فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 18 سراح- شرح الازهار

سازمان اسناد و کتابخانه ی ملی جمهوری اسلامی ایران

فهرستگان نسخه های خطی ايران (فنخا)

مولف : مصطفی درايتی | com.yahoo@Derayatimostafa

ويراستار: دكتر مجتبی درايتی

چاپ اول: 1391

ناشر: سازمان اسناد وكتابخانه ملی جمهوری اسلامی ايران

شمارگان: 1000 نسخه

مديريت هماهنگی: عباسعلی عليزاده يزدی

مديريت فنی و كامپيوتر: مهندس امين رشيدی، مهندس محبوبه درايتی.

آماده سازی اطلاعات: علی عليزاده يزدی، حسين متدين طوسی، تقی چيت ساز، عباسعلی عليزاده يزدی.

تايپ و تصحيح: سميرا عابد پور، فاطمه محمودی، هدی محمدی، سارا محمدی.

طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی كليات سعدی دوره صفوی

با شماره ثبت 19165 كتابخانه ملی

خوشنويسی روی جلد: مهدی فالح

صفحه آرايی: مهندس محبوبه درايتی

ناظرچاپ: نصرت ا... اميرآبادی

چاپ و صحافی: قلم قم

نشاني: تهران بزرگراه ش-هيد حقانی (غرب به شرق)، بعد از ايستگاه مترو، بلوار كتابخانه ملی

تلفن فروشگاه: 81623318 - 81623315- 88941946 دورنگار: 88947496

وبگاه: www.nlai.ir: پست الکترونیک انتشارات: Publication@nlai.ir

مركزالوثائق واملكتبة الوطنية فی الجمهورية الاسلامية الايرانية.

الفهرس الموحد للمخطوطات الايرانيه

الثامن عشر

سراح- شرح الازهار

اعداد: مصطفی درایتی

رموز و اختصارات

© رايانه: رايانه كتابخانه ملی ايران وكتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی كتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذكر است كه شماره بعد از آن در مورد كتابخانه ملی غيرقابل پيگيری است و منظور شماره صفحاتی است كه متن پياده شده فايل آن می باشد كه در اختيار ماست و برای كنترل كار خود ما می باشد.

© شيخ علی حيدر: مكتبه شيخ علی حيدر (مؤيد)، اين مجموعه شخصی كه ظاهراً هنگام جنگ كويت توسط صاحب آن از كويت به ايران منتقل شده بود، ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشكلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرين اطلاع اين است كه اين مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال يافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.

© عكسی: اين تعبير در دو جا به كار رفته است: يكی در كنار شماره برخی از نسخه ها كه به معنای آن است كه نسخه، عكسی است و بايد برای يافتن نسخه در كتابخانه معرفی شده، به عكسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است كه منظور فهرست عكسی آن كتابخانه می باشد.

© ف: اين رمز در مورد مأخذ به كار رفته است و هنگامی كه برای يک كتابخانه فهرستی به نام همان كتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف»: به معنای فهرست، به كار رفته است و اگر نام مأخذ با نام كتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذكر شده است.

© نک: اين عالمت به معنای «نگاه كنيد» می باشد و در موارد ارجاع به كار رفته است. ارجاع دو گونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده كلا در جای ديگری كه راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعي در محل ديگری ثبت شده است كه در واقع به معنای «نيز نگاه كنيد» می باشد.

© وابسته به: اين اصطالح در جايی به كار رفته كه كتاب معرفی شده به اثری ديگر وابسته است و بيشتر در مورد شرح ها، حاشيه ها، تعليقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزيده ها، و ترجمه ها به كار رفته است و نام كامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نياز می توانيد به اثر اصلی مراجعه كنيد.

آوا نگاری و اختصارات

اشاره

در آوانگاری عناوين كتاب ها چند نكته هست كه بايد يادآوری شود:

1- در آوانگاری فقط حروفی كه تلفظ می شوند، ضبط می گردند. مثال: آداب الشريعه = a‘šarī oš-ādāb

2- عنوان كتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان كتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند.

مثال: آداب صوفيه= sūfīye -e-ādāb

الصوفيه آداب= ādāb-uṣ ṣūfīya

3- كلمات و تركيباتی كه از زبان های ديگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گرديده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.

مثال: اسطرالب = ostorlāb

الجنان ابواب= abvāb-ol jenān

4- چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ كلمات است، حروف اول عناوين مانند ديگر حروف كوچک نوشته شده است.

5- برای آوانگاری كلماتی كه بارها تكرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.

عکس

11-1

الف- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی

1. مصوت ها:

عکس

11-2

2. صامت ها:

عکس

11-3

ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی

1. مصوت ها:

عکس

12-1

2. صامت ها:

عکس

12-2

سراح - شرح الازهار

• سراح الأرواح / صرف

sarāḥ-ul arwāḥ

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 1207/1

خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 – 270].

• سر اختلاف خلق در سعادت و شقاوت / کلام و اعتقادات / فارسی

serr-e extelāf-e xalq dar saʻādat va šeqāvt

بهبهانی، عبدالله بن محمد، - 1325؟ قمری

(1907-) behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad

در پاسخ پرسش «بهادر الدوله حاكم بهبهان» که - در کناره برگ به همان خامه - نام وی حاجی خسورخان بختیاری نامیده شده است، در سر اختلاف خلق در سعادت و شقاوت و این که چگونه است که خداوند عادل و عطوفت کفار را بیش از مدت عصیان در جهنم نگاهدارد. در دیباچه بدان نامی نداده، و بر فراز رویه ها به چند گونه آمده است: سر اختلاف خلق ... و در معنای عدل الهی. تاریخ پایان در انجامه 7 شوال 1314 ق آمده است.

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1804/8- عکسی

آغاز: حُمِدَ لَهُ. صَلاة. وَ لَعْنَةُ اَللَّهِ عَلَى اَعْدَائِهِمْ اِجْمَعِينَ، و بعد، چنین گوید بنده ... عَبْدِاَللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ اَلْبَهْبَهَانِيُّ، که جناب جلالت مآب ... حاكم بهبهان ... از این حقیر سؤال فرمودند که سر؛ انجام: وَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اَلطَّاهِرِينَ. قَدْ تَمَّتِ الرِّسالهُ بيد مصنفه عَبْدِاَللَّهِ بْنَ مُحَمَّدٍ فِي يَوْمِ اَلسَّابِعِ مِنْ شَهْرِ شَوَّال المكرم، 1314.

خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 7 شوال 1314ق؛ 32 (305- 336) [عکسی ف: 1- 206].

• سر الادب في مجاری کلام العرب = فقه اللغة و سر العربية / ادبیات / عربی

sirr-ul-adab fi majārī kalām-il ‘arab = fiqh-ul luga wa sirr-ul ‘arabīya

ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350 - 429 قمری

(1038 - 962) saʻālebī, 'abd-ol-malek ebn-e mohammad

کتابی است در بیان خصایص لغات و مجاری کلام و اعراب كلمات و الفاظ عرب از تصانيف نفیس و فوق العاده معروف ادیب و مورخ و لغوی و شاعر مشهور ابو منصور عبدالملک بن محمد بن اسمعیل ثعالبی نیشابوری؛ مشتمل است در حقیقت بر دو «قسم» یکی فِقْهُ اَللُّغَهِ و دیگری در بیان مجاری کلام عرب در فصول متعدد شامل سی «باب»: 1. الكليات، در دوازده فصل؛ 2. اَلتَّنْزِيلُ وَ اَلتَّمْثِيلُ، در پنج فصل؛ 3.اَلْأَشْيَاءَ تَخْتَلِفُ اِسْمَاؤُهَا وَ اِوْصَافُهَا بِاخْتِلاَفِ اِحْوَالِهَا، در چهار فصل؛ 4. اوائل الاشياءِ و اواخِرها، در سه فصل؛ 5. صِغَارِ اَلاِشْيَاءِ وَ كِبَارِهَا وَ ضِخَامٌ هَا وَ عِظَامٌ هَا، در هفت فصل؛ 6. اَلطَّوْلُ وَ اَلْقَصْرُ، در چهار فصل؛ 7.اَللُّبْسُ وَ اَللِّينُ وَ اَلرُّطُوبَةُ، در چهار فصل؛ 8. اَلشِّدَّةِ وَ اَلشَّدِيدُ مِنَ اَلْأَشْيَاءِ، در چهار فصل؛ 9. اَلْكَثْرَةُ وَ اَلْقِلَّةُ، در هشت فصل؛ 8 سَائِرِ اَلْأَوْصَافِ وَ اَلاِحْوَالِ اَلْمُتَضَادَّةُ، در سی و چهار فصل؛ 11. اَلْمَلَأِ وَ اَلاِمْتِلاَءِ وَ اَلصَّفُورَةِ وَ اَلْخَلاَءُ، در ده فصل؛ 12. اَلشَّيْءُ بَيْنَ اَلشَّيْئَيْنِ، در چهار فصل؛ 13. ضُرُوبُ اَلْأَلْوَانِ وَ اَلْآثَارِ، در هجده فصل؛ 14. اِسْنَانِ اَلنَّاسُ وَ اَلدَّوَابُّ وَ تَنَقُّلُ اَلْحَالاَتِ بِهَا، در نه فصل؛ 15. اَلاَعْضَاءِ وَ اَلْأُصُولِ وَ اَلاِطْرَافِ وَ اَوْصَافِهَا وَ مَا يَتَوَلَّدُ مِنْهَا وَ يَتَّصِلُ بِهَا وَ يَذْكُرُ مَعَهَا، در پنجاه و چهار فصل؛ 16. اَلْأَمْرَاضِ وَ اَلاِدْوَاءِ وَ مَا يَتْلُوهُمَا، در هجده فصل؛ 17. ضُرُوبٍ مِنَ اَلْحَيَوَانِ وَ اِوْصَافَهَا، در بیست و هفت فصل؛ 18. اَلاِحْوَالِ وَ اَلافْعَالُ اَلْحَيَوَانِيَّةُ، در بیست و هفت فصل؛ 19.اَلْحَرَكَاتِ وَ اَلاِشْكَالِ وَ اَلْهَيْئَاتِ وَ ضُرُوبُ اَلضَّرْبِ، در سی و یک فصل؛ 20. اَلاِصْوَاتُ وَ اَلْحِكَايَاتُ، در نوزده فصل؛ 21. اَلْجَمَاعَاتِ، در یازده فصل؛ 22. اَلْقَطْعِ وَ اَلاِنْقِطَاعِ وَ مَا يُقَارُ بِهِمَا مِنَ اَلْكَسْرِ وَ اَلشِّقُّ، در هجده فصل؛ 23.اَللِّبَاسِ وَ مَا يَتَّصِلُ بِهِ وَ السِّلاحَ وَ سَايِرُ اَلْآلاَتِ وَ الادوَاتُ وَ مَا يُؤْخَذُ مَأْخَذُهَا، در بیست و نه فصل؛ 24. اَلْأَطْعِمَةُ وَ -

اَلْأَشْرِبَةِ وَ مَا يُنَاسِبُهُمَا، در نه فصل؛ 25. الْآثَارِ الْعَلَوِيَّةِ وَ مَا يَتْلُو اَلْأَمْطَارِ مِنْ ذِكْرِ اَلْمِيَاهِ وَ أَمَاكِنُهَا، در دوازده فصل؛ 26. الارِضِينَ وَ اَلْجِبَالِ وَ اَلرِّمَالِ وَ سَائِرِ اَلْأَمَاكِنِ وَ اَلْمَوَاضِعِ وَ مَا يَتَّصِلُ بِهَا، در دوازده فصل؛ 27. اَلْحِجَارَةِ، در سه فصل؛ 28. اَلنَّبْتُ وَ اَلزَّرْعُ وَ اَلنَّخْلُ، در چهار فصل؛ 29. فِيمَا يَجْرِي مَجْرَى اَلْمُوَازَنَةِ بَيْنَ اَلْعَرَبِيَّةُ وَ اَلْفَارِسِيَّةُ، در چهار فصل؛ 30. فُنُونٍ مُخْتَلِفَةِ اَلتَّرْتِيبِ مِنَ اَلْأَسْمَاءِ وَ اَلاِفْعَالُ وَ اَلاِوْصَافُ، در بیست و چهار فصل.

آغاز: بسملة، اَما بَعْدَ حَمْدِ اَللَّهَ عَلَى آلائه ... فانّ من أحبّ اللّه أحبَّ رَسُولَهُ محَمَّد اَلْمُصْطَفَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلهِ وَ مَنْ أَحَبَّ الرَّسُولَ أَحَبَّ الرَّسُولَ آحِبَ الْعَرَبِ وَ مَن أَحَبَّ العَرَبِ أحَبَّ اللُّغَةَ العَرَبِيَّةَ الَّتِي نَزَلَ بِهَا أَفْضَلُ الْكُتُبِ عَلَى أَفْضَلِ اَلْعَرَبِ وَ اَلْعَجَمِ وَ مَنْ أَحَبَّ اَللُّغَةَ اَلْعَرَبِيَّةَ عَنَى بِهَا وَ ثَابَرَ عَلَيْهَا ... .

انجام: هَذَا اَلْوَاوُ اِحْسَنْ مِنْ وَاوَاتِ اَلاِصْدَاعِ فِي حُدُودِ اَلْمَرْدِ اَلْمَلاَّحُ. تمت.

چاپ: مشار عربی، ص517، 1274ق، بدون شماره صفحه (در هامش و متن)؛ [تهران]، سنگی، 1272، ربعی، 152+6 صص؛ ایران، تهران، کارخانه الله قلی خان، 1273 قمری، سنگی، خشتی، 114ص ص، به سعی و اهتمام على اصغر بن عبد الجبار اصفهانی سمیرمی، (صص 2-115) در هامش و متن؛ ایران، 1263ق، در هامش السامي في الاَسامي.

[دار الكتب 17/2؛ معجم المطبوعات 658؛ ریحانة الأدب 364/1؛ کشف الظنون 1288/2؛ سزگین 433٫8؛ اَلْأَوْقَافُ اَلْعَامَّةُ مُوصِلٌ 185/2 و 246/2].

شرح و حواشی:

1- فِقْهُ اَللُّغَةِ (مختصر).

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1763

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ در پایان اجازه عُبَيْدِاَللَّهِ بْنُ عَبْدِالرَّحْمَنِ بْنِ يُحْيِي اِسْمَعِيلُ عِبَادِي دِيبَاجِي است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 161 گ، 15 سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 8- 290].

2. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 21

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5 و 6 یادداشتی به خط نِظَامُ اَلدِّينِ عَلَى بْنُ صَدْرَالَدَيْنِ مُحَمَّدٍ مُوسَويٌ در رَبِيعٍ اَلْأَوَّلِ 1055 این جمله نوشته شده «اَلْهَى لَيْسَ لِي سِوَاكَ طُولُ عُمُرِي فِي طَاعَتِكَ وَ رِضَاكَ»؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 75 گ، 20-24 سطر (10×15)، اندازه: 13×18 سم [ف: 1 - 146].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 21

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 11].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3984

آغاز: بِالْقِرَانِ عَلَى اِكْثَرِهَا فاما اَلْقِسْمَ اَلْأَوَّلَ فَهُوَ يَشْتَمِلُ عَلَى ثَلَثِينَ بَاباً مُفَصَّلَةً مُتَرْجَمَةً بِذِكْرِ مُوَدَّعَاتِهَا.

آغاز در دیباچه و انجام در میانه فصل 16 افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ با بلاغ بدین گونه «بَلَغَ اُيْدُهُ اَللَّهُ قِرَاءَةً وَ تَصْحِيحاً»، محشی از مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اَلْجَوَادِ عقیلی هاشمی مورخ 1244؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سبز، 103 گ، 13 سطر (10×16)، اندازه: 16×23 سم [ف: 12 - 2979].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3654

آغاز: عُمْدَةَ الايمانِ لَكَفَى بِهَا فَضْلاً يُحْسِنُ اِثْرُهُ وَ يَطِيبُ ثَمَرُهُ.

انجام: فِي خُدُودِ اَلْمَرْدِ اَلْمَلاَّحُ تَمَّ ... وَ لِمَنْ قَالَ اَمِينَا.

خط: نسخ، كا: عبدالصمد بن محمد بن محمود معروف به خلیفه بیضاوی، تا: شوال 722ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 121 گ، 15 سطر (20x11/4)، اندازه: 17/4×25/8 سم [ف: 13 - 36].

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6673

خط: نسخ، كا: مسعود بن احمد بن عبدالرحمن علوی هروی هندی شافعی، تا: چهارشنبه 10 ربیع الاول 756 ق؛ مقابله شده؛ تملک: شريف ابو العباس عبدالله بن محمد حسنی زهرانی شافعی، علی بن احمد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 71 گ، 27 سطر (12×19/5)، اندازه: 19×27 سم [ف: 16 - 330].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 110/7

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق نازیبا، كا: محمد حسینی، تا: 924 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 70 گ (62پ - 131 پ)، اندازه:13×20 سم [ف: 1 - 133].

7. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 470

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مذهب، مصحح؛ تملک: عبدالله بن عثمان المطبب علاء الدين، عبد العليم بن محمد وقیری؛ از موقوفات رمضانيه 1230؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 285 ص، 17 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: - 243].

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1040

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 – 300].

8. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 629

انجام: فَصَلٌ فِي تَقْسِيمِ اَلصُّعُودِ صَعِدَ فِي اَلسَّطْحِ رَقِيَ فِي اَلدَّرَجَةِ عَلَى فِي اَلاَرْضِ تُوقِلُ فِي الْجَبَلِ اقْتَحَمَ اَلْعَقَبَةَ فَرْع الاِكِمَةِ تَسَنُّم الرايبة تَسْلُقُ اَلْجِدَارَ فَصَلِّ فِي تَقْسِيمِ اَلتَّمَامِ وَ اَلْكَمَالِ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: میر محمد باقر پیش نماز، 1123، 123 گ، 12 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 2 - 459].

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 433- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4716؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن يونس وارداری، تا 10 رجب 1014ق؛ 182 گ، 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 361].

10. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 507/1

آغاز و انجام: برابر.

خط نستعلیق، کا:روح الله بن خواجه مازندرانی، تا: 1046ق، جا: فتح پورهندو ستان؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج سرخ مذهب، 74 ص (1- 74)، 26 سطر (10×21/5)، اندازه: 16/5 × 27/5 سم [ف: 8-6].

11. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2059/1

خط: نسخ، بی کا، تا: 6 رجب 1053 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 79 گ (1 پ- 79 پ)، 23 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 12×23 سم [ف: 8- 689].

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5410

آغاز: برابر؛ انجام: وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً كَثِيراً وَ كانَ اَلْفَرَاغُ مِنْ تَسْوِيدِهِ فِي غُرَّةِ شَهْرِ جَمِيدَيِ الاخرِ سُنَة 1071عَلَى يَدِ اَلْفَقِيرِ اِحْمَدِ بْنِ كَمَالُ اِبْنِ اِحْمَدٍ عُفِيَ عَنْهُ ... .

در سی باب؛ خط: نسخ، كا: اِحْمَدَبْنَ كَمَالُ بْنُ اِحْمَدٍ، تا: 1 جُمَادِيَ اَلثَّانِي 1071ق؛ تملک: عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنُ زَيْنِ اَلدِّينِ اَلْعَامِلِيُّ مورخ 1011 ق، يعقوب به حاج عبود؛ واقف: حَسَنُ بْنُ عَبْدِ اَللَّطِيفِ عَامِلِي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 96 گ، 17 سطر (9×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 16 - 314].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3720

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، کا: مُحَمَّدٍ مُؤْمِنُ بْنُ حَاجِي مُحَمَّدٌ اَلاِبْهَرِيُّ اَلْجِيُّ اِصْفِهَانِي، تا: 24 شعبان 1072ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1391 کاغذ: حنایی سمرقندی، جلد: چرمی، 95 گ، 17 سطر (7/5×15/2)، اندازه: 24/7×15/3 سم [ف: 13 - 35].

14. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 433/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: حسین بن منصور سبزواری، تا: جُمَادَي اَلاَوَلُ 1082ق، جان توس؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 21 و 23 سطر (9/5×16 و 17)، اندازه: 17×26 سم [ف: 1 - 386] و [نشریه: 4 - 407].

15. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 797

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ صفر 1082ق؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد مهدی هاشمی با مهر «مُحَمَّدٍ مَهْدِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ كَاظِمُ اَلْحُسَيْنِيُّ» (بیضی)، احمد کاشانی با مهر «اَلْعَبْدُ اَلْحَمْدُ» (چهار گوش)، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 16 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 19/5x15 سم [ف: 2 - 906].

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14584

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1091ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، 111 گ، 11 سطر (6×11/5)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 36 - 647].

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 473

در ابتدای نسخه مقدمه ای است مفصل که به نام امير اِبْوَالْفَضْلِ عُبَيْدُ اَللَّهِ بْنُ اِحْمَد مِيكَالِي نوشته شده و در این فصل به خاتمه می رسد: فصل فِي تَقْسِيمِ اَلزِّيَادَةِ، اُقْمُرِ اَلْهِلاَلَ،نَمَا اَلْمَالُ، مُدُّ اَلْمَاءِ، رِبَا اَلنَّبْتِ، زَكَا اَلزَّرْعُ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1092 ق؛ 95 گ، 19 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 2 - 277].

18. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1851

خط: نسخ، كا: شیخ مُؤْمِنُ بْنُ شَيْخٍ عَبْدُ اَلْغَنِيِّ نوربخش، تا: 1098ق؛ 171 گ، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 1- 199].

19. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 55/2

در سی باب و هر بابی در چند فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشي با نشان عَبْدِاَلْحُسَيْنِ؛ کاغذ:فرنگی، جلد: مقوا، 72 گ (29ر - 100پ)، 20 سطر (6×14)، اندازه: 12×21 سم [ف: - 224].

20. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 33

آغاز: بِالنَّخْلَةِ اَلْمُشْدِيهِ فَاِذَا كَانَ مُحْكَمُ اَلْحَلْقُهُ؛ انجام: مِنَ اَلْكِبْرِ ثُمَّ الْتَفِت الى.

خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 85 گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: - 215].

21. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 7409/2

بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 157 گ (209- 365)، 15 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16 - 548].

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36384

آغاز: رَبَّنَا آتِنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَ هَيِيءْ لَنَا مِن امْرِنَا رُشْداً رِسالَة جَعَلَهَا عَبْدالمَلِكِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ اسْمَعِيل مُقَدِّمَة الْكِتَابِ فِقْهَ اَللُّغَةِ وَ سِرِّ اَلْعَرَبِيَّةِ اَلَّذِي الْفَهُ لِمَجْلِسِ الامير السَّيِّدِ ابيِ الْفَضْلِ عبداللَّهِ احْمَدِ المِيكالي مَن احب اَللَّه اَحْبَّ رَسُولِهِ مُحَمَّداً صَلَّى اللَّهُ عليْه وَ آلِهِ وَ مَنْ أَحَبَّ اَلرَّسُولُ اَلْعَرَبِيَّ احب اَلْعَرَبِ انجام فَصَلِّ فِي تَقْسِيمِ اَلزِّيَادَةِ اُقْمُرِ اَلْهِلاَلَ نَمَا اَلْمَالُ مُدَالِمَاءُ رِبَا النَّبْتِ زَكَا اَلزَّرْعُ رَاعٍ اَلطَّعَامُ مِنَ اَلرَّيْعِ وَ هُوَ اَلنَّزل.

خط: نسخ خوش معرب، بی کا، تا: پنج شنبه 5 صفر 1120ق، جان دَارَّاَلسَّلْطَنَهْ اصفهان؛ مصحح، محشی لغوی از صحاح؛ تملك: محمد م[کی] ... شَمْسُ اَلدِّينِ ... اَلشَّهِيدُ قُدِّسَ سِرُّهُ ... بن مَكِّيِّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بْنِ حَامِدِ بْنِ اِحْمَدِ بْنِ طي طايي اسدِي حَارِثِي خَزْرَجِي در 1157ق؛ مهر: «جَوَادِ بْنُ مُرْتَضًى اَلْحَسَنِيُّ اَلْحُسَيْنِيُّ اَلطَّبَاطِبَائِيُّ» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 146 گ (2پ -147پ)، 16 سطر، اندازه: 13/5×19/7 سم [ اهدائی رهبر: 10 - 64].

23. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 136/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: مُحَمَّدٍ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ اَمِينُ (؟)، تا: رَبِيعٌ اَلثَّانِي 1145ق؛ کاغذ: زرد، جلد: تیماج قهوه ای، 55 گ (1پ 55پ)، 23 سطر (11/5× 16/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: - 105].

24. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6681

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 126 گ، 20 سطر (11×21)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16 - 302].

25. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 441

خط نسخ، بی کا، تَانْدوشَنْبَهُ رَبِيعُ اَلاَوَلِ قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: پارچه ای، 61 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×20/4 سم [ف: 1-266].

26. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4588/4 - 23/108

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 75 گ، 19 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6- 3075].

27. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 22517

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 16 سطر (7/5×14)، اندازه: 20/5x15 سم [ف: 2 - 718].

28. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3768/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 64 (95-158پ)، 20 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1060].

29. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3504

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مهر: شعاع؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 82 گ، 12 سطر (7×15)، اندازه: 12×20 سم [ف: 12 - 2513].

30. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15608

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: شیخ جَعْفَرٌ اَلْجَحْرَمِيُّ (كذا، و شاید جهرمی)، تا: اواسط قرن 13؛ محشی؛ واقف: شَمْسُ اَلدِّينِ وَاعِظٌ تَهْرَانِي (پورداد)، آبان 1366؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 120 گ، 11 سطر، اندازه: 19/3×25 سم [ف: 13 - 175].

31. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4569/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: نور مُحَمَّدِ بْنُ كَرْبَلاَئِي اِسْدَاللَّهُ اَلنَّجَفِيُّ تِبْرِيزِي، تا: 1225ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: پارچه ای، 60 ص (67-126)، 25 - 27 سطر (11/7×26/8)، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 13 - 121].

32. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19403

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: نور مُحَمَّد بنُ اِسْدَاللهْ تَبْرِيزِي، تا: 1225ق؛ کاغذ: آبی، جلد: مقوا با رویه پارچه [رایانه].

33. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2067- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، کا: محمد مهدی، تا: شعبان 1240ق؛ وقفنامه نسخه بر گروه شیخیان کرمان نوشته 3 رَبِيعٌ اَلثَّانِي 1289ق به تولیت محمد خان، 214 ص، 16 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی : 1- 287].

34. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2029- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، كا: مُحَمَّدٌ عَلَى اَلْمُلَقَّبِ به لاله بن على اِكْبَرِ اَلشَّهِيرُ بِهِ دهْ زَيَّارِيٌ، تا: 1246ق؛ سپس حاصل کتاب «دُرَّةُ اَلْغَوَّاصِ» حریری بصری (ص 200-205)؛ 199 ص، 15 سطر (10/2 × 20/5 )، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 288].

35. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3719

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 12 ذِي حَجِّهِ 1247ق؛ واقف: نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: فستقی، جلد: چرمی، 113 گ، 19 سطر (7/3×14)، اندازه: 13/6×20/9 سم [ف: 13 - 36].

36. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 139

خط: نسخ، بی کا، تا: 1256ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 87 گ، 18 سطر (6×14)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 7- 120].

37. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2584

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: رَبِيعٌ اَلثَّانِي 1262ق؛ محشی با نشان های «ق» و «م ق»؛ اهدایی: آقای نجَمُّ اَلْهَدْيِ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 103گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 13/5×16/5 سم [ف: 4 - 1352].

38. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2960/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 25 رَبِيعٌ اَلثَّانِي 1263ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 200 گ (6-205)، 13 سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10 - 1861].

39. تهران، ملک، شماره نسخه: 327

خط: نسخ، كا: حسین بن مراد استر آبادی، تا: یک شنبه 25 شوال 1264ق، برای ملا باشی مولانا احمد؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 108 گ، 19 سطر، اندازه: 17/7×27/6 سم [ف: 1-403].

40. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6383/2

خط: نسخ، كا: آقا بابای شهمیرزادی پسر ملا محمد مهدی، تا: 1266 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 25 سطر (8×15)، اندازه: 12×14 سم [ف: 16 - 255].

41. تهران: ملک، شماره نسخه: 1510/12

در سی باب؛ بی کا، تا: سه شنبه جُمَادَي اَلاَوَلُ 1267ق؛ کاغذ: ترمه بخارایی، جلد: ساغری سیاه، 70 گ (75پ -144پ)، اندازه: 17×32 سم [ف: 5 - 280].

42. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 11560

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق ، بی کا، تا: 1267ق؛ مصحح؛ مهر: «سید مُحَمَّدٌ اَلرَّضَوِيُّ» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی،، جلد: پارچه ای مخمل قرمز، 98 گ (20- 117)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 29 - 241].

43. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 907

آغاز: بسملِهِ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَ هِيَ ء لَنَا مِنْ اَمْرِنَا رُشَداً؛ انجام: نَمَا الْمَالُ مَدُّ المَاءِ رِبَا الْبِنْتِ زَكَا الزَّرْعُ رَاعَ اَلطَّعَامُ مِنَ الرَّيْعِ وَ هُوَ النَّزل.

خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1360ق، جا: دَارَّاَلسُّرُورِ بروجرد؛ مصحح، محشی؛ جلد: جلد تیماج قهوه ای، 75 گ، 17 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2 - 206].

44. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7123/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: مُحَمَّدُبْنُ مُحَمَّدٍ صَادِقٌ، تا: چهارشنبه صفر؛ جلد: -

تیماج مشکی، 47 گ (1پ -47 پ)، 25 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 25 - 134].

45. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7142

خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ اهدایی: محسن امینی مجدی، آذر 1318 ش؛ جلد: تیماج زیتونی مذهب، 111 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×27 سم [ف: 25 - 154].

46. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7825

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سبز، مجدول، 85 گ، 20 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 26 - 307].

47. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15608

آغاز: برابر؛ انجام: تَمَّتِ اَلْكِتَابُ بِعَوْنِ اَلْمَلِكِ اَلْوَهَّابِ عَلَى يَدِ اَلْحَقِيرِ اَلشَّيْخُ ... فِي سِنِّهِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ [رایانه].

48. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23405

آغاز: يَكُنْ فِي اَلاِحَاطَتِهِ بِخَصَائِصِهَا وَ اَلْوُقُوفُ؛ انجام: عَنْ شَيءٍ الاء ايد اَللَّهِ اَمِيرُ اَلْمُومِنِينَ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ [رایانه].

49. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18468

آغاز: اَلْمَطَرِ قِيلَ هَمَّتْ وَ اَنْ كَانَ لِبُكَايِهِ صَوْتٌ؛ انجام: وَصَلَ اَللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَسَلْمَ آمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [رایانه].

50. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2919/29

بی کا، بی تا، پس از این تا پایان نسخه (259ر) مطالب پراکنده است؛ 28 گ (229ر -256ر) [ف: 5 – 102].

51. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1154

آغاز: أَنْ يَكْثَرَ بِالاِنْسَانِ اَلْبَوْلُ بِلاَحَرِقَةٍ. اَلْبَوَاسِيرِ فِي اَلْمَقْعَدَةِ اَنْ يَخْرُجَ مِنْهَا؛ انجام: فَصل في الاشباعِ والتَّأكيدِ ... وَمِنهُ قَولُهُ تَعالى: وَلاطائِرٍ يَطيرُ بِجَناحَيهِ وَانما ذَكَرَ اَلْجَنَاحَيْنِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 126 گ، 13 سطر، اندازه: 22/5x15 سم [ف مخ: 4 - 1471].

52. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4901

آغاز: ... مُشْتَمِلاً عَلَى امْرَأَةٍ الَّا فَهُوَ سِتْرٌ وَ لَايُقَالُ لِمَاءِ الْفَمِ رِضَافٌ.

انجام: وَ أَنْشَدَ اَلْخَلِيلُ: أَقُولُ لَهَا وَ دَمْعُ اَلْعَيْنِ جَارَ اَلَمَ يُخَرِّبُكَ حَسْعَلَهُ اَلْمَسَاوِي مَعْنُ ... .

خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «مُحْمَدَرِضَا اَلْمُوسَوِيُّ» (خشتی)؛ تملك: لِمُحْمَدَرِضَا اَلْمُوسَوِيُّ اَلزَّنْجَانِيُّ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 97 گ، 16 سطر (7×13)، اندازه: 12×18/5 سم [رایانه].

53. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 321/7

از باب 16 تا آخر؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، 27 سطر (10× 16) [تراثنا: س ش 4 - 102].

54. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 405

آغاز: رَبَّنَا آتِنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَ هَيِيءٌ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رُشدَا؛ انجام: كأنه خلق من ريب الزمان و فرقة الاخوان.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «ص، 12»؛ تملک: ابن مکی بن محمد بن حامد بن احمد بن طى طائی اسدی حارثی الخزرجی در 1157، غلامرضا مولا در شوال 1364، على محمد مرآت در شوال 1366؛ جلد: چرم مشکی، 161 گ، 16 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [مؤید: 1 – 328].

55. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1127/1

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 3 - 58].

56. تهران: مجلس: شماره نسخه: 467

آغاز: احمد الله و هو المحمود بكل اللغات و جلها.

خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا، دارای سرلوح خوب، مذهب، مجدول و مذهب؛ کاغذ: ترمه، 266 گ، 27 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 2- 274].

• سر ارسال الرسل (رساله في ...) / كلام و اعتقادات / عربی

sirr-u irsāl-ir rusul

گویا از: محمد باقر بن محمد جعفر قهی اصفهانی (قرن 13).

تاريخ تأليف: جمادی الاول 1277 ق.

مؤلف در مقدمه می نویسد: « هَذِهِ كَلِمَاتٍ وجيزه فِي شَرْحِ سِرْ ارسال الرُّسُلِ وَ انزال الْكُتُبِ وَ الدَّعْوَةُ إِلَى اللَّهِ وَ الامر بِبَعْضِ الْأَعْمَالِ ... وَ النَّهْيُ عَنِ بَعْضَهَا وَ سِرْ التَّنْعِيمِ وَ الْخُلُودُ فِي النَّعِيمِ وَ التَّعْذِيبِ وَ الْخُلُودُ فِي الْجَحِيمِ وَ كَيْفِيَّةِ الِالْتِذَاذِ وَ التالم فِي الاخرة ...». عناوین رساله «فائده، فائده» است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18101/2

آغاز: بسمله الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ وَ رَهْطُهُ الْهَادِينَ الْمُهْتَدِينَ ... وَ بَعْدُ هَذِهِ كَلِمَاتٍ وجيزة فِي شَرْحِ؛ انجام: مادام يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى نَهَارٍ وَ لعنتک وَ نکالك عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَهْلِ النَّارِ وَ قَدْ فَرَغْتَ ... مِنْ شُهُورِ سِنُّهُ 1277 اللَّهُمَّ اغفرلي وَ لِجَمِيعِ المومنین.

خط: نستعلیق دو خط، كان نصرالله نصرت، تا: 1309ق؛ جلد: میشن سرخ، 36 ص (74-109)، 18 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف:50-9].

سِرْ الاسرار > سِرْ الابرار.

سِرْ الاسرار > جَامِعُ الاسرار .

سِرْ الاسرار > کتاب الاسرار فِي عِلْمِ الْكَافُ.

سِرْ الاسرار > السِّيَاسَةِ فِي تَدْبِيرِ الرِّيَاسَةِ.

• سر الاسرار = السياسة في تدبير الرياسة / حكومت و سیاست /عربی

sirr-ul asrar =as-Siyasa fi tadbir-ir riyasa

ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد

(322 - 384-) arastu

مترجم: ابن بطريق، یحیی بن بطريق، - 200؟ قمری.

متن منسوب به ارسطوست؛ چنان که در مقدمه آمده است هنگامی که ارسطو پیر شد و نمی توانست که در سفرها با اسکندر باشد این رساله را به جهت وی نگاشت تا راهنمای وی باشد در سیاست و تدبیر مملکت. این رساله به جهت یکی از خلفاء بني العباس ترجمه شده است؛ و از کشف الظنون (985/2) بر می آید تمیمی یا یمنی آن را در عصر مأمون عباسی به عربی برگردانده است. در بعضی از فهرست ها ترجمه آن را به یحیی بن بطریق نسبت داده اند. این رساله « السِّيَاسَةِ فِي تَدْبِيرِ الرِّيَاسَةِ » نیز نام دارد. این کتاب در ده «مقاله» تألیف شده است و مقالات آن به ترتیب از این قرارند: فِي اصْنَافٍ الملوک، فِي حَالِ الملک وَ هیئته، فِي صُورَةِ الْعَدْلِ لِلرَّعِيَّةِ، فِي وزرائه، فِي كِتَابِ سجلاته ، فِي سفرائه وَ رُسُلِهِ ، فِي النَّاظِرِينَ عَلَى رَعِيَّتِهِ وَ المتصرفين، فِي سِيَاسَةَ قُوَّادِهِ، فِي سِيَاسَةَ الْحُرُوبِ، وَ فِي عُلُومِ خاصية مَنْ عَلِمَ الطلسمات وَ أَسْرَارِ النُّجُومِ .

آغاز: بسملة ، الحمدلله الَّذِي حَرَّكَ السَّمَاءِ عَلَى الامهات الاضداد وَ سَكَنَ الْأَرْضِ بِالْجِبَالِ الْأَوْتَادُ وَ رَفَعَ أعلاهما بغیر عِمَادُ ... أَصْلَحَ اللَّهُ أَمِيرَ المؤمنین وَ ایده عَلَى حماية الدِّينِ وَ أَبْقَاهُ عَلَى رِعَايَةِ أَحْوَالِ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ عَبْدُهُ امْتَثَلَ أَمْرِهِ وَ الْتَزَمَ مَأْخَذَهُ مِنِ الْبَحْثَ عَنْ كِتَابِ السِّيَاسَةِ ... . انجام: وَ مَا تَحْتَهَا مِنِ الْأَفْرَادِ مستويين الطَّالِبُ يَغْلِبُ الْمَطْلُوبُ مستويين الْمَطْلُوبُ يَغْلِبُ الطَّالِبُ بِحَمْلِ حِسَابِ النَّعِيمِ بِعَوْنِ اللَّهِ وَ مِنْهُ.

چاپ: قَاهِرَةٍ، مكتبة النهضة ، 1957م، فِي كِتَابِ الاصول اليونانية للنظريات السياسية فِي الاسلام، ص 65-171، تحقیق عبدالرحمن بدوی.

[حاجی خلیفه 985/2، که از ترجمه عربی آن از تمیمی به روزگار مأمون یاد می کند؛ بدوی، الاصول اليونانية للنظريات السياسية في الاسلام، که این رساله در آن به چاپ رسیده و حقیقت تاریخی آن بررسی شده است؛ نسخه های منزوی 1571/2: برای ترجمه فارسی آن؛ الْأَوْقَافِ الْعَامَّةِ موصل 150/4].

شرح و حواشی:

1- سر الاسرار (ترجمه)؛ بروجردی، محمد حسین (-12).

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 611- ف

نسخه اصل: سلیمانیه ش 872؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ با یادداشت ابو عمر و عثمان بن عیسی بن عبدالرحمن بن عبدالله بن عثمان بن محمد علوی صقلی در ص ع [فيلمها ف: 1 - 336].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1105/1

آغاز: بسمله . وَ بِهِ توفیقی أَمَّا بَعْدُ أَصْلَحَ اللَّهُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَيَّدَهُ عَلَى حماية الدِّينِ وَ أَبْقَاهُ لرعاية أَحْوَالِ الْمُسْلِمِينَ فَانٍ عَبْدُهُ امْتَثَلَ أَمْرِهِ وَ أُلْزِمَ ماحده مِنِ الْبَحْثَ عَنْ كِتَابِ السِّيَاسَةِ فِي تَدْبِيرِ الرِّيَاسَةِ الْمَعْرُوفِ بُسْرِ الْأَسْرَارِ الَّذِي أَلَّفَهُ الفيلسوف الْفَاضِلِ ارسطاطالیس ... لتلميذه الملک الْأَعْظَمِ الاسكندر ... وَ کتابی هَذَا عَشَرَ مقالات الْمَقَالَةَ الْأُولَى فِي أَصْنَافِ الملوک وَ ما يَنْبَغِي لَهُمْ وَ عَلَيْهِمْ؛ انجام: قَدْ أَكْمَلْتَ لک یا سکندر مَا رَغِبْتُ عَلَى حَسَبِ مَا شَرَطْتُ وَ وَفَيْتُ لَكَ بِكُلِّ مَا حَقٍّ لَكَ الْوَفَا بِهِ فکن بِهِ سعید، مُوَفَّقٍ انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی. تَمَّ الْكِتَابِ.

نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفيا در استانبول ترکیه، شماره 2890؛ خط: نسخ معرب، كا: علی بن عبدالرحيم حموی، تا: 724ق؛ 107گ (1-107)، 13 سطر، [عکسی ف: 3 - 218].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1/15316

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 7 - 133].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3470

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 886 ق [الفبائی: - 304].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5283/63

آغاز: برابر.

در فهرست با عنوان «خطبه» و ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 2 گ (183پ -184 پ) [ف: 16 - 197].

6. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 242/46

گزیده ای است از آن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 6 گ (196ر-201پ)، 24 - 33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27 سم [ف: - 146].

7. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1551/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 17 سطر، قطع: بياض رقعی [ف: 5 - 288].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: شاه مراد بن نقد على فراهانی ورامینی، تا: 6 جمادی الاول 1075ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 20 گ (4پ - 23ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 1- 312].

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2967

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: زین العابدین حسنی حسینی کاشانی، تا: دوشنبه 24 ربیع الاول 1089ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 107 گ، 15 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 10- 1867].

10. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 6169/8

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 19 محرم 1106ق؛ کاغذ: فستق، جلد: میشن آبی، 39 گ (105پ -143ر)، 24 سطر، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 9 - 208].

11. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 46/3

آغاز و انجام: برابر.

نسخه در دست، دیباچه ای دارد که در آن آمده است: این نسخه دیباچه ای نداشت، و من برای آن ساختم. در این دیباچه می گوید که کتاب از ارسطا طالیس است و به خواهش اسکندر که خواسته بود به هنگام مسافرت و دوری از وی از اندیشه هایش بهره مند شود، تألیف شده است؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: محمد واجدبن محمد اسلم، تا: 1198ق؛ 48 گ (155-202پ) [ف: 1-139].

12. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4655/65

آغاز: برابر؛ انجام: الْأَضْدَادِ الْمُتَفَرِّقَاتِ لَهُ فِي كُلِّ لُغَةٍ وَ اصطلاحات . تَمَّتِ الرِّسَالَةِ بِعَوْنِ اللَّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ.

نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13، کاغذ: فستقی آبی، 1 گ (300ر-300پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6× 18/5 سم [ف: 7 - 467].

13. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4802/11

آغاز: برابر، انجام: وَ الازواج بَعْدَ مَا فَوْقَهَا مِنْ الازواج وَ مَا تَحْتَهَا ... قَدْ فَرَغَ مِنْ تحريره هَذِهِ الْكِتَابِ الشَّرِيفُ فِي غُرَّةِ شَهْرِ رَمَضَانَ المبارک يَوْمَ الِاثْنَانِ 1308.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1308ق؛ 37 ص (145-181) [ف: 13 - 200].

14. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 602

خط: نستعلیق، كا: اسدالله بن على اكبر متخلص به چاکر، تا: جمادی الاول 1308 ق، برای امین السلطان وزیر اعظم، با سرلوح، مذهب، مجدول؛ تملک: فاضل تونی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 95 گ، 14 سطر (6/5×14)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: - 74].

15. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1187/72

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سرلوح های زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 14 گ (پ 323-336 پ)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: - 1481].

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3547

آغاز: اليونا نُبَيِّنُ أَنَّ اللَّهَ تعالی أَوْحَى اليه ؛ انجام : فَكُنْ بِهِ سعید مُوَفَّقٍ انشاء اللَّهِ تعالی. (کمل کتاب السياسة في تدبير الرياسة).

خط: نسخ، بی تا،ی کا؛ افتادگی: آغاز؛ 76 گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 6 - 436].

17. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 6470/2

خط: نستعلیق، كا: محمد علی، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر (11×16)، اندازه: 10×19 سم [ف: 16 - 272].

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3471

آغاز: بسمله أَمَّا بَعْدُ أَصْلَحَ اللَّهُ امیر المومنین وَ ایده؛ انجام : فانک ترشدان شاالله تَعَالَى وَ الحمدلله وَحْدَهُ وَ هُوَ حسبی وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 304].

19. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/9

آغاز: انتخب مِنَ الْكِتَابِ الْمَوْسُومِ بُسْرٍ الاسرار الَّذِي أَلَّفَهُ ارسطاطالیس. بسمله وَقَفْتَ ایها الِابْنِ النَّبِيلِ وَ الملک الْعَادِلِ ... .

عَلَى كتابک؛ انجام: فَصَلِّ فِي الْحَمَّامِ ، أَنَّ الْحَمَّامِ مِنْ عَجَائِبِ مَا فِي الْعَالَمِ ... ثُمَّ يَدْخُلُ الَىَّ الْبَيْتَ الثَّالِثِ.

بندی است از این رساله؛ بی کا، تا: 1266ق؛ افتادگی: انجام؛ 6 گ (38ر-43پ) [ف: 5 – 102].

20. تهران، دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 155

خط: نسخ، كان محمد هادی حسینی اصفهانی، تا: دوشنبه 14 ذیحجه 1295 ق؛ با ترجمه لفظی تازه که پس از بندهای متن می آید؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 654].

• سر الاسرار (ترجمه) / اخلاق / فارسی

serr-ol-asrār (t.)

بروجردی، محمد حسین، ق12 قمری

borūjerdī, mohammad hoseyn (- 18c)

وابسته به: سِرْ الاسرار = السِّيَاسَةِ فِي تَدْبِيرِ الرِّيَاسَةِ؛ ارسطو (384- 322).

ترجمه «سِرْ الاسرار» است که می گویند ارسطاطایس حکیم برای شاگرد خود پادشاه اسکندر ذوالقرنین تألیف کرده است. مترجم می گوید: «چون شاه عباس ثانی صفوی مایل به عدل و دادگستری بود لهذا در جستجوی طرق و سیر پادشاهان و نصایح حکما و علماء بر آمد و از آن میان سر الاسرار را اختیار نمود و فرمود از زبان عربی به فارسی نقل شود لهذا داعی وام دولت شروع نمود در ترجمه ...».

[نسخه های منزوی: 1571/2؛ کشف الظنون: 985/2].

تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 670

آغاز: در مقام اعتراف به عجز گفتند سبحانک لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا و صد هزاران درود و ثنا نثار مرقد منور و روح مطهر سید کونین و رسول ثقلین ... بر ارباب بصیرت پوشیده نماناد که آبادانی و خرابی عالم تابع عدل و دادگستری؛ انجام: در حالتی که آن ظرف را خوشبو ساخته باشی بعود پس بگذار آن را در شب ها برابر ستارگان.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12 افتادگی: آغاز و انجام؛ مسوده از برگ 1 ر تا 61 پ و مبیضه از 62 ر تا 102 پ؛ مصحح؛ واقف: احمد طاهری، 1351؛ جلد: تیماج زرد، 102 گ، اندازه: 12/5 ×20 سم [ف: 1 - 130].

• سر الاسرار (ترجمه) = السياسة في تدبير الرياسة / حکومت و سیاست / فارسی

serr-ol asrār (t.) = as-sīyāsa fī tadbir-er rīyāsa

حسینی شیرازی، علی اکبر، ق 14 قمری

hoseynī šīrazī, alī akbar (19c)

وابسته به: سر الاسرار = السِّيَاسَةِ فِي تَدْبِيرِ الرِّيَاسَةِ؛ ارسطو (384- 322).

تاریخ تأليف: سال های 1295 تا 1296 ق؛ محل تأليف: بوشهر -

متن رساله ساختگی و منسوب به ارسطوست در سیاست و تدبیر ریاست که جز «کتاب سیاست» ارسطوست. چندین ترجمه از آن شناخته شده است. این نسخه ترجمه ای است بی متن در 11 مقاله در زمانی که در بندر بوشهر از طرف ناصرالدین شاه از آغاز سال 1295 تا فصل میزان 1296 ق کارگزار مهام خارجه بوده و نسخه ای از متن آن را یافته و به فارسی در آورده است.

آغاز: تهدید رساله سر الاسرار از ابتدای سال بارس ئیل ... السيد الحسيني الشيرازی میرزا علی اکبر خان. مقدمه الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... اما بعد این رساله ایست در سیاست و قانون در تدبیر ریاست و سلطنت معروف به سر الاسرار.

انجام: آن چه می ماند عمل خیر است خیر کن تا خیر بیابی و بخیر یاد کرده شوى وَ السَّلامُ تَمَّتِ الْكَلَامِ.

[فهرستواره منزوی 493/6].

تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 198- ج

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 شوال 1303ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 29 گ، 19 سطر (9×16/5)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: - 53].

• سر الاسرار (ترجمه) = السياسة في تدبير الرياسة / حکومت و سیاست / فارسی

serr-ol-asrār (t.) = as-sīyāsa fi tadbir-er rīyāsa

وابسته به: سر الاسرار = السِّيَاسَةِ فِي تَدْبِيرِ الرِّيَاسَةِ؛ ارسطو (384- 322).

غیر همانند.

1. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 98 - ج

آغاز: فِي حَفِظَهُ كَمَا عَهِدَ الَىَّ فِيهِ ... يعنی و برمز و اشاره بیاوردم این اسرار را که درین کتاب نوشتم و انباشته نکردم بر سر هم معنی های او را که پنهانند؛ انجام: يغلب الطالب تحمل حساب النيم بعون الله تعالی (این فصل دیگر در این نسخه ترجمه نشده است).

این نسخه ترجمه ای دیگر است با متن که بند بند آورده شده و ترجمه گردیده است. نسخه دارای ده فصل است و در فصل دهم پایان میابد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، از دیباچه اندکی افتاده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 129 گ، 15 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: - 52].

2. تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 46

ترجمه فارسی رساله ساختگی منسوب به ارسطو است با ذیلی از مترجم؛ خط: نستعلیق، كان صادق شیرازی، تا: شنبه 12 جمادی الاول 1286ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی گلی، جلد: تیماج سرخ، 12 سطر (7×11) ، اندازه: 12×18 سم [نشریه: 3 - 160].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7766

انجام: مانند نه و نه یا سه یا یک و یک طالب غالب می شود بر مطلوب.

ترجمه تحت اللفظی رساله «سر الاسرار» منسوب به ارسطو است، با توضیحاتی با عنوان «مترجم گوید»؛ خط: نستعلیق، کا: صادق شیرازی، تا: دوشنبه 22 شعبان 1296 ق، برای حاج میرزا صادق خان وکیل الدوله؛ جلد: تیماج قرمز، 116 گ، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 20 - 134].

• سر الاسرار (منتخب) / حكومت و سیاست / عربی

sirr-ul-asrār (mn.)

وابسته به: سر الاسرار = السِّيَاسَةِ فِي تَدْبِيرِ الرِّيَاسَةِ؛ ارسطو (384- 322).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8816/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12 کاغذ: سپاهانی، جلد: حنایی، 14 گ (34- 47پ)، 2 سطر (10×15)، [ف: 17 - 227].

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

sirr-ul asrār

رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری

(926 - 866) rāzī, mohammad ebn-e zakaryžā

کتابی است در علم کیمیا و اکسیر، نگاشته شده در سه «باب» بدین ترتیب: 1. شناخت عقاقير؛ 2. شناخت آلات؛ 3. شناخت تدابیر. مؤلف این کتاب را بنا به درخواست شاگرد جوانش محمد بن يونس از مردم بخارا نگاشته است.

آغاز: بسمله، و به ثقتی ... کتاب سرالاسرار. هَذِهِ مُقَدِّمَةِ فَخْرُ الدِّينِ الرازی ... حمدله، رَبُّ الارباب وَ مُسَبِّبَ الاسباب وَ وَاهِبَ كُلِّ حِكْمَةً وَ معطى كُلِّ نِعْمَةً ... .

انجام: وَجَدْتُ مَكْتُوبَةٍ وَ لَا اعْلَمْ انْهَ نِهَايَةَ الرِّسَالَةِ أَمْ لَا. وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ ... .

چاپ: نَشْرُهُ مصورا عبیدالله کریموف، با مقدمه روسی و تعليقات و شروح، 191 ص، تاشکند، الْمُجْمَعَ الْعِلْمِ الروسي، 1957 م؛ تهران، دانشگاه تهران، تحقیق محمد تقی دانش پژوه، چاپ اول، 1964م، 128ص.

[الذريعة 165/12؛ ترجمه فارسی کتاب الاسرار: چاپ تهران 1349 ش؛ تاریخ نگارش های عربی سزگین 332/4؛ الْمُعْجَمُ الشَّامِلُ للتراث الْعَرَبِيِّ الْمَطْبُوعُ 1373؛ مؤلفات و مصنفات ابوبکر محمدبن زکریای رازی 228-229، 261؛ خزانة مفتی 148/5].

شرح و حواشی:

1- تجارب شهریاری؛ شهریار بن بهمنیار پارسی (-5).

2- سر الاسرار (ترجمه)؛ سجزی، محمود بن ساعد.

3- الاسرار و اثنی عشریه (ترجمه و مختصر).

4- سر الاسرار (ترجمه و مختصر).

5- سر الاسرار (ترجمه).

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2144/7- ف

نسخه اصل: جامع گوهرشاد ش 953؛ كا: محمد باقر بن فخرالدین رومی، تا: 11 ربیع الاول 838 ق [فيلمها ف: 1 - 646].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6762- عکس

نسخه اصل: توبینگن 95 عربی (33/125 خاوری) کا: محمد بن عمرا [...] الينار الخزاعي ... الجفر، تا: جمعه 13 شوال 968ق؛ 143ص [فيلمها ف: 3- 259].

3. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1871/33

آغاز: بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْداً يوازی انعامه وَ يُضَاهِي افضاله وَ صَلَّى اللَّهُ ؛ انجام : بلورا یا قوتیا احمرا ... عَلَى التَّدْبِيرِ الْمُقَدَّمِ ذِكْرُهُ وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی.

كاتب: محمد نعیم محمد آبادی، تا: 1083 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 11 ص (265-275)، 25 سطر (8×15/5)، اندازه: 23/5x16 سم [ف: 10 - 488].

4. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 212/9

آغاز و انجام: برابر.

در ذریعه آمده که در سه باب است: 1. مَعْرِفَةُ الْعَقَاقِيرِ، 2. مَعْرِفَةُ الْآلَاتِ، 3. مَعْرِفَةُ التدابير (165/12)، ولی نسخه در دست چنین بخش بندیی ندارد، جز آن که در دیباچه آمده است: این سه معرفت را گزارش می کنم: معرفت عقاقير، معرفت آلات، معرفت تدابیر . سپس سربندهای در خور: باب تَخْلِيلِ الزِّيْبَقُ، بَابُ آخَرُ تكليس الْفِضَّةِ، باب آخر ... در پایان اشاره ای است بر این که ممکن است نسخه ناتمام باشد؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 گ (172ر-193پ) [ف: 1- 135].

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9562/6

کتاب سرالاسرار «هَذِهِ مُقَدِّمَةِ فَخْرُ الدِّينِ الرَّازِيِّ الْمُتَطَبِّبِ طَابَ ثَرَاهُ» همان الاسرار رازی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 19 سطر (8×18)، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: 17 - 407].

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3529/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [فیلمها ف: 2 - 173].

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14645/1

آغاز: بسمله ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زکریا الرازی، الحمدلله حَمْداً يُوَافِيَ نعماه وَ يُضَاهِي افضاله ... أَنَّ الَّذِي دَعَانِي إِلَى تَأْلِيفِ هَذَا الْكِتَابِ ... مسالة شَابُّ مِنَ تلاميذی مِنْ أَهْلِ بخاری، يُقَالُ لَهُ مُحَمَّدُ بْنُ يُونُسَ عَالِمُ بالرياضيات؛ انجام: « وَ الدَّمِ وَ اللَّبَنُ وَ الصُّوفُ وَ الْقَرْنُ وَ الْبَيْضُ فالبول وَ أَصْلُهَا كُلِّهَا الشَّعْرِ ثُمَّ الدِّمَاغِ ثُمَّ الْبَيْضِ ثُمَّ الْقِحْفُ ثُمَّ الدَّمِ ...» ناتمام.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 6 گ (5پ -10پ)، 17 سطر، اندازه: 15x10 سم [ف: 37 - 98].

8. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 125/7

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 928].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6792/3

بخشی از کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1104ق، جان اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 5 گ (6پ -10ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20- 260].

10. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1258- ف

بی کا، تا: قرن 12 و 13 [فیلمها ف: 1- 282].

11. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 98/1- د

آغاز: قَالَ أَبُو کر مُحَمَّدِبْنِ زکریا الرَّازِيِّ الْحَدَّ اللَّهِ حَمْداً يُوَافِيَ نعماه وَ يُضَاهِي افضاله . . . انَّ الَّذِي دَعَانِي إِلَى تَأْلِيفِ هَذَا الْكِتَابِ مسئلة سَأَلَهُ سَأَلَ مِنْ تلاميذی مِنْ أَهْلِ بخاری يُقَالُ لَهُ مُحَمَّدُ بْنُ يُونُسَ عَالِمُ بالرياضيات وَ الْعُلُومِ الطبيعية وَ المنطقية مِمَّنْ كَثُرَ خِدْمَتِهِ لی وَ وَجَبَ حَقِّهِ عَلَىَّ وَ عِنْدِي سَأَلَنِي بَعْدَ فَرَاغِي مِنَ الْكُتُبِ الِاثْنَيْ عَشَرَ فِي الصَّنْعَةِ وَ الرَّدِّ عَلَى الكفرى ( الكندی ) وَ مُحَمَّدُ بْنُ الكيتث (اللَّيْثِ) الرسائلی انَّ اجْمَعْ لَهُ شئيا مِنْ أَسْرَارِ أَعْمَالِ الصَّنْعَةِ لَيَكُونُ لَهُ أَمَّا مَا يُقْتَدَى بِهِ وَ دستورا يَرْجِعُ اليه فالفت کتابی هَذَا واتحفته بمالم أُتْحِفَ بِهِ أَحَداً مِنَ الْمُلُوكِ وَ الْأُمَرَاءُ وَ بَيِّنَةَ لَهُ عُلِّمَ الصَّنْعَةِ مِمَّا يسغنی بِهِ عَنْ جَمِيعِ كُتُبِي فِي هَذَا المعنی وَ سا تَحُفُّهُ بِكِتَابِ لطسيف وجيزا سمیه سِرْ الاسر ... وَ قَدْ شَرَحْتُ فِيهِمَا كتمته الْحُكَمَاءِ وَ الفلاسفة الْقُدَمَاءِ مِثْلَ عَادٍ وَ الثمود ( غاثاذيمون ) وَ تهرمس وَ أَوْ بطریس وَ بليناس وَ افلاطون وَ جالینوس وَ دو مقراط وَ ماریه وَ فيثاغورس وَ بقراط وَ جرجیس وَ هِرَقْلٍ وَ مریانس وَ خَالِدُ بْنُ یزید وَ استاد [ تا ] جَابِرُ بْنِ حیان وَ فِيهِ أَبْوَابُ لَمْ يَرَوْنَها الْحُكَمَاءِ ... وَ کتابی هَذَا يَشْتَمِلُ عَلَى ثَلَّثْتَ مُعَانُ : مَعْرِفَةُ الْعَقَاقِيرِ وَ مَعْرِفَةِ الالات وَ مَعْرِفَةِ التدابير ؛ انجام : بَابُ ميزانية مجربة خذثلاثة أَجْزَاءٍ تَوِيَتْ هندية ... تَخْرُجُ زُهْراً قَائِماً عَلَى النَّارِ انشاء اللَّهِ تعالی.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در 68ر - 72پ از رساله کیمیایی است و در آن از سر الاسرار یاد شده است. در 72-75ر از رساله کیمیایی دیگر است به نام « رِسَالَةُ الريس فِي اتِّخَاذِ الاكسير الاحمر الَىَّ الشَّيْخُ الْإِمَامُ ابی حفض عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ السرخسی ببخارا أَوَّلُهَا هَدَاكَ اللَّهُ للصالحات»، در 76ر-90ر از رساله کیمیایی دیگر است و در آن دارد «قال الاستاد جابر: قال الاستاد في كتاب الزهرة، قال جاماسف الحكيم، قال جابر في كتاب النحاس و في كتاب القصيده»، پس از پنج سطر فصل 4 باب 3 قسم 1 جزو و 4 است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 156 گ، 12 سطر (6×10)، اندازه: 15x10 سم [ف: 1- 309].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2213/1- ف و 6841- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 649 و 3 - 262].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12425/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اجْعَلْ مِنْهُ مَا شَرِبْتُ فِي لِبْدِ رَطْبِ انْعَقَدَ فِيهِ نوشاذار جَيِّداً انشاء اللَّهِ تعالی.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، 15 گ (10- 24)، 14 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 31 - 390].

13. شاهرود؛ مدرسه اسماعیلیه؛ شماره نسخه: 63

بی کا، تا: 11 جمادی الثانی 1230 ق [ف: - 12].

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10922

خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق [الفبائی: - 304].

15. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1087/37

آغاز: الْقَوْلُ فِي النُّحَاسِ النُّحَاسِ مِنْ قِسْمَةِ الزُّهَرَةُ . طبعه الْحَرَارَةَ وَ أَلَيْسَ الَّا انَّ يبوسته دُونَ يبوسة الْحَدِيدِ، انجام: حَتَّى يَخْرُجَ الرَّصَاصِ وَ يبقی الْفِضَّةِ ذَهَباً كَامِلًا.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1289ق؛ 1 گ (139ر وپ و پایان در هامش) [ف: 4 - 1037].

16. تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 6800- عکس

نسخه اصل: مجلس 2305؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 261].

• سر الاسرار (ترجمه) / کیمیا / فارسی

serr-ol-asrār (t.)

سجزی، محمود بن ساعد

sejzī, mahmūd ebn-e sā‘ed

وابسته به: سر الاسرار؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313).

مترجم درباره انگیزه ترجمه «سر الاسرار» آورده است: «چون نوبت به متأخرین سیما بر محمد بن زکریا الرازی رسید، خواست که این علم را مبرهن گرداند از تصانیف خویش تدبير اعمال تمامتر از آن چه حکما و علمای اوایل آورده اند بیاورد تا این علم مندرس نگردد و تصانیف او در این بسیار است و در آخر عمر کتابی ساخته و آن را سر اسرار نام نهاده و رموز بیشتر کشف کرده و آن چه در تدابیر عقاید و ارواح و اجساد از معدنی و نباتی و حیوانی بیاید چنان روشن گفته که از جمله کتب که در این باب گفته اند مستغنی توان بود. چون این کتاب مطالعه کردم و بر مستودعات آن وقوف یافتم بدانستم که کتاب را نظیر نیست خواستم که این کتاب را به فارسی در آورم تا جمله طالبان این صنعت را از خواندن دیگر کتاب استغنای تمام بود و مرا به دعا یادآوری نمایند». مصنف در مقدمه آورده است: «چنین گوید ابو بكر محمد الرازی که جوانی از شاگردان من از اصل بخارا که او محمد بن يونس گفتندی مرا و عالم بود به علم ریاضی و طبیعی و منطق و حقوق و خدمت های او در نزد من بسیار بود و تحف ها بی شمار، رعایت این حقوق مرا تألیف این کتاب داشت ... و این کتاب مشتمل است بر شناختن سه معانی: یکی از آن معرفت عقاقير و نیک و بد آن و آنچه از او کنند و دیگر معرفت آلات و وجوه استعمال آن، دیگر معرفت تدابير». بیشرت مطالب در عنوان «باب» ذکر گردیده است: باب در تدابیر، باب عقاقير المولده ، بَابُ دُرٍّ أَقْسَامِ تدابیر ، بَابُ دُرٍّ تنقیه وَ عَقَدَ زيبق ، بَابُ دُرٍّ تصعید نوشادر ، بَابُ التشويه الْغُسْلِ وَ الطَّبْخِ، بَابُ الْغُسْلِ الطَّبْخِ وَ التشويه وَ التصعيد، ابتدا کنیم تدبیر بیرون تحلیل، أَبْوَابُ حیوانی، أَبْوَابُ الْبَيْضِ، أَبْوَابُ الدَّمِ، بَابُ النَّوَادِرِ.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: نسخه: 10789

آغاز: بسمله. حمد له، أما بعد این کتابی است مشتمل بر شناختن سه معانی یکی از آنها معرفت عقاقير و نیک و بد آن؛ انجام: هم چنین زنگار را حل کند و با او بچکاند و جدا بنهد روغن و ثقل او بس ... از سر الاسرار محمد زکریا نوشته شد ... و حسن توفيقه که به خلاص باز آید.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 1117ق؛ ضميمه نسخه ش 10917؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 113، 14 سطر، اندازه: 10×15 سم [رایانه].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2579/4

آغاز: بسمله ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ كَالذَّهَبِ لَا يُحْرِقُهُ الكباريت وَ النِّيرَانِ ابْدَأْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 177 ص (179-355)، 20 سطر (8×14)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 6 - 103].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10789

آغاز: بسمله . الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.... (بعد از خطبه و نام مترجم) که مدت روزگار در تحصیل علم اکسیر مستغرق داشتم و به مطالعه آن چه درین صفت درست آمده بود از کتب استادان مشغول بودم؛ انجام: که از خلاص باز آید و کم نشود و اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ ضمایم: صدر نسخه در 9 صفحه نسخه های پزشکی و فواید و دستورالعمل های اکسیری و در آخر 35 برگ عادی مطالب کیمیا و اکسیر و صنعت رنگ دادن بلور، جلا دادن مروارید که در عنوان دوازده فصل و هم در عناوین «فایده و باب» با خط مغایر با اصل نسخه؛ اهدایی: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 68 گ، 12 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [الفبائی: - 304].

• سر الاسرار (ترجمه) / كيميا / فارسی

serr-ol-asrār (t.)

وابسته به: سر الاسرار؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313)

غیر همانند.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8302/2

آغاز: سپاس و ستایش مر خدای را عزوجل که با نعمت او برابری کند و مانند افضال او بود؛ انجام: و تشميع کردن و حل کردن و عقد کردن ارواح و اجساد و عقاقير و غيره.

ترجمه تحت اللفظی است از کتاب «سر الأسرار» ابوبکر محمد بن زکریا رازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 71 گ (91پ -161پ)، اندازه: 13×20 سم [ف: 21- 262].

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2156

آغاز: سپاس و ستایش مرخدای را شکر کردنی که موازيست؛ انجام: خَيْرُ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین.

کتابی است در کیمیا که از سبک انشای آن و ترجمه تحت اللفظ آن پیداست که از زبان عربی ترجمه شده ولی نام مؤلف و مترجم هیچ یک در مقدمه نیامده و همین قدر معلوم است که مؤلف آن را برای یکی از شاگردان خود که محمد بن يونس نام داشته و از مردم بخارا بوده است تألیف کرده است با توجه به این توضیحات باید ترجمه کتاب رازی باشد؛ خط: تحریری، کا: میرزا صالح حکیم، تا: قرن 11؛ با سرلوح؛ کاغذ: شکری هندی، جلد: میشن سیاه، 132 ص، 18 سطر، اندازه: 15/5×23/5 سم [ف: 6- 125].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2204- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا. متن عربی آمیخته با فارسی [فیلمها ف: 1- 282].

3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1786/19- عکسی

آغاز: کتاب سر الاسرار لمحمد بن زکریا. بسمله. و هو حسبی. باب اول در شناختن عقاقير است و این عقاقير بر سه قسم است. اول ترابیه، دوم نباتيه، سیم حیوانیه. پس ترابیه بر شش قسم است: اول ارواح، دوم اجساد، سیم احجار، چهارم زجاجات، پنجم بوارق، ششم املاح، اما املاح بر چهار قسم است؛ انجام: و به خدای تعالی است مر دیدن و قوه. تمام شد کتاب اسرار به یاری خدا و نیکویی. توفیق دهد خدا بر صاحبان دانش و بینش. حرره ابوالقاسم ... 1263.

منسوب به محمد بن زکریای رازی، نام نگارنده بدین گونه در دیباچه آمده است. ولی در متن آمده: باب از قول محمد زکریا (ص 24 و دیگر جای ها). نام «سر» به عنوان نام کتاب در دیباچه آمده است. ولی نام کتاب در نمایه مجموعه (ص 1) «منافع الاسرار» محمد بن زکریا آمده است. کتابی به نام «اسرار» او به عربی با پیشگفتار به زبان آلمانی 1937م چاپ شده است (نجم آبادی 261). ولی نسخه در دست ترجمه را نمی ماند و بایستی اقتباس از کارهای او باشد. نسخه های فارسی آن با یکدیگر در کمیت و بخش بندی یکسان نیستند، چنانکه در مجموعه ش 1786 دو نسخه در این زمینه و این نام هست: یکی بی دیباچه ای و آغاز می شود با نام کتاب و نگارنده آن گاه: «باب اول در شناختن عقاقير است و این عقاقير بر سه قسم است. اول ترابیه، دوم نباتيه، سیم حیوانیه»، این تحریر با سربندهای «باب» است بی شماره. تحریر دوم با دیباچه ای است. در دیباچه سخن از سه مقاله است: 1. در شناخت داروها که در این صنعت به کار آید، 2. در باز نمودن وضع آلت ها که این صنعت را به کار آید، 3. در باز نمودن هر شغلی که چگونه باید کرد. ولی در متن سربندها «باب» است بی شماره: باب در طلق، باب در تدبیر عقدها، باب در تدبیر آب ها، باب صفت ماء خالد، باب صفت راج ها، باب حل عقاب و جز آن. در «ذريعه» از «سر الاسرار» همو در اکسیر نشانی آمده است، در 3 «باب» که برابر است با نمایه 3 «مقاله» پیش گفته: 1. معرفة العقاقير، 2. معرفة الآلات، 3. معرفة التدابير؛ خط: نستعلیق خوش، کا: ابو القاسم، تا: 22 جمادی الاول 1263ق؛ 116 ص (310-425)، 18 سطر (13×21) [عکسی: 1- 204].

4. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1786/1- عکسی

آغاز: حمدله. صلات. أما بعد، چنین گوید محمد بن زکریای رازی که بعد از تأليف اثناعشریه در مسائل ملوكيه رساله ای که مسمی به منافع الاسرار است که کاشف مرموزات حکماست تصنیف کردم بر طريق تفصيل و بعد از این تصنيف الاسرار خواهم کرد به طریق اجمال و باید که از نااهل مخفی دارد؛ انجام: وَ يُسَمُّونَ الْحُكَمَاءِ الْمَاءِ الْحِرِّيفِ وَ الْمَاءُ الْمُثَلِّثُ. تَمَّ.

خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 1263ق؛ 58 ص (5-62)، 18 سطر (12/5×21) [عکسی ف: 1 - 205].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12573/1

آغاز: تصعيد النوشادر للبياض - بگیرد از نوشادر آن چه خواهد و بساید نیکو؛ انجام: یاقوتی باشد که قائم مقام چراغ باشد و بیرزد یک مثقال از او به هزار دینار زر سرخ تمام شد ابواب شعر که در ترجمه اسرار آمده.

ترجمه ای است از «کتاب الاسرار» محمد بن زکریای رازی به افزوده هایی از مترجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 86 گ (1ر- 86ر)، 20 سطر [ف: 36 - 110].

• سر الاسرار (ترجمه و مختصر) / کیمیا / فارسی

serr-ol-asrār (t. va muxtasar)

وابسته به: سر الاسرار؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12630/5

آغاز: الحمدلله رَبِّ العالمین وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین آن چهار فصل؛ انجام: تا سیاهی در خرقه بمالند تا اجزا از نجا طلب دارد وَ اللَّهُ اعْلَمْ بالحقایق.

ترجمه و تلخيص دیگری است از کتاب الاسرار محمد بن زکریا رازی؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 گ (64-78پ) [ف: 36- 195].

• سر الاسرار = سر الاسرار في حقيقة التيسير و کيفية الاستمرار = التيسيرات / هیئت / عربی

sirr-ul asrar = sirr-ul asrar_fi haqiqat-it taysir Wa kayfiyyat-il istmrar =at-taysirat

بلخی، علی بن احمد، ق 4 قمری

balxī, ‘alī ebn-e ahmad (-10c)

در احکام نجوم در هفده باب تألیف شده است و مؤلف بیشتر آزمایش های خود در اختر بینی را آورده است. از جمله مطالب قابل توجهی که در این کتاب آورده شده می توان به موارد زیر -

اشاره کرد: در باب 16 نکته هایی درباره طالع دارد با عنوان «في ذکر نكت و فقر و شواذ في التسييرات و احکامها» و در آن طالع بسیاری از شاهان و بزرگان را بی این که از آنها نام ببرد، می آورد و پیش بینی هایی که درباره سرنوشت آنها شده با سرگذشت آنان می سنجد؛ در باب 17 « فِي الْأَمْثِلَةِ الَّتِي وَقَعْتُ عَلَيْهَا التَّجَارِبِ مِنْ تَأْثِيرَ التسييرات فِي المواليد وَ ماصح مِنْهَا بِالْمُشَاهَدَةِ فِي زَمَانِنَا مِمَّا لَمْ نُغادِرْ موجباتها وَقْتُ التَّأْثِيرِ شَيْئاً قَلِيلًا وَ لَا كَثِيراً» از خود با نام «على بن احمد بلخی» یاد می کند؛ بلخی سخنان بطلیموس را بررسی می کند و از احمد بن يوسف (طولونی مهندس مصری) گزارنده ثمره بطلمیوس و از همان ثمره و پایان اربع مقالات یاد می کند؛ در باب 16 می گوید: «قَالَ عَلِيُّ بْنُ احْمَدِ هَذَا مِثَالِ ظریف» و خود را مفسر سخنان زردشت می خواند و از بغداد و جوبر است و هرمس و زردشت و مذاکرات ابو مشعر یاد می کند؛ پاره ای از باب 11 مقاله 3 «الكتب الأربعة» درباره تسييرات بطلمیوس را از روی دو ترجمه خالد بن برمک و حبيب بن بهریز مطران می آورد؛ در باب 16 می نویسد: «الملك السعيد عضدالدوله نضر الله وجهه» و از 21 و 22 سالگی پادشاه روزگار خود (گویا همان فنا خسرو) یاد می کند و می گوید که در زمان او دانشمندی به نام ابی الحسین (عبدالرحمن بن عمر) الصوفي (الرازی 291-376) می زیسته و در ستاره شناسی سرآمد بوده است؛ در آغاز باب 17 پس از عنوان یاد شده دارد: « قَالَ عَلِيُّ بْنُ احْمَدِ الْبَلْخِيِّ أَنَّ الَّذِي صَحَّ لَنَا مِنْ هَذِهِ الْأَبْوَابِ مُدَّةِ تاملنا لَهَا وَ تجربتنا أَيَّاماً فِي المواليد هِيَ كَثِيرَةُ لِشِدَّةِ شغفنا (بِهَا) وَ بتاملها وَ الْكَشْفِ عَنْ غوامضها وَ لعنايتنا باثبات الْقَلِيلِ وَ الْكَثِيرِ وَ الصَّغِيرِ وَ الْكَبِيرِ مِمَّا كَانَ يُحْدِثَ فِي مَوْلِدِ مَوْلِدِ مِنْهَا فَانٍ رمنا ذکر جَمِيعِهَا طَالَ وَ مَلَّ الَّا أَنَّنَا نُورِدُ مِنْهَا غَرَائِبَ مستحسنة وَ بدایع مستغربة ... وَ يَقْتَصِرَ عَلَى مَا صَحَّ مِنْ ذَلِكَ فِي المواليد الْمَشْهُورَةِ الَّتِي هِيَ کالاعلام وَ هِيَ اثْنَا عَشَرَ مولدا» پیدا است که بلخی درباره زايجه ها و پیش بینی سرنوشت ها کاوش می نموده و با سرگذشت و زندگی دارنده زایجه می سنجید. او از اینجا تا پایان دفتر 12 زایجه از مردمان نامور و گرانمایه می آورد که با زندگی آنها درست در آمده بود. بلخی در پایان دفتر است از خود چنین نام می برد: «قَالَ عَلِيُّ بْنُ احْمَدِ الْبَلْخِيِّ: الْمُشْتَرِي فِي هَذَا الْمَوْلِدِ فِي الْحَادِي عَشَرَ ..». احتمالا او می خواهد در برابر دانشمندانی مانند فارابی که ستاره شماری و اختربینی را نادرست دانستند با گواه آوردن این زايجه ها پیش بینی های ستاره شناسان و حساب های آنها را با واقع برابر سازد و آنها را درست و استوار نشان دهد.

آغاز: اللَّهُمَّ أَنَّكَ عَالِمُ الْأَسْرَارِ بِحَقَائِقِهَا وَ الْمُطَّلِعِ عَلَى الْخَفِيَّاتِ بغوامضها فوفقنا فِي مَعْرِفَتِهَا لِمَا تقربنا اليك وَ افْتَحْ لَنَا مِنْ شَكْلِهَا وَ مُتَشَابِهَهَا مَا يُزْلِفُنَا لَدَيْكَ وَ قَرَّبَ عَلَيْنَا بُعَيْدَهَا وَ سَهْلِ لَدَيْنا عَسِيرَهَا ... قَدْ حملنی ... عَلَى تَصْنِيفِ هَذَا الْكِتَابِ وَ هُوَ بِالْحَقِيقَةِ سرالاسرار وَ عُيُونِ الْقَلْبِ فِي التسيير وَ الِاسْتِمْرَارُ وَ ابرازه بَعْدَ ضني باظهاره مَا وَجَدْتُ مِنْ اخْتِلَافِ الْعُلَمَاءِ الْمُتَقَدِّمِينَ وَ المتاخرين فِي أَعْمَالِ التسييرات ... وَ كَانَ هَذَا التسيير بَلَغَ فِي وَقْتِ الطُّوفَانِ الَىَّ أَوَّلِ الْمِيزَانَ وَ كَانَ قَدِ انْقَضَى مِنْ سِنِّي الْعَالِمِ مِائَةُ أَلْفِ سَنَةٍ وَ ثَمَانُونَ أَلْفَ سَنَةٍ.

[الذريعة 165/12].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6773/4

آغاز: ذلک الِانْتِقَالَ أَمَّا انَّ يَكُونُ بُرُوجاً أَوْ درجا أَوْ يَكُونُ بُرُوجاً وَ درجا مَعاً.

از اواسط باب اول را دارست؛ خط: نسخ، كا: عطاء الله بن مولانا خروش (خرون یا خروک) نوقدی، تا: 845 ق، جاء سمرقند؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 71 گ (107ر-177پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 20 - 249].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5559

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَصْدِهِ بَعْدَ انَّ كَانَ جَاهُ وَ يَعْمِدُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری، جلد: چرمی مشکی، 118 گ، 17 سطر (9×12/3)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 8- 187].

3. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 114/1

آغاز: برابر انجام و خاتمته اجمل خاتمة. بِمَشِيَّةِ اللَّهِ وَ عَوْنِهِ. وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ ... .

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 15 ذیقعده 1084ق؛ 110گ (2پ-111ر) [ف: 1- 135].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3536

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَصْدِهِ بَعْدَ انَّ كَانَ جَاهِلًا وَ كَانَ بَعْدُ (قَدْ تَمَّ بِالْخَيْرِ وَ السَّعَادَةُ بِحَمْدِ اللَّهِ تعالی).

خط نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 69 گ، 19 سطر (7×19)، اندازه: 11×21 سم [ف: 12 - 2555].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6419/2

انجام: فَمِنْ أَجْلِ اتِّفَاقُ الطالعين وَ الشمسين كَانَ يَقْبِضُ أَنْ يَكُونُ بَيْنَهَا قَبُولِ وَ اتِّفَاقُ وَ مَوَدَّةُ قَلْبِهِ لذلک وَ قَصْدِهِ بَعْدَ أَنْ جَاهِلًا وَ كَانَ بَعْدُ.

خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 59 گ (49پ -107ر)، 17 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20 - 14].

6. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 946

آغاز: برابر؛ انجام: وَ دَلَّ عَلَى انَّ عَاقِبَتِهِ وَ خَاتِمَةَ أَمَرَهُ أَجْمَلُ خَاتِمَةَ بِمَشِيَّةِ اللَّهِ وَ عِزَّتِهِ. اللَّهُمَّ بفوزك الَّذِي سَطَعَ عَلَيْنَا منک وَ سلطانک الَّذِي قَهَرَ كَافَّةً الْخُلُقِ . . . الإصیرت خاتمتنا وَ مبلغنا الَىَّ خَيْرُ وَ جَعَلْتُ مستانفنا أَجْمَلُ مِنَ ماضی احوالنا أَنَّكَ عَلَى كُلِّ شیئی قدیر وَ بالاجابة جَدِيرُ.

و پایان باب 4 تا باب 17 که انجام دفتر است در آن هست و آغاز چنین است: «الْمَقْسُومِ بثلثمائة وَ ستین قَسَماً وَ يَجُوزُ عَلَى كُلِّ قِسْمٍ مِنْهَا دَائِرَةً مِنْ دَوَائِرِ الْعِظَامُ ... الْبَابُ الْخَامِسِ فِي عَمَلِ التسيير بمطامع النظير بالابعاد مِنَ الْأَوْتادِ»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب -

کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 48 گ، 23 سطر (10×17)، اندازه: 14×21 سم [ف: 4 - 897].

7. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3083/1

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، 146 گ (1پ - 145پ)، 14 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 6 - 204].

8. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 187

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 119 گ، 17 سطر، اندازه: 15x7 سم [ف: 2 - 103].

• سر الاسرار / اخلاق / فارسی

serr-ol asrār

نصیری طوسی، محمد تقی بن عبد الحسين، ق 11 قمری

nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e 'abd-ol-hoseyn (- 17c)

تاريخ تأليف: شوال 1074ق.

«به جهت تذکره نفس خویش» با عناوین: مقدمه سابقه، مقدمه لاحقه، مطلب، در 2 «باب»: باب 1. در قول مجمل و کلی در استیفای حقوق خود، یا حقوق غیر که بر سبيل ملازمت مرة بعد آخری حاصل آید و رعایت واجب است. اول رعایت اعتدال ... دوم تجرید و خلاف نفس. باب 2. تفصيل حقوق و بیان اصول تو و آنچه ویرا حقی است. (احمد منزوی).

آغاز: حمد له. صلات. اما بعد این رساله ای است در اصول علم اخلاق که بیانش برهان است نه تمثيل ... و این موسوم است به سر الاسرار. بنده بی بضاعت محمد تقی بن عبدالحسین النصیری در عام هزار و هفتاد و چهار به تاریخ شوال، به جهت تذکره نفس خویش تصنیف نمود، به عبارتی مختصر.

[فهرستواره منزوی 494/6].

تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 111/7- ب

آغاز: برابر؛ انجام: خادم طبیعت مدبره آفاقیه ... في 25 شهر صفر 1073 بدار السلطنة اصفهان بارس ثيل الترکی ... شهر ربيع الأول 1076-در طریق تحصیل سلطنت و عاقبت آن ... نه دنیا و نه امید رستگاری هرچند عادل ... 1073.

کاتب = مؤلف، تا: 25 صفر 1073ق، جا: اصفهان؛ 11 ربیع الثانی 1073؛ 6 گ (115ر-120پ) [ف: - 436].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/8- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 159].

• سر الاسرار / علوم غریبه / فارسی

serr-ol asrār

زناتی

zenātī

کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه: 81/6

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 41].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3540/6- ف

همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 – 175].

• سر الأسرار / هیئت / فارسی

serr-ol asrār

علوی، ناصرخسرو

‘alavī, nāser-Xosro

در علم دعوت كواكب سبعه سیاره، مشتمل بر هفت فصل در تسخیر قمر، عطارد، زهره، آفتاب، مریخ، مشتری و زحل.

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 261

آغاز: حمد موفور و شکر نامحصور واجب الوجودی را سزاست که مطالع نجوم وجود.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 8 گ، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 3- 52].

• سر الاسرار / علوم غریبه / فارسی

serr-ol-asrār

سمنانی، اسماعیل بن حاجی مقیم

semnānī, esmāʻīl ebn-e hājī moqim

در ترجمه شمس الانوار از عربی در علم حروف.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3732/1

آغاز: بسمله. حمد مرخدای که بودیعت سپرده در رقوم حروف بدايع اسرار خود را ... پس می گوید ... اسمعیل بن حاجی مقیم سمنانی ساکن قریه سرخه؛ انجام: باب پانزدهم در مسائل مختلفه و انواع آن.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 86 ص (1-86)، 17 سطر (12×16)، اندازه: 18×22 سم [ف: 12 - 2727].

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

sirr-ul asrar

این کتاب در موضوع خود بسیار قابل اعتنا می باشد. مؤلف این کتاب را از کتاب التبويب و سایر آثار حکمای این فن ساخته و پیش از این کتابی در این زمینه نگاشته به نام الاسرار. رساله سر الاسرار حدود 36 باب دارد مثلا: باب عمل الفضه، باب آخر مثله، ... باب في تحليل عطارد و عقده، ... باب في تبييض العروس، ... باب التوتيا، باب اکسیر البياض على رأس الكور، باب اکسير الرصاص، ... باب تكليس الذهب، ... باب تحلیل الزيبق، باب حل لطيف لم نذكره في كتاب الأسرار.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 953/8

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الارباب وَ مُسَبِّبَ الاسباب وَ خَيْرُ مَعْبُودٍ ... وَ بَعْدُ فَانِ الَّذِي دَعَانِي إِلَى تَأْلِيفِ هَذَا الْكِتَابِ شَابُّ مِنْ أَهْلِ بخارا مِنْ تلامذتی يُقَالُ لَهُ مُحَمَّدُ بْنِ يُونُسَ وَ كَانَ عَالِماً بالرضيات وَ الْعُلُومِ الطبيعية وَ الْفَلْسَفَةِ وَ المنطقية مِمَّنْ كَثْرَةِ خِدْمَتِهِ لی؛ انجام: مُنَخَّلِ شَعْرِ لصفی بذلک مَا انْحَلَّ انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی وَ تَقَدَّسَ.

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن فخرالدین رومی، تا: دوشنبه 6 ربیع الاول 838 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ:دولت آبادی، جلد: مقوا با روکش مشمع سبز، 11 گ (143-153)، 19 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 3 - 1308].

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

sirr-ul asrār

در قواعد کلیه کیمیا با اشاره و رمز، و چون مؤلف به سن پیری رسیده و می ترسید که بمیرد و این معلومات از بین برود، معلومات خود را در این کتاب تدوین نموده است. این کتاب مشتمل بر سه قول می باشد و هرکدام دارای چند «قسم» است؛ بدین تفصيل: قول 1. العقاقير، در دو «قسم»: 1) الرَّدِي‌ءِ وَ الْجَيِّدَ، 2) اتِّحَادُ مَا يُتَّخَذُ مِنْهُ؛ قَوْلُ 2. الالات، دُرٍّ دو قَسَمَ: 1) کميتها، 2) كَيْفِيَّةُ مَا يُتَّخَذُ مِنْهَا؛ قَوْلُ 3. التدابير، دُرٍّ هفت قَسَمَ: 1) تَنْظِيفِ الْأَرْوَاحِ وَ تَطْهِيرِهَا، 2) تكليس الاجساد وَ الْأَحْجَارِ وَ الاملاح، 3) تشميع الارواح وَ غَيْرِ ذَلِكَ، 4) تَحْلِيلُ الارواح وَ فِي تعقيدها، 5) الْعُقُودُ، 6) الْمِيَاهُ المحمرة وَ التدابير النباتية، 7) الحيوانية.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4254

آغاز: كِتَابِي هَذَا وَ أَ تُحْفَتَهُ بِمَا لَمْ أُتْحِفَ بِهِ أَحَداً مِنَ الْمُلُوكِ وَ الامراء وَ يَثْبُتُ لَهُ عُلِّمَ الصَّنْعَةِ؛ انجام: وَ تَرُدُّ الْأَعْلَى عَلَى الْأَسْفَلِ بِالسَّحْقِ وَ تصعده أَبَداً حَتَّى يَصْعَدُ كُلَّهُ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج قرمز، 102 گ، 12 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 11- 253].

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

sirr-ul-asrār

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6660/3

آغاز: الحمدلله الَّذِي قَدْ فهدی وَ عِلْمٍ وَ احصی ... أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ صَنَّفْتُ كِتَاباً وَ رتبته أَبْوَاباً وَ أَوْدَعْتُهُ سرایرا وَ رموزا وَ آدابا فاوضحته لِلطَّالِبِ ایضاحا بینا وَ سهلته عَلَى الرَّاغِبِ تسهیلا ؛ انجام : هَذَا قَوْلِهِمْ عَمِلْنَا مِنْ أَرْبَعَةٍ وَ مِنَ سِتَّةَ عَشَرَ يُقِيمُ مثقاله مِائَتَيْ مِثْقالَ بلوریا یاقوتیا احمرا فَهَذَا انْقِضَاءِ أَعْمَالِ الْحُكَمَاءِ فَاتَّقِ اللَّهِ ثُمَّ اتَّقِ اللَّهَ وَ أَنْتُمْ عَنِ الْجُهَّالِ وَ مَنْ لَيْسَ مِنَّا وَ واصِبُ عَلَى الطَّاعَاتِ وَ افْعَلِ الْحَيَوَانِ تُنْجَحُ انَّ شَاءَ اللَّهُ.

بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، در برگ های پایانی متفرقاتی در کیمیا به خط محراب کاتب در 3 ذیقعده 1024ق آمده؛ جلد: تیماج قرمز، 47 گ (85پ - 131ر)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 20-187].

• سر الاسرار /کیمیا / عربی

sirr-ul asrar

این رساله که کتاب الاسرار در کیمیاست جزء اول آن در این نسخه افتاده و چند صفحه آخر آن بحث در تکلیس طلا و نقره و نحاس به اقسام آن می کند. از صفحه 44 جزء ثانی کتاب اسرار شروع و تا آخر نسخه این جزء و جزء ثالث می آید. در جزء دوم تكليس بقیه فلزات مورد عمل در کیمیا ذکر می شود و سپس تشميع شرح می گردد و تشميع همه فلزات مورد عمل در کیمیا بیان می شود و بعد ابواب التحليل گشوده می گردد و در این جزء و جزء ثالث تحلیل بالمياه الحادة و تحلیل بالمياه بالزيد و تحلیل بالرطوبه و تحلیل بالدن و تحلیل بالمرجل و تحليل بالعميا و تحلیل بالكروس و الحب و تحلیل بالتقطير می آید و بعد ابواب عقد یعنی عقود چهارگانه شرح و بعد از آن انواع تصعید و سپس ابواب تدبیر بیان می شود و در آخر ابواب معدنیه می آید. در صفحه آخر از نصف صفحه باب عمل قمر از کتاب فاضل حسان بن عیسی شروع و هنوز چهار سطر از این باب نیامده نسخه به پایان می رود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1870

آغاز: يبقا مُصْعِداً أَوْ مختقا احْمَرَّ وَ شمعه بِمَاءِ النوشادر ؛ انجام: وَ آخَرُ ذَلِكَ كُلَّهُ الْحِلِّ وَ الْعَقْدُ ثَلَاثَ دفوع تَمَّ ذَلِكَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن تریاکی، 97 گ، 16 سطر (7/5×11)، اندازه: 10/5× 15/5 سم [ف: 10 - 466].

• سر الاسرار / هیئت / عربی

sirr-ul asrār

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8312/6

نقل من كتاب سر الاسرار در احکام نجوم؛ خط: نستعلیق، كان ابراهیم افشار، تا: 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3 گ (64پ - 66پ)، 15 سطر (6/5×12)، [ف: 17 - 105].

• سر الاسرار / علوم غریبه / عربی

sirr-ul asrār

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10686

آغاز: بسمله. هَذَا الْكِتَابِ سِرْ الاسرار الْمُسَمَّى بِمِفْتَاحِ الحكما وَ نُورُ الانوار وَ هُوَ الْمَعْرُوفُ بنزهة النُّفُوسِ؛ انجام: وَ لَا يَتَأَخَّرُ عنک -

طَرْفَةَ عَيْنٍ فَهَذِهِ نَسَخْتُ مِنْ كِتَابٍ المدبرین وَ کتاب الْحُكَمَاءِ وَ الائمة الْفُضَلَاءِ.

ترجمه کتاب فیثاغورث در خواص سحريه مواليد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مذيل به 5 برگ در علوم غریبه می باشد؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [الفبائی: - 304].

• سر الاسرار / هیئت / عربی

sirr-ul asrār

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3137/10

آغاز: بطلميوس نقل من كتاب سر الاسرار، اعْلَمْ أَنَّ الْأَحْكَامَ كُلِّهَا عَلَى ثَلَّثْتَ وُجُوهٍ: الْمَكَانُ مِنَ الْفُلْكَ، وَ الْمَكَانِ مِنَ الشَّمْسِ وَ مُخَالَطَةَ الْكَوَاكِبِ بَعْضَهَا بِبَعْضٍ؛ انجام: وَ يصونونه وَ يُشَرْ ذِمَّةِ بطلبته مِنْ نُقَيْرٍ وَ حُبُّ الْمُتَعَلِّمِ مِنْ كِتَابِهِ وَ أَنَا اسْأَلِ اللَّهَ يَصْحَبَ النَّاظِرَ فِيهِ السَّلَامَةَ مِنْ؟ وَ السَّلَامُ.

بخشی از کتاب؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، كا: اسدالله، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 4 گ (78ر -81ر)، 11 سطر، اندازه: 11×17/8 سم [ف: 6 - 243].

• سر الاسرار / فارسی

serr-ol asrār

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20734

بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه].

• سر الاسرار / علوم غریبه / فارسی

serr-ol asrār

بر فراز نسخه و دو جا در متن به نام «سر الاسرار، رازی» نامیده شده است. ما «سر المكتوم: کنز المختوم» از مولانا محمد فخرالدین رازی را می شناسیم، که نادرست به فخرالدین رازی، نسبت داده شده است، که جز این است. جفر و استخراج نام امامان و خواص آنهاست. با سربند «باب اول» در ذکر اشارات و رموزی که در آیت «بسمله» است. باب دوم بیان اسامی ائمه معصومین (علیهم السلام) و در میانه سربندهای «باب» و «فصل» بی شمار نیز هست.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 723

آغاز: رساله سر الاسرار رازی، علم جفر، چون معلو من گشت که سحو و مقام موت اختیاری و فنای کلی؛ انجام: يَا شَافِيَ الصُّدُورِ یا وافي الامور ارنى السُّرُورَ فِي جَمْعٍ الاموربن حَرُمَتِ الشَّفِيعُ الْحَشْرِ وَ النُّشُورِ بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ. تمت. امید که خداوند را بیامرزد نویسنده و خواننده ... .

خط: نسخ تحریری نزدیک به نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مهر: «الراجي يحيى الموسوي 1304» که می تواند از نویسنده نسخه باشد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 29 گ، 16 سطر (6/5×12)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 2 - 140].

سر اسرار الاولياء > سر اسرار الاولياء (ترجمه).

• سر اسرار الاولیاء (ترجمه) / کیمیا / فارسی

serr-o asrār-el owlīyā' (t.)

جابر بن حیان، 120 - 198 قمری

(814 - 739) jāber ebn-e hayyān

ترجمه ای است از رساله کیمیای جابر بن حیان صوفی در چهار «مقاله»: 1. اصول کبیر؛ 2. تعريف كبير؛ 3. تدبیر اركان كبير؛ 4. در مزاج. با عنوان های: «گفتار، گفتار».

آغاز: بسمله، الحمدلله الْمُسْتَحِقِّ الْحَمْدِ ... وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى كَافَّةً الانبياء ... قال الأستاد جابربن حیان الصوفي که تا این کتاب را تصنیف کردم، بعد از این دیگر هیچ کتاب تصنیف نکردم، و خدا مطلع است که این ... .

انجام: و تلقین کرده اند، چنانکه پیش از این گفتم و وصف کردم.

[فهرستواره منزوی 3968/5 با عنوان «کیمیا» و بدون نام مترجم].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1664/2

آغاز: برابر؛ انجام: و بعد از آن یکی بر شش ... طرح نمائید.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 57 ص (41-97)، 21 سطر (12×22)، اندازه: 21×31 سم [ف: 4 - 141].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7124

آغاز: برابر، انجام: و اگر سخت نیک باشد و دستگاه داشته زود بمقصود رسی انشاء اللَّهِ تعالی.

در فهرست با عنوان «مقالات جابر بن حيان» و بدون نام مترجم آمده؛ خط: نسخ خوش، کا: رجبعلی ابن عبد الله، تا: 1277ق؛ فروشنده: صفری، امرالله؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه ای، 4 گ (113-16ر)، 17 سطر (8×14)، اندازه: 17/5×22 سم [رایانه ].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3354/2

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا آقا محمود بن میرزا بابای گرگانی، تا: 1288ق، کاغذ: فرنگی، 9 گ (79پ -187)، 16 سطر حاشیه، اندازه: 17/8×22/7 سم [ف: 6 - 383].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11509/2

آغاز: برابر.

نام کتاب و مترجم به قرینه آغاز نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26 گ (80پ -

105ر)، اندازه: 14×20 سم [ف: 33/2 - 157].

• سر الاسرار (ترجمه) / هيئت / فارسی

serr-ol-asrār (t.)

یزدی، ابوالقاسم بن احمد، ق13 قمری

yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad (- 19c)

متن از ابومعشر بلخی [فهرستواره منزوی 2853/4].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6323/6

آغاز: الحمدلله ... و بعد این عجاله نبذیست از احکام طالع مسئله آن چه ضروری.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 120 ص (708-827)، 21 سطر، اندازه: 17/5×27 سم [ف: 19-326].

• سر الاسرار في التصوف / عرفان و تصوف / فارسی

serr-ol-asrār fe-t tasavvof

تبریزی، رجبعلی، - 1080 قمری

(1670-) tabrīzī, rajab--alī

مقصد اول در سلوک است و مقدمه رساله، مطلب اول در بیان تقسیم وجود، مطلب دوم در آفرینش ارواح و اجسام، سوم سلوک چیست، چهارم در وحدت وجود، خاتمه در بهشت و دوزخ دنیا و عقبی. در مطلب دوم از صناعات میرفندرسکی یاد شده است.

[فهرستواره منزوی 478/7].

یزد جامع کبیر؛ شماره نسخه: 144/2

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [نشریه: 4 - 397].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2470/2

في نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 699].

• سر الاسرار في حقيقة الأدوية / علوم غریبه / فارسی

serr-ol asrār fi haqīqat-el advīya

رساله ای است دربیان بخورات ادویه استادان گذشته و حکیمان سابق که از رموزات علم طب آزموده بودند همچون: ابومعشر مصری، عمر خیام، ابو منصور حلاج، نصیر حسینی، طاطانيوس، ابو حامد کوفی، سلیمان مکی، ابو الحارث، مشتمل بر دوستی و تهيج و باز آوردن غایب و عداوت بین دو کس افکندن و عقد النوم و عقد الرجال و عقد الفرج و عقد الطريق و عقد اليد و گشادن زبان و این جمله از خواص بخورات حاصل آید و اینها را از کتاب جمهور انتخاب کرده و از سی و یک مجلد مختصر نموده و در هر بابی عمل دو حکیم آمده الاعلاج که یک باب مفرد در اعمال اوست. مجموعة این رساله در 13 «باب» است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7613/3- 38/233

آغاز: بسمله بنام خداوند جان آفرین *** حکیم سخن در زبان آفرین بعد از حمد خدا و درود پیغمبر صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ این رساله ایست دربیان بخورات ادویه استادن ما تقدم ... ونام این کتاب سر الاسرار في حقيقة الادوية نهاده آمد؛ انجام: نوعی دیگر از جهانگیر اکبر نیم دانگ از خریق خشک نیم مثقال دخنه کن در ساعت زحل وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ جهانگیر اعظم بدین موجب.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 44 گ، 23 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 4 - 2295].

سر الاسرار في حقيقة التيسير وكيفية الاستمرار > سر الاسرار.

• سر الاسرار (منتخب) / کیمیا / عربی

sirr-ul-asrār (mn.)

نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 123/4

آغاز: هذا منتخب سر الاسرار، بسمله، تَأْخُذُ خَمْسَةُ دَرَاهِمَ اسرب فتلغمه بِثَلَاثِينَ دِرْهَمٍ طیار؛ انجام: وَ اذا تَمَّ يُلْقَى عَلَى الزِّيْبَقُ يُطْرَحُ عَلَى الذَّهَبُ ثُمَّ عَلَى الْقَمَرُ.

كان مصطفى بن هاشم حسینی، تا: 1306 ق؛ جلد: تیماج سرخ، 3 ص (27-29)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: - 176].

• سر الاسرار من علم المختار / کیمیا / عربی

sirr-ul asrār min ‘ilm-il muxtār

شرقی، محمد بن رستم

Šarqī, mohammad ebn-e rostam

مؤلف پس از آن که در محل خود از علمای این فن استفاده نموده به مغرب رفته و به شهر اندلس رسیده است. او از محضر شیخی به نام ابو یوسف ده سال استفاده برده و هنگام مراجعت، شیخ مصحفی سریانی در این علم با اجازه به او داده و وی به بلاد خود برگشته و این کتاب را تأليف نموده و آن را در 45 باب مطابق کتاب سریانی شیخش تنظیم نموده است.

[فهرستواره منزوی 3957/5].

یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 63/1

آغاز: الحمدلله الَّذِي نُورٍ قُلُوبِ الموحدین بانوار اقمار كَلِمَتَهُ لَا اله الَّا اللَّهِ وَ زَيَّنَ أَلْسِنَةِ الذاکرین بتكرار اذکار لَا اله الَّا اللَّهَ هُوَ الْمَالِكِ الَّذِي لَا مَالُكَ فِي الدَّيْنِ.

خط: نستعلیق، کا: محمد بسطامی، تا: 1243ق؛ جلد: مقوایی، 104 گ(1پ -104 پ)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1 – 55].

• سر الاسرار من علوم الفلك / علوم غریبه / عربی

sirr-ul-asrār min ‘ulūm-il-falak

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11014

آغاز: بسمله وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا ... الحمدلله الَّذِي خَلْقِ آدَمَ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ؛ انجام: وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ وَ هُوَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 773 ق، جاء حلب؛ در سنه 773 با اصل، مقابله شده، ذکر التسابيح خواتيم السيد ميططرون و رؤية الكلی از ابن سینا و غیره ضمیمه می باشد؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با رویه پارچه [الفبائی: - 304].

• سر الاسرار و روح الارواح / كيميا / عربی

sirr-ul asrār wa rūḥ-ul arwāḥ

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2996/1

آغاز: ثُمَّ أَنْ جَابِرِ بْنِ حیان رَجَعَ الَىَّ وَ قَالَ لِي اراک قَدْ تَكَلَّمْتَ عَلَى جَمِيعِ الْأُمُورِ الطبيعه بَا حُسْنِ کلام؛ انجام: وَ هَذَا عِلْمُ قَدْ أَجَزْتُهُ لَكَ فانعم بِهِ سَعِيدَةَ انشاء اللَّهُ ... .

این اثر که زیر عنوان مقاله «الصناعة» از کتاب سرالاسرار و روح الأرواح ابو نصر فارابی در نسخه حاضر درج شده است، مقاله ای است کوتاه در بیان اسرار کیمیا، و اینکه چگونه با شناختن آن اسرار می توان به هدف غایی عالم هستی، و تمامی تجزیه و ترکیب ها، و بازگشت وجود به عدم، و عدم به وجود، و حلول صور در موارد پی برد. مؤلف آن بایستی یکی از شاگردان جابر بن حیان (200ق) باشد. زیرا مقاله چنین آغاز می شود: «ثم أن جابر بن حیان رجع الى و قال لي اراک قد تكلمت على جميع الأمور ...»، و سپس سخن استاد را نقل می کند و بدین ترتیب در خلال بیان مطالب همواره گفتگویی بین استاد و شاگرد با عناوین «قال ... قلت» روی می دهد و در پایان مقاله نیز تعریف استاد را در حق خودش آورده است. بنابراین انتساب مقاله به فارابی درست نیست، و در لیست آثار فارابی هم کتابی تحت عنوان سر الاسرار وجود ندارد. کتب دیگری نیز با همین عنوان به چشم می خورد که مؤلفان آنها با ابن حیان همدوره نیستند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: مقوایی، روکش گالینگور لاجوردی، 7 گ (4ر -10پ)، 19 سطر (14×27)، اندازه: 21×34 سم [ف: 14 - 104].

• سر الاسرار و فجر الانوار و شمس النهار / علوم غریبه / عربی

sirr-ul asrār wa fajr-ul anwār wa sams-un nahār

در علوم غریبه و خواص شیمیایی نمک و اسماء مختلف آن. در این رساله بیش از صد اسم برای نمک ذکر شده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5740/11

آغاز: بسمله، الحمدلله حَمْداً دَائِماً أَبَداً اعْلَمْ أَيُّهَا الطَّالِبُ الباحث عَنْ أَسْرَارِ هَذِهِ الصَّنْعَةِ ... وَ سُمِّيَتْ هَذِهِ الرِّسَالَةُ سِرْ الاسرار وَ فَجَرَ الانوار وَ شَمْسِ النَّهَارِ؛ انجام: وَ هُوَ أُلُوفُ وَ مُؤْتَلِفُ وَ مُؤَلِّفُ الاجساد وَ الارواح وَ الْأَنْفَاسِ فِي الْبَيَاضِ وَ الْحُمْرَةِ لَا غَيْرِهِ أَبَداً.

خط: مختلف، بی کا، تا: 15 ذیحجه 1301 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن آلبالویی، 15 گ (183-197پ)، مختلف السطور، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 8- 487].

• سر الاسرار و مبدأ الانوار / کلام و اعتقادات / فارسی

serr-ol asrār va mabda’-ol anvār

قزوینی، اسدالله بن محمد ابراهیم، ق 13 قمری

qazvīnī, asad-ol-lāh ebn-e mohammad ebrāhīm (- 19c)

در این که چگونه حقیقت محمدیه بر ائمه طاهرين عليهم السلام اطلاق می شود و اثبات ولایت مطلقه ایشان و بیان بعضی از مقالات و اسرار آن حضرت استفاده شده از آیات کریمه و احادیث شریفه به روش شیخ احمد احسائی و با استفاده از گفته های وی.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا مِنْ شیء كَانَ وَ لَا مِنْ شئ كَوْنُ مَا قَدْ كَانَ مُسْتَشْهِدُ بِحُدُوثِ الاشياء عَلَى أَزَلِيَّتِهِ وَ بِمَا وَ سَمِّهَا بِهِ مِنَ الْعَجْزِ عَلَى قُدْرَتِهِ. انجام: دُرٍّ مَقَامَ خَلَقَ تفانی که سِرَاجُ منیر این عَالِمُ کبیر شَدَّ، الْحَاصِلِ وَ لنقبض الْعَنَانِ لِلْعَمَلِ.

[فهرستواره منزوی 344/9].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3377/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی؛ جلد: تیماج مشکی، 17 گ (53ر -69پ)، 17 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 9- 154].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4028/1

آغاز: برابر؛ انجام: و الخلق من بعد صنایع لنا.

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد حسن موسوی اصفهانی، تا: جمادی الثانی 1265ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 11 سطر، اندازه: 10/6×15/2 سم [ف: 7 – 152].

• سر الاسرار و نور الانوار في احاديث النبي المختار / حديث / عربی

sirr-ul asrār wa nūr-ul anwār fi aḥādīs-in nabī-yi-1 muxtār

احادیث نبوی است در موضوعات مختلف، فقه و احکام شرعی و عبادات و غیره که مؤلف با حذف سند و بدون توضیحی جمع آوری و در چند فصل قرار داده است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ لَا عُدْوانَ الاعلى الظَّالِمِينَ وَ اشْهَدْ انَّ لااله الَّا اللَّهَ وَحْدَهُ ... وَ بَعْدُ فَهَذِهِ مَجْمُوعِ لَطِيفُ فِيهِ مِنْ كُلِّ معنی ظریف مِنَ الْمَسَائِلِ الفقهية.

انجام: فَسُبْحانَ الْعَزِيزِ الْمَنَّانُ الرَّحِيمِ الرَّحْمَنِ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شیء واليه تُرْجَعُونَ .

قم، گلپایگانی شماره نسخه: 2383/4- 13/63

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: حسن بن ملا حسن بن ملاقاسم، تا: 1309 ق؛ جلد: مقوا سرخ، 8 گ، 20 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 4 - 2282].

سر اسماء الله > هزار و یک نام خدا.

• سر الاسماء و الدعاء / علوم غریبه / عربی

sirr-ul asmā' wa-d du'a

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8296/3

آغاز: بسمله، وَ بِهِ نَسْتَعِينُ، ثُمَّ ابتدی بذکر مُقَدِّمَةِ سِرْ الاسرار وَ الدُّعَاءِ وَ بَعْدَهَا ادَّعَيْتَ عَظِيمَةُ مُسْتَجَابَةُ انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی؛ انجام: تحظ بنجحه انَّ شَاءَ الهل تَعَالَى وَ هَذَا آخِرِ الْكِتَابِ ... الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ .

خط: نستعلیق، كا: ابراهیم، تا: قرن 14، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6 گ (19پ -27ر)، 22 سطر (8×14) [ف: 17 - 100].

• سر الاشتقاق / صرف / عربی

sirr-ul ištiqāq

ملک المورخین، هداية الله بن محمد تقی، - 1322 قمری

(1904-) malek-ol-movarrexīn, hedāyat-ol-lāh ebn-e mohammad taqi

وابسته به: العزي في التصريف؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660 ق).

اهداء به: عبد الحسين (پسر مؤلف).

نویسنده که از دانشوران دوره قاجار است می گوید چون مختصر التصريف «زنجانی» شارح الهادی را دیدم با وجود آن که علامه تفتازانی بر آن شرحی نوشته بود چون شرح او وافی به مراد نبود بر آن شدم که به شرح آن بپردازم لذا این شرح را به جهت نفع عام و به خصوص فرزندم عبد الحسين پرداختم و امید این که مورد استفادت واقع شود. پس از این قول او عبارات شرح را به صورت شرح و متن می آورد ولی در شرح اضافه ای بر شرح تفتازانی ندارد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 38

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ عَلِمَ العربيه مِفْتَاحُ الْبَيَانِ وَ تبیان اللِّسَانِ وَ الصلوه؛ انجام : شَفِيعاً لَنَا فِي النشاتين بِالنَّبِيِّ وَ اله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ اله ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1286ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زر، 66 گ، 12 سطر (6×12)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 7- 39].

• سر اقلام / علوم غریبه / فارسی

serr-e aqlām

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1124/13

آغاز: رساله مشتمل است بر سر اقلام که بسیاری از کتب معتبره است، که علم آن موقوف است به دانستن این قلم ها، که در این مختصر ایراد کرده است.

از ناشناس. طلسم هاست، بخش بندی نشده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1282-1294ق؛ 10 گ (55ر -64پ) [ف: 2 - 139].

سر اکبر > مفرح القلوب.

• سر اکبر = اوپانیشاد / عرفان و تصوف / فارسی

serr-e akbar = opānīšād

داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024 - 1069 قمری

(1659 - 1615) dārā-šokūh-e bāberī, šāhzāde-ye hend

تاریخ تأليف: تأليف چهارشنبه 17 ربیع الاول 1067 ق؛ محل تأليف: دهلی.

ترجمه پنجاه رساله فلسفی عرفانی از (اوپانیشاد) است که در مدت شش ماه از سنسکریت به فارسی برگردانده و مدعی است که اوپانیشاد اولین کتاب الهی می باشد که برای بشر فرستاده شده. داراشکوه در سال 1050 در کشمیر به ملاقات حضرت ملاشاه راه یافته و رساله او را در توحید خوانده که در آن از همه کتاب های الهی بهره برده شده بود، از جمله چهار کتاب آسمانی هندوان (رک بید، حجر بید، سام بید، اتهربن بید) که از آنها کتاب «اوپکهت» انتخاب شده و بر آن گزارش ها و تفسیرهای بسیاری نگاشته اند. ترجمه حاضر برگردان همان کتاب است که خود مترجم آن را «سر اکبر» نامیده است.

آغاز: حمد ذاتی که نقطه ای بسم الله در جميع كتب سماوی از اسرار قدیم اوست، الحمدلله که ام الکتاب نسبت در قرآن مجید اشاره به اسم اعظم اوست.

انجام: از هستی موهوم خلاص گشته بهستی حقیقی رسیده رستگار و جاوید گردند.

[ريحانة الأدب 393/4 ؛ معجم المؤلفين 294/9؛ نسخه های منزوی 1192؛ فهرستواره 479/7].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11578

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در پایان مقدمه، تاریخ -

ترجمه 1007 ق ذکر شده است، در صورتی که در آغاز 1050ق گفته بود و این هم از اشتباه کاتب نسخه است، مجدول، مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 368 گ، 14 سطر (8×14/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 29 - 289].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6314

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 510 گ، 11 سطر، اندازه: 18/5x13/5 سم [ف: 16 - 283].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 991- ف

نسخه اصل: بادلیان ش 62؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 262 گ، 15 سطر، [فيلمها ف: 1- 18].

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1425- ف

نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه اسلامی علی گره؛ بی کا، بی تا؛ 410 گ [فیلمها ف: 1- 117].

• سر اکبر / عرفان و تصوف / فارسی

serr-e akbar

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4672/15

آغاز: الله اكبر نقطه با هست چو سر قدیم بسمله. سبحان الله بزرگ خدایی است؛ انجام: که از آن مرتبه بالاتر نیست آمین ... الاکرمین.

خط: نستعلیق، كا: محمد اسمعیل، تا: 1128ق، کاغذ: هندی، جلد: تیماج قهوه ای، 13 ص (404-416)، 11 سطر (7×12)، اندازه: 9×14 سم [ف: 14 - 3624].

سر الاكرم في حروف المعجم > خواص حروف

سر الله الاعظم > الحروف.

• سر الله الاعظم / علوم غریبه / عربی

sirr-ul-lāh-il-a Zam

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره/ ب

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 دارای جداول حروفی [میراث شهاب: س ش 1-2 - 38].

• سر الله المصون / کیمیا / عربي

sirr-ul-lāh-il maşūn

مصری، عبدالمجید

mesrī, ‘abd-ol-majīd

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 721

آغاز: اعْلَمْ يَا أَخِي نورالله قَبْلَكَ أَنَّ التَّفْصِيلَ لِهَذَا الْحَجَرِ الشَّرِيفُ يَنْقَسِمُ لاقسام.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 21 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 2 - 458].

• سر الله المصون في علم المكنون / کیمیا / عربی

sirr-ul lāh-il maşūn fī ‘ilm-il maknūn

قمری، محمد، ق 5 قمری

qomrī, mohammad (-11c)

در شناسایی حجر مکرم.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 732/1

آغاز: اعْلَمْ أَنَّ لِلْعِلْمِ أُصُولًا وَ فروعا وَ مبدء وَ شروعا وَ خَاتِمَةَ وَ نِهَايَةِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 21 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف:2-465].

• سر الف / شعر / فارسی

serr-e alef

امری، میر، - 999 قمری

(1591-) amri, mir

تاریخ تدليف: دهه آخر صفر 970 ق

سؤال و جواب منظوم است درباره سر «الف». سؤال از شیخ آذری است که طی 62 بیت پرسش هایی را در باره اسرار «الف» مطرح نموده و می گوید: «هزار مسأله در باب جوهر الف است ...»، پاسخ منظوم از «امری» است در 173 بیت. تاریخ نظم در دهه آخر صفر 970 بوده و این پاسخ را در یک شب سروده است. آغاز جواب امری: «ایا ضمیر تو از شمس و از قمر انور *** نموده وام زرای تو نور شمس و قمر».

[نسخه های منزوی 2860/4 و 3042].

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7802/2- 39/182

آغاز: سئوالات شیخ آذری. زهی وجود تو مجموعه قضا و قدر *** وجود تو صدف کاینات را گوهر ارهی است پرخطر وهولناک و تو تنها *** فرشته را مفروش ورفيق ديو مخر؛ انجام: دامن افشانده از سرای مجاز *** فارغ از فکرهای دور و دراز / باز گیرم شهنشهی از سر *** از کلاه نمد کنم افسر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 7 گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4 - 2295].

• سرامیک اسلامی / متفرقه

serāmīk-e eslāmī

تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 4738- ف

Ceramic from the World of Islam؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف:3- 98].

سرانجام نامه = شریعت و طریقت و معرفت و حقیقت (رساله در بیان) / عرفان و تصوف / فارسی

sar'anjam-name

نورعلیشاه، محمد علی بن عبدالحسین، 21160 - 1212 قمری

(1798 - 1747) nūr-‘alī-šāh, mohammad ‘alī ebn-eabd-ol-hoseyn

رساله در بیان شریعت و طریقت و حقیقت و معرفت در چهار باب و نثر می باشد.

چاپ: ایران، تهران، نشر چشمه، 1391 شمسی، مهران افشاری، در مجموعه سی فتوت نامه دیگر.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1184/3

آغاز: بسمله روایت کرده از حضرت امیر الْمُؤْمِنِينَ اسدالله الْغَالِبِ وَ مَطْلُوبُ كُلُّ طَالِبٍ عَلِىُّ بْنُ ابی طَالِبٍ عَلَيْهِ الصلوة وَ السَّلَامُ و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام که فرموده اند: شریعت و طریقت و حقیقت و معرفت چه چیز است، می باید دانست و آن کسانی که مؤمن اند باین عمل الخ.

خط: نسخ، كا: محمد علی بن سید عرب حسینی، تا: 1231ق؛ این رساله در فهرست با نام رساله در بیان شریعت و طریقت و معرفت و حقیقت آمده است، نام اثر و مؤلف آن با توجه به فهرست رایانه ای مجلس تصحیح شد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 13 ص (358- 370)، اندازه: 25x16/5 سم [ف: 3 - 472].

• سر الأنساب العلوية = سر سلسلة العلوية = سر انساب العلويين / انساب / عربی

sirr-ul ansāb-il ‘alawīyya = sirr-u silsilat-il ‘alawīyya = sirr-u ansāb-il ‘alawiyyin

بخاری، سهل بن عبدالله، - 357 قمری

(969-) boxārī, sahl ebn-e ‘abd-ol-lāh

مطالبی در علم انساب و اسرار که آن را با بیان موارد اختلاف و سبب القاب مختلف آن طور که شنیده نوشته است با عناوین «سر، سر» و در آغاز کتاب بیان کرده که هر فاطمی علوی است و هر علوی طالبی و هر طالبی هاشمی و هر هاشمی قرشی و هر قرشی عربی است ولكن عکس این مطلب در همه موارد صادق نیست، سپس به بیان نسب آنها پرداخته است. در این کتاب از سال 258 و 310 و 316 و 345 یاد شده و آمار سادات مدینه و دیگر شهرها در سال 227 که شماره آنها به 1371 مرد و 1371 زن می رسیده است با تفصیلی در آن آمده است. در آن از ابو جعفر محمد بن عماد و ابوالقيظان و عمری نسابه ابوالحسن على بن محمد بن علی ابن صوفی علوی بصری که در 423 به موصل رفته بود و دو کتاب مبسوط مجدی و نسب الطالبین را نوشته و پدرش ابوالعنائم ابن الصوفی هم نسابه بوده (عمدة الطالب تیموری) و ابوطاهر احمد بن عيسی عمری نسابه و ابوالحسن موسوی صاحب ابن ابی الساج و ابوالحسن يحيى بن حسین عقیقی نسابه وصولی نقل شده است.

آغاز: الحمدلله الذي خلق فسوى و قدر فهدى و احكم و انشأ و امات و احيي ... كل طالبی علوی و كل طالبي في الدنيا هاشمی و ليس كل هاشمی علوی و كل هاشمى في الدنيا قرشی و لیس كل قرشی هاشمی، و كل قرشي في الدنيا عربی ... .

انجام: هذا آخر ما ذكرته من نسب عمر بن ابی طالب عليهم السلام و هو آخر الكتاب و الله الموفق للصواب و اليه الرغبة في العفو و السلام و حسبنا الله و نعم الوكيل.

چاپ: نجف، المكتبة الحيدرية، تحقیق محمد صادق بحر العلوم، الطبعة الاول، 1963م، 152 ص.

[الذريعة 377/1 و 166/12].

1. تهران، مجلس؛ شماره نسخه: 1125/1- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

كان محمود بن صدر الدين بن سيفال داروغه، تا: 140ق؛ با یادداشت هایی در نسب به خط كاتب مجموعه با این عنوان ها: نقل من عمدة الأنساب، نسب الكاتب العبد المذنب (کاتب نسخه حاضر عبد الواسع الحسینی)، نسب امیر معین الدین بن ضياء الدين سمنانی منقول من خط السيد النسابه على بن قاسم النخعی الموسوی، نسب امیر محمد مهدی بن امیر محسن الرضوى الساكن بقم، نسب سادات مازندران، نسب سادات هزار جریب، نسب سید علی کیا گیلانی، نسب قاضی جهان قزوینی؛ در برگ 27ر -35پ نوشته هایی است در اثبات و نفی نسب برخی از خاندان ها و اشخاص. در اواخر این بخش آمده است: « ذکر سَادَاتِ سیواس الرُّومِ ذَكَرَ السَّيِّدُ النَّقِيبِ الْعَلَّامَةُ النسابه شَرَفُ الدین مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ فِي جريدته الساده . . . الصَّحِيحِي النَّسَبِ ثُمَّ ذَكَرَ بَعْدَ هُمْ المطعونین وَ قَالَ الَّذِينَ لَمْ يَثْبُتُ لَهُمْ نَسَبٍ وَ لَا وَجَدْتُ لَهُمْ فِي كُتُبِ الانساب شَيْئاً مِمَّا ادَّعَوْهُ فدفعتهم عَنِ النَّسَبِ وَ اللَّهِ ولی العصمه ... السمرقندی دعی مَا ثَبَتَ لَهُ نَسَبٍ ؛ الْمُعَلِّمُ دعی مَا ثَبَتَ لَهُ نَسَبٍ؛ الْقَوَامُ دعی ... وَ كَتَبَ فِي أَوَاخِرِ جُمَادَى الْأُولَى سِنُّهُ تِسْعَ وسبعائه حرره عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ كتلة الْحُسَيْنِيِّ النسابه سِنُّهُ ثَلَاثٍ وَ تِسْعِينَ وسبعمائه» وَ دُرٍّ جای دیگر أَزُّ این بخش آمده : « قَالَ جَامِعِهِ وَقَعْتُ عَلَى مشجرة بِخَطِّ السَّيِّدِ السَّعِيدُ غیاث الدین بْنِ الكاوس الحسینی النسابه»، دُرٍّ جای دیگر أَزُّ ابْنِ طاووس بِهِ این گونه یاد شُدَّهُ: «أَقُولُ قَدْ بَيْنَ السَّيِّدِ غیاث الدین عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ الطَّاوُسُ خِطَاءً السيدين النقيبين الْمَدَنِيِّينَ وابطل هَذِهِ النَّسَبِ بِكَلَامٍ لَطِيفُ وَ أَدَبٍ حَسَنٍ فَقَالَ ... نَظَرْتَ فِي المشجره الَّتِي فِيهَا نَسَبٍ بنی عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُسَيْنِ الاصغر فَوَجَدْتُ هَذَا الِاتِّصَالِ مِنْ مُحَمَّدِ الْمُحِلِّ لَيْسَ فِيهِ طَعَنَ وَ لَا لُبِسَ ... وَ كَتَبَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنِ احْمَدِ ... فِي شَعْبَانَ سَنَةَ ثَمَانٍ وَ سَبْعِينَ وستمائه»، در جای دیگر (دُرٍّ أَوَاخِرِ) این بخش آمده: «نُقِّلَتْ هَذِهِ الانساب مِنْ جَرِيدَةُ السراي الَّتِي هِيَ -

بِخَطِّ السَّيِّدِ النَّقِيبِ شَرَفُ الدِّينِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ النسابه»، در این بخش از این ماخذها نیز یاد شده: الْعَمْرِيُّ فِي كِتَابِهِ الْمَوْسُومِ بالمجدی مهذب الانساب تألیف شیخ الشَّرَفِ، کتاب آلِ الرَّسُولُ لَا بِي الْغَنَائِمِ مُحَمَّدِ بْنُ مُحَمَّدٍ العبيدلي، ابوطالب يُحْيِ الحوالی النسابه صَاحِبُ مَبْسُوطُ دُرٍّ نَسَبٍ ، مشجره أَزُّ أَبُو عُمَرَ نسابه، مشجره ابْنِ عَدْنَانَ نسابه فِي النَّقِيبِ شَرَفُ الدِّينِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ النسابه فِي جريده الْمَوْصِلِ، ابْنُ خِدَاعَ النسابه صَاحِبُ کتاب المعقبين وَ الْمُعَقِّبَاتُ؛ جلد: تیماج مشکی، 25 گ (1-25)، اندازه: 13×20 سم [ف: 23 - 570].

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 22/1 عکسی حکمت

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 2 - 35].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 375/1- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ خط: نسخ کهن، كا: عبدالواسع بن محمد بن زین العابدین الحسنی، تا: 940 ق [عکسی ف: 2 - 160].

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1942

نسخه اصل:کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف ؛خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 22 ذیقعده 967 ق؛ 107 ص [عکسی ف: 5 - 404].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11693/1

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ عکس؛ 70ص (1 – 70) [مختصر ف: - 447].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3534/1

آغاز: پیش از عبدالصمد؛ انجام: ولده با بهروزنجان، و الله اعلم بالصواب.

خط نسخ، بی کا، تانبا تاریخ 1303ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 14 سطر، اندازه: 15/4×21/3 سم [ف: 6 – 475].

5. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2/ 2700

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم الشريف، تا: با تاریخ 1285ق؛ افتادگی: آغاز؛ 49 ص (1-49) [ف: 5 - 103].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 582/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 172].

سر انساب العلویین > سر الأنساب العلوية

• السراية / فقه / عربی

as-sirāya

شولستانی، علی بن حجة الله، - 1060 قمری

(1650-) Šūlestānī, ‘alī ebn-e hojjat-o-llāh

[الذریعه 165/12].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2576/35

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ فِي حِلِّ الْمَسَائِلِ عَلَى المستدلين، مسئلة فِي السِّرَايَةِ هَلْ هِيَ وَاقِعَةً فِي أَزَالَتْ النَّجَاسَةِ ... قَامَ الشَّيْخُ حَسَنُ بْنُ زین الدین ... فِي كِتَابِ الْفِقْهِ الْمُسَمَّى بالمعالم، انجام: الْحَكَمُ لِعَدَمِ نجاستهم تجاهل ... انک أَنْتَ الْوَهَّابُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 5 گ (191پ-195)، اندازه: 12×18 سم [ف: 6 - 58].

• سرائج الاظلام فی بیان خفايا الأحكام / فقه / عربی

sara'ij-ul azlam fi bayan-i xafaya-l ahkam

حسینی، صادق بن محمد حسین، ق 13 قمری

hoseynī, sādeq ebn-e mohammad hoseyn (-19c)

فقه استدلالی مفصلی است با رد و ایراد و نقل اقوال بعضی از فقها به روش شرائع الاسلام در تقسیم کتاب های فقهی در چهار «باب»: عبادات، معاملات، عقود، ایقاعات. در سال 1245 بدان مشغول بوده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5935/1

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَرْشَدَنَا إِلَى خَيْرِ الْأَدْيَانِ وَ جَعَلَنَا مِنْ أَهْلِ الايمان وَ أَضَاءَ لَنَا سرائج نَهْتَدِي بِهَا الَىَّ خَفَايَا الْأَحْكَامِ.

خط: نستعلیق بد خط، کاتب = مؤلف، بی تا؛ اندازه: 17×22/5 سم [ف: 15 - 320].

• سرایج الظلام و اصباح لیالی الاسلام في قواعد الأحكام فقه / عربی

sarāyij-uz-Zalām wa işbāḥ-u layāl-il-islām fī qawāʻid il-aħkām

حسینی، محمد صادق بن محمد حسین، ق 13 قمری

hoseynī, mohammad sādeq ebn-e mohammad hoseyn (-19c)

وابسته به: قواعد الأحكام في معرفة (مسائل الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726).

تاريخ تأليف: 1245 ق.

شرحی است با عناوین «قوله، قوله» بر قواعد الأحكام علامه حلی نسخه حاضر کتاب صلاة را در بردارد.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 579/2- 4/49

آغاز: بسمله قَوْلِهِ كِتابٍ الصلوة الظَّاهِرُ أَنَّ الصَّلَاةَ حَقِيقَةً فِي الدعا.

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1245ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: گالینگور سبز، 21 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف: 4 - 2293].

سرائر الاسرار > الطبایع

• سرائر الاصول / اصول فقه / عربی

sara'ir-ul usul

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23550

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي عَرَفْنَا مَعَالِمَ الْحَقِّ وَ مَنَاهِجِ الاسلام؛ انجام: وَ أَرْبَابِ الاخبار مَا يُشِيرُ اللَّهِ أَوْلَى الْبَيَانِ الاجمالی ایضا.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه].

• سرائر الاولياء = جامع الاسرار / رمل / فارسی

sarā'er-ol owlīyā' = jāmeʻ-ol asrār

1. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه: 81/5

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 41].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3540/5- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 175].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 10459

این رساله بر فراز صفحه اول «سرائر الاولياء» نامیده شده؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالرضا ولد نورالله، تا: 15 شعبان 1315ق؛ جلد: تیماج قرمز، 11 گ (ار-11ر)، 20 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 26- 379].

• السرائر الحاوی لتحرير الفتاوی /فقه / عربی

sara'ir-ul hawl li-tahrir-il fatawi

ابن ادریس، محمد بن احمد، 543 - 598 قمری

(1202 - 1149) ebn-e edrīs, mohammad ebn-e ahmad

تاریخ تأليف: 588 ق

مشتمل است بر یک دوره کامل فقهی از (طهارت تا دیات) که ارزش و اعتبارش از قرنها همچنان به قوت خود باقی می باشد. افزون بر ارزش فقهی آن، به واسطه آخرین بابش موسوم به «مستطرفات» که شامل گزیده ای از کتب مشيخه و روان است ارزش حدیثی قابل توجهی دارد. مؤلف به طور اجمال اشاره به ادله مسائل و اقوال و فتاوای فقهای شیعه و بعضا اهل سنت می نماید. او در مقدمه شمه ای از فضیلت علم و کتاب بیان کرده و چنین نگاشته است: «فان الكتاب نعم الذخر و العقد و نعم الجليس ... و نعم الأنيس في ساعة الوحدة و نعم المعرفة ببلاد الغربة و نعم القرين و الدخيل و الوزير و النزيل و الكتاب و عاء مليء علما ...». شهرت ابن ادریس بیشتر به خاطر انتقادهای شدید او از شیخ طوسی بوده است و این امر موجب نکوهش فقهای متأخر گردید. این ادریس با این انتقاد سنت دیرینه تقلید از آرای شیخ طوسی را شکست و آزاداندیشی را برای فقهای امامیه به ارمغان آورد. وی در نقد آراء شيخ بسیار سرسختی به خرج می داد و او را به طور مستقیم و غیر مستقیم به پیروی از امام شافعی متهم می کرد. (براتعلی غلامی مقدم).

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي خَلَقَ الانسان فعدله وَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ فَفَضَّلَهُ وَ الْبَسْهُ الايمان فَجَلِّلْهُ ... .

انجام: وَ الْعَفْوُ عَمَّنْ ظلملک تَمَّتْ الاحاديث المنتزعة مِنْ كِتَابِ الْعُيُونِ وَ الْمَحَاسِنِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ ادریس مُصَنِّفُ هَذَا الْكِتَابِ الَىَّ ههنا يُحْسِنُ الِانْقِطَاعِ ... وَ انَّ كَانَ بحمدلله بِهِمْ يقتدی وَ عَلَى أَمْثَالَهُمْ يحتذى غَفَرَ اللَّهُ لَنَا وَ لَهُمْ وَ لِجَمِيعِ المؤمنین آمین رَبِّ الْعَالَمِينَ.

چاپ: مشار 510 و 519؛ ایران، سنگی، 1270 ق.

[الذريعة 155/12 ؛ ریحانة الأدب 377/7 و 378/7؛ کشف الحجب و الاستار ص 308].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2774

آغاز: کتاب الْجِهَادِ وَ سِيرَةِ الامام بَابُ فَرَضَ الْجِهَادَ وَ مَنْ يَجِبُ عَلَيْهِ؛ انجام: لِأَنَّهَا تَعْلَمُ كَذَبَهَا.

جزء دوم و مشتمل است بر ابواب جهاد و دیون و كفالات و حوالات و صلح و ضمان و لقطه و شهادات و قضایا و احکام و مکاسب و متاجر و بيوع و شفعه و شرکت و مضاربه و رهن و عاريه و ودیعه و مزارعه و مساقات و اجاره و غصب و اقرار و نکاح و طلاق و ظهار و ایلاء و خلع و مبارات و نشوز و شقاق؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 6؛ نسخه قدیمی و ظاهرا اندکی پس از فوت مؤلف نوشته؛ مقابله شده؛ واقف: شیخ بهایی؛ کاغذ:

حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 287 گ، 22 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 5 - 540].

2. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 5713

آغاز: کتاب الْعِتْقِ وَ التَّدْبِيرِ وَ الْمُكَاتَبَةِ الْعِتْقِ فِيهِ فَضْلُ كَثِيرُ؛ انجام: وَانٍ كَانَ بِحَمْدِ اللَّهُ بِهِمْ يقتدی وَ علی أَمْثِلَتَهُمْ يحتذى (كَذَا).

جزء سوم و تا آخر کتاب و مشتمل است بر ابواب عتق و تدبیر و مکاتبه و ایمان و نذور و کفارات و صید و ذبائح و اطعمه و اشربه و سبق و رمایه و وقوف و صدقات و هبات و نحل و وصایا و مواريث و حدود و دیات و جنایات و باب زيادات مستطرفه از کتب مشيخه و روات؛ خط: نسخ، كا: ابوالحسن جعفر بن علی بن جعفر بن عبدالله بن حشی، تا: رَبِيعِ الثَّانِي 603 ق، جان کاظمین؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده؛ واقف: شیخ بهایی، شهریور 1317؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 312 گ، 20 سطر، اندازه: 25x17 سم [ف: 5 - 540].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4554

آغاز: وَ الاصل برائة الذِّمَّةِ مِنَ الْعِبَادَاتِ وَ بِهَذَا الْقَوْلِ یعنی شیخنا أَبُو جَعْفَرٍ الطوسی؛ انجام: وَ يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِذُنُوبِهِ وَ يَتَصَرَّفُ انشاء اللَّهِ تعالی. تم الْجُزْءُ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ السراير الحاوی لتحرير الفتاوی ... از 6 برگ قبل از « بَابُ الْقَوْلِ فِي لِبَاسِ المصلی وَ الْقَوْلِ فِي أَمَاكِنَ الصَّلَاةِ» آغاز می شود تا خاتمه کتاب که شامل «فصل في الزيارات» است؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: 639 ق؛ افتادگی: آغاز؛ تاريخ تأليف منقول از خط مؤلف در صفحه آخر نسخه: ذیقعده 587ق است، به تاریخ ذیحجه 640 با خط مؤلف مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 175 گ، 19 سطر [ف: 12 - 237].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2460- ف

نسخه اصل: جزو 1 مورخ ذیقعده 587 (جزو دوم از جهاد است)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دهه اول ذیحجه 639 ق [فیلمها ف: 1 – 335].

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8233

خط: نسخ، بی کا، تا: 1 محرم 648ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ تملك: محمد بديع نادم، بهاء الدين محمد بن عبدالرشید مدرس مشهدی در ربیع الاول 1153، محمد تقی بن معزالدین محمد موسوی در صفر، محمد بن محمد فصیح مراغی در شعبان 1208، حسن بن محمد عمری عامل در 1185؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 298 گ، 32 سطر (13×22)، اندازه: 17×27 سم [ف: 17 - 67].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12536

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مَنْ يَأْتِي بَعْدِهِمْ فَقَدِ اسْتَفَادَ مِنْهُمْ مَا اسْتَخْرَجُوهُ وَ وَقَفَ عَلَى مَا أَظْهَرُوهُ مِنْ غَيْرُ ... وَ حَصَلَتْ لَهُ بِذَلِكَ رِيَاضَةً وَ ... قُوَّةَ فَلَيْسَ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، محشى؛ تملک: احمد بن علی بن محمد علی خسرو قمی، الحسن بن حیدر الحسینی، ابن غیاث الدین؛ مهر: «عبده قوام الشرف الحسینی 978»، «... الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ الْغَنِيِّ مُحَمَّدُ ... الحسینی ... اللَّهُ »؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 445 گ، 31 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 31 - 587].

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6782

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملك: على محمد بن محمد على اژئه اصفهانی به تاریخ ها 1299-1325، محمد بن اسحاق بن محمد بن اسحاق حمودی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 375 گ، 23 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 17 - 323].

8. قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه: 50

آغاز: کتاب الْعِتْقِ وَ التَّدْبِيرِ وَ الْمُكَاتَبَةِ الْعِتْقِ فِيهِ فَضْلَ كَبِيرُ وَ ثَوَابُ جزیل بغیر خِلَافَ بَيْنَ الْأُمَّةِ وَ لَا يَصِحُّ الْعِتْقِ؛ انجام: «وَ لَيْسَ مِنَّا مَنْ تکبر أَوْ تُكُهِّنَ لَهُ وَ لَيْسَ مِنَّا مَنْ تَطَيَّرَ أَوْ تَطِيرُ لَهُ وَ الرَّسُولِ مَا سِحْرُ عِنْدَنَا ...».

ابتدای کتاب العتق و التدبير و المكاتبة تا اواخر کتاب الحدود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با امضای بلاغ؛ تملک: جمال الدين بن محمد قاسم عاملی با مهر «يا من له العزة و الجلال» (بیضی)، حسن بن علی بن حسن بن شدقم حسینی مدنی، عبدالله با مهر «قَالَ انی عبدالله» (بیضی)؛ واقف: لطف الله بیناباجی؛ جلد: تیماج قرمز، 252 گ، 17 سطر، اندازه: 18×26 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 46].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1708

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 163].

9. تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: 15

بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 4 - 326].

10. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 521

آغاز: بسمله کتاب الْجِهَادِ وَ سِيرَةِ الامام فَرَضَ الْجِهَادَ وَ مَنْ يَجِبُ عَلَيْهِ وَ شرایط وُجُوبِهِ وَ حُكْمِ الرِّبَاطُ بَابُ الْجِهَادِ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ الاسلام وَ رُكْنٍ مِنْ أَرْكَانِهِ؛ انجام: لَمْ يُقْبَلْ قَوْلُهَا لانا نَعْلَمُ كَذَبَهَا تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي مِنْ كِتَابِ السَّرَائِرِ وَ يَتْلُوهُ فِي الْجَزِّ وَ الثَّالِثُ کتاب الْعِتْقِ وَ التَّدْبِيرِ وَ الْمُكَاتَبَةِ انشاء اللَّهِ تعالی.

از اول کتاب الجهاد تا جزء ثانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: پارچه، 210 گ، 27 سطر، اندازه: 22×31/5 سم [ف مخ: 1 - 266].

11. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6651

خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 958ق، 14 ربیع الاول 958 در جزو یکم که تا زیارات است و روز 10 جمادی الاول 958 در جزو دوم که تا طلاق است، نسخه می رسد تا به « بَابُ الزِّيَادَاتِ وَ هُوَ آخِرُ أَبْوَابِ هَذَا الْكِتابَ مِمَّا استنزعته وَ استطرفته مَنْ كَتَبَ الْجُلَّةَ الْمَشِيخَةِ الْمُصَنِّفِينَ الرُّوَاةِ الْمُحَصِّلِينَ ... تَمَّتِ الاحاديث المنتزعة مِنْ كِتَابِ موسی بْنِ بَكْرٍ الواسطى وَ الْحَمْدُ اللَّهِ رَبِّ العالمین»؛ تملک: حسنی بن محمد ابراهیم حسینی، صفی حسینی حسینی سید نورالدین و کاظم موسوی مازندرانی بارفروشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 475 گ، 28 سطر (11×17)،

اندازه: 18×26 سم [ف: 16 - 326].

12. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: - 6336

نیمه دوم باب شهادات تا باب الاجارات از ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 12 ذیحجه 958 ق؛ مهر: نورالهدی حسینی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 206 گ، 18 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 127].

13. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 46

آغاز: بسمله حمدله ... أَمَّا بَعْدُ فَانِ الْفِقْهِ أَجْمَلُ مَا التحقت الْهِمَّةِ وَ عَرَفَتْهُ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ مَا زَالَتِ الصُّدُورِ لَهُ مُحِلًّا؛ انجام: وَ اسْكُنْ اليه مِنْ رَحْمَتِكَ رَحْمَةً يُسْتَغْنَى بِهَا عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِوَاكَ وَ أَلْحِقْهُ بِمَنْ كَانَ يَتَوَلَّاهُ وَ يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِذَنْبِهِ وَ يَنْصَرِفُ انَّ شَاءَ اللَّهُ.

جلد اول از ابتدای کتاب تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 972 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 154 گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف مخ: 1- 265].

14. قزوین؛ میر حسینا قزوینی؛ شماره نسخه: 123

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 17 جمادی الاول 982ق [نشریه: 6- 344].

15. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1428- عکسی

آغاز: برابر.

خط: نسخ و ثلث، كا: محمد بن شمس بن على السينالی نجفی، تا: شنبه 6 شعبان 985 ق؛ تملک: شجاع بن علی حسینی 14 شعبان 985ق؛ 1129ص، 25 سطر (13×21)، اندازه: 21×40 سم [عکسی ف: 1- 205].

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2453

آغاز: برابر؛ انجام: غفرالله لَنَا وَ لَهُمْ وَ لِجَمِيعِ المومنین ... وَ سَلِّمْ وَ عَظْمٍ.

دیباچه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 992 ق [الفبائی: - 307].

17. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 307

جزء اول کتاب می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، احمد بن صالح بحرانی در سال 1115 از اول تا آخر آن را در جهرم مقابله کرده؛ 252 گ، 30 سطر (14×17)، اندازه: 23×35 سم [ف: 1 - 50].

18. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 45

آغاز: وَقَدْ أَوْرَدَ ذَلِكَ شَيْخُنَا أَبُو جَعْفَرٍ فِي نِهَايَتِهِ ایرادة لااعتقادا لانا قَدْ بَيَّنَّا انْهَ رَجَعَ عَمَّنْ ذَلِكَ فِي مبسوطه؛ انجام: قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ ادریس مُصَنِّفُ هَذَا الْكِتَابِ الَىَّ هَاهُنَا يُحْسِنُ الِانْقِطَاعِ وَ يدعی بِالتَّوْبَةِ وَ الاقلاع.

بخشی از کتاب العتق تا بخشی از مستطرفات؛ خط: نسخ، كان ابراهيم بن محمد بن ابراهیم قطیفی نجفی، تا: 1015ق؛ 1 آغاز و انجام؛ مصحح؛ 151 گ، 27 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف مخ: 1- 265].

19. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 565

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد بن ملک، تا: دوشنبه 28 ربیع الثانی 1022ق؛ مصحح؛ تملک: غلام رضا مولانا، هادی بن حسن بن حاتم به تاریخ جمادی الاول 1356، نورالدين محمد علی به تاریخ 1039؛ جلد: تیماج قهوه ای، 341 گ، 31 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 2- 164].

20. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 5059

تا باب ابتياع الحيوان است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 جمادی الاول 1025ق؛ افتادگی: آغاز کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 350 گ، 23 سطر (9×19)، اندازه: 15/5×28 سم [ف: 15- 4100].

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5996

نیمه دوم کتاب و از احکام اولاد و عقیقه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 29 شعبان 1030ق، استكتاب علی بن حسن مازندرانی؛ از روی نسخه ای که به سال 641 نوشته شده بود، مصحح؛ مهر: «بنده آل محمد علی» (بیضی)، « تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ عَلِىِّ بْنِ حَسَنِ بْنِ عبدالله» (بیضی)، «الله محمد علی»، «بنده آل علی علی» (مربع)؛ تاریخ وقف: 1061؛ جلد: مقوایی، 555 گ، 17 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 15 - 368].

22. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5341- 27/11

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: احسن بن محمد مشهور به قاضی احسن، تا: 19 ربيع الاول 1031ق؛ جلد: تیماج مشکی، 402 گ، 31 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 4 - 2285].

23. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 564- 4/34

آغاز: برابر انجام: فَانٍ ادَّعَتِ انْقِضَاءِ عِدَّتِهَا فِي زَمَانٍ لَا يُمْكِنُ ذَلِكَ فِيهِ لَمْ يُقْبَلْ قَوْلُهَا فِيهِ لانا نَعْلَمُ كَذَبَهَا تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي مِنْ کتاب السَّرَائِرِ وَ نَتْلُوهُ فِي الْجُزْءِ الثَّالِثِ كِتَابُ الْعِتْقِ وَ التَّدْبِيرِ وَ الْمُكَاتَبَةِ.

جزء 1 و 2؛ خط: نسخ، كا: محمد تقی بن رفيع الدين بن على غفاری کاشانی، تا: جزء اول 28 ذی حَجُّهُ 1039 و جزء دوم 11 جمادی الاول 1040ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد علم الهدی بن محسن 1117» (مربع)، «کتب موقوفه مرحوم حاجی ملا محمد نادي مجتهد طهرانی 1230»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 330 گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×26 سم [ف: 4 - 2285].

24. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 479

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: شمس الدین حسین بن محمد مشهور به منجم شیرازی، تا: پنج شنبه غره شعبان 1053ق، جا: حجاز؛ مصحح، محشی از کاتب که می گوید چون به حجاز هجرت کردم کتب اربعه را مقابله نمودم و کتاب های فقهی خواندم و چون دیدم فقها به گفته های ابن ادریس نظر دارند بر آن شدم که کتاب سرائر را استنساخ کنم و این بخش را اول استنساخ کردم به جهت احتیاج خودم بدین مسائل و در مواردی که این ادریس بر شیخ طوسی اشکال های نادرست داشته در حاشیه توضیح دادم و حق در مطلب را بیان کردم؛ مهر: علی استر آبادی (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 171 گ، 31 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 2 - 89].

25. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 475

خط: نسخ، بی کا، تا: 1059 ق؛ با بلاغ مقابله احمد بن صالح بن علی بحرانی در روز جمعه 17 ربیع الثانی 1115 [ف: 3 - 91].

26. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 784

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ پخته، كا: ابراهيم بن محمد بن على بن احمد حرفوش عاملی اصلا امامی الشافی مسکنا، تا: چهارشنبه 16 ذیقعده 1064ق؛ با وقف نامه مبنی بر اینکه این مجلد و يكصد و هشتادو سه جلد از کتاب های زبدة الاعاظم و الاشراف میرزا سید محمد بن میرزا محمد حسین حسینی طباطبایی، وقف 14 معصوم در شهر اصفهان باشد. به تاریخ 1225ق؛ مهر: «... طباطبائی» (چهار گوش)؛ تملک: علی بن محمد بن الحسن بن زین الدین عاملی مورخ 1073ق، کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی تیماج سرخ پوشانده، 256 گ، 27 سطر (11×20)، اندازه: 18×29 سم [ف: 2 - 139].

27. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1013/2

باب الزيارات است؛ خط: نستعلیق، كا: عزیز الله بن محمد تقی مجلسی، تا: با تاریخ 1071ق؛ مقابله شده با نسخه مقابله شده استرابادی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 32 گ، 18 سطر، اندازه: 8×24 سم [ف: 5 - 222].

28. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4005

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ناصر بن حسین بن تاج الدین نجفی، تا: 1087ق؛ مصحح؛ تملک پاک شده شیخ جعفر کاشف الغطاء مشهود؛ جلد: -

تیماج قرمز، 430 گ، 25 سطر، اندازه: 19×25 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 809].

29. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 2773

آغاز: برابر؛ انجام: فاذا انتهى إلى آخره کف عن السعی و مشی مشيا.

جزء اول و حاوی ابواب طهارت و صلوة و صوم و زکوة و خمس و غنائم و حج است؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: سید سلطانعلی بن سید عبدالسميع بادجانی شیرازی، تا: ربيع الاول 1088ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد حسین خان کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 160 گ، 23 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 5 - 539].

30. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 645

آغاز: بسمله، کتاب الْعِتْقِ وَ الْمُكَاتَبَةِ، الْعِتْقُ فِيهِ فَصَلِّ كَبِيرُ. الخ؛ انجام: فِي المسئلة عَلَى مَا أَوْرَدَهُ المتاخرين ... غَفَرَ اللَّهُ لَنَا وَ لَهُمْ وَ لِجَمِيعِ المومنین ... هَذَا آخِرُ الْكِتَابِ السراير الْحَاوِي لتحرير الفتاوی ... .

خط: نسخ، كا: على بن راشد بحرانی، تا: شنبه 16 شعبان 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: زین العابدين بن محمد طاهر، محمد باقربن محمد مهدی 1162؛ کاغذ: پسته ای سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 300 گ، 18 سطر، اندازه: 17×26/5 سم [ف: 2 - 557].

31. يزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 79

از کتاب العتق است تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، كا: على بن راشد درازی، تا: شنبه 24 شعبان 1092ق؛ قطع: وزیری [نشریه: 4 - 385].

32. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2166

خط: نسخ زیبا، كا: شكرالله بن محمد حسینی خوراستکانی، تا: جمعه 12 رجب 1094ق؛ مقابله شده، مجدول، دارای سرلوح: محمد حسن بن محمد تمامی جزائری؛ جلد: تیماج قرمز، 416 گ، 29 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 6 – 171].

33. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3418

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لِهَذَا كَثْرَةِ الْعُلُومِ بِكَثْرَةِ الرِّجَالِ وَ اتِّصَالِ الزَّمَانِ وَ امْتِدَادِ الْآجَالُ كَاتَبَ سپس چنین رقم کرده ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12 و 13 کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج زیتونی، 351 ص، 33 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 10- 1280].

34. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 936

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با اجازه ای که سید میرزا مهدی شهرستانی برای سید علی طباطبائی حائری (صاحب ریاض المسائل) به تاریخ اواخر شعبان 1211 نوشته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 286 گ، 31 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 3 - 160].

35. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 602

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، 1234؛ 415 گ، 26 سطر، اندازه: 18/5×28/5 سم [ف: 2 - 439].

36. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 249/2

آغاز: برابر؛ انجام: بَابُ الْقَوْلِ فِي لِبَاسِ المصلی ... در سطر 18: وَ يَجْعَلُهُمَا جَمِيعاً عَلَى مُنْكَرٍ وَاحِدٍ وَ كَذَلِكَ.

از آغاز تا لباس مصلی؛ خط: نسخ و نستعلیق مختلف، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملک)، 1302 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 21×28 سم [ف: - 218].

37. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22104/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 19 گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 3 - 578].

38. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 708

از کتاب الطهارة تا پایان کتاب المكاسب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج على محمد همدانی به تولیت حاج سید یوسف خراسانی، 1245؛ 218 گ، 25 سطر، اندازه: 30x20 سم [ف: 3 - 524].

39. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 247/1

فقط مقداری از آغاز كتاب النكاح آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ (1پ-10ر)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1- 171].

40. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 152

از آغاز كتاب الطهارة تا پایان متاجر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 126 گ، 30 سطر، اندازه: 22×31/5 سم [ف: 1- 111].

41. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 673

آغاز: برابر؛ انجام: آمین یا رَبِّ الْعَالَمِينَ تَمَّتِ الْكِتَابِ وَ اللَّهِ الْمِنَّةُ عَلَى بُلُوغِ الامال فِيهِ وَ الْفَرَاغِ مِنْهُ وَ الْحَمْدُ عَلَى نِعْمَتِهِ المتظاهرة وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى مُحَمَّدِ النَّبِيِّ وَ اله وَ عِتْرَتِهِ الطَّاهِرَةِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 315 گ، 34 سطر (12/5×22)، اندازه: 12×31/5سم [ف: 8- 141].

42. قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه: 180

آغاز: برابر.

كان محمد جعفر بن محمد حسین خوانساری، تا: 1229ق؛ تملك: على بن الحاج عبدالله [تراثنا: س 13ش 2و3 - 348].

43. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 184

جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن حاجی عظیم یزدی، تا: 14 شعبان 1229ق؛ 369 گ، 23 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: 1 - 50].

44. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 248

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: قاسم بن محمد نصر آبادی، تا: سه شنبه غره ربیع الاول 1229ق؛ مهر: «العبد محمد حسین بن محمد رضوی» (چهار گوش)؛ واقف: محمد حسین رضوی، ذیقعده 1283ق؛ جلد: تیماج مشکی، 341 گ، 30 سطر (12/5×23/5)، اندازه: 21×31 سم [ف: - 215].

45. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 813

آغاز: برابر؛ انجام: تمت الاحاديث المنتزعه عَنْ کتاب موسی بْنِ بَكْرٍ الواسطى تمت.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1232ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سبز مذهب، 485 گ، 21 سطر، اندازه: 30x20 سم [ف: 2- 365].

46. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 31

خط: نسخ، كا: غلام علی هندی، تا: 10 شعبان 1233ق؛ 334 گ، 31 سطر، اندازه: 30x20 سم [ف: 1 - 32].

47. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14540

آغاز: برابر.

کامل؛ خط: نسخ، كا: على اكبر خلف عبدالحسین خان عرب، تا: 16 محرم 1233ق؛ مهر: «محمد ابن قاسم 1308» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 334 گ، 33 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 41 - 39].

48. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7545/5

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 8 ربیع الاول 1238ق؛ از روی نسخه مورخ 19 جمادی الاول 951 و تنها مستطرفات این کتاب است؛ 43 گ (154پ -196ر)، 18 سطر (8/5×13/5) [ف: 5 - 99].

49. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11858

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرحیم ، کتاب الْجِهَادِ وَ سِيرَةِ الامام بَابُ فَرَضَ الْجِهَادَ وَ مَنْ يَجِبُ وَ شَرَائِطِ وُجُوبِهِ وَ حُكْمِ الرِّبَاطُ ؛ الْجِهَادُ فَرِيضَةً مِنْ فرایض الاسلام وَ رُكْنٍ مِنْ أَرْكَانِهِ ؛ انجام : فَانٍ ادَّعَتِ انْقِضَاءِ عِدَّتِهَا فِي زَمَانٍ لَا يُمْكِنُ ذَلِكَ فِيهِ لَمْ يُقْبَلْ قَوْلُهَا فِيهِ لِأَنَّا نَعْلَمُ كَذَبَهَا ؛ تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي مِنْ كِتَابِ السَّرَائِرِ وَ يَتْلُوهُ فِي الْجُزْءِ الثَّالِثِ كِتَابُ الْعِتْقِ وَ التَّدْبِيرِ وَ الْمُكَاتَبَةِ انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی.

ج 2. از کتاب الجهاد تا انجام کتاب الطلاق؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین فرزند حاج محمد قاسم رائی رازی کاشانی، تا: دوشنبه 1 جمادی الثانی 1239 ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ» مقابله شده؛ واقف: ملامهدی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی مشکی، 232 گ، 18 سطر (15x10)، اندازه: 15×22 سم [ف: 30 - 116].

50. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20457

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: قربان علی بن محمد على، تا: ربيع الثانی 1240ق؛ توسط مرحوم سید مصطفی حسینی خوانساری در 1368 با نسخه های مختلف تصحیح و مقابله شده، اهدایی: رهبری، خرداد 1373 کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 450 گ، 24 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [اهدائی رهبر: 3 – 354].

51. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8676

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن حسین رضوی موسوی خوانساری، تا: یکشنبه 2 رجب 1243ق؛ مجدول، دارای سرلوح زرین زیبا؛ تملك: میرزا حسن بن محمد ابراهيم جبل عاملی وجدانی قمی به تاريخ شعبان 1371؛ جلد: تیماج قرمز، 327 گ، 31 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 22 - 225].

52. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16044

آغاز و انجام: برابر.

کامل همراه با مستطرفات؛ خط: نسخ، كا: احمد بن محمد خوانساری، تا: 1243ق؛ مصحح؛ تملك: ابو الحسن؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 252 گ، 33 سطر، اندازه: 5/ 20×30 سم [ف: 44 - 212].

53. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6146- 31/26

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: خوانساری، تا: محرم 1245ق؛ مصحح، جلد: تیماج مشکی، 261 گ، 36 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 4- 2285].

54. اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 38

آغاز: اذا كَانَ انْقِطَاعِ دَمُ الاستحاضه حَدَثَ يُوجِبُ الْوُضُوءَ تَمَّ قَالَ فَانِ انْقَطَعَ بَعْدَهُ؛ انجام: قَدْ شَهِدَتِ بامر زَائِدٍ قَدْ يَخْفَى عَلَى مَنْ شَهِدَ بالنفی.

از کتاب «الصلوة» تا آخر «الحدود»؛ خط: نسخ، كا: ابراهیم بن کلب علی خوانساری، تا: چهارشنبه 6 شعبان 1247ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 257 گ، 24 سطر، اندازه: 19/5×33 سم [دو کتابخانه اراک: – 62].

55. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 70

خط: نسخ، كا: احمد بن محمد خوانساری، تا: سه شنبه 19 جمادی الثانی 1248 ق؛ مصحح، محشی با عنوان «م ها (سید محمد مهدی نائب الصدر اصفهانی)؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج سبز، 282 گ، اندازه: 20×30 سم [اوراق عتیق: 1 - 162].

56. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13643

آغاز و انجام: برابر.

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: احمد بن محمد، تا: دوشنبه 18 جمادی الاول 1250ق؛ مصحح؛ تملک: موسی بن جعفر یکی از نواده های سید نعمة الله جزایری؛ مهر: محمد «أُفَوِّضُ أَمْرِى الَىَّ اللَّهُ»؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 248 گ، 24 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 21/1

• 791].

57. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 11298

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد رضا بن محمد جعفر بیک اصفهانی، تا: 5 ربیع الاول 1251 ق، به دستور حاجی محمد ابراهیم قزوینی؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوهای، 210 گ، 35 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 33/2 - 70].

58. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11617

آغاز و انجام: برابر.

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: مهر على خوانساری، تا: 1254ق، برای میرزا اسماعیل بهبهانی؛ واقف: حسن فريد محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 308 گ، 29 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 21/1 - 791].

59. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2490

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: حسن بن محمد خوانساری، تا: دوشنبه 9 جمادی -

الأول 1255ق؛ مصحح، مهر: «يارفيع الدَّرَجَاتِ» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 257 گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 809].

60. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4089- 21/9

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد خوانساری، تا: صفر 1255ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 269 گ، 30 سطر، اندازه: 30x20 سم [ف: 4- 2284].

61. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3892

آغاز: برابر.

کامل؛ خط: نسخ، كا: محمد بن احمد خوانساری، تا: شعبان 1255ق؛ مهر: «عبده الراجی محمد حسین»؛ اهدایی: حاج میرزا علی شریعتی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 278 گ، 34 سطر (13×21/5)، اندازه: 21×30 سم [ف: 5 - 1835].

62. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13160

آغاز: بسمله، كِتَابُ النِّكَاحِ قَالَ اللَّهُ تعالی فانکحوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ فَنَدَبَ تَعَالَى إِلَى التزویج؛ انجام: برابر.

ج 2، از ابتدای نکاح تا انتهای مستطرفات؛ خط: نسخ، كان محمد حسین بن محمد اشرف، تا: دوشنبه 22 ربیع الاول 1256ق، مصحح؛ اهدایی: استاد کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 291 گ، 21 سطر، اندازه: 14/3×5/ 20 سم [ف: 21/1 - 792].

63. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13159

آغاز: برابر؛ انجام: فَلَا يَرْجِعُ الْحَاكِمُ عَنِ الْحُكْمُ بِهَا وَ لَا يَنْقُضُ حُكْمُهُ، کتاب النكاح. ج 1، از ابتدای مقدمه تا آغاز نکاح.

خط: نسخ، كان محمد على حسینی هروی، تا: 12 ذیقعده 1257 ق؛ اهدایی: استاد کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 330 گ، 25 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 21/1- 793].

64. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 692

خط: نستعلیق، کا: حسن بن زین العابدین خوانساری، تا: پنج شنبه 18 ذیحجه 1258ق؛ اهدایی: آية الله صادقی؛ 224 گ، 24 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 2 - 507].

65. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11720

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: احمد فرزند محمد، تا: پنج شنبه 14 صفر 1259ق؛ مصحح؛ تملک: محمد صادق فرزند آقا محمد به تاریخ 1273 ق با مهر «محمد صادق» (بیضی)؛ مهر: «الواثق بالله الغني لطفعلی الحسینی» (هشت گوش) کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 262 گ، 35 سطر (13×22)، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 29 - 501].

66. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 843

خط: نسخ، بی کا، تا: 16 جمادی الثانی 1259ق؛ کاغذ: سیاهانی [نشریه: 2 - 155].

67. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7582

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: سیف علی بن حیدر علی فراهانی، تا: 21 ذیحجه 1260ق؛ جلد: تیماج سبز مذهب، 246 گ، 35 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 26 - 81].

68. گلپایگان کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 12

خط: نسخ، کا: سید حسن بن احمد موسوی، تا: چهارشنبه 29 ربیع الاول 1261ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 244 گ، 35 سطر، اندازه: 21× 31/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 18].

69. خوانسار؛ مدرسه علوی: شماره نسخه: بدون شماره

کامل و مستطرفات را هم دارد؛ خط: نسخ، كا: مهر علی بن على محمد، تا: 1265-1260 ق؛ واقف: مهر على بن آقا على محمد، 1260 یا 1265، 248 گ، 35 سطر، اندازه: 30x20 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 98].

70. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20208

آغاز: بسمله، کتاب الْجِهَادِ وَ سِيرَةِ الامام بَابُ فَرَضَ الْجِهَادَ وَ مَنْ يَجِبُ عَلَيْهِ؛ انجام: مِنْ بِلَادِ مِصْرَ والاسكندريه وَ الْقِيرِ وَانٍ الاماهدت الَىَّ الْبِرِّ.

ج 1-2، از ابتدای جهاد تا انتهای مستطرفات؛ خط: نسخ، كا: على رضا بن بابا زهیر قمی، تا: 25 جمادی الثانی 1261ق، به دستور علامه ملا محمد صادق قمی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 227 گ، 27 سطر، اندازه: 30x20/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 355].

71. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2482

آغاز: برابر.

کامل؛ خط: نسخ، كا: اسماعيل بن عبد الله، تا: 1263ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 367 ص، 26 سطر، اندازه: 14/4×22 سم [ف: 1 - 431].

72. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14636/1

آغاز: بسمله، کتاب الْجِهَادِ وَ سِيرَةِ الامام ، بَابُ فَرْضِ الْجِهَادَ وَ مَنْ يَجِبُ عَلَيْهِ وَ شَرَائِطِ وُجُوبِهِ وَ حکم الرِّبَاطُ، الْجِهَادُ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ الاسلام وَ رُكْنٍ مِنْ أَرْكَانِهِ؛ انجام: وَ كَذَلِكَ اذا كَانَ الْعَبْدِ غَيْرُ مَخْتُونُ، فَلَا خِيَارَ لِمُشْتَرِيهِ فِي رَدَّهُ وَ اثبات ذلک يَحْتَاجُ الَىَّ دلیل وَ كَذَلِكَ اذا وَجَدَ الْجَارِيَةُ مَخْتُوناً، فَلَا خِيَارَ لَهُ.

خط: نسخ، كا: علینقی خراسانی جنابذی (الگنابادی) بیدختی، تا: 26 ربيع الثاني 1263ق؛ مصحح؛ تملک: آیت الله حاج میرزا محمود طباطبائی بروجردی، عموی بزرگ مرحوم آیت الله العظمی حاج آقا حسین طباطبائی بروجردی؛ کاغذ: فرنگی، 149 گ (1پ-149)، 19 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 37 - 68].

73. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 660

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي خَلَقَ الانسان ... وَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ؛ انجام: آمین یا رَبِّ الْعَالَمِينَ. تَمَّتِ الْكِتَابِ وَ لِلَّهِ الْمِنَّةُ عَلَى بُلُوغِ الامال فِيهِ وَ الْفَرَاغِ مِنْهُ وَ الْحَمْدُ عَلَى نِعَمِهِ المتظاهرة وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى مُحَمَّدٍ -

النَّبِيُّ وَ اله وَ عِتْرَتِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نسخ، كا: حاج محمد على خوانساری، تا: 1264ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 251 گ، 35 سطر (12×22)، اندازه: 20×31 سم [ف: 8 - 131].

74. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20308

آغاز و انجام: برابر.

ج 1-2؛ خط: نسخ خفی، کا: محمد ابراهيم بن علی اصغر، تان 1264-1265 ق، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی و شکری، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 301 گ، 39 سطر، اندازه: 21× 30/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 356].

75. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20470

آغاز: برابر؛ انجام: مُحَمَّدُ بَاقِرِ الْفَقِيرِ اللَّهُمَّ عَامِلِهِ بِلُطْفِهِ وَ فَضْلِهِ مِنْ شُهُورِ سِنِّهِ 1265.

کامل؛ خط: نسخ، كا: محمد باقر، تا: 1265ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، کاغذ: نخودی، جلد: مقوای روغنی مذهب، 238 گ، 35 سطر، اندازه: 20×29 سم [اهدائی رهبر: 3 - 356].

76. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25234

آغاز: برابر؛ انجام: لَمْ يَجْعَلِ الدُّنْيَا لِنَفْسِهِ فِي نَفْسِهِ ... خَمْسُ وَ ستین وَ ماتين بَعْدَ الْأَلِفِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1265 ق [رایانه].

77. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5995

خط: نسخ، كا: احمد بن محمد، تا: شنبه 15 محرم 1266ق، کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 36 سطر (14×22)، اندازه: 22×31 سم [ف: 5 - 99].

78. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 5338

خط: نسخ، كا: احمد بن محمد حسن خوانساری، تا: چهارشنبه 11 ربیع الاول 1268ق، کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن سیاه، 245 گ، 27 سطر، اندازه: 21/7×34 سم [ف: 1- 268].

79. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3483-18/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: احمدبن محمد حسن، تا: 25 ذیحجه 1269ق؛ مصحح؛ تملک: محمد جعفر گلپایگانی؛ جلد: تیماج مشکی، 255 گ، 33 سطر، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 4 - 2284].

80. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7445

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن حاج محمد قاسم رائی کاشانی، یک شنبه 21 شوال 1270 ق (جزء اول) و محمد علی بن محمد حسین (فرزند کاتب سابق)، شنبه یازدهم محرم 1270 ق (جزء دوم)؛ از روی نسخه ای که سید حسن بن احمد موسوی به سال 1270 تصحیح و مقابله کرده بود، جزء اول و دوم را رائی کاشانی مقابله کرده و این کار را روز شنبه 25 ذیقعده 1270 ق به پایان برده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 315 گ، 27 سطر، اندازه: 30x20 سم [ف: 19 - 249].

81. قم؛ مفتی الشیعه، شماره نسخه: 24

خط: نسخ، كا: على بن اسماعیل بالادهی، بی تا؛ مصحح؛ تملک: مرتضی موسوی خلخالی کلوری به تاریخ 1284؛ جلد: تیماج مشکی، 261 گ، 35 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: - 35].

82. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 492/4

آغاز: برابر انجام: وَ سَعْياً مشكرا وَ ذَنْباً مَغْفُوراً وَ يَجُوزُ أَنْ يوميها رَاكِباً وَ ماشيأ.

از اول تا باب الافاضه مِنْ عَرَفَاتٍ وَ الْوُقُوفُ فِي المعشر وَ نُزُولِ منی را دارد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملک)، 1303ق؛ کاغذ: صیقای، جلد: تیماج مشکی، 32 سطر (12×21)، اندازه: 21×31 سم [ف: - 404].

83. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4999/3

آغاز: برابر؛ انجام: أَنَّهُ مَنْ أَجْوَدَ مَا صِنْفُ فِي فنه وَ اسبقه لايفاء سِنِّهِ وَ أَذْهَبَهُ فِي طَرِيقِ الْبَحْثَ وَ الدَّلِيلِ وَ النَّظَرُ لَا لرواته الضعيفه ... فانی تحریت فِيهِ التَّحْقِيقِ وَ تنكبت ذَلَّلَ كُلِّ طریق.

دیباچه؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن عبدالخالق مصاحبی نائینی ملقب به عبرت نائینی، تا: چهارشنبه 28 جمادی الاول 1354ق؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (21پ -24پ)، 17 سطر (7×15)، اندازه: 15×23 سم [ف: 14 - 291].

84. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2603

آغاز: غير مستقيم وَ اجْمَعْ أَهْلُ الْعَرَبِيَّةِ عَلَى أَنَّ الْوَقْفَ التَّامُّ عِنْدَ قَوْلِهِ وَانٍ كَانَتْ وَاحِدَةً ؛ انجام: لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ انَّ كَانَ لَهُ وَلَدُ لقبح وَ فُحْشَ ذَلِكَ فَكَيْفَ يُقَدَّرُ فِي الْكَلَامِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 77 گ، 33 سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 7 - 186].

85. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2852

آغاز: أَبُو جَعْفَرٍ فِي كِتَابِ الِاسْتِبْصَارِ وَ حَمَلَنَا ؛ انجام : قَالَ النَّبِيُّ صلی اللَّهِ علیه وَ سَلِمَ مَنْ أَصْبَحُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ قهوه ای، 39 گ، 24 سطر (10/5×16)، اندازه: 16×23 سم [ف: 4 - 1451].

86. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 21033

بی کا، بی تا، خریداری از محسن هوائی [رایانه].

87. مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 97/3

آغاز: برابر؛ انجام: وذبنا مَغْفُوراً وَ يَجُوزَانِ بومی رَاكِباً وَ مَاشِياً.

از طهارت تا حج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشکی، 30 سطر (12/5×22/5) [رشت و همدان: ف: -1792].

88. مشهد؛ مدرسه خیرات خان، شماره نسخه: 105/2

آغاز: برابر؛ انجام: بَابُ الْقَوْلِ فِي لِبَاسِ المصلی وَ الْقَوْلِ فِي أَمَاكِنَ الصلوة ... وَ يَدْخُلُ طَرَفَيْهِ مَنْ تَحْتَ يَدَيْهِ وَ تَجْعَلَهُمَا جَمِيعاً عَلَى مَنْكِبٍ وَاحِدٍ وَ کک.

از آغاز تا لباس مصلی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ -

کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج جگری، 26 سطر (12/5×21)، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1793].

• سرایر حروف 28گانه / متفرقه / فارسی

sarāyer-e horūf-e 28 gāne

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8880/54

آغاز: بر ضمایر اولی الاباب پوشیده نماند که سرار حروف 28 گانه چون اعظم اسرار الهی و در سایر اجزای کائنات معانی ایشان سایر و دایر.

خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، کا: محمد مهدی بن محمد صالح رضوی، تا: با تاریخ 1096 ق؛ جلد: میشن تریاکی، مذهب، 3 ص (306-304 )، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 29/1- 221].

• سربازگیری / قانون / فارسی

sarbāzgīrī

عباسعلی

'abbās‘alī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5749

آغاز: اعلم ان ... سبب بالیف کتابچه این بنده در سال 1302 بر حسب خواهش عليحضرت سلطان عثمانی؛ انجام: آنان نمایند و الا ... جلد ثانی بر نظام و قوای بری و بحری دول روس و انگلیس است.

از عباس قلی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1312 ق [الفبائی: - 307].

• سر البال لذوی الحال في اطوار سلوک اهل الحال / عرفان و تصوف / فارسی

serr-ol-bāl le-zave-1 hāl fī atvār-e solūk-e ahl-el-hāl

علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736؟ قمری

(1336 - 1262) ‘alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad

تاریخ تأليف: پنج شنبه 19 خلوت (اربعین) جمادی الاول 701 ق درباره سیر و سلوک.

آغاز: بسمله. الْحَمْدُ اللَّهِ الَّذِي شَهِدْتُ الكائنات عَلَى وُجُوبِ وُجُودِهِ ... أَمَّا بَعْدُ فَاعْلَمْ أَيُّهَا الْوَلَدِ السَّالِكِ وَ الاخ النالك ... .

انجام: انَّ شَاءَ اللَّهُ العزیز که مُسْتَجَابُ افتد وَ مَا ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ الْعَزِيزِ.

[سرگذشت سمنانی ص 100؛ فهرستواره منزوی 480/7].

1. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 116/27

خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن محمد بن نظام حسینی بخاری، تا: 843ق؛ 7 گ (256ر-262ر)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1 - 103].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5863/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 20 گ (243-262پ)، 17 سطر (7×14)، اندازه: 12×16 سم [ف: 16 – 112].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5525/9- ف

بی کا، بی تا، 17 گ (227-243) [فیلمها ف: 3 - 165].

• السر البديع و المعنى الرفيع اصنعت / عربی

as-sirr-ul badīé wa ma‘na-r rafī

رساله ای است عمیق در کلیات صنعت و مؤلف آن بیشتر جاها اشعار منظومه اندلسی را در صنعت که دیوان الشذور یا شذور الذهب نام دارد نقل و شرح کرده و یا آنها را به عنوان گواه آورده از طغرائی و خالد بن یرید و جابر بن حیان نیز یاد کرده است. از جلد کی شرحی بر شذور الذهب اندلسی می شناسیم که نام آن «غَايَةُ السُّرُورَ فِي شَرْحِ دیوان الشذور» است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2783/10

آغاز: (بسمله) الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... اعْلَمْ أَنَّ الْعَمَلَ مَوْجُودُ فِي بَابِ الْعِلْمِ ناعرف ذَلِكَ تَفْسِيرُ قَوْلِ الْحُكَمَاءِ فِي رمزهم حجرنا مَوْجُودُ فِي الْمَعْدِنِ فانهم ذلک وَ أُعَرِّفَهُ أَمَّا الْمَعْدِنِ؛ انْظُرْ مِنْهُ الَىَّ الذَّهَبِ؛ انجام: وَ الصَّحِيحُ مَا ذَكَرْنَا مِنِ السِّرِّ الْبَدِيعُ وَ الْمَعْنَى الرَّفِيعِ وَ فِي تَحْصِيلِ هَذِهِ الصَّنْعَةِ قِوَامُ الدِّينِ وَ الدُّنْيَا وَ الْفَوْزُ بِنِعَمِ الاخرة وَ الْأُولَى لعبدهدی ... فَفَازَ بالمطلب الاعلى ... ذوالفضل الْعَظِيمِ .

بی کا، بی تا، کاغذ: مختلف و بیشتر هندی، جلد: میشن خرمایی، 13 ص (194-206)، اندازه: 13/5×23 سم [ف: 10 - 14].

سر تراشیدن > احکام سر تراشیدن.

• سر تکرار لفظة «فاطمة» في حديث الكساء / حديث / عربی

sirr-u tikrār-i lafzat-i «fāțima» fi hadīt-i kisā'

کرمانی، زین العابدین بن محمد کریم، 1276 - 1360 قمری

(1941 - 1860) kermānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad karīm

وابسته به: حديث الكساء؛ فاطمه زهرا (سلام الله علیها) (-11)

تاریخ تألیف: شنبه 9 جمادى الأول 1335 ق

میرزا محمود خان طباطبائی نائینی، از قریه «سعید آباد» از دهات سیرجان، می پرسد که سر تکرار نام حضرت فاطمه زهرا علیها السلام در حدیث کساء که طریحی در کتاب خود «المنتخب» نقل کرده است «فَاطِمَةَ وَ أَبُوهَا وَ بَعْلِهَا وَ بَنَوْهَا» چیست. خان کرمانی در آغاز این رساله تمام حدیث را می آورد پس از آن -

بنا بر مذاق خود (مذاق شیخی ها) پاسخ می گوید و برای تفصیل بیشتر به شرح همین حديث «الرسالة السلماسية» خود که به درخواست بعضی برادران آذربایجانی از سلماس نوشته بود، ارجاع می دهد.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1793

آغاز: الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى، قَدْ آتانی کتاب کریم وَ خَطَّابٍ عَظِيمُ مِنْ صَاحِبِ الْمَفَاخِرِ وَ المزايا وَ الْمَآثِرِ السَّيِّدُ السَّنَدِ؛ انجام: وَ اعْتَذَرَ الَىَّ الْجَنَابِ المفضال مِنْ الاجمال وَ عَدَمِ تَفْصِيلِ الْمَقَالِ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر نگارنده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 5- 212].

سر التمحيص > التنصيص على معاني التمحيص.

• سر التوبة / اخلاق / فارسی

serr-ot tawba

درباره توبه است.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6409/5

آغاز: بدان ایدک الله که توبه انسان بر مثال سکه درمی بود بوجود بنی آدم، یک رکعت نماز توبه؛ انجام: و بیان این کلام بسیار است و محافل بیشمار لیکن شمه ای نموده است.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3 گ (96-98پ) [ف: 5 - 103].

• سر جعل الأئمة من ذرية الحسين / کلام و اعتقادات / عربی

sirr-u jaʻl-il a'imma min durrīyat-il husayn

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

نام وی تنها در پایان گفتار آمده است. درباره اینکه چه سری است در اینکه امامان از فرزندان حضرت حسین قرار گرفته اند، در حالی که حضرت حسن بزرگتر ایشان بوده اند. (احمد منزوی).

آغاز: رِسَالَةُ لِلسَّيِّدِ أَعْلَى اللَّهُ مَقَامَهُ. قَالَ ایدالله تعالی وَ مَا السِّرِّ فِي جَعَلَ الْأَئِمَّةِ (علیهم السَّلَامُ) مِنْ ذَرِيعَةً الْحُسَيْنُ (علیه السَّلَامُ) مَعَ أَنَّ الْحَسَنِ (علیه السَّلَامُ) اکبر مِنْهُ، فَيَكُونُ أَعْلَى مِنْهُ. أَقُولُ . أَمَّا فِي الظَّاهِرِ فُلَانٍ ذلک کرامة مِنَ اللَّهِ.

انجام: فَقَدْ أَظْهَرْتُ لَكَ الرمز الْمُنَجِّمِ وَ السِّرِّ المعمى. وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ لِلْهِدَايَةِ وَ الرَّشادِ.

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2110/2- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 16 ذیحجه 1256 ق؛ 67 ص (157-91) [عکسی ف: 1- 206].

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1732/5- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، كا: عباس بن حاجی محمد على زنوزی، تا: جمعه 16 صفر 1265ق؛ 81 ص (93-117) [عکسی ف: 1 - 206].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17101/7

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 24 شوال 1270 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23 ص (268-290)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 47/2- 11].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2777/2

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 44 ص (66-109) [ف: 10 - 1632].

• السر الجليل في خواص «حسبنا الله و نعم الوکیل» = خواص الآيات / علوم قرآن / عربی

as-sirr-ul jalīl fī xawāş-i "hasbuna-1-lāh wa ni'm-al wakīl

شاذلی، علی بن عبدالله، 591 - 656 قمری

(1259 - 1196) šāzelī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh

رساله ای است در بیان خواص آیه شریفه «حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ» که در پنج «باب» ترتیب یافته: 1. خَوَاصِّ هَذِهِ الْآيَاتِ الشَّرِيفَةِ: 2. جُمْلَةُ مِنْ خَوَاصِّ بوارق هَذِهِ الْآيَةَ الشَّرِيفَةِ؛ 3. كَيْفِيَّةُ التَّرَبُّصِ بِهَذِهِ الْآيَةَ؛ 4. بَعْضُ خَوَاصِّ هَذِهِ الْآيَةِ؛ 5. نُبْذَةٍ مِنَ خوارق بوارق خَوَاصِّ هَذِهِ الْآيَةَ الشَّرِيفَةِ.

چاپ: مصر، قاهره، 1297 قمری، سنگی.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15639/1

آغاز: بسملة، قَالَ شَيْخُنَا وَ أستاذنا الشَّيْخُ الْإِمَامُ الْعَالِمُ الْعَلَّامَةُ رَحَلَتْ الطالبین، کهف الْقَاصِدِينَ ... وَ بَعْدُ حَمْدِ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ تعالی وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ وَ شَرَّفَ وَ کرم الْقَائِلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ اذا وقعتم فِي؛ انجام : وَ مِمَّا يُنَاسِبُ الذِّكْرِ لَهُ أَوْقَاتِ الْحُرِّ الَّذِي يَنْزِلْ فِيهِ أَمَرَ رَبَّنَا الَىَّ سَمَاءِ الدُّنْيَا ، فَيَقُولُ هَلْ مِنْ دَاعٍ فَاسْتُجِيبَ لَهُ، هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَهُ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ فَأُعْطِيَهُ أَوَّلِ الثُّلُثُ الْأَخِيرُ مِنَ كُلَّ لَيْلَةٍ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ مصحح، با نشان «بلغ مُقَابَلَةِ مَعَ أَصْلِهِ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ» مقابله شده؛ کاغذ: شرقی، 35 گ (7ر -41پ)، 16 سطر، اندازه: 8×14/5 سم [ف: 39 - 591].

• سر الجليل في مسئله التفضيل / كلام و اعتقادات / فارسی

serr-ol jalīl fī mas’alat-et tafzīl

دهلوی، عبدالعزیز بن احمد، 1159 - 1239 قمری

(1824 - 1746) dehlavī, 'abd-ol-'azīz ebn-e ahmad

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18769

آغاز: بسمله نحمد نصلى عَلَى نَبِيِّهِ الْكَرِيمِ وَ عَلَى الذوى الْفَضْلِ الْعَظِيمِ؛ انجام: وَ أَصْحَابُهُ وَارِدُ احه وَ سَلَّمَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1279 ق [رایانه].

• السرج و اللجام / - عربی

as-sarj wa-l lijām

صاغانی، حسن بن محمد، 577 - 650 قمری

(1253- 1182) sāqānī, hasan ebn-e mohammad

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1192/7- ف

نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1719؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 596 ق؛ 1 گ (125رپ)، 16 سطر [فیلمها ف: 1- 579].

• سرح العيون في شرح رسالة ابن زيدون = الزيدونية / ادبیات / عربی

sarḥ-ul ‘uyūn fī š.-i r.-i ibn-i zaydūn = az-zaydūnīya

ابن نباته، محمد بن محمد، 686 - 768 قمری

(1367- 1288) ebn-e nobāte, mohammad ebn-e mohammad

وزیر ابو الوليد بن زيدون اندلسی (463ق) رساله مشهوری دارد به نام « کتاب التبيين فِي خُلَفَاءِ بَنِي أُمَيَّةَ بالاندلس». ابن نباته شرح آن رساله را نوشته است. نویسنده این شرح پس از آن که در مقدمه ای به شرح حال ابن زيدون می پردازد، می گوید مأمور به شرح رساله این ادیب اریب شدم گرچه می دانم به کار بسیار مشکلی دست یازیدم ولی به هر حال من دست به آن شرح زدم.

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي لَا يَجِبُ الْحَمْدُ الاله وَ أَدَامَ اللَّهُ أَيَّامَ الملک ... عِمَادُ الدُّنْيَا والدین ... بَعْدَ فانی أَمَرْتُ رِسَالَةِ الْوَزِيرُ أَبُو الْوَلِيدِ بْنِ زيدون ... .

انجام: وَ الازعاج عَدَمِ الِاسْتِقْرَارِ وَ الْخَضْرَاءِ نَاحِيَةِ الزَّرْعِ وَ الاکار الزَّارِعُ وَ هُوَ الْفَلَاحِ وَ اللَّهِ تعالی اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعُ الْمَآبِ.

چاپ: در بولاق (1278ه) و اسکندریه (1290ه) و قاهره (1305ه) مستقلا، و با شرح صلاح الدین صفدی منضما در لیدن (1833 و 1846 م) به طبع رسیده است.

[هَدِيَّةُ العارفین 79/1؛ فهرست المخطوطات فؤاد السيد 459/1؛ مخطوطات الْأَدَبِ فِي المحتف الع ص 347؛ کشف الظُّنُونُ 741/1 و (چاپ فلو كل) 358:3 ؛ معجم المطبوعات 263 و 11401؛ کشف الظُّنُونُ 841/1، الذریعه 167/12].

شرح و حواشی:

1- سَرَّحَ الْعُيُونُ فِي شَرْحِ رِسَالَةِ ابن زيدون (ترجمه)؛ محمد سعيد بن قره خلیل.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 164- طباطبائی

خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: 829 ق؛ دارای سرلوح و کتیبه مرصع، مجدول، مصحح، مقابله شده، با دو گواهی مقابله و تصحیح که یکی متعلق به محمد راغب وزیر است؛ تملك: فرهاد میرزا معتمدالدوله؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج قهوه ای، 228 گ، 21 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 24 - 123].

2. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3338

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَا أَخْلَى أَبْوَابَ نِعَمِهِ وَ عَلَّمَهُ عَلَى كِلَا الْحَالَيْنِ مِنْ طَالِبٍ آمِنِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 147 گ، 19 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×24 سم [ف: 5 - 101].

3. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 740

کا: ابراهیم بن هلال، تا: 1153ق؛ 165 گ، قطع: خشتی [ف:- 163].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2319

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 205 گ، 17 سطر، اندازه: 13/9×22 سم [ف: 1- 269].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4823

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: پارچه ای، 33 گ، 21 سطر (12/3×23)، اندازه: 20/3×66 سم [ف: 7- 575].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 896/2- طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ حکی بَعْضِ رُسُلُ الملوک انْهَ دَخَلَ الايوان فرای فِيهِ اعوجاجا فَسُئِلَ عَنْهُ فَقِيلَ أَنَّهُ.

خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (تنها اوایل کتاب را دارد)؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 7 ص (23-29)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 23 - 194].

7. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 654

آغاز و انجام: براب.

خط: نسخ، كا: عبدالله بن أحمد بن زین الدین احسائی (پسر شیخ احمد)، تا: 1237ق، جان کرمانشاه؛ 120 گ، 13 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1- 129].

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4816

آغاز: برابر؛ انجام: ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ يَداكَ لتذوق وَ بَالَ امرک وَ تدی میزان قَدْرِ ک وَ السَّلَامُ خَيْرُ ختام.

خط: نسخ متوسط، کا: محمد بن منصور موسوی، تا: 1253 ق، جان شیراز مدرسه خان؛ نویسنده متن: احمد بن عبدالله بن غالب بن زیدون مخرومی اندلسی؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 94 گ، 19 سطر (8×14/5)، اندازه: 15×21 سم [رایانه].

9. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 3280

خط: نسخ، كا: على محمد، تا: 1266ق؛ 292 ص، 21 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1 - 251].

10. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 99

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: عیسی بن محسن بن على بن اسماعیل سلامی نجفی، تا: شنبه 28 ربیع الثانی 1266ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عیسی بن محسن» (دایره)؛ جلد: تیماج جگری، 80 گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1- 72].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 276

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 319].

11. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 717-5/7

آغاز: برابر؛ انجام: وَ زَيَّنَ سَمَاءَ الْمَدْحِ مِنْ مَنَاقِبِهِ بِزِينَةِ الْكَواكِبِ ولااخلى أَبْوَابَ نِعَمِهِ وَ عَلَّمَهُ عَلَى كِلَا الْحَالَيْنِ مِنْ طَالِبٍ آمین والحمدلله ... .

از اول تا آخر؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، یادداشتی از یوسف متخلص به عزیز و ملقب به نظم آرای بزم همایون در 1266؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 112 گ، 21 سطر، اندازه: 9/5×29/5 سم [ف: 4- 2293].

12. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 541/1

آغاز: برابر؛ انجام: لااخلى أَبْوَابَ نِعَمِهِ وَ عَلَّمَهُ عَلَى كِلَا الْحَالَيْنِ اطْلُبْ امین وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... الطَّاهِرِينَ.

خط: نسخ، كا: ابن محمد علی، تا: 1276ق؛ کاغذ: فرنگی (فستقی)، جلد: تیماج مشکی، 234 ص (1-234)، 22 سطر (9×19/5)، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 8- 37].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4822

آغاز: برابر؛ انجام: مِنْ طَالِبٍ امین وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، كا: محمد رضا بن محمد جعفر طباطبائی، تا: 1277ق؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری فرنگی، 136 گ، 23 سطر (8/8×18/4)، اندازه: 18×28/5 سم [ف: 7 - 574].

14. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 752/1

آغاز: برابر؛ انجام: لا أَخْلَى أَبْوَابَ نِعَمِهِ وَ عَلَّمَهُ عَلَى كِلَا الْحَالَيْنِ مِنْ طَالِبٍ امین وَ الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صَلَّى اله عَلَى مُحَمَّدٍ وَ اله أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، كا: عبدالله بن ابراهیم، تا: 1280 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 245 ص (1-245)، 21 سطر (8×20/5)، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 8-209].

15. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:124- طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: لا أَخْلَى أَبْوَابَ نِعَمِهِ وَ عَلَّمَهُ عَلَى كِلَا الْحَالَيْنِ مِنْ طَالِبٍ آمین وَ الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1286ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 195 گ، 18 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 24 - 101].

16. تهران: نوربخش؛ شماره نسخه: 568

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَا أَخْلَى أَبْوَابَ نِعَمِهِ وَ عَلَّمَهُ عَلَى كُلِّ الْحَالَيْنِ مِنْ طَالِبٍ آمین.

خط: نستعلیق، كان على انصاری، تا: رمضان 1287ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج يشمی، مقوایی، 340 ص، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 218].

17. مشهد: الهيات، شماره نسخه: 284

خط: نسخ، كا: محمد بن محمد قلی قزوینی عاشوری، تا: ربيع الثانی 1302ق؛ جلد: تیماج خرمایی، 437 گ، 15 سطر (9×13/5)، اندازه: 20x15 سم [ف: 1- 147].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 284

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 38].

• سر الحقيقة / اخلاق / عربی

sirr-ul-haqiqa

ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350 - 429 قمری

(1038 - 962) sa‘ālebī, 'abd-ol-malek ebn-e mohammad

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 480/7- ف

نسخه اصل: ملت فیض الله ش 2133؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شوال 1028ق؛ از روی نسخه مورخ 29 رمضان 442، 15 گ، [فيلمها ف: 1- 490].

سر الحقيقة في وقعة الطفوف > اسرار الشهادة.

سر حکمت > سر الحكمة.

• سر الحكمة / طب / فارسی

serr-ol hekma

کاشانی، محمد تقی بن محمد هاشم، 1256 - 1319 قمری

(1902 - 1840) kāšānī, mohammad taqī ebn-e mohammad hāšem

رساله ای است در علم شیمی و ترکیب و تجزیه داروها و اثر آنها در معالجه امراض؛ ترجمه ای است از کتاب استادش شلیمر فلمنکی؛ در یک «مقدمه» و چهار «باب» و هریک در چند «فصل» و چند «فقره»: مقدمه در بیان معرفت به جنس و نسبت ما بین اعضاء صلبیه و اینه و غیره؛ باب 1. بیان ترکیب و تجزیه اجزاء صلبيه و لينه بدن انسان: فصل 1) بیان تجزیه عظام و ما يتعلق بها، 5) بیان جلد و ما يتعلق بها، 12 عده تیموس؛ باب 2. بیان تجزیه و صفات اجزاء مایعه ای بدنيه: فصل 1) تعریف رطوبت بیضیه، 5) رطوبت مخاطی بینی، ...؛ باب 3. بیان تغییراتی که به واسطه اغذیه و اشربه و آهویه در بدن حادث می گردند: فصل 1) عمل تغذیه ... باب 4. بیان تجزیه و ترکیب ترشحات -

بدن انسان: فصل 1) بيان ترشحات لازمه حیات، فقره اولی در تعريف دم، فقره پنجم در بیان بزاق، فقره دهم در بیان منی ... فصل 2) فضول، فقره اولی در عرق، فقره پنجم در بیان براز. (احمد منزوی).

آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعدد خالقی را سزد ... بدان که شیمی عبارت است از علم تجزیه و ترکیب که در او بیان شود از نسبت و تأثیرات و میل ترکیبی اجسام بیکدیگر ... .

انجام: و در طیور چون بول و براز در یک مکان مجتمع و از یک مجری خارج می گردند در مدفوع آنها اسید اوریک بمقدار کلی موجود است.

چاپ: تهران، 1379ق، سنگی، 60 ص.

[فهرستواره منزوی 3504/5 و 3858/5 با عنوان «سر حکمت» بدون نام مؤلف].

1. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3493

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1296ق؛ کاغذ: فرنگی، 72 گ، 17-16 سطر، اندزه: 14/5×21 سم [ف: 2 - 822].

2. شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 41

بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 5 - 213].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14159

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 51 گ، 14 سطر (15x10)، اندازه:17×21/5 سم [ف: 35 - 732].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37667

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: عبد المجيد، تا: پنج شنبه 22 جمادی الثانی 1323ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی صنعتی، جلد: تیماج مشکی، 13 سطر [اهدائی رهبر: 9 - 296].

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1291/1

همان نسخه بالای 114 گ (5پ -118ر)، اندازه: 11×17/5 سم [مؤید: 3 - 244].

5. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 79/5

آغاز: بسمله - بدان که شیمی عبارت است از علم تجزیه و ترکیب که در او بیان شود از نسبت و تأثیرات و میل ترکیبی اجسام بیکدیگر؛ انجام: و در طيور چون بول و براز در یک مکان مجتمع و از یک مجری خارج می گردند در مدفوع آنها اسید اوریک ... موجود است - تمت.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نام بسیاری از امراض و اصطلاحات طبی را به زبان فرانسه در حواشی نوشته است؛ کاغذ: سفید نازک، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 68ص، ابعاد متن: 10× 15/5، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 2 - 413].

سر الحياة > حياة الحيوان (منتخب).

سر الحيات > منتخب حيوة الحيوان.

سر الحيات > حياة الحيوان (منتخب).

• سر الحياة = حياة الحيوان الكبرى (منتخب) / طبیعیات عربی

sirr-ul hayāt = hayāt-ul ḥayawān-il kubrā (mn.)

بدر الدين بن قاضی شهبه

badr-od-dīn ebn-e qāzī šahba

وابسته به: حياة الحيوان الكبری؛ دمیری، محمد بن موسی (742-808 ق).

نسخه های دیگر این کتاب ذیل عنوان «حياة الحيوان (منتخب)» معرفی شده اند.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20894

آغاز: بسمله. حمدله. فَقَدْ وَقَفْتَ عَلَى كِتَابِ حَيَاةِ الْحَيَوَانِ لِلشَّيْخِ الامام كَمَالِ الدِّينِ الدمیری رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ فالتقطت مِنْ أحاس مَحَاسِنِهِ مَا وَقَعَ اختیاری علیه ؛ انجام : جَعَلَ أَحَدِهِمَا ضِياءً وَ الْآخَرُ شِفَاءُ وَ ابتدی بِمِلْكِ الْوُحُوشُ الَّذِي مِنْهُ الشَّجَاعَةُ تفتفی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن مشکی، 99 گ، 25 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 9 - 477].

• سرخاب / رمل / فارسی

sorxāb

در علم رمل و قواعد آن منسوب به دانیال.

چاپ: به فرمایش آقا محمد علی شیرازی ملک الكتاب در بمبئی در چاپخانه «دت پرساد» در 1312 به خط نستعلیق میر سید علی در 71 ص چاپ شده است.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 841816

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، قطع: ربعی [ف: 17 - 131].

2. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 703/1

خط: نستعلیق، كا: على بن عبد اللطيف حسینی، تا: 1195 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 30 گ (1-30ر)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 3 - 114].

3. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 223

آغاز: بدان ارشد ک الله تعالی که بنای حضرت دانیال بر چهار نقطه بود.

خط: نسخ، كا: مرحوم آقا محمد جعفر منجم مشهور به ادیب، بی تا، در خدمت نواب حسینعلی فرمانفرمای مملکت فارس؛ 63 گ، اندازه: 20/5x13 سم [ف: 3 - 52].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10923

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 307].

سرخاب رمل > رمل سرخاب.

• سر الخطاب في تفسير الكتاب / تفسير / عربی

sirr-ul xitab fi tafsir-il kitab

شریعتمدار، محمد حسن بن جعفر، 1249-1318 قمری

(1901- 1834) Sariatmadar, mohammad hasan ebn-e ja'far

این تفسير مفصل که ما اینک جلد اول آن را در دست داریم، گویا بیشتر به گفته های ائمه علیهم السلام نظر دارد و در هر موضوع روایت مربوط را نقل می کند. جلد حاضر شامل مقدمات تفسیر می باشد با این عناوین: الْأَمْرُ الْأَوَّلِ: فِي ذِكْرِ الْقُرَّاءُ السَّبْعَةِ المشهورين؛ الْأَمْرُ الثَّانِي: فِيمَا يَجِبُ وَ يُسْتَحَبُّ فِي الْقِرَاءَةِ؟ الْأَمْرُ الثَّالِثِ: فِي مَعَانِي أَسْمَاءِ الْقُرْآنِ وَ السُّوَرِ وَ غَيْرِهَا؛ الْأَمْرُ الرَّابِعِ: فِي أَعْجَازِ الْقُرْآنِ وَ بیان وُجُوهِهِ؛ الْأَمْرُ الْخَامِسَ: فِي كَيْفِيَّةِ جَمَعَ الْقُرْآنِ.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7636

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ كِتَابِهِ فرقانة فَرَّقَ بِهِ بَيْنَ حَلَالِهِ وَ حَرَامَهُ وَ قُرْآناً أُعْرِبَ بِهِ عَنْ شَرَائِعَ أَحْكَامِهِ وَ مهيمنة عَلَى كُلَّ كِتَابٍ أَنْزَلَهُ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 217 گ، 17 سطر، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 20 - 40].

• سر خفی و ذکر و../ سیر و سلوک / فارسی

serr-e xafi va zekr va

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/104

خط: شکسته نستعلیق، كا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 2 گ (189پ - 190پ) [ف: 7 - 192].

• سر الخلافة / عرفان و تصوف / فارسی

serr-ol-xelāfa

محمد بن شیخ علی، ق 10 قمری

mohammad ebn-e šayx ‘alī (- 16c)

تاریخ تأليف: سه شنبه 28 ربیع الاول 904 ق.

در این رساله از خلقت آدمی و این که آدمی نقاوه موجودات است بحث مفصل به میان می آید و سپس از سلوک انسانی سخن به میان می آید و از تجليات ذات بحث می شود و در تجلیات نیز انواع آن ذکر می گردد که حاوی اطلاعات دقیقی در اصطلاحات عرفانی است.

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي رَشَحَ الْجَوْهَرِ الْقُدْسِيِّ للترقى إِلَى ذِرْوَةِ الْكَمَالِ وَ وشحه بِزِينَةِ التَّخَلُّقِ للتمسك بِعُرْوَةِ الْجَمَّالِ.

انجام: وظیفه این مقام است چنان که على خبر داد الْعَجْزُ عَنِ درک الادراک.

[فهرستواره منزوی 481/7].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 727/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق ریز، کا: محتملا محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، 69 ص، 17 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 9×10/5 سم [ف: 2 - 233].

• سر الخلقة / کیمیا / فارسی

serr-ol xelqa

بليناس حكيم، 240 - 120؟ میلادی

(120 - 40) balīnās-e hakīm

در صنعت کیمیاست، با رمز و اشاره و بدون ابواب و فصول.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14479/7

آغاز: بعد الحمد و الصلوة، می گوید: من بدرستي که او زمانی که ... فلک را نو دور نو فلک و مخلوط؛ انجام: بتحقيق خبر دادم من بعلت اجساد طلائی آن چنانی که خارج می شود از مغان زمین.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 20 گ (83- 102)، 15 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 36 - 470].

سر الخلوة > الخلوة

ِرْ الْخَلِيقَةِ وَ صَنْعَةُ الطَّبِيعَةِ > صَنَعْتَ الطَّبِيعَةِ وَ سَرَائِرِ الْخَلِيقَةِ.

• سرخی که در آسمان پدید آید / هیئت / فارسی

sorxi ke dar āsemān padīd āyad

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 654/12

بندی در سرخی که در آسمان پدید آید؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی و نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 11-16 سطر (12×15/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 2 - 765].

• سرداریه = قصیده سردار یه = دیوان سرداریه / شعر / فارسی

sardārīye = qasīde-ye sardārīya = d.-e sardārīye

یغما جندقی، ابوالحسن بن ابراهيم قلی، 1196 - 1276 قمری

(1860 - 1782) yaqmā jandaqī, ab-ol-hasan ebn-e ebrāhīm qolī

منظومه ای است که یغمای جندقی در هجو سردار ذوالفقار -

حاکم سمنان که یغما را اسیر کرده بود سرود و از سمنان به عراق فرار کرد. شعرهای هزلی در آن فراوان است.

آغاز: 1: نخست آغاز هر دفتر ستایش پاک یزدان را *** که هیچ و پوچ داد این هستی زن قحبه امکان را (چاپی).

2: بجز ارواح مکرم که ز دیوان ازل *** به خداوند یشان خط غلامی دادم.

انجام: رایم بروش سپرد هنجار دگر *** سبكم بسخن سرود گفتار دگر / بعد از من و عهد من و این گشت و گذار *** میدان دگر باید و سردار دگر.

چاپ: تهران، 1337ش، همراه با غزلیات او.

[الذريعة 1313/9 ؛ فهرستواره منزوی 2163/3].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2527

آغاز: برابر 1؛ انجام: تا نام گرفتن گذرد وصف کشیدن *** شمشیر و قلم را.

شامل: غزلیات، رباعیات و مرثیه مستزاد 420 بیت است؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، كا: رضا قلی ادیب شیرازی، تا: 6 شعبان قرن 13؛ دو برگی الحاقی پایان نسخه به خط عطاء السلطنه صفدر قاجار به تاریخ 1309 شرحی راجع به مأموریتش از طرف معتمد الدوله اویس میرزا برای دستگیری محمد حسن بیک کشکولی در خانه محمد کریم خان کشکولی و یک مخمس از ابوالقاسم خالی نوشته است که 29 بند است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 66 ص، 14 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 8 - 219].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2675/27

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی شیرازی، تا: قرن 13؛ 10ص (967-958) [ف: 8 - 441].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10026/2

آغاز: برابر 2؛ انجام: گوهر خود به خریدار دیگر کش سردار کین پی درویشانی *** ناخن زن زخم جان دل ریشانی / صد کله کاوس به یک کاسه جنگ *** صد جامه جمشید به یک جام شراب.

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، 27 گ (3پ -29ر)، 8 سطر (7×12)، اندازه: 10×18 سم [ف: 17 - 527].

4. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 11294

آغاز: برابر 2؛ انجام: آن قدرها که زصد چاه گل آید بیرون *** از زنخدان تو زن قحبه دل آید بیرون.

خط: نستعلیق، کا: احمد صفایی، تا: رجب 1203ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 55 گ، 8 سطر، اندازه: 7×10 سم [ف: 33/2- 68].

5. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 287/5- عکسی

آغاز: برابر 1؛ انجام: با دعوی آنکه جامه جانش قباست *** هفتاد و دو ملت به یکی پیراهن است.

نسخه اصل: آستان قدس، ش 4660؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1261ق، 29 گ (132-160) [عکسی ف: 2 - 160].

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10998/1

آغاز: برابر 2؛ انجام: صوفی کش از ارواح مکرم سخن است *** زن قحبه ز فرق تا قدم ما و من است / با دعوی آن که جامه جانش قبا است *** هفتاد و دو ملت به یکی پیرهن است. انجامه: «تمت الكتاب سردار حسب الخواهش سرکار ... امیر معظم».

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1262ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ (2پ-32پ)، 14 سطر (9×15)، اندازه: 14×20 سم [ف: 20- 567].

7. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7140/1

آغاز: برابر 2؛ انجام: آن قدرها که زصد چاه گل آید بیرون *** از زنخدان توزن تحبه دل آید بیرون.

خط: نستعلیق، کا: جعفر جندقی، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 13گ (2پ -14ر)، 15 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 4 - 495].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12947/3

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 21 صفر 1285 قبا کاغذ: فرنگی آبی، 30 گ (130-159)، 11 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 32-835].

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12789/3

آغاز: برابر 1؛ انجام گرت سردار با ... دلبر آشتی باید *** بجنبان رخش رخش زین میدان بر افکن طرح دعوا را.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 22 صفر 1287ق، جان لاهیجان؛ مصحح؛ اشعاری فارسی از نشاطی و همام به خط کاتب نسخه به سال 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 9 گ ( 188-180 )، 17 سطر (7×16)، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 32-481].

10. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15717

آغاز: ... نبعوذ شتر و کیر خر وضو به کار مرده و زنده هفتاد و دو ملت کادم؛ انجام: بر کرده غراب چند از یاوه چری بال و پری از کاغذ تازی و دری ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 48 گ، 10 سطر (3/8×7/5)، اندازه: 6/8×12 سم [رایانه].

11. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 6- فیروز

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ پشت برگ اول نام «سلطان عبد المجید میرزا ناصرالدوله» به چشم می خورد و نامه ای با مهری به نقش «ابراهیم 1285»؛ نویسنده نامه می گوید: نسخه دیوان سردار را از جندق فراهم آورده و برای حضرت والا «همان سلطان عبدالحمید میرزا ناصر الدوله» فرستاده. درباره رکاکت برخی از اشعار نسخه نیز سخن گفته؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 43 ص، 10 سطر، اندازه: 10/5×13 سم [ف: 21 - 119].

• السر الربانی / علوم غریبه / عربی

as-sirr-ur rabbānī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13 110

آغاز: بسمله. الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ هَذَا الْكِتَابِ سَرَّ اللَّهَ الاعظم وَ هُوَ سِرُّ الرَّبَّانِيِّ الَّذِي فِي عَالِمٍ الجسمانی؛ انجام: لِكُلِّ نَوْعُ مِنْ هَذِهِ الْفُنُونِ وَ تَتَكَلَّمُ بالتكسير ... بَصِيرُ مُلَازِماً بریدون ذالک الْمَطْلُوبِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1205 ق [رایانه].

• السر الرباني في العالم الجسمانی / کیمیا / عربی

as-sirr-ur rabbānī fi-l ‘ālam-il jismānī

رساله مختصری است در علوم غریبه که در آغاز به عنوان «السِّرُّ الرَّبَّانِيِّ فِي الْعَالَمِ الجسمانی» موسوم گشته و غیر از «السِّرُّ الربانی فِي عِلْمِ الْمِيزَانِ» شیخ محمد قمری است.

آغاز: بسمله وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ قَالَ سأمور الْهِنْدِيِّ اعْلَمْ أَنَّ هَذَا الْكِتَابِ فِيهِ سَرَّ اللَّهَ الاعظم وَ هُوَ السِّرِّ الرَّبَّانِيِّ فِي الْعَالَمِ الْجِسْمَانِيُّ الَّذِي عَلَّمَهُ اللَّهُ تَعَالَى لصفيه آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ ذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى خَلَقَ الاشياء كُلِّهَا ... .

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7134/12- 36/134

آغاز: برابر؛ انجام: ينقام هیولی الَّا مِنْ هَذِهِ العناصر اذهی مبادی الْأَشْيَاءِ وَ اعْلَمْ الاعداد العناصر كَمَا ذَكَرْنَا فِي أَوَّلِ الْكِتَابِ.

خط: نسخ، كا: سردار کابلی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: گالینگور آبی، 12 گ، 18 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 4 – 2283].

2. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 774/4

آغاز: برابر؛ انجام: سلافون ففسيهل جهلفوا هلمعیص وَ هَذَا آخِرُ الْكِتَابِ عَلَى مَا وَجَدْنَاهُ والحمدلله ... .

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح؛ 1 گ، 29 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 1 - 266].

• السر الرباني في علم الميزان - اسرار الربانی / کیمیا / عربی

as-sirr-ur rabbānī fī ‘ilm-il mīzān = asrār-ur rabbānī

از نیقی، علی بن خسرو، - 1018 قمری

(1610-) eznīdī, “alī ebn-e xosro

رساله ای است در علم کیمیا شامل «مقدمه» و نه «مقاله» و یک «خاتمه». مؤلف مدعی است که شرح خطبة البیان جلد کی را پانزده بار خوانده و در منابع معتبر این علم بارها مراجعه کرده تا به اسرار این صنعت واقف شده و در این رساله آورده است. در کشف الظنون (987/2) به مؤلف رومی جدید علی بیگ نسبت داده شده و همین علی بیگ رومی در موارد دیگری در کشف الظنون همان علی چلبی بن خسرو ازنیقی صاروخانی دانسته شده است. این کتاب در بسیاری از نسخه ها به قمری صوفی مصری (در گذشته پس از سال 450ق) نسبت داده شده است و با توجه به اشاراتی که در دیباچه به ایدمر بن على جلدکی (- 750 یا 762ق) و کتاب هایش نموده، نسبت دادن آن به محمد قمری نادرست است. در برخی از نسخه ها به نام اسرار الربانی نیز آمده است.

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي تَقَدَّسَ ذَاتِهِ عَنْ مدارک الْأَوْهَامُ وَ تَنَزَّهْتُ صِفَاتِهِ عَنْ أَحَاطَتْ الْعُقُولِ .... أَمَّا بَعْدُ لِمَا وَصَلَتِ الَىَّ حقایق الْعِلْمِ الالهي ... الْمُسَمَّى بُسْرِ الرَّبَّانِيِّ فِي عِلْمِ الْمِيزَانِ وَ رتبته عَلَى مُقَدَّمَةً وَ تِسْعُ مقالات وَ خَاتِمَةَ الْمُقَدَّمَةِ اعْلَمْ انَّ الْعِلْمِ الْمُسَمَّى بالوعی.

انجام: سَالِكَةُ فِي دَارِ غیر ذی ذَرْعُ بِالْحِيرَةِ وَ الْحِرْمَانَ مِنْ ذَوِى الْعِرْفَانِ بَيْنَ الاخوان. وَ اللَّهُ الهادی وَ هُوَ الْمُسْتَعَانُ وَ السَّلَامُ خَيْرُ ختام.

[الذریعه 167/12؛ نشریه 520/7].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10982

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 933 ق [الفبائی: - 304].

2. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 2416- د

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1100ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 19 گ (47پ - 65ر)، 23 سطر (7×14) [ف: 1- 286].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6792/10

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1104ق، جان اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 14 گ (79-92ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20 - 261].

4. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 590/8

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: فستقی و شکری، جلد: تیماج تریاکی؛ مهر: حاج سید سعید؛ 23 گ (81-103)، 18 سطر (11/5×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2 - 707].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2142/6- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 646].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12587

آغاز و انجام: برابر.

خط ثلث، كا: محمد بن محمد بن الحسين مدعو به تقي الشريف، تا: پنج شنبه 14 ذیقعده 1215ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: حجت الاسلام محمد تقی مامقانی تبریزی متخلص به نیر؛ جلد: تیماج مشکی، 50 گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 36 - 140].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10739

آغاز و انجام: برابر.

خط: مختلف، بی کا، تا: 1226ق [الفبائی: - 304].

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5728/4

آغاز و انجام: برابر.

نام مؤلف با تطبيق آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، كا: آقا هادی بن حاج مهدی جراح اصفهانی، تا: یک شنبه 4 محرم 1240ق؛ جلد: تیماج سبز، 24 گ (58پ -81ر)، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 15 - 124].

8. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 547/5

خط: نسخ پخته، بی کا، تا:1248ق؛ 40 گ (79ر -118ر) [ف: 2-140].

9. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5739

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1256ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه پارچه، 35 گ، 16 سطر، اندازه: 15×21/3 سم [ف: 1- 267].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11019

آغاز: برابر؛ انجام: ذوب نماید قمری خواهد شد انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی ... حَامِداً تسلیما مُسْتَغْفِراً.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جواد، تا: 1265 ق [الفبائی: - 304].

11. تهران: مهدوی؛ شماره نسخه: 335/2

در یک مقدمه و نه مقاله؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: شعبان 1265 ق [نشریه: 2 - 113].

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 15155/1

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 10 ربیع الثانی 1265ق؛ 21 گ (1پ -20ر، 60ر) [مختصر ف: - 447].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10960

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق [رایانه].

14. تهران، ملک، شماره نسخه: 6233/1

آغاز: برابر؛ انجام: شَيْ‌ءُ مِنَ الزنجار ، وَ يُكَرِّرُ الْعَمَلُ بِهِ كَذَلِكَ حَتَّى يَكُونَ الْقَمَرُ فِي قِوَامَ الذَّهَبِ فَافْهَمْ.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی طبیب نوری، تا: 1292ق؛ جلد: میشن زرد، 19 گ (1پ -19ر)، 19 سطر، اندازه: 11×18/2 سم [ف: 9 - 287].

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10748

بی کا، تا: 1296 ق [الفبائی: - 304].

16. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 676/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید و گل بھی، جلد: تیماج تریاکی [سنا: ف: 2 - 24].

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 607/30

بی کا، تا قرن 13؛ کاغذ:سفید سمرقندی، جلد: تیماج آلبالویی، 3 ص (664-662)، ابعاد متن: 10×14، اندازه:14×20 سم [سنا: ف: 1- 395].

18. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4541/6- 23/61

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 18 گ، 24 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 4 – 2283].

19. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 217/11

آغاز و انجام: برابر.

در دیباچه نسخه نام مؤلف نیامده است، جز آنکه به خامه کاتب بر فراز نسخه به شنگرف، «از تألیفات شیخ محمد قمری» آمده؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ همراه مفتاح الكنوز محمد قمری در مجموعه است؛ 45 گ (119پ -163ر) [ف: 1 - 136].

20. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12632/47

آغاز: برابر؛ انجام: بالبوارق وَ الزُّجَاجِ وَ الأحسن فِيهَا تَعْلِيقِ الْقَوْمَ وَ قَدْ مَرَّ اشارته الَىَّ هَذِهِ الْكِتَابِ.

خط: نسخ ریز، کا: بھائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصح، رکابه دار؛ در پایان مطالبی از کتاب بلوغ المأمول و الميزان تأليف جلد کی آمده؛ کاغذ: فرنگی، 6 گ (99-94)، 63 سطر، اندازه: 9×18 سم [ف: 32 - 97].

21. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8770/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 22 گ (1پ -22ر)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 28 - 251].

22. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3186/1

آغاز و انجام: برابر.

نستعلیق، کا: محمد علی طهرانی، تا: سه شنبه 29 ذیحجه 1303ق؛ کاغذ: فرنگی آبی فلفل نمکی، جلد: میشن سبز، 38 گ (5پ - 42پ)، 17 سطر، اندازه: 13/2×20/7 سم [ف: 6 - 272].

23. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2037/5

آغاز: برابر.

نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان 19993؛ خط: نسخ، كا: محمود حمدی، تا: چهارشنبه 29 رجب 1345 ق؛ از روی نسخه دار الكتب به شماره 16، 58 ص (117-174) [عکسی ف: 6 – 61].

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10923

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 304].

25. تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره /2

بی کا، بیتا [نشریه: 7- 520].

26. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 722

آغاز: برابر.

به انضمام رساله آقا محمد بید آبادی که ابتداء آن چنین است: «اعْلَمْ يَا أَخِي كَلَامَنَا مِنَ الْبَحْرِ الَّذِي لَا سَاحِلِ لَهُ»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 25گ، 21 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 2 - 458].

27. قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 654/11

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سرخ، 17 گ (51پ 67ر)، 20 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1- 563].

28. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6694/7- 34164

آغاز: برابر؛ انجام: فَمَنْ اقتدر عَلَى اثبات الرُّوحُ ... الْمُتَّخَذَةِ مِنَ الْأَجْسَادِ المحلولة فَقَدْ وَصَلَ الَىَّ الاكسير فِي أَقْرَبَ الاوقات وَ -

لَا يَحِلُّ کشفه أَكْثَرَ مِنْ هَذَا.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ، 16 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4 - 2284].

29. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 140/7

بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 15 گ (97ر111ر)، اندازه: 13×22 سم [ف: 1- 180].

30. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 588/23

آغاز: برابر؛ انجام: مَعَ كَثْرَةِ السُّبُلُ بالبوارق وَ الزُّجَاجِ وَ الاخس فِيهَا تَعْلِيقِ الْقَوْمِ وَ قَدَّمَ اشارته فِي هَذَا الْكِتَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: چرم زرد، 18 گ (30ر - 47پ)، 21 سطر، اندازه: 11×17 سم [مؤید: 2 – 95].

31. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 870

در یک مقدمه و نه مقاله؛ خط: نسخ، كا: آقا بابای شهمیرزائی، بی تا [نشریه: 2 - 155].

32. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1035/2

آغاز: الْمَقَالَةَ الْخَامِسَةُ فِي مِيزَانِ الْمُتَعَلِّقُ بالنحاس . اعْلَمْ أَنَّ النُّحَاسِ ظَاهِرُهُ حَارُّ يَابِسُ بَاطِنِهِ بَارِدُ رَطْبُ وَ سِرُّهُ حَارُّ رَطْبُ فِي الِاعْتِدَالُ ؛ انجام : وَ تَجْعَلُهُ فِضَّةٍ قَائِمُهُ وَ مِثْلُ مَا يُلَيِّنُ الإسرب جَوْهَرِ الزَّنْبَقِ وَ يَجْعَلُهُ شَمْساً فَهَذِهِ هِيَ الْقُوَى الَّتِي أَشَارَ اليها الشَّيْخُ أَنَّهَا تَقْوَى النَّاظِرُ يَعْنِي أَنَّهَا تناسب وَ تُوجِبُ فِيهَا قُوَّةٍ وَ زِيَادَةِ وملففة.

مقاله پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13 گ، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 3- 1096].

33. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1035/7

آغاز: کتاب الْفِضَّةِ مِنْ رِسَالَةِ السِّرِّ الرَّبَّانِيِّ لِلشَّيْخِ القمری ره المقاله الثامنه فِي مِيزَانِ الْمُتَعَلِّقُ بِالْفِضَّةِ قَالَ بليناس فِي سِرٍّ الخليقه اعْلَمْ انَّ الْقَمَرِ جُرْمِهِ مِنَ الشَّمْسِ وَ ضَوْؤُهُ مِنْ نُورِهَا كَذَلِكَ الْفِضَّةِ مِنَ الذَّهَبِ؛ انجام: وَ لَكِنَّ اعْلَمْ يَا أَخِي انَّ مَنْ لَمْ يَطَّلِعْ عَلَى أَسْرَارِ الاملاح فَلَمْ يدرک مِنْ هَذِهِ الصِّنَاعَةُ شَيْ‌ءٍ قَلَّ وَ لَا جَلَّ جُمْلَةُ كَافِيَةُ والأن نَخْتِمُ ... .

مقاله هشتم کتاب الفضه»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48 گ، 21 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 3 - 1096].

• السر الرباني في علم الميزان (ترجمه) / کیمیا / فارسی

as-sirr-ur-rbbānī fi ‘ilm-il-mīzān (t.)

وابسته به: السِّرُّ الرَّبَّانِيِّ فِي عِلْمِ الْمِيزَانِ - أَسْرَارُ الربانی؛ ازنیقی، على بن خسرو (-1018).

رساله مختصری در کیمیا شامل یک مقدمه، نه مقاله و یک خاتمه. متن اصلی رساله به عربی است و تأليف آن رساله را به چند نفر نسبت داده اند از جمله: شیخ علی بن خسرو ازنیقی، شیخ محمد قمری صوفی مصری و علی بیگ رومی.

[کشف الظنون 987/2 و 1487].

نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 75/1

آغاز: بسمله. حمد و سپاس سزای خداوندیست که منزه است ذات او از درک افهام و مقدس است صفات او از احاطه عقول و افهام ... و بعد بدرستی که من رسیدم به حقیقت علم الهی از کلام امام همام در خطبة البيان که تفسیر کرده آن خطبه را طغرائی در کتاب تقریب ببرهان بعد از آنکه متحیر بودم پانزده سال در اسرار علم میزان؛ انجام: ظاهر از کلام فاضل جلد کی اینست که منظورش از مرد حكیم در قرن تاسع این فقیر باشد به جهت آن که بعد از جلد کی کسی ظاهر نکرد این كنوز ... کتب من که مثل کواکب آسمان دلیل راه راه روندگان می باشند و خداوندی هادی به صراط مستقیم است. تمت كتاب سر ربانی از تصنیفات شیخ قمری.

خط: نسخ، كا: احتمالا مصطفى بن هاشم حسینی، تا: قرن 13؛ 24 گ (3پ -26ر)، اندازه: 17×22 سم [ف: - 122].

• السر الرباني في علم الميزان (ترجمه) / کیمیا / ترکی

as-sirr-ur rabbānī fi ‘ilm-il mīzān (t.)

درویش حسین خاتمی چون این کتاب را نکو می بیند آن را از زبان عربی به ترکی می گرداند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2838/2

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي تَقَدَّسَتْ ذَاتِهِ عَنْ مدارک الْأَوْهَامُ وَ نُزْهَةُ صِفَاتِهِ عَنْ أَحَاطَتْ الْعُقُولِ وَ الافهام ... انجام: الشَّرِيفُ تَمَّ الْكِتَابِ بِعَوْنِ الملک بِعَوْنِ الملک الْوَهَّابِ مُهِمِّهِ مجربات مِنْ مجموعه مَعْنٍ اوغلی.

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 1060ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، رویه کاغذی قرمز، 83 ص (18-100)، 13 سطر (8×14)، اندازه: 16×22 سم [ف: 6 - 482].

سررشته > طريق خواجگان.

• سر رشته اسلاميه دوم = اعلان نامه عبدالرحمن خان افغان / حکومت و سیاست / فارسی

sarrešte-ye eslāmīye-ye dovvom = e‘lān-nāme-ye ‘abd or-rahmān xān-e afqān

بارکزائی، عبدالرحمان بن محمد افضل، ق13 قمری

barkaza'i, abd-or-rahman ebn-e mohammad afzal (-19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/103

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 2 ص (558-559) [مختصر ف: - 447].

• سرزمین مقدس فلسطین / تاریخ -

sarazmīn-e moqaddas-e felestīn

مارین سانودو ترسلو

mārīn sānodo tereslū

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4161- ف

نسخه اصل: نسخه سال 1306 م (ش 20)؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 3- 23].

• السر السار و سر الاسرار / کیمیا / عربی

as-sirr-us sār wa sirr-ul asrār

جابربن حیان، 120 - 198؟ قمری

(814 - 739) jāber ebn-e hayyān

رساله ای است کوتاه در کیمیا که طی آن دیدگاه ها و آرای رمزی گروهی از حکمای قدیم هم چون افلاطون، ارسطو، هرمس، اسطوط، ریسموس و غیر آنها را شرح نموده است. در ريحانة الادب با عنوان «الاسرار وَ سِرْ الاسرار» آمده است. چنان که در دیباچه گفته است، دانشمندان علم کیمیا هر کدام نظرات خاص و شیوه مخصوص داشته اند که یافتن روش صحیح از آن بین مشکل می نماید. این رساله متكفل ارائه روش صحیح در صنعت کیمیا است، که با نقل آراء دانشمندان شیوه صحیح را بیان می کند.

آغاز: هَذَا كِتَابُ فِيهِ كَتَبَ الْحُكَمَاءِ مِمَّا اغمضوه وَ رمزوه مِنْ كَلَامِهِمْ الْحَقُّ وَ ما ذَكَرُوهُ فِي مصافحهم.

[ریحانة الادب: 110/5 -111؛ تاریخ التراث العربی: 380/4؛ الذریعه 55/2].

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 212/7

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الفلاسفة قِبَلَنَا انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی. تَمَّتِ الرِّسَالَةِ. اللَّهُ الْحَمْدَ وَ الْمِنَّةُ وَ عَلَى نَبِيِّهِ الصلواة ... .

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11، 34 گ (102 - 135 پ) [ف: 1- 136].

2. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 327/11

بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 111].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1900/7

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 22 ص (61-40)، 16 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 10 - 552].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12632/33

آغاز: برابر؛ انجام: فَعَلِمُوا أَنَّهُمْ قَدْ أَفْشُوا هَذَا السِّرِّ حَتَّى يَعْلَمَ الْكُلَّ لَمْ يَتِمَّ أَمْرِ الدُّنْيَا وَ خَرِبَةٍ وَ سَلِمَ أَحَدُ لَا حَدَّ فَخَرَجُوا مِنَ ذلک وَ كَتَمُوهُ.

خط: نسخ ریز، کا: بھائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 1 گ (63)، 60 سطر، اندازه: 8/5×14 سم [ف: 32 - 84].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11003/2

آغاز: برابر؛ انجام: كَمَا فَعَلْتَ الانبیاء صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَ الفلاسفة قِبَلَنَا هَذَا آخِرُ کتاب سِرْ الاسرار.

خط: نستعلیق، كا: ابوطالب بن شيخ بهرام، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 11003؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 14 گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [رایانه].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12204

آغاز: بسمله، قَالَ افلاطون لِابْنِهِ تُلْقِيَ كباريت الارض؛ انجام: يُوفِّقَكَ لِمَا تُوصِلَهُ انشاء اللَّهِ تعالی وَ بِهِ الْحَوْلُ وَ الْقَوْهُ ... فِي شَهْرِ رَبِيعٍ الثانی سِنِّهِ 1207.

خط: نسخ، كا: عبدالله هروی، تا: 1207ق، جا: پشاور [الفبائی: - 304].

7. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6465/20

آغاز: برابر؛ انجام: لِمَا فَعَلَتْ الانبياء صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَ الفلاسفة كُلِّهِمْ قِبَلَنَا انشاء اللَّهِ تعالی فَقَدْ تَمَّ كِتَابُ السِّرِّ السار وَ سِرْ الاسرار وَ الحمدلله رَبِّ ... أَبَداً كَثِيراً كَثِيراً.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 11 گ (85ر-95پ)، 24 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 9 - 421].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28245

آغاز: برابر؛ انجام: فَلَا تفشه الَىَّ أَحَدُ كَمَا فَعَلْتَ الانبياء وَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَ الفلاسفة قِبَلَنَا انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1276 ق [رایانه].

9. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 614/5

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 26 محرم 1276ق، جان کرمانشاه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13 گ (18پ - 30پ)، 20 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1- 521].

10. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1872/17

آغاز: برابر؛ انجام: وَانٍ لَمْ تَجِدْ تلميذا فَلَا تفشه الَىَّ اخُذَ كَمَا فَعَلْتَ الانبياء صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَ الفلاسفه كُلِّهِمْ قِبَلَنَا انشاء اللَّهِ تعالی ... .

خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد على سواد کوهی را مكوهی، تا: 1288 ق؛ نسخه در نهایت غلط و حاوی اغلاط فاحش است و تازه منتسخ می گوید آن چه آورده ام تصحیح شده از روی نسخه ای است که کثرت غلط آن گاهی امکان تصحیح را از بین می برد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، تیماج تریاکی، 12 ص (187-176)، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 10- 502].

11. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1916/5- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ انَّ لَمْ نَجِدْ تلميذا فَلَا نَفْسِهِ الَىَّ أَحَدُ كَمَا فَعَلْتَ الْأَنْبِيَاءِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَ الفلاسفة قِبَلَنَا. تمت.

خط: نستعلیق شکسته، كا: عبدالعلی بن کریم، تا: 1298 ق؛ 63 ص (329-267) [عکسی ف: 1 - 206].

12. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 654/10

آغاز: برابر؛ انجام: وَ إِنْ لَمْ تَجِدْ تلميذا فَلَا تفشه إِلَى أَحَدُ كَمَا -

فَعَلْتَ الْأَنْبِيَاءِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَ الفلاسفة كُلِّهِمْ قِبَلَنَا انشاء اللَّهِ تعالی فَقَدْ تَمَّ كِتَابُ السِّرِّ السار وَ سِرْ الْأَسْرَارِ وَ الحمدلله.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1306ق؛ جلد: تیماج سرخ، 10 گ (41-50پ)، 20 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1 - 562].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10799

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 304].

14. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10269/6

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح [میراث شهاب: س ش 4 - 68].

• سر السالکین / عرفان و تصوف / عربی

sirr-us sālikīn

انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری

(1089 - 1006) ansārī, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 6365

آغاز: بسمله، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ؛ انجام: چگونه آید دردام یک دام طرِيقٍ.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 304].

• السرسام البارد / طب / عربی

as-sarsām-ul bārid

تهران: ملک، شماره نسخه: 4453/6

خط: نستعلیق، کا: حسین بن علیمحمد رشتی، تا: 1226ق، جاء تهران [ف: 7 - 407].

• السرسام الحار / طب / عربی

as-sarsam-ul harr

تهران؛ ملک: شماره نسخه: 4453/5

خط: نستعلیق، کا: حسین بن علیمحمد رشتی، تا: 1226ق، جان تهران؛ [ف: 7- 407].

• سر سر الاسرار / اخلاق / فارسی

serr-o serr-el-asrār

نصیری طوسی، محمد تقی بن عبد الحسين، ق 11 قمری

nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e 'abd-ol-hoseyn (17c)

تاريخ تأليف: شوال 1074 ق.

رساله ای است اخلاقی در دو «مقدمه»: سابقه و لاحقه و یک مطلب دارای دو «باب» و «خاتمه» است.

تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 111/8- ب

آغاز: هَذِهِ رِسَالَةِ سِرْ سِرْ الاسرار وَ هِيَ نِهَايَةَ السَّيْرَ مِنَ الشَّرِّ الَىَّ الْخَيْرِ وَ هِيَ الْكَافِي مِمَّا سِوَاهُ (سِوَاهَا.لِ) صَنَّفَهُ (صنفها . لِ) الْمُحَرَّرُ. بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ این رساله ایست دُرٍّ أُصُولِ عَلِمَ أَخْلَاقِ که بیانش ببرهانست نه بتمثيل ... وَ این رساله موسوم اسْتِ بِهِ سِرْ سِرْ الاسرار بنده بی بِضَاعَةً مُحَمَّدِ تقی بْنِ عَبْدِ الْحُسَيْنِ النصیری دُرٍّ عَامٍ هزار وَ هفتاد وَ چهار هجري بتاریخ شَهْرِ شَوَّالٍ بِجِهَةِ تذکره نَفْسٍ خویش تصنیف نموده ؛ انجام : وَ باید که همواره سخنی أَزُّ وَ کند وَ دُرٍّ فَكَّرَ أَوْ باشد تا خود را أَزُّ عُيُوبِ عری کند . هَذَا أَفَاضَتْ مِنَ اللَّهِ الَىَّ وَ منی الیک وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الْهَدْيِ حرره مُصَنِّفُهُ الْعَبْدِ مُحَمَّدِ تقی بْنِ عبدالحسین النصیری الطوسی عَفَى عَنْهُمَا فِي عَامِ ارْبِعْ وَ ستین بَعْدَ الْأَلْفِ مِنْ الهجرية فِي شَهْرَيْنِ شَهْرِ یعنی بَلْدَةٍ أَصْفَهَانَ حُمَّاهَا اللَّهِ عَنِ الْحِدْثَانَ وَ شَهْرُ ذی قَعَدَتْ الْحَرَامِ مِنَ لوى ئيل الترکی.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی از مؤلف؛ 16 گ (121ر136ر) [ف: - 436].

• السر السراير في الفلك الدائر / هيئت / عربی

as-sirr-us sarāyir fi-1 falak-id dā’ir

حسینی عریضی، علی بن ماجد

hoseynī ‘arīzī, ‘alī ebn-e mājed

به درخواست بزرگی کتاب حاضر را در عالم علوی در احکام نجومی در پنجاه و پنج «فصل» گرد آورده است: 1. فهر الْكِتَابِ وَ الْجُزْءُ الْأَوَّلِ فِي العلمی؛ 2. مَعْرِفَةُ الْجَمَلِ الْكَبِيرِ وَ الصَّغِيرِ وَ الْقَلَمِ الْهِنْدِيِّ؛ 3. أَصْلُ يُعْرَفُ بِهِ دُخُولِ الشَّهْرِ الرومی وَ تصحیح مَا يَرْجِعُ اليه؛ 4. أَسْمَاءُ الاشهر الرومية وَ تَرْتِيبِهَا وَ أَعْدَادِهَا وَ الْكَبِيسَةِ؛ 5. أَسْمَاءُ الْبُرُوجِ وَ تَرْتِيبِهَا وَ طبايعها؛ 6. أَسْمَاءُ الْمَنَازِلِ وَ تَرْتِيبِهَا وَ قِسْمَتِهَا عَلَى الْبُرُوجِ؛ 7. تَرْتِيبُ الافلاک وَ العناصر وَ الاقاليم وَ مَوَاضِعَ السَّبْعَةِ السَّيَّارَةِ؛ 8. الْبُرُوجِ الثَّابِتَةِ وَ المنقلبة وَ ذَوَاتِ الجسدین؛ 9. حُدُودُ السَّبْعَةِ السَّيَّارَةِ عَلَى مَذْهَبِ المصريين؛ 10. وُجُوهُ السَّبْعَةِ السَّيَّارَةِ؛ 11. الْمُذَكِّرُ وَ المونت وَ النهاری وَ الليلي مِنِ الْبُرُوجِ الاثنی عَشَرَ وَ السَّبْعَةَ السَّيَّارَةِ وَ طبايعها وَ غَيْرِهَا؛ 12. بُيُوتُ السَّبْعَةِ السَّيَّارَةِ المناظره مِنْ تسدیس وَ غیره؛ 13. مَعْرِفَةُ الْأَوْتَادُ وَ اشرفیتها وَ غیره؛ 14. احْتِرَاقِ بَعْضِ الْكَوَاكِبِ وَ زِيَادَةِ الْقَمَرِ وَ نُقْصَانِهِ وَ محاقه؛ 15. اجرام بَعْضِ الْكَوَاكِبِ عَلَى وَجْهِ کلی؛ 16. الْبُرُوجِ الِاثْنَيْ عَشَرَ الَّتِي عَلَى الْمِنْطَقَةَ؛ 17. الصُّورِ الشمالية وَ الجنوبية؛ 18. جُمْلَةُ مِنْ كَلَامِ الزَّنْجَانِيِّ فِي الْمَشْهُورَ مِنِ الْكَوَاكِبِ فِي زَمَانِهِ؛ 19. مزاجات بَعْضِ الْكَوَاكِبِ وَ دَرَجَاتِهَا وَ طبايعها؛ 20. ذَكَرَ الْمَنَازِلِ وَ صُوَرِهَا؛ 21. سَبَبُ تَسْمِيَةِ هَذِهِ الْمَنَازِلِ وَ فَوَائِدِ يَتَعَلَّقُ بِهَا؛ 22. فِيمَا يَطْلُعَ عِنْدَ هَذِهِ الْمَنَازِلِ؛ 23. الأهوية وَ أَسْمَائِهَا وَ جِهَاتِهَا؛ 24. ذَكَرَ الافلاک وَ العناصر وَ الخسوف وَ الْكُسُوفِ وَ مَرَاكِزِ النُّجُومِ وَ سَقَى الْبَحْرِ وَ غیره؛ 25. زِيَادَةُ الْمَنَازِلِ وَ نُقْصَانُهَا وَ هُبُوطِهَا وَ ارْتِفَاعُهَا؛ 26. مَعْرِفَةُ أَرْبَابِ اللَّيَالِي وَ الايام وَ -

مَا لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنَ السَّبْعَةِ السَّيَّارَةِ مِنْهُمَا؛ 27. أَحْوَالِ الْكَوَاكِبِ مِنْ اشراق وَ غیره؛ 28. مِقْدَارَ سَيْرُ الْمُتَحَيِّرَةُ مِنِ السَّيَّارَةِ وَ رُجُوعِهَا؛ 29. مِقْدَارَ الْبُرُوجِ وَ مِقْدَارُ طُلُوعِهَا وَ غیر ذلک؛ 30. مَعْرِفَةَ مَغِيبِ الْقَمَرِ وَ طُلُوعِهِ عَلَى كَمْ سَاعَةٍ مِنَ اللَّيْلِ؛ 31. مَعْرِفَةُ سَاعَاتِ النَّهَارِ بالفي وَ الظِّلِّ؛ 32. مَعْرِفَةُ كَوْنِ الشَّمْسُ فِي الْبُرُوجِ؛ 33. مَعْرِفَةُ الْقَمَرُ فِي ای بُرْجٍ؛ 34. مَعْرِفَةُ ای سَاعَةٍ تَنْزِلُ الشَّمْسُ مِنْ البرج مِنْ سَاعَاتِ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ؛ 35. بَسَطَ الشَّمْسُ عَلَى الْبُرُوجِ وَ الْمَنَازِلِ؛ 36. مَعْرِفَةُ فَصَلِّ وَ أَعْدَادِهَا وَ تَرْتِيبِهَا عَلَى حَرَكَاتُ الشَّمْسِ؛ 37. مَعْرِفَةُ الطَّالِعَ فَجَرَا وَ مَغْرِباً وَ المتوسط كَذَلِكَ إِلَى غَيْرِ ذَلِكَ؛ 38. ارباث فصيحة اللَّفْظُ وَ الْمَعْنَى فِي بَسَطَ الرقبا مِنِ الْبُرُوجِ وَ الْمَنَازِلِ؛ 39. بَسَطَ الانواء المترتبة عَلَى غُرُوبِ هَذِهِ الرقبا؛ 40. أَحْوَالِ الْبُيُوتِ الاثنی عَشَرَ 41. طبايع الْمَنَازِلِ وَ أَحْوَالِ الْمَوْلُودِ فِيهَا؛ 42. أَفْعَالِ بَعْضُ السَّيَّارَةِ السَّبْعَةَ فِي الْمَوْلُودِ وَ غیره؛ 43. أَحْوَالِ الْكُسُوفِ وَ تاثيرها فِي الْبُلْدَانِ وَ مِقْدَارُ التاثير وَ بِهِ يُتِمُّ الْجُزْءُ العلمي وَ يَتْلُوهُ الْجُزْءُ العملی؛ 44. فِيمَا يَتَرَتَّبُ مِنْ الاعمال عَلَى كَوْنِ الْقَمَرُ فِي الْبُرُوجِ؛ 45. فِيمَا يَتَرَتَّبُ مِنَ الْأَعْمَالُ عَلَى السَّاعَاتِ الْمُخْتَصَّةِ بِالسَّبْعَةِ السَّيَّارَةِ وَ بَعْضُ مَا يَتَرَتَّبُ عَلَى سَاعَاتِ اللَّيْلِ؛ 46. اخْتِيَارَاتُ الْأَعْمَالُ عَلَى كَوْنِ الْقَمَرُ فِي الْمَنَازِلِ؛ 47. فِيمَا يَتَعَلَّقُ بالاعمال بِالنِّسْبَةِ الَىَّ أَحْوَالِ الْقَمَرُ فِي السَّبْعَةِ السَّيَّارَةِ؛ 48. فِيمَا يَتَعَلَّقُ مِنْ الاعمال وَ التروک بِالنِّسْبَةِ إِلَى نَظَرَ الْهِلَالَ الَىَّ الْبُرُوجِ الِاثْنَيْ عَشَرَ؛ 49. فِيمَا يَتَرَتَّبُ مِنْ الاعمال وَ التُّرُوكِ عَلَى ایام الشَّهْرِ مِنْ كَلَامِ الصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلَامُ؛ 50. حِسَابُ الاسكندر الْمُسَمَّى بالغالب وَ الْمَغْلُوبُ وَ مَا يَتَرَتَّبُ عَلَيْهِ مِنَ الاعمال وَ التروک؛ 51. فِيمَا يَتَجَنَّبُ مِنْ الاعمال بِالنِّسْبَةِ إِلَى الْجِهَاتِ؛ 52. ذَكَرَ بَعْضُ التواریخ؛ 53. فِيمَا يُفَصَّلْ وَ يَتَجَنَّبُ بِالنِّسْبَةِ الَىَّ الاشهر الرومية؛ 54. ذَكَرَ بَعْضُ التواریخ؛ 55. كَيْفِيَّةُ الِاعْتِقَادِ فِي هَذَا الْعِلْمَ وَ وَصِيَّةَ يَخْتِمُ بِهَا هَذَا الْكِتَابِ.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6453/3

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَمَاطَ دیجور الظُّلْمِ بِالنُّجُومِ الزاهرات وَ بَعْضٍ فِي الدياجي اجرامها لِدَلَالَةِ السايرات وَ اهمو بانواء مَغَارِبِهَا السَّحَابَ الهامرات وَ صَيِّرْ بتلالئها الافلاک لِلنَّاظِرِينَ ناظرات؛ انجام: وَ نِهَايَاتِ القوانيني العلمية وَ العملية وَ أَدْخِلْنا فِي سَلَكَ نِظَامُ خَوَاصِّ الطَّائِفَةِ الِاثْنَيْ عَشَرِيَّةِ وَ خَلَا عَنَّا ظُلْماً الظُّلْمِ بالشموس المهدية آمین آمین.

خط: نسخ نازیبا، كا: احمد بن عبدالله بن على بن سيف صیمری، تا: چهارشنبه 21 رجب 991ق؛ مجدول، با اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 52 گ (41پ -92ر)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 20 - 32].

سر سلسلة العلوية > سر الانساب العلوية.

• سر سماع / عرفان و تصوف / فارسی

serr-e samā

علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736؟ قمری

(1336 - 1262) ‘alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad

آغاز: شکر سمیعی را و ثنا بصیری را که به شکرانه اتمام سمع و اتمام بصر (فهرستواره).

چاپ: به کوشش نجیب مایل هروی، دانش، دوره 1 ش 3 ( پاییز 1364).

[فهرستواره منزوی 481/7].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5525/6

ف بی کا، بی تا؛ 5 گ (189-193) [فيلمها ف: 3 - 165].

• سرشت بهشت / کلام و اعتقادات / فارسی

seršt-e behest

قزوینی، محمد بن محمد

qazvīnī, mohammad ebn-e mohammad

در اثبات واجب الوجود تعالی با ادله فلسفی و گاهی با استشهاد به بعضی از روایات روایت شده از اهل بیت علیهم السلام در یک «مقدمه» و چهار «فصل» و «خاتمه»: مقدمه: در معنی وجود و عدم؛ فصل 1. اثبات وجود واجب الوجود، فصل 2. توحید واجب الوجود؛ فصل 3. نفی ترکیب؛ فصل 4. نفی صفات زائدة؛ خاتمه: در عدم احتياج واجب الوجود.

آغاز: بسمله فرائد لئالی سپاس و زواهر جواهر ستایش بیحد و قیاس شایسته نثار گوهر یکتائیست که از وفور ظهور و جلا در پرده اختفا نشسته.

انجام: و از این جا بالضرورة نفی تعدد نوعی و شخصی لازم آید و وحدت واجب الوجود متحقق گردد اینست تمام آن چه در این اوان بعون الله در این اوراق رقم پذیر گردید.

[فهرستواره منزوی 344/9].

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3841/1- 19/171

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 42 گ، 10 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 4 - 2296].

• سرشماری محله آخوند قزوین / متفرقه / فارسی

saršomārī-ye mahalle-ye āxūnd-e qazvīn

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20737

بی کا، تا: 1321ق؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه].

سر الشهادة > اسرار الشهادة.

سر الصلاة > الصلاة.

سر الصلاة > مِعْرَاجُ السالكين وَ صلوة الْعَارِفِينَ.

• سر الصلاة / فلسفه احکام / عربی

sirr-us-Salat

بحرانی، سلیمان بن عبدالله، 1075؟ - 1121 قمری

(1710 - 1665) bahrānī, soleymān ebn-e 'abd-ol-lāh

تاريخ تألیف: شب 21 جمادی الاول 1104 ق.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 149/4 معزی

آغاز: بسمله. اللَّهُمَّ أَدَّبَنَا بالآداب الصورية وَ المعنوية ... وَ بَعْدُ فَهَذِهِ جَمَلُهُ فِي وَظَائِفِ الصَّلَوَاتِ القبيله وَ مَا يَنْبَغِي استحضاره عِنْدَ كُلِّ رکن وَ شَرْطِ مِنْ أَعْمَالِ الصلوة مِنْ لوازم الْعُبُودِيَّةُ ؛ انجام : فَانٍ أَبْوَابُ الْفَيْضِ مفتوحه وَ أَنْوَارٍ ... مَبْذُولَةُ وَاصِلَةِ الَىَّ نُفُوسُ الانسانية عَلَى قَدْرِ استعدادها وَ لْيَكُنْ هَذَا اخرما عَلَيْهِ فِي هَذِهِ الرِّسَالَةِ وَ يَقْضِ بِهِ فِي هَذِهِ الْمَقَالَةَ وَ الحمدالله عَلَى ترادف نِعَمِهِ وَ تَتَابُعِ دَائِمُ کرمه وَ نصلی علی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین.

خط: نسخ و نستعلیق، كا: محمد مهدی بن شرف الدین، تا: نیمه اول شعبان 1241ق؛ جلد: تیماج مشکی، 30 گ (162پ-191)، اندازه: 15×21 سم [ف: 39 - 90].

• سر الصناعة / نحو / عربی

sirr-us Sanaa

ابوالمخلد محمد بن یحیی، ق13 قمری

ab-o-moxallad mohammad ebn-e yahyā (- 19c)

وابسته به: الْبَهْجَةِ الْمَرْضِيَّةُ فِي شَرْحِ الألفية = شَرْحُ أَلْفَيْتَ ابْنِ مالک = شَرْحُ الْخُلَاصَةِ فِي النَّحْوَ ؛ سیوطی، عبدالرحمن بْنِ ابی بکر (849-911).

حاشیه مختصری است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب « الْبَهْجَةِ الْمَرْضِيَّةُ فِي شَرْحِ الألفية» جلال الدین سیوطی. این حاشیه توضیحی است و مطالب سیوطی را شرح و بسط می دهد و از آوردن مطالب متفرقه دیگر خودداری می نماید.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... هَذِهِ تعليقات عَلَّقْتُهَا عَلَى شَرْحِ الْفَاضِلِ الْكَامِلِ جَلَالِ الدِّينِ.

انجام: وَ يَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ مدخلون أَنْ مُبْتَدَأً ثَانِيَةً وَ أَحَقُّ خَبَرَهُ وَ الْجُمْلَةِ خُبِّرْتُ عَنِ اسْمِ اللَّهِ، أَيْ فَاللَّهُ خَشْيَتُهُ أَحَقُّ مِنْ غَيْرِهِ.

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1186

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 164 گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 3 - 443].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4759

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه شعبان 1275ق؛ جلد: تیماج نیلی، 229 گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 12 - 321].

• سر صناعة الطب / طب / عربی

sirr-u Sana'at-ut tibb

رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری

(926 - 866) rāzī, mohammad ebn-e zakaryžā

رساله کوتاهی است در پنج «باب»: 1. الانذارات؛ 2. التجارب و العلامات؛ 3. الحكايات العارضة لي؛ 4. الأغذية و الأدوية؛ 5. صحیح ما بلغنا من تقدمة علم أبقراط.

[فِهْرِسُ المخطوطات الطبية الْمُصَوَّرَةِ بِقِسْمِ التُّراثَ العربی 106؛ فِهْرِسُ المخطوطات الْمُصَوَّرَةِ (معهد المخطوطات الْعَرَبِيَّةِ)، العلوم، الطب 118/2؛ مؤلفات و مصنفات زکریای رازی 275].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1174/4

آغاز: بسمله. وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ بِهِ أَسْتَعِينُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَكَرِيَّا الرَّازِيِّ فذلک فِي تقاسيم الْعِلَلِ وَ شَرَحَ الْأَعْرَاضِ وَ أَنْوَاعِ الْعِلَاجِ مِنَ الْفَرْقِ الَىَّ الْقَدَمَ مِنَ الكنانيش وَ الْمَقَالَاتِ عَلَى حَسَبِ الْوَقْتِ وَ حَالَ السُّؤَالِ مَا فِيهِ بَلَاغٍ وَ کفاية؛ انجام: دَلِيلُ عَلَى سُوءِ الْهَضْمِ الِاعْتِدَالُ أَسْلَمَ إِلَى السلامه فِي الْمُعَاجَلَةُ وَ المؤاجلة. كَمَلَتْ مَقَالَةِ أَبِي بَكْرِ بْنِ زکریا الرازی رَحِمَهُ اللَّهُ وَ عفی عَنْهُ فِي سِرٍّ صِنَاعَةً الطِّبِّ وَ الحمدلله وَحْدَهُ ... .

نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 833؛ خط: مغربی، كا: عبدالکریم بن عبد الحق بن عبد الكبير، تا: دهه آخر ربيع الأول 663 ق، جا: طليطلة؛ 13ص (127- 139)، 25 سطر [عکسی ف: 3 - 388].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5865/1- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 235].

• سر الطبيعة / كيميا / عربی

sirr-ut-tabia

جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری

(814 - 739) jāber ebn-e hayyān

رساله ای است متوسط در کیمیا، مؤلف در آغاز از این رساله تمجید فراوان نموده است، در کتاب تاريخ التراث العربی این رساله، به بليناس حکیم نسبت داده شد است.

[ريحانة الادب: 108/5؛ تاريخ العربی: 231/4].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 324616

آغاز: بسمله، کتاب سِرْ الطَّبِيعَةِ لِجَابِرِ بْنِ حیان ... قَالَ ره قَدْ تَقَدَّمَ قَبْلَ كِتَابِنَا هَذَا كُتِبَ وَ قَدْ ضَمِنَّا فِيهِ لَا يُجَازَ وَ حَذَفَ التطویل؛ انجام: ذَكَرَ الطبایع، فَلْيَكُنْ هَذَا آخِرِ الْكِتَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن -

قهوه ای، 5 گ (51ر -55ر)، 14 سطر، اندازه: 11×17/2 سم [ف:6- 330].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12632/28

آغاز: كِتَابُ فِيهِ خَوَاصِّ الْحُرُوفِ وَ سِرْ الطَّبِيعَةِ ... وَ هُوَ الْآيَةَ العظمی وَ الْمُعْجِزَةِ الْكُبْرَى وَ الْعُجْبَ وَ الْبَاهِرِ الَّذِي لَا يَكَادُ يُصَدَّقُ بِهِ صَاحِبُهُ؛ انجام: ثُمَّ تَكْمُلَ کا لَا وَلِّ ذَهَباً وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ بَصِيرُ.

خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، رکابه دار؛ کاغذ: فرنگی، 3 گ (56 58)، 37 سطر، اندازه: 8×17 سم [ف: 32 - 81].

سر الطلسم > حَلَّ الطلسم وَ کشف سِرْ الْمُبْهَمُ.

• سر العالمين / اخلاق / عربی

sirr-ul 'ālamayn

واعظ گیلانی، عبدالوحید بن نعمت الله، ق 11 قمری

vā‘ez-e gīlānī, 'abd-ol-vahīd ebn-e ne'mat-ol-lāh ( 17c)

مؤلف این رساله را پس از کتاب «سلوك الملوک» (که در تفسیر کلمه مالک و ملک از آیه سوم فاتحة الكتاب است) نوشته و در تفسير يوم الدين (مضاف اليه مالک و ملک) است که در آن به وعظ و تذکیر و بیان لطائف معارف به خامه معارف و خوب پرداخته و در مواضع متعدد تفصیل برخی از مطالب را به مؤلفه دیگرش موسوم به «کتاب ذم دنیا» احاله داده است. در الذریعه (ج 12: ص 168) این رساله به نام «سِرْ العاليمن فِي حَقِيقَةِ الدُّنْيَا وَ العقبی» ضبط شده است. در صدر این نسخه نوشته شده: «کتاب چهارم مسمی است بُسْرِ الْعَالَمِينَ وَ کشف الدَّارَيْنِ در تفسیر یوم الدین که مضاف اليه مالک و ملک است و بیان حقیقت روز علم و روز جزا». در دیباچه چنین آمده است: «و بعد این کتابی است مسمی به سر الدارین و کشف العالمين در تفسیر کریمه یوم الدین و تقریر و تحریر حقیقت دنیا و دین و بيان وجه تقدیم آن بر این». ابواب و فصول درست نوشته نشده، به این جهت برای شناسانیدن نسخه عناوین مطالب نقل می گردد باب 1. معرفت دنیا و عقبی: فصل بباید دانست که خدای را سبحانه و تعالی دو عالم است؛ باب 2. خلقت دنیا و عقبی: فصل بدان که هم چنان که گفته شد چون بحر محیط علم را موج الخ؛ باب 3. اشاره به حقیقت دنیا: فصل بدانکه در کتاب مصباح الشریعه حضرت امام الخ، فصل بیاید دانست که دنیا زندان مؤمنانست الخ؛ باب 6. بیان حقیقت عقبی. [فهرستواره منزوی 494/6].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9029

آغاز: حمد ثنای (كذ) بیحد و انتها خداوندی را سزا است؛ انجام: وَ هُمَا حرامان عَلَى أَهْلِ اللَّهِ تعالی.

خط: نسخ، كا: ملا امین بن ملا میر، بی تا؛ مجدول مذهب؛ بنام: میرزا آقا بیگی وزیر گیلان؛ واقف: نائینی؛ 5 گ، 23 سطر، اندازه: 26×43 سم [ف: 6- 438].

• سر العالمين و کشف ما في الدارين / اخلاق / عربی

sirr-ul ‘ālamayn wa kašf-u mā fi-d dārayn

؟ غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری

(1112 - 1059) qazzālī, mohammad ebn-e mohammad

مجموعه ای است شامل 30 «مقاله» در آداب ملوک و تصوف و اذکار و عزائم. مؤلف در دیباچه آورده است که جماعتی از شهریاران از من خواستند که کتابی در آداب ملوک و کشور گشایی تألیف نمایم که در این باب بی مانند باشد و چون این کتاب متضمن اسرار و اشاراتی است نباید آن را به هر کس داد و نخست کسی که از این کتاب نسخه برداشت و آن را محرمانه نزد من در مدرسه نظاميه خواند محمد بن تومرت بود. در باب مؤلف این کتاب اختلاف است. در دیباچه نام مؤلف ابوحامد محمد غزالی ذکر شده و مؤید آن این که در ضمن مطالب کتاب از امام الحرمین به استادی یاد کرده و تفصيل برخی از مطالب را هم به کتب دیگرش از احیاء العلوم و «کتاب الاقتصاد» و «کتاب الوسيط» احاله نموده است. سبط ابن الجوزی (در کتاب تذکره خواص الامه ص 36 چاپ تهران) و فيض کاشانی (در کتاب محجة البيضاء) و در تتمه کشف الظنون (موسوم به ایضاح المكنون ج 2 ستون 11) و فاضل طریحی (در مجمع البحرین در کلمه (غدر)) این کتاب را از غزالی معروف دانسته اند و برخی از این کتاب استفاده تشیع او را نموده اند. صاحب روضات الجنات این کتاب را از غزالی ندانسته و صاحب معجم المطبوعات العربية این کتاب را تألیف یکی از فرقه باطنيه دانسته است. از نظر اجمالی در سبک عبارتی و برخی مطالب کتاب (مخصوصا برخی مطالب مقاله سیزدهم این نسخه) پنداشته شده که این کتاب از غزالی نیست. نسخه ها با یکدیگر فرق هایی دارند. (مهدی ولائی).

عناوین مقاله ها:

1. الاشتباك عَلَى الْمَلَكِ؛ 2. التَّرْتِيبُ فِي قُعُودِ الْمُلْكُ وَ سِيَاسَةَ يَوْمَهُ وَ لَيْلَتَهُ؛ 3. مَا يُسْتَحَبُّ لِلْمُلْكِ؛ 4. ترتیب الْخِلَافَةَ؛ 5. تَرْتِيبُ الْمَلِكِ فِي الْمَلَكِ؛ 6. تَرْتِيبُ الْوُلَاةِ؛ 7. ترتیب حَاشِيَةِ الدَّوْلَةِ؛ 8. تَرْتِيبُ الْحِجَابَ وَ الْوُزَرَاءُ وَ الْكِتَابِ؛ 9. ترتیب الْخَبَّازِ وَ الطَّبَّاخُ وَ الْقَصَّابِ؛ 10. تَرْتِيبُ الْجُيُوشِ؛ 11. افتقاد آلَاتِ السَّفَرِ قَبْلَ الْخُرُوجِ؛ 12. صِفَةُ منام الملک؛ 13. حِيلَ الْيَمِينِ؛ 14. الْمَوَاعِظَ الجالبة لِقُلُوبِ النَّاسِ؛ 15. قَطَعَ الدَّلِيلِ وَ المستدل؛ 16. الطَّهَارَةُ وَ آدَابِهَا وَ أَسْبَابِهَا؛ 17. بَعْضُ أَحْكَامِ النِّسَاءِ؛ 18. أَحْكَامُ الصَّلَاةِ الظَّاهِرَةَ وَ الْبَاطِنَةَ؛ 19. الْخَوَاصُّ؛ 20. عَزَائِمِ التسخیر؛ 21. الْمَقَالِ، 22. وُجُودُ الْعَالِمُ؛ 23. الْأَشْرِبَةِ؛ 24. الْمَأْكَلِ وَ الْمَشْرَبِ وَ آدَابِ الْمَائِدَةِ؛ 25. تَهْذِيبِ النُّفُوسِ؛ 26. السَّعَادَاتِ وَ النبوات؛ 27. الْأَذْكَارِ؛ 28. جِهَادُ النَّفْسِ وَ التَّدْبِيرِ؛ 29. الْمَحَبَّةُ وَ الشَّوْقِ وَ -

الْمُشَاهَدَةِ وَ الْمُكَاشَفَةِ؛ 30. الْعِلْمُ وَ الْعَمَلِ. (سید احمد اشکوری).

آغاز: بسملة ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ فِي رُبُوبِيَّتِهِ، وَ الْقَدِيمُ فِي أَزَلِيَّتِهِ، وَ الْحَكِيمِ فِي سَلْطَنَتُهُ، وَ الْكَرِيمِ فِي عِزَّتِهِ ... أَمَّا بَعْدُ : فَلَمَّا رَأَيْتَ أَهْلِ الزَّمَانِ هِمَمِهِمْ قَاصِرَةُ عَلَى نِيلُ الْمَقَاصِدِ الْبَاطِنَةُ وَ الظَّاهِرَةِ، وَ سَأَلَنِي جَمَاعَةُ مِنْ مُلُوكِ الْأَرْضِ أَنْ أَضَعَ لَهُمْ كِتَاباً مَعْدُومُ الْمِثْلِ انجام: وَ قَدْ رَأَيْتُ بعینیک مشار عُلُوُّ الْهِمَّةِ فَإِنْ أَرَدْتَ ذَلِكَ فَعَلَيْكَ بِالْجُوعِ وَ الْعِلْمِ وَ الْخَلَوَاتِ يَكْشِفُ لَكَ الْعَلَامَاتِ بِسَرَائِرَ الكائنات، فَاطْلُبْ وَجَدَ وَ اجْتَهِدْ، فنیل مقاصد الرِّجَالِ مِنْ غَيْرِ تَعَبٍ هذیان. وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَ صَلَاةُ اللَّهِ وَ سَلَامُهُ عَلَى سید المرسلین آمین.

چاپ: هند، 1314ق؛ مصر، 1324ق؛ ایران، سنگی، 1305، جیبی؛ طهران، سنگی، 1305، جیبی؛ ایران، سنگی، 1305، جیبی.

[ایضاح الْمَكْنُونِ 11/2؛ الذريعة 239/12؛ ریحانة الْأَدَبِ 239/4؛ مُؤَلَّفَاتِ الغزالی 271؛ ایضاح الْمَكْنُونِ 11/2؛ ذَخَائِرُ التُّراثَ الْعَرَبِيِّ الاسلامی 718/2؛ فهرستواره منزوی 481/7].

1. مراغه؛ عمومی؛ شماره نسخه: 53

آغاز: فَصَلِّ وَ هُوَ الْمَقَالَةَ الْخَامِسَةِ اذا أَرَدْتَ ترتیب ملک فِي الملک وَ استهوری رِجَالِ الدُّوَلِ بَعْدَ تحصیلک الْمَالِ ثُمَّ وَ شایع وَ تَابِعُ وَ ادلق بَعْضاً عَلَى بَعْضِ للجذب؛ انجام : وَ دَعَا النَّاسَ لَهُمْ وَ اتِّبَاعُهُمْ لآِثَارِ المرسلین جذبوا بعلو هِمَمِهِمْ رشاشا مِنْ أَنْوَارِ الْقَوْمِ فاصابوا وَ حُسْنِ الظَّنِّ مغناطيس الْقُلُوبِ ... بِهِ صَفَاءُ وَ وَفَاءِ بِدَرَجَاتِ السَّابِقِينَ.

از ابتدا چهار مقاله افتادگی و تا انتهای مقاله سی و دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر شوال 946 ق؛ با علامت بلاغ، مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 88 گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: - 72].

2. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2011/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اللَّهُ يوفقنا لاقتفاء آثارَهُمْ وَ اقْتِبَاسَ أَنْوَارَهُمْ بِلُطْفٍ مِنْهُ وَ رَحْمَةً انْهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً دَائِماً الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ.

خط: نسخ، كا: عبدالرحمن بن محمد طالوی دمشقی، تا: جمعه 6 رجب 1011ق، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ایی، 21 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 5 - 395].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17198

آغاز: برابر؛ انجام: مقالات كُلِّهَا وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوه عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1022ق [رایانه].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6101/16

آغاز: برابر؛ انجام: وَ وَارِثَ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ (تَمَّ بالاختصار الْكِتَابِ وَ يَتْلُوهُ تفلیس أَرْبَابِ النواميس مِنْ جُمْلَةِ کتاب الْعَالَمِينَ لغزالی).

خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن شجاع الدین نجفی، تا: 1067 ق، جا: اصفهان؛ جلد: میشن زرد، 9 گ (151ر-159)، 33 سطر، اندازه: 13/9×24/8 سم [ف: 9 - 158].

5. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 1/ 450

خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1077 ق؛ 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 20×13 سم [ف: 1 - 300].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 1/ 450

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 63].

6. تهران: ادبیات، شماره نسخه: 2/ 250

در سی و دو مقاله؛ خط: نستعلیق، كا: عبد على بن رضی الدین بن على عاملی، تا: پنج شنبه 10 رجب 1099 ق، جا: اصفهان؛ مقابله شده علی بن محمد بن الحسن بن زین العابدین [ف: 3 - 40].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/121

آغاز: برابر؛ انجام: مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبَادِ تَمَّ اخْتِصَارُ کتاب سِرْ الْعَالَمِينَ وَ کشف مَا فِي الدَّارَيْنِ بِحَمْدِهِ وَ مِنْهُ السَّلَامُ عَلَى نَبِيِّهِ وَ اله.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1 گ (480) [ف: 15 - 191].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/211

بخشی از آن: الْمَقَالَةَ الرَّابِعَةِ فِي تَرْتِيبِ الْخِلَافَةَ؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 3 ص (301-303) [ف: 10 - 1419].

9. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 294

با عنوان «رسائل فلسفی» پاره ای از عنوان های نسخه: 1. کتاب التَّفْلِيسِ أَزُّ بَابُ النوايس (برابر با ص 1-98 چاپ سنگی ایران در 1305) در آغاز نسخه دستور و پنداشت به پادشاه با شعر على (علیه السلام)، 2. فِي تَرْتِيبِ الْخِلَافَةِ وَ الْمَمْلِكَةِ (ص 15 چاپی)، 3. الْمَقَالَةَ الثَّامِنَةِ فِي تَرْتِيبِ الْحِجَابَ وَ الْوُزَرَاءُ وَ الْكِتَابِ (ص 34)، 4. فِي تَرْتِيبِ الْخَبَّازِ وَ الطَّبَّاخُ وَ الْقَصَّابِ (ص 65) در آن آمده اسْتِ «تَمَّ اخْتِصَارُ الْكِتَابِ يَتْلُوهُ کتاب التفلیس أَرْبَابِ النواميس مِنْ جُمْلَةِ كَتَبَ سِرْ الْعَالَمِينَ. بسمله. اعْلَمْ انَّ الناموس مُفْتَقِرُ اللَّهِ فِي بَعْضِ الاحيان» ، 5 . کتاب الصلوة فِي مقالتين ( ص 98 ) ، 6 . الْمَقَالَةَ الثَّانِيَةِ وَ الْعِشْرُونَ فِي وُجُودِ الْعَالِمُ (133)، 7. الْمَقَالَةَ السَّادِسَةِ وَ الْعِشْرُونَ فِي السَّعَادَاتِ وَ النبوات (162)، 8. الْمَقَالَةَ السَّابِعَةِ وَ الْعِشْرُونَ فِي الْأَذْكَارِ (168)، 9. الْمَقَالَةَ الثَّامِنَةِ وَ الْعِشْرُونَ فِي جِهَادِ النَّفْسِ (174)، 10. الْمَقَالَةَ التَّاسِعَةِ وَ الْعِشْرُونَ فِي الْمَحَبَّةِ وَ الشَّوْقِ وَ الْمُعَاهَدَةِ وَ الْمُكَاشَفَةِ (183)، 11. الْمَقَالَةَ الثلثون فِي الْعِلْمِ وَ الْعَمَلِ (194)، 12. الْمَقَالَةَ الثَّالِثَةِ وَ الثلثون فِي عُلُوِّ الْهِمَمِ (ص 208 چاپی) تَمَّتِ الْمَقَالَاتِ؛ خَطُّ : نُسَخِ ، بی کا، تا : قَرَنَ 11؛ افتادگی: آغاز [نشریه : 11 - 901].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4548- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 71].

10. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 209/4

در دو جلد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 65 گ (114پ-178پ)، 17 سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: - 736].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16055

آغاز: برابر؛ انجام: وَ المسعود يُبْقِي كَلِمَتَهُ الْمُسْتَقِيمُ وَ المنحوس وَ -

بَرَكَاتِ الصَّالِحِينَ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملك: على بن شیخ احمد بن زین العابدین؛ مهر: «لا اله الَّا اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ الْمُبِينُ عَبْدَهُ ...» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، 70 گ، 16-17 سطر (7×12)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 40- 622].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8364/1

آغاز: قَاصِرَةُ عَنْ نِيلُ الْمَقَاصِدِ الْبَاطِنَةُ وَ الظَّاهِرَةِ؛ انجام: وَ اقْتِبَاسَ أَنْوَارَهُمْ بِلُطْفٍ مِنْهُ وَ رَحْمَةً انْهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1130ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 116 گ (5ر-120پ)، 11 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 21 - 324].

13. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 5744/7

بندهایی از «سر العالمین»؛ خط: نسخ، كا: مرتضی بن احمد حسینی گیلانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 16 گ (16ر -31پ)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9 - 11].

14. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 808

آغاز: برابر؛ انجام: افخم افْهَمْ اکرم أَعْظَمُ خداوندگاری ولی النِّعَمِ ظهیر دَوْلَةِ علیه ایران مُقَرَّبُ الخاقان منبع وُجُودِ احسان ... سِرْ کار سیف الْمَلِكِ عَبَّاسٍ قلیخان مَدَّ اللَّهُ اجلاله وَ شوکته پذیرفت حرره الْعَبْدِ الْحَقِيرِ الْمُحْتَاجِ الَىَّ اللَّهِ میرزا حسین ابْنِ احْمَدِ الكرجي فِي شَهْرِ ذِي الحجه 1208.

خط: نسخ، كا: میرزا حسین بن احمد الكرجی، تا: ذیحجه 1208ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 48 گ، 20 سطر (7×15/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 8- 312].

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12496

کا: حسین قاینی، تا:1263ق [ف: 35 - 439؛ فهرست رایانه ای ج 3: 759].

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3548

آغاز: برابر؛ انجام: بِلُطْفٍ مِنْهُ وَ رَحْمَتُهُ انْهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الوکیل.

خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد رضا اصفهانی، تا: 1279ق؛ واقف: نائینی؛ 75 گ، 17 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 6- 437].

17. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7815

آغاز: برابر؛ انجام: وَ هُوَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ تَمَّتْ ... احدی وَ ثَمَانِينَ وَ ماتين بَعْدَ الْأَلْفِ مِنْ الهجره المطهره.

خط: شکسته نستعلیق خوب، كان محمد نصیر بن محمد جعفر حسینی، تا: جمعه غره ربيع الأول 1281ق، برای میر محمد حسین؛ دارای سرلوح، مجدول مذهب؛ 62 گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 6- 438].

18. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3594/1

خط: نستعلیق، کا: محمد بن باقر کاشانی، تا: 16 ذیحجه 1291ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 14 ص (1-14)، 5 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 12 - 2604].

19. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 51- د

خط: نسخ، بی کا، تا: 1292ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 3 شعبان 1292؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج کبود، 90 گ، 12 سطر (6×13)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: - 365].

20. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12007/5

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اقْتِبَاسَ أَنْوَارَهُمْ بِلُطْفٍ مِنْهُ وَ رَحْمَةً انْهَ هُوَ التُّرَابُ الرَّحِيمِ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ وَ قَدْ تَمَّتْ رِسَالَةِ سِرْ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ خوش، كا: محمد رضا فرزند محمد علی، قمی، تا: 27 ذیحجه 1293ق، جا: تهران؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 31 گ (141- 171)، 26 سطر، اندازه: 6/5×13/5 سم [ف: 30 - 351].

21. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3894/1

خط: نستعلیق، کا: نصر الله بن احمد نراقی، تا: 1294ق، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 87 ص (1-87)، 16 سطر (7×12)، اندازه: 11×16 سم [ف: 12 - 2880].

22. کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 119/2

آغاز: برابر.

خط: نسخ خوب، کا: محمد باقر بن محمد حسن بروجنی، تا: 17 جمادی الاول 1333ق؛ 8 گ (56پ -63پ)، 23 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: - 93].

23. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1780/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 236].

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9646

خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1296 ق [الفبائی: - 304].

25. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27786

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اللَّهُ يوفقنا لاقتفاء آثارَهُمْ وَ اقْتِبَاسَ أَنْوَارَهُمْ بِلُطْفٍ مِنْهُ وَ رَحْمَةً انْهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الثانی 1297ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، کاغذ: زرد و گل بھی، جلد: مقوا با روکش مشمع مشکی، 69 گ، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [اهدائی رهبر: 6 - 91].

26. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 985/2

آغاز: برابر؛ انجام: يَسْتَجْلِبُ بِهَا صَفَاءَ بُلُوغِ الَىَّ دَرَجَاتِ السَّابِقِينَ. وَ اللَّهُ يوفقنا لاقتفاء آثارَهُمْ وَ اقْتِبَاسَ أَنْوَارَهُمْ بِلُطْفٍ مِنْهُ وَ رَحْمَهُ انْهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ. وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ.

خط: تحریری، بی کا، تا: 1302ق؛ از روی نسخه نوشته 1270؛ 56 گ (173پ -228پ) [ف: 2 - 140].

27. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 19 حکمت

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 12 شوال 1306ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: ربعی [ف: 2 - 79].

28. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10511/1

آغاز: برابر انجام: وَ اللَّهُ يوفقنا لاقتفاء آثارَهُمْ وَ اقْتِبَاسَ أَنْوَارَهُمْ بِلُطْفٍ مِنْهُ وَ رَحْمَةً انْهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا با روکش اسلیمی، 29 گ (1پ -29ر)، 28 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 33/1 - 63].

29. اصفهان؛ علامه فانی (ضياء الدين)؛ شماره نسخه: 36/1

آغاز: وَ هِيَ قِرِّي مِنْ قُرَى نَجِدُ بِقُرْبِ الاحساء ... هِيَ ثَلَاثُونَ مَقَالَةِ.

کا: محمد رضی طهرانی، بی تاب افتادگی: آغاز؛ 92 گ، 19 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 118].

30. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 835/3

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الْمُعَاهَدَةِ الرَّسُولِ الْمُلْكُ وَ أَقَامَتْ عِنْدَ ناموسه وَ الْغُرَبَاءُ .

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 6 گ، 14 سطر (11×16/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 2 - 705].

31. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3157/2

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 34 گ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 5 – 1552].

• السر العجيب و موجز التهذيب / منطق / عربی

as-sirr-ul-'ajīb wa mūjaz-ut-tahdīb

شهرستانی، هبة الدين، 1301 - 1386 قمری

(1884 - 1884) šahrestānī, hebat-od-dīn

وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) گزیده تهذيب تفتازانی است.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5087/6

آغاز: بسمله. أَحْسَنَ العناوين وَ اتقن القوانين حُمِدَ اللَّهُ ... وَ بَعْدُ فالمنطق الْعِلْمِ باحوال الْمَعْقُولِ الْمَوْصِلِ الَىَّ الْمَجْهُولِ؛ انجام: عَلَى الْحَقِّ الْعَمَلُ بِهِ وَقَفْنَا اللَّهُ لَهُ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: نیمه رمضان 1319ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 8 گ (34-41پ)، 11 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 11×16 سم [ف: 5- 42].

• سر عدم نسبة الشر الى الله تعالی / کلام و اعتقادات / عربی

sirr-u 'adam-i nisba-iš-šarr-i ila-1-lāh-i taʻālā

ابن کمال پاشا، احمد بن سليمان، - 940 قمری

(1534-) ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9183/20

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَحْسَنَ خَلَقَ كُلَّ مَصْنُوعُ وَ اتقن صَنَعَ كُلِّ شیء ؛ انجام : كَمَا لَا يَخْفَى عَنْ مَنْ تامل فِيهِمَا وَ أَنْصَفَ وَ استجنب عَنِ التَّعَسُّفِ وَ التَّعَصُّبِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ وَ احْكُمْ الْكَلَامِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 4 گ (191پ -194ر)، 23 سطر (6×15)، اندازه: 12×20 سم [ف: 17- 314].

• سر عرفا در درویشی و تصوف / عرفان و تصوف / عربی

serr-e ‘orafā dar darvīšī va tasavvof

گویا همان «رِسَالَةُ فِي بَيَانِ الْمَرْوَةِ وَ السَّخَاوَةِ وَ حُسْنَ الْخُلُقِ مِنْ تصانیف روزبهان الشيرازی» که در فهرست ص ع آمده است.

[فهرستواره منزوی 482/7].

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 4/11

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 671].

• سر العزيز / اخلاق / فارسی

serr-ol-'azīz

مدهوش گلپایگانی، محمد صادق بن فتحعلی، ق 13 قمری

madhūš-e golpāygānī, mohammad sādeq ebn-e fath ali (-19c)

رساله ای است در پند و اندرز، حسب خواهش صدیقی، با عنوان های «نکته، نکته». نام نگارنده در دیباچه آمده و در پایان رساله بدین عنوان خوانده شده است. بدون ترتیب مخصوصی نگاشته و او را آداب معاشرت با مردمان می آموزد و دعوت به صفای باطن و روی تافتن از خلق به حق می کند.

آغاز: بسمله. بنده ام خداوندی را که جان داد، و روان پرورید، دانش آموخت و بینش آفرید ... اما بعد این رساله ایست مختصر مشتمل بر چند نکته دلپذیر که حسب الاشاره صدیقی ... .

انجام: آمالشان که تا پرده کفر از هم درند بدولت گرایند و دین پرورند.

[نسخه های منزوی 1632/2 و 3579/5 ؛ فهرستواره منزوی 494/6].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5056/27

آغاز و انجام: برابر؛ فَقَدْ تَمَّ الْكِتَابِ الْمُسَمَّى بُسْرِ الْعَزِيزِ عَلَى يَدِ مُؤَلِّفِهِ الْخَاسِرُ مُحَمَّدَ صَادِقٍ المتخلص بِهِ مدهوش فِي شَهْرِ رَجَبٍ ... 1246 ... .

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1248ق؛ کاغذ: فستقی جلد: میشن قهوه ای، 24 گ (52پ -75پ)، 16 سطر، اندازه: 20/1×30/7 سم [ف: 8 - 180].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6068/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد حسین بروجردی، تا: 20 شعبان 1263ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22 گ (اپ-22ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16- 69].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7174/3

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (53پ - 70پ)، 20 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 25 - 179].

• سر علم زرادشت حکیم / هیئت / عربی

serr-e 'elm-e zarādošt-e hakīm

مهانکرد بن مهریار

mahānkard ebn-e mehryār

سر علم زرادشت او دلالة زرادشت بن رای توبک به قول مهانگرد بن مهریار (مرزبان) به رواية سعيد بن خراسانخره الترجمان لاصبهبد سیستان (سنباد) و ترجمة من لسان زرادشت الى العربية. ابن رضوان در تفسیر اربع مقالات بطلمیوس از مهانکرد عبارتی از دروئیوس نقل می کند که در اینجا هم می بینیم. عنوانها: قال مهانکرد، قال الحكيم زرادشت، قال المفسر (قال سعید)، بَابُ الشَّمْسُ فِي الطَّالِعَ، فِي السَّعَادَةُ وَ لِلرَّجَاءِ، بَابُ أَسْرَارِ وَ غَوَامِضِ. در آن آمده است: «قَالَ زرادشت ساخبرك عَنْ بدائة أَمْرِى أَنِّي رَجُلُ مِنْ آذربایجان حَيْثُ الشَّمْسُ زايلة عَنِ الْمَنَاكِبِ وَ البخارات متكاتفة وَ الثَّلْجُ متهافت غیر انی كَانَ بانی ارْضَ الْمُمَيِّزِ حِينَ بحراده فَلَمَّا وَلَدَتْ وَ نشات وَ حَمَلَتْنِي مِنْهُ الَىَّ حُرَّانِ صُحْبَةَ بِهِ وَ صُحْبَةُ بِهَا السُّوسُ الْحَكِيمُ المتحلى مِنَ الدُّنْيَا فورثمته الْحِكْمَةِ وَ تَلْقَى مِنْهُ مزاجی کیف يُدَبِّرُ أَجْسَامِ مُذَكِّرُ الْفَلَكَ الَّذِي نَحْوَ عَلَيْهِ يَعْنِي الارض فَلَمَّا بَلَغْتُ دُورِ زُحَلُ الاوسط ذلک أَنْ طالعی الدلووز حِلٍّ وَ البته اقتدرت نَفَّسَ عَنْ مُنَاجَاةِ النُّورِ الْخَاصِّ فالجسم مَحْضَرَ لِلنَّاظِرِينَ وَ النَّفْسُ مُنْبَسِطِ الَىَّ حَيْثُ لَا يَبْلُغُهُ عَدَدِ الْعادِّينَ وَ لَمْ أَكُ مَا يُلَتُّ بِحِيلَةٍ وَ لَكِنْ اجْتَمَعَ لی زُحَلُ وَ الْقَمَرُ فِي بَيْتِ الدِّينِ وَ اتَّصَلَ زُحَلُ بالمشتري مِنْ بَيْتِ عُطَارِدٍ لَانَ عُطَارِدٍ وَ اشمس وَ قعا منی بموقع الْمُعَادَاةِ فالن مِنَ النَّاسِ الَّذِي وَ أُحْرِقَتْ مَوَاضِعَ مَنْ بدنی عِنْدَ رجوعى الَىَّ آذربایجان فَكُنْتُ رَجُلًا فِيهِمْ مَعْرُوفِ الْبَيْتِ وَ الْوَالِدَيْنِ فحسد الَىَّ الاشراف عَلَى الْعِلْمِ وَ الْمَنْزِلَةِ وَ اعْرِفْ الملوک بقتلی وَ قَالَتِ الَىَّ لِهَذَا عِلْمِ النُّبُوَّةِ فنهيتها فَلَمْ يَفُتْهُ عَنِّى فَعِنْدَ ذَلِكَ دَخَلَتِ الْجَبَلِ الْمَطْلِ. قَالَ سَعِيدٍ: یعنی سبلان الْمُعْجَمِ بِالصُّلْحِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْكَهْفِ الدِّينِ . فارسلت اليهم لَانَ النُّورِ نَفَثَ فِي جلدی انکم ستعبدون بِالثَّلْجِ فلقداتیهم الثَّلْجِ حَتَّى مَا يتراجع الْأَنْفُسِ الَىَّ الصُّدُورِ فَعِنْدَ ذَلِكَ الْحَدِيثَ الَىَّ الْمَشْرِقِ فاتیت رُسْتُمَ سید أَحْرَارُ داوران شَهْرِ فَعُرِضَتْ عَلَيْهِ الدَّيْنُ فَقَالَ انَّ أَعْظَمُ مُلُوكِ الْمَشْرِقِ وَ أَجَلُهَا کشتاسف لَا يَضِلُّ رایه وَ لايخطی تدبیره فاتيه فَانٍ أَنْ اجابک اقبلك ثُمَّ أَنْ رُسْتُمَ سالني عَنْ أَمْراً نَبَّهَ وَ لَمْ يَكُنْ أَهْلُ الْمَشْرِقِ وَ يَعْرِفُونَ قبلی شَيْئاً مَنْ عَلِمَ الْفُلْكِ وَ مافيه فاخذت مقیاس كَانَ معی مِنْ حُرَّانِ وَرَثَتِهِ عَنْ الوس الْحَكِيمُ فَقَالَ مَا هَذَا فَقُلْتُ يَجْذِبُ النَّفْسِ الَىَّ النُّورِ الاعلى فَوَجَدْتُ الطَّالِعَ واهيا وَ الشَّمْسِ واهِيَةُ فَقَدَتِ يَعِيشُ بشیء بَعْدَ مَوْتِكَ ثُمَّ تُقِيلَ وَ لوانی رَجُلٍ مَغْمُورٍ لَكَانَ خَطِّهِ مِنَ الْفَلَكَ عَلَى خَاطَرَ مَنِ خَوَاطِرِ نَفْسِهِ الَىَّ هُنَا». (دانش پژوه).

[فهرست کراوزه ش 371 نسخه 658 نوشته در سیواس؛ نسخه های منزوی 109/2].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 12024

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1092 ق [الفبائی: - 297].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1189/9

بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ قبلا با شماره 393 در کتابخانه محمد حسین مفتاح بوده؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 25 ص (105 129)، 20 سطر [سنا: ف: 2 - 163].

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 591016 و 2803/6 - ف

آغاز: بسمله. الْحَمْدُ اللَّهُ ... قَالَ معانکرد بْنِ مهزیار هَذَا مِنْ دَلَالَةِ زرادشت ابْنِ رای توبک (استبمان) فوعاء صَدْرِهِ الظَّاهِرُ کرامة لِمَنْ أَحَبَّ اللَّهُ کرامته جَلَّ جَلَالُهُ اعْلَمْ أَنَّ هَذَا الْعِلْمَ الشریف وَ آنَ صَحَّ عِنَايَتُهُ فَلَيْسَتْ دلايله وَ أَقْسَامِهِ وَ حُدُودِهِ وَ قُوَاهُ وَ مزاجاته بِقِيَاسٍ وَ أَنَّما هُوَ تاثیر مِنَ النُّورِ وَ عَلِمَ مِنِ اللَّهِ الْحَكِيمِ مَخْزُونُ عِنْدَ النُّجَبَاءُ المخصوصين بِالْكَرَامَةِ وَ اذا كَانَتِ التَّجْرِبَةِ عَلَى صِحَّةِ فَحَسْبُكَ مِنْ خَبَرِ عِيَانِهِ وَ مِنْ قَائِلٍ بُرْهَانُهُ فعلیک ایها الْمُتَعَلِّمِ بِمَا قَالَ الْحَكِيمُ الموید بِنُورِ الْحِكْمَةِ الْمَخْصُوصَةِ بِضِياءِ الْمَعْرِفَةِ فَاخْتَرْ وَ لَا تختر عَلَيْهِ فِيمَا ينسیک بِهِ فانه لَيْسَ كاشياء غُيَّبُ أَهْلِ الْفِطَنِ وَ التوهم مِنِ الْأَرائِكِ الَّذِينَ قالُوا أَقْوَالِهِمْ عَلَى مقايس الظُّنُونُ فانهم بَعُدُوا أَنْ يَكُونُوا متكلمين عَلَى مَا لَمْ يشاهدوه وَ مخبرين عَمَّا لَمْ يلابسوه وَ هَذَا تَلَوْا الْكِتَابِ الْأَوَّلَ الَّذِي سَبَقَ فِيهِ وَصَفَ الافلاک بِمَا فِيهَا. قَالَ سعید بْنِ خراسانخره التَّرْجُمَانُ لَا سپهبد سیستان (سنسباد) لَمَّا آتَاهُ فَضْلُ هَذَا الْعِلْمَ سالنی آنَ أُتَرْجِمَ كِتَاباً (لَهُ ما تُرْجَمُ) مهانگرد فِي سِرٍّ عَلِمَ زرادشت وَ كَانَ هَذَا السِّرَّ بِاللِّسَانِ الْفَاضِلِ نَطَقَ بِهِ زرادشت وَ تَرْجَمَهُ مهانکرد لِمَا هویه بْنِ ماناهيد الْمَرْزُبَانِ عَامٍ دَخَلَ الْعَرَبِ دَارِ الْعَدْلِ وَ ابتزت (أَمَرْتُ الْعَبِيدِ ثِيَابِ (نَبَاتُ) الملوک وَ انْزَعَجَ الجلاه (؟) يَزْدَرِدَ عَنْ مُسْتَقَرُّهُ وَ عِبْتُ خَاقَانَ النَّهَرِ وَ ذَهَبَ بِهَا الملک الَىَّ الدِّينِ؛ انجام : وَ هَذَا مَنَازِلَ الْكَوَاكِبِ فِي زَمَانِ سعید بْنِ خراسانخره وَ هُوَ الَّذِي وَضَعَ الْمِثَالُ وَ اخْتَصَرْنَاهُ وَ اقْتَصَرْنَا مِنْهُ عَلَى ذکر حَالٍ هَذَيْنِ الكوكبين وَ اللَّهُ اعْلَمْ تَمَّتِ الرِّسَالَةُ مِنْ زرادشت الْحَكِيمُ وَ الصلوة ... الْعَمِيمِ.

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 22 سطر (8×15)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16 - 145] و [فیلمها ف: 1 - 732].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4534/3

آغاز: أَوْ بخیرین لَمْ بِلَا بسو مِنْ تلو الْكِتَابِ الْأَوَّلَ الَّذِي يَسْبِقُ فِيهِ وَ صَفَّ الافلاک وَ مَا فِيهَا. قَالَ سَعِيدُ بْنُ خرسان خره؛ انجام: وَ ذَلِكَ أَنَّ الشعري يَطْلُعَ فِي نِصْفِ السَّرَطَانِ وَ مَكَانَهَا فِي الْجَوَازِ فِي أَوَاخِرِهِ أَنَّما يتاخر طُلُوعِهَا لَانَ عَرْضُهَا جنوبی وَ يتوسط السما فِي أَوَّلُ دَرَجَةِ الاسد وَ يركل نَجْمٍ مِنْ هَذِهِ الثوابت فِي كُلِّ مِائَةِ سَنَةٍ دَرَجَةٍ وَاحِدَةً أَلَانَ الطاير يَطْلُعَ فِي أَرْبَعَةٍ وَ عِشْرِينَ مِنِ الْقَوْسِ وَ مانها فِي يَدِ مَنِ الْقَوْسِ وَ يتوسط السَّمَاءِ فِي عَشَرَةٍ مِنْ الجدى هَذِهِ الْمَنَازِلِ الْكَوَاكِبِ فِي زَمَانِ سَعِيدِ بْنِ خرسان وَ هُوَ الَّذِي وَضَعَ -

للثانی و اقتصرنا منه على ذكر هذين الكوكبين. (و اليه المرجع و المآب) (تمت الكتاب).

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 -12؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه ایست مشوش؛ کاغذ: سپاهانی، 42 گ (78ر -119ر)، 15 سطر (6×12)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 12 - 206].

• سر الغامض / علوم غریبه / عربی

sirr-ul gāmid

كنطويس الرومي

kontovīs ar-rūmī

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19217|

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ قَدْ تَعَرَّضَتْ فِي هَذَا الْكِتَابِ مَعَ قُلْهُ ؛ انجام : وَ هُوَ سَمِيعُ الدعا والحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ. فِي غُسْلِ الرَّمَادِ المستخرج مِنَ الرَّمَادِ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [رایانه].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10964

آغاز: بسمله. قَدْ تَعَرَّضَتْ فِي هَذَا الْكِتَابِ مَعَ قُلْتُ وَ ایجاز نظمه الْكَشْفِ الْأَسْرَارِ ... وَ الْعُلَمَاءُ وَ حُزْنِهَا؛ انجام: فَذلِكَ بِكَلِمَةٍ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1281 ق [الفبائی: - 305].

• سر غيبت و حضور امام زمان / حديث / فارسی

serr-e qaybat va hozūr-e emām-e zamān

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14989

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَ مَا كُنَّا لنهتدی؛ انجام: وَ بمکارم أَخْلَاقِ شیعه دَوَازْدَهْ امامی.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه].

• السر في عظمة سورة الفاتحة = تحقیق سبب کون سورة الحمد عظیم الشان جلیل القدر (مقالة في) = رسالة في فضل الحمد / تفسير / عربی

as-sirr fī ‘azamat-i sūrat-il fātiņa = taḥqīq-u sabab-i kawn-i sūrat-il ḥamd “aZīm-aš ša’n jalīl-al qadr (mq. un fi = r.-un fī fadl-il ḥamd

نظام الدین گیلانی، احمد بن علی، ق 11 قمری

nezām-od-dīn-e gīlānī, ahmad ebn-e ‘alī (- 17c)

تاريخ تأليف: رمضان 1054 ق.

نگارنده این رساله، مدعی است که سر عظمت سوره حمد به او الهام شده و شناخت این سر از خصایص وی می باشد، و آن این است که «حمد» در ماده با «محمد» مشترک است و حضرتش منشأ كل خیرات و برکات می باشد.

آغاز: الحمدلله الَّذِي وَفَّقَنَا بادراک نُكْتَةُ لَطِيفَةً مِنْ عِظَمِ شَأْنِ الْحَمْدَ وَ میزنا مِنْ بَيْنِ الْعُلَمَاءِ المتحصلين مِنْ أَصْحَابِ الْكَدِّ وَ الْجَدِّ ... .

انجام: الحمدلله الَّذِي قَدْ خَصَّنَا بِهِ بَيْنَ الْمُعَظَّمِينَ الْمُفَسِّرِينَ مَعَ عَدَمِ الْبِضَاعَةِ وَ قُلْتُ الِاسْتِطَاعَةِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3223/12

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: آغاز قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی آراسته، 2 گ (99-100)، 18 سطر (6/5×14)، اندازه: 12×19 سم [ف: 11 - 2184].

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 981/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 3 گ (21پ-123)، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 3 - 201].

سرقات أَبِي الطَّيِّبِ المتنبي فِيمَا نظمه مِنَ الشِّعْرِ > الابانة عَنْ سرقات المتنبي.

• سرقات الشعراء / ادبیات / عربی

saraqat-us Su'ara

ابن سکیت، يعقوب بن اسحاق، 186 - 246؟ قمری

(861 - 803) ebn-e sekkīt, ya'qūb ebn-e eshāq

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2871

آغاز: مِنْهُ بغيتها وَ رَأَتِ أَنَّ مَا سِوَاهُ فَضْلُ لَا يُلْتَفَتُ اليه وَ نافله لَا يُعَوَّلُ مَعَ عَدَمِ التَّشْبِيهِ عَلَيْهِ؛ انجام: وَ قَوْلُهُ فاصبحت بسلا أَيُّ حزاما وَ الكاعب وَ الْكِعَابِ.

خط: نسخ، كا: عبدالقادر بن عمر، تا: 1262ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: چرمی، 176 گ، 21 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 2 - 823].

• سر القدر = معنى قول الصوفية: «من عرف سر القدر فقد الحد» / فلسفه / عربی

sirr-ul qadar = ma‘na qawl-iş Şūfīyya: «man ‘arafa sirr -al qadar faqad alḥada

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری

(1038 - 981) ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh

رساله ای است در گزارش حدیث «القدر سر الله فلا تظهروا سر الله»؛ این پاسخ بر 3 مقدمه استوار است: نظام عالم، سر ثواب و عقاب و اثبات بازگشت انسان ها (معاد). در برخی نسخه ها پرسنده این سؤال ابوسعید ابوالخیر معرفی شده است.

آغاز: وَ سَأَلَ أَيْضاً، قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ، عَنْ مَعْنَى قَوْلِ الصُّوفِيَّةِ: «مَنْ عَرَفَ سِرْ الْقَدْرِ فَقَدْ أَلْحَدَ»؛ فَقَالَ فِي جَوَابِهِ: إِنَّ هذِهِ المسئلة فِيهَا -

أُدْنِي غموضة وَ هِيَ مِنَ الْمَسَائِلِ الَّتِي لَمْ يَزَلْ مرموزة ... .

انجام: لَا يُطَاقُ حَمْلُ مَا يَرْتَكِبُهُ مِنَ الْفَسَادِ وَ يَخْتَلُّ نِظَامُ أُمُورِ الْعَالِمِ بتولية المنحل عَنِ الْقَيْدَيْنِ مَا حَضَرَنِي عَلَى هَذَا السُّؤَالِ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِالصَّوَابِ وَ السَّدَادِ.

چاپ: به کوشش میکائیل بن يحيى المهره از سوی مطبعه لیدن هلند به سال 1899م؛ با تصحیح محي الدين صبرى الكردی به سال 1328ق/1910م در قاهره؛ در هامش شرح هداية الاثيرية در تهران؛ به تصحیح زین العابدین موسی و عبدالله با احند العلوي از سوی دائرة المعارف العثمانية در حیدر آباد دکن هند؛ در سال 1353ق افست توسط انتشارات بیدار در قم؛ همراه ترجمه انگلیسی آن با تحقیق جورج حورانی در سال 1966م، در مجله bsoas متعلق به مدرسه مطالعات شرقی و آفریقائی در لندن.

[مقدمه اسرار التوحيد في مقامات الشيخ ابی سعید، تصحیح محمدرضا شفیعی کد کنی، ج 1، ص چهل و شش - چهل و نه؛ فهرست مصنفات ابن سینا ص 3-8].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1136/5- ف

خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 659 ق؛ 19 سطر [فيلمها ف: 1 - 566].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2412/9

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد بن علی دامغانی الجابر می المولد، تا: 659ق؛ کاغذ: اصفهانی، شکری، جلد: تیماج تریاکی، 5 ص (129-133)، 19 سطر (6×15/5)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 5 - 544].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 630/4

بی کا، تا: قرن 8؛ اندازه: 12×22 سم [ف: 2 - 389].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/77

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كان أبو المجد تبریزی، تا: چهارشنبه 1 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای، 2 ص (343-344)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41 - 86].

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 227/13- ف

نسخه اصل: روان کو شکو، ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن على بن موید، تا: ربيع الاول و ربیع الثانی 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1 - 437].

6. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2377/15

خط: نسخ، بی کا، تا: 965 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی، 2 گ (122-123)، اندازه: 13×19 سم [ف: 4 - 1270].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14/3

|خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی،2 ص (43)، 20 سطر (7×13)، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 1-6].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8960/34

آغاز: برابر؛ انجام: وَ بِالْحَدَثِ مِنْ الاثار الْعَلَوِيَّةِ ثُمَّ الْمَعَادِنِ ثُمَّ النَّبَاتِ ثُمَّ الْحَيَوَانِ ثُمَّ الانسان.

در 4 بخش کوتاه؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 4 ص (144-147)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1 - 477].

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23807

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه].

10. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2441/2

خط: نستعلیق، كا: عبد الرشید، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 1 ص (73)، 25 سطر (8/5×18)، اندازه: 24/5x15 سم [ف: 9 - 1115].

11. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 887/8

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 261].

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1961/1

آغاز: افلاطون أَنَّ الْجَمِيعَ مَقْصُودٍ وَ مُرَادُ وَ آنَ وَرَدَ بِهِ الْأَمْرِ وَ النَّهْيَ فِي الْعَالِمَ مِنْ أَفْعَالِ الْمُكَلَّفِينَ فانما هُوَ تَرْغِيبُ مَنْ كَانَ فِي الْمَعْلُومِ انْهَ تحصیل مِنْهُ؛ انجام: برابر.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ در کنار نسخه حاشیه ای است متعلق به سخن شیخ الرئیس درباره ثواب و عقاب که «داستان ثواب و عقاب نه چنان است که متکلمان پنداشته اند، سوختن به آتش، دچار اغلال و حیات و دیگر انواع عذابها کردن شایسته مقام خداوند نیست ...»، محشی با نشان «ع ل» است: «علی صاحب هذا الاعتقاد ما عليه لما فيه من المخالفة الظاهرة لما علم من الشريعة المقدسة ضرورة»، 1 دفتر [ف: 9- 669].

13. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 507/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1026ق؛ اندازه: 12/5×19 سم [نسخه پژوهی: 3 - 101].

14. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1219/17

آغاز: برابر.

خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1046 ق، در ذیل این رساله فائده ای از علامه دوانی درباره کلمه توحید در نصف صفحه نقل گردیده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5 ص (299-303)، 23 سطر [ف: 4- 169].

15. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 301/15

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ شنبه 5 رجب 1069ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 21 سطر، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: - 254].

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/8

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: شاه مراد بن نقد على فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2 گ (36ر - 37ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 118].

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/72

آغاز و انجام: برابر.

مکرر در این مجموعه؛ خط: نستعلیق، كا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ 2 گ (329-330ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 148].

18. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 338/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1074ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2 گ (73-74ر)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 1- 443].

19. تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 339/10

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته تعليق، كا: نصیر الدین حسین حر حسینی، تا: 1076ق [ف: 3 - 172].

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1255/28

آغاز: برابر؛ انجام: و التقدير هو تهية الاسباب للاقدار و السر في القدر لا في القضاء لانه ليس بغاية بل هو تبع ضروری و الله تعالی.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 4 ص (190-193)، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 191].

21. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1216/27

بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2 ص (131- 132) [ف: 3 - 273].

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 933/7- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 101گ، 17 و 19 سطر، اندازه: 16/5×20 سم [ف: 23- 234].

23. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10819/1

خط: نسخ، كا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 5 سطر، اندازه: 12× 24/5 سم [ف: 11 - 322].

24. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 683/9

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كان محمد علی بن محمد کاظم، تا: 1105ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 4 گ (127 - 130ر)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: - 364].

25. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1373/3- ط

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1170ق؛ 2 ص (9-10) [ف:24/3 - 97].

26. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6713/6

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد سعید خلخالی، تا: جمادی الاول 1190ق؛ جلد: مقوایی، 1 گ (108ر-108پ)، اندازه: 17×22 سم [ف: 17 - 270].

27. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1202/15- طباطبائی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 26 گ [ف: 23 - 719].

28. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11224/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، 1گ (2)، 19 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 28 - 320].

29. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 599/12- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1 گ (71ر-71ر)، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 22 - 301].

30. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8373/14

خط: نسخ و نستعلیق، كا: ابوطالب عبدالواسع بن محمد هادی فاری، تا: 1222-1228ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1 گ (82ر 82پ)، اندازه: 13×23 سم [ف: 21 - 343].

31. تهران: نوربخش: شماره نسخه: 113/15

آغاز: برابر؛ انجام: لَافِي القضا لانه يعانه بَلْ هُوَ تَبِعَ ضروری.

در پایان این رساله فائده ای در بیان حدوث از ابن سینا نقل شده؛ خط: نستعلیق، كان محمد صالح بن محمد رضا طالقانی ساوجبلاغی، تا: 1263ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 5 ص (198-194)، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 1 - 140].

32. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/84

بی کا، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 2 گ (265پ -266ر)، 30 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 3 - 273].

33. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/8798/5

بی کا، تا: قرن 14؛ گويا از روی نسخه ش 339 دانشگاه نوشته جمادی الاول 1086 که شادروان سید محمد مشکات در اینجا یادداشت کرده؛ کاغذ: فرنگی، 22 ص، 19 سطر (8×17)، قطع: ربعی [ف: 17 - 223].

34. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5872

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1310ق؛ واقف: فهرستی؛ 2 گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4- 128].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6452/5- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 253].

35. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2221/2

آغاز: أَنَّ لِهَذِهِ الْمَسْأَلَةِ ادنی غموضة وَ هِيَ مِنَ الْمَسَائِلِ الَّتِي؛ انجام: برابر.

سؤال از آغاز نسخه ما حذف شده؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1310ق؛ کاغذ:سپید و زرد، 2 گ (67-68پ)، 17 سطر [ف: 11- 575].

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1924/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الشَّرِّ فِي الْقِدْرِ لَافِي الْقَضَاءِ لانه لَيْسَ ممامه بَلْ هُوَ تَبِعَ ضروری وَ اللَّهِ تعالی اعْلَمْ بِالصَّوَابِ انْتَهَى. سوره فِي يَوْمِ السَّبْتِ أَحَدَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ صُفْرِ الْمُظَفَّرِ الحمدلله تعالی نَشْكُرُ اللَّهَ بِالْحَياةِ المستعار بَاقٍ.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1390ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، 8 ص -

(8-1)، 14 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 9 - 621].

37. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2859/23

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید و زرد، جلد: تیماج مشکی، 33 ص (49-81)، اندازه: 8×18 سم [ف: 10 - 196].

38. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 62/3- ب

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2 گ (169ر-170 ر) [ف: - 281].

39. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1807/5

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، بی تا، 26ص (48-73) [ف: 5 - 288].

40. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10704/3

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الشَّرِّ فِي الْقِدْرِ لَا فِي الْقَضَاءِ لانه لَيْسَ بغاية بَلْ هُوَ تَبِعَ ضروری وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سیاه، 3 ص (9-11)، | اندازه: 13×22 سم [ف: 33/1 - 177].

41. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 876/5

خط: شکسته تعليق، بی کا، بی تا؛ 3 گ (48پ - 50پ) [ف: 3 - 173].

42. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9440/14

خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا، کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 2 ص (287-288)، 18 سطر (12/5×18)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 17- 369].

43. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5929

آغاز: كَتَبَ الشَّيْخُ سُلْطَانِ الْعَارِفِينَ خَاتَمِ المشایخ ؛ انجام : فَهَذَا مَا حَضَرْنَا عَلَى هَذَا السئوال وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2 گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4- 129].

44. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 15/19- ج

بی کا، بی تا؛ 1 گ (56پ -57ر)؛ [ف: 1- 311].

45. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 359/10- ف

با شعر حلاج؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 51].

46. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 302116

خط: نستعلیق، كان عبد الغفار، بی تاب کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 5 گ (262-266)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 10 - 1965].

• سر القدر / پاسخ پرسش ها / عربی

sirr-ul qadar

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

(1871 - 1810) kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm

تاریخ تأليف: 1261 ق.

این رساله جواب به مسأله ای است که یکی از فضلاء به نام سید حسین بن میرزا ابوالقاسم نائینی درباره سر القدر از مؤلف سؤال کرده، مصنف جواب مبسوطی ضمن این رساله به وی داده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1278

آغاز: پس از حمد: انْهَ قَدْ أَرْسَلَ الَىَّ جَنَابَ لُبِّ الْأَلْبابِ وَ زَبَدَةً الانجاب؛ انجام: فتد برفانی قَدْ جَعَلْتَ فِيهَا مَا يغنيک وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً.

خط: نسخ، كان محمد تقی، تا: 1271 ق؛ مجدول کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 29 سطر، قطع: رحلی [ف: 4 - 191].

• سر القدر / کلام و اعتقادات / عربی

sirr-ul qadar

مراغی، حسن بن عبدالرحيم، - 1300 قمری

(1883-) marāmī, hasan ebn-e 'abd-or-rahīm

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14726/5

خط: نستعلیق ، بی کا، تا قرن 13؛ 2 گ (24-25ر) [مختصر ف: 145].

سر القرآن > حل مشکلات القرآن.

• سرقه / ادبیات / فارسی

serqa

قندهاری، محمد قاسم

qandehārī, mohammad qāsem

در سرقات شعريه.

تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 756/1

آغاز: بسمله. خوشترین ستایشی که رخسار جانفزای شاهد بیان را آرایش نماید و نیکوترین سپاسی که قامت دل ربای معشوقه سخن ... و چون این مقدمه مقرر شد گوییم که اخذ و سرقه در شعر بر دو نوع می باشد ظاهر و غیر ظاهر و هریک از این دو نوع بر چند قسم می تواند بود اما نوع ظاهر بر سه قسم است؛ انجام: الحمدلله که آن چه وجهه همت این بی بضاعت بود صورت پذیرفت، اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا الْخَوْضِ فِي المعانی وَ جَنِّبْنَا عَنِ الْجَهْلِ وَ المعاصی وَ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نستعلیق، كا: فتح الله بن ملک حسین ساروی، تا: شنبه 8 ربیع الاول 1273ق؛ کاغذ: فرنگی، 12 گ (1-12ر)، 15 سطر (5×12)، اندازه: 11×18 سم [ف: - 385].

• سر الكيمياء / کیمیا / عربی

sirr-ul kīmīyā

ابن بشرون، محمد بن بشرون، ق 5 قمری

ebn-e bašrūn, mohammad ebn-e bašrūn (- 11c)

سزگین (445/4) نام کامل او را ابوبکر محمد بن بشرون مجریطی، شاگرد ابومسلمة محمد بن ابراهیم مجریطی زنده 450 ق یاد کرده است و دیگر نسخه هایش را نشان داده است.

آغاز: کتاب سِرْ الكيميا لِلشَّيْخِ ابْنِ بشرون الْمَغْرِبِيِّ الْحَمْدُ لِلَّهِ ذِي الْقُوَّةِ وَ الافضال وَ الْغِرَّةَ وَ الْجَلَالِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ ... فانی رَأَيْتَ الْحُكَمَاءِ وَ الْمُتَقَدِّمِينَ وَ الْعُلَمَاءُ المتفلسفين قَدْ سَبَقُونا إِلَى تَدْبِيرِ عَلِمَ الصِّنَاعَةُ ... .

[سزگین، عربی 445/4؛ حاجی خلیفه 989/2: که نام نگارنده را برابر نسخه در دست داده است؛ ابن بشرون عثمان (د پس از 561ق /1166م) که کس دیگری است].

1. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1916/7- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ معاذالله انَّ أَقُولُ غَيْرِ الْحَقِّ وَ السَّلَمِ وَ الحمدلله وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدِ النَّبِيلِ وَ آلِهِ. مَ . مَ.

خط: نستعلیق شکسته تحریری، كا: عبدالعلی بن کریم، تا؛ 1298 ق؛ مقابله شده؛ 37 ص (386-422) [عکسی ف: 1- 207].

2. تهران، ادبیات، شماره نسخه: 98/4- د

آغاز: برابر

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 34 گ (122ر155پ) [ف: 1- 311].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2213/4- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 649].

سرگذشت > رِسَالَةُ النَّدَامَةِ فِي زَادَ الْقِيَامَةِ (ترجمه).

سرگذشت > السيرة.

سرگذشت > سفرنامه.

• سرگذشت آقا اسماعیل / تاریخ / فارسی

sargozašt-e āqā esmāʻīl

جمالی قزوینی، محمد اسماعیل، ق 13 قمری

jamālī qazvīnī, mohammad esmāʻīl (-19c)

از محمد اسماعیل نوه میرزا جمال وزیر قزوینی. نسخه درباره موقوفات جد نگارنده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12256

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي خَلَقَ الانسان مِنْ عَلَقٍ؛ انجام: أَوْ القی اسْمَعْ وَ هُوَ شَهِيدُ ... سواد اجاره نامه سید مرحوم.

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 307].

• سرگذشت ائمه شیعه / تاریخ معصومین / فارسی

sargozašt-e a'emma-ye šīa

سرگذشت ائمه شیعه و چگونگی آنها: محمد بن تقی، در یک «مقدمه» و چهارده «باب» و «خاتمه».

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1051

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ النَّبِيِّينَ لساق صَدَّقَهُ؛ انجام: منور گرداند مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1194ق؛ قطع: بغلی [نشریه: 7- 177].

سرگذشت ابراهیم ادهم > مناقب ابراهیم ادهم.

سرگذشت ابقراطس > شرح حال بقراط.

• سرگذشت ابلیس اعرج / داستان / فارسی

sargozašt-e eblīs-e aʻraj

مترجم، سید عبدالله، ق 14 قمری

motarjem, seyyed ‘abd-ol-lāh (- 20c)

مؤلف مترجم که شاگرد دیپلمه مدرسه تجارت برلین و عضو انجمن فتوگرافی پاریس و سکرتر و معلم مدسه مبارکه آلمانی بوده، داستان حاضر را که تأليف «لساژ» نویسنده فرانسوی است به فارسی ترجمه نموده است. [فهرستواره فارسی 420/1].

قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2439

آغاز: فصل اول، ابلیس اعرج کدام یک از شیاطین است در کجا و چطور شد که سامبولو بدو آشنا گردید، شبی از ماه اکتبر که ظلمت شهر مشهور مادرید را فرا گرفته بود؛ انجام: هنوز کلام خود را تمام نکرده بود که سامبولو را برداشته و در پشت بام دار المجانين فرود آورد.

جلد اول و شامل هفت فصل می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 28 ربیع الاول 1328ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا اسلیمی، 83 گ، 10 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 3 - 1096].

• سرگذشت ابن ابی جمهور / تراجم / فارسی

sargozašt-e ebn-e abī jomhūr

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2182/4

از مجالس المؤمنين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 4 گ (18ر 21ر) [ف: 5 - 443].

• سرگذشت ابن سینا / تراجم /ترکی

sargozašt-e ebn-e sīnā

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3792

آغاز: خدا بر در نظير اولمز خدایه *** هم اول اولدر رهم ابتدایه؛ انجام: بر دعا در بنده انجق مراد *** ارا ولور قالور جهانده یخشی آد.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ فستقی، جلد: میشن قهوه ای، -

93 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 1 - 612].

• سرگذشت ابن سینا / تراجم / فارسی

sargozašt-e ebn-e sīnā

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4864/61

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 6 ص (185-190)، سطور چلیپایی (13/5×23/25)، اندازه: 17×28 سم [ف: 14 - 3887].

• سرگذشت ابن العميد / تراجم / عربی

sargozašt-e ebn-ol-'amīd

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 799/6

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 2 گ (63پ - 64پ) [ف: 5-178].

سرگذشت استعمال چای > شرح (سرگذشت) استعمال چای.

• سرگذشت اسکندر مقدونی / تاریخ پادشاهان / فارسی

sargozašt-e eskandar-e maqdūnī

تاریخ نویس، رضاقلی بن مهدیقلی، 1207-1283 قمری

(1867 - 1793) tārīx-nevīs, rezā-qolī ebn-e mahdī-qolī

از رضا قلی بن مهدی قلی شقاقی سرابی تبریزی تاریخ نویس نایب اول وزارت خارجه که بنام صدر اعظم ختم کرده است، اصل از جمز کمبل (James Cambel) به انگلیسی و ترجمه از موسی جبرئیل و انشاء از رضا قلی است. همین متن را محمد حسین ذکاء الملك فروغی و محمد علی فروغی هم ترجمه کرده اند.

[دانشمندان آذربایجان 159؛ الذريعة 231/3؛ فارسی مشار 296؛ استوری 430/1؛ مقدمه خاطرات ممتحن الدوله].

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4124

آغاز: فصل اول در بیان تولد اسکندر و آتش گرفتن بقعه خدای دیانا؛ انجام: بعد از آن تسليم اجل محتوم گردید و فوت او در وسط بهار سال 321 پیش از عیسی علیه السلام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1274ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 76 گ، 17 سطر، اندازه: 19/7×30 سم [ف: 3 - 455].

• سرگذشت اسماعیل میرزا / تاریخ / فارسی

sargozašt-e esmāʻīl mīrzā

نواب، اسماعیل بن بهرام، ق13 قمری

navvāb, esmāʻīl ebn-e bahrām (- 19c)

سرگذشت نواب اسماعیل میرزا پسر بهرام میرزای معزالدوله که در زمان ناصر الدینشاه حاکم فارس بوده این سرگذشت به قلم خود نواب اسماعیل میرزا نگارش یافته است.

آغاز: چون امر شده بود از جانب بندگان اشرف امجد اجل اكرم افخم ... میرزا آقا خان را این خانه زاد دولت علیه معروض دارد ... لهذا بطريق اختصار مأموریتهایی که بعد از زمان مرحوم مبرور میرزا آقا خان برای خود این بنده روی داده جسارت می کند ... .

انجام: خداوند سایه بلند پایه اعليحضرت اقدس شاه شاهنشاه روح العالمين فداه و سر کار بنده اشرف امجد اجل اكرم افخم صدارت عظمی مدظله العالی را الى آخر الدوران بر مفارق اهل ایران صانه الله [عن] الحدثان پاینده و برقرار بدارد بمحمد و آله صلى الله عليه و آله و سلم.

چاپ: گنجینه بهارستان، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، زیر نظر فدائی عراقی، تهیه و تنظيم مير هاشم محدث، جلد اول، تهران، 1377ش، به کوشش صفر امیری.

[فهرستواره منزوی 2164/3].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2872/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 13 ص (130-142)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10 - 225].

• سرگذشت امام زادگان ری = شرح حال حضرت عبدالعظیم / تراجم / فارسی

sargozašt-e emām zādegān-e rey = š.-e hāl-e hazrat-e abd-ol-azim

اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری

(1819-1881) e'tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī

اهدا به: ناصر الدین شاه قاجار (1264-1313ق).

در سرگذشت عبدالعظيم و حمزه و سیدهای دیگر که در ری به خاک سپرده شده اند.

آغاز: آغاز: الحمد لله الذي عجزت خواطر الأمم عن البلوغ الى حقيقه ... الحمدلله المتعالی عن الأضداد و الاشباه ... اما بعد چون درین اوان فیروزی نشان ... .

[فهرستواره منزوی 226/1 و 2164/3].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 479

آغاز: برابر؛ انجام: یکی از شهرهای معتبره و مدن معظمه محسوب می شود الحق هر چند در بنا و آبادی آن ملک کوشیده شود سزاوار است 1295.

خط: نسخ خوش، كاتب = مؤلف (احتمالا)، تا: 1295ق، جان تهران؛ با سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، شکری، جلد: تیماج سبز، 20 گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 1 - 462].

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3791

آغاز: برابر؛ انجام: از عبارت عمدة الطالب بر می آید که نسلی باقی مانده باشد این بود احوال عبد الله ابيض تا امام همام سید سجاد عَلِىُّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ امیر المؤمنین علی بْنِ ابیطالب عَلَيْهِمُ السَّلَامُ.

خط: نستعلیق، کا: مؤلف، تا: 1293ق؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب و مرصع، مجدول؛ جلد: تیماج زرشکی، 12 گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 1 - 72].

3. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1854

آغاز: برابر؛ انجام: و اصل این کلمه «چند گوز» بوده و از کثرت استعمال «چنگیز» شد.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج سبز، 22 گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×21 سم [ف: 5 - 104].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1415- ط

آغاز: برابر؛ انجام: بایستی بجلد یازدهم کتاب بحار الانوار و غیر از آن کتب رجوع نماید که مفصلا ومشروح مذکور است.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج يشمی، 184 ص، 15 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 24/3 - 116].

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/113

آغاز: ابوالحسن زید بْنِ حَسَنٍ مجتبی ابْنِ علی بْنِ ابیطالب (علیه السَّلَامُ) ملقب بر قرق مادر زید موسوم بزجاجه کنیز کی بود که به اسیری آورده بودند، انجام این است که قبر حمزة بن موسی در ری است، و این که در ترشیز است قبر حمزة بن موسى الكاظم است (از تألیفات نواب ... في شهر ربيع الثاني سنة 1289 مطابق پیچی ئیل، حرره رئيس الكتاب).

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 9 ص (309-317) [ف: 9 - 201].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1293/2- ط

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسینی برغانی، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج سبز، 24 ص (33-56)، اندازه: 30×45 سم [ف: 24/3- 58].

7. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1853

آغاز: برابر؛ انجام: و این خود قول اسکندر بیک است.

خط: نسخ، كا: مسیح کمره یی، تا: چهارشنبه 21 محرم 1296ق؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1296؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 56 گ، 9 سطر (7×13/5)، اندازه: 21/5x15 سم [ف: 5 - 103].

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3661/1

خط: نسخ، بی کا، تا: 1300ق، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 200 گ، 29 سطر، اندازه: 22×35/1 سم [ف: 7- 15].

9. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 101- ج

آغاز: برابر؛ انجام: نمایند که مفصلا و مشروحا مذکور است.

خط: نسخ، كا: على اكبر قزلچاهی، تا: جمعه پایان شوال 1312ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 73 گ (اپ-73پ)، 16 سطر (8×14/5)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 1 - 312].

• سرگذشت امیر کبیر / تاریخ ایران / فارسی

sargozašt-e amīr kabīr

سر گذشت میرزا تقی خان امیر کبیر است.

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 17- ب

آغاز: مرحوم میرزا تقی خان امیر کبیر پسر کربلائی محمد قربان فراهانی؛ انجام: و مشاهد مقدسه حمل دادند و با خاک سپردند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا پارچه ای، 21 گ، 26 سطر (15×28)، اندازه: 22×35 سم [ف: 1-312].

• سرگذشت امیر کبیر / تاریخ ایران / فارسی

sargozašt-e amīr kabīr

سرگذشت میرزا تقی خان امیر.

[فهرستواره منزوی 982/2].

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 154- ج

آغاز: اول مطلبی که سبب تقرب و ترقی امیر نظام شده مرحوم سید عبدالکریم خان طبیب از والد خود؛ انجام: واردین بشود.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 94 گ، 23 سطر (13×20/5)، اندازه: 10×16 سم [ف: 1 - 312].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4242- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 35].

• سرگذشت امیر کبیر / تاریخ ایران / فارسی

sargozašt-e amīr kabīr

نقل از روزنامه ادب خراسان و مجله ارمغان و از کتاب

Glimps of a Life of Measures in Persia, by Lady Sheil

[فهرستواره منزوی 982/2].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5412

خط: نستعلیق، کا: باقر پدر، بی تا؛ از نسخه های عباس اقبال، از 36 تا 71 سفید است؛ جلد: مقوا، 108 ص، قطع: خشتی [ف: 16 - 4].

سرگذشت انبیاء پس از اسلام > حاشية ملخصة مِنْ كِتَابِ الْعُرْوَةِ وَ شذور الْعُقُودِ وَ مِفْتَاحُ التَّنْزِيلِ.

• سرگذشت برخی از عرفا / تراجم / فارسی

sargozašt-e barxī az ‘orafā

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/38- ف

نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755 ق [فیلمها ف: 1- 424].

• سرگذشت بشارة الدوله / تراجم / فارسی

sargozašt-e bešārat-od-dowla

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3425/5- ف

نسخه اصل: نسخه آقای دکتر محسن صبا؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 2- 139].

• سرگذشت بعضی از شعراء / هیأت، تراجم / فارسی

sargozašt-e baʻzī az šoʻarā'

شامل: عرفی، شوکت بخارایی، جلال الدین رومی، شمس الدين تبریزی، چلبی حسام الدین، سلطان ولد، سعدی شیرازی، شیخ عطار، صایب، حافظ، جامی.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9007/2

خط: نستعلیق ترک، کا: سید محمد نوری مهندس، تا: رجب 1276ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مشکی، 31 گ (28پ۔ 58پ)، 19 سطر (10×16/5)، قطع: ربعی [ف: 17 - 273].

• سرگذشت بودا / تراجم / فارسی

sargozašt-e būdā

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1533/4

خط: نسخ و شکسته، کا:عبدالوهاب، تا: 1296ق؛ 3 گ [ف: 5- 285].

سرگذشت پادشاه اسکاتلند > مكبث.

• سرگذشت پرت سعید / تراجم / فارسی

sargozašt-e port sa‘īd

از: سید ضیاء الدین طباطبائی یزدی.

رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 14- س

خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین علی زاده وجدانی، تا: 1298ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1134].

• سرگذشت پلیس / داستان / فارسی

sargozašt-e polīs

ثقفی، مسرت الدوله، ق14 قمری

saqafī, masarrat-od-dowle (- 20c)

• سرگذشت چند ادیب و شاعر / تراجم / فارسی

sargozašt-e čand adīb va šāʻer

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10029/10

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، 14 سطر (7×14)، اندازه: 9×16 سم [ف: 17 - 528].

• سرگذشت چهارده معصوم / تاریخ معصومین / فارسی

sargozašt-e čahārdah ma‘sūm

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7644/1

آغاز: در برگ عپ: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ، الْحَمْدُ لِوَلِيِّهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدِ الْمُصْطَفَى ... اما بعد این رساله ایست در بیان حسب و نسب حضرت محمد ... و ذكر اسماء المعصومين ... و عدد اولاد هم فصل اول في ذكر اسماء حضرت رسول؛ انجام: مدت امامت وی هفده سال و عنوان فصل یازدهم در ذکر امام نهم و نام وی محمد گفت وی تقی در آن دیده می شود.

در چند فصل آشفته است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ راسته و چلیپا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 7 گ (1ر-7پ)، 12 سطر (7×15)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 16 - 664].

• سرگذشت چهارده معصوم / فضائل و مناقب / فارسی

sargozašt-e čahārdah ma‘sūm

رساله ای است در معرفت 14 چیز از احوال چهارده معصوم و شرح حال آنها.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4357/2

آغاز: بسمله. حمد له. و صلوات، اما این مختصری است در باب معرفت 14 چیز از احوال چهارده معصوم؛ انجام: هیچ کس در دنیا زنده نباشد و هر چه باشد فانی شود. و الله باقی.

بی کا، تا: چهارشنبه ذیحجه سنه 31؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: چرمی تریاکی، 9 گ (33-41)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 12 - 69].

سرگذشت حاجی بابای اسپاهانی > حاجی بابای اصفهانی.

• سرگذشت حسن صباح / تاریخ / فارسی

sargozašt-e hasan-e sabāh

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/3- طباطبائی

آغاز: به زعم بعضی از ائمه تاریخ از اولاد محمد صباح حمیری بود و اما خواجه نظام الملک در نسب او قدح نمود، چنان که از فحوای کلام خواجه در وصایای خویش ... به وضوح می پیوندند؛ انجام: آن که پاینده و باقیست خدا خواهد بود.

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 5 ص (11-15)، اندازه: 25x15/5 سم [ف: 23- 200].

• سرگذشت حسن صباح / تراجم / فارسی

sargozašt-e hasan-e sabāh

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2835/10- ف

بی کا، بی تا، قطع: وزيري [فیلمها ف: 1- 735].

• سرگذشت حسینعلی شاه / تراجم / فارسی

sargozašt-e hoseyn‘alī šāh

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 267/25- حکمت

با پراکنده های دیگر، خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [ف: 2 - 58].

• سرگذشت حشمت الدوله / تاریخ / فارسی

sargozašt-e hešmat-od-dowla

قلزوم اصفهانی، ابراهیم بن محمد علی، ق13 قمری

qolzūm-e esfahānī, ebrāhīm ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)

سرگذشت نواب شاهزاده حشمت الدوله فرمانروای آذربایجان و فتوح او در خراسان و وقایع انجام مأموریت و حوادثی که پیش از این سفر و پس از آن رخ داده است. دارای یک مقدمه که در آن از سال 1250 یاد شده است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5575

آغاز: بسمله. حمد فزون از میزان عقول و حواس و سپاس بیرون از مقياس؛ انجام: گواه حشمت دریا افاضت درساست.

خط: نستعلیق، بی کا، تا:قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 35 گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16 - 38].

• سرگذشت حکیم نباتات موسی ژوردرن و مستعلی شاه مشهور به جادوگر / داستان / فارسی

sargozašt-e hakīm-e nabātāt mūsā žordern va mast‘alī šāh mashūr be jadūgar

قراچه داغی، محمد جعفر بن محمد باقر، -1310 قمری

qarāče dāqī, mohammad ja'far ebn-e mohammad bāqer

(-1893)

رمانی است که از زبان خارجی ترجمه شده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5464/3- 27/134

آغاز: مجلس اول در ولایت قراباغ در سال هزار و دویست و شصت و سه يكروز از عید نوروز گذشته در قشلاق؛ انجام: هرچه می خواهیم می کنیم. (اشرف نسا خانم ساکت و صامت ترسناک خشکیده مات می ماند) پرده می افتد تمام می شود.

خط: تحریری، کا: سید علی حسینی ساحل بلگرامی، تا: 1339ق؛ جلد: مقوای، 37 گ، 11 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4 - 2296].

سرگذشت خاقانی > احوال (ترجمه).

• سرگذشت خاندان نبوت / تاریخ معصومین / فارسی

sargozašt-e xāndān-e nabovvat

رساله ای است در ذکر سرگذشت پیامبر اکرم (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ)، حضرت فاطمه (سَلَامُ اللَّهِ علیها)، حضرت علی (علیه السَّلَامُ) و امام حسن.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15721

آغاز: ... چرا عبادت عیسی واجب است گویند او واسطه است میان ما و لاهوت؛ انجام: ظاهر نمی شود و اما در کربلا در روز ... بالغ نبوده و نه ساله بوده است ... .

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 10 گ (حاشیه برگ 81-90)، اندازه: 12×17/5 سم [رایانه].

سرگذشت خانلر میرزا > زندگینامه خود نوشت.

• سرگذشت خانم انگلیسی در بلوای هندوستان / تاریخ هند / فارسی

sargozašt-e xānom-e engelīsī dar balvā-ye hendūstān

اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری

(1896 - 1843) eʻtemād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī

تاریخ تأليف: شنبه 22 ربیع الثانی 1304 ق؛ محل تأليف: شکار گاه جاجرود.

سرگذشت خانم هورتست است در بلوای هندوستان در سال 1274 ق که توسط خودش نوشته شده و اعتماد السلطنه آن را به فارسی ترجمه نموده است.

آغاز: بسمله پوشیده نیست که بزرگترین سوانحی که در سال هزار و هشتصد و پنجاه وهفت میلادی مطابق سنه 1274 هجری در کره ارض رخ نمود بلوای عام هندوستان بود.

انجام: و ارباب دولت را از بستر غنا به خاکستر فنا نشاند تُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ أَنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرُ.

چاپ: مشار فارسی، ج 3، ص 2979؛ بمبئی، 1318 ق؛ بمبئی، 1325 ق، وزیری کوچک، 175-1 صص.

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8466

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ با یادداشت مترجم در 27 سال پس از 1274؛ کاغذ: كبود فرنگی، جلد: گالینگور، 15 گ، 14 سطر [ف: 17 - 142].

2. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 6279- 30/159

آغاز و انجام: برابر.

از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول در آخر نسخه دست خط مترجم دیده می شود؛ جلد: تیماج قهوه ای، 139 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 2298].

3. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 1205- 7/105

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد حسن حسینی منجم، تا: چهارشنبه 18 ربیع الأول 1315ق، جان کرمانشاه، حسب امر میرزا اسدالله خان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 167 گ، 16 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 4-2298].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13472

آغاز: در آرزوی این بودند که علاوه، انجام: سرگذشت ایام سختی شانزدهم شهر ربيع الثانی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1329ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز [الفبائی: - 307].

5. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 40/17- فرخ

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: الوان، جلد: مقوا روغنی، مذهب، 12 ص (1-12)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: - 207].

• سرگذشت خواجه نظام الملک / داستان / فارسی

sargozašt-e xāje nezām-ol-molk

نویسنده این سرگذشت از تاریخ گزیده، وصایای خواجه نظام الملک و کتاب نفثة الصدور از انوشیروان خالد (وزیر) نقل می کند.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/2- طباطبائی

آغاز: به اتفاق اکثر از ارباب اخبار پدر بزرگوار آن خواجه عالی مقدار موسوم به على بن اسحاق الطوسی بود، اما صاحب تواریخ (كذا) گوید که والد خواجه، محمد نام داشته و راقم سطور تتبع اکابر مورخین کرد؛ انجام: کرد ناگه قهر يزدان عجز سلطان آشکار *** قهر یزدانی ببین و عجز سلطانی نگر.

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 10 ص (2-11)، اندازه: 25x15/5 سم [ف: 23- 200].

• سرگذشت دکتر سعید خان کردستانی مسیحی / کلام و اعتقادات / فارسی

sargozašt-e doktor sʻīdxān kordestānī-ye masīhī

در شرح حال مسیح و ادله ای بر حقانیت دین مسیح و رد بر اسلام.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 144

از ص 1-48 به نظم و از ص 48 تا پایان به نثر است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: مخمل بنفش، 36 گ، 20 سطر (10×17)، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 1 - 72].

• سرگذشت دولت شاه قاجار / تاریخ / فارسی

sargozašt-e dowlat-e šāh-e qājār

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5438/3

بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور، 12گ (16-27)، قطع: ربعی [ف: 16 - 8].

• سرگذشت روميو و ژولیت / داستان / فارسی

sargozašt-e romīyo va žūlīyet

حکمت، علی اصغر، 1271 - 1359 شمسی

(1980 - 1892) hekmat, ‘alī asqar

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8985/13

آغاز: نویسنده این مقالات ژنرال كوشكو؛ انجام: دیگر اعتنائی به کتلت من نداشته آن را بر او نمی آوردم.

كاتب = مؤلف، بی تا، جان شیراز؛ [رایانه].

• سرگذشت زمان شاه / تاریخ ایران / فارسی

sargozašt-e zamān-e šāh

عنوان ها: ذکر، جميع اخوانان شاه، امراء الاعظم، دیوان کھتری، پسران شاه ولی خان، وفادار خان بهادر، دیوان سیوم، غلام محمد خان افغان پسر فیض الله خان، دست های زمان شاه پادشاه - سکه های زمان او و تیمور شاه و احمدشاه، احوال ترکستان، میرا بهادرشاه، احوال پنجاب و غيره (هیجده منزل).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8354

آغاز: بسمله، برخی از وقایع احوال پادشاه ثريا جاه عالم پناه عادل دوران باعث امن و امان زمان شاه و ترتیب افواج و مداخل او که صاحبان انگریز به اخبار تحقیق و تصدیق اقوال نویسانیده طلبیده اند؛ انجام: می گویند لباس ایشان از پشم سیاه است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1213ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 79 گ، 9 سطر (8×15)، اندازه: 13×22 سم [ف: 17 - 119].

• سرگذشت زندگانی من / تراجم / فارسی

sargozašt-e zendegānī-ye man

شیخ ابراهیم زنجانی، ق 14 قمری

šeyx ebrāhīm-e zanjānī (- 20c)

در پنج «فصل» (هفت بخش عمر او از 1297 تا 1328 ق) وضع اجتماعی و سیاسی آن روزه ایران از آن روشن می شود و اندکی تاریخ جهان و ایران هم دارد و آشکارا از ستمگری های عرب ها در آغاز اسلام درباره ایرانی ها یاد می کند.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3939 و 6134- ف

آغاز: سرگذشت زندگانی شیخ ابراهیم زنجانی از سال 1297 هجری قمری بیست و پنجمین سال عمر بسمله. بحسب تقسم مدت عمر انسانی نسبت باحساسات و میل و اشتغالی که در اغلب بشر دیده می شود ... هر دوره بهشت سال مقرر شده؛ انجام: واقعا نسل خالص ایران راز بین بردند (عرب ها).

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 146 گ، 20سطر (9×20)، اندازه: 14×21 سم [ف: 12 - 2930] و [فیلمها ف: 3 - 201].

• سرگذشت ژیبلاس (ترجمه) / تراجم / فارسی

sargozašt-e žībelās (t.)

ژیبلاس

žībelās

ژیبلاس که یکی از نوکرزاده های پادشاه اسپانیول بوده و پدرش «بلاس» سال ها خدمت پادشاه اسپانیول نموده است در این کتاب به شرح حال خود می پردازد و سختی ها و مرارت هایی که کشیده به طور تفصیل می آورد.

[فهرستواره منزوی 2165/3].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 433

آغاز: بسمله. ای عزیز لايق، چنان دانستم که قبل از شروع در شرح سرگذشت خود بر سبیل تمثيل بایراد حکایت و داستانی پردازم که زیاده مناسب این مقام است؛ انجام: شایسته می کنیم ما را خوار شمار از مردمان شریر و بدکار.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 13، جان تهران (شاید)؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی فستقی، جلد: تیماج سبز، 128 گ، 15 سطر (9×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 1- 424].

• سرگذشت ژیل ملاس / داستان / فارسی

sargozašt-e žīl melās

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2351- ف

نسخه اصل: اونیورسیته ش 294؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 461 گ [فيلمها ف: 1- 118].

• سرگذشت سقراط / تراجم / فارسی

sargozašt-e soqrāt

سرگذشت سقراط و گفتاری چند از او و داستان مرگ او با نوشیدن زهر.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/23

آغاز: ذكر سقراط، مولد او مدینه حكماست و چون جهت بقای نسل او را بر تزويج تحريص نموده در آن باب شرایط تأكيد بتقديم رسانیدند جواب داد که اگر ازین معنی چاره نیست زنی بدست آرم که در سفاهت؛ انجام: چشم يمين باز کرده گفت جان خود بقابض ارواح حكما تسلیم کردم انا لله و انا الیه راجعون منقول که سقراط مردی بود بسیار عبادت، خلوت درست، قَلِيلُ الاكل وَ الشُّرْبِ دايما ذَاكِرُ الْمَوْتِ.

بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 7 ص (50-56)، 20 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 10 - 1389].

• سرگذشت سلمان / حديث

sargozašt-e salmān

تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 2/ 7480

بروایت از موسی بن جعفر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 20 گ(201-220)، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 16 - 586].

• سرگذشت سلمان فارسی / تاریخ / فارسی

sargozašt-e salmān-e fārsī

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 1202

به روایت از ابن بابویه؛ خط: نستعلیق خوش، كا: محمد حسینی شمس الكتاب، بی تا، تملک: حسین، با تملک جمادی الثانی 1307؛ 22 ص، 7 سطر، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 178].

سرگذشت سه پشکلی > اوصاف الاوباش.

• سرگذشت سهراب بیگ خرم آبادی / تاریخ / فارسی

sargozašt-e sohrāb bayg-e xorram ābādī

خرم آبادی، سهراب بیگ بن رستم بیگ

xorram-ābādī, sohrāb beyg ebn-e rostam beyg

مؤلف در این کتاب سرگذشت زندگی خود را که در دامان پدر بوده و به واسطه رابطه پدرش با ارسلان خان ایلخانی دارای مکنت و شوکت خاصی بوده و بعد از فوت پدرش در سن 25 سالگی به فلاکت بدبختی دچار می شود با نثری مسجع و مقفی به رشته تحریر در آورده است.

خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 473

آغاز: بنام خداوند مهربان پدرم رستم بیگ هر چند که اهل فضل و کمال و مردی دانشمند نبود ولی بواسطه كبر سن و کهولت؛ انجام: و مطبوع صغیر و کبیر و برنا و پیر می شود دعائی را بزنجير محبت خود گرفتار و اسیر می نماید.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 186 گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 2 - 127].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 519

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 112].

• سرگذشت شاهزاده محمد یوسف / داستان / فارسی

sargozašt-e šāhzāda mohammad yūsof

اقبال آشتیانی، عباس، 1276 - 1334 شمسی

(1955 - 1897) eqbāl-e āštīyānī, “abbās

تاريخ تأليف: 14 ذیحجه 1297ق

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5435/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور قهوه ای، 21 گ (1-21)، اندازه: 18×24 سم [ف: 16 - 8].

• سرگذشت شاه قلی میرزا در کرمانشاهان / داستان / فارسی

sargozašt-e šāh qolī mīrzā dar kermānšāhān

منشی باشی، میرزا آقا بن محمد مهدی، ق13 قمری

monšī-bāšī, mīrzā āqā ebn-e mohammad mahdī (- 19c)

نمایش نامه ای کوتاه در بیان سرگذشت شاه قلی میرزا و وقایع ایام او که در جریان سفر به کربلا چند روزی در کرمانشاهان نزد شاه مراد میرزا حاکم آنجا اقامت نمود، این تئاتر در چهار مجلس تنظیم در آن از فساد و نابسامانی حاکمان انتقاد شده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2441/3

آغاز: حکایت کربلا رفتن شاه قلی میرزا وسرگذشت ایام توقف چند روزه در ... اسامی اعضای مجلس با شاه مراد میرزا حاکم کرمانشاهان، شاه قلی میرزا برادر بزرگ او و زائر، ایرج میرزا پسر حاکم، نامورخان؛ انجام: همینکه اسبابها بمن رسید سوار می شوم میرانم يكسر به قصر شیرین چند روز در آنجا هستم تا قدری خرجی بمن برسانید به همین تدبيرات شاهزاده را بیرون می کنند از -

این ورطه خلاص می شود بیچاره جانی بدر می برد و می رود.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 23 گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 3 - 1098].

• سرگذشت شمس الدين و قمر / داستان / فارسی

sargozašt-e šams-od-dīn va qamar

بديع، محمد حسن بن رضا، - 1315 قمری

(1898-) badī“, mohammad hasan ebn-e rezā

داستانی ادبی است که مؤلف هنگام سفر ناصرالدین شاه قاجار به عتبات برای این که خوانندگان را از داستان های اجنبی که تناسب با فرهنگ ایرانی ندارد بی نیاز کند، نگاشته و دارای 15 «فصل» است.

دزفول؛ مدرسه نبوی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، تا: صفر 1326ق [ف: -6].

• سرگذشت شهید ثانی و نامه علی بن مؤید به او / تراجم / عربی

sargozašt-e šahīd-e sānī va nāma-ye ‘alī ebn-e mo’ayyed be ū

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2936/3

خط: نسخ، كا: محمد شفیع مشهدی، تا: 1109ق [ف: 6 - 168].

• سرگذشت شیخ ابراهیم زنجانی / تاریخ / فارسی

sargozašt-e šayx ebrāhīm-e zanjānī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16880

حاوی تاریخ سیاسی و نقد اجتماعی؛ بی کا، تا: 1218 ق [د.ث. مجلس].

• سرگذشت شیخ بهائی / متفرقه / فارسی

sargozašt-e šayx-e bahā'ī

شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری

(1621 - 1547) šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn

سرگذشت و چند نامه از او و نمونه ای از اشعارش، از آن میان «رياض الأرواح».

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5744/2

خط: نسخ، كا: مرتضی بن احمد حسینی گیلانی، تا: قرن 13 کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 3 گ (2پ -4پ)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9 - 11].

• سرگذشت شیخ عباس طواری یزدی / تراجم / فارسی

sargozašt-e šayx ‘abbās-e tavārī yazdī

طواری یزدی، عباس بن محمد، ق 15 قمری

tavārī yazdī, “abbās-e bn-e mohammad (- 21c)

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3936

خط نسخ، کاتب =مؤلف، تا: محرم 1389 ق؛ اهدایی: طواری یزدی، عباس بن محمد؛ کاغذ: خطی جدید، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 50 گ، 15 سطر (9×14)، اندازه: 14×18 سم [ف: 5 - 1854].

• سرگذشت صبا / تراجم / فارسی

sargozašt-e sabā

محمود خان ملک الشعراء، محمود بن محمد حسین، 1228 - 1311 قمری

(1894 - 1813) mahmūd xān malek-oš-šoʻarā', mahmūd ebn-e mohammad hoseyn

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3425/2- ف

نسخه اصل: نسخه آقای دکتر محسن صبا؛ كاتب = مؤلف، بی تا [فيلمها ف: 2 - 139].

• سرگذشت عبدالخالق غجدوانی / عرفان و تصوف / فارسی

sargozašt-e ‘abd-ol-xāleq-e qojdavānī

همدانی، منتجب بن يعقوب، - 643؟ قمری

(1246-) hamadānī «montajab ebn-e ya'qūb

در سرگذشت اوست.

[فهرستواره منزوی 2165/3].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1454/1- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 26294 .Add (ریو 862)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 602].

• سرگذشت عبد الوهاب معتمدالدوله / تراجم / فارسی

sargozašt-e ‘abd-ol-vahhāb-e mo‘tamed-od-dowle

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4310/8

آغاز: نشاط نام نامیش عبد الوهاب، از جمله سادات جليل الشأن است مولدش محروسه اصفهان.

خط شکسته نستعلیق، کا: محمود بن على اكبر تفرشی، تا: با تاریخ 1308 و 1311ق؛ 3 گ (167ر - 169ر) [ف: 7- 339].

• سرگذشت عزالملک و مؤيد الملك / داستان / فارسی

sargozašt-e ‘ez-ol-molk va mo'ayyed-ol-molk

سرگذشت عزالملک و مؤیدالملک، فرزندان نظام الملک طوسی، که هردو روز گاری وزارت بر کیارق را بر عهده داشتند و سپس هر یک به نوبت خویش معزول گشت. درباره عزالملک در این بخش چند سطر بیش نیست.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/4- طباطبائی

آغاز: عزالملک بن خواجه نظام الملک در اوائل سلطنت بر کیارق روزی چند بر مسند وزارت نشست ... مؤيد الملک بن نظام الملک به صفت علو همت ... موصوف و معروف بود؛ انجام: تن ده به رضا کانچه قضا بر تو نوشته است *** از تو نشود دور به تعویذ و حمائل.

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 4 ص (15-18)، اندازه: 25x15/5 سم [ف: 23- 200].

• سرگذشت فانفا / داستان / فارسی

sargozašt-e fānfā

کتابی در داستان و سرگذشت شخصی به نام «فانفا» که از زبان فرانسه به فارسی ترجمه شده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3268/1

آغاز: در اواسط ماه دسامبر 1813 مسیحی شخصی چون سرعت گام های اسب خویش در جاده عبور می نمود که آن جاده از میان جنگل سیاه مابين (بريزا) و (فریبورک) می گذرد سوار چنان؛ انجام: مادر صدای شلیک از بیرون بلند ولکه سرخ رنگ خون در پیشانی آن زن ظاهر گشت ژاک گفت مادر جان تو را کشتند.

تا آخر فصل هفتم را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مشمای سیاه، 39 گ، 20 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ: 3- 1098].

• سرگذشت فروغی / تراجم / فارسی

sargozašt-e forūqi

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5438/4

سرگذشت فروغی و چند قصیده؛ بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور، 12 گ (28-39)، قطع: ربعی 1 [ف: 16 - 8].

• سرگذشت فیض کاشانی / تراجم / فارسی

sargozašt-e feyz-e kāšānī

نظری، جمال الدين بن عليجان، ق 11 قمری

nazarī, jamāl-od dīn ebn-e 'alī-jān (- 17c)

در آن روشن شده است که فیض کاشانی چنان که توده مردم می پندارند صوفی نیست و شبهه ای که برخی کرده اند و او را از این گروه دانسته اند رد شده است، در پنج نمونه: 1. آن چه که فیض در پاسخ نامه محمد مقیم مشهدی نوشته؛ 2. آن چه در فهرست الكتب آورده؛ 3. آن چه در آداب السلوک یاد کرده؛ 4. آن چه در محاکمات نگاشته؛ 5. آن چه در کلمات طریفه نوشته است (در متن نمونه 4 و 5 پس و پیش شده است).

آغاز: بسمله. چنین گوید محرر این رساله و مورق این مقاله جمال الدين النطنزی.

انجام: و بحر نحو که امکان داشته باشد و دست دهد.

[فهرستواره منزوی 2165/3].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4282/1 و 4622/1- ف

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1088 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 25 گ (1-25)، 14 سطر (7×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 13 - 3250] و [فیلمها ف: 3 - 80].

سرگذشت قاآنی > احوال (ترجمه).

• سرگذشت قرطی (قرتی) / تراجم / فارسی

sargozašt-e qertī

قرتی همدانی، لطف الله، ق13 قمری

qertī hamedānī, lotf-o-llāh (- 19c)

سرگذشت و نمونه اشعار کربلائی لطف الله همدانی متخلص به قرطی، شاعر فکاهی گوی قرن 13؛ دو نمونه از مثنوی و غزل فکاهی او آمده یکی مثنوی در وصف بره اهدایی یکی از دوستان و دیگری غزلی در وصف زمستان (خطاب به یکی از بزرگان که با علاءالملک حاکم همدان دوستی داشته است). در کنار غزل مزبور پاسخ آن را نیز نوشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3512/14

کا: سید محمد رضوی قمی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج يشمی، 2 ص (78-79)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 10-1467].

• سرگذشت قطب نیریزی / تراجم / فارسی

sargozašt-e qotb-e neyrīzī

هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری

(1871 - 1801) hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī

رضا قلیخان هدایت در این نامه سرگذشت قطب نیریزی را آورده است.

[فهرستواره منزوی 2166/3].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 364

آغاز: بسمله. فَخْرُ العارفین وَ قدوه المكاشفين زَيْنُ المتالهین قُطْبُ الدین مُحَمَّدِ الحسینی ... نسبتش به بیست و سه واسطه بحضرت ... زین العابدین ... می رسد؛ انجام: بعضی ازین مثنویات را در تذکره ریاض العارفين مرقوم داشته ام و السلام.

خط: شکسته خوش، بی کا، بی تا؛ مهر: احمد بن محمد؛ 13 ص (13-1) [ف: 4- 699].

• سرگذشت کاشانی / تراجم / فارسی

sargozašt-e kāšānī

جامی در نفحات الانس سرگذشت کوتاهی از شیخ عبدالرزاق کاشانی (-730ق) می آورد و از رابطه و بحث های علمی عرفانی او با علاءالدوله سمنانی (م 736ق) سخن می گوید و نامه های متبادل میان آن دو را درباره اثبات و نفی وحدت وجود و درباره توحید حقیقی در آن کتاب وارد می کند. در این بخش مجموعه قسمتی از سرگذشت کاشانی و تعليقات علاءالدوله سمنانی در حاشیه نامه کاشانی به او از کتاب نفحات الانس عبدالرحمن جامی نقل شده است در صدر این بخش با قرمز نوشته: «از نفحات الانس» اما در ذیل برخی از فقرات تعليقات منقول نام عبدالغفور یادداشت شده، به نظر می رسد همه یا قسمتی از این بخش از شرح نفحات الانس عبدالغفور لاری باشد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/22- طباطبائی

آغاز:من نفحات الانس بدان که شیخ کمال الدین عبدالرزاق کاشی مرید نورالدين عبد الصمد نطنزی است؛ انجام: و جای دیگر نوشته که و من لم يصدق الجمله هان عليه ... کسی که مجمل را تصدیق نکند مفصل را نیز تصدیق نکند وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِحَقَائِقِ الْأُمُورِ.

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 4 ص (169-172)، اندازه: 25x15/5 سم [ف: 23- 208].

• سرگذشت کافران سیاه پوش / متفرقه / فارسی

sargozašt-e kāferān-e sīyāh pūš

شیرازی، حسین

šīrāzī, hasan

درباره طرز زندگی آنها است با پاره ای از لغات آنها.

چاپ: معارف، 10 (1372): 184-200.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3938 و 6062- ف

آغاز: بقیه احوال طایفه کافر سیاهپوش ... در خصوص پیشه و حرفه این فرقه طایفه کفار موصوف حرفه و صنعتی ندارند؛ انجام: گووا: اسب، پشكا: چوپان. ترجمه چاکر دعاگو سید حسین شیرازی مترجم هندی.

نام مؤلف به استناد نسخه پژوهی (439/1) ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 16 گ، 10 سطر (9×14)، اندازه: 15×22 سم [ف: 12 - 2929] و [فیلمها ف: 3 - 195].

• سرگذشت کریم خان زند / تاریخ ایران / فارسی

sargozašt-e karīm xān-e zand

اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری

(1881 - 1819) e'tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī

تاريخ تأليف: 1282ق، در هنگام وزارت میرزا محمد خان سپهسالار.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1277/3

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 23 سطر [ف: 5 - 254].

• سرگذشت کسانی که برای مشروطیت ایران کار کرده اند / تاریخ ایران / فارسی

sargozašt-e kasānī ke barāye mašrūtīyat-e īrān kār kardeh and

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2247/3

بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 9 - 905].

• سرگذشت گراپرل / تراجم / فارسی

sargozašt-e gerāperl

مترجم: منوچهر بن عماد الدوله، ق14 قمری.

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1310ق.

نویسنده زنی است انگلیسی که هم ثروت دارد و هم در مجالس شبانه حاضر و لذت و شادی صوری از زندگی می برد. او که با بزرگان کشور خود سروسری داشته بیا با دست به تألیف این کتاب می زند و اعمال و عشق طلبی و کام جویی های خود را بیان می دارد و در چهل فصل حقایق آنچه لازم ذکر است به وسیله او بیان می شود. در ضمن کتاب حاوی نامه های عاشقانه بسیاری از عاشق پیشگان اوست.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1748

آغاز: بسمله، فصل اول سبب تأليف كتاب بعضی هستند، انجام: عجالة هزار بوسه از دور می ربایم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، فلفل نمکی، جلد: مخمل بنفش، مذهب، -

59 گ، 14 سطر (12×27)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 4 - 208].

• سرگذشت گمنام شاعر / داستان / فارسی

sargozašt-e gomnām šā‘er

حالی اردبیلی، محسن بن حسن علی، 1287؟ - 1373؟ قمری

(1954 - 1870) hālī ardabīlī, mohsen ebn-e hasan ‘alī

شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 337

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 213].

• سرگذشت لاهوتی / تراجم / فارسی

sargozašt-e lāhūtī

لاهوتی، ق 19 میلادی

lahutli (- 19c)

سرگذشت خودنوشت شخصی است که به «لاهوتی» تخلص می نموده، گویا اهل کرمانشاه بوده و تاریخ های زندگی خود را به میلادی می آورد از 1904 میلادی که به خدمت ژاندارمری وارد شده تا 1946 که در تاجیکستان به شاعری و روزنامه نگاری و سرود گفتن و تئاتر مشغول بوده است. وی معاصر با عصر ظهور کمونیستی بوده و به روسیه رفته و بیشتر عمر خود را در آنجا سپری کرده است. وی شرح حال خود را در چند فصل سامان داده که در این نسخه از اوایل فصل اول تا اواخر فصل هشتم موجود است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1769- 10/79

آغاز: کرمانشاه املاک زیادی داشتند تعلیم و تربیت اولیه من مثل معمول بوده ولی چون ذوق ادبی زیاد داشتم ... تخلص خود را لاهوتی انتخاب کردم ... بالاخره در 1909 و 1910 که اولین مرتبه روزنامه ایران نو اشعار مرا طبع کرد؛ انجام: وهمین که عده ای زیر دست و پا رفته و تلف شدند دولت را متهم به ریختن.

خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ظاهرا این نسخه عكسی است و خطی نیست؛ جلد: مقوا، 132 گ، 11 سطر، اندازه: 14/5×2 سم [ف: 4 - 2297].

• سرگذشت مادموازل دمونت پانسير / تراجم / فارسی

sargozašt-e mādmoāzel domont pānsīyer

اعتماد السلطنه، محمدحسن بن علی، 1259-1313 قمری

eʻtemād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1896 - 1843)

در آغاز جلد اول آمده «سرگذشت مادموازل دمونت پانسیر که به خط خود نگاشته و اکنون در کتابخانه ملی فرانسه در شهر پاریس ضبط است». ترجمه جلد اول آن در تاریخ 27 رجب 1311 ق در جاجرود به اتمام رسیده و مترجم در پایان جلد اول افزوده: «ترجمه جلد اول سرگذشت مادموازل مونت پانسير به تاریخ 27 رجب المرجب سنه 1311 در جاجرود به اتمام رسید، 22 جمادی الاول گذشته شروع شد و امروز تمام شد في الواقع در ظرف یک ماه این جلد را حسب الامر الاقدس الاعلى روح العالمين فداه ترجمه نمودم در صورتی که شب و روز تمام یا ناخوش بودم یا به واسطه ناخوشی مادرم حواسی نداشتم. رجای واثق است که انشاء الله این ترجمه ناقابل مطبوع خاطر ... گردد و سبب تشویق گردد که مجلدات دیگر این سرگذشت که تاریخ صحیح صد سال سلطنت طايقه بوربون در مملکت فرانسه است به انجام رسد غلام خانه زاد محمد حسن الشهير باعتماد السلطنه».

1. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 8313

آغاز: بسمه تبارک و تعالی سرگذست ... اسمم مريم لقبم مونت پانسیر و در میان مردم انجام: در شهر لورلئان اینقدر ماندم تا احكام از پاریس بمن برسد و تکلیفم معلوم شود.

خط: نستعلیق، كا: محمد قزوینی بن حاجی محمد قلی آشوری، تا: 1311ق؛ حواشی به قلم مترجم دیده می شود؛ جلد: میشن عنابی، 144 گ، 14 سطر، اندازه: 21/5×33/5 سم [ف: 27/2 - 61].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18295

آغاز: بسمله. چنانچه در آخر جلد اول این کتاب ذکر شد؛ انجام بزودی شروع به جلد سیم نمایم ... با تمام رسید.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1311 ق، به نام ناصر الدین قاجار [رایانه].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18293

آغاز: بسمله. و به نستعین. دیباچه، بعد الحمد و الصلوه؛ انجام: در مملکت فرانسه است بانجام رسد ... معروف باشوری.

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1312 ق، به نام ناصر الدين قاجار [رایانه].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18296

آغاز: بسمله. بقیه وقایع هزار و ششصد و پنجاه و هفت؛ انجام: انشاء الله تعالی شروع بترجمه جلد چهارم نمایم.

جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1312 ق، به نام ناصر الدین قاجار [رایانه].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18297

آغاز: بسمله. بسم الله تعالی شانه چنانکه در آخر جلد سیم ذکر شد؛ انجام: در جاجرود بانجام رسید ... اعتمادالسلطنه سنه 1312.

جلد چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1312 ق، به نام ناصر الدین شاه قاجار [رایانه].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18298

آغاز: بسمله. در آخر مجلد پنجم بمطالعه کنندگان وعده داده بودم؛ انجام: باتمام رسید خانه زاد بی مقدار محمد حسن مترجم مشهود اعتماد السلطنه.

جلد ششم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1313 ق، به نام ناصر الدین -

قاجار [رایانه].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18299

آغاز: بسمله وَ بِهِ نستعین. حوادث و وقایعی که در سنه هزار و ششصد و هشتاد؛ انجام: بزحمت زیاد و قیمه گزاف از فرنگ خواست آوردند.

جلد هفتم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1313 ق، به نام ناصر الدین قاجار [رایانه].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 294- فيروز

خط: نستعلیق، کا: اسماعيل بن محمد اصفهانی، تا: 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی قرمز، 904 ص، 14 سطر، اندازه: 22×36 سم [ف: 21 - 353].

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18571

ج 6، بی کا، تا: 1338 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 1105 ص، اندازه: 15/1×22/2 سم [رایانه].

• سرگذشت مجلسی دوم / تراجم / فارسی

sargozašt-e majles7-ye dovvom

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2611/3

از آن چه در هامش امل الآمل و خود آن یافته شده است؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 7 ص (98-104)، 19 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 9 - 1469].

• سرگذشت محمود خان ملک الشعرا / تراجم / فارسی

sargozašt-e mahmūd xan malek-oš-šoʻarā

صبا، علیرضا

sabā, ‘alī-rezā

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3425/10- ف و 6697- عکس

نسخه اصل: نسخه آقای دکتر محسن صبا؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا، 19 سطر [فیلمها ف: 2 - 139 و 3- 259].

• سرگذشت محیی الدین / تراجم / عربی

sargozašt-e mohy-ed-dīn

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 336616

منقول از تاریخ یافعی و ذهبی و نیز فهرست برخی از مصنفات محيي الدين؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج قرمز، 1 ص (67)، اندازه: 16×21 سم [ف: 10 - 1205].

• سرگذشت مخترع راه آهن / تاریخ / فارسی

sargozašt-e moxtare‘-e rāh-āhan

حائری صدرالمعالی، حسین بن رضا، - 1336 قمری

(1918-) hā’erī sadr-ol-ma‘ālī, hoseyn ebn-e rezā

تاریخ تأليف: 1301 ق.

سرگذشت جارج ستيفنس مخترع راه آهن است که از یکی از جراید اروپایی در دارالترجمه همایونی ترجمه شده است.

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1103

آغاز: این شخص جلیل القدر همان شخص یگانه ای است که در دنیا؛ انجام: که یادگار چند هزار پادشاه بود برای ملکه انگلستان فرستادند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1301ق، مجدول؛ مهر: «حسین الرضوی 1338»؛ 13 گ، 12 سطر، اندازه:17×25/5 سم [مؤيد: 3- 100].

• سرگذشت مرد خسیس مسمی به حاجی قره / داستان / فارسی

sargozašt-e mard-e xasīs mosammā be hājī qara

بلگرامی، محمد جعفر، ق13 قمری

belegrāmī, mohammad jaʼfar (-19c)

رمانی است که از زبان خارجی ترجمه شده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 546/1- 27/134

آغاز: بسمله مجلس اول واقع می شود در کنار او به حیدربیگ در زیر درخت بلوط حیدر بیگ صفربیگ هر دو مکمل و مسلح چست و چابک؛ انجام: حاجی قره - خدا عمر و دولت تو را زیاد کند آقا تا عمر دارم این التفات شما را فراموش نخواهم کرد (نچالنگ دور می رود آدم هایش هم پشت سر آنها می روند پرده می افتد تمام می شود).

خط: تحریری، كا: سید علی حسین ساحل بلگرامی، تا: 1339ق؛ جلد: مقوای، 62 گ، 11 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4 - 2297].

• سرگذشت مظفر علیشاه کرمانی / تراجم / فارسی

sargozašt-e mozaffar ‘alī šāh-e kermānī

شرح حال میرزا محمد تقی بن میرزا کاظم کرمانی ملقب به مظفر على شاه است. شرح حال دیگری از زندگی وی سراغ داریم که بسیار مختصر است و تأليف حبيب الدين محمدبن علی اصغر گلپایگانی (بعد از 1265 ق) است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1057/2- 6/147

آغاز: بسمله ذکر أَحْوَالِ قدوة العارفین مولانا مظفر علیشاه طاب ثراه. اسم شریف آن جناب میرزا محمد تقی بن میرزا محمد کاظم است افضل فضلای زمان و اعلم علمای دوران بود و انجام: ای مست شراب عشق سرمد مددی *** ای محرم خاندان احمد مددی / ای آیینه على اوحد مددی *** ای رند قلندر مجرد مددی وصلی الله على محمد و آله الطاهرين.

خط: نستعلیق، كا: على بن خانلر قمی، تا: 2 رمضان 1319ق؛ 36 گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 4 - 2298].

• سرگذشت معصومین (علیهم السلام) / تاریخ معصومین / فارسی

sargozašt-e ma‘sūmīn

بخشی است کتابی که در بیان شرح حال پیامبر و امامان نگارش یافته است. باب سوم و چهارم در این بخش موجود است و در باب چهارم بعضی از احوال حضرت فاطمه (علیها السلام) را از وقت ولادت تا زمان وفات آورده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2930/11

آغاز: رسید گفت ای بریر ...؟ گمان من بتو آنست که از جمله گمراهانی؛ انجام: از دست ساقی کوثر سیراب خواهی شد جواب بحرب در آمد و بیست تن را بی سر کرد ... از پای در افتاد.

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید و آبی و زرد، جلد: تیماج مشکی، 46 ص (460-505)، 19، 16، 15، 14 سطر، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 10 - 340].

• سرگذشت ملا محمد باقر مجلسی / تراجم / فارسی

sargozašt-e mollā mohammad bāqer-e majlesī

حیدر علی بن فاضل، ق13 قمری

heydar ‘alī ebn-e fāzel (-19c)

تاریخ تأليف: 14 ربیع الثانی 1209 ق.

مؤلف که از خویشان ملا محمد باقر مجلسی است می گوید بنا به خواهش جمعی از دوستان و خویشان نسبی این تذکره را فراهم آوردم.

آغاز: بسمله. الحمدلله الْكَرِيمِ الْغَفَّارُ ... و بعد چون جمعی از برادران ایمانی و خویشان روحانی مثل جناب عم معظم مكرم میرزا ابوالقاسم از حقیر خواهش نمودند که بنویسم تذکره ای بجهت ایشان در خصوص سلسله عالی جناب ... آخوند ملا محمد باقرا مجلسی ... لاجرم ... می نگارد ... که نسبت حقیر چنین است: حیدر علی بن الفاضل ... میرزا عزیزالله بن الفاضل ... میرزا محمد تقی بن الفاضل ... میرزا محمد کاظم بن الفاضل ... المولى عزیزالله بن الفاضل ... المولی محمد تقی بن المرحوم ... المولی مقصود على المجلسی ... .

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5501/5

آغاز: برابر؛ انجام: با اینکه مأمور بودم و المأمور معذور نوشتم این تذکره جلیله را بعد از فراغ پنج روز از تصنیف او ... .

خط: نسخ، كا: حسنعلی اصفهانی الماسی مجلسی پسر عموی مصنف، تا: 19 ربيع الثانی 1209ق، پنج روز پس از نگارش کتاب؛ کاغذ: اصفهانی، 21 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 16- 404].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2611/5

آغاز: برابر؛ انجام: سیما انساب سمعانی با اینکه بودم معذور و المأمور معذور نوشتم این تذکره جلیله را بعد از فراغ پنج روز از تصنيف او از روی خط عالی حضرت ... استادی ... ابْنُ عَمِّي أَمْ مُصَنِّفُ هَذِهِ الرِّسَالَةِ وَ التَّذْكِرَةِ وَ أَنَا الْعَبْدِ ... حسینعلی اصفهانی الالماسي الْمَجْلِسِيُّ فِي تَاسِعَ وَ عشرین شَهْرِ رَبِيعِ الثَّانِي سَنَةً 1209 وَ أَنَا الْعَبْدِ ... سید حَسَنِ بْنِ ابی طَالِبِ الْحُسْنَى الحسینی فی پنج شنبه 14 شَهْرِ شَوَّالٍ المکرم 1288.

بی کا، تا: 14 شوال 1288ق؛ از روی نسخه حسین علی سپاهانی الماسی مجلسی مورخ 29 ربیع الثانی 1209 نوشته شده از روی خط مؤلف؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 21 ص (136 - 156)، 19 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 9 - 1469].

• سرگذشت ملا هادی سبزواری / تراجم / فارسی

sargozašt-e mollā hādī-ye sabzevārī

هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری

(1871 - 1801) hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4930/3

خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق، جا: تبریز؛ 1 ص [ف: 8- 127].

سرگذشت ملک آرا > زندگینامه خود نوشت.

• سرگذشت ملک الحكماء / تراجم / فارسی

sargozašt-e malek-ol-hokamā’

ملک الحكماء، محمد حسن بن محمد خان

malek-ol-hokamā’, mohammad hasan ebn-e mohammad xān

زندگی نامه خودنوشت اوست و بایستی ملک الحكما فرزند محمد خان خجسته باشد.

چاپ: فرهنگ ایران زمین، به کوشش ایرج افشار، شماره 17، 9 1347 ش، صص 118-148.

[فهرستواره منزوی 2166/3].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3425/8- ف

نسخه اصل: نسخه آقای دکتر محسن صبا؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2- 139].

سرگذشت مولوی > شرح حال ملای رومی.

• سرگذشت مولوی / تراجم / فارسی

sargozašt-e mowlavī

حسینی عاملی، محمد شفیع بن محمد، ق 12 قمری

hoseynī ‘āmelī, mohammad safi' ebn-e mohammad (

18c).

تاریخ تأليف: 1185ق

سرگذشت مولوی و رد بر دشمنان او و شرح و حل برخی از مشکلات مثنوی و رد آن از چند تن از فقیهان قرن 11 که از مولوی بد گفته اند یاد شده است؛ چنین است فهرست آن: مقدمه در سر گذشت مولوی؛ باب 1. تشیع مولوی؛ باب 2. حل اشکال فرد «لیک بیغم شو شفيع تومنم»؛ باب 3. حل اشکال «هیچ بعضی نیست در جانم ز تو»؛ خاتمه مشایخ اهل عرفان از اویس تا میرزا محمد صادق تفرشی.

آغاز: لَولَا نَفَحَاتِ عَصْرِ رَوْضِ الْقَدَمِ *** لَولَا لمعات شَمْسٍ نُورِ الْكَرَمِ / ما كانَ مِنِ الْوُجُودِ قِطَعاً أَثَرِ *** وَ الْعَالِمُ فِي جت ظَلَامِ الْعَدَمِ.

عالم همه موجودات ز اسماء خداست.

انجام: طریقه ارتیض بدرجه كمال بود.

[فهرستواره منزوی 1916/3].

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 109/5- ج

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 106گ (185-80ر) [ف: 1- 167].

• سرگذشت مولوی / تراجم / فارسی

sargozašt-e mowlavī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8796

سرگذشت مولوی یا رساله تحقیق در احوال مولانا؛ خط: نستعلیق، كان عبرت، بی تا، کاغذ: فرنگی، 135 ص، 11 سطر (8×15)، اندازه: 15×23 سم [ف: 17 - 223].

• سرگذشت مولوی / تراجم / فارسی

sargozašt-e mowlavī

شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 26/4

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 219].

• سرگذشت مولوی رومی / شعر، تراجم / فارسی

sargozašt-e mowlavī rūmī

وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، 1232-1298 قمری

(1881 - 1817) vaqār-e šīrāzī, ahmad ebn-e mohammad safī“

[فهرستواره منزوی 2166/3].

همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 1758/2

آغاز: مِنْ کلام مُسْوَدَّةُ (؟) الْوَقَارَ الشِّيرَازِيِّ ابْنِ الْمَرْحُومَ الْمَغْفُورِ الْوِصَالِ أَعْلَى اللَّهُ دَرَجَتَهُ فِي مَعْمُورَةً المبمئی أَنْشَدَهُ ... حَبَّذَا أَزُّ این کتاب مستطاب *** مَخْزَنُ أَسْرَارِ وَ قانون صَوَابٍ / حَبَّذَا زین نامه فرخنده فال ... / چون نمودی عرض بحر مثنوی *** شمه بر خان ز حال مولوی / لازم آمد چون شنیدی قال او *** هم شناساگردی از احوال او؛ انجام: شکر یزدان را که بعد از سعی تام *** این کتاب مستطاب آمد تمام / صد درود و صد سلام از کردگار *** بر پیمبر هم بال حق شعار .. و تاریخ اتمام الْكِتَابِ فِي يدالاقل وَقَارٍ الفكار فِي البمبئی ... بِالنَّبِيِّ وَ آلِهِ الأمجاد وَ أَصْحَابُهُ الْأَوْتَادُ وَ جَمِيعُ الْخَلْقِ مِنَ الْعِبَادِ الرَّشَادِ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

كان محمد شفیع بن محمد سعید، تا: 1269 ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1491].

• سرگذشت مهاتما گاندی (مختصر) / تاریخ / فارسی

sargozašt-e mahātmā gāndī (mx.)

رومن رولان، - 1944 میلادی

(1944-) roman, rolān

ترجمه محمد قاضی (معاصر)؛ تهیه و تنظیم از سعید برادران (معاصر).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11634

آغاز: چشمان آرام و کدر، کوتاه قد و ضعيف الجثه، با صورت لاغر و گوش های بزرگ برگشته انجام: خوب می توان دید که چگونه غرور کور کورانه امپراطوری نتوانسته است یک شعبه بزرگ امپراطوری را نگاهدارد.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: کاغذی، 21 گ، 12 سطر (15x15)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 34 - 27].

• سرگذشت مهاجران جزیره لنکلن / داستان / فارسی

sargozašt-e mohājerān-e jazīre-ye lankoln

علینقی، ق13 قمری

all-naq (-19c)

ژول ورن که از داستانسراهای علمی فرانسه است در این داستان سرگذشت چند مهاجر خیالی را به جزیره اختراعی خود لنكلن بیان می دارد و می نویسد که آنها در این جزیره به چه مشکلاتی برخوردند و بر آنها چه مصایبی رفت.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1725

آغاز: بقیه سرگذشت چند نفر مهاجر در جزیره لنکلن از تألیفات ژول ورن؛ انجام: و از این که حواسش از خیالات تازه مغشوش خود را بخواب کرد (بقیه این داستان در نمره آیته).

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، قرمز، 41 گ، 14 سطر (12/5×22)، اندازه: 20/5×32 سم [ف: 4 - 190].

• سرگذشت مهدی / تاریخ / فارسی

sargozašt-e mahdī

کاشانی، محمد علی

kāšānī, mohammad ‘alī

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: جنگ 482

بی کا، بیتا [نشریه: 2 – 81].

• سرگذشت میرزا مؤيد الدوله / تاریخ / فارسی

sargozašt-e mīrzā mo’ayyed-od-davla

قاجار، طهماسب میرزا بن محمد على، 1220- قرن 13 قمری

qājār, tahmāsb mīrzā ebn-e mohammad ‘alī (1806-19c)

گویا عباسقلی سپهر از طهماسب میرزای مؤيد الدوله پسر شاهزاده محمد علی میرزا متخلص به دولت پسر فتحعلی شاه قاجار سرگذشت وی را خواسته و او در این رسال اجمالی از وقایع زندگانی و سرگذشت خویش را شرح داده است. مؤيد الدولة در 1220 ق در شهر قزوین متولد شده، وی اهل فضل دانش بوده و در زمان ناصرالدین شاه به حکومت کرمان منصوب شد و نیز مأمور نظم بلوچستان گردید.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2872/2

آغاز: در چهاردهم شهر شعبان العظم سنظ یکهزار و دویست و بیست هجری در شهر قزوین از كتم عدم بعرصه وجود آدم و در سنه يكهزار و دویست و سی دو که ده سال از سنین عمرم گذشته بود حسب الحكم خاقان مغفور شاهزاده مبرور حاکم قلمرو علیگر شدم و آن چه در زمان حکومت آنجا از آبادی ولایت؛ انجام: فضائل دیگر بهیچوجه در خود سراغ ندارم اینها هم دخلی بمن ندارد همه از قوت طالع پادشاهان بزرگ و یمن دولت ابد مدت است. قلم معجز نگار سپهر از روی هرچه می داند خواهد نوشت این یادداشت را با اصرار نوشتم بعد از استحضار بشویید و بکس نگویید و السلام خير ختام.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 11 ص (120-110)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10 - 224].

سرگذشت ناپلئون > تاریخ ناپلئون بناپارت.

• سرگذشت ناپلئون / تاریخ پادشاهان / فارسی

sargozašt-e nāpel'on

با این عنوان ها: صورت اول جنگ پاریس است، صورت دوم جنگ ايطاليا، صورت سیم وارد شدن ناپلئون به شهر میلانست ... تا صورت نودم.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5792/1

آغاز: تاریخ ناپلئون بر وجه مختصر که تصویر بعضی از حرکات و کارهای او را کشیده اند ... در باب تولد و اصل و نسب و نجابت ناپلئون اختلاف و گفتگوی بسیار است. اصح اقوال؛ انجام: صورت نودم. نشان دیگر است که در میان مقبره ناپلئون ساخته اند. و اسم جنگ های معتبر ناپلئون را در روی آن نوشته اند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 25 گ (1پ-25پ) [ف: 9 - 40].

• سرگذشت ناصر الملک / تاریخ / فارسی

sargozašt-e nāser-ol-molk

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2247/4

بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 9 - 905].

• سرگذشت ناصر خسرو / تراجم / فارسی

sargozašt-e nāser xosrow

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5085/19

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 8 - 195].

• سرگذشت نامه / تراجم / فارسی

sargozašt nāma

محمد حسین شاه، ق13 قمری

mohammad hoseyn šāh (-19c)

شرح حال و زندگانی و مسافرت گذشتگان او از بخارا به هندوستان و مهاجرت آنها بدانجا را در آن آورده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9741

آغاز: بسمله. حمد و ثنا مر خالقی را که ماشطه قدرتش به محبوبان جهان جلوه حسن نمایان ساخته و شکر و سپاس مر صانعی را که مشاطه ارادتش دلهای عاشقان را به عشق جمال آنها پرداخته؛ انجام: من و دست و دامان آل رسول صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ. تمام شد، ربيع الاول سنه 1267.

خط: نستعلیق ریز، کا: سراج الدین احمد، تا: 5 ربیع الثانی 1302 ق، کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 83 گ، 19 سطر (15×29)، اندازه: 20×32 سم [ف: 17 - 471].

• سرگذشت نامه / متفرقه / فارسی

sargozašt-nām3

شعاع شیرازی، محمد حسین بن ابوالحسن، 1298 - 1364 قمری

šo‘ā‘-e šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e ab-ol-hasan

(1945 - 1881)

با شعرهای او و نامه هایی که به او نوشته شده از خود او.

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 297 حکمت

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: خشتی [ف: 2 - 23].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4531- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 68].

• سرگذشت نامه / تاریخ / فارسی

sargozašt-nāme

سرگذشت میرزا عیسی وزیر میرزا یوسف صدر اعظم و عنوان فصل دارد و تاریخ سیاسی قاجار از آن روشن گشته و وضع آشفته و هرج و مرج آن زمان در آن یاد شده است.

[فهرستواره منزوی 983/2].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3236/1

آغاز: بسمله. و به نستعین. میرزا عیسی را بر خود تقدیم ندهد هم در وصف میرزا موسي تقصیر کرده؛ انجام: تا در میانه خواسته کردگار چیست بِمَنِّ اللَّهِ وَ يُمْنٍ تَوْفِيقِهِ حرره شَفِيعُ الحسینی الْفَرَاهَانِيِّ فِي شَهْرِ شَعْبَانَ الْمُعَظِّمُ 1311.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد شفیع حسینی فراهانی، تا: 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 40 گ (1-40)، 13 سطر (6×20)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 11 - 2192].

• سرگذشت نامه تاج الأدبا و الشعرا / تراجم / فارسی

sargozašt-nāme-ye tāj-ol-odabā va-š šo‘arā

نوای شیرازی، حیدر علی بن محمد مهدی، ق13 قمری

navā-ye šīrāzī, heydar 'alī ebn-e mohammad mahdī (-19c)

میرزا حیدر علی معروف به حاجی آقای نوا به قلم خودش.

شیراز؛ فروردین (آقای)؛ شماره نسخه: 6

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 278].

• سرگذشت نامه نظام الدین اولیاء / تراجم / فارسی

sargozašt-nāme-ye nezām-od-dīn owlīyā'

حسین خان بهادر

hoseyn xān bahādor

در بالای ص 1 به خط دیگری آمده است «رساله سید خواجه سبزواری» ولی چنین نیست بلکه سید محمد خواجه نیای نیای مؤلف است نه خود او. در این یکی سرگذشت سلسله نظام الدین اولیاء آمده است. مؤلف پسر میر بهاء الدین حسین خان بهادر عروج است پسر میر نورالدین حسین خان پسر میر ضیاء الدین حسین خان مانی رنگین پسر میر ضیاء الدین حسین خان کلان پسر قاضی سید مسعودخان پسر سید محمد خواجه سبزواری قاضی دربار عالم گیر پسر سید صدر که منصب پدر خود سید یوسف ضیاء الدین رهبر پانزده هزار سوار در روزگار شاه جهان پادشاه را داشته است. مولوی محمد فخر الدين خلف شاه نظام الدین نیای مادری مادر میر بهاء الدین حسین خان مروج پدر میر ضیاء الدین حسین خان بهادر محرر و مؤلف این رساله است که در دهلی بوده است. در آن آمده است که «درین مقام پاره ای از احوال نظام الدین اولیاء نوشته می شود».

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9725/2

آغاز کیفیت سلسله انساب جد پدری و جد مادری میر ضیاء الدین حسین خان بهادر؛ انجام: حضرت خواجہ نور محمد غریب نواز 3 ذی حجه.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 670 ص [ف: 17 - 466].

• سرگذشت نظام الملک / تراجم / فارسی

sargozašt-e nezām-ol-molk

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4864/62

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی، مذهب، 14 ص (190-203)، سطور چلیپایی (13/5×23/5)، اندازه: 17×28 سم [ف: 14 - 3887].

• سرگذشت و اشعار سرمد / داستان / فارسی

sargozašt va aš‘ār-e sarmad

سرمد، محمد سعید

sarmad, mohammad sa‘īd

نویسنده می گوید: اشعاری به سبک عرفا گفته و بد نگفته است. از اوست: «هم مطيع قرآنم هم کشیش و رهبانم *** ربی یهودانم کافرم مسلمانم».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1045/31- طباطبائی

کا: سید محمد بن صادق طباطبائی (سنگلجی)، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 3 ص (128-130)، اندازه: 11×17 سم [ف: 23 - 349].

• سرگذشت وزیر خان لنکران / داستان / فارسی

sargozašt-e vazīt xān-e lankarān

قراچه داغی، محمد جعفر بن محمد باقر، - 1310 قمری

(1893-) qarāče dāqī, mohammad ja far ebn-e mohammad bāqer

رمانی است که از زبان خارجی ترجمه شده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5464/2- 27/134

آغاز: بسمله پنجاه سال قبل از این کنار دریای خزر در شهر النكران خانه مرزا حبیب وزیر واقع می شود. وزیر در اطاق دم اندورن نشسته و حاجی صالح؛ انجام: تیمور آقا باتفاق حضرات از اطاق بیرون می آید وزیر با تحير تمام در خانه می ماند غلام ها (بصدای بلند در میان حیاط) تیمور آقا سلامت باشد پرده می افتد تمام می شود.

خط: تحریری، كا: سید علی حسینی ساحل بلگرامی، تا: 8 شعبان 739ق با جلد:مقوای، 37 گ، 11 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4- 2299].

• سرگذشت وزیر زاده قاجار / داستان / فارسی

sargozašt-e vazīr-zāda-ye qājār

انشائی با داستان های شیرین که وزیر زاده ای نزد کسی که معلم پسر شاهزاده والی و دیگر بزرگ زادگان هم بوده است درس می خوانده، آن شاه زاده وی را به کاخ عمادیه می خواند که از او کام بر گیرد و او با زرنگی و نیرنگ از او می دهد. آغاز: شبی در بستر راحت خفته و ترک قیودات این دنیای فانی را گفته در عالم واقعه دیدم ... .

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7520

آغاز: برابر؛ انجام: نانویس مانده: تو بسر شام همی ماند گویا ماده.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 76 ص، 12 سطر (7×13)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 16 - 607].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 361- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 160].

• سرگذشت و سفرنامه / سفرنامه / فارسی

sargozašt va safar-nāme

پژمان، حبیب الله خان، ق 14 قمری

pežmān, habīb-o-llāh xān (-20c)

از حبیب الله خان پژمان عالم اسرار تا تاریخ 1350 برای خودش. در آن شعر الفت اصفهانی و غزلی از مسافر با عنوان یادگاری حاجی سید حسن لاهیجانی کشمیری در خانه کربلائی غلامحسین خان در 16 جمادی الاول 1348 و غزل مسکین مورخ 22 شوال 1271 و غزل و رباعی منور علیشاه حقانی شاه حیاتی مورخ 2 ربیع الثانی 1347 به خط خود و غزل على قهرمانی به خط خود او در 29 رجب 1349 و علی اصغر مستوفی گرگانی و چند رباعی از مؤلف در آغاز نسخه هست.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4533

آغاز: بسمله 1 بنام خداوند بخشنده مهربان آن یکتا کریم و رحیمی که از پرتو ذاتش ما بندگان مدت عمر را آسایش نموده؛ انجام: بعدها هم یادی از ما خواهید فرمود.

خط نستعلیق، کاتب =مؤلف، بی تا، کاغذ:فرنگی، جلد:تیماج مشکی، 316 گ، 23 سطر (9×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 13-3483].

• سرگذشت و سیرت نامه = مقامات مظهری = لطایف خمسه = احوال و مقامات میرزا مظهر جان جانان / تراجم / فارسی

sargozašt va sīrat-nāme = maqāmāt-e mazharī = latāyef-e xamse = ahvāl va maqāmāt-e mīrzā mazhar jān-e jānān

علوی مجددی، شاه غلامعلی، - 1240 قمری

(1825-) ‘alavī mojaddedī, šāh qolām ‘alī

رساله ای است در سر گذشت و مقامات شمس الدين حبيب الله میرزا مظهر جان جانان و جانشینان او از شاه غلامعلی شاه عبدالله علوی مجددی دهلوی و گزیده ای است از کتاب مولوی نعیم الله با اجازه او در هجده فصل و داستان گروه های نقشبندی مجددی و قادری و چشتی و چهار پیر سید نور محمد بدوانی و حاجی محمد افضل و حافظ سعدالله و شیخ الشمس محمد عابد در آن هست، در فصل هفدهم آن سرگذشت چهل و شش تن از صوفیان چشتی قادری آمده است.

آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد می گوید ... عبدالله معروف به غلامعلی ... این رساله ایست مختصر و منتخب از کتاب ... مولوی نعیم الله در احوال ... شمس الدين حبیب الله حضرت میرزا جان جانان ... و احوال خلفای ایشان ... مشتمل است بر هجده فصل.

انجام: این که متضمن بعضی فوائد بود تبرکا نوشته فالحمدالله كَمَا يَجِبُ رَبَّنا وَ يَرْضَى وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ وَ بارک وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً كَثِيراً.

چاپ: مکرر چاپ شده.

[فهرستواره منزوی 2293/3].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4522/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، (2پ- 133ر) 15 سطر (7×14)، اندازه: 12×20 سم [ف: 13- 3472].

• سرگذشت و سیرت نامه / تراجم / فارسی

sargozašt va sīrat-nāme

مجددی، عبدالغني

mojaddedī, 'abd-ol-qanī

وابسته به: سرگذشت و سیرت نامه؛ علوی مجددی، شاه غلامعلی (-1240ق).

از عبدالغنی مجددی و تکمله رساله سرگذشت و سیرت نامه شمس الدین حبیب الله میرزا مظهر جان جانان شهید ساخته شاه عبدالله شاه غلامعلی مجددی که از دیگران در آن یاد شده و سرگذشت خود جان جانان به خوبی در آن نیامده بود. عبد الغني از روی جواهر علویه عم شاه فقير رؤوف احمد این رساله را نوشته و از آگاهی های خود هم در آن گذارده است. دو قصیده خالد شهر زوری کردی یکی به عربی و یکی به فارسی در پایان آن هست.

آغاز: بسمله. بعد حمد و صلوة گرفتار خود بینی و منی درویش دلریش عبدالغني مجددی اظهار می نماید که درین اوان بحسن سعی ... عبدالرحمان خان رساله مؤلفه در ذکر حالات و مقامات حضرت شمس الدين حبيب الله جناب میرزا مظهر جان جانان شهید رحمة الله علیه در قالب طبع در آمد.

انجام: میر نقش على كسب نسبت از حضرت ایشان نموده بلکهنو ساکن شدند.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4522/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 40 گ (134ر -173ر)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 20x12 سم [ف: 13- 3473].

• سرگذشتی از پیامبر / تاریخ پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) / فارسی

sargozaštī az payāmbar

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 18/ 1150- ف

نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 18 خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1- 571].

• سرگذشت یاقوت حموی / تاریخ / فارسی

sargozašt-e yāqūt-e hemavī

اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری

(1819-1881) e-tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī

برگرفته از معجم البلدان با مطلب های دیگر.

تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 1277/2

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 23 سطر [ف: 5 – 245].

• سرگذشت یک ساله / تاریخ / فارسی

sargozašt-e yek sāla

زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری

(1973 - 1891) zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh

اثری است بسیار سودمند. مؤلف در این کتاب سرگذشت یک سال زندگی خود را (از یکشنبه 11 ذیقعده 1331 تا دهه دوم ذیحجه 1332) به مرور نوشته و جزئیات و بسیاری از کارهای عادی و روزمره زندگی آن روز را در طی آن شرح داده است. او سپس چهل و پنج سال بعد در سال 1377 در نثر کتاب تجدید نظر نمود و توضیحات و مطالبی سودمند در کنار برگ ها افزود (ش 137 نسخه ها). این اثر هم چنان که گفته شد به خاطر آن که آینه ای گویا و زنده از محیط زندگانی 65 سال پیش کشور ما و هم تصویری روشن از وضع مدارس و حوزه های علمی و «روحانیت» در آن دوران است (با آن که به گفته مؤلف بزرگوار در یادداشت پایان نسخه: نثر فارسی آن گاه آمیخته به اصطلاحات ترکی و محلی است)، از رهگذر بررسی تاریخ اجتماعی دوره های اخیر بسیار ارزنده و مغتنم است. جز آن مطالبی نیز که در بررسی مجدد کتاب در مورد اعلام یاد شده در متن و سرگذشت و وفيات آنان نوشته شده برای کسانی که در تاریخ و جهات دیگر مربوط به شهر زنجان بررسی و مطالعه می کنند بسی سودمند تواند بود.

قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 137

آغاز: بسمله، بعد الحمد و الصلاة اليوم که روز یکشنبه اول عشر ثانی شهر ذي القعدة الحرام 1231 است بعد از بیداری و ادای فریضه دو گانه ایزد باری چایی دم کرده به تلاوت کلام الله المجيد مشغلت ورزیدم. جناب آقا شیخ حمید سلمه الله هم تشریف داشتند ... .

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 144 گ، قطع: ربعی [چند نسخه -ف: - 246].

• سر اللباب في شرح قصيدة العقاب / کیمیا / عربی

sirr-ul-lubāb fī š.-i qasīdat-il ‘uqāb

آغاز: بسمله وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلِّمْ وَ بَعْدَ فَهَذَا سِرْ کتاب اللُّبَابِ فِي شَرْحِ قَصِيدَةً الْعِقَابِ وَ ضعتها لِذَوِي الْأَلْبابِ فتوحا مِنَ الْكَرِيمِ الْوَهَّابِ أَنِ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ ... .

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10796

خط: نستعلیق، کا: ابوطالب، تا: 1283ق [الفبائی: - 305].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2108/10

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مَهْمَا كَانَ غَيْرَ تَدْبِيرِ هَذِهِ الْكِبْرِيتِ مِنْ تدابیر الْكِبْرِيتِ فَهُوَ مُحَالُ وَ اللَّهُ اعْلَمْ. انْتَهَى.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 10 گ (151ر -160ر)، 16 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 10×17 سم -

[ف: 8- 745].

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3738/3

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد حسن حسینی، تا 1304ق؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: تیماج ماشی، 5 ص (12- 16)، 24 سطر (12/5×17)، اندازه: 16×21 سم [ف: 5 - 1774].

• سر اللغة / لغت / عربی

sirr-ul luğa

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 799/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 16گ (25ر - 40ر) [ف: 5 - 178].

• سرمایه ایمان / كلام و اعتقادات / فارسی

sarmāye-ye īmān

لاهیجی، عبدالرزاق بن على، - 1071؟ قمری

(1661-) lāhījī, abd-or-razzāq ebn-e ‘alī

وابسته به: گوهر مراد؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن على (-1071).

تاريخ تأليف: 1058 ق.

یک دوره فشرده اصول عقاید شیعی است. این کتاب خلاصه ای از گوهر مراد عبدالرزاق لاهیجی است. وی گوهر مراد را ابتدا برای شاه عباس دوم صفوی (1052-1078ق) نوشت ولی چون آن کتاب درخور فهم عموم نبود به درخواست یکی از دوستان خود از آن خلاصه ای ترتیب داد که «به ضبط مبتدي اقرب و به فهمش اسرع بود و منحصر باشد در مسائل ضروریه اعتقادیه که در حصول ایمان کمتر از آن مجزی نبود» و آن را سرمایه ایمان نامید و مشتمل بر یک «مقدمه و پنج «باب» است: مقدمه: در ذكر بعضی اصطلاحات منطقیه در بیان هیات شکل اول قياس و استثنائی؛ باب 1. توحيد؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد.

آغاز: أَمَّا بَعْدُ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ ... چنین گوید الْعَبْدُ الملتجی عبدالرزاق اللاهیجی ... که موسومست بسرمایه ایمان ... بموافقت اصول خمسه بر پنج باب مرتب شد ... مقدمه در ذکر بعضی اصطلاحات.

انجام و حق وجوب آن است بر هرکه عالم باشد به حسن معروف و قبح منکر و تجویز تأثیر و انتفای مفسده کند هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة و الحمدلله اولا و آخرا.

چاپ: مشار فارسی، ج 3، ص 2995؛ ایران، کارخانه على قلی خان، 1310ق، با تصحیح و مقابله آقا شیخ محمد قراباغی نجفی، سنگی، خشتی، 111ص، با سعی و اهتمام آقا شیخ محمد قراباغی نجفی، به درخواست و نفقه و وقف از سوی عادل خان تاجر باشی قرباغی و آقا مشهدی علی اکبر تاجر قرباغي (ثواب وقف به ارواح آقا نجفعلی و آقا عباسقلی و آقا داداش تاجران قرباغی)؛ هند، بمبئی، 1304 ق، سنگی، رقعی، 136 ص.

[نسخه های منزوی 955 و 801/2، الذريعة 172/12 ؛ أعيان الشيعة 470/7؛ ريحانة الأدب 362/4 -363؛ مكتبة أَمِيرُ المؤمنین 407/2 و 408/2؛ فهرستواره منزوی 166/6 ؛ دنا 108/6-111].

شرح و حواشی:

1- منتخب سرمایه ایمان.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6688

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 125 گ، 16 سطر (5×15)، اندازه: 9/8×18/5 سم [رایانه].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8039

خط: نستعلیق زیبا، كا: عماد حسینی، تا: دوشنبه 29 جمادی الاول 1071ق، به جهت فرزندش عبدالکریم؛ مجدول؛ تملک: جلال الدين بن مؤيد الدوله به تاریخ 1269، اعتماد الأطبا به تاریخ 1301 با مهر «اعتماد الأطبا» (بیضی)؛ مهر: «عبده جلال الدین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120 گ، 15 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف:21- 46].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 6290

خط: نستعلیق، کا: محمد على، تا: پنج شنبه اواسط جمادی الاول 1072ق، جا: ابهر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 62 گ (26پ -87ر)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 16 – 262].

4. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1837

خط: نستعلیق، کا: میرزا بیک بن ملکی دماوندی، تا: 1073ق؛ 170 گ، 14 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 2 - 69].

5. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1036

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، كا: ابن ملکی میرزا بیک الدماوندی، تا: 1073ق؛ کاغذ: خاکستری، جلد: مقوا و کاغذ مشکی، 340 ص، 14 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [فهرست عراقی: 1- 337].

6. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 186 فهرست

خط: نسخ، كا: نذر علی تبریزی، تا: شوال 1075ق؛ مجدول مذهب؛ تملک: محمد بن كاظم در 1305؛ جلد: تیماج عنابی، 105 گ، 17 سطر (6/5×14)، اندازه: 14×24 سم [ف: - 103].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14276

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: شریف دامغانی، تا: 1077ق [الفبائی: - 307].

8. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 571

خط: نستعلیق، كا: میر علی اکبر بن سید حسین، تا: 1079ق [ف:16].

9. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 228/17- فرخ

خط نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1083ق؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، 4 ص (12-15)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: - 210].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12217

آغاز: پس از خطبه و نام مؤلف: که یکی از اجلای اخلای عظام و اعاظم؛ انجام: هذا اخر ما اردنا ایراده في هذه الرساله الحمدلله اولا -

و اخرا.

خط: نسخ، كا: محمد باقر بن شمس الدین نیریزی، تا: پنج شنبه 20 جمادی الثانی 1083ق، جان قندهار؛ این نسخه مشتمل بر این ضمایم است: قطعه از «نافع يوم الحشر» و «رساله در جبر و قدر» مکرر 627 و «رساله وجودیه» مکرر 713 و «اسکندریه» مکرر 340 حکمت و فوائد متفرقه؛ واقف: سید جلال الدين طهرانی؛ کاغذ: حنایی، 196 گ، 15 سطر، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 11 - 168].

11. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1173

کامل، خط: نستعلیق، كا: على رضا پسر بديع الزمان، تا: ربيع الأول 1085ق؛ در پایان نسخه رساله مختصری در توحید شامل هفت برگی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 94 گ، 18 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 3 - 882].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 587

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 18 شعبان 1086ق؛ تملک: محمد قاسم و مهر «الْمُتَوَكِّلُ عَلَى اللَّهِ الْغَنِيِّ قَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ علی» (بیضی)، حسن بن عبدالغنی حسینی به تاریخ 1153 و مهر «ظنی بِاللَّهِ حَسَنُ» (بیضی)، عبدالغني الثاني بن حسن حسینی بن عبدالغني الماضی به تاریخ 1164 و مهر «انَّ اللَّهَ غَنِيُّ عَنِ الْعالَمِينَ» (بیضی)، رضی حسینی به تاریخ 1199 و مهر «الْوَاثِقُ بِاللَّهِ الغنی رضی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 104 گ، 15 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 2 - 180].

13. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 596

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1087ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تملک: محمد مهدی بن محمد تقی شیرازی در رمضان 1252؛ اندازه: 24/5x13/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 172].

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10414/1

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، تا: 15 محرم 1090ق، جلد: تیماج قهوه ای، 130 ص (1-130)، اندازه: 12×21 سم [ف: 33/1- 15].

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 611216

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن ملا حسن رودسری میاندهی، تا: 1092ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 80 گ (128پ -207ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 16 - 116].

16. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 105

خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر مشهور به میرزا جان حسینی، تا: دهه دوم رمضان 1092ق؛ 128 گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 1- 87].

17. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 651/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: اكبر بن عبداللطيف، تا: 20 ربیع الثانی 1094ق؛ 42 گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 1 - 302].

18. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 8212

خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ تملک: بشير موسوی؛ مهر: شعاع؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 80 گ، 17 سطر (6×13/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 17 - 58].

19. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 192/1

خط: نستعلیق، کا: ملا محمد مهدی، تا: 1097ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 91 گ (1پ -1وپ)، 15 سطر (9×16)، اندازه: 20x13 سم [ف: - 257].

20. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 537

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 9 ربیع الاول 1098ق؛ مصحح تملک: محمد حسین؛ مهر: «صِراطِ عَلَى حَقٍّ نمسکه» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 54 گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 2- 140].

21. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6466

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: ملا محمد علی شهیربه عبد السادة، تا: قرن 11 مصحح، کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 118 گ، 17 سطر (11×14/5)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 5 - 104].

22. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3005/1

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 84 گ (2پ - 85پ)، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 813].

23. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 215/7

بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ (164پ -194ر)، 19 سطر، اندازه: 16×25 سم [ف: 1- 168].

24. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 81

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-385].

25. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 2568/1

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن ایلدار، تا: رمضان 1100ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 73 گ (1پ -73ر)، 16 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 6 - 48].

26. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1763- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: و این مذهب به غایت باطل و فاسد است چنان که مذکور شد. وَ السَّلامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی. هَذِهِ رساله مِنْ فَاضِلِ الْكَامِلِ آقا جمال سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی.

خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ 169 ص، 18 سطر (9×22/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 207].

27. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 727

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد رجب ابن حاجی شریف، تا: آخر شعبان 1103ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 85 گ، 14 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 835].

28. تهران: دانشگاه، شماره نسخه: 415

خط: تعليق، بی کا، تا: 1105ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 143 گ، 12 سطر (125x7)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 3 - 581].

29. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17724

آغاز: بسمله، وَ بِهِ نَسْتَعِينُ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوه وَ السَّلَامُ عَلَى؛ انجام: مِنْ جَمِيعِ الافات وَ الْبَلِيَّاتِ ... وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِراً وَ بَاطِناً.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1107ق [رایانه].

30. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8808/4 - 59/28

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 ربیع الاول 1112ق، جا: حیدر آباد؛ با تملک یکی از فرزندان مؤلف؛ 86 گ (49-134)، 16 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4 - 2300].

31. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 145

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَالَ الْمُصَنِّفُ رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى هَذَا آخرما أَرَدْنَا ایراده فِي هَذِهِ الرساله ... تَمَّتِ الرساله فِي يَدِ الضَّعِيفِ ... سِنِّهِ 1115.

خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: محرم 1115ق؛ واقف: عضدالملک، 1287ق؛ کاغذ: شکری، جلد: پارچه ای زرد اخری، 126 گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1- 127].

32. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1596/6

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد شفیع اصفهانی، تا: 1119ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه هندی، جلد: میشن سرخ، 27 سطر [ف: 5- 302].

33. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 146

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَالَ الْمُصَنِّفُ رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى هَذَا آخرما أَرَدْنَا ایراده فِي هَذِهِ الرساله وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِرٍ وَ بَاطِنَةً.

خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: محمد علی مشهدی، تا: رجب 1120ق؛ واقف: عضدالملک، 1287 قکاغذ: نخودی و نباتی، جلد: پارچه ای زرد اخرى، 81 گ، اندازه: 12×18 سم [ف: 1- 128].

34. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 144

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَالَ الْمُصَنِّفُ رَحِمَهُ اللَّهُ هَذَا آخرما أَوْرَدْنَا ایراده فِي هَذَا الرساله ... تَمَّتِ الرساله الموسومه بِهِ سرمایه ایمان بید الْحَقِيرِ ... فِي مشهدالرضویه.

خط: نستعلیق تحریری، كا: محمد ابراهیم ابن محمد اسماعيل اصفهانی، تا: صفر 1120ق؛ واقف: آقا زین العابدین، 1166ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: پارچه ای زرد اخری، 89 گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 1 - 126].

35. تهران، مجلس؛ شماره نسخه: 6728/7

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه نیمه رمضان 1122ق؛ مصحح، با امضای بلاغ آمده؛ جلد: تیماج سرمه ای، 73 گ (173پ -245ر)، 17 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 20 - 224].

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10428

آغاز: ... فصل هفتم، در سبب احتياج ممکن به علت و نفی اولویت ذاتیه؛ انجام: برابر.

تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه دانسته شد؛ خط: نستعلیق، کا: زین الدین، تا: 1134ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج سبز، 89 گ، 15 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف: 33/1- 23].

37. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12165/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: سید محمد فرزند اسماعيل حسینی جنابذی خراسانی، تا: جمعه 3 رجب 1143ق؛ با عبارت: «قَدْ فَرَغَ عَنْ مقابلتها مَعَ مَنْقُولُ عَنْهُ فِي يَوْمَ الْجُمُعَةِ السَّابِعَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ رَجَبِ السُّنَّةِ الْمَزْبُورَةَ (1143)» مقابله شده، در هامش کتاب گوهر مراد نگارش یافته؛ کاغذ: فرنگی، 63 گ (105-167)، 24 سطر، اندازه: 5×35 سم [ف: 30 - 660].

38. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1037

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ولد مرحوم حاجی محمد، تا اواخر ذیحجه 1151ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، قرمز، 80 گ، 19 سطر (6×14)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 3 - 44].

39. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1499

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1161ق، جا: مقام عظیم آباد؛ 67 گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 2 - 69].

40. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1037

آغاز: برابر، انجام: بتاریخ پانزدهم شهر رجب المرجب از خط احقر العباد محمد رضا در مقام بلده عظیم آباد (1161 هجری).

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 15 رجب 1161ق، جا: عظیم آباد؛ واقف: مهدی سبط حاتم رشتی؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 134 ص، 19 سطر، اندازه: 12×20 سم [فهرست عراقی: 1- 338].

41. ساوه؛ کتابخانه هاشمی نژاد؛ شماره نسخه: 40

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1172ق؛ مهر: «محمد رضا ابوالقاسم» بیضی»؛ کاغذ: شکری، 105 گ، 15-16 سطر، اندازه: 10/5×21/5 سم [اوراق عتیق: 2 – 481].

42. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 572

خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه غره ذیحجه 1182ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 10/5×16 سم [نسخه پژوهی: 2 - 172].

43. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9013/12

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1184ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ ؛ جلد: تیماج مشکی، 115 گ (135 - 249پ)، اندازه: 10/7×16/4 سم [ف: 29/2- 626].

44. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1600/4

خط: نستعلیق، كا: علی اکبر پسر محمد مومن، تا: ربيع الأول 1188ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه [ف: 5 - 303].

45. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1469016

آغاز: در توحید و مراد از توحيد اثبات ذات واجب الوجود متصف بصفات کمال و منزه از شریک و صفات نقص و زوالست، و این معانی در چند فصل مبين شود؛ انجام: و بالجمله، -

هم چنان که توحید، کمال واجبی است در ذات و صفات، عدل، كمال واجب است در افعال و مطلوب از این باب، در چند فصل مبین گردد ... ناتمام.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1195ق، جا: قم؛ کاغذ: فرنگی، 16 گ (118ر -133)، 14 و 27 سطر، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 37- 199].

46. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 297

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 77 گ، 20 سطر (6×12)، اندازه: 13×21 سم [سنا: ف: 1 - 150].

47. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 2874

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 101 گ، 15 سطر، اندازه: 12/2×20/9 سم [ف: 3 - 455].

48. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 232

انجام: نقل شده که دو کس در سفر با هم رفیق شده چاشت می کردند یکی سه نان داشت و دیگری خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، یادداشت سید ناصر بن احمد بن باقر بن جواد بن علی حسینی میبدی یزدی (مؤسس کتابخانه) به تاریخ 1424 با مهر «ناصر بن احمد الميبدی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 156 گ، اندازه: 16/5x10 سم [ف: 1- 183].

49. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2153

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: «انی عبدالله» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 171 گ، 14 سطر [محدث ارموی: 2- 813].

50. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6464/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 41 گ (2پ -41پ)، 20 سطر (8×15/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: 5- 104].

51. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4017- 20/137

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: ملا عبدالله بن على تهرانی در 1259؛ جلد: تیماج، 57 گ، 21 سطر [گلپایگانی - ف: 4- 2299].

52. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10095

آغاز: برابر؛ انجام: ادخرت شفاعتي لاهل الكبائر من امتی و این خبریست که جميع امت آن را تلقی به قبول نموده اند و در حکم متواترست و ظاهر است که اگر شفاعت به معنی طلب ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ یادداشت وقف ملا محمد طاهر نوری بر اولاد ذکور با ذکر صیغه وقف در ربيع الأول 1251ق؛ تملك: محمد حسین بن مهر على؛ مهر: ملا محمد جعفر طهرانی (چهار گوش)، محمد طاهر (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: گالینگور عنابی، 75 گ، 21 سطر (4/5×15)، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 19 - 74].

53. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 11327

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 95 گ، 18 سطر، اندازه: 20x13 سم [ف: 33/2- 83].

54. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8284

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 163 گ، 14 سطر (5×11)، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 17 - 98].

55. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 252- ج

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 71 گ، 18 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: - 136].

56. تهران: مفتاح، شماره نسخه: 1293

خط: نستعلیق، كا: يوسف، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 22 ص، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 178].

57. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3150

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ یادداشت ابوتراب طبيب مورخ 1261؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 90 گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 12×18 سم [ف: 11 - 2106].

58. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12046/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 72 گ (44-115)، 15 سطر، اندازه: 7×15 سم [ف: 30 - 428].

59. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 958

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1200ق؛ 65 گ، 17 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 2 - 69].

60. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3462/4

انجام: اگر کسی اعتراض کند که ما علم بذات خود داریم و علت ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: 15 گ (112ر-126پ)، 19 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 813].

61. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3462/4

انجام: اگر کسی اعتراض کند که ما علم بذات خود داریم و علت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: 15 گ (112ر126پ)، 19 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 813].

62. قم، گلپایگانی شماره نسخه:6557- 33/107

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 91 گ، 17 سطر -

[ف: 4 - 2300].

63. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6465/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 98 گ (اپ-98ر)، 17 سطر (6×11/5)، اندازه: 10×16 سم [ف: 5 - 104].

64. اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 172

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1211 ق؛ 54 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: - 110].

65. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10845

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 5 جمادی الاول 1222ق، جان خوسف؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 71 گ، 19 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 9/5×21 سم [ف: 20 - 412].

66. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2822/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1226ق، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 156 ص (209-364)، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 10 - 143].

67. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20222

آغاز: برابر؛ انجام: وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ نسويدها فِي غُرَّةِ شَهْرِ ذِي العقده الْحَرَامِ مِنَ شُهُورِ سِنِّهِ 1227.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1227ق [رایانه].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 737/2

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 291].

68. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2991/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، كا: على محمد بن قربانعلی خوانساری، تا: 1232ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی قهوه ای، 52 ص (23-74)، 22 سطر، اندازه: 12×14 سم [ف: 10 - 437].

69. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 496

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 149 گ، 13 سطر، اندازه: 10/3×17/5 سم [ف: 3 - 455].

70. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3199/4- ف

خط: نستعلیق، كان محمد علی بن عبدالقيوم صفائی، تا: با تاریخ 1242 ق [فيلمها ف: 2 - 98].

71. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4426/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 16 جمادی الاول 1244 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 58 گ (52پ - 109ر)، 23 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 813].

72. قم؛ مرعشی، شماره نسخه: 896

خط: نسخ، كا: محمد بن محسن بروجردی، تا: 8 محرم 1255ق؛ مهر: «الراجی محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 128 گ، 19 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 3 - 91].

73. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 668

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: ولی بن نور محمد نوری کامی، تا: 1256ق؛ واقف: نائینی؛ 111 گ، اندازه: 10×15 سم [ف: 4 - 162].

74. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1168/1- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: عبد الخالق خراسانی، تا: 1260 ق؛ 59 گ (1-59) [ف: 23 - 657].

75. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14994/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: قاسم بن محمد بن حسین نحوی، تا: رجب 1263ق، جا: قزوین؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، 79 گ (62پ-140ر)، 18 سطر، اندازه: 8×14/5 سم [ف: 37- 683].

76. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2677/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: طهمورث، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، مشکی، 88 ص (1-88)، 19 سطر (10/5×19)، اندازه: 17/5×28 سم [ف: 6 - 246].

77. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 444

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: حسن بن حسین حسینی، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 114 گ، 13 سطر [ف مخ: 1- 267].

78. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 667/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: زمان بن نصر الله حسینی تنکابنی، تا: 13 جمادی الثانی 1266ق؛ 134 ص (183-316)، 16 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 2 - 137].

79. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1446

خط: نستعلیق، کا: محمدجعفر قاجار دولو، تا: جمعه 5 شعبان 1267ق؛ از روی نسخه بسیار صحیح مورخ 1118؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج خاکستری، 140 گ، 15 سطر (5×11)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 8- 110].

80. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 248/1

خط: نستعلیق، کا: محمد علی حسینی اصفهانی، تا: رجب 1276ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج خرمایی، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 1 - 310].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 248

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 35].

81. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14468/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: زین العابدين بن محمد سلیم مازندرانی، تا: محرم 1291ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 74 گ (1ر -74پ)، 18-20 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 38 - 615].

82. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5861/6- 29/201

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ماه علی بن سید رحیم علی، تا: جمعه جمادی الثانی 1291ق، در سفر کربلا؛ جلد: مقوای سفید، 107 گ، 13 سطر [ف: 4 - 2300].

83. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10678

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1315ق؛ محشی؛ یادداشت کتابخانه محمد کریم اشراق جهرم 1355؛ جلد: تیماج عنابی، 80 گ، 15 سطر (8/5×14)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 20 - 169].

84. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1206/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن محمد حسین حکیم آشتیانی، تا: پنج شنبه رجب 1365ق؛ با بلاغ، جلد: تیماج سرخ، 66 گ (1پ -66پ)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [مؤید: 3- 177].

85. اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 156

انجام: و گاهی که علی دیر می کرد آن حضرت خود به خانه على داخل نمی شد و او را.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 104 گ، 13 سطر، اندازه: 15x10 سم [ف: - 95].

86. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25129

بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه].

87. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25129

بی کا، بی تا، دو رساله: سرمایه ایمان و حدیث مفضل؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه].

88. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 408/6

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 16×22 سم [ف: -228].

89. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4038/1

بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 357].

90. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 649/7

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 100 گ، 17 سطر [ف مخ: 3 - 1099].

91. قم: گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6294/1- 31/174

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج مشکی، 90 گ، 15 سطر [ف: 4 - 2300].

92. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 205

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1257].

93. همدان؛ مدرسه غرب: شماره نسخه: 7900

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1257].

94. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 685/1

کا: سید حسین حسنی هندی، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1438].

• سرمایه ایمان / کلام و اعتقادات / فارسی

sarmāye-ye īmān

علایی، عبدالمطلب بن غیاث الدین محمد، ق 11 قمری

alāyī, “abd-ol-motalleb ebn-e qīyās-od-dīn mohammad (-17c)

در ترجمه و جمع آوری بعض اخبار ائمه علیهم السلام وارد شده در اصول دین با استشهاد به اقوال و احوال علماء، در یک «مقدمه» و پنج «مقصد» و «خاتمه».

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ كَلِمَةُ المعتصمين وَ مَقَالَةُ المتحرزین وَ أَمَانُ للخائفين وَ أَحْمَدُهُ فَوْقَ حَمْدِ الْحَامِدِينَ أَسْأَلُكَ يَا دَاحِيَ الْكَعْبَةِ.

[تراجم الرجال 122/2].

1. دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 46

آغاز: برابر؛ انجام: تاریخ ختم نامه از هاتفی شنیدم *** از غصه اش برون آر یا رب زفضل واحسان.

خط: نستعلیق، کا:ابن عبدالباقی، تا: سه شنبه 10 شعبان 1097ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 162گ، اندازه: 18×23 سم [ف مخ: - 103].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1993

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 446].

2. شاهرود؛ مدرسه اسماعیلیه؛ شماره نسخه: 104

آغاز: برابر.

شامل مقدمه و پنج مقصد و خاتمه؛ بی کا، بی تا [ف: - 12].

• سرمایه ایمان / کلام و اعتقادات / فارسی

sarmāye-ye īmān

مؤلف آن شیعی دوازده امامی است و از خواجه طوسی و علامه حلی و قاضی نورالله شوشتری و شیخ بهائی و سید حیدر آملی و ملا محسن فیض و فیاض لاهیجی یاد می کند. کتاب در یک «مقدمه» در بیان وجود و عدم واجب و پنج «فصل»: در توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. در پایان رساله آخر الزمان و خروج مهدی شیخ مفید به عربی با ترجمه فارسی دیده می شود. این کتاب غیر از «سرمایه ایمان» ملا عبدالرزاق فياض لاهیجی است گرچه در نوع مطالب و ترتیب فصول بی شباهت بدان نیست.

آغاز: بسمله. الحمد الله الذي اخرجنا من ظلمات الضلالات و هدانا الى انوار الهدايات ... و بعد فهذه وريقة عديدة متضمنة المعارف اليقين و معالم الدين مفصولة بالفصول الخمسة ... نملة -

جاءت برجل من جراد *** تو سلیمانی کن ای عالی نهاد.

خاکسار انقصی با هم چو خودی من اخوان الايمان و خلان الايقان از امور دینیه بقدر هوش و شعور خود قربة الى الله حرفکی می زند و می گوید که این فصول خمسه که سرمایه ایمان هر آینه بیقین می توان ناميد در بیان اصول خمسه که توحید و عدل و نبوت و امامت و معاد است.

انجام: ختم این تأليف باین دعاء شريف می نماییم قل عشرا یا حي و يا قيوم ... شكر الله. لا حول ... العظيم.

[فهرستواره منزوی 345/9].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3196

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 26 محرم 1105ق، جا: بيجابور؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج سرخ، 292 گ، 14 سطر (15x7)، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 11 - 2154].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1680

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5 - 100].

سرمایه بندگی و پیرایه زندگی > اصول دین.

• سرمایه دانش و مفتاح بینش / لغت / فارسی

sarmāye-ye dāneš va meftāh-e bīneš

خوئی، مصطفی بن محمد، ق13 قمری

xū’ī, mostafā ben mohammad (-19 c)

وابسته به: نصاب الصبیان؛ ابو نصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (- 640).

تاریخ تأليف: 1252 ق.

چون تعلیم و تعلم لغت عربی را مؤلف لازم دانسته و نیز کتاب نصاب الصبيان فراهی را مشتمل بر لغات بسیاری در علوم مختلف تشخیص داده و فراگیری آن را نیز آسان دیده لذا به شرح آن با عنوان «متن، شرح» اقدام نموده است. شارح در مقدمه آورده است: «اما بعد چنین گوید ... اقل الطلبه مصطفی بن محمد الخویی که چون دانستن لغات متداوله عرب و ادراک تصنيف مصنفات فضلا و تأليفات علما و فهم الفاظ قرآن مجید و سایر ادعیه و مناجات مرویه از اهل عصمت و احادیث ایشان و سایر علوم متنوعة و فنون مختلفه که بتمامها به لغت تازی وارد شده و تدوین یافته موقوف به دانستن این لغت بلکه در ردیف کتب فارسیه نیز از قبیل تواریخ و احادیث که در خصوص واجبات و مسائل شرعیه نوشته شده، نظر به خليطه در لغت به یکدیگر كما هو مستحقه و على ما ینبغی میسر نمی شود الا به تعلم زبان عرب ... تعلیم و تعلم زبان عربی واجب و مستحب است عينا او كفاية. و بعد از تأمل در این مقدمات حقیر را به خاطر رسید که کتاب نصاب الصبیان دارد و از بسیاری کتب لغت عرب که از برای دانستن آن نوشته و تألیف کرده اند اسهل و اقرب به تذکر و حفظ است باید قربه الى الله و طلبا لمرضاته از برای او شرحی بنویسم که مردم خصوصا صبيان زیاده بر آن میل و رغبت نمایند و به حفظ کردن آن بیشتر شوق به هم رسانند ... حقير وافی و بیانی کافی به عنوان بسط و تفصیل نویسم و از ایجاز و اختصار کناره کنم و الحمدالله که شرح مذکور به منصه اتمام و عرصه اختمام رسید و به نظر بعضی از دوستان گرام ملحوظ گردید و فرمودند که این شرح متين من حيث اللفظ و المعنى منتهای رشاقت و وثاقت را دارد ... و چون شرح مزبور در حقیقت سرمایه دانش و مفتاح بینش است لذا از جهت مطابقت لفظ با معنی و موافقت صورت با حقیقت مسمی شد به سرمایه دانش و ملقب گشت به مفتاح بینش». شارح در خاتمه توضیحی درباره تعداد ابیات و قطعات نصاب الصبیان و تعداد لغات مندرج در آن آورده است.

آغاز: سپاس بی قیاس خداوندی را سزاست که خزانه دار منبع معارف و معانی و مفتاح زبان را کلید كنوز عوارف و سخندانی نمود ... .

[الكرام البررة في القرن الثالث بعد العشرة 509/3].

یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره

آغاز: برابر، انجام چند بیت از آن الحاقی است. وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ. كتبه الحقير مؤلفه: مصطفی سنه 1252.

خط: نستعلیق تحریری، كا: محمد صالح بن میرزا محمد حسین، تا: چهارشنبه 26 ربیع الثانی 1272ق؛ تملک: سید احمد مدرس یزدی با مهر «عَبْدُهُ الرَّاجِي احْمَدِ الطباطبائی» (بیضی)، سید محمد مدرسی در سال 1391، سید محمد حسین مدرسی به سال 1420؛ جلد: تیماج مشکی، 227 گ، 16 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [میراث اسلامی: 8- 441].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1760

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 215].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1627

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 40].

• سرمایه رستگاری = ندای اتحاد / كلام و اعتقادات / فارسی

sarmāya-ye rastgārī = ndāy-e ettehād

مردوخ، محمد، - 1354 قمری

(1935-) mardūx, mohammad

مؤلف که مذهب شافعی داشته رساله حاضر را به ادعای خود برای ایجاد اتحاد بین شیعیان و اهل سنت نگاشته و در آن توضیحاتی درباره وقایع ایام خلافت خلفا داده و بر شیعیان ایراداتی را وارد نموده است.

قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 2973- 15/213

آغاز به اتفاق تمام مورخین جهان حضرت رسول دینی را که مأمور به تبلیغ آن بوده (اسلام) معرفی فرموده است؛ انجام: بار دیگر اسلام رونقی تازه و شوکتی از نو بگیرد وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْحَقِّ وَ الهدی در خانه اگر کس است یک حرف بس است.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1322ق؛ جلد: مقوا، 22 گ، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 2301].

• سرمایه سعادت یا علم و آزادی / اخلاق / فارسی

sarmāye-ye sa‘ādat yā ‘elm va āzādī

فروغی، ابوالحسن، 1263 - 1338 شمسی

(1959 - 1884) foruqi, ab-ol-hasan

تاريخ تأليف: 1321ق؛ محل تأليف: اطراف قریه دزاشیب شمیران

شرح مکالمه مؤلف با سه نفر از معلمین و یک شیخ درباره علم و آزادی است که در یکی از گردش های تابستان 1321 ش در اطراف قریه دزاشیب شمیران اتفاق افتاده است. آغاز: در تابستان سال هزار و سیصد و بیست و یک مدرسه ای به اسم شعبه مدرسه علمیه در قریه دزاشیب شمیران باز شد تا اطفال بزرگان که در فصل گرما به ییلاق می روند به کلی بیکار نباشند.

انجام: کسان کاوراق ناپاکی بسوزند *** چراغ علم و آزادی فروزند / الهی زنگ جهل از دهر بزدای *** به نور علم و آزادی بیفزای.

چاپ: تهران، 1327ش، سنگی، 125 ص.

[فهرستواره منزوی 495/6].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10874

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ اهدایی: دکتر وصال، دی 1373، 73 ص، 12 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 20- 453].

• سرمایه عمر / حكومت و سیاست / فارسی

sarmāye-ye ‘omar

رساله ای سیاسی است در تشریح پیشرفت های اروپاییان و تشویق ایرانیان به جدیت و تأسی از اروپاییان به جهت ترقی در امور کشورداری، مؤلف در پنجاه سالگی و پس از سی سال خدمت دولتی این رساله را نگاشته و از شاه زمان خود (بدون نام بردن از او) تجلیل می کند. باید از تألیفات دوره قاجار باشد.

قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 1548- 9/98

آغاز: بسمله در جهان شاهدی و ما غافل *** در قدح جرعه ای و ما هشیار سرمایه عمر عزیز را بسی به تلف دادیم و زمانه فرصت را بسیاری به تیر بطاعت هدف نمودیم؛ انجام: بی آن که نیم ساعت اختلاف داشته باشد و روزی دو دفعه آب زلال بر او نماید که بقدر حاجت بیاشامد و او را هر روز.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب، مصحح؛ جلد: تیماج زیتونی، 75 گ، 11 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 4 - 2300].

سرمایه نجات > اعتقادیه.

• سرمایه نجات / کلام و اعتقادات / فارسی

sarmāye-ye nejāt

فشار کی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1252-1314 قمری

(1897 - 1837) fešārakī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far

دارای «مقدمه» و چهار «فصل»: فصل 1. توحید و ارکان آن چهار است؛ فصل 2. نبوت و در آن چهار ركن است؛ فصل 3. امامت و در آن چهار ركن است؛ فصل 4. معاد و در آن چهار رکن است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ ... فقیر خاکسار تراب اقدام ... محمد باقر بن محمد جعفر ... بعرض برادران ... می رساند مختصریست در بیان اصول دین با دلیل اجمالی ... و بسرمایه نجات نامیده شد ... .

انجام: و اصول دین همینقدر که نوشته ام کافی است ... .

[فهرستواره منزوی 345/9].

اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 11484/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كان ناصرالدین حسینی، تا: 8 ذیحجه 1305ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 40 ص، 15 سطر (8×16)، اندازه: 14×22 سم [ف: 1- 364].

سر مخزون > اثبات الرجعة.

• السر المخزون و الدر المصون / علوم غریبه / عربی

as-sirr-ul maxzūn wa-ad durr-ul maşūn

بسطامی، عبدالرحمن بن محمد، - 858 قمری

(1454-) bastāmī, 'abd-or-rahmān ebn-e mohammad

تاريخ تأليف: 27 صفر 822 ق؛ محل تأليف: قريه خضراء.

در اسرار حروف و اسم اعظم، با ترسیم جدول هایی حروفی یا عددی، با کاوش در اسماء الهی و دلالت هر یک بر نوعی از انواع افعال باری تعالی و تعیین وقت مناسب آنها از روزهای هفته و تعیین ساعت مناسب دعا که از روز یک شنبه شروع شده است.

این کتاب به درخواست برادری صادق که از اسم اعظم و چگونگی انفعالات آن پرسیده تدوین شده است. در این کتاب گفته های گروهی از بزرگانی که در این فن نگارش هایی دارند، نقل شده مخصوصا از ابوالعباس بونی فراوان یاد می شود، و پس از نقلها با عناوین «قول» فوایدی از خود بسطامی افزوده می شود.

آغاز: الحمدلله الْمُتَجَلِّى فِي سَمَاءِ أَسْمَائِهِ لَا جابة الدُّعَاءِ المتعالی بِهَا عَنْ تُطْرَقُ التناهی وَ الاعصاء الْبَاسِطِ بِسَاطِ الْبَسْطِ لبسط أَزْوَاجِهَا الجمالية.

انجام: وَ هَذَا آخِرُ مَا أَلْقَاهُ رَسُولُ الِاضْطِرَارِ مِنْ غَيْرِ الِاخْتِيَارِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى الدُّرِّ الْبَاهِرِ وَ الزُّمُرُّدِ الْفَاخِرِ مَا فاح خذام وَ نَاحَ حَمَامٍ.

1. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1746

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: زین العابدين بن محمد على خطیب، تا: محرم 1117ق؛ مجدول؛ تملک: عبدالغنی ثانی بن حسن بن عبد الغني ماضی حسینی و فرزندش عبد العظيم بن عبد الغنی حسینی با مهر «ذلِكَ الْفَوْزُ العظیم» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 58 گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×31/5 سم [ف: 5 - 148].

2. کاشان؛ فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه: 9/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد هاشم نعمة اللهی، تا: ربيع الأول 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 131 گ (1-131)، 29 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: - 20].

3. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 769

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق؛ 16 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2- 483].

السَّرْمَدُ وَ الدَّهْرِ وَ الزَّمَانِ > مَعْنَى السَّرْمَدُ وَ الدَّهْرِ وَ الزَّمَانِ (رسالة في بيان).

• السر المستور في نصيحة ولاة الأمور / اخلاق / عربی

as-sirr-ul-mastur fi nasihat-i wulat-il umur

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1450/8- عکسی

آغاز: بسمله. نصیحت نامه. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَتَحَ بِمَفَاتِيحِ الْغُيُوبِ أَقْفَالُ الْقُلُوبِ ... وَ بَعْدُ فَهَذَا مَجْمُوعِ لَطِيفُ يَشْتَمِلُ عَلَى نَصِيحَةً وَ آدَابُ وَ مَوَاعِظَ جُمُعَتِهَا مِنَ السُّنَّةِ وَ الْكِتابِ تَذْكِرَةُ لِأُولِي الْأَلْبابِ.

نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه در استانبول، شماره 2704؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ یادداشت وقف از طرف سلطان غازی محمود خان به خط احمد شیخ زاده؛ واقف: سلطان غازی محمود خان؛ 43 ص (62-104)، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 297].

• سرمشق جنون = منشئآت / ادبیات فارسی

sarmšq-e jonūn = monša’āt

مدهوش گلپایگانی، محمد صادق بن فتحعلی، ق 13 قمری

madhūš-e golpāygānī, mohammad sādeq ebn-e fath ali (- 19c)

شامل منشآت و رساله سرمشق جنون؛ پس از خطبه منشآتی است در رد شکایت دوستان، احوال شب هجران، در جواب یکی از دوستان، رقعه گله آمیز، در هنگام بهار و تماشای گلزار ... و نامه هایی که در آنها صنایع لفظی را به کار برده است.

آغاز: بسمله. سرمشق جنون عاقلان سپاس یکتا خدایی است که دلهای دیوانه را به آفریدن سلسله مویی در زنجیر کشید ... .

[الذريعة 38/23؛ نسخه های منزوی 1893/3 و 3638/5].

1. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2546

آغاز: بسمله. سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ يَا ذَا الْجُودِ وَ الْكَرَمِ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ... شبی شاهد تجرید را یار بودم و باده توحید را طلبکار با دل در میان رازی داشتم و با دولت اندیشه عرض نیازی ... و «بسمله. سرمشق جنون عاقلان سپاس خدای یکتائی است که دلهای دیوانه را بآفریدن سلسله موئی در زنجیر کشید»؛ انجام: دیگر مطابق تحفة المؤمنین نوشته در جوف عریضه است و گر زیاده خدای نخواسته باشید موافق نسخه ترتیب فرمائید باقی ایام افاضت بکام باد. و « ... و از منت کجا یاد آید و تا یادت کجا از من ناشاد اکنون وصیت ایام جدائی را همين رباعی کافی: ای دوست چه من دل فکارت نبود *** چون در گذرم خاطر زارت نبود / از لاله تربتم بجو داغ دلم *** هرچند بتربتم گذارت نبود ... » و « ... که تا پرده کفر از هم درند *** بدولت گرایند و دین پرورند».

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1246-1247؛ با دیوان مدهوش در یک مجلد است؛ کاغذ: چرمی پشمی، جلد: چرمی پشمی، 73 ص (22+12+26+13)، 16-30 سطر در متن و حاشیه، اندازه: 18/5×29 سم [ف: 3 - 1344].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11067/1

آغاز: ... نه بدین مایه بلی از آنجا که صور اشیاء در نظر دوربین به واسطه دوربین اجلاء نماید و امر؛ انجام: وجوه صنف خبازی به امر خسرو و غازی، رقم زد خامه مدهوش این مصرع به تاریخش، که ملعون باد اگر بندد کسی وجهی به خبازی.

این نسخه در مراسلات، پاسخ نامه، عریضه و همچنین دیباچه چند کتاب که در سال های 1247-1246ق نگاشته شده است و این دیباچه ها عبارت است از: «دیباچه کتاب مراثی و نوحه و دیباچه تذکره ای به میزان الطبایع و ...»؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: ذیقعده 1247 ق، جان گلپایگان؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 30 گ (1-30)، 18 سطر، اندازه: 20x11/5 سم [ف: 28- 92].

3. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 5056/26

آغاز: برابر؛ انجام: و پایش طلسمات عجایب زیاده زیاد است. وَ السَّلامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی وَ لَا يَهْوَى بِالْهَوَى.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1248ق؛ کاغذ: فستقی جلد: میشن قهوه ای، 16 سطر، اندازه: 20/1×30/7 سم [ف: 8- 180].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7174/1

آغاز: سبحانک اللَّهُمَّ يَا ذالجود وَ الْكَرَمِ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ وَ عَلِمَ الانسان مَا لَمْ يُعْلَمْ حَمْداً عَلَى آلَائِهِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق، جلد: تیماج قهوه ای، 29 گ (1 29پ)، 20 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 25 - 178].

• سرمشق دکتر محمود افشار یزدی / خط / فارسی

sarmašq-e doktor mahmūd-e afšār-e yazdī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9131

مجموعه سرمشق دکتر محمود افشار یزدی با خطوط خوشنویسان یزدی که استاد خط او بوده اند؛ کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 46 گ، 35 سطر (19×32)، اندازه: 21×35 سم [ف: 17 - 300].

سر مصون > صفت جوهر واحد (رساله در).

• السر المصون بشرح «الزم باب ربک» / عرفان و تصوف / عربی

as-sirr-ul maşūn bi-š.-i «alzim bāb-a rabbik»

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17489

شرح ابيات قطب عبد الله بن علوی حداد؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• السر المصون عن اهل الظنون / عرفان و تصوف / عربی

as-sirr-ul maşūn ʻan ahl-iz Zunūn

در آن از فتوحات یاد شده است.

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1666/16

آغاز: بسمله الحمدلله وَحْدَهُ ... فَهَذِهِ رِسَالَةِ السِّرِّ المصون عَنْ أَهْلِ الظُّنُونُ تُزِيلُ جَمِيعِ الاشكالات عَنْ المعتقدين؛ انجام: فَيُعْطِيهِ وَصَفَ الْحَدَثُ تعالی اللَّهُ عَنْ ذَلِكَ ... لانبی بَعْدَهُ.

خط: نستعلیق، كا: على بن شعبان رومی علائی، تا: پنج شنبه 15 ربيع الثانی 1000ق، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 3 گ (229-227 ر)، اندازه: 12×13 سم [ف: 5 - 324].

• السر المصون في شرح رسالة البيون / کیمیا / عربی

as-sirr-ul maşūn fī š.-i r.-il buyūn

جلد کی، علی بن ایدمر، - 762 قمری

(1361-) jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor

وابسته به: الاكسير = رسالة بيون البرهمي = تركيب الحجر؛ بيون البرهمی.

تاریخ تأليف: ذیقعده 744 ق؛ محل تأليف: قاهره.

رساله ای متوسط در اصول و مبانی کیمیا که در شرح رساله ای در کیمیا تألیف «بیون برهی هندی»، با عنوان «المتن، الشرح»، در دو هفته نگاشته شده است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي شَهِدْتُ بِرُبُوبِيَّتِهِ عجایب المصنوعات الاحد الْفَرْدِ الْمَحْضِ مِنْ كُلِّ الْوُجُوهِ وَ الْجِهَاتِ تعالی انَّ تُحِيطُ بِهِ أَجْنَاسِ المقولات (المعقولات ظ) وَ تَقَدَّسَ أَنْ يدرکه أَنْوَاعِ الْمُدْرَكَاتِ ... .

[ريحانة الأدب 418/1؛ کشف الظنون 852/1 و 989/2؛ اعيان الشيعة: 517/3].

1. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2823

آغاز: برابر؛ انجام: أَنَّ ينقذنی وَ ایاک مِنْ سَنَةِ الْغَفَلَاتِ انْهَ مُجِيبَ الدَّعَوَاتِ عواد بِالْخَيْرَاتِ وَقَدْ آنَ لَنَا أَنْ نَقْطَعُ الْكَلَامِ وَ الْحَمْدُ الْوَاهِبَ الْعَقْلِ وَ مفیض الرَّحْمَةِ لَا اله الَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 898ق؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، محشی، مقابله شده با اصل؛ جلد: تیماج قهوه ای، 60 گ، 17 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 3 - 1099].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 518/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 103 ص (1-103)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 12×20 سم [سنا: ف: 1- 317].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3098

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَدْ آنَ لَنَا أَنْ نَقْطَعُ الْكَلَامِ ... والحمدلله حَقَّ حَمْدِهِ نُقِلَ عَنِ الشارح انْهَ قَالَ كُنْتَ قَبْلَ هَذَا الشَّرْحِ شَرَحْتُ هَذِهِ الرِّسَالَةُ مِمَّا أَدْرِي هَلْ عَدَمِ أَمْ لَا فَلَا طَلَبِ؟ مِنْ شَرْحِ الرِّسَالَةِ الْمَذْكُورَةِ شَرَحْتُ هَذَا وَ هُوَ أَتَمُّ مِنْ الاول وَ الحمدلله.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 49 گ، 16 سطر، اندازه: 12/7×22/2 سم [ف: 1- 267].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3167/14

آغاز: بسمله، رَبِّيَ اللَّهُ وَ مَا توفیقی الَّا بِاللَّهِ، يَقُولُ ايدمر بْنِ علی بْنِ ایدمر الْجَلْدِ کی انَّ همم دفعی الْمَعَارِفِ؛ انجام : فالقينا عَلَى الصفحه فسودها وَ ذَابُّ وَ جری، وَ السَّلَامُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 32 گ (77-108پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6 - 253].

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3730/1- 19/60

آغاز: برابر؛ انجام: وَقَدْ آنَ لَنَا أَنْ نَقْطَعُ الْكَلَامِ وَ الْحَمْدُ لواهب الْعَقْلِ وَ مفيض الرَّحْمَةِ لَا اله الَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَقَّ حَمْدِهِ.

در فهرست با عنوان «جَوَاهِرُ المعقولات» از جلدکی آمده و شرح «السِّرُّ المصون» دانسته شده که با توجه به توضیحات کتاب شناسی و آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه جمادی الثانی 1129ق؛ جلد: تیماج قرمز مذهب، 51 گ، 19 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 3 - 1351].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10692/2

آغاز:بسمله . يَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ تعالی ایدمر بْنُ عَلِىُّ بْنُ ایدمر الْجَلْدِ کی عَامَلَهُ اللَّهُ بِلُطْفِهِ الْخَفِيِّ الحمدلله؛ انجام: والقاک سعیک بِوَادٍ غیر ذَرْعُ وَ أَنِّي أَدْعُو اللَّهَ الرَّفِيعِ الدَّرَجَاتِ الْمُتَجَاوَزُ عَنِ السَّيِّئاتِ أَنْ ينقذني.

خط: نسخ، كا: مشهدی، عبدالنبي، تا: 1143ق [رایانه].

7. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 312/2

خط: نستعلیق، کا: عبدالغفور بن عبدالغني انصاری، تا: 4 ربیع الاول 1170ق [نشریه: 2 - 110].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12632/14

آغاز: ... كَمَا فَعَلَ الْهِرَّ مَسَّ حِينَ سئله التلامذة عَنِ الصِّنَاعَةُ فَخَرَجَ لَهُمْ بِوَلَدِهِ عَلَى عُنُقِهِ وَ حَلَفَ لَهُمْ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ؛ انجام: وَ لِهَذَا وَضَعَ الْحُكَمَاءِ فِي أَوَائِلِ كُتُبَهُمْ الرؤس الثمانيظ فِيمَا انْتَشَرَ مِنِ الصَّنْعَةِ وَ مَعْرِفَةِ الألات.

خط: نسخ ریز، کا: بھائی بن احمد عاملی (کاظمی)، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13 ؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ کاغذ: فرنگی، مگ (46-49)، 87 سطر، اندازه: 8/5×17 سم [ف: 32- 70].

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10777

آغاز: بسمله ... رَبِّي اليه وَ مَا توفیقی الَّا بِاللَّهِ ... يَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ الَىَّ اللَّهِ تعالی ایدمر بْنِ علی؛ انجام: اله مُجِيبَ الدَّعَوَاتِ عواد بِالْخَيْرَاتِ ... لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ سِنِّهِ 1262.

خط: نستعلیق، کا: عنایت الله نوری، تا: 1262ق، جا: اصفهان [الفبائی: - 305].

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11776/1

آغاز: ... تَزَلْ همم ذَوِى الْفَضَائِلِ طَالِبَةُ للعلوم وَ الْمَعَارِفِ صَارِفَةٍ أفكارهم نَحْوَ الْحِكْمَةَ مِنْ أَعْلَى المشارف ؛ انجام: وَ إِذَا اضْطَرَّتْهُ الْحَالِ إِلَى أَمْرٍ مِنَ الْأُمُورِ الْمَعْقُولَةِ؛ قَدْ تَمَّتْ هَذِهِ الرِّسَالَةِ الْمَوْسُومَةِ بُسْرٍ المصون.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1282ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، 59 گ (1-59)، 16 سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: 29 - 578].

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10796

آغاز: بسمله وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى الشَّرَفِ الْخَلْقِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ... يَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ ايدمر بْنُ عَلَى؛ انجام: يَقْعُدُ روایاک عَنْ سُنَّةٍ العقلات انْهَ مُجِيبَ الدَّعَوَاتِ هُوَ الرَّحِيمُ الْوَهَّابُ.

خط: نستعلیق، كا: ابو طالب، تا: 1283ق [الفبائی: - 305].

12. قم، مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 478/1

آغاز: بسمله وَ صلی اللَّهُ عَلَى اشْرَفَ الْخَلْقِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ ... وَ بَعْدُ فانه لَمْ تَزَلْ همم ذَوِى الْفَضَائِلِ طَالِبَةُ للعلوم وَ الْمَعَارِفِ صَارِفَةٍ افکارها نَحْوَ الْحِكْمَةَ مِنْ أَعْلَى الْمَشارِقِ؛ انجام: قَالَ صَاحِبُ الشذور فِي قَافِيَةِ اليا ... وَ نَصَبَ مصنفها الَىَّ سَخَافَةُ الْعَقْلِ وَ ارْتِكَابِ الْبَاطِلَ مَا يَسْمَعُ فِيهَا مِنَ الْحُكْمِ وَ الْفَلْسَفَةِ تَمَّتْ بِالْخَيْرِ وَ الظُّفُرِ.

خط: نسخ زیبا، كا: آقا بابا شاه میرزائی، تا: پنج شنبه 15 جمادی الثانی 1283ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 54 گ (2پ-55ر)، 15 سطر، اندازه: 23x15 سم [ف: 1- 402].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10679

آغاز: بسمله. اعْلَمْ يَا أَخِي نَوَّرَ اللَّهَ قَلْبُكَ انَّ التَّفْصِيلِ لِهَذَا الْحَجَرِ الشَّرِيفِ؛ انجام: وَ أَنَّ تَقْدِرَ ذَلِكَ فَيَعْرِضُ عَنْهُمْ فِي الْمَاءِ المقطر عَلَى مِلْحُ الْحِجْرِ أَوْ نوشادرة فِي خَنْدَقٍ الأنبيق كَمَا تَقَدَّمَ وَضَعَهُ وَ أَرْجُو اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَكُونَ جَيِّداً صَالِحاً والسلامن معلی خَيْرُ الانام.

بی کا، بی تا [الفبائی: - 305].

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10885

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 305].

• السر المصون من العلم المكنون / کیمیا / فارسی

as-sirr-ul maşūn min-al-'ilm-il maknūn

فخرالدین صفی، علی بن حسین، 868 - 939 قمری

(1533 - 1464) faxr-od-dīn safi, ‘alī ebn-e hoseyn

اهدا به: امیر بیک کججانی تبریزی.

در یک مقدمه و ده «باب» هریک ده «فصل» و یک «خاتمه» است.

آغاز: بسمله، بعد از ادای ثنای حکیمی که کیمیای نظر سعادت اثرش مس قلب شکسته دلان را زر کامل عیار ... مقدمه در صفت علم اکیر و معرفت احجار مشتمل بر دو اصل. أصل اول در صنعت علم اکسیر.

[فهرستواره منزوی 3957/5؛ نسخه های منزوی 623/1 (3 نسخه)؛ ریحانة الادب 196/3].

1. تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 57/2

خط: نستعلیق، كا: عبدالرحمن بن فضل الله کاشی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 37].

2. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 331/9

كان محمد على بن آخوند ملا احمد، تا: چهارشنبه 29 رمضان 1264 ق، جا: قم [نشریه: 2 - 112].

3. نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 39/4

آغاز: برابر.

بی کا، بی تا؛ 40 گ (120پ -159ر)، اندازه: 17×22 سم [ف: - 72].

4. تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 57/2

بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 21].

• سر معانی تقدمة المعرفة في علم النجوم / هیئت / عربی

sirr-u ma‘ānī taqdimat-il ma`rifa fi ‘ilm-in nujām

حرانی، ملک بن عقبون

harrānī, malek ebn-e ‘oqbūn

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1365/3- عکسی

آغاز: بسمله . وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحِبَهُ. هَذَا کتاب سِرْ معانی تَقَدَّمَتِ الْمَعْرِفَةِ فِي عِلْمِ النَّجْمِ تَأْلِيفِ ملک بْنِ عقبون الحرانی. هَذَا كِتَابُ سِرْ معانی تَقَدَّمَتِ الْمَعْرِفَةِ استخرجه ملک بْنِ عقبون الحرانی مِنْ سراير مَعَانِي الحرانيين الَّذِي ورثوها عَنْ الكدانيين قَالَ نُرِيدُ أَنْ نُبَيِّنُ فِي هَذَا الْكِتَابِ حَدُّ عِلْمِ النُّجُومِ وَ كَيْفَ يَنْبَغِي الْتِمَاسَ تَقَدَّمَتِ الْمَعْرِفَةِ.

نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره های 3863 و 4083؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 10ص (36-45)، 30 سطر [عکسی ف: 4 - 132]

سر معيته > متفرقات.

• السر المكتوم = علم الحجر / کیمیا / عربی

as-sirr-ul maktūm = ‘ilm-ul ħajar

قمری، محمد، ق 5 قمری

qomrī, mohammad (- 11c)

از شیخ محمد قمری مصری که «مفتاح الكنوز» از هموست. با سربندهای فصل بی شماره.

آغاز: بَعْدَ بسمله. اعْلَمْ أَنَّ عِلْمَ الْحَجَرِ حَقُّ وَ ماسواه بَاطِلُ وَ هوسر مَكْتُومٍ لَمْ يَكْتُبْهُ أَحَدُ مِنَ الْحُكَمَاءِ فِي كُتُبِهِمْ الَّا باقلام مرموزه.

انجام: عَلَى مَنْ اصطفی رَبِّ الْأَنَامِ عَلَى الْأَوْلَادِ وَ أَلَالُ الْحَظِيرَةِ مَعَ اصحبكم خَيْرُ الْبَرِيَّةِ.

1. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 24/2- د

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1100ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 14 گ (4پ -17پ)، 23 سطر (7×14) [ف: 1- 285].

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 217/12

آغاز: برابر؛ انجام: مُحَلَّلَةُ لِكُلِّ جَامِدٍ ... لِكُلِّ فَلَا تُسَمِّحُ بِهَا لَا حَدَّ. تمت.

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ مفتاح الكنوز او نیز در مجموعه است؛ 37 گ (163-199ر) [ف: 1- 136].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3191/6

آغاز: برابر؛ انجام: يَنْزِلُ فِي الْقَابِلَةِ دُهْنَةٍ عَجِيبَةً محلللة لِكُلِّ جَامِدٍ ثَبِّتْهُ لِكُلِّ فَلَا تُسَمِّحُ بِهَا لَا حَدَّ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قرمز، 28 گ (124پ-151 پ)، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-281].

4. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 19561/4

آغاز: برابر.

در فهرست ناشناس آمده؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ فستقی و شکری؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 2- 411].

5. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 886/2

آغاز: برابر؛ انجام: انَّ شِئْتَ أَنْ يُطْرَحُ مِنْهُ دِرْهَماً عَلَى عَشْرَةَ مِنَ الْقَمَرِ بِوَاحِدٍ مِنَ الْحُمْلَانِ وَانٍ شِئْتَ بَلْعَمَ بِمِثْلِهِ ... ثُمَّ يَطْرَحُ وَاحِدٍ عَلَى عِشْرِينَ مِنَ الْقَمَرُ.

در فهرست با عنوان «الاکسیر» و از جلد کی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 4 گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 1 – 197].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1358/5

آغاز: برابر؛ انجام: لَقَدْ مزقت أَسْتَارِ الصِّنَاعَةُ بِهَذَا الْكَشْفِ عَنْ وَجْهِ الصِّنَاعَةُ هُوَ المدوح لَكِنْ أَشَارَ وَ اليه الْعَمِّ وَ المراكبان سارو اهْوِ الْمَذْكُورِ فِي كُلِّ النسان هُوَ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، کمند مشکی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 53 ص (165-217)، 15 سطر [سنا: ف: 2-233].

7. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 588/6

آغاز: برابر؛ انجام: عَلَيْكَ بِالنَّفْسِ وَ اسْتَكْمَلَ فضائلها- فانت بانفس لَا بِالْجِسْمِ انسان.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: چرم زرد، 12 گ (58پ -69پ)، 21 سطر، اندازه: 11×17 سم [مؤيد: 2 - 96].

• سر المكتوم / علوم غریبه / عربی

sirr-ul maktūm

ژنده پیل، احمد بن ابی الحسن، 441؟ - 536 قمری

(1142 - 1050) Žende-pīl, ahmad ebn-e abe-l-hasan

مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: ض 12216

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي أَحَاطَ بِكُلِّ شي عِلْمِهِ؛ انجام: مُوَافِقَةُ خَطِّ بِهِ طَبِيعَةٍ الدلاله وَ الحملله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 [الفبائی: - 305].

• سر مکتوم / حکومت و سیاست / فارسی

serr-e maktūm

آشتیانی، هدایت الله بن محمد حسین، - 1310 قمری

(1893-) āštīyānī, hedāyat-ol-lāh ebn-e mohammad hoseyn

تاریخ تأليف: 1284 ق.

نویسنده این رساله از آداب کشورداری و فرمانروایی بحث می کند و می گوید: شاهان برای اداره مملکت چگونه باید عمل کنند تا مملکت روی فلاح بیند. او برای این منظور به تحریر پنج رساله می پردازد که ظاهرا این کتاب رساله چهارم آن پنج رساله -

است؛ اما موضوع پنج رساله بدین قرار می باشد: رساله 1. مشتمل بر اصول عقاید و اسرار مبدأ و معاد؛ رساله 2. راجع به کشف و اشراق در حکمت و کلام و عرفان؛ رساله 3. موسوم به در مخزون در حکمت و کلام و عرفان؛ رساله 4. موسوم به سر مكتوم (= همین رساله)؛ رساله 5. تحقیق امراض و غیره به نام «حق نظر» که برای انطباع فرستاده شده است.

[فهرستواره منزوی 346/9].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 862

آغاز: رساله چهارم موسوم به سر مكتوم. بسمله، الحمدلله الَّذِي انطقني بِمَا يُحِبُّ وَ يَرْضَى وَ اصْدُقْنِي بِرُسُلِهِ مِنْ مضی؛ انجام: البته در جهان تجدید آثار بدو سلام خواهد بود، بخصوص وقتیکه اسم مبارک جناب حجت ضمیمه آن شود.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1284 ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 20 گ، 12 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2 - 396].

• سر مکتوم / كيميا / فارسی

serr-e maktūm

[نسخه های منزوی 623؛ فهرستواره منزوی 3957/5].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3397/14

آغاز: بسمله، بدان که اول باید که آب آتشین را عقد کند که زمین گردد؛ انجام: این است عقد جوانی که سفید و منسلخ نشود، و او قلب طبایع کند و اویست، تمت الرسالة «سر المكتوم» بعون الله الحي القيوم.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 22 ص (177-198) [ف: 6 - 394].

• السر المكتوم في الامر الموهوم / رمل / عربی

as-sirr-ul-maktūm fi-l-amr-il-mawhūm

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 687/2

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: ربعی، [نشریه: 7- 253].

• السر المكتوم في الطلاسم و الرقي و الرقوم / علوم غريبه / عربی

as-sirr-ul maktūm fi-t talāsim wa-r ruqā wa-r ruqūm

حسینی، محمد بن میرزا محمد

hoseynī, mohammad ebn-e mīrzā mohammad

با عناوین «نكتة»، «فريدة» و «ايقاض فريدة» است.

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 543

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَ بَعْدُ ، فَانٍ عَلِمَ الْحَرْفِ عَلِمَ مکتوم وَ سِرْ مَحْكُومُ ... لَمْ ارتبه عَلَى فُصُولِ وَ لَا أَبْوَابٍ وَ لَمْ انْهَجْ فِيهِ نَهْجِ الْعُلَمَاءِ وَ الْكِتَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا 12، 17 گ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 3 - 52].

• السر المكتوم في مخاطبة النجوم / هیئت عربی

as-sirr-ul maktum ft muxatabat-in nujum

فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری

(1210 - 1150) faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar

در سحر و طلسمات و نیر نجات؛ در الذریعه (170/12).

می فرماید: «از فخر رازی محمود بن عمر نیست بلکه نام مؤلف محمد فخر الدین رازی است.؛ ذهبی در الميزان نوشته که رازی کتابی در اسرار نجوم دارد که سحر صریح است. سبکی در هامش آن نوشته که کتاب «السر المكتوم في مخاطبته النجوم» از رازی نیست و گفته اند نسبت آن به وی ساختگی است و بر فرض صحت انتساب، سحر نیست بلکه باید آشنای به سحر این کتاب را با دقت بخواند. بر این کتاب شیخ زین الدین سریجا بن محمد ملطی (- 788ق) رد نوشته و آن را «انقضاض الرازی» نام نهاده است (کشف الظنون 989/2 و 990، ریحانه 193٫3). خوانساری نیز از مؤلفات رازی کتاب «السر المكتوم» را نام می برد (روضات 699 چاپ دوم). در یک «مقدمه» و پنج «مقاله»: مقدمه در سه فصل»: 1) فضل العلم، 2) فضائل هذا العلم، 3) شرایط الاشتغال به؛ مقاله 1. تَقْرِيرِ الْأُصُولِ الْكُلِّيَّةِ لِهَذَا الْعِلْمِ وَ النَّظَرُ فِي مهيته وَ أَسْبَابَهُ الْفَاعِلَةِ وَ أَحْوَالٍ مِنْ يمارس هَذَا الْعِلْمَ وَ الْعُلُومِ المستعمله فِيهِ وَ الْفَرْقُ بَيْنَهُ وَ بَيْنَهَا وَ فِيهَا فُصُولِ (شش فصل)؛ مقالِهِ 2. فِيمَا لَا بُدَّ مِنْهُ فِيهِ مِنْ عِلْمِ النُّجُومِ وَ أَحْكَامِهَا وَ فِيهَا فُصُولِ (هفده فَصَلِّ)؛ مَقَالِهِ 3. الطلسمات (چهار فصل)؛ مقالِهِ 4. دَعَوْتَ الْكَوَاكِبِ، چهار «بَابُ»: 1) تَقْرِيرِ أُصُولِ علمية لَا بُدَّ مِنْهَا فِيهِ، 2) کيفية هَذَا الْعِلْمَ الْعَمَلِ خَلُّ)، الْقَوْلَ الْأَوَّلِ فِي شَانَ طَالِبٍ هَذَا الْعِلْمَ وَ فِيهِ الْقَوْلُ فِي كَيْفِيَّةِ تسخير الْقَمَرِ وَ فِيهِ فُصُولِ (هفت فصل)، 3) دَفَعَ الْمَضَارِّ الْوَاقِعَةُ فِي هَذَا الْعَمَلِ وَ فِيهِ فصلان، 4) أُمُورُ لَا بُدَّ مِنْهَا فِي هَذِهِ الاعمال (شش فصل)؛ مَقَالِهِ 5. الاعمال الجزوية حُبّاً وَ بُغْضاً وَ عَقَدَ اللِّسَانِ وَ شَرَائِطِهِ (شش «فصل») .

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عِلْمِهِ وَ نَفَذَ فِي كُلِّ شَيْ‌ءٍ حُكْمِهِ وَ الصَّلَاةُ عَلَى نَبِيِّ الرَّحْمَةِ وَ شَفِيعُ الُامَّةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ أَمَّا بَعْدُ فَهَذَا كِتَابِ يُجْمَعُ فِيهِ مُلَخِّصُ مَا وَصَلَ الينا مَنْ عَلِمَ الطلسمات ... .

چاپ: قاهره، مطبعة الحجرية، 164ص، بدون تاریخ

[سرگذشت رازی از مایل هروی چاپ 1343 کابل ص 298؛ الذریعه 170/12 در آن اظهار نظر شده که مؤلف غیر از فخر رازی مشهور است، ظاهرية، علم الهيئة و ملحقات 268؛ کشف الظنون 987/2، 989 که آن را از فخررازی دانسته و نیز نام شخص سومی را برده است؛ مشترک پاکستان 280/1 «ترجمه سرمكتوم، کنز مختوم» چند ترجمه فارسی آن؛ غزالی نامه، 235 «السر -

الْمَكْتُومِ فِي أَسْرَارِ النُّجُومِ السِّرَارِ النُّجُومِ» که از فخر رازی دانسته].

شرح و حواشی:

1- الكنوز المختوم في ترجمة السر المكتوم؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606).

2- سر المكتوم (ترجمه) (2 عنوان).

3- تحفة المجربات.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6853

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 5 ذیحجه 616ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ تملک: شفيع؛ مهر کتابخانه «فخرالدین نصیری»؛ جلد: تیماج مذهب، 275 گ، 15 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 20 - 304].

2. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 206

آغاز: بسمله. السِّرُّ الْمَكْتُومِ. فِهْرِسْتُ مَا فِي هَذَا الْكِتَابِ مِنَ الْأَبْوَابِ وَ الْفُصُولِ وَ الْمَقَالَاتِ وَ الْخَاتِمَةِ؛ انجام: الْبَابُ السَّادِسِ فِي أَزَالَتْ السِّحْرِ وَ علاجه وَ كَيْفِيَّةِ أَزَالَتْهُ ذکروا فِي هَذَا الْبَابِ طَرَقَا الطَّرِيقِ الْأَوَّلِ وَ هُوَ أَحْسَنُ ماقيل فِي هَذَا الْبَابِ ... الطَّرِيقُ الثَّانِي قالو انَّ أَمْكَنَكَ وَجَدَ أَنَّ ذَلِكَ الْكِتَابَ وَ الصُّورَةِ (پس أَزُّ دو برگ): وَ تَقُولُ يَا بيروح القاکی الاحول فِي التَّنُّورُ وَ قَدْ انْمَحَقَ جسمک وَ أَكْلِهِ النَّارِ و بعد تعذيب (نسخه تا همین جا است).

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 16 سطر (7×13/5) [ف: - 777].

3. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 3380

خط: نسخ، كا: حاجی علی بن مصطفی، تا: دوشنبه شعبان 914ق؛ افتادگی: آغاز، از روی نسخه نوشته ابو عبدالله عمر بن ابی بکر مراغی در حلب در نیمه ذیحجه 633، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 136 گ، 21 سطر، اندازه: 18/2×26/7 سم [ف: 1- 268].

4. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 462

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لْيَكُنْ تصویرک الْمُثَلِّثُ صوران تخططها سَوَادٍ وَ تكحلها بِجَمْرَةِ ثُمَّ صورفي يَدِ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنَ الصُّورَتَيْنِ .. .

خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ تملک: علی بن حسن مشهود؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 191گ، 22 سطر (7×17)، اندازه: 12×24 سم [ف: 1- 406].

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 80

همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 385].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19702|

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ بِهِ نَسْتَعِينُ قَالَ الشَّيْخُ الْإِمَامُ العلامه أَوْ حَدٍّ ائمه زَمَانِهِ علامه؛ انجام: فلایاس بِهِ بذالك وَ انَّ كَانَ لَهُ طُلُوعِ بَا الْعَشِيَّاتِ.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ 220 گ، 18 سطر [رایانه].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 616

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 139].

6. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1140/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ ایاکم أَيُّهَا الاخوان الْمُخْلِصُونَ لَانَ يَكُونُ هَكَذَا انشاء اللَّهُ تَعَالَى وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1031ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 169 ص (1-169)، 22 سطر (9×18)، اندازه: 16×26 سم [ف: 9 - 128].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6306

آغاز: عَنِ الْمِضْمَارِ حکی ثَابِتِ بْنِ قُرَّةَ الحرانی وَ قَالَ أَنَّ أَرْوَاحَ زُحَلُ كَانَتْ مُتَّصِلَةُ الَىَّ وَ كَانَتْ تُعِينَنِي عَلَى كُلِّ مَنْ عادانی؛ انجام: وَفَّقَنَا اللَّهُ وَ اياكم أَيُّهَا الْمُخْلِصُونَ لِأَنَّ نَكُونُ هَكَذَا انشاء اللَّهِ تعالی بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَّى اللَّهُ علیه وَ آلِهِ.

خط: نسخ، كا: ملا قربانعلی، تا: اواخر جمادی الثانی 1075ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 246 گ، 22 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 16 - 274].

8. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 851

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَا حَكِيمٍ ينهرج وَ لَا بَاطِلُ . وَفَّقَنَا اللَّهُ وَ اياكم أَيُّهَا الاخوان الْمُخْلِصُونَ أَنْ يَكُونَ هَكَذَا ، انشاء اللَّهِ تعالی. وَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الوکیل وَ صلی ... .

در یک «مقدمه» و چهار «مقاله» و «فصل» ها است. و هر مقاله در بخش های کوچکتر: مقدمه در سه «فصل»، مقاله 1. تقرير الاصول الكلية، شش فصل، مقاله 2. فيما لابد منه في علم النجوم، هجده «فصل»، مقاله 2. الطلسمات، چهارده «فصل»، مقاله 3. علم دعوة الكواكب، پنج «باب» و هر باب در چند «فصل»، مقاله 4. الْأَعْمَالُ الجزئية مِنَ الْحَبِّ وَ الْبُغْضُ وَ التمريض وَ عَقَدَ اللِّسَانِ وَ عَقَدَ النَّوْمِ وَ دَفَعَ السَّحَرِ، ده «باب»؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ تملك: رضا موسوی زنجانی و مهر «رضا بن محمد الموسوی» (چهارگوش)؛ مهر: «عبده مرتضى الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 481 گ، 23 سطر (7/5×16)، اندازه: 12×22 سم [ف: 2 - 140].

9. تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 286/5

بندی از؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1117ق؛ 2 ص (13-14) [نشریه: 3-360].

10. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه: 7702

آغاز: بسمله أَسْمَاءُ ملایکه الايام وَ اعوانها الْأَحَدِ لِلشَّمْسِ مَلَكَهَا دو قبائیل؛ انجام : جسمک وَ أَكْلِهِ النَّارِ وَ بَعْدَ تَعْذِيبِ منتسخ تا این جا بود.

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 305].

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12522/3

آغاز: الْمَقَالَةَ الرَّابِعَةِ فِي عِلْمِ دَعَوْتَ الْكَوَاكِبِ وَ فِيهِ أَبْوَابُ سِتَّةَ الْبَابِ الْأَوَّلِ فِي تَقْرِيرِ الاصول الْكُلِّيَّةِ الَّتِي لَا بُدَّ مِنْهَا فِي هَذِهِ الصِّنَاعَةُ اعْلَمْ انَّ الصابئية اعْتَقَدُوا فِي هَذِهِ الأفلا؛ انجام: و اگر لوح میسر باشد لوح طلا و الا بر اطلس سرخ یا کاغذ زرد نویسد با خود دارد فرزند بشود ولیکن هر بامداد باید خواند تا از بدی محفوظ ماند.

مقاله چهارم و بخشی از مقاله پنجم؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (44ر -54ر)، 23 سطر [ف: 36 - 45].

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12512

آغاز: برابر؛ انجام: فَانِ الشَّابُّ اذا كَانَ هَكَذَا ثُمَّ شَرَعَ فِي انَّ يَتَعَلَّمُ الْحِكْمَةِ أَمْكَنَ انَّ لَا يَصِيرُ فيلسوف زُورُ وَ لَا حَكِيمٍ بهرج وَ لَا بَاطِلٍ وَفَّقَنَا اللَّهُ وَ اياكم أَيُّهَا المحصلون لَا تَكُونُ هَكَذَا انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالْحَقِيقَةِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، 193 گ، 21 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 36 - 21].

• سر المكتوم (ترجمه) / هیئت / فارسی

serr-ol-maktūm (t.)

وابسته به: السر المكتوم في مخاطبة النجوم؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606 ق).

متن از مولانا محمد فخرالدین رازی، که برخی به امام فخر الدين رازی، محمد بن عمر (-606ق) نسبت داده اند. در اختر بینی و طلسم ها. نسخه عربی آن چاپ شده است. نسخه دست نویس آن در کتابخانه دایرة المعارف ش 851 در 1 «مقدمه» و 4 «مقاله» و هر مقاله در بخش های کوچکتر «فصل» یا «باب» است. چند ترجمه فارسی از آن در دست هست (نک: مشترک 280/1) یکی از آنها به روزگار سلطان شمس الدین التمش (607 1235-1210/633 م) به دستور پسرش فیروز شاہ رکن الدین که بعدها یکی سال 633-634ق بر تخت شاهی نشست. در دیباچه و انجامه نسخه در دست نام آن سلطان و پسرش نیامده است، و نیز نام مترجم را ندارد. و نام نگارنده متن «سُلْطَانُ الائمة ... أَمَامَ المذهبين ... فَخْرُ الْمِلَّةُ وَ الدَّيْنَ الرازی» آمده است و در میانه (ص 103) از وی به « مَوْلَانَا فخرالملة وَالِدَيْنِ عَلَامَةُ الْعَالَمِ وَ العلما» یاد می کند. با سربندهای «مقاله» و هر یک به بخش های کوچک تر: مقاله یکم در بیان آنچه چاره نیست از دانستن آن، در چند فصل. فصل اول در دلايل تاثیرات کواکب، سپس فصل بی شماره) در بیان آنکه چرا فلک را بر دوازده برج قسمت کرده اند، فصل در بیان آنکه به هر یک از این برج ها چه اضافت کرده اند.

آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد، مر واجب الوجودی راست که وجود جمله موجودات ممکن از فیض جود بی علت اوست و شکر و سپاس مبدعی را که امتزاج روح لطیف با جسم کثیف ... اما بعد، این انتخابی ست از ترجمه کتابی که مولانا الأعظم ... الرازی (رح) تصنیف فرموده اند و آن را سر المكتوم ... .

[الذریعه 170/12 «سِرْ مَكْتُومٍ فِي مُخَاطَبَةِ النُّجُومِ» که آن را از محمد فخرالدین می دانند و نه «فخر رازی»؛ فهرستواره منزوی 2965/4 «سر المكتوم» چند ترجمه؛ حاجی خلیفه، 987/2: که آن را از «فخر رازی» دانسته و نیز نام شخص سومی را برده؛ مشترک 280/1 «ترجمه سر مکتوم؛ کنز مختوم» چند ترجمه فارسی آن؛ غزالی نامه، 235 «السر المكتوم في اسرار النجوم؛ اسرار النجوم» که از «فخر رازی» دانسته است].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1784/1- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: و آن پنج درجه را میته خوانند، یعنی مرده. وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ.

خط: نسخ خوش، كا: علی بن محمد کرمانی، تا: قرن 13، 117 ص (2-118) [عکسی ف: 1- 207].

• سر المكتوم (ترجمه) / هيئت / فارسی

serr-ol-maktūm (t.)

وابسته به: السِّرُّ الْمَكْتُومِ فِي مُخَاطَبَةِ النُّجُومِ؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606)

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3573/3

آغاز: عَقَدَ اللِّسَانِ مُجَرَّبُ بلشبهلش الكشا أَصْلِ بِحَقِّ غاشيا مَاشِياً.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 28 ص (48-75)، 21 سطر (12×22)، اندازه: 20×31 سم [ف: 5 - 1706].

• السر المكتوم و الدر المصون (مختصر) / کیمیا / عربی

as-sirr-ul-maktūm wa-d-durr-ul-maşūn (mx.)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10937/3

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13 یا اوایل قرن 14؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س و ش 2 - 35].

• السر المكتوم و الدر المنظوم / عرفان و تصوف، شعر / عربی

as-sirr-ul maktūm wa-d durr-ul manzūm

بکری صدیقی، محمد بن محمد، 898؟ - 952 قمری

(1546- 1493) bakrī seddīqī, mohammad ben mohammad

منظومه ای است عرفانی در 128 بیت.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4205/15

آغاز: بسمله. قَالَ سیدنا ... شَمْسِ الدُّنْيَا وَ الدِّينِ ... بِسْمِ الَّا اله الْوَاسِعِ الْعَلِيمُ *** الْوَاحِدُ الرحمان وَ الرحیم؛ انجام: وَ أَشْرَقَتِ لِذَاتِهِ الانوار *** وَ حَتَمْتَ لِسِرِّهِ الأدوار.

خط: نسخ، كا: محمد بن ابی المکارم سیوطی شافعی، تا: با تاریخ 1058ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن قرمز، 4 گ (56پ - 59ر)، اندازه: 15/2×21 سم [ف: 7 - 267].

• سر المكتوم و غريب العلوم / علوم غریبه / عربی

sirr-ul maktūm wa garīb-ul ‘ulūm

در مقدمه کتاب نام آن و مؤلف آن نیامده و در مقدمه چنین آمده: «... أَنِّي لَمْ أَجْرُ فِي الْمَسَاكِينِ كُلِّهَا الطَّفِّ وَ لَا أَكْمَلَ وَ لَا -

أَحْسَنَ مِنَ مِسْكِينٍ ابدح وَ هرام الساکین وَ بِهِ مَدَارِ هَذَا الْعِلْمِ ثُمَّ انَّ الاستادین قَسَمُوهُ الَىَّ ثَلَاثَةُ أَقْسَامٍ وَ حَكَمُوا فِيهِ أَحْكَاماً مُتَفَرِّقَهُ وَ لَمْ أَجِدْ اصْدُقْ مَنْ حَكَمَ السِّرِّ خَابَ لانه شي عَلَى الصَّوَابِ ...»، کاتب دُرٍّ بالای نُسَخِهِ بِهِ خَطِّ سرخ نوشته اسْتِ: « ... (زایل شده) سرخاب وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ» ولی دُرٍّ پایان نُسَخِهِ (ص 317) رقم کرده اسْتِ: «تَمَّتِ سِرْ الْمَكْتُومِ وَ غریب الْعُلُومِ عَلَى يَدِ الْفَقِيرِ الْحَقِيرِ الْمُعْتَرِفِ بلعجز (!) وَ التَّقْصِيرِ ... (سیاه کرده اند) عَفَى عَنْهُ مَلَكُ الْغَفَّارِ ایام ذی الحجه 1193)».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2778/3

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ اجميعن؛ انجام: فانهم وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 22 ص (296-317)، اندازه: 16×22 سم [ف: 9 - 244].

• السر المكنون / كيميا / عربی

as-sirr-ul maknūn

جابر بن حیان، 120 - 198؟ قمری

(814 - 739) jāber ebn-e hayyān

جابر 144 رساله در میزان و قواعد علم کیمیا تألیف نموده و مجموع آنها را «كتب الموازين» نهاده که رساله حاضر یکی از آنهاست؛ السر المكنون که در آن از کتاب های الاصول، الْأَدِلَّةِ الْمِزَاجِ، الْحَاصِلِ، الطَّبِيعَةِ، الفرقد، الاغراض الْكِتَابِ الْأُصُولِ، الْحَبْوَةِ خود یاد می کند و از سقراط و بليناس. در آن می گوید از چهار برادر که یاد کردم به دو تن اعتماد دارم یکی فارسی دیگر تازی و این دو در دو جای عراق زاده شدند کوچکتر در جایی گرم و خشک و بی آب به سر می برد و بزرگ تر در زمینی آبادان و هر دو هشتاد سال خواهند زیست. جابر در اینجا به رمز درباره زندگی آینده آن در پیش بینی می کند و می گوید که کوچک تر آزار خواهد دید و در زمان او شهرها ویران می گردد و مردم آنجاها می شورند و بدان بر نیکان چیره می شوند. آن گاه به دو برادر می سپارد که رازها را نهفته بدارند. جابر در آن از برادر پارسی خود که در عراق زاده است یاد نمود و در چند جا به سید خود سوگند می خورد و از او و از پدرانش حدیث می آورد؛ این رساله در سه جزء تألیف شده است.

آغاز: الْجُزْءُ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ سِرْ الْمَكْنُونِ . قَدْ كُنَّا يَا أَخِي قَدَّمْنَا كَتَبْنا هَذِهِ عِدَّةٍ كُتِبَ فِي فُنُونِ کثیر کل فن مِنْهَا قایم بِنَفْسِهِ فَمِنْهَا مَا فِيهِ منازعات وَ شکوک لَمْ نكشفها فِي مَوَاضِعِهَا ... .

[تاريخ التراث العربی، سزگین 254/4؛ الذريعة 170/12؛ کشف الظنون 989/2].

شرح و حواشی:

1- خلاصة سر المكنون.

2- سر المکنون (منتخب) (2 عنوان).

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1988/3- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: فَيَا لَيْتَ شِعْرِي كَيْفَ أَعْطَوْهَا وَ لَا ي الْقَوْمِ ، هَذَا الْفَضْلُ كُلُّهُ الَّذِي اسْأَلِ أَنْ يَرْزُقَنَا مَا رَزَقَهُمْ وَ اللَّهِ الولی بذالک وَ الرَّازِقُ الْفَاعِلِ لِمَا يُحِبُّ انْهَ جَوَادُ کریم.

جزء اول؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1054ق؛ سپس «الْجُزْءُ الثَّانِي مِنْ سِرِّ الْمَكْنُونِ»؛ 18 ص (58-75) [عکسی ف: 1 - 208].

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1988/4- عکسی

آغاز: سُبْحانَ الَّذِي أَحَاطَ بِكُلِّ شئ عُلَمَاءُ وَ أُحْصِرَ كُلِّ شئ عَدَداً وَ اخْتَصِرْ مِنْ شَاءَ بِعِلْمِهِ وَ تَعالى عَمَّا يقولو الْمُبْطِلُونَ عُلُوّاً كَبِيراً. وَ مَنْ كَانَ ذَاكِرَةً لِمَا قَدَّمْنَاهُ فِي الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنْ قَاعِدَةً التدابير ؛ انجام: وَ سَبَبُ الْحِرْمَانَ للمستحقين وَ اللَّهِ. تَمَّ الْجُزْءُ الثَّالِثُ مِنْ كِتَابِ سِرْ الْمَكْنُونِ بِحَمْدِ اللَّهِ وَ مَنِّهِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ صَحِبَهُ .

جزو دوم؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1054ق؛ 13 ص (76-88) [عکسی ف: 1 - 208].

3. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 198816- عکسی

آغاز: الْجُزْءُ الثَّالِثُ مِنْ كِتَابِ السِّرِّ الْمَكْنُونِ مِنْ تَأْلِيفِ ... جَابِرُ بْنُ حَيَّانَ الصُّوفِيُّ ... بسمله . أَمَّا مَنِ خَصَّهُ اللَّهُ شيئ مِنْ عِلْمِهِ وَ تَفَضَّلْ عَلَيْهِ مِنْ حمه، فَقَدْ اتَّضَحَ الطَّرِيقِ الَّذِي هُوَ أَكْثَرُ مِنِ التَّعْلِيمِ ، انجام : فَاعْلَمْ ذَلِكَ وَ اذ أَتَيْنَا عَلَى بَقِيَّةِ الرَّسَائِلِ الادلة. فَلْيَكُنْ أَلَانَ آخَرَ. تَمَّ. تَمَّتِ الرِّسَالَةِ بِحَمْدِ اللَّهِ وَ مَنِّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ وَ الصَّلَاةُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحِبَهُ.

در آن از جزء دوم که گذشته یاد می کند و نیز از «غاية التجرید» خود نام برده است؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1054ق؛ 16ص (103-88) [عکسی ف: 1 - 208].

4. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 17281/16

آغاز: برابر؛ انجام: فياليت شَعْرِي كَيْفَ أَعْطَوْهَا ... اسئل اللَّهِ أَنْ يَرْزُقُهَا مَا رُزِقْتُمْ ... انْهَ جَوَادُ کریم.

الجزر الاول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18ص (370-387)، 18 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 47/2- 118].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17281/17

آغاز: بسمله سبحان الذي احاط بكل شيء و احصى كل شي عدد؛ انجام: فان الحده و الطاعنين على الحكما کثیر و هم سبب الحرمان المستحقين.

الجزو الثانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14ص (387-400)، 18 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 47/2- 118].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17281/18

آغاز: بسمله أَمَّا مَنْ خَصَّهُ اللَّهُ بِشَيْ‌ءٍ مِنْ عِلْمِهِ وَ تَفَضَّلْ عَلَيْهِ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ حُكْمِهِ فَقَدْ اتَّضَحَ لَهُ الطَّرِيقِ؛ انجام: وَ اذ قَدْ اتینا بَقِيَّةَ الرسايل الَّا ... فَلْيَكُنِ الْآنَ آخِرِهَا.

جزء سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج -

قهوه ای، 17 ص (400-416)، 18 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 47/2- 118].

7. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1622/2

آغاز: برابر؛ انجام: لكِنِ طَرِيقِهَا أَقْرَبُ وَ أَوْ جزو لَعَمْرِي هُوَ كَذَلِكَ أَعْنِي أَنَّهَا أَقْرَبُ وَ أَوْ جُزَّ وَ مُذْهِبَ سقراط اغرر وَ السَّلَامُ وَ اذ قَدْ أُتِينَا مَا وَعَدَنَا بِهِ فِي صَدْرِ هَذَا الْكِتَابِ فَلْيَكُنْ أَلَانَ آخِرِ هَذَا الْجُزْءِ وَ مُنْتَهَاهُ وَ السَّلَامُ تَمَّ.

خط: نستعلیق شکسته بی نقطه، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، محشی، واقف: سید سعید طباطبائی، 1332، کاغذ: شکری، جلد: میشن مشکی، 69 گ (7+62)، 22 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 5- 32].

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 620616

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اضافة كُلِّ شَيْ‌ءِ الَىَّ اشكاله ، فَاعْلَمْ ذلک وَ اذا قَدْ اتینا عَلَى بَقِيَّةِ الْوَسَائِلِ الادلة فَلْيَكُنْ أَلَانَ آخِرِهَا. تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الْأَدِلَّةِ بِحَمْدِ اللَّهِ وَ مَنِّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 25 ص (103-127)، 23 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 9 - 255].

9. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 178616- عکسی

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَحَاطَ بِكُلِّ شئ عِلْمِهِ وَ تَعَالَى عَمَّا يَقُولُ الْمُبْطِلُونَ عُلُوِّ كَبِيراً. وَ نَحْتَاجُ انَّ نَقُولُ بِحَسَبِ مَا قُلْنَاهُ فِي الْأَجْسَادِ لِيَكُونَ الْكَلَامِ فِي هَذَا الْكِتَابِ تَامَّةُ بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ . وَ الْقَوْلُ فِي هَذَا أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ الفلاسفة كُلِّهَا احتمعت عَلَى أَنِ الرَّوَاحِ (الارواح) مِنْهَا بسائط وَ مِنْهَا مُرَكَّبَةُ ؛ انجام : فَانِ الْحَسَدَةِ وَ الطاغين عَلَى الْعُلَمَاءِ كَثِيرَةً وَ هُمْ سَبَبُ الْحِرْمَانَ للمستحقين. وَ السَّلَامُ. تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي مِنْ كِتَابِ السِّرِّ الْمَكْنُونِ وَ الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا ... .

جزء دوم؛ خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 1263ق؛ 22 ص (100-121) [عکسی ف: 1 - 208].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10884

آغاز: برابر، انجام: فَانِ الْحِدَّةِ وَ الطاعين عَلَى الْحُكَمَاءِ كَثِيرُ وَ هُمْ سَبَبُ الْحِرْمَانَ الْمُسْتَحِقِّينَ وَ اللَّهِ تَمَّ.

خط: مختلف، كا: على اكبر، تا: 1268ق، جا: تهران [الفبائی: - 305].

11. قم؛ طبسی، شماره نسخه: 496/20

آغاز: برابر؛ انجام: وَانٍ كَانَتْ عَنِ النُّحَاسِ وَ الْحَدِيدِ فانها فِي ذاتهما.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق، جا: کربلا؛ 10گ، 15 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف مخ: 1- 267].

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1/12577/4

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اضافة كُلِّ شَيْ‌ءِ الَىَّ اشكاله فَاعْلَمْ ذَلِكَ وَ اذ قَدْ أَتَيْنَا عَلَى بَقِيَّةِ الرسايل فَلْيَكُنْ أَلَانَ آخِرِهَا تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الاولة ... .

جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، سبز، 25 ص (66-42) [ف: 36 - 120].

13. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 491/20

آغاز: برابر؛ انجام: و اضافته كُلِّ شَيْ‌ءِ الَىَّ اشكاله. فَاعْلَمْ ذَلِكَ. وَ اذ قَدْ اتینا عَلَى بَقِيَّةِ الرَّسَائِلِ الْأَوَّلَةَ فَلْيَكُنْ أَلَانَ آخِرِهَا. تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الْأَوَّلَةَ بحمدالله وَ مَنِّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ وَ عَوْنَهُ وَ صلوته عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحِبَهُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد، 16 گ (121-136ر) [ف: 4 - 1029].

• سر المكنون (منتخب) / کیمیا / عربی / فارسی

sirr-ul maknūn (mn.)

وابسته به: السر المكنون؛ جابر بن حیان (120-198)

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 212/10

آغاز: بسمله. رَبُّ يُسْرٍ ... الْمُنْتَخَبِ مِنْ كِتَابِ السِّرِّ الْمَكْنُونِ مَنْ كَتَبَ جَابِرُ بْنُ حَيَّانَ. ابْتَدَأَ فِيهِ بادلة عَلَى اخوانه الْأَرْبَعَةُ الَّذِينَ ذِكْرُهُمْ فِي كِتَابِ الْمَنْفَعَةُ وَ غَيْرِهِ. وَ قَالَ هُمْ أَرْبَعَةُ ؛ انجام : اذ كَانَ يُنَقِّيَهَا ينشفها وَ هُوَ بُغْيَتَهُ انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی.

متن منسوب به جابر بن حیان، مرموزات در کیمیا، نامبوب، با زیرنویس فارسی؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ 20 گ (193پ -212ر) [ف: 1 - 246].

• سر المکنون (منتخب) / کیمیا / عربی، فارسی

sirr-ul maknūn (mn.)

وابسته به: السر المكنون؛ جابر بن حیان (120-198).

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1786/10- عکسی

آغاز: بسمله. الْمُنْتَخَبِ مِنْ كِتَابِ السِّرِّ الْمَكْنُونِ مَنْ كَتَبَ جَابِرُ بْنُ حَيَّانَ . ابْتِدَاءً فِيهِ بالدلالة عَلَى أَحْوَالِ الْأَرْبَعَةُ الَّذِينَ ذِكْرُهُمْ فِي کتاب الْمَنْفَعَةُ وَ غَيْرِهِ، وَ قَالَ هُمْ أَرْبَعَةُ وَ الْمُعَوَّلُ فِيهِمْ عَلَى اثْنَيْنِ أَحَدِهِمَا فارسی وَ الْآخَرُ عربی؛ انجام: وَ هُوَ الْبَغِيَّةِ فَضْلُ وَ قَدْ ذَكَرَهُ قُلْ هَذَا الْبَابِ بِعَيْنِهِ، حَيْثُ قَالَ.

در آغاز آن آمده که گزیده از «کتاب سر مکنون» است و نزدیک به انجامه آمده است «لِيَكُونَ آخِرَ جُزْءُ الثَّانِي وَ الثَّالِثُ»؛ خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 1263ق؛ 15 ص (142-156) [عکسی ف: 1-208].

• سر مکنون / علوم غریبه / فارسی و عربی

serr-e maknūn

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16617

آغاز: بعد از ... ابجدی و غره عدد گرفتن حروف؛ انجام: جهه ادای دین بعد از هر فریضه سه بار بخواند که مجرب است اللَّهُمَّ أَنِّي اسالك.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه].

• السر المكنون من علم السيميا / کیمیا / عربی

as-sirr-ul-maknūn min ‘ilm-is-sīmīyā

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3417/4

آغاز: بسمله. اعْلَمْ أَنَّ هَذِهِ الْقَاعِدَةَ مَنْقُولُ مِنَ الْمَشَايِخِ الْكِبَارُ لَكِنْ مَشْرُوطٍ أَنْ يُخْفِيَ مِنَ الْجُهَّالِ؛ انجام: فانه يَكُونَ الْعَمَلِ فِي أَسْرَعَ وَقْتٍ وَ هَذَا هُوَ السِّرِّ الْمَكْنُونِ مَنْ عَلِمَ السيميا.

کا: بنیاد على بن لطف الله، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 59 گ، 22 سطر (9×14)، اندازه: 15×20 سم [ف: 11-2422].

• سر مکنون و در مشحون / عرفان و تصوف / فارسی

serr-e maknūn va dūrr-e mašhūn

سالک العارفین، ق 13 قمری

sālek-ol-‘ārefin (- 19c)

تاریخ تأليف: 1238 ق.

[فهرستواره 482/7].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2779/2

آغاز: تَصْنِيفُ عاصی کلب آستان امیر المؤمنین سالک الْعَارِفِينَ دُرٍّ تطبيق بسمله موسوم بِهِ سِرْ مکنون هُوَ اللَّهُ تعالی شَانَهُ العزيزانه مِنْ سلیمان وَ انْهَ بسمله. هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ الْحَمْدُ لِلَّهِ الذن فَضَّلَنَا عَلُ كَثِيرٍ مِنْ عِبَادِهِ وَ صلی اللَّهِ خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ الْمَخْلُوقِ مِنْ طِينَتِهِ ... أَمَّا بَعْدُ حقیر ... سالک الْعَارِفِينَ مَكْشُوفَ ضَمِيرٍ ... سالک ... می دارد؛ انجام: مِنَ الْأَلْفِ الثَّانِي مِنَ سنی هِجْرَةً احْمَدِ الْمُخْتَارِ علیه وَ آلِهِ الِاطِّهَارُ سَنَةٍ 1638.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 88 ص (57-144)، 15 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 10- 1633].

• سر من رای / سفرنامه / فارسی

sorra man ra’ā

کرمانشاهی، جمال الدين بن زین العابدین، ق 14 قمری

kermānšāhī, jamāl-od-dīn ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (-20c)

سفرنامه کوتاه مؤلف به سامرا (سر من رأى) که روز شنبه 22 ربیع الاول 1331 ق شروع شده و مخصوصا بعضی از گفتگوهای وی با همسفری هایش جالب می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7814

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي رُزِقْنا زِيَارَةِ مَشَاهِدِ أَوْلِيَائِهِ ... در تاریخ 1331 که مسافرت به عراق عربن روزی گشت؛ انجام: آنان که بسر مایه سؤال و کلفت بر امثال دکان خود را رونقی دهند زن روستائی را مشابه اند.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با چند برگ پراکنده در شرح حال مؤلف و رویدادهای حرکت مشروطه در کرمانشاه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 20 - 170].

• السر المنير / علوم غریبه / عربی

as-sirr-ul munīr

کتابی در علم البسط و التكسير مرتب در هفت «باب» و مقدمه و خاتمه.

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 484

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَاةُ عَلَى أَفْضَلِ المرسلین وَ آلِهِ الطاهرین؛ انجام: وَ الرُّشْدُ وَ الْهِدَايَةِ السَّابِقِينَ الْعَبْدِ بارادة اللَّهِ تعالی وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: چرم سیاه، 102 گ، 11 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [مؤيد: 1- 391].

• السر المنير في اصول البسط و التكثير / علوم غریبه / عربی

as-sirr-ul munīr fī usūl-il bast wa-t taktir

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 79/11

در حروف. بندی از آن؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، عص (159-164)، 25-21 سطر (9×15)، اندازه: 25x16 سم [سنا: ف: 1 - 41].

• سرمه اعتبار / ادبیات / فارسی

sorme-ye eʻtebār

بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبد الخالق، 1054 - 1133 قمری

(1721- 1645) bīdel-e dehlavī, ‘abd-ol-qāder ebn-e 'abd-ol-xāleq

قطعه ادبی است که بیدل به دستور کامکار خان فرزند حملة الملك جعفر خان در تعریف گرد و غبار نوشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/207

آغاز: نه غبار است کزین دشت برافشان برخاست *** نگهی بال تماشا زد و مژگان برخاست / حسن گر موج زند اینقدرش طوفان کو *** شوق گر ناله شود این همه نتوان برخاست. سبحان الله دلنشین غباری که تا مصور خیال به نقش تصویر پرداخته.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای سرخ، 5 ص (530-534)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38 - 302].

• سرمه سلیمانی / لغت / فارسی

sorme-ya soleymānī

اوحدی بلیانی، تقی الدین محمد بن محمد، 973 - 1040 قمری

awhadi beliani taqi-od-din mohammad ebn-e

(1631- 1566) mohammad

فرهنگ فارسی به فارسی است، در لغات مشکل غیر متعارف فرس به ترتیب حروف اول و آخر در سی و دو «باب». در این کتاب واژه های دشوار فارسی که کمتر در گفتگو به کار می رفته، گرد آمده است، و خود در دیباچه بدین معنی اشارت دارد. و در آن نام های تاریخی و جغرافیایی و نام برخی از داروهای یونانی نیز دیده می شود. در دیباچه نام نگارنده و نام کتاب را آورده است.

[الذريعة 173/12؛ نسخه های منزوی 1929 و (973-1030)؛ تاریخ تذکره های فارسی 16/2].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 404

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: ترمه، جلد: میشن مشکی، 185 گ، 16 سطر، اندازه: 8×16 سم [ف: 3- 456].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 122 و 6020 ف و 6053 ف

آغاز: آغاز دیباچه: ... آغاز حرف الف: باب الالف مع الألف؛ آدم پیرا: مر کبیست از اسمای الهی و مرشد کامل را نیز توان گفت ... آغاز آن چه هست چنین است: بلغت أهل تحقیق عبارت از اعیان ثابته و مخیط و مركز صاعده و هابطه؛ انجام: پایان آن چه در نسخه 122 دانشگاه هست: باب الياء مع الزا. یاز: درختی بود که ببالد. گویند یازید، دست بچیزی دراز ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 162 گ، 16 سطر (5×12/2)، اندازه: 10×18 سم [ف: 2 – 397] و [فيلمها ف: 3 - 190 و 194].

• سر نامه های متفرقه / نامه نگاری / فارسی

sarnāme-hā-ye motafarreqe

این نامی است که خود بدین کتابچه داده، و در آن منشآت پراکنده دیگران را گرد آورده است، مانند: نامه علی چلبی یگانی، نامه ملا سراج به قطب الدين ارنینقی و پاسخ این به او: نامه سلطان احمد به علی پاشا، نامه احمد پاشا به داود پاشا، عزانامه از کمال چلبی معروف به تاج زاده، چکامه شیخ (چنین) نعمة الله در نشانهای قیامت و جنبش مهدی، نامه ملا خسرو به ملا سراج، نامه دیگر او برای خواجه زاده، نامه مصطفی چلبی برای برادرش محمد چلبی، نامه احمد پاشا به اسکندر پاشا، نامه محمود پاشا به محمد پاشا و پاسخ آن، نامه نقطه چی زاده (شیخ محمد پسر نقطه چی) به داود پاشا، تقریظ سنان پاشا بر شرح صحیح بخاری نگارش احمد کورانی به امضای خضر بن جلال الدين، تاریخ جلوس سلطان احمد (903) و فتح نامه، شعرهایی از ملای روم و کمال اسماعیل و سلیم شاه، قطعه به نثر عربی به تاریخ 903 و دیگری به ترکی به امضای سلطان محمد سليمان، نامه مؤبد زاده به يعقوب پاشا، فتح نامه روم از تیمور بک به فرزندان، از منشآت ملا شمس الدین، نامه تیمور به بایزید، نامه سلطان احمد، به سلیمان چلبی، قطعه ای از منشآت هنری کسی به نام منصور.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 229/3

خط: نسخ، كا: محمد پسر یوسف، تا: 884ق؛ جلد: تیماج حنایی، 2 گ (104-105)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2 – 278].

• سر النقطة تحت باء البسملة / عرفان و تصوف / فارسی

serr-on noqtat-e taht-a bā’-el besmala

علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736؟ قمری

(1336- 1262) ‘alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 96/3

بندی از آن؛ كا: علی بن محمد باقر دامغانی، تا: 1 شعبان 1334ق؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج تریاکی، 2 ص (191-192)، 19 سطر (8×15)، اندازه: 16×20 سم [سنا: ف: 1 - 52].

• سرنوشت ایران چه خواهد بود / تاریخ ایران / فارسی

srnevešt-e īrān če xāhad būd

کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمس

(1945- 1890) kasravī, ahmad

1324 ش.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/51- 4754- ف

بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 101].

• السر النيرنجی (فصل في) / کیمیا / عربی

as-sirr-un nayranjī (fașl-un fi)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10937/4

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13 یا اوایل قرن 14؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 9ش 2 - 35].

• سرو آزاد / تراجم / فارسی

sarv-e āzād

آزاد بلگرامی، میر غلامعلی بن نوح، 1116-1200 قمری

(1786- 1705) āzād-e belegrāmī, mīr qolām--alī ebn-e nūh

تاریخ تأليف: 1166 ق.

تذکره سرایندگان متأخر است که ولادت و وفات آنها پس از -

سال هزار هجری باشد، در دو «فصل»: 1. سرایندگان فارسی سرا، 143 تن به ترتیب تاریخ از سحابی استر آبادی تا برکت الله محزون بلگرامی؛ 2. سرایندگان هندی، 8 تن، از شاه محمد فرملی، تا محمد عارف بلگرامی. در اصل بخشی از کتاب بزرگتری بوده که آن را به دو دفتر جدا کرده: 1) مأثر الكرام تاریخ بلگرام، 2) سرو آزاد.

آغاز: بسمله سرمایه حمد نیاز مبدعی که ارواح معانی را با قوالب الفاظ آمیخت و سبعه معلقه افلاک را از ... و نام این دفتر سرو آزاد است نیز محتوی بر دو فصل.

انجام: مخلص به ارمغان دعایی یاد آرند و سبزه احسانی بر مزار خاکسار واگذارند. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا خَاتَمِ النَّبِيِّينَ وَ عَلَى آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ بِهِ نِهَايَاتِ الاولین وَ آخِرُ دَعْوَانَا انَّ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

چاپ: در سال 1328ق چاپ شده است.

[فهرستواره منزوی 1917/3؛ الذريعة 173/12؛ تاریخ تذکره های فارسی 706/1؛ استوری 864/1].

1. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 726

خط: نستعلیق، کا: سید محمد جلال الدین، تا: شنبه 13 محرم 1297 ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 178].

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1712- 10/22

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 144 گ، 19 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 4 - 2301].

• سرودهای مذهبی / ادیان و مذاهب / ارمنی

sorūd-hāye mazhabī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15451

خط: عبری، بی کا، تا: قرن 7 [رایانه].

• سرودهای هندی / شعر / فارسی

sorūd-hāye hendi

به نام پورپ و رام کلی، کاموژ، سریراکه، ساموژی، کاپائیتی، آنا، بلاول وصحبی، منمل وران و کیژارد (مرثیه امام حسین)، با عنوان های بیت.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6392

آغاز: بسمله، پرتو و پنو هجو جرجی جالاژی؛ انجام: امیر ارواح یی پسندی پنی. تمام شد.

خط: نستعلیق معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فستقی جلد: رویه ابری فرنگی، 162 گ، 12 سطر، اندازه: 15/5×19/2 سم [ف: 3 - 457].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4803- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 108].

• سروده ها و دست نوشته های میرزاحسن خان رفاهی مهران / ادبیات / فارسی

sorūde-hā va dastnevešte-hā-ye mīrzā hasan xan-e refāhī mehrān

رفاهی مهران، حسن، 1251 - 1317 شمسی

(1938- 1872) refāhī mehrān, hasan

مندرجات این مجموعه پس از مقدمه ها: قصیده جهان نامه از سروده های میرزا حسن خان رفاهی در 280 بیت که در 1337ق در تهران سروده است. پس از آن چند غزل و ابیاتی در تاریخ وفات کمال الدین فقیه بهبهانی (1339ق) و تاریخ آماده سازی نسخه صحیفه سجادیه برای آقا حسین در 1354ق و تاریخ ملاقات با میر ممتاز خان در 1348ق؛ و احسن المقال به نثر در جواب تقاضای لوایح و مقالات به یکی از ارباب مجلات در تاريخ ربيع الاول 1337 در تهران؛ نامه ای به نثر و نظم طنز آمیز در وصف اسب پیشکشی؛ و در آخر نامه ای به فرزندش مجید به تاریخ 14 مهر 1316 از مشهد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1888

آغاز: پاسخ لطف دوست، مجید زنده نمودی تو یادگار پدر *** که از پسر بجز این نیست انتظار پدر / نموده شعر خوش و خط معرب اوراچاپ *** که افتخار فزودی بر افتخار پدر ... سر آغاز، از دیرباز دور از ایران همواره در این اندیشه بودم که با انتشار سروده ها و دست نوشته های پدرم که روشنگر اندیشه ها و باورهای اوست؛ انجام: و سلام مرا بایشان برسان که بهترین رسول هستی و خوشترین مبلغ و السلام علی من اتبع الهدی، العبد حسن رفاهی، فرزند عزیز مکرم آقای مجید مهران ملاحظه فرمایند، 14 مهر 1316 از مشهد.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 17 ربیع الاول 1403ق، جان تهران؛ مقدمه اول به خط مجید مهران، مقدمه دوم به خط احمد مهران در 12 دیماه 1361 در تهران و گویا قصیده جهان نامه و الباقی به خط حسین مهران فرزند میرزا حسن خان رفاهی باشد، چنانکه در مقدمه احمد مهران تصریح شده است؛ تصویر معتضدالدوله(از سال 1355 ق)؛ 68 ص، 10 سطر [عکسی ف: 5- 320].

• سروده های عبید زاکانی / شعر / فارسی

sorūde-hā-ye ‘obayd-e zākānī

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 93 بخش 2

نسخه اصل: مجموعه احمد ثالث 303؛ بی کا، بی تا 10 گ (294-303) [ف: - 86].

• سرور الارواح / تفسير / فارسی

sorūr-ol arvāh

حسینی، احمد عارف، ق 11 قمری

hoseynī, ahmad-e ‘āref (-17c)

تاریخ تأليف: جمعه 11 ربیع الثانی 1046 ق.

تفسير فارسی مفصلی است در شش جلد مشتمل بر سی جزء با حروف بی نقطه به نام محمد صالح بن محمود. جلد اول آن تا آیه 147 سوره نساء را دارد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2188

آغاز: الحمدلله الْوَاحِدُ الْأَحَدُ السَّامِعُ الصَّمَدِ الْعَادِلِ السَّرْمَدِ ... أَمَّا مَسْمُوعَ مملوک مالک الملک عَصْرٍ وَ سُرُورٍ ملوک دَهْرٍ؛ انجام: ناتمام: فَانٍ كَانَتَا اثْنَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا ترک وَ انَّ كَانُوا ... .

خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح رنگین بسیار زیبا؛ مهر: «الله محمد علی» (دایره)؛ جلد: مقوایی، 304 گ، 20 سطر، اندازه: 17×28/5 سم [ف: 6-184].

• سرور الاسرار / عرفان و تصوف / عربی

sorūr-ol asrār

گزیده ای از آن است. سخنان کوتاه عارفانه

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 420/4- ف

آغاز: بسمله. رَبُّ أَنْعَمْتَ فَزِدْ الْعِزَّةَ لِلَّهِ وَحْدَهُ . مِنْ کتاب «سُرُورٍ الاسرار». قَالَ ابراهيم الْخَوَاصُّ أَهْلِ الْمَعْرِفَةِ تَحْمِلَهُمُ مَعْرِفَتِهِمْ، وَ سایر النَّاسِ تَحْمِلَهُمُ بُطُونِهِمْ. وَ قَالَ ابْنُ عطا (رَحِمَهُ اللَّهُ علیه) التَّوَاضُعُ قَبُولِ الْحَقِّ مِمَّنْ كَانَ؛ انجام: فَارْفُقْ بنايا فَالِقِ الاصباح.

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4128؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3گ (152-150)، 19 سطر [فیلمها ف: 1- 466].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 115/4- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 160].

• سرور الخاطر (ترجمه) / فقه / فارسی

sorūr-ol xāter (t.)

واعظ تبریزی، محمد علی، ق13 قمری

vāřez-e tabrīzī «mohammad ‘alī (-19c)

مؤلف مطالبی را از رساله عملیه شیخ حسن کاشف الغطاء برگزیده و به شکل سؤال و جواب در آورده است. خود سؤال را طرح می کند و جواب آن را از رساله «سرور الخاطر» پیدا نموده و ترجمه می کند. این ترجمه در زمان خود آیت الله کاشف الغطاء انجام پذیرفته و مترجم از ایشان به «سلمه الله تعالی» یاد می کند.

[الذريعة 214/11].

قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3855/1

آغاز: الحمدلله بارى النَّسَمِ وَ مُخْرِجَ نُورِ الْوُجُودِ مِنْ ظُلْمَةِ الْعَدَمِ وَ خَالِقِ اللَّوْحِ وَ الْقَلَمِ وَ مُعَلِّمُ الانسان مَا لَمْ يَعْلَمْ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدِ الْمَبْعُوثُ لِسَائِرِ الامم وَ آلِهِ سَادَاتِ الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ؛ انجام: اگر کسی ملاعبه بکند با حلال یا حرام و انزال شود قضا و کفاره لازم است یا نه و اگر عادت به انزال ندارد چون است جواب اگر عادتش انزال شدن باشد یا بداند که انزال می شود اگرچه عادت اوهم نباشد قضا و کفاره واجب است و در غیر صورتين قضا واجب است و احوط کفاره است.

قسمتی از مسائل نماز و روزه را دارد؛ خط: نسخ، كان رسول بن حاج عبدالله، تا: 22 ربیع الثانی 1256ق؛ جلد: مقوا، 22 گ، 20 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ: 1 - 418].

• سرور السامعين / -

sorūr-os sāmeʻīn

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17425

بی کا، تا: 1271ق؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 14 گ، اندازه: 13/1×20/8 سم [رایانه].

• سرور الشيعة / تاریخ معصومین / فارسی

sorūr-oš šīʻa

بروجردی، عبدالله بن على، ق 12 قمری

borūjerdī, 'abd-ol-lāh ebn-e ‘alī (-18 c)

حالات و معجزات و فضایل و مصایب چهارده معصوم علیهم السلام را در چهارده «باب» و هر کدام دارای چند «فصل»، گزارش کرده است.

آغاز: حمد بیحد موجدی را سزد که با فاضه انوار وجود مکنونات ظلمات عدم را بعرصه ظهور در آورد انجام: نگه دار از من بدروزگار ***زهر بد که باشد مرا دور دار.

[مكتبة أمير المؤمنین 409/2].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11575

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 310 گ، 31 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 33/2- 184].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7043

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن محمد حسینی اصفهانی، تا: ربيع الثانی 1230ق؛ پس از برگ دوم در نسخه افتادگی دارد؛ تاریخ وقف: محرم 1231؛ جلد: تیماج قهوه ای، 288 گ، 28 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 18 - 216].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14826

آغاز: ... مگر آن که ملایک های آسمان در مجلس ذکر ایشان حاضر می شوند چون فارغ می شوند آن قوم ملائکه بالا می روند به سوی آسمان چون به آسمان می رسند ملائکه که در اسمانند می گویند ایشانرا که ما استشمام می کنیم از شما بوئی؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قهوه ای، 402 گ، 28 سطر (15/5×26)، اندازه: 22/5×34 سم [ف: 37 - 434].

• سرور الشيعة / فضائل و مناقب / فارسی

sorūr-oš šī a

مجلسی، محمد تقی بن محمد باقر، ق 12 قمری

majlesī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (-18c)

در مناقب و فضایل امیرمؤمنان علی علیه السلام با استفاده از کتب اهل سنت و مشتمل بر چهل حدیث و خاتمه، نام کتبی که مؤلف از آنها استفاده کرده در مقدمه مذکور است. مؤلف این کتاب را به نام مقرب الخالقان محمود نگاشته و در ابتداء نص عربی روایات را آورده و سپس به ترجمه تحت اللفظی آن پرداخته و سپس آن را شرح مختصری کرده است.

چاپ: تهران، 1284 و 1303ق، سنگی؛ 1313ق.

[الذريعة 174/12 و 411/1 ؛ مشار فارسی 3006/3؛ نسخه های منزوی 956/2؛ زندگی نامه علامه مجلسی؛ کتابشناسی علامه مجلسی 324].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5921/13

خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین حسینی، تا: 1114ق؛ کاغذ: سپاهانی، 17 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 153].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2251

آغاز: بسمله. لآلی حُمِدَ وَ جَوَاهِرَ ثنای تَحُفُّهُ بارگاه جَلَالِ کبریای حکیمی ... بخاطر مُحَمَّدِ تقی بْنِ مُحَمَّدٍ بَاقِرِ مجلسی ... رسید؛ انجام: وَ كَتَبَ فِي كِتابِهَا فكاكا مِنَ النَّارِ بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

خط: شکسته نستعلیق، كا: میرزا عبدالکریم گرگانی، تا: قرن 14؛ در پایان قصیده ای است به فارسی در ستایش على (علیه السلام)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 55 گ، 12 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 10×16 سم [ف: 9 - 907].

3. قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه: 57

آغاز: کلی نیست و الا واجب واجب نخواهد بود چنان که گذشت و بار ثانی لازم می آید ترکیب واجب الوجود متعدد باشد باید که هر یک؛ انجام: چون روز مؤاخات رسول خدا علی را با کسی بردار نساخت و علی از سبب آن پرسید آن حضرت گفت إِنَّما أَخَّرْتُكَ لِنَفْسِي أَلَا يَسُرُّكَ أَنْ تَكُونُ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، در مقدمه نسخه کتابخانه مجلس و در الذریعه، نام مؤلف «محمد باقربن محمد تقی مجلسی» ذکر شده؛ جلد: تیماج مشکی، 148 گ، 14 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف: - 60].

• سرور الشيعة / فضایل و مناقب / فارسی

sorūr-oš šī a

حسینی، محمد صالح بن عبدالفتاح، ق13 قمری

hoseynī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-ol-fattāh (-19c)

اهداء به: فتحعلی شاه قاجار.

تاريخ تأليف: 22 صفر 1236 ق.

در حالات و فضایل و معجزات چهارده معصوم علیهم السلام مرتب بر «مقدمه» و چهارده «باب» است.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3235

آغاز: الحمدلله الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلِ كَانَ قَبْلَهُ وَ الْآخِرُ بلاآخر يَكُونُ بَعْدَهُ الَّذِي مَنَّ عَلَيْنَا بِمُحَمَّدٍ نبیه وَ أَمِينُهُ عَلَى وَجِيهِ وَ نجیبه مِنْ خَلْقِهِ؛ انجام: در حال حیات یا بعد از وفات این عاصی را به دعای رحمت و مغفرت این مستحق دعا را یاد نمایند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از حسینعلی بن ملا عبدالعلی شکریانی در روز چهارشنبه از ماه ذیحجه 1258 آمده که قضیه درخت چنار خونین قریه زرآباد رودبار قزوین را با اشعاری از میرزا قوام الدین قزوینی در این باره حسب خواهش میرفتاح تبریزی نگاشته؛ تملک میرفتاح؛ جلد: تیماج مشکی، 411 گ، 22 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 814].

• سرور صدور الأولياء = ادعية علم الهدی کاشانی = نثر الولاء الى خير الدعاء / دعا / عربی

surūr-u șudūr-il awlyā' = ad'īyat-u “allam-ul-hudā kāšānī = natr-ul wilā’ ilā xayr-id du‘ā

علم الهدی، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری

(1704- 1630) ‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen

تاريخ تأليف: ربيع الاول 1104ق؛ محل تألیف: کاشان.

این مجموعه مشتمل است بر بیست قطعه دعا و توسل به ائمه از منشآت محمد ملقب به علم الهدی پسر ملا محسن فیض کاشانی مؤلف «جناح النجاح» و «الانارة». وی این دعاها را در سنوات مختلف از سال 1103 تا 1106 در قمصر کاشان انشا نموده است. در آخر هر یک از این قطعات نام خود را تصریح نموده و در برخی سال انشاء را و در بعضی محل تأليف را تعیین کرده است. در آغاز قطعه دهم چند نام برای این رساله ها ذکر نموده می گوید: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ أَفْئِدَتُنَا تَهْوَى الَىَّ أَهْلِ بیت نَبِيِّهِ ... وَ بَعْدُ يَقُولُ الْفَقِيرِ ... لَمَّا الْفَتَّ کتاب «حِلْيَةُ الِاهْتِدَاءِ فِي الصَّلَاةِ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ النبوه وَ الِاصْطِفَاءَ الَّذِي جَعَلَ اللَّهُ ... ثَنِيَّتَهُ بِكِتَابِ -

بِجِهَةِ الْمُهَجِ فِي الصَّلَاةِ عَلَى الْحُجَجِ » وَ هُوَ مِنَ أَنْجَعُ الذرایع ... وَ عززتهما بِثَالِثٍ سَمَّيْتَهُ «وَسِيلَةً الْقَبُولِ فِي الصَّلَاةِ عَلَى آلِ الرَّسُولِ» ... وَ رَابِعَ يدعی: «عِصْمَةُ الْكَرَامَةِ» وَ خَامِسُ وَ سَادِسُ وَ سَابِعٍ لَيْسَ لَهُ ثَامِنَ ... ثُمَّ أَزْمَعْتَ عَلَى جُمَعِ شملها فالحقت بِهَا مَا أَلْفَيْتُهُ عَلَى شَكْلِهَا فِي كِتَابِ «سُرُورٍ صُدُورِ الْأَوْلِيَاءِ الَّذِي نَظَمْتُ فِيهِ دررا منثورة لَامِعَةِ الضِّيَاءِ ... وَ سُئِلَتْ أَلَانَ آنَ اسْتُخْرِجَ نخبة وَ جيزة مِنْ ذَلِكَ الْكِتَابِ لِلَّذِينَ يَكُونُ هِمَمِهِمْ قَاصِرَةُ ... فانتزعت مِنْ تِلْكَ الْهَدَايَا ارْبِعْ عَشَرَ ...». پس این رساله دَهْمُ ، مُخْتَصَرُ کتاب «سُرُورٍ صُدُورِ الْأَوْلِيَاءِ» می باشد که آن کتاب مشتمل بر مجموع منشآت توسلی و دعایی مؤلف بوده است و شاید «سرور الأولياء» نام همین مجموعه مورد بحث باشد. (علینقی منزوی).

آغاز: الحمدلله الَّذِي فَطَرَ أَرْوَاحَنَا عَلَى وَلَاءِ أَهْلِ بیت النُّبُوَّةِ وَ الِاصْطِفَاءَ ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْفَقِيرِ ... هَذِهِ لآلی منثورة لَامِعَةِ الضِّيَاءِ.

[الذريعة 174/12 ؛ ریحانة الادب 190/4؛ معادن الحكمة، چاپ جامعه مدرسین حوزه علمیه قم 42/1 و 62].

شرح و حواشی:

1- خلاصه کتاب سرور صدور الاولياء = جَمَالُ الْعِبَادَةِ وَ كَمَالُ السَّعَادَةِ؛ علم الهدی، محمد بن محسن (1039-1115).

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13492

آغاز: برابر؛ انجام: وَ نَظَمَ غُرَرَ دُرَرِ الْيَقِينُ عَلَى ابْلُغْ نِظَامُ وَ أَتِمَّ وَ عَلَى بَيْتِهِ الْهُدَاةِ لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ صلوة دَائِمَةً بِدَوَامِ الاحسان وَ الْكَرَمِ.

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 12، جان کاشان؛ برخی از حواشی و یادداشت های آغاز آن به خط مؤلف می باشد، در پشت برگ آغازین این نسخه به خط خود چنین نگاشته: «اللَّهُ ثقتی کتاب سُرُورٍ صُدُورِ الْأَوْلِيَاءِ فِي اهداء الصلوة عَلَى أَهْلِ النُّبُوَّةِ وَ الِاصْطِفَاءَ عَلَيْهِمْ أَكْمَلَ التَّحِيَّةِ وَ أَجْمِلْ الثَّنَاءِ مِنْ إِمْلَاءِ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ فِي الشِّدَّةِ وَ الرَّخَاءِ مُحَمَّدِ الْمَدْعُوِّ عَلِمَ الهدی سَلَكَ اللَّهُ بِهِ السَّبِيلَ الْمُودِي إِلَى ... لَدَيْهِمْ عِنْدَ اللِّقَاءُ ...»، مصحح، مهر: «بمُحَمَّدُ عَلَمُ الْهُدَى عَلِمَ الهدی عَلِمَ الهدی» (بیضی)؛ یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی؛ واقف: ابو تراب بن نصیر الدین سلیمان بن علم الهدی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 146 گ، 15 سطر (8×12)، اندازه: 14/5×12/5 سم [ف: 34- 223].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3365

آغاز: برابر؛ انجام: صلوة دائمه بِدَوَامِ الاحسان وَ الْكَرَمِ.

خط: نسخ خوب، كا: محمد رضا بن محمد مفید، تا: 1109ق؛ مجدول مذهب، دارای یک سرلوح کوچک مرصع، مذهب؛ واقف: نائینی؛ 184 گ، 14 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6 - 248].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1057

آغاز: اولین قطعه از قطعات بیستگانه چنین است: اللَّهُمَّ يَا مَنْ لَا يَحْوِيهِ غَوْصِ الْفِكَرُ، وَ یا مِنْ يَبْلُغُهُ غَوْرُ الظُّنُونُ، وَ لَا يدرکه لَحْظِ الْبَصَرَ ... .

خط: نسخ متوسط، كان محمد رضا بن محمد مفید، بی تا، مصحح، مشتمل است بر بیست قطعه یا رساله کوچک، روی صفحه اول نوشته شده «نَثْرَ الولا الَىَّ خَيْرُ الدُّعَاءِ»؛ جلد: تیماج سرخ، 127 گ، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1- 5].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1768

آغاز: برابر، انجام: وَ نَظَمَ غُرَرَ دُرَرِ الْيَقِينُ عَلَى أَبْلَغِ نِظَامُ وَ أَتِمَّ وَ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ الْهُدَاةِ لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ صَلَاةِ دَائِمَةً بِدَوَامِ الاحسان وَ الْكَرَمِ.

خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 170 گ، 15 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 5 - 149].

سرور العارفین > مِرْآةُ الْعَارِفِينَ فِي طَرِيقِ الْحَقِّ وَ الْيَقِينِ.

• سرور العارفین / تراجم / فارسی

sorūr-ol ‘ārefin

فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227 - 1309 قمری

(1892- 1812) fāzel-e bastāmī, nowrūz 'alī ebn-e mohammad bāqer

تاريخ تألیف: 1265 ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی.

در سرگذشت مختار که پس از تحفه حسینیه خود ساخته است. در آن از شعرهای میرزا هادی ناینی مؤلف سرور المؤمنين و از این کتاب او یاد شده است.

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ جَعَلَ سُرُورِ الْعَارِفِينَ فِي لِقَاءِ عطیاته... اما بعد چنین گوید ... نوروز علی بن محمد باقر بسطامی.

[فهرستواره منزوی 1681/3].

1. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 113

آغاز: برابر؛ انجام: و ظاهر این است که اصل این حکایت از تواریخ عامه باشد و هو العالم. تمام شد.

نسخه قابل اعتنایی است؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1265ق؛ مهر: واقف «نوروزعلی» (بیضی)؛ واقف: نوروز على بسطامی، شوال 1269ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، 150 گ، 22 سطر (11×141)، اندازه: 18×21/5 سم [ف: - 114].

2. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 2631

آغاز: برابر؛ انجام: وَ طَلَبِ مَغْفِرَةُ یاد نماید وَ كَانَ الْفَرَاغُ فِي السُّنَّةِ 1265.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 229 گ، 21 سطر (8/5×17)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 10- 1506].

• سرور العارفین / شعر / فارسی

sorūr-ol ‘ārefīn

حبیب خراسانی، حبیب الله بن محمد هاشم، 1266 - 1327 قمری

(1909- 1850) habīb-e xorāsānī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad hasem

کلیات اشعار میرزا حبیب الله خراسانی است شامل غزلیات به ترتیب حروف تهجی، مدایح و رباعیات.

آغاز: ای تو مسما هر دو گیتی اسماء *** بادا اسما همه فدای مسماء / نعت تو از ما تنز هست و تقدس *** مدح تو از خود تبارکست و تعالی.

[الذريعة 231/9 ؛ نسخه های منزوی 2293/3].

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8213- 56163

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی، تا: 1356ق؛ با یادداشتی از محمد کریم ایل بیگی بختیاری معروف به مجذوبعلی وارسته نعمت الهی مبنی بر اینکه در ایامی که قصد زیارت نجف اشرف را داشته این دیوان را امیر منصور بختیاری به وی داد. تا او به یکی از انتشاراتی ها داده منتشر سازد؛ 164 گ، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 4 - 2302].

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2211

آغاز: برابر؛ انجام: یک طرف قوس و قزح یکسو شفق باقی چمن *** دیگر از ابر بهاری خوش بنیرنگ است کوه / این غزل صیدی که گفتی باز در میدان فكر *** گر بود انصاف میزانی دو باسنگ است کوه.

خط: نستعلیق، كا: سید محمد طباطبائی بروجردی، تا: 28 محرم 1355ق، مجدول، در پایان دو ماده تاریخ منظوم از ناظم شیرازی و آقا میرزا طاهر آمده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 165 گ، 12 و 13 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 2 - 921].

• سرور العارفین / دعا / فارسی

sorūr-ol 'ārefīn

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1006

آغاز: بسمله، هذا شرح دعای بزرگوار حمید، بدانکه دعای حمید؛ انجام: از اول قرآن تا آخر قرآن هر کجا که باشد.

خط: نسخ، كا: نظر على ارسنجانی، تا: جمعه 8 ربیع الاول 1334 ق؛ جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 71 گ، مختلف السطر (12×17)، اندازه: 15×20 سم [ف: 3 - 818].

• سرور العارفين في ولاية امير المؤمنين / کلام و اعتقادات / فارسی

sorūr-ol ‘ārefīn fī velāyat-e amīr-el-mo’menīn

واعظ شهمیرزادی، زین العابدين بن احمد، ق 13 قمری

vā‘ez-e šahmīrzādī, zayn-ol-"ābedīn ebn-e ahmad (-19c)

اهدا به: جهان خانم فرزند رکن الدوله علینقی میرزا.

در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» نوشته است. آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الْحَمْدَ مِفْتَاحاً لِذِكْرِهِ وَ سَبَباً لِلْمَزِيدِ مِنْ فَضْلِهِ... .

انجام: لكن اگر يکنفر دوست ببیند به از هزار دشمن است.

[الذریعه 175/12 ؛ فهرستواره منزوی 347/9 و 347/9].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10238

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: غلامحسین بن ابی القاسم گلپایگانی، تا: 20 ذیحجه 1275ق؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج جگری، 153 گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 32 - 273].

2. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 179

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: زین العابدین فیروزان، تا: 1276 ق [ف: - 16].

• سرور العباد / فقه / فارسی

sorūr-ol ‘ebād

انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری

(1865- 1800) ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn

مسائل فقهی که از جناب شیخ مرتضی انصاری سؤال نموده و ایشان پاسخ فرموده اند، توسط محمد علی یزدی در این رساله جمع آوری شده است و در این نسخه حواشی میرزا محمد حسن شیرازی به آن اضافه شده توسط سید ابوالقاسم بن سید حسین یزدی. این رساله شامل «مقدمه» در تقلید و بیست و یک «فصل» و «خاتمه» در مسائل متفرقه است.

آغاز: الحمدلله الْوَاحِدُ الْأَحَدُ الصَّمَدُ وَ الصَّلَاةَ عَلَى رَسُولِهِ وَ آلِهِ الْبَرَرَةِ الأمجد و بعد بر ضمير مسترشدان طریق دین مبین و سالكين شریعت سید المرسلین و طالبين سرور رحمة للعالمين می نگارد که این وجیزه برخی از سوالات ... .

چاپ: چاپ شده.

[الذريعة 175/12].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5571

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد حسین، تا: 1193ق؛ محشی از میرزا محمد حسن شیرازی؛ کاغذ: شکری اصفهانی، جلد: تیماج ماشی، 154 ص، 17 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 17 - 34].

2. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2420/1

آغاز: برابر، انجام: و اگر معترف باشد با آن که گناه کرده و حرام است در آن حال بمیرد او را از ایمان بیرون می برد و از اسلام بیرون -

نمی برد و عذابش سبک خواهد بود وقد ختم بالخير.

خط: نسخ، كان على اكبر موسوی، تا: 1297ق؛ محشی از میرزای شیرازی با امضای «میرزا»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38 گ، 21 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ: 3 - 1100].

3. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 268/1

خط: نسخ تحریری، كا: علی بن محمد علی بن محمد شريف بن بابا جان بن علی جان این قلعه ای خویی، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 17×22 سم [ف: - 136].

4. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1881/2- 10/191

آغاز: برابر؛ انجام: مگر آن که آن صدقه از امثال خودشان باشد یا در حال ضرورت باشد ازباب اكل ميته والله اعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1301ق؛ با حواشی میرزای شیرازی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 35 گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 4- 2302].

• سرور العين / شعر / فارسی

sorūr-ol ‘ayn

ابن حسام، محمد بن حسام الدین – 875؟ قمری

(1471-) ebn-e hosām, mohammad ebn-e hosām-od-dīn

قصیده ای ست مصنوع در عروض و قافیه و صنایع. در بر گیرنده ستایش حضرت محمد، در برابر «نزهت الابصار» وصاف. این قصیده در مدح پیامبر اکرم (صلی اللَّهِ عله وَ سَلَّمَ) است و در ضمن کلیه وزن های شعر و بدایع را در آن به کار برده است. این قصیده «رائية» است و 190 بیت می باشد. از خصوصیات این قصیده این است که پس هرچند بیت یک بیت جامع کلمات به کار رفته در ابیات قبل ساخته است که از نمونه های زیبای بدیع است. مثلا: «خفی بز رلبت عقد لؤلؤ منثور *** زمین ز نعل تو آورده مشک و عنبر بار / یم از نثار تو درج مقالت مملو *** شميم خلق خصالت پر از گل فرخار / عقد لؤلؤ نثار درج مقالت *** مشک و عنبر شمیم خلق خصالت».

[مشترک پاکستان 2452/13؛ نسخه های منزوی 2908/4: دو قصیده بدین نام].

1. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2765/5

آغاز: الْقَصِيدَةِ الْمَوْسُومَةِ بِسُرُورِ الْعَيْنِ فِي جَوَابِ نُزْهَةِ الْأَبْصَارِ فِي مَعْرِفَةِ بِحُورِ الْأَشْعَارِ وَ صنایعها فِي نَعَتَ سید المرسلین وَ رَسُولُ رَبِّ الْعَالَمِينَ.

انجام: طل عفوی بر گناه عصمت نادان بکش *** هرچه هست از مخلصان اهل و بیت مصطفاست.

تذکر: نام مؤلف با توجه به فهرست عکسی دائرة المعارف (ج 209/1) تغییر یافت؛ خط: نسخ، كا: سید داوود ولد سید حسن، تا: 980 ق؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: چرمی، 4 گ، 33 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 2 - 824].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2591/1/114

250 بیت؛ بی کا، تا: قرن 11 20 گ (536-555) [ف: 9- 1403].

3. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1427/9

آغاز: که را هوای بهار است و جانب گلزار *** که نو عروس چمن جلوه می دهد رخسار؛ انجام: صد تحیات و درود خوشتر از باد شمال *** از خداوند آنام بر تو و عترت و آل.

تذکر: در فهرست نام مؤلف و کتاب به گونه دیگری آمده که با توجه به آغاز نسخه و همخوانی آن با شماره 1721/3 عکسی دائره المعانی تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین محمد متخلص به رافع، تا: 1078 و 1079ق، جان اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (102ر105پ)، اندازه:

29/5x15 سم [مؤید: 3- 344].

4. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 3/ 1721- عکسی

آغاز: الْقَصِيدَةِ الْمَوْسُومَةِ بِسُرُورِ الْعَيْنِ فِي جَوَابِ نُزْهَةِ الْأَبْصَارِ ... مُحَمَّدُ بْنُ حُسَامِ ... الْمَعْرُوفُ بِهِ ابْنُ حُسَامِ. کرا هوای بهار است و جانب گلزار *** که نو عروس چمن جلوه می دهد رخسار.

در 201 بیت؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد حسن فرزند محمد حسین سردرودی، تا: 26 شعبان 1369ق؛ از روی نسخه حاج آقا حسین نخجوانی نوشته 3 ربیع الاول 877 ق؛ 17 ص (75-91) [عکسی ف: 1- 209].

• سرور الفؤاد و ضياء العينين / تاریخ / فارسی

sorūr-ol fo’ād va zīyā’-ol ‘aynayn

حسینی واعظ، محمد صادق بن محمد باقر، ق13 قمری

hoseynī vā‘ez, mohammad sādeq ebn-e mohammad baqer (-19c)

چون مؤلف پیشتر «عين الدموع» و «جارح العينين» را در مصایب حضرت سید الشهداء نگاشته بود، دست به تأليف كتاب حاضر زد، تا با ذکر اقدامات مختار، دل مؤمنین را شاد نماید.

نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 45/15

آغاز: بسمله. سپاس بلند اساس و حمد بیحد و قیاس قادری را سزاست که بقدرت کامله و نصرت بالغه بلبل هزار دستان؛ انجام: پس مختار از اسب فرود آمده و دو رکعت نماز گذارد.

بی کا، بی تاب ناتمام است؛ جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 8 گ (186پ -193پ)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: - 80].

• سرور القلوب / هيئت / فارسی

sorūr-ol qolūb

تاریخ تأليف: ذیحجه 1261 ق

زایچه ولادت قطب الدین محمد شاه است که مفصلا آن را بررسی نموده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6462/5

آغاز: حمدی که حامدان ملأ اعلى و ذاکران کره غبراء از ادای آن عاجز آیند جهان آفرینی را سزاست که درجات ارتفاع عزت -

و کبریائیش به علاقه اسطرلاب فکر و مقیاس حواس بی شبهه و التباس معلوم نشود؛ انجام: و در ترویج قوانین شریعت مقدسه و تمشیت احکام دین مبین از اوامر و نواهی مسددش بدارد و مرتبه سایه بلند پایه اش را به حسب حمایت حوزه دین اسلام و رعایت علماء و کاملین به اعلى درجات رساند.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج 8 گ (159پ۔ 166ر)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 20 - 42].

• السرور المبهج لأولي الألباب / اخلاق / عربی

surūr-ul mubhij li-uli-l-albāb

موضوع این کتاب نیز نزدیک به موضوع کتاب ديوان الصبابة است و دارای هشت «باب» است که آن را در دیباچه بدین گونه فهرست کرده است: 1. فِي أَهْلِ الْمَحَبَّةِ وَ صِفَاتِهَا وَ المصادفة فِي الْمَحَبَّةُ؛ 2. فِيمَنْ خَانَ الاحباب فَسَمِعَ مَا لَا يُرْضِيهِ مِنَ الْجَوَابِ؛ 3. الشَّوْقُ وَ الْحَنِينَ الَىَّ الالف وَ الْقَرِينُ؛ 4. حَسَنُ الْعِتَابِ بَيْنَ الاحباب؛ 5. الِاعْتِذَارُ بَعْدَ الْخَطَاءِ؛ 6. الْفِرَاقُ وَ الايابس مِنِ التَّلاقِ؛ 7. فِيمَنْ قَتَلَهُ الْهَوَى وَفَاةِ مِنْ الجوى؛ 8. فیماتها داه العاشقون بالطف مَا يَكُونُ. ذیل هر باب چندین حکایت متضمن نثر و نظم و نامه هایی متناسب با موضوع باب که میان احباب و دوستان تبادل شده نقل گردیده است. مؤلف به طوری که از مطالعه و بررسی کتاب به دست می آید در قرن 6 می زیسته است و از عتبی که از ادبا و ظرفای آن قرن بوده سخنان و اشعاری نقل کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1663

آغاز: بِمُرَاعَاةِ الْعُهُودِ وَ الْوَفَا بِالْعُقُودِ وَ التدليل لالاحباب بالتملق وَ مُدَارَاةَ الاعداء بالترفق وَ فِي هَذَا الْكِتَابِ زِيَادَةً عَلَى كَتَبَ الترسل بالحكايات لِيُنَبَّهَ العاشقين وَ العاشقات فَمَنْ أَرَادَ مِنْهُمْ هيامه مِنْ الاخر فَرُبَّمَا يَطَّلِعُ عَلَى شییء فيطمئن قَلْبِهِ وَ يَسْتَرِيحُ بِمَا جَرَى لِمَنْ قَبِلَهُ اعْتِبَارِ انجام: قَدْ تَفَأَّلْتُ بالاراک فَمَا *** آنَ رَأَيْتَ الأراک الَّا اراکا.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قسمتی از خطبه و دیباچه کتاب را فاقد و پیداست که از روی یک نسخه ناقص کتابت شده؛ مهر: «منتظر لطف الهی خلیل»؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج قرمز، 63 ص، 19 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4 - 381].

• سرور المجاورین = مختار نامه / داستان / فارسی

sorūr-ol mojāverīn = moxtār-nāme

شیرازی، رضا علی بن عبدالغفور، ق 13 قمری

Šīrāzī, rezā ‘alī ebn-e 'abd-ol-qafūr (-19c)

مؤلف که روضه خوان حسینی و مقیم نجف بوده برای خوشایند و سرور زائران حسینی مقیم آن دیار قدسی این رساله را در تاریخ قیام مختار ثقفی و خونخواهی وی از قاتلین امام حسین (علیه السلام) به نگارش در آورد و این رساله در یک «مقدمه» و بیست «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.

آغاز: ستایش خالقی را سزاست که حکیمی است عادل و کریمی است باذل دنیا را دار مکافات قرار داده و آخرت را محل انتقام ایشان قرار فرموده و هر گاه ستم کیشی دست ستم بستم کیشی دراز نموده ... .

انجام: و همان جراحت روزبروز زیاد می شد تا بعد از سه ماه او را به جهنم واصل نمود اما بعد از خراب کردن مکه حجاج امر کرد تا مکه را ساختند و این بنائی که حال هست از آن ملعون است الا لعنة الله على القوم الظالمين.

[فهرستواره منزوی 421/1 با عنوان «سرور المجاهدين»؛ مسجد اعظم 1101/3 با عنوان «سرور المجاورين»].

قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 3356

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق زیبا، كا: حاج محمد حسنخان درویش، تا: 2 شوال 1280ق، جا: عتبات عالیات؛ نسخه زیبا و ارزشمند است؛ 119گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 3 - 1101].

• سرور المقبلين و نبهة الغافلين / حديث / عربی

surūr-ul muqbilīn wa nabhat-ul jāfilīn

رکینی عاملی، علی بن حسین، ق 13 قمری

rokīnī'āmelī, ‘alī ebn-e hoseyn (-19c)

تاریخ تأليف: 22 شعبان 1262ق احادیث و روایات مربوط به توحید و نبوت و امامت و بعضی از آداب اخلاقی و اسلامی، بدون ذكر اساتید آنها و با حذف نام مصادر در یک «مقدمه» و پانزده «باب» و یک «خاتمه»، تنظیم شده: الْمُقَدَّمَةِ: فِي أَشْيَاءَ مُخْتَلِفَةٍ لَهَا ارْتِبَاطِ بِالْمَقْصُودِ؛ بَابُ 1. التَّوْحِيدُ؛ 2. بَعْضُ أَحْوَالِ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ)؛ 3. بَعْضُ أَحْوَالِ الْأَئِمَّةِ (علیه السَّلَامُ)؛ 4. بَعْضُ أَحْوَالِ الْقُرْآنِ؛ 5. بَعْضُ أَحْوَالِ أَعْدَائِهِمْ؛ 6. بَعْضُ أَحْوَالِ الْعِلْمِ؛ 7. بَعْضُ أَحْوَالِ الشِّيعَةِ؛ 8 بَعْضِ الادعية؛ 9. بَعْضُ الْأَفْعَالِ وَ الْأَقْوَالِ المشروعة؛ 10. بَعْضُ الْمَوَاعِظَ؛ 11. بَعْضُ آدَابِ الاكل وَ اللِّبَاسِ؛ 12. بیان أَوَّلِ الْخُلُقِ؛ 13. بَعْضُ أَحْوَالِ النِّسَاءِ وَ الْأَوْلَادِ؛ 14. بَعْضُ أَحْوَالِ الرَّجْعَةِ؛ 15. بَعْضُ أَحْوَالِ الْمَوْتِ وَ مَا بَعْدَهُ؛ الْخَاتِمَةِ: فِي أَحَادِيثِ مُتَفَرِّقَهُ.

آغاز: الحمدلله الاول الاخر الظَّاهِرُ الْبَاطِنُ الْقَرِيبِ الْبَعِيدُ ... وَ بَعْدُ، فَيَقُولُ الْعَبْدَ الْجَانِي وَ الاسير الفانی علی بْنِ حسین بْنِ حیدر رِضًا الْعَامِلِيُّ الركینی.

[الذریعه 176/12 «سرور المقبلين و... »، همانجا 445/4 «تنبيه الغافلين»].

1. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1770/1- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: نانویس: ثم التفت الى امير المؤمنین (علیه السلام) و هو لايعرفه و قال یافتی. (ص 2-112).

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ سپس «الاسلام و ایمان» در 1 «مقدمه» چند «فصل». آن گاه کتابی ست در چند «باب»، این یکی نیز آغاز افتاده: الْبَابُ الْأَوَّلِ فِي بَعْضِ مَنَاقِبِ الرَّسُولِ ص، الْبَابُ الثَّانِي فِي بَعْضِ مَنَاقِبِ الْبَتُولِ (ص 179-453)؛ 454 ص، 15 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 209].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5000/1

آغاز: برابر؛ انجام: هَذَا آخِرُ مَا أَرَدْنَا جَمَعَهُ مِنْ أَخْبَارِ الائمة الِاطِّهَارُ سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ.

خط: نسخ، كا: احمد بن اسماعيل خراسانی نامقی ترشیزی، تا: دوشنبه سلخ شعبان 1262ق؛ جلد: تیماج مشکی، 170 گ (2پ۔ 171ر)، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 13 – 193].

سرور المؤمنین > سرور الشيعة.

• سرور المؤمنین / حديث / فارسی

sorūr-ol mo'menīn

حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ - 1140؟ قمری

(1728- 1670) hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25400

آغاز: بسمله. مرا به سبب دوستی آن حضرت مجروح ... ؛ انجام مرا به سبب دوستی آن حضرت مجروح ... .

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه].

• سرور المؤمنين / تاریخ / فارسی

sorūr-ol mo'menīn

کربلائی، حسین بن علی اکبر، ق 12 قمری

karbalā'ī, hoseyn ebn-e ‘alī akbar (-18c)

اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135) این کتاب در نه «مجلس» ترتیب یافته: 1. تاریخ یعنی در بیان اوقات هلاک آن ملاعين؛ 2. بیان حسب و نسب ملاعين؛ 3. ذکر احادیث وارده درباره دشمنان اهل بیت (عليهم السلام)؛ 4. ذکر انساب بعضی از دشمنان اهل بیت که معروفند؛ 6. بیان کیفیت هلاک رأس المنافقين؛ 7. خبر شوری و روایات آن؛ 8 بیان کیفیت هلاک مبدع البدع؛ 9. حکایات جمل و روایات وارده در آن.

آغاز: الْحَمْدُ لمبيد الظَّالِمِينَ وَ مُبِيرِ الْكافِرِينَ وَ مُعِزَّ الْمُؤْمِنِينَ وَ مُذِلَّ الْمُنَافِقِينَ.

انجام: بنا بر آنچه در مروج الذهب مذکورست در جربيه که حوالی بصره ست واقع شده.

[الذریعه 177:12 ؛ فهرستواره منزوی 1684/3 و 347/9].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11588

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ در آغاز افزودگی هایی در مورد: وقت نماز، دفع طاعون و وبا و ... مهر: عبده على رضا موسوی» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: کاغذی حنایی، 158 گ، 14 سطر (7×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 29- 310].

2. یزد؛ فرهمند، محمد على؛ شماره نسخه: 6

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشي با نشان «منه مد ظله تعالی»؛ مجدول، با سرلوح؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 464].

• سرورالمؤمنین = مختارنامه / تاریخ / فارسی

sorūr-ol mo’menīn = moxtār-nāme

نائینی، محمد هادی بن ابو الحسن، - 1265 ؟ قمری

(1849-) nā’īnī, mohammad hādī ebn-e abo-1-hasan

اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212-1250ق).

تاریخ تأليف: حدود 1235ق؛ محل تألیف: قمصر کاشان.

رساله ای مفصل در بیان تاریخ ظهور «مختار بن ابی عبیده ثقفی» و وقایع و حوادث خروج وی و انتقام از دشمنان اهل بیت که به صورت «مجلس مجلس» بیان شده و در لابه لای صفحات اشعاری از مؤلف با عنوان «لمؤلفه» آمده است. مؤلف این کتاب را به تشویق «سید محمد تقی پشت مشهدی» و پس از کتاب «لسان الذاکرین» به رشته تحریر در آورده، در دو «باب»: باب 1. حالات گروهی از باران که پس از قتل سید الشهداء کشته شدند و ابتدای داستان انقلاب؛ باب 2. خروج مختار و کشتن قاتلان امام حسين عليه السلام. مؤلف انشاء این کتاب را با مساعدت میرزا محمد حسینی نژاد خلف میر صدرالدین حسینی نائینی (تونی) به پایان برده، برخی از مطالب کتاب در لسان الذاکرین نقل گردیده است.

آغاز: بسمله ستایش مر خداوند مختاری را سزاست که شمشیر انتقامش از یک شراره خرمن حیات سیصد و هشتاد و سه هزار اموی و اشرار را به خونخواهی حسین (علیه السلام).

[الذريعة 177/12 ؛ فهرستواره فارسی 421/1 و 1686/3].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2528

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در کتابخانه شاهزاده عزالسلطان امیر تومان کشیکخانه مبارکه بوده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 277 گ، 17 سطر (6×12)، اندازه: 11×21 سم [ف: 9 - 1327].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11374

آغاز: برابر؛ انجام: ای عزیزان کار دشوار شد، وقت وقت ماتم مختار شد، موسم عیش وفاداران ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 276 گ، 14 سطر (11×15/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 28 - 624].

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7826- 53/36

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن حاجی میرزا، تا: 3 ربیع الاول 1293ق؛ 173 گ، 20 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 4-2303].

4. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7267

آغاز: قدر سر از عقل چون عرش برین *** دل ز عشق آید چو کعبه در زمین؛ انجام: «آن را بیست و هفت ذرع کرد»، سپس خاتمه ای از نویسنده نسخه است و می نویسد که من «مختارنامه» محمد نصیر نایینی تبریزی را هم نوشتم.

خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهيم بن عبدالله کربلایی الغفار خرزبر، تا: 23 ربیع 1256ق؛ افتادگی: آغاز، برای کربلایی محمد محسن؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا، 236 گ، 14 سطر (12×16)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 5 - 104].

5. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 184

آغاز: ملخص کلام آنکه در آن رزم بسیاری از لشکر عبد الله ... فصل دویم در بیان خروج عبدالرحمن و آمدن سعید پدرش و تتمه گزارش فصل اول و عبدالله عفيف و طارق اعمش و در کوشک رفتن؛ انجام: خاتمه کتاب سرور المؤمنين: بر مرأت ضمیر اهل بصیرت جلوه گر است ... اساس ماتم داری سرور مظلومان بوده و می باشد بفاتحه خير ياد و شاد فرمایند بعون الله تم الكتاب بعون الملک الوهاب ... صلى الله عليه و آله اجمعين.

نسخه حاضر از ابتدا افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 رمضان 1258ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 220 گ، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1773

آغاز: برابر؛ انجام: و روز به روز اعمال او را جلوه کلی است چنانچه در صدر كتاب قلمی شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رجب 1259ق؛ جلد: مقوایی، 201گ، 17 سطر، اندازه: 20/5x15 سم [ف: 5 - 153].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15540

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کامیر مؤمن حسینی قزوینی، تا: 1260ق [الفبائی:- 649].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4278

آغاز: برابر؛ انجام: و مؤسس اساس ماتم داری سرور مظلومان امام حسین بوده و می باشد بفاتحه خير ياد و شاد نمایند.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی آشتیانی، تا: دوشنبه 8 شوال 1260ق، جا: آشتیان؛ جلد: تیماج زرد، 162 گ، 21 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 11 - 279].

9. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 525

آغاز: برابر؛ انجام: هشتاد و هفت سال بود پس در آن سال حجاج بنای ساختن کعبه کرد تمت الكتاب.

خط: نسخ، كا: سید مهدی حسینی روضه خوان، تا: چهارشنبه 8 شعبان 1261ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 200 گ، 15 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 17×21/5 سم [ف:2-628].

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 5899

آغاز: برابر؛ انجام: تَمَّتِ هَذَا الْكِتَابِ وَ هُوَ الْمُسَمَّى سُرُورِ الْمُؤْمِنِينَ فِي قَصَبَةٍ آشتیان دُرٍّ یوم شنبه ششم شَهْرِ رَبِيعٍ الاول سِنِّهِ 1261 قلمی گردید.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی خلف آقا صادق، تا: شنبه 6 ربيع الاول 1261 ق، جا: آشتیان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 330 ص، 19 سطر، اندازه: 17×26/5 سم [ف: 17 - 291].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10514

خط: نستعلیق، کا: محمد ولی بن مصطفی بیک بن بولی خان دیزجی، تا: 1261ق؛ از نسخه ملا علی بابا خوئی؛ تاریخ وقف: 12 ربيع المولود 1263؛ جلد: تیماج مشکی، 232 گ، 15 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 27 - 10].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11057

آغاز: برابر؛ انجام: و روز به روز اعمال او را جلوه و بروز کلی است، در صدر کتاب قلمی شد.

خط: نستعلیق، كان على محمد بن کربلائی صالح، خراسانی، تا: 15 رمضان 1265ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، 159 گ، 25 سطر (25x10)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 28 - 84].

13. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 215

آغاز: برابر؛ انجام: هر نظری جلوه گر آید ممکن نشد روز به روز اعمال او را جلوه کرد به روز کلی که در صدر کتاب قلمی شد.

خط: نستعلیق، کا: میر مؤمن حسینی مشهور به میرزا آقا فرزند میر صالح قزوینی، تا: 2 محرم 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120 گ، 22 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف مخ: 3 - 1100].

14. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14937

آغاز: برابر؛ انجام: چون عمل مختار خالصا لوجه الله بود هرچند از باب غرض خواستند که به نوع دیگر در هر نظر جلوه گر آید نشد، روز به روز اعمال او را جلوه و بروز کلی است در صدر کتاب قلمی شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 261 گ، 14 سطر (8×14)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 37 - 589].

15. تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 108

آغاز: برابر؛ انجام: در فکر قتل ابراهيم بودند و این اندیشه را هم داشتند که او را بگیرند و بدست پسر زیاد (بدهند).

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: وسط و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: پارچه مشکی، 176 گ، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: - 102].

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7072

انجام و توسعه از خزانه غیب باین رو سیاه عطا فرما و زیارت بیت الله الحرام و مشهد الرضا و مشهد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 116 گ، 22 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 18 - 235].

17. قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 6664

انجام: و این سر مصعب است نزد عبد الملک، عبد الملک آن قصر را خراب کرد ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 159 گ، 18 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 17 - 231].

18. آشتیان؛ حوزه علمیه؛ شماره نسخه: 51 بخش یکم

آغاز: برابر، انجام: اگر کشته شد، به شمشیر بدترین خلق خدا کشته شده است، و اگر با مصعب آغاز جنگ می کرد آن مروان با او.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «محمد مهدی 136» (بیضی)؛ کاغذ: نخودی، فستقی، جلد: چرم قهوه ای، 361 گ، 13 سطر، اندازه: 12×28 سم [ف: - 109].

19. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1006

آغاز: برابر؛ انجام: این معنی آشکار بود که دوباره دست انتقام ملک ... .

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با بلاغ، مصحح؛ تملکی به تاریخ 22 جمادی الاولی 1363؛ جلد: تیماج مشکی، 241 گ، 17 سطر، اندازه: 17×22 سم [مؤید: 3 - 23].

20. قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه: 182

بی کا، بی تا [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 349].

21. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 947

آغاز: این لغزنامه دل گشای ... مجموعه ایست مسمی به سرورالمومنین، انجام و روز بروز اعمال او را جلوه و بروز کلی است که در صد کتاب قلمی شد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، آغاز نسخه با دیگر نسخه ها تفاوت دارد؛ واقف: ملا محمد تکبیر گوی نماز مجتهد الزمانی حاج سید محمد تقی حسینی، 1265؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 215 گ، 15 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 2 - 227].

• سرور المؤمنين / حديث / فارسی

sorūr-ol mo’menīn

حسینی، احمد بن محمد، ق13 قمری

hoseynī, ahmad ebn-e mohammad (-19c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29616

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي نُورٍ قُلُوبِ اولیائه بولاء الْحُسَيْنِ وَ أَنَارَ بُرْهَانُهُ بِشَهَادَهِ اولیاء بولاء الْحُسَيْنِ وَ أَنَارَ بُرْهَانُهُ بشاده اولیاء الْحُسَيْنِ وَ زین سواته؛ انجام: اخفات نمود و بیرون رفت و خود و پسرش را در آن سفر کشته شدند با تمام رسید.

خط: نسخ، كا: بیرجندی یزدی، احمد بن حسن، تا: 1267 ق [رایانه].

• سرور المؤمنين / تاریخ معصومین / فارسی

sorūr-ol mo’menīn

نجفی کاظمی، محمد علی بن موسی، ق13 قمری

najafī kāzemī, mohammad ‘alī ebn-e mūsā (-19c)

تاریخ تأليف: 1281 ق

مجالسی است در مناقب و مدایح ائمه و پس از آن مراثی اهل بیت، مشتمل بر 31 «مجلس» و یک «خاتمه»، مؤلف در موارد متعدد اشعاری به فارسی از خود آورده است.

آغاز: پیام آور کزین پیک جهان داور رسول خالق یکتا و پس از سپاس ایزد معبود و درود حضرت احمد محمود.

[الذريعة 177/12 ؛ فهرستواره منزوی 1683/3].

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8417- 57/87

آغاز: پیام آور کزین پیک جهان داور رسول خالق یکتا و پس از سپاس ایزد معبود و درود حضرت احمد محمود.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد مهدی شهیر به مطلق تبریزی، تا: پنج شنبه 20 محرم 1346ق؛ افتادگی: آغاز؛ 156 گ، 32 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 4 - 2304].

• سرور المؤمنين / اخلاق / فارسی

sorūr-ol-mo’menīn

اسدالله بن نصر الله، ق 14 قمری

asad-ol-lāh ebn-e nasr-ol-lāh (-20c)

رساله مفصلی است به صورت مجالس منبری با استناد به آیات و روایات که مؤلف برای پند و اندرز فراهم ساخته است. او کتابش را در چند فصل قرار داده و در اثنا اشعاری نیز از خود می آورد.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7994- 54/84

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ لَنَا شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً وَ لَمْ يتركنا سدی وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ مَصَابِيحُ الدجی وَ أَعْلَامُ الهدی؛ اما بعد چنین گوید امیدوار عفو الهی.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 315 گ، 16 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 4 - 2304].

• سرور المؤمنين / متفرقه / فارسی

sorūr-ol-mo’menīn

بهبهانی، محمد تقی، ق 14 قمری

behbahānī, mohammad taqī (-20c)

تاريخ تأليف: 1304 ق.

نویسنده می گوید این کتاب را در 68 «فصل» پرداختم که حاوی شصت اسم است و این فصول مشتمل بر لعن بر منافقان و دشمنان پیغمبران و امیر المؤمنين و حسن و حسين عليهما السلام می باشد و هرکه چهل مرتبه به طور مداوم آن را خواند بی شبهه حاجت شرعی او برآورده می شود. ابتداء آن جدولی است در ذکر نام کسانی که جنایت به ائمه کرده اند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1663/1

آغاز: هَذِهِ أَسْمَاءُ عَدُوِّ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ وَ عَدُوُّ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ زُهْراً بَتُولُ، انجام : لَانَ الانسان فِي مَحَلِّ النِّسْيَانِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ ... وَ اليه الْمَآبِ.

بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 153 ص (1- 153)، 14 سطر (16/5x7)، اندازه: 14×23 سم [ف: 10 - 241].

• سرورالمؤمنین فی مناقب امیر المؤمنين = كفاية الطالب في مناقب علی بن ابیطالب / تاریخ معصومین / فارسی

sorūr-ol mo'menīn fī manāqeb-e amīr-el-mo’menīn = kefāyat-ot tāleb fī manāqeb-e ‘alī-y-ebn-e abī-tāleb

اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم، 1175-1238؟ قمری

(1823 - 1762) ardakānī, ahmad ebn-e mohammad ebrāhīm

وابسته به: عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال = العوالم = جامع العلوم و المعارف؛ بحرانی، عبدالله بن نورالله (-12).

اهدا به: محمد ولی میرزا.

تاریخ تأليف: سه شنبه 27 ذیحجه 1213 ق.

در امامت و سرگذشت و مناقب امامان که می خواسته در ده جلد بسازد و هفت جلد آنها را ساخته و پیش از آنکه سه جلد دیگر آن را به انجام برساند، آغاز به نگارش مجلدات دیگری به مثابه ذیلی برای سرور المؤمنين نموده است. جلدی که در آن سرگذشت حضرت علی است و برای محمد ولی میرزا فرمانروای یزد ساخته و در دو مقدمه و ده باب به نام بانوی همنام مهین کنیزان سیدالشهدا ساخته است. احوال حضرات معصومین عليهم السلام را از کتاب مشهور «عوالم العلوم» شیخ عبدالله بحرانی ترجمه کرده است با تنظیم و باب بندی مخصوص، در بعضی جلدها اشاره ای نشده است به اینکه ترجمه کتاب از عوالم می باشد، و هر جلد به یکی از بزرگان تقدیم شده است.

آغاز: جلد اول: حمد و سپاس نامحدود و شکر و ثنای نامعدود خالقی را سزاست که دولت رضایش مطلوب هشیاران آگاه و سعادت لقایش محبوب بیداران سحرگاه و رحمت و درود بی منتها بر سید انبیاء و شفيع روز جزا ... .

جلد سوم: بسم الله ... الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين و سرور المؤمنین 115 الصلوة و السلام على محمد و آله الطاهرين و اما امیر المومنین و امام المتقين عليه و عليهم صلوات الله ... اما بعد این جزو سیم است از کتاب ... .

جلد پنجم: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين و الصلوة و السلام على محمد و آله الطاهرين اما بعد این جزو پنجم است از کتاب ... احسن الله مآلهما في الدارين و مشتمل است برذکر هجرت آن بزرگوار از مدینه به بصره.

[نسخه های منزوی 4522/6 و 956/2؛ الذريعة 176/12 و 192/18؛ فهرستواره منزوی 1683/3، 347/9؛ مكتبة امير المؤمنین 410/2].

شرح و حواشی:

1- ذیل سرور المؤمنین؛ اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم (1175- 1238).

1. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 914

آغاز: برابر 3؛ انجام: باینجا ختم مینمایم مجلد سوم از کتاب کفاية الطالب في ... .

جلد سوم؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 21 جمادی الثانی 1221ق؛ اهدایی: آقای شمس الدینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش پارچه قهوه ای، 180 گ، 22 سطر (9×15) [ف: 2 - 754].

2. تهران: حقوق؛ شماره نسخه: 30- ب

آغاز: برابر 1؛ انجام: و ما در این مقام بهمین قدر اکتفا نموده از جزو چهارم کتاب سرور المؤمنين في مناقب امیر المؤمنین ختم می نمائیم و از خدا امید اجر داریم الحمدلله اولا و آخرا تحریرا بیست و سیم شهر شعبان المعظم سنه 1240.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ باید نسخه اصل باشد؛ دو یادداشت مورخ 1 ربیع الاول 1285 در آغاز کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 452 گ، 25 سطر (12×22)، اندازه: 21×30 سم [ف: - 136].

3. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1249

این جلد در احوال امام نهم و دهم و یازدهم می باشد که به عنوان ذیل نامیده شده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، یادداشت محمد ولی میرزا به تاریخ ذیقعده 1238؛ جلد: تیماج مشکی، 93 گ، اندازه: 20/5x15 سم [ف: 4 - 57].

4. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3133

در احوالات حضرت ولی عصر، مشتمل بر هفده باب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد مهدی»، «محمد حسین بن محمد ابراهیم»؛ اهدایی: رسولیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 296 گ، 17 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5 - 1544].

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 812/2- 5/102

آغاز: بسمله الحمدلله الذي افتتح کتاب اعمالنا بذكر فضائل فاطمه عليها السلام ... اما بعد پس چنین گوید بنده امیدوار به شفاعت فاطمه و اولاد او ائمه اطهار؛ انجام: پس جواب از جانب حق

تعالی برسد که کسی ندانسته بد کند نیست مثل کسی که به دانایی بد کند. تمام شد.

خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1200ق؛ جلد: تیماج مشکی، 100 گ، 18-19 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 4 - 2303].

6. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3950

انجام: امیرالمؤمنین فرمود که آن چه رسول خدا در روز غدیر خم فرمود و آن چه در حجة الوداع.

جلد چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 286 گ، 16 سطر، اندازه: 14×21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 815].

7. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 417

در سرگذشت امام رضا و جلد 8 یا 9 کتاب؛ خط: نسخ، كا: میرزا جعفر مشهدی یزدی عریضه نویس، تا: 26 ذیحجه 1204ق [نشریه: 4- 386].

8. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 862 و 2767 عکسی

آغاز: نحمد اللهم يا مالك الرقاب و هازم الأحزاب یا مفتح الأبواب ... بر هیچ صاحب بصیرتی مخفی نخواهد بود.

در احوال حضرت حجت عليه السلام می باشد در هفده باب بعضی از آنها دارای فصول، تأليف شده به درخواست محمد حسین خان با تمجید فراوان از پدرش محمد جعفر خان، و ماه جمادی الاول 1229 به پایان رسیده. مختصر عناوین ابواب این جلد چنین است: باب 1. احوال والده ماجده حضرت حجت عليه السلام، 2. ولادت با سعادت آن حضرت، 3. نام و کنیت آن حضرت، 4. شمایل و حليه و صفات آن حضرت، 5. آیاتی که به آن حضرت تأویل شده، 6. نصوص بر امامت و غیبت و ظهور آن حضرت، 7. ذکر سنی که از انبيا در آن حضرت می باشد، 8. اخبار جمعی که عمر طولانی یافتند، 9. بعضی معجزات آن حضرت، 10. بعضی احوال دشمنان آن حضرت، 11. احوال سفرا و کسانی که آن حضرت را دیده اند، 12. بعضی توقيعات آن حضرت، 13. ذکر غیبت و علت آن، 14. در اینکه برای آن حضرت دو غیبت است، 15. علامات ظهور آن حضرت، 16. روز خروج و کیفیت آن، 17. ذكر رجعت معصومین علیهم السلام؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد مسعود الشريف بن محمد مؤمن، تا: 18 ذیقعده 1209ق؛ از روی نسخه به خط مؤلف، مجدول، دارای سرلوح؛ مهر: «عبده زين العابدین الحسینی» (بیضی)، «عبده محمد جعفر» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 272 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 – 75] و [عکسی ف: 7- 259].

9. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2076

آغاز: بسمله حمد له ... وبعد این جزء دوم است از کتاب کفاية الطالب في مناقب علی بن ابیطالب؛ انجام: و از قدار پی کننده ناقه صالح نیز بدتر است قد تم المجلد الثاني ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش پارچه آبی، 188 گ، 19 سطر (9×14)، اندازه: 15×20 سم [ف: 4 - 1150].

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 130

همان نسخه بالا [نشریه: 4- 393].

10. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2168

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: حسن بن ملا جعفر، تا: 1225ق؛ اهدایی: شمس الدينی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 333 گ، 19 سطر (10/5×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 4 - 1187].

11. یزد؛ وزیری: شماره نسخه: 2908

زندگانی حضرت موسی بن جعفر (علیه السام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1228ق؛ اهدایی: استاد محمد حسین جعفری معمار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 89 گ، 17 سطر (11×20)، اندازه: 19×29 سم [ف: 4- 1469].

12. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2152

آغاز: بسمله نحمد اللهم يا مالك الرقاب و هازم الأحزاب.

زندگانی حضرت امام حسین (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 122 ق؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 223 گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 4 - 1181].

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7265

جلد چهارم و پنجم از حالات حضرت امیر علیه السلام می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاجی خلیل یزدی، تا: 1229ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 212 گ، 26 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 19 - 56].

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 268- فيروز

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1233ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 650 ص، 23 سطر، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 21 - 120].

15. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3031

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این مجلد .. و مشتملست بر ذکر آن چه بعد از وفات حضرت خیر البشر برای آن سرور اتفاق افتاده؛ انجام: و هیچ حدیثی نیست که از این دو خالی باشد و ما در این مقام بهمین قدر از آن اکتفا نموده ... .

جلد چهارم؛ خط: نستعلیق، كا: محمد بن حاجی رحیم متخلص به وفائی، تا: 1236ق؛ تملك: محمد ولی به سال 1236؛ جلد: تیماج سبز، 153 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 2- 815].

16. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 64

خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاج رحیم متخلص به وفایی، تا: جمعه 19 رجب 1237ق؛ در 2ر نوشته شده که این کتاب را خودم دادم نوشتند و در روز سه شنبه غره شعبان تمام شده، سرکار کتاب ملا جعفر خادم مدرسه خان در سنه 1237؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 149 گ، 20 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: - 111].

17. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3079

آغاز: برابر 1؛ انجام: و ختم می نمایم جزو اول از کتاب سرور المومنین فی مناقب امیر المومنین ...... در جزو دویم شروع بذکر نصوصی که درباره آن حضرت وارد شده است خواهیم کرد ... و آله اجمعین.

خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالقيوم صفایی، تا: 23 شعبان 1237ق؛ از روی اصل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 151 گ، 20 سطر (8×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 11 - 2024].

18. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 7512

آغاز: برابر 1؛ انجام: یعنی بر جماعت خائفین این تکالیفی عظیم و گران نیست تمام شد جزء دوم از جلدهای کتاب امامت از کتاب عوالم العلوم 1238.

جزء اول و دوم از ترجمه جلد دوازدهم عوالم، خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج سبز، مذهب، 243 گ، 25 سطر، اندازه: 21×29/5 سم [ف: 26 - 18].

19. تهران: سعید نفیسی؛ شماره نسخه: 28

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق [نشریه: 7- 687].

20. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4137

جلد اول؛ بی کا، تا: 1240ق [نشریه: 13 - 369].

21. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4138

جلد دوم؛ بی کا، تا: 1240 ق [نشریه: 13 - 369].

22. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 959

آغاز: بسمله، الحمد لله الذي جعلنا من المتمسکین بولاية المرضيين من أوليائه من بقي منهم و من مضی؛ انجام: خدا بیامرزاد کسی را که کتاب را تلاوت نماید و کاتب کتاب را طلب آمرزش نماید.

خط: نسخ، بی کا، تا: 3 شعبان 1240ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 194 گ، 20 سطر (9/5×16)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2 - 790].

23. یزد: وزیری؛ شماره نسخه: 4254

بی کا، تا: 1260 ق [نشریه: 13 - 380].

24. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2043

آغاز: سنة خمس و عشرین و آن جماعت آن را نوشته را گرفتند و روانه بلاد خود شدند؛ انجام: جلد پنجم از کتاب کفاية الطالب في مناقب علی بن ابیطالب و به آخر رسید در روز جمعه سیزدهم شهر جمادى الأولى سنه 1220 بر دست مؤلفش احمد بن محمد الحسینی غفر الله لها بمحمد و آله الطاهرين.

جلد پنجم؛ خط: نسخ، كا: احمد بن حسن بیرجندی، تا: 27 ذیحجه 1266ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملک الحق المبين عبده احمد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش پارچه سربی، 206 گ، 19 سطر (10×16)، اندازه: 14×20 سم [ف: 4- 1139].

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 130

همان نسخه بالا [نشریه: 4- 393].

25. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4078

جلد سوم و چهارم؛ بی کا، تا: 1266 ق [نشریه: 13 - 362].

26. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1824

آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل ولاية أوليائه المكرمين سبيلا اليه حالات موسی بن جعفر (علیه السلام)؛ خط: نسخ، كا: احمد بن حسن بیرجندی، تا: 1267ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده احمد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 95 گ، 11سطر (9/5×16/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 1065].

27. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 7302

آغاز: برابر 3؛ انجام: و فرمود که باید خرید و فروش نشود و به هبه و میراث کسی نبرد و کسی که مخالفت نماید لعنت خدا و ملائکه و تمام مردم بر او باد و هیچ عملی از او مقبول نگردد باید جا ختم می نمائیم ... .

جلد سوم؛ خط: نسخ تحریری، كا: احمد بن کربلائی حسن بیرجندی، تا: ربيع الثانی 1267ق، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 184 گ، 18 سطر (9/4×15)، اندازه: 21/5x15/2 سم [رایانه].

28. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6670

جلد یازدهم است در احوال حضرت زهرا علیها السلام؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد ابراهيم بن عبد الغفور یزدی، تا: پنج شنبه 13 شعبان 1270ق؛ نشانی امانت سکینه از حاجیه بی بی زهرا صبیه سید کاظم؛ جلد: تیماج قهوه ای، 173 گ، 14 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 17 - 235].

29. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6671

در حالات حضرت حجت عليه السلام است که به نام محمد جعفر خان ترجمه شده و دارای هفده باب می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272 ق؛ با خط مترجم مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 207 گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 17 - 235].

30. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 815

آغاز: حمد له. و الصلاة على محمد و آله ... و بعد این جلد چهارم است از کتاب سرور المومنین فی مناقب امیر المومنین؛ انجام: و سلالة الاشراف و الاعيان خان عظیم القدر ... محمد کریم خان خلف مرحوم مغفور محمد تقی خان یزدی الاصل والمسكن ... .

جلد چهارم؛ خط: نسخ، كا: شیخ محمد بافقی، تا: ذیقعده 1274ق، اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 154 گ، 23 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 2 - 691].

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 102

همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 386].

31. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1118

جلد سوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد علی، تا: 13 صفر 1276ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 163 گ، 18 سطر (7/5×16)، اندازه: 15×22 سم [ف: 3 - 864].

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 293

همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 393].

32. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 473

جزء سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق؛ مهر: محمد مهدی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 151 گ، 22 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: - 111].

33. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2104

جلد چهارم در آنچه پس از مرگ پیامبر بر سر حضرت امیر آمده است در چند باب، خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1280ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 130 گ، 15 سطر، اندازه: 16/9×22/4 سم [ف: 3 - 456].

34. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1635

آغاز: نحمد اللهم ... اما بعد چنین گوید بنده عاصی سید احمد در سیرت امام زمان؛ خط: نسخ نازیبا، كا: محمد تقی یزدی، تا: 1286ق؛ اهدایی: منشی زاده؛ کاغذ: رنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 242 گ، 16سطر (11/5×16)، اندازه: 18×22 سم [ف: 3- 1008].

یزد جامع کبیر؛ شماره نسخه: 82

همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 385].

35. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1040

دارای دو جزء احوال حضرت زهرا سلام الله عليها و احوال حضرت موسی بن جعفر عليه السلام؛ خط: نسخ، كا: محمد بن حسن، تا: شوال 1294 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 234 گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×21 [سم اف: 3 - 270].

36. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 13/206

جلد 3؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: ربعی [نشریه: 4- 393].

37. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3983/2

مشتمل است بر احوال حضرت زهرا (علیها السلام) و حضرت کاظم (علیه السلام) که به درخواست کاظم نامی تألیف شده و حضرت رضا (علیه السلام) که به نام محمد حسین خان و علی رضا خان تألیف شده؛ خط: نسخ، كا: على بن ابوالقاسم بن ابوالحسن حسینی حیدری، تا: 21 رمضان 1302 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 194 گ (36-229پ)، 24 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 10 - 363].

38. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3002

خط: نستعلیق، كا: عبدالحسين بن محمد ابراهیم، تا: ذیحجه 1327ق؛ اهدایی: حاج شیخ عبدالحسين عرب عجم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ سبز، 138 گ، 16 سطر (12×16)، اندازه: 16×21 سم [ف: 5 - 1501].

39. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1116

آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعلنا من المتمسکین بولاية؛ انجام: و این به برکت آن مشهد على ساكنه السلام شد و الحمدلله .. .

خط ثلث، كا: کربلائی حسن، بی تا، مهر: «على الحسینی»؛ اهدایی: سید محمد شائق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 110 گ، 17 سطر (9×14/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 3 - 863].

40. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2036/1

آغاز: چون بدر بهشت رسد التفات نماید پشت سر انجام: ایشان با ما شرکت نموده اند در مصیبت با طول اندوه.

جلد 11؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 80 گ (1-80)، 18 سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 1136].

41. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2892

آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد این جلد چهارم است از کتاب سرور المومنین فی مناقب علی بن ابی طالب. تأليف حقیر فقیر احمد بن محمد الحسینی؛ انجام: زیرا که از رسول خدا شنیده بود.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: احمد آقا آثاری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ آبی، 195 گ، 17سطر (12×22)، اندازه: 30x19 سم [ف: 4 - 1464].

42. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2723

انجام: بمدد ضهاک روانه کرد.

جلد پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 116 گ، اندازه: 20/5x15/5 سم [ف: 4 - 1404].

43. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2685/2- 14/135

آغاز: برابر جلد 5؛ انجام: و آن گروه جواب دادند ای عبدالله اندکی تامل کن و به خدا قسم دانسته اید که بر سر شما می آیند پس اشتر برگشت چون به رقه رسید اهل رقه به نزد او نیامدند واحتراز نمودند.

جلد پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 66 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4- 2304].

44. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3628- 18/148

آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این حرف نهم از کتاب سرور المؤمنين في مناقب امیر المؤمنین در بیان احوال شیعه آن حضرت؛ انجام: و بخدا قسم که من پیوسته على را دوست خواهم داشت برای تقرب بخدا و رسول و هرگز در راه خدا و رسول ... .

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 147 گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 2303].

45. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 812/1- 5/102

آغاز: برابر 3؛ انجام: و کسی که مخالفت نماید لعنت خدا و ملائکه و تمام مردم بر او باد وهیچ عملی از او مقبول نگردد، باینجا ختم می نمائیم مجلد سیم را از کتاب سرور المؤمنين في مناقب امیر المؤمنين.

جلد 3 سرور المؤمنين = مناقب امام علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 145 گ، 17-18 سطر، اندازه: 21/5x17/5 سم [ف: 6 - 3356].

46. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 293/3

آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعلنا من المتمسکین بولاية المرضيين من اوليائه من بقي منهم ... اما بعد چنین گوید امیدوار برحمت خداوندی احمد بن حمد الحسینی در دیباچه کتاب سعادت مأب سرور المؤمنین؛ انجام: همین بود و این برکت آن مشهد شريف على ساكنه السلام الحمدلله اولا و آخرة ... تمت هذه النسخة الشريفة بيد خادم ... غلامرضا بن اسمعيل بن محمد غلامعلی کوهبنانی ...... في يوم الخميس غره شهر شعبان ... احدی و سبعین و مأتین بعد الألف.

بی کا، بی تا؛ 172 گ (134ر305)، 20 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 2 - 386].

• سرور الناظرين في معارف اصول الدين / كلام و اعتقادات / فارسی

sorūr-on nāzerīn fī maʻāref-e osūl-ed-dīn

دیوان بیگی، عبدالوهاب بن محمد جواد، ق 14 قمری

dīvān beygī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad javād (20c-)

اهدا به: ناصر الدین شاه قاجار (1264-1313ق) و فرزندانش ظل السلطان.

تاريخ تأليف: آغاز 1303 ق.

رساله ای در اصول دین و معتقدات امامیه در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه »: مقدمه در معرفة الله تعالی؛ باب 1. توحید؛ باب 2. عدل؛ باب 3. نبوت (دو فصل)؛ باب 4. امامت (پنج فصل)؛ باب 4. امامت (پنج فصل)؛ باب 5. احوالات حضرت قائم (پنج فصل)؛ خاتمه در دو فصل.

آغاز: الحمدلله الَّذِي هُوَ الْخَالِقُ اللَّوْحِ وَ الْقَلَمِ وَ موجد السَّمَاءِ والارض مِنَ الْعَدَمِ ... أَمَّا بَعْدُ دُرٍّ عَهْدِ سَلْطَنَةِ نَاصِرُ شریعت غُرّاً وَ سالک مسالک مِلَّةِ بیضا مَلِكَ الْمُلُوكُ مِنَ الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ ... انجام : أَنَا الْمُتَكَلِّمُ بِكُلِّ لِسَانٍ أَنَا الشَّاهِدِ لَا عُمَّالِ الخلايق فِي الْمَشَارِقِ وَ الْمَغَارِبِ أَنَا مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدُ ص أَنَا أَنَا الَّذِي لَا يَقَعُ عَلَيْهِ اسْمُ وَ لَا شِبْهَ أَنَا بَابُ حَصَلَتْ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ.

چاپ: مشار عربی، ج3، ص 3008؛ ایران، تهران، کارخانه استاد محمد تقی بن حاج عبدالمحمد طهرانی، 1304 ق، سنگی، خشتی، (176 ص)، با تصویر ناصرالدین شاه قاجار، حسام الملک محمد حسین خان امیر تومان، میرزا عبدالوهاب خان دیوان بیگی شیرازی (مؤلف).

[الذريعة 177/12؛ فهرستواره منزوی 347/9].

قم: مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2114

آغاز: الحمدلله الَّذِي هُوَ الْخَالِقُ اللَّوْحِ وَ الْقَلَمِ وَ موجد السَّمَاءِ وَ الارض مِنَ الْعَدَمِ ... أَمَّا بَعْدُ دُرٍّ عَهْدِ سَلْطَنَةِ نَاصِرُ شریعت غُرّاً وسالک مسالک مِلَّةِ بیضا مَلِكَ الْمُلُوكُ مِنَ الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ؛ انجام: أَنَا الْمُتَكَلِّمُ بِكُلِّ لِسَانٍ أَنَا الشَّاهِدِ لَا عُمَّالِ الخلايق فِي الْمَشَارِقِ وَ الْمَغَارِبِ أَنَا مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدُ ص أَنَا أَنَا الَّذِي لَا يَقَعُ عَلَيْهِ اسْمُ وَ لَا شِبْهَ أَنَا بَابُ حَصَلَتْ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.

خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 215 گ، 15 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف مخ: 3 - 1101].

• سرور النجاة / نحو / فارسی

sorūr-on najāt

وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالك؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672ق) شرحی است بر الفية ابن مالک مختصر، بیتی را آورده و ترجمه و شرح می کند و گاهی ایراداتی بر ناظم نیز دارد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6381

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَ أَعْرِبُوا مضارعة انَّ عريا فَعَلَ أَمْرٍ وَ فَعَلَ ماضی مبنی داشته شده اند؛ انجام: تا آنکه نازل شود بر مُحَمَّدُ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بهترین پیغمبری که فرستاده شده است وَ آلِهِ الْغُرِّ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: 16 ذیقعده 1286ق؛ تملك: عبد الرؤف بن محمد کاظم رشتی به تاریخ 1286؛ مهر: «افوض امرى الى الله عبده عبدالرؤف» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 162 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 16 – 338].

• سرور النسا در فضایل فاطمه زهرا / فضائل و مناقب / فارسی

sorūr-on nesā dar fazāyel-e fāteme-ye zahrā

استر آبادی، امیر محمد بن ابی طالب، ق 10 قمری

estarābādī, amīr mohammad ebn-e abī tāleb (-16c)

اهدا به: یکی از بانوان حرمسرای صفوی.

در فضایل و مناقب حضرت زهرا علیها السلام با اشعاری مناسب مطالب گویا از مؤلف، تقدیم شده به یکی از بانوان حرمسرای صفوی که به نام وی در مقدمه کتاب تصریح نشده است، در دو فصل» و یک «خاتمه»: فصل 1. احوال و بعضی کرامات آن حضرت؛ فصل 2. احادیث فضايل آن حضرت؛ خاتمه: در مصایب آن حضرت پس از پیامبر اکرم (صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلم).

آغاز: از حمد و ستایش الهی *** یابی زخدا هر آن چه خواهی اما بعد بدان که این رساله ای است مختصر در ذکر فضایل دختر خیر البشر.

[فهرستواره منزوی 348/9].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10147/2

آغاز: برابر؛ انجام و در این حالت حیران بود و می گفت که ما في الأرض من اهل ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 29 گ (25-53)، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 26- 108].

• السرور و الفرح = ایمان والدي رسول الله / كلام و اعتقادات / عربی

as-surūr wa-l faraḥ=īmān-u wāliday rasūl-il-lāh

ساچقلی زاده، محمد بن ابی بکر، - 1150 قمری

(1738-) sāčqolī-zāde, mohammad ebn-e abī-bakr

تاریخ تأليف: 1150 ق.

رساله ای در بیان احوال پدر و مادر حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ)، در شش فصل»: 1. وَالِدَاهُ اخْتُصَّ مِنْ أَبَوَيْهِ لِأَنَّ الثَّانِيَ يُطْلَقُ عَلَى الْعَمُّ وَ الْعَمَّةِ ... 2. وَالِداً رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ مَنْ أَهْلِ الْفَتْرَةِ ...؛ 3. أَهْلُ السُّنَّةِ ضِدَّ أَهْلِ الْبِدْعَةِ ... 4. عِنْدَ الماتریدیه يُعْتَبَرُ الْعَقْلِ فِي الْإِيمَانِ وَ الْكُفْرِ ... 5. معنی قَوْلُ أَبِي حَنِيفَةَ فِي الْفِقْهِ الاكبر وَ وَالِداً رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ مَاتَا عَلَى الْكُفْرِ وَ ابوطالب عَمِّهِ مَاتَ كَافِرَةُ ... 6. مَا ذَكَرْتُهُ فِي الرِّسَالَةِ أَنْ وَالِدَيْهِ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ يَجُوزُ دُخُولِهِمَا عِنْدَ الْجَنَّةِ عِنْدَ الْأَشْعَرِيِّ وَ يَجِبُ دُخُولِهِمَا الْجَنَّةَ عِنْدَ أَبُو حَنِيفَةَ .... گویا در رد مولی علی بن سلطان محمد قاری هروی (- 1014 ق) نگارش یافته است که معتقد است والدین آن حضرت کافر مرده و به جهنم می روند.

آغاز: بسملة ، يَقُولُ الْبَائِسُ ... إِنْ قُلْتُ مَا تَقُولُ فِي وَالِدِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ وَ هُمَا عبدالله وَ زَوْجَتُهُ أَمِينَةُ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ مَا تا قَبْلَ بُلُوغِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ وَ قَبْلَ نُبُوَّتَهُ عَلَيْهِ السَّلَامُ ، قِلَّةُ: أَضَعَ فِي هَذَا رِسَالَةِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تعالی وَ اجْعَلْهَا فُصُولِ سِتَّةَ انجام: لِأَنَّا حنفيون مَا تُرِيدُونَ وَ سَمَّيْتُهَا رِسَالَةِ السُّرُورَ وَ الْفَرَحُ لِأَنَّهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ الْمُؤْمِنِينَ وَ تَفْرَحُونَ بِهَا الحمدلله الَّذِي بِعِزَّتِهِ وَ جَلَالِهِ تَتِمُّ الصَّالِحَاتُ سُبْحَانَ رَبُّنَا رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ سَلَامُ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

چاپ: بدون تاریخ در استانبول به چاپ رسیده.

[معجم المؤلفين 14/12؛ الاوقاف الْعَامَّةِ بَغْدَادَ 339/1؛ تاریخ عَلَّمَ الْفُلْكَ فِي الْعِرَاقِ ص 308].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/19

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، كان حاج صالح قرطبی، تا: 1121ق؛ مصحح، مجدول، بر فراز برگ نخست چنین آمده: «هَذِهِ الرِّسَالَةُ الشَّرِيفَةِ تَأْلِيفِ ساچقلی زاده أَكْرَمَهُ اللَّهُ تَعَالَى فِي حَقِّ والدی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ»؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 5 گ (59ر - 63ر)، 27 سطر، اندازه:

9/5×16/6 سم [ف: 2/ 40 - 350].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1490/8

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ مایل به رقعی، كا: ابراهيم بن محمد، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 4 گ (103ر105پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 4 - 290].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 852/4

بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 14 ص (129-116)، ابعاد متن: 5×10، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 2 - 75].

4. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 156/4

بی کا، بی تا؛ قطع: ربعي [نشریه: 7- 224].

• سروستان / شعر / فارسی

sarvestān

گوهری هروی، محمد ابراهيم بن آقابابا، ق 14 قمری

gowharī heravī, mohammad ebrāhīm ebn-e āqā-bābā (-20c)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6449/2

آغاز: بسمله، کتاب سروستان: بسروسان مسمی کردم از آن *** که هم چو سرو آمد راست عنوان؛ انجام: گوهری هستی مجو از این گروه *** روز و شب نقش عدم را می کشند.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: میشن قرمز، 15 گ (97ر -111ر)، اندازه: 15/2×22 سم [ف: 9- 395].

• سروشيه قرتیکا / نامه نگاری / فارسی

ملكم، 1249 - 1326 قمری

sorūšīye-ye qeretīkā

(1908- 1834) malkam

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13545/3

آغاز: برادر مكرم من از تاریخ بوم جمعه چهاردهم ربیع الاول سنه 1283 در شهر انجام: وهم بملت فوائد كثيره خواهی رساند، خداحافظ تو باد والسلام.

به منشی روزنامه ملت سنیه ایران؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج يشمی، 18 گ (68ر -85ر)، 14سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 37 - 42].

سروشیه کر تیکا > قريتکا.

• سرو و تذرو / ادبیات /فارسی

sarv va tazary

نثاری توني، -؟ 968ق

(1561-) nesari tuni

منظومه ای است عاشقانه.

چاپ: تهران، سروش، 1368ش، با تصحیح محمد جعفر یاحقی.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4598/1

ف خط: نستعلیق، كا: حسن قلی بن علی شیر بن احمد تقی، تا: 1 صفر 900 ق [فیلمها ف: 3 - 77].

• سرو و گل = فلکناز نامه = فلک ناز و خورشید آفرین / شعر / فارسی

sarv va gol = falaknāz-nāme = falaknāz va xoršīdāfarīn

تسكين، يعقوب بن مسعود، ق 12 قمری

taskīn, ya'qūb ebn-e mas‘ūd (-18c)

تاریخ تأليف: 1189 ق.

مثنوی است عاشقانه در بحر هزج مسدس مقصور به وزن خسرو و شیرین نظامی؛ حکایت با ازدواج خورشید آفرین و گل، فلک ناز و سرو ادامه و سرانجام به مرگ عاشقانه آنها منتهی می گردد. نمونه ای از منظومه را که در آن به نام منظومه «سرو و گل» و تخلص شاعر «تسکین» تصریح دارد: «کتاب سرو با گل آن تمام است *** که در هر داستان ساقی و جام است / تمامش را چه من کردم شماره 78 هزار و پانصد آمد هفت پاره / چه تسکین یافت از غم جان مسكين *** ازین دفتر تخلص گشت «تسکین» / عرب زاده من از شهر قطيفم *** بغربت مانده زار نحیفم / هر آن شخصی که سرو گل بخواند *** دعا از صدق بر مسکین رساند». نیز در آن آمده: «چو تسکین یافت از غم جان مسكين *** درین دفتر تخلص گشت مسكين / عرب زاده من از شهر قطيفم *** بغربت مانده و زار و نحیفم / ولی چون بودم از اولاد يعقوب *** ز يعقوبم بعالم گشته منسوب / پدر از عبری و مادر قطيفي *** بدوشم کرد غم بار نحیفی / اگر خواهی که تاریخش بدانی *** بگویم آشکارا تا بدانی / گذشت از هجرت پیغمبر و آل *** هزار و یکصد و هشتاد و نه سال»... .

آغاز: بنام آن که کرد ایجاد عالم *** برای آدم و اولاد آدم / گلی از گلشن رحمت عیان کرد *** بابراهیم آتش گلستان کرد / بنام آن که عالم را ضیا داد *** مه و خورشید را نور و جلا داد / منور ساخت خورشید جهانرا *** مدور کرد چرخ و آسمان را ... .

چاپ: شیراز، 1348 ق؛ چاپخانه گودرزی، 1356ق؛ تهران، 1329 ش.، چاپ سنگی.

[الذريعة 313/16].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5178 و 1338- ف

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج تریاکی، 130 گ، 18 سطر (11/5×24)، اندازه: 22×33 سم [ف: 15 - 4138] و [فیلمها ف: 1 - 150].

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1856

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11-12؛ مهر: «عبده عبد الصمد» (چهار گوش)؛ با نسخه چاپی جدایی هایی دارد؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ کاغذ: فستقی آسیای میانه، جلد: چرمی زرد، 197 گ، 15 سطر (10/2×17/5)، اندازه: 20/5x15 سم [ف: 3 - 248].

3. اراک؛ بیات، عبدالحسین شماره نسخه: 35

آغاز: برابر؛ انجام: بكن رحمی باشک لاله گونم *** برون آور از این دریای خونم.

جمع شامل 4460 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج عنابی [نشريه: 6 - 82].

4. تهران: مفتاح، شماره نسخه: 801

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: [ربعی نشریه: 7- 200].

5. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 7032

آغاز: فرود آمد ز مرکب آن جهاندار *** نمود از شاد کامی شکر جبار؛ انجام: ز اجماع پری و خيل انبوه *** ز ما چین آمدند تا دامن کوه.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 260 گ، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 25 - 40].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13407

آغاز: به نام آن که این نه طاق بنهاد *** در گنجینه عشاق بگشاد / تصرف داد فکر تیزهوشان *** بدین مینا رواق سبزه پوشان؛ انجام: به تخصیص این چو خورشید گنه کار *** که بر لطف تو دارم چشم بسیار / درین منظومه آن چه از بنده ضبط است *** هزار و سه صد و هشتاد بیت است.

خط: نستعلیق، کا: محمد برای برادرش نصر الله، تا: قرن 13؛ آغاز این نسخه با نسخه مجلس 40/25، ش 7032 تفاوت دارد و در ابیات پایانی کتاب نام مثنوی «سرو و گل» و تعداد ابیاتی آن 1380 بیت ذکر شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 139 گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 36 - 346].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15561

آغاز: برابر؛ انجام: بهر جا هستم باشم دعا خوان *** غلام زر خریدم از دل و جان.

خط: نستعلیق مغلوط، كا: یحیی بن ملا امیر خان سلطانی، تا: 29 رجب 1212ق؛ تصاویری که مربوط به داستان است و نسبتا ابتدایی نقاشی شده، توسط کاتب انجام پذیرفته و در حاشیه بعضی از تصاویر نام نقاش «یحیی بن ..» آمده است، دارای 30 تصویر؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 300 گ، 12 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 17 - 287].

8. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 169

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق شکسته، كا: علی اکبر حاجی آبادی، تا: 1287ق؛ افتادگی: انجام؛ 217 گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 1 - 70].

9. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 404/2

آغاز: به نام آن که جان آرام از او یافت *** دل عاشق به عشق الهام از او یافت / گلی از گلشن رحمت عیان کرد *** بابراهیم آتش گلستان کرد / چنین درطور نورش جلوه گر شد *** که موسی را از آن دل پرشرر شد؛ انجام: مصلح گشت شه بر پشت گلگون *** عنان سرو او گلگون را به هامون / براه مصر گلگون کرد تازان *** نه شب تافير می کرد نه روزان / لوای شاه چینی سرنگون شد *** زچینی روی صحرا پرزخون شد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 154 گ، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف مخ: 4 - 1475].

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7779

آغاز: برابر؛ انجام: به خود بینم مکن یارب تو مشهور *** که هست این از طریق آدمی دور او گردانند خود بینان عالم *** که کس از کیدشان نبود مسلم.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با دستخط ملا مسيح محمد ولد کربلایی کاظم که در سال 1241 تحریر نموده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 276 گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 26 - 262].

11. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3054

آغاز: ... چه کردند راز این بازیچه بیرون *** بگفتندش که این دیوان ملعون / قضا از قاف آورده است بیرون *** بشهر مصر بهر ریزش خون؛ انجام: چه سرو آمد بدینسان داد پیغام *** روان گشتند از آنجا هر سه ناکام ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: کاهی، 134 گ، 17-16 سطر [ف: 3 - 1206].

• سرو و گل / شعر / فارسی

sarv va gol

مثنوی بزمی و عاشقانه با نام های سرو و گل، فلک ناز، خورشید آفرین و جنگ و سحر و جادوی میان آنان، به جز سرو و گل یا فلک ناز نامه تسکین.

[الذريعة 204/19و 259؛ نسخه های منزوی 2909].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5394

آغاز: هذا کتاب سرو گل. بسمله، به نام پادشاه فرد جبار *** بده توفيق مرا اندرین کار به حق مصطفى كان فتوت *** سخاوت پیشه تاج مروت؛ انجام: مزرع نو تخم نیکویی بکار *** که نیکی غیر نیکی ناورد بار.

خط نستعلیق، بی کا، تا:16 ربیع الثانی 1234ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: کاغذ سیاه، 117 گ، 15 سطر، اندازه: 14/6×20/5 سم [ف: 3 - 456].

السروية > اجوبة المسائل السروية.

• سره نامه / ادبیات / فارسی

sare-nāme

دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268 - 1350 قمری

(1932 - 1852) dāneš-e tabrīzī, lotf-“alī ebn-e mohammad kāzem

تاریخ تأليف: 1295 ق.

فرهنگی کوتاه فارسی است که مؤلف در آن لغاتی را که در برهان قاطع و فرهنگ دساتیر ذکر شده، ولی از لغات فارسی سره نیستند ذکر نموده، تا کسانی که قصد نوشته به فارسی سره را دارند از آنها اجتناب نمایند. عده ای از دوستان مؤلف آن را «سر اللغه» نامیده اند که حروف آن به ابجد برابر با سال تأليف آن (1295 ق) است.

آغاز: بعد از حمد بی حد و درود بی عد نزد ارباب دانش و اصحاب بینش پوشیده نمانا که لسان فرس از پس لغت عرب افصح و املح و اطیب و ارطب و احسن.

انجام: نهرزام - بفتح نون و ضبط مزبور نام ملکی است رب النوع یاقوت ... چنان که بهرزام نام دارنده و پرورنده سرخ ارج است و نهرزام پرور کار بهرمان.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14203/2

آغاز و انجام: برابر.

کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی زرد، 5 گ (157ر-161پ)، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 38 - 284].

سريان الوجود > مَعِيَّةَ الْوَاجِبِ الْحَقِّ بالموجودات.

• سریان وجود / عرفان و تصوف / فارسی

sarayān-e vojūd

نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری

(1431- 1330) nemat-ol-lah-e vall, nemat-ol-lah ebn-e abd-ol-lah

به نظم و نثر. بایستی همان وجود او باشد.

[فهرستواره منزوی 483/7].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4184/30

خط: نستعلیق، كان محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، تا: 1258ق؛ کاغذ: ترمه پستهای، جلد: رویه سیاه میشن، 3 گ (229پ۔ 231پ)، 17 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف: 4 - 671].

• سریانی (رساله) / کیمیا / عربی

soryānī (r.)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12564/2

چند صفحه ای است منقول از رساله سریانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، -

بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6ص (13-18)، 17 سطر، [ف: 36 - 99].

سری بھاگوت > بھگوت پوران.

• سری بهاگوت / داستان / اردو

serī behāgūt

لاله پران ناته

lāle parān nāte

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28500

آغاز: اعاد سور ساکی کرت سوامر شور کس کری کیش این تمه زاک چرنکمد بندون؛ انجام: شری پت کردین هو مكاهون تهين جائون آن.

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا [رایانه].

• سری بهاگوت / داستان / فارسی

serī behāgūt

لاله پران ناته

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28604

آغاز: همگامی که راجه پر جهت نه دفتر از جمله دوازده جزاید سری بها گوت؛ انجام: پران ... بها ور رسانیدند ... اسکندری سری بها كوت تمام شد.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1134ق [رایانه].

سری بهگوت گیتا > به بهگوت پوران.

• سری (شری) بها كوت = پوران سری بها كوت = سری کریشن / داستان / فارسی

serī (šerī) behākūt = pūrān serī behākūt = serī kerīšen

کو سایین اند کهن

kūsāyīn andakhen

داستان مفصلی است که از زبان هندی به فارسی ترجمه شده است. اصل آن منظومه به زبان سانسکریت بوده است. این داستان شامل حکایت های مفصلی است درباره پسران هجده گانه قدیمی که گویا پسران سري بها كوت بوده اند. اسامی برخی از این پسران که در نسخه آمده عبارتند از: سری کرشن، پراسریمتری، بھاگوت بران، ابی متری، راجه حد شتر سور، سرت پورانک، راچه پریچهت، سكهدپور، سری بهکوان جیو، گرگه ریشی، ولودیو، ششوپال، راجا جود شبستر. این کتاب در چند «اسکند» و هر اسکند در چند «ادها» تنظیم شده و در برخی نسخه ها به جای ادها «باب» ذکر شده است. این منظومه بارها به فارسی ترجمه شده و مترجمان آن نامعلوم هستند. عده ای مترجم آن را ابوالفضل علامی ذکر نموده اند.

[مشترک پاکستان 2169/4؛ نسخه های منزوی 3727/5].

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1982- 11/82

آغاز: هزار هزار شکر و سپاس و سجده و پرنام بیقياس قدرت مران كامله را که همت باقادر شامل مباشد؛ انجام: این سخن را به خاطر آورد به بکر ماجيب طوطی گفت که تو را نخواهم فروخت خاطر جمع داری اما شرط آن که خون خود را وفا کنی چون ... .

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 85 گ، 15-14 سطر، اندازه: 25x15 سم [ف: 4 - 2305].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13819

آغاز: پراسریمتری گفت که ابی متری آنچه بتو تلقین می کنم امر به نفی آنجناب است به جام دل بنوشی تا سوایی گویند ترک کن هم چو نشنوی که از یک گوش بشنوی؛ انجام: اگر زهر خواجه باشد به سود با آب کو گنار چون ... با آب خار مغیلان ببر.

یکی از مجلدات میانی این داستان را شامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 رجب 1225ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 188 گ، 12 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 37 - 370].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14168

آغاز: ای هیژده هزار عالم از شوق تو مست *** هر ذره به جست و جوی جان بر کف دست / بس تخته سیاه گشت و بس خامه شکست *** حرفی نه نگاشتید زان گونه که هست. هيهات هيهات ذره امکان را که گم گشته بادیه حیرت و هیمان است؛ انجام: خوی خصال آن هردو یکی بود باتفاق یکدیگر سال ها در کوه بن ... چند هزار سال به یک پای ایستاده عبادت کردند ... و حقیقت آن دو برادر و عبادت.

جلد اول این افسانه را شامل است و در آن داستان سری کشن و راجه پریچهت آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی قهوه ای، 138 گ، 19 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 38- 209].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13820

آغاز: برهمنان بخدمت شری کرش عرض گردانید که راجه جد شتر سوار از اندیشه کشتن برادران و برادرزادگان و خویشان برنمی آید دل به سلطنت فرماندهی نمیدهد؛ انجام: سوت پورانک گفت شری بیاس به شاگردان خود تعلیم فرمودند که راه بدین نوع است هر هژده پوران که تصنیف کرده اند در مار گاندی پوران مذکور است.

خط نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ خصوصیات این نسخه با خصوصیات نسخه گنج بخش (3/ 1360، ش5593 و 625) برابر است، مجدول، با چند عکس مینیاتور چاپی؛ جلد: تیماج مشکی شمسه، 193 گ، 21 سطر، اندازه: 17×30 سم [ف: 37 - 371].

5. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 13821

آغاز: اوم شری کنیشای نما او نمو واسد يوائی پوران فیض ترجمان شریمها با کوت متضمن بر لیلای شریمهای راج ایناسی پور که مشتملبر دوادنش اشکند کنان؛ انجام: و تزاید باشد انتی مها پورانی شریمها بها کوت سم پورنم سماختم.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مرصع، با یک نقاشی در برگ اول؛ جلد: تیماج مشکی، 321 گ، 14 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 37 - 372].

سری کریشن > سری (شری) بها كوت.

• سری کیش اتمه / - اردو

serī kīš atme

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28390

آغاز: اول سری کیش اتمه ... کور کیش اورسارد؛ انجام: سرم کرت کرت اب اربو راک مارتک.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه].

• سريه / عرفان و تصوف / فارسی

serye

بهلول بن مراز خان برکی، ق 12 قمری

bohlūl ebn-e marāzxān barakī (-18c)

تاریخ تأليف: 1146 ق.

رساله مرتب است بر سه «فصل».

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10461/8

آغاز: سر همه مقاصد حمد واحدیست حقیقی که از حضر اعداد مبرا است؛ انجام: نه آن که وجود مر ایشانرا حاصل درویشان حاصل است و برین تقدیر موجود.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1242ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج خرمایی، اندازه: 14×22 سم [ف: 11 - 333].

• سطر معرفت / شعر / فارسی

satr-e maʻrefat

بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبد الخالق، 1054 - 1133 قمری

(1721- 1645) bīdel-e dehlavī, 'abd-ol-qāder ebn-e “abd-ol-xāleq

در شکل مثنوی در وصف طبیعت، در پایان رباعیات به ترتیب تهجی در قافیه و مستزاد است.

[الذريعة 152/9].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6433

آغاز: بسمله. آغاز بیان سیر مرآت *** تحقیق سواد قدرت آیات / طپش فرسوده شوق ناله تمثال *** ز تحریک نفس را میکند بال؛ انجام: بهار لفظ وقف مدحتش باد *** گل معنی نثار فطرتش باد. انجام مستزاد: و آن فرقه که بی وجود اسباب غرور *** سازند به عجز / یعنی چه روند به خاک یکسان باشند *** معذورانند.

خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم گوهری، تا: جمعه 8 شوال 1290ق، کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن سرخ، 82 گ، 12 سطر، اندازه: 20x13/5

سم [ف: 3 - 457].

• سطوری در شناختن علم ید / علوم غریبه / فارسی

sotūrī dar šenāxtan-e ‘elm-e yad

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1425/4

بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 279].

• سعادات ناصریه و اقوات روحانيه = سعادت ناصری = ترجمه اکسیر العباده / تاریخ معصومین / فارسی

saʻādāt-e nāserīyye va aqvāt-e rowhānīye = saʻādat-e nāserī= t.-ye eksīr-ol-‘ebāda

دربندی، آقا بن عابد، - 1285؟ قمری

(1869-) darbandī, āqā ben ‘ābed

وابسته به: اسرار الشهادة = اكسير العبادات في اسرار الشهادات؛ دربندی، آقا بن عابد (1285).

اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313 ق).

ترجمه بخشی از «اکسیر العبادات» خود مترجم است با افزودگی هایی، در سیزده «باب»، هر باب در چند «مجلس» جمعة دارای چهل و چهار مجلس است در رویداد کربلا، دربندی می گوید: پس از تحریر کتاب اکسير العبادات به تحریک سید کاظم رشتی جمعی از اوباش به من حمله کردند و زخم های سخت به من وارد ساختند گرچه یکی از آنها را به زخم شمشیر کشتم ولی بر اثر جراحت آنان نالان شدم و به ناچار به تهران آمدم و مدت یک سال در تهران ماندم. در این مدت چند بار خدمت ناصرالدین شاه رسیدم. در وقت مراجعت به مسکنم چون برای خداحافظی به نزد ناصرالدین شاه رفتم او از من خواست تا اكسير العبادات را به فارسی برگردانم و فرخ خان امین الدوله نیز در این باب تأکید کرد. من چون ترجمه آن را امری زائد دانستم به ترجمه فصلی که حاکی از تنها ماندن امام حسین در کربلا و شرح مسافرت حرم محترم آن حضرت بود البته با اضافاتی پرداختم.

آغاز: بسمله. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مَعْرِفَةِ أَصْحَابِ الْكِسَاءِ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ ... وَ بَعْدُ بِرِّ أَصْحَابِ اللُّبَابِ وضمایر منیره وَ افئده وَ قُلُوبُ صافيه.

انجام: همه گریه کردند و ناله نمودند و صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ -

أَهْلُ بَيْتِهِ الْمَظْلُومِينَ وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِينَ.

چاپ: مشار فارسی، ج3، صص 3009-3010؛ تهران، سنگی، 1292ق، وزیری، 276 ص (صص 3-275)؛ تبریز، 1284ق، 307 ص.

[نسخه های منزوی 4487/6؛ الذريعة 264/5 و 179/12 -181؛ فهرستواره منزوی 1684/3].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 469

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: عراق عرب (احتمالا)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 153 گ، 25 سطر (9×15/5)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 1- 454].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36814

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوب، كا: على بن محمد، تا: پنج شنبه 26 صفر 1282ق؛ یادداشت انتقال کتاب از کربلایی محمد جعفر بک در 1299 ق به کسی که نامش را سیاه کرده اند؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 144 گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [اهدائی رهبر: 8- 247].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5152

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 15 صفر 1282 ق؛ با یادداشتی به نام میرزا محمود وزیر به تاریخ 27 صفر 1302؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 168 گ، 17 سطر (10/5×21)، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 15 - 221].

4. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 1/49/1 -5893

خط: نستعلیق، کا: حاج محمد جعفر خویی، تا: 7 صفر 1291ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تازه، 23 سطر، قطع: وزيري [آستانه قم: - 186].

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 783- 5/73

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: نصر الله بن فضل اندلسی، تا: شنبه سلخ صفر 1296ق؛ واقف: نصر الله بن فضل اندلسی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 134 گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 4 - 2305].

6. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 788/2

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن ملا باقر وبری ساکن احرم، تا: 1296 ق؛ 108 گ (90-197)، اندازه: 17×21 سم [ف: 3 - 22].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38206

آغاز: برابر؛ انجام: مجلس و مقام چهارم ...... پس نزدیک جسد اشرف انور شد و خودش را انداخت بر آن جسد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 68 گ، 21 سطر، اندازه: 16×20/5 سم [اهدائی رهبر: 8- 247].

8. تهران؛ نوربخش، شماره نسخه: 866

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13-14؛ تا قسمتی از مجلس اول از باب نهم است و ناتمام مانده؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 131 گ، 20 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [نشریه: 13 - 234].

9. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1140

آغاز: برابر؛ انجام: نزدیک جسد اشرف انور شد و خودش را انداخت بر آن جسد ... .

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 68 گ، 21 سطر، اندازه: 16×20/5 سم [مؤید: 3- 124].

السعادة > المسعدة.

• سعادت / کلام و اعتقادات / فارسی

saʻādat

رساله مختصر در اصول دین که در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.

چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 561/1

آغاز: بسمله این رساله مختصریست در معرفة اعتقادات اصول دین یعنی توحید و عدل و نبوة و امامت و اعتقاداتی که ملحق به این پنج اند با دلیلی هرچند مختصر ... .

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج سیاه [ف: - 301].

• سعادة الأمامية / حديث / فارسی

sa‘ādat-ol emāmīya

حسینی عریضی، علی بن محمد، ق 11 قمری

hoseynī ‘arīzī, 'alī ebn-e mohammad (-17c)

قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه: 26/1

آغاز: و ایضا به خدای عزوجل به مواسات برادران تقرب جوید خدای تعالی بندگان را به چیزی سختر مبتلا نمی فرماید و ایضا به چیزی سختر از اخراج دراهم ابتلا نمی فرماید و از مولای ما ابو جعفر مرويست؛ انجام: مگر قبول کنند و گوسفند مؤمن است که پشم او نافع و استخوانش نافع است میان شیر و گرگ و روباه و خوک و سگ جون کنند. تمت.

خط: نسخ زیبا، كان محمد نصیر بن علی رضا، تا: منتصف محرم 1091ق؛ 71 گ (1پ-71پ)، 20 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف].

• سعادت بشر /- فارسی

saʻādat-e bašar

طواری یزدی، عباس بن محمد، ق 15 قمری

tavārī yazdī, “abbās-e bn-e mohammad (-21c)

[فهرستواره منزوی 483/7].

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3948

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا، اهدایی: طواری یزدی، عباس بن محمد؛ کاغذ: خطی جدید، جلد: کاغذ آبی، 36 گ، اندازه: 13×18 سم [ف: 5- 1857].

• سعادت سرمدیه در محبت محمدیه / اخلاق / فارسی

sa‘ādat srmdīya dar mohabbat-e mohammadīya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16165/8

آغاز: بسمله، الحمدلله الودود الحميد و الصلوات و السلام على الحبيب المحمود؛ انجام: و در آخرت در حزب خاص آن حضرت (صلی الله علیه وسلم) محشور گرداند اللهم صل عليه ... آمین.

خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قهوه ای، 65 ص (47 111)، 15 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 45 - 46].

• سعادت عنوان / تاریخ پیامبران / فارسی

sa'ādat-e 'onvān

خجندی امین آبادی، محمد بن محمد رستم

xojandī amīn-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rostam

وابسته به: الشَّمائِلِ النَّبَوِيَّةِ وَ الخصائل المصطفوية = شمایل النَّبِيِّ = شَمَائِلِ الترمذی؛ ترمذی، محمد بن عیسی (209-279ق).

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17383

ترجمه شمایل النبي ترمذی؛ بی کا، بیتا (د.ث. مجلس).

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17895

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• سعادة الكونين في بيان فضائل الحسنین / فضایل و مناقب / فارسی

saʻādat-ol kawnayn fī bayān-e fazā’el-el hasanayn

دهلوی، محمد اکرام الدین بن محمد نظام الدین، ق13 قمری

dehlavī, mohammad ekrām-od-dīn ebn-e mohammad nezām-od-dīn (-19c)

تاریخ تأليف: 1252 ق.

از کتب استدلالی اهل سنت در بیان مناقب و فضایل امام حسن و امام حسین (علیه السلام) با استناد به روایات در یک «مقدمه» و «خاتمه» و چهار «باب» است: مقدمه در بیان تحقیق معنی اهل سنت و بیان سر شهادت و ذکر احادیث داله بر وجوب محبت خاندان نبوت؛ باب 1. ذکر احادیث مشتر که حسین (علیه السلام)؛ باب 2. ذکر امام حسن (علیه السلام) (هشت فصل)؛ باب 3. بیان احوال حسنین (دوازده فصل)؛ باب 4. ذکر کشته شدن کسانی که شریک قتل امام حسین بودند؛ خاتمه در ذکر لعن یزید.

چاپ: در دهلی چاپ شده.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24582

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي شَرَفُ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنَ عَلَى سَائِرِ الْخَلَائِقِ بمزيد الْخَلْقِ وَ النَّسَبِ وَ الْجُودِ وَ الاحسان؛ انجام: اربعه أَهْلِ تسنن مَنَعَ دُرٍّ لَعَنَ یزید دیده نشده وَ صلی اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ هُدَاةُ طَرِيقِ الْحَقِّ وَ محیی عَامِ الدِّينِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 74 گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×27 [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 353].

• سعادة المأة الثامنة بطوع القياصرة العتامنة = رساله در نسب آل عثمان / تاریخ / فارسی

saʻādat-ol me’at-es sāmena be-taw‘-el qayāserat-el ‘atāmena =r. dar nasab-e āl-e 'osmān

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9453/10

خط: نسخ و نستعلیق، کا: شمس العلماء شیخ محمد مهدی عبدالرب آبادی قزوینی، تا: جمادی الثانی 1300 ق؛ 17ص (2440-2424) [مختصر ف: - 448].

سعادت ناصری > سعادات ناصریه و اقوات روحانيه.

سعادت نامه > آثار مظفر.

• سعادت نامه / شعر / فارسی

saʻādat-nāme

ناصر خسرو، 394 - 481 قمری

(1089- 1005) naser xosrow

مثنوی دیگری از ناصر خسرو در بحر هزج در پند و حکمت. برخی چون چلبی آن را از ناصر خسرو اصفهانی (-731ق) دانسته اند.

آغاز: دلا همواره تسلیم و رضا باش *** بهر جایی که باشی با خدا باش / خدا را دان خدا را خوان به هر کار *** مدان تو یاوران را به ازو یار انجام: ازین پند آن که بر جانش فرح نیست *** مكن عیبش که بر اعمى حرج نیست / کن در گوش کس در ثمین است *** که پند ناصر خسرو همین است.

چاپ: 1880 م، به اهتمام فاکنان فرانسوی؛ تهران، 1306 ش؛ لكنهو، 1925 م؛ تهران، 1339 ش، به کوشش درویش و ویرایش سید نصرالله تقوی.

[حاجی خلیفه 990/2 که نادرست آن را از ناصر خسرو اصفهانی دانسته؛ الذریعه 181/12 و 205/19 «مثنوی سعادتنامه»؛ نسخه های منزوی

2010/4 (3 -

نسخه)؛ مشترک پاکستان 17/7 (1 نسخه)؛ منزوی 2910/4؛ دنا 119/6].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2742/3

آغاز: برابر؛ انجام: سعادت یار خواهی در همه کار *** حديث ناصر خسرو نگهدار.

خط: نستعلیق، کا: ابو تراب منعم الدین اوحدی، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: روغنی، مجدول، مذهب، 14 گ (300-287 )، 15 سطر (7/5×14/7)، اندازه: 15×23 سم [ف:6-352].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15063

خط: نستعلیق، کا: عبدالواحد مشهدی، تا: قرن 10 و 11 [مختصر ف: - 448].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9081/8

آغاز: برابر؛ انجام: ازین پند آن که بر جانش فرح نیست *** مکن عیبش که براعمى حرج نیست / سعادت یار خواهی در همه کار *** سخن های شریف از گوش مگذار.

کامل؛ خط: نستعلیق، كا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی/ بجستانی، تا: 1013ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 5 گ (101پ - 105 ر)، 19 سطر (10×15/5) [ف: 29/2 - 717].

4. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 276/3- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: ز «ناصر» یاد گیر این پند.

نسخه اصل: گنج بخش، ش 5398 (گنج 1648/3)؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 28 جمادی الثانی 1120ق؛ 17 گ (65-81) [عکسی ف: 2 - 161].

5. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1770/7

آغاز: برابر.

كا: علی اکبر خانی، تا: 1254ق، جا: رشت؛ 10 گ (83-92)، اندازه: 15×21 سم [نسخه پژوهی: 3- 177].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14341/2

آغاز: برابر؛ انجام: سعادت یار خواهی در همه کار *** سخن های شریف از گوش مگذار.

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، كا: نظر علی، تا: رجب تا شعبان 1273 ق؛ مجدول، واقف: سید محمد باقر عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 15 گ (27 41)، 19-18 سطر، اندازه: 13/6×21/2 سم [ف: 17 - 453].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4909/1

آغاز: برابر؛ انجام: در این گنج را بر تو گشادم *** کلید گنج در دست تو دادم / سعادت یار خواهی درهمه کار *** سخن های شریف از گوش مگذار.

خط: نستعلیق، كا: على، تا: 5 ربیع الاول 1335 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا ته پارچه ای، 91 ص (1-19)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 14 - 135].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13389/3

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی قهوه ای، 12 گ (105پ -116پ)، 15 سطر، [ف: 36-324].

• سعادت نامه / شعر / فارسی

sa‘ādat-nāme

شبستری، محمود بن عبدالكریم، 687 - 720؟ قمری

(1321- 1289) Šabestarī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-karīm

کتابی منظوم درباره مسائل کلامی که به نقد آراء و نظریات فرق و مکاتب پرداخته و به رسم عارفان درباره هر موضوع با عنوان های علم اليقن» و «عين اليقين» و «حق اليقين» به بحث می پردازد و به آیات و احادیث استناد می کند. این منظومه دارای هشت باب است و هر باب دارای فصولی ست که دارای حکایات و تمثیلاتی است. مؤلف ابتدا بر آن بود که کتاب را در هشت باب بسراید ولی پس از سرودن چهار باب از آن منصرف شده و می گوید: «حالیا در کشم عنان سخن *** زآن که بی حد بود بیان سخن / همه را خوی خوب عادت باد *** جمله را ختم بر سعادت باد». شباهت میان اشعار سعادت نامه و گلشن راز، یگانگی شاعر این دو اثر را گواهی می کند. محمد لاهیجی در شرح گلشن راز از این منظومه یاد کرده و بارها به اشعار آن استناد جسته است.

آغاز: حمد و فضل خدای عزوجل *** هست بر بنده واجب از اول / آن کریمی که داد روز نخست *** اعتقاد صحیح و رای درست.

انجام: حالیا در کشم عنان سخن *** زآن که بی حد بود بیان سخن / همه را خوی خوب عادت باد *** جمله را ختم بر سعادت باد.

چاپ: تهران، ضمن مجموعه آثار شیخ محمود شبستری، تصحیح دکتر صمد موحد، انتشارات طهوری، چاپ دوم، 1371 ش.

[فهرست منزوی 2010/4 و 2909 و 1194].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 24/23- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 12627 .Add؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [فیلمها ف: 1 - 402].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2605 و 6016- ف

آغاز: برابر؛ انجام: همه یاران من بزرگ شدند *** در ریاضت همه سترگ شدند / ای اصل وجود تو زیک قطره مني *** تا چند کنی درین جهان کبر و منی / درباره اعمال خود از روی خرد *** آخر نظری بکن که تا چند منی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 94 ص (2-95)، 12 سطر (8×11/5)، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 9 - 1458] و [فیلمها ف: 3 - 190].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 329/23- فيروز

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا پسر علی جان طرشتی، تا: 1089ق؛ -

کاغذ کاهی، جلد: مقوا با روکش مشمع سبز، 53 ص (266- 318)، 21 سطر، اندازه: 25x15/5 سم [ف: 21 - 304].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 617/13

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق، 14 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2- 369].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15461/1

آغاز: برابر؛ انجام: در پله اعمال خود از روی خرد *** آخر نظری بکن که تا چند منی.

خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج مشکی، 77 گ (1ر - 77پ)، 11 سطر، اندازه: 25x16 سم [ف: 43 - 106].

• سعادت نامه = رساله فلكيه / هیئت / فارسی

saʻādat-nāme = r.-ye falakīye

علاء تبریزی، عبدالله بن على، ق8 قمری

alā‘-e tabrīzī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘alī (-14c)

تاریخ تأليف: 706 ق.

به نام سعد الدين محمد بن تاج الدين على ساوجی و شرف الدين امیر حاجی در یک «مقدمه» و دو «قسم» در انشا و ترسل و استیفا ساخته؛ در پایان آمده که پس از این باید قانون السعاده را که در استیفا است خواند. جز رساله فلكيه عبدالله بن محمد بن کیای مازندرانی است که در 865ق به نام وزیر فلک المعالی ساخته است.

[الذریعه 314/16 ؛ فهرستواره منزوی 2697/4].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2862- ف

نسخه اصل: گویا از کتابخانه آکادمی علوم شوروی؛ بی کا، بی تا؛ تملک: روز 23 صفر 714 و 26 ذیحجه 799 [فيلمها ف: 1 – 118].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 333- ف

نسخه اصل: يوسف آغا ش 5975 (516)؛ خط: نسخ، كا: عبدالله صانع، تا: 115ق، جا: بورسا [فيلمها ف: 1 - 118].

3. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 426- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4190؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 937 ق؛ 70 گ، 16 سطر [فيلمها ف: 1- 118].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6541/2

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، دارای کتیبه مرصع مذهب؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 45 گ (82پ - 126ر)، 19 سطر، اندازه: 11/5×22 سم [ف: 20 - 115].

• سعادت نامه = تاریخ امیر تیمور گورکان = روزنامه غزوات هندوستان / تاریخ ایران / فارسی

saʻādat-name = tārīx-e amīr teymūr-e gūrkān = rūznāme-ye qazavāt-e hendūstān

یزدی، علی بن جمال الاسلام، ق 8 قمری

yazdī, ‘alī ebn-e jamāl-ol-eslām (-14c)

اهدا به: تیمور گورکانی مؤلف پس از آنکه در رساله به عربی و فارسی تأليف نموده و به تیمور عرضه کرده، به دستور تیمور گورکانی وقایع فتوحات وی را در جنگ های هندوستان، با نثر ادیبانه و پر تکلف در کتاب حاضر تحریر نموده است. مشتمل بر سه بخش» است: 1. دیباچه که به شرح اجمالی فتوحات تیموری اختصاص دارد؛ 2. قسمت اصلی مطالب کتاب، گزارش روزانه وقایعی که در خلال قریب هشت ماه جنگهای امیر تیمور در شبه قاره هندوستان رخ داده است؛ 3. بخش مختصر کتاب، شرح بنای مسجد جامع سمرقند به فرمان تیمور.

آغاز: سپاس و ستایش خداوند عالم را عز اسمه و جل ذکره که درین عهد همایون گوی زمین را در خم چوگان قدرت... .

انجام: و بلاد و عباد خویش را از جور جبابره ستمکار و قهار غدار نگاه دار یا رب العالمین و یا ارحم الراحمين و یا اکرم الاكرمين.

چاپ: به گفته مشار این کتاب در پطرو گراد (= ست پترزبورگ) به چاپ رسیده است.

[الذريعه 270/11؛ مجله یغما ش 364، سال 31، دی 1375، مقاله ایرج افشار با نام «خاندان جمال الاسلام یزدی»؛ فهرستواره منزوی 1270/3؛ مشترک پاکستان: 392/10؛ نسخه های منزوی: 4597/6].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7008

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوش، كا: محمد بن علاء الدین عبدالعزيز تبریزی، تا: جمادی الثانی 868 ق، جان یزد؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع ؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 127 گ، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 25 - 13].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1140

آغاز و انجام: برابر؛ تمام شد تاریخ امیر بزرگ و خاقان اعظم امیر تیمور گوركان ..... وَ التَّوْفِيقَ فِي اتمام هَذَا الْمَرَامِ مِنَ اللَّهِ الْمُهَيْمِنُ الْعَلَّامِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ السَّلَامُ ، تَمَّتِ الْكِتَابِ ... .

نسخه اصل: انستیتوی شرق شناسی ابوریحان بیرونی فرهنگستان علوم ازبکستان: نسخه شماره 1520 (فهرست نسخ خطی فارسی

انستیتوی شرق شناسی ابوریحان بیرونی: 64/1)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 شعبان 15 10ق؛ مصحح، مقابله شده در پایان نسخه آمده: «قُوبِلَ بِقَدْرِ الْوُسْعِ وَ الطَّاقَةِ»: 124 ص، 27 سطر [عکسی ف: 3 - 288].

• سعادت نامه = ترجمه روضة الشهداء / تاریخ معصومین / ترکی

saʻādat-nāme = t.-ye rowzat-oš šohadā’

حسن زاده، محيي الدين محمد، - 911

(1506-) hasan-zāde, mohī-od-dīn mohammad

وابسته به: روضة الشهداء ؛ کاشفی، حسین بن علی (-910).

اهداء به: سلیمان دوم .

ترجمه روضة الشهداء كاشفی است در ده «باب» هریک چند «فصل»، جز حديقة السعداء فضولی و گویا هم جز روضة الشهداء ترکی تاشکند. نام کتاب در دیباچه آمده است.

[الذريعة 181/12 ؛ استوری 213/1؛ تاشکند 342/7؛ پاریس 48؛ کشف الظنون 926/1 و 2/ 990؛ نشریه 427/11؛ فهرست تاریخ و جغرافیا 288؛ بلوشه AF 48 قرطای 1140 و 2215؛ بریگل 626].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7845

آغاز: حمد بی حد اول صبور بی ملال و شكر لايعد اول شکور بی زوال حضر تنه که بیمار خان غم و دار الشفاء الم ده داروی تلخ و لنبلوكم بشی من الخوف و الجوع و نقص من الأموال و الأنفس و الثمرات... انجام: اولمقدن خالی اولمیه آمین یا مجيب السائلين. بیت: عرض جوهر له قایم اولد و غنچه *** وجودی دولت ایله دایم اولسون.

خط: نستعلیق تحریری، کا: حسین بن محمد، تا:23 ربیع الاول 994 ق، جان آمد؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 277 گ، 23 سطر، اندازه: 17×29/5 سم [ف: 26- 326].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5880

آغاز: از عرش علا تا به ثری می گریند. ماهی در آب و مرغ بر روی هوا *** در ماتم شاه کربلا می گریند؛ انجام: گنهکارم بکا اولدی گنه کار *** سیه کارم خط اشعار کردار / قرر مقده دل و آغر مده ریش *** شب عصیانده قالدم شویله دلریش.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فستقی استانبولی، جلد: میشن سیاه، 275 گ، 21 سطر، اندازه: 17/7×30/2 سم [ف: 1 - 612].

• سعادت نامه / ادبیات / ترکی

saʻādat-nāme

شمعی برزینی، مصطفی، - 1000 قمری

(1592-) šamʻī barzīnī, mostafā

وابسته به: پندنامه = نصایح = ولدنامه = پسر نامه؛ عطار، محمد بن ابراهیم (537-627).

پندنامه عطار با شرح ترکی آن به نام سعادت نامه از شمعی برای زیرک آغا محبوب مراد سوم. شمعی گلستان و بوستان سعدی و بهارستان جامی و مثنوی رومی و دیوان حافظ را شرح کرده و جز شمعی شاعر در گذشته 936 می باشد.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9198

آغاز: شکر و سپاس بی قیاس شول قادر قیومه که لطف بی غایت و کرم بی نهایت دل؛ انجام: اول كمسه جوق او قویه.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 12؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تازه، 79 گ، 15 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 17-317].

• سعادت نامه / عرفان و تصوف / ترکی

saʻādat-nāme

نوا، عمر بن حسین

navā, “omar ebn-e hoseyn

اهدا به: خواجه زیرک آغا.

شرحی است به ترکی بر پند نامه عطار نیشابوری از عمر بن حسین نوا که در زمان سلطان مراد خان و به نام خواجه زیرک آغا ساخته است. [به نظر می رسد همان اثر بالا باشد با انتساب به مؤلفی دیگر].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2889

آغاز: هذا شرح پندی عطار بسمله. شکر و سپاس بی قیاس شول قادر و قیومه؛ انجام: اول مکی چوق او قويه.

خط: نستعلیق، کا: سليمان بن عثمان بن عثمان، تا: 10 رمضان 1258ق، جا: مدرسه تریزوی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 102 گ، 17سطر (8×13/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 10- 1734].

• سعادت نامه / هیئت / فارسی

saʻādat nāma

گرجی، فرهاد

gorjī, farhād

گرجی، عبدالله

gorjī, ‘abd-ol-lāh

رساله ای است در بیان سعادت و شقاوت کواکب و رنگ و لون و خصوصیت هر یکی بر برجی شامل «مقدمه» و دوازده «باب»: مقدمه: شرافت این علم؛ باب 1. زحل و لزومات آن؛ 2. مشتری و لوازم آن؛ 3. مریخ؛ 4. شمس؛ 5. زهره؛ 6. عطارد؛ 7. قمر؛ 8 بیان آن که در هر خانه قمر را چه اقتضاء بود؛ 9. تذکیر و تأنیت بروج؛ 10. سبب انقلابات؛ 11. بیان هفت اقلیم؛ 12. شمس و مشتری و مریخ شرقی اند. از فرهاد گرجی و عبدالله گرجی غلام. آغاز: بسمله. و به نستعين سپاس و منت وجودی را که رافع سموات را بانوار ثوابت مزین و منور کرد و فیاض اقالیم را باثرات کواکب موقوف گردانید ... من بعد سبب تحریر این وريقات دالست بر آنکه هر گاه که سعادات او و شقاوات کواکب و رنگ الوان ایشان و خصوصیت هر یکی بر برجی که هر یک بکدام برج لازمند و دانستن آنکه هر کوکب در هر برج چه قدر توقف دارد و طبایع هر یکی بکدام جهت سکون دارد و نظرات هر یکی از ایشان اثر موثر می شود ... و این کتاب را سعادت نامه نام کرده شد ... .

انجام: اعم از آن که شرقی و غربی باشند و ناری و مائی و ترابی و السلام تمام شد کتاب سعادت نامه غفر الله لمن نظر فيه اما از ایشان مشتری تابستانی است ... زحل مشرقی و زمستانی وَ السَّلامُ وَ اللَّهِ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

[نسخه های منزوی 307/1؛ فهرستواره منزوی 2966/4].

1. تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 254/4

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِمَنِّهِ وَ تَوْفِيقِهِ كَتَبَهُ الْعَبْدِ الاقل الْمُذْنِبِ الْحَقِيرِ الْفَقِيرُ إِلَى رَحْمَتِهِ اللَّهِ الْغَنِيِّ بالمشاركة عبدالله کرجی غُلَامُ خَاصَّهُ شریفه.

خط: تحریری، كا: [فرهاد گرجی و عبدالله گرجی غلام خاصه شریفه، تا: قرن 13؛ صفحات 661-664، فصل در معرفت بیماری و صحت و موی است. بعد از دوازده باب سعادت نامه رساله ای به فارسی در دانستن آن که هر روز به کدام كواكب تعلق دارد. در هشت فصل و سپس رساله دیگر به فارسی از قول ابو معشر در باب فصول چهارگانه در احکام تقویم است؛ 29ص (591-619)، 12 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [نشریه: 3 - 341].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3454/1

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1058ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 12گ (1پ -12)، 14 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 6- 427].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12966/5

آغاز: برابر؛ انجام: و از هر برجی فیضی دیکر می رساند وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِحَقَائِقِ الْأُمُورِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه: دعا برای سلامتی شاه صفی صفوی در 18 سطر؛ کاغذ: نخودی، اندازه: 14×20/8 سم [ف: 18 - 146].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3382/8

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 13 گ (89ر-101پ)، 16 سطر، اندازه: 20×26 سم [ف: 6 - 389].

5. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 243/1

آغاز: ششم است و دو برج دیگر که قوس وحوت اند ... ستاره سعدات و طبع وی گرم؛ انجام: مغربی بهاریست و زحل مشرقیست و السلام تمام شد، سعادت نامه غفر الله نظر آله و کاتبه.

در فهرست ناشناس، مشتمل است بر دوازده باب: باب 1 و 2 و 5 و 6 افتاده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 19 گ (1ر-119)، 13 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2 - 332].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14392/5

آغاز: برابر؛ انجام: باب نهم در بیان تذکیر و تانیث بروج و طبایع ایشان اکنون بدان که حمل و قوس و اسد.

در فهرست ناشناس از آغاز رساله تا باب نهم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، قهوه ای، 8 گ (7پ -14پ)، 14 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 38 - 524].

7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3382/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی،جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ ( 42-29 )، 20 سطر (7×15/5)، اندازه: 9×18/5 سم [ف: 11-2379].

8. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6238/7- 31/118

آغاز: برابر، انجام: بیست و هشتم از میانه شمال و مشرق بر آید و در نهم و نوزدهم و بیست نهم فوق الأرض بود و در دهم و بیستم و سی ام تَحْتَ مُقَدَّرُ الْأَرْضِ بِوُدِّ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 12 گ، 16 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 4 - 2307].

• سعادت نامه / عرفان و تصوف / فارسی

saʻādat-nāme

سلطانعلیشاه، سلطان محمد بن حیدر، 1251-1327 قمری

(1909- 1836) soltān-alī-šāh, soltān-mohammad ebn-e heydar

در اخلاق عرفانی و بیان علم و لواحق آن که بیان ایمان و ایقان است شامل یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در بیان حقیقت انسان و مراتب آن؛ فصل 1. بيان فضیلت علم و اقسام آن؛ 2. بیان فوائد علوم و اینکه کدام یک راجع بآخرت و یا دنیاست؛ 3. بیان علمی که راجع است به آخرت؛ 4. وجوب طلب علم؛ 5. بیان تقارن و تلازم علم و عمل؛ 6. بیان محفوظ بودن علم و اینکه او میراث انبیاء است؛ 7. بيان وجوب این علم بر مردم؛ 8 بیان وجوب طلب علم از صاحبان علم و مذمت طلب از غیر اهل علم؛ 9. وجوب ایتمام به امام حق منصوب من الله الهداية الخلق؛ 10. بیان مناقب امام؛ 11. بیان آداب رسیدن به خدمت علماء اعلام و مشائخ عظام و آداب حضور و غیاب؛ 12. سبب اختلاف اخیار؛ خاتمه در بیان طريقه شیعیان علی بن ابیطالب (علیه السلام).

آغاز: بسمله حمد و سپاس بیرون از حد و قیاس بی چند و چونی را سزاست که ساحت توحیدش را حد و غایت نارواست و دامان غير تش ... .

انجام: و تأکید بلیغ در تحریص و ترغیب بر این طریقه می نموده اند هذا آخرما اوردنا ایراده امید که ناظر بدیده انصاف نظر فرماید و حجاب لجاج و تعصب را از روی دیده بر دارد. وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین وَ عِتْرَتِهِ الْمَعْصُومِينَ.

چاپ: تهران، سنگی، 1308، وزیری کوچک، 1+204+2 صص.

[الذريعة 181/12 ؛ نسخه های منزوی 1194/2؛ فهرستواره منزوی 495/6 و 484/7].

شرح و حواشی:

1- هدایت نامه = رد بر شقاوت نامه؛ استر آبادی، محمد رضا بن على (-14)

1. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1044

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق، کا: بهمن على، تا: 1294 ق؛ در آخر نسخه قطعه ای در سی و یک بیت از کاتب نسخه بهمن علی در وصف ملاسلطان علی شاه ؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج سبز، 16 سطر (6/5×13)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 3 - 1431].

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1594- 9/144

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: بهمن على، تا: 1295ق؛ در دو برگ آخر مثنوی از بهمن على (كاتب) در مدح از کتاب که تاریخ تأليف کتاب در بیت آخر آن 1293 ق ذکر شده و آغاز مثنوی چنین است: «چندا زین نامه مشکین شیم *** کز سعادت گشته عنوانش رقم»؛ جلد: تیماج زیتونی، 99 گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 4 - 2306].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 669

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: على لنجانی نعمت اللهی، تا: جمادى الثاني 1295ق؛ پس از این ضمن 3 صفحه قصیده ای است از بهمن على در وصف کتاب و نیز قصیده ای است در دو صفحه از کاتب در مدح حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)؛ واقف: نائینی؛ 77 گ، 19 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 4 - 162].

4. تهران: شهشهانی ، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، تا: 1295ق [میراث اسلامی: 5 - 598].

5. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3160

خط: نسخ، كا: میرزا جان، تا: 1295 ق، به دستور میرزا محمد حسین خان سر رشته دار حضرت اقدس ارفع امجد والا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 91 گ، 15 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 11 - 2126].

6. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4656/1- 23/176

آغاز: برابر؛ انجام: وَ هَذَا غَايَةِ طَيْرَانِ السائرین وَ نِهَايَةِ دَرَجَاتٍ کمال الْعَارِفِينَ وَ بِهَا تحسم الرِّسَالَةِ القدسية فِي مَعْرِفَةِ طَرِيقِ النَّجَاةَ مِنَ المالوفات ... والحمدلله وَحْدَهُ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِراً وَ بَاطِناً بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ والصلوة عَلَيْهِ وَ آلِهِ.

خط: نستعلیق شکسته، كا: علی اکبر، تا: سلخ رمضان 1298ق؛ جلد: تیماج سرخ، 82 گ، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4-2306].

7. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 453

آغاز: از دقایق شرع انور را روا دارند بلکه پیوسته سالكين را امر به تصحیح عقاید دینیه و حفظ نوامیس شرعیه می فرمایند ... چهارم عقل است و آن جوهری است مجرد از ماده؛ انجام: بر سبيل اطلاق فرموده اند چنانچه از فرمایشات آن بزرگوار معلوم شد و آن چه نسبت بفرماید دهر و وحید عصر علامه محقق مقدس اردبیلی داده اند.

خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108 گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف مخ: 1- 267].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10268/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین شریف شیخ الاسلام خوانساری، تا: 29 ربيع الأول 1300ق؛ جلد: تیماج جگری، 75ص (1-75)، 16-15 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 32 - 292].

9. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 311

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج کبود، 88 گ، 15 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: - 75].

10. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1044

خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 14؛ اندازه: 20/5x13 سم [نسخه پژوهی: 2 - 172].

11. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7505/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 7 صفر 1304ق؛ یک سوم نسخه در بیدخت و یک سوم در طوس و یک سوم در تهران نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی کبود و سفید، 192 ص، 15 سطر (16×13)، اندازه: 7/5×10 سم [ف: 5 - 106].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 58

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: سید ابوالقاسم موسوی حسینی، تا: 9 ربیع الاول 1306ق؛ پس از کتاب قصیده ای است در پنجاه و هشت بیت در مدح کتاب به خط ناسخ اصل؛ 104 گ، 16 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1 - 70].

13. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6470

آغاز: برابر؛ انجام: بر سعادت یافت این نامه ختام *** ختم ما را بر سعادت کن تمام.

خط: نستعلیق، کا: محمد قزوینی پسر عبدالمطلب خرقانی الاصل، تا: یکشنبه 27 محرم 1306ق، جا: مدرسه زید؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 164 گ، 12 سطر (6/5×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 5 – 105].

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14333

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 23 رمضان 1306ق؛ در دو صفحه آخر نسخه یک مثنوی گویا از مؤلف با این مطلع: «چند ازین نامه مشکین شیم *** کز سعادت گشته عنوانش رقم»، به وسیله عبدالله در ماه رمضان در محل خیام امام حسين عليه السلام مقابله و در حاشیه تصحیح شده؛ مهر: «عبدالله 1284» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 84 گ، 17 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 38 - 462].

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26430

آغاز: برابر؛ انجام: در مذمت صوفیه نوشته اند بعضی محقیقین را -

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1309 ق؛ افتادگی: انجام [رایانه].

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6945

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كان يحیی حسینی همدانی، تا: پنج شنبه 3 شعبان 1309ق؛ واقف: ملكزاده کوثر؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 83 گ، 15 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 11-169].

17. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27192

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: بهبهانی، میرزا محسن شیخ الاسلام، تا: 1313ق [رایانه].

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 741

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق زیبا، كا: عبدالله، تا: 6 رجب 1322ق؛ مجدول؛ جلد: پارچه مشکی، 117 گ، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2 - 342].

19. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1493

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن آقا صدر، تا: یک شنبه 11 ربیع الاول 1329ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 113 گ، 13 سطر (7×14)، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 2 - 300].

20. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 754

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 9 ذیحجه 1344 ق؛ جلد: گالینگور سبز، 102 گ، 15 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 2 - 414].

21. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3167/4

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 228 گ (1-228)، 16 سطر (5/5×13)، اندازه: 10/5×20 سم [ف: 11- 2131].

22. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3335

خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج نیلی، 94 گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 9 - 113].

23. بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 244/7

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×21 سم [ف: - 176].

• سعادت نامه / شعر / فارسی

saʻādat-nāme

تائب تبریزی، اسماعیل بن حسین، - 1374 قمری

(1955-) tā’eb-e tabrīzī, esmāʻīl ebn-e hoseyn

مثنوی در وصف عاشقان حق و تشبيه آثار قدرت الهی به باد که همه کار کند و با چشم ظاهری دیده نشود، و قصه توبه زهرا فاحشه آوازه خوان طهرانی و داستان رابعه عدویه، و راز و نیاز تائب به درگاه قاضی الحاجات و اعتراف به توحید و صفات اله. در چهار صد و چهل و هفت بیت است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1194/3

آغاز: اول هر نامه نمایم بجد *** حمد خدا را که بود مستبد / قاهر و قهار و غیور است او *** غافر و غفار و غفور است هو؛ انجام: هم چو سخن خارق عادت بود *** نظم چنین نامه سعادت بود.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، 16 گ (14پ-29پ)، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 3 - 454].

• سعادت نامه / آداب و سنن / فارسی

saadat-name

در اصول و فروع و آداب و سنن و احادیث مشتمل بر سه «قسم».

چاپ: کانپور، سنگی، 1275 ق، وزیری بزرگ، ص (صص 19 - 24).

1. کرمان، اسلام پناه، مهندس محمد حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره

كا: شمس الدين من كمال الدين ابونصری (؟)، تا: 882 ق؛ افتادگی: انجام [میراث اسلامی: 5- 622].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26103

بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه].

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2593

آغاز: چون با آن تكبر نکرد؛ انجام: يا من سبح له الملائكة بالابكار.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: شمس الدینی است؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 135 گ، 19 سطر (8/5×17)، اندازه: 14/5×23 سم [ف: 4 - 1357].

• سعادت نامه (ترجمه) / عرفان و تصوف / عربی

saʻādat-nāme (t.)

درباره حروف و چگونگی پی بردن به اسرار جهان از راه شناختن حروف. برفراز صفحه اول این رساله چنین آمده است: «ترجمة سعادة نامه لابن فرشته و عربه ملا خیری».

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2356/2

آغاز: الحمدلله الَّذِي خَلَقَ الانسان فِي أَلْطَفَ مَشِيَّتِهِ وَ أَحْسَنَ تقویم وَ رَزَقَهُ نفائس بَدَائِعِ الْبَيَانِ بِفَضْلِهِ الْقَدِيمُ؛ انجام: وَ لَا تُسَوِّدْ وُجُوهِنَا يَوْمَ تَسْوَدُّ وُجُوهُ أَعْدَائِكَ بفضلک وَ کرمک یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

خط: نسخ، كا: محمد السكران الطهوای، تا: 967 ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 6 گ (104ر-109پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 6 - 331].

• السعادة و الاسعاد في السيرة الإنسانية / اخلاق، حکومت و سیاست / عربی

as-sa‘āda wa-l is‘ād fi-s sīrat-il insānīyya

عامری، محمد بن يوسف، - 381 قمری

(992-) 'āmerī, mohammad ebn-e yūsof

این کتاب مشتمل بر اصول اخلاقی و تدابیر عملی است که در حیات دنیا برای سعید شدن و سعید کردن ضروری شناخته شده است. این اصول و تدابیر را مؤلف کتاب از ترجمه های عربی مؤلفات افلاطون و ارسطو و سایر فلاسفه یونانی استخراج کرده است و با نکات و تعلیمات و اندرزها و دستورها و حکایاتی که در کتب ایران و هند و عرب یافته است و مناسب و مؤید گفته های یونانیان تشخیص داده است در آمیخته و کتابی در سیرت و اخلاق انسانی و قوانین سیاست و اصول تربیت و تدبیر منزل از آن ترتیب داده است.

چاپ: ایران، تهران، دانشگاه تهران، 1336ش، عکس از روی نسخه خطی، با مقدمه مجتبی مینوی.

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 107/6

كا: مجتبی مینوی، بی تا، عکسی چاپ شده است [نشریه: 6 - 683].

• السعادة و الأقبال = کمی الجلالی / طب / عربی

as-saʻādat-u wa-l-iqbal = kamīy-ul-jalālī

آیدینی، خضر بن على، - 820؟ قمری

(1418-) āydīnī, xezr ebn-e ‘alī

رساله ای در طب، در چهار «قول» و دو «تعلیم» به شرح آتی: قول 1. كليات الطِّبِّ، دارای چند «تَعْلِيمِ»: 1) عَلَّمَ الطِّبِّ، 2) الْقَسْمُ العملی؛ قَوْلُ 2. الاغذية وَ الاشربة وَ الْأَدْوِيَةِ؛ قَوْلُ 3. الْأَمْرَاضُ الْخَاصَّةِ بعضو عُضْوٍ وَ أَسْبَابِهَا؛ قَوْلُ 4. الْأَمْرَاضُ الْعَامَّةِ. دُرٍّ کشف الظُّنُونُ نیز به همان دو نام و در دو جا (ص 1425 و (1511) آمده است.

آغاز: بسمله. الْحَمْدُ اللَّهِ الَّذِي خَلَقَ الانسان فِي أَحْسَنِ تقویم ... وَ بَعْدُ فَهَذَا كِتَابِ السَّعَادَةُ وَ الاقبال مُرَتَّبُ عَلَى أَقْوَالِ الْقَوْلَ الْأَوَّلِ فِي كليات عَلِمَ الطِّبِّ فِيهِ تعليمان ... .

انجام: وَ كَبِدِ الْكَلْبِ يَشْفِىَ لمعضوضة وَ يُؤْمِنُ الْفَزَعِ مِنَ الْمَاءِ.

1. مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 541

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به قرینه نسخه ملی تبریز (825/2) تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 981ق؛ محشی؛ جلد: چرم زرد، 135 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [مؤید: 2 - 41].

2. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3490/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: احمد بن عبدالمحسن ابن مفتی محمد، تا: 1166ق؛ مجدول؛ جلد: چرمی، 158 گ، 63-21 سطر با حواشی، اندازه: 15/5× 21/5 سم [ف: 2 - 825].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37048

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 135 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [اهدائی رهبر: 9 – 297].

• سعادت و اقسام آن / فلسفه / فارسی

sa'adat va aqsam-e an

نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری

(1274- 1201) nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad

ترجمه فصلی از کتاب ارسطو در سعادة و اقسام آن به فارسی است که مترجم آن محقق طوسی دانسته شده است.

[فهرستواره منزوی 167/6].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 16/225/2

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، جا: قزوین؛ کاغذ: اصفهانی زرد و سفید، جلد: تیماج، 2 ص (374- 375)، 28 سطر (11×20/5)، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 1- 227].

• سعادت و شقاوت / كلام و اعتقادات / فارسی

sa ādat va šaqāvat

مقدس اصفهانی، محمد بن عبدالحسین، - 1378

(1378-) moqaddas-e esfahānī, mohammad ebn-e “abd-ol hoseyn

بحث هایی است درباره سعادت و شقاوت انسان و نشانی و اسباب پیدایش این دو صفت و گفتگوهای مربوط به این موضوع برای اثبات این که انسان ها در کارهای نیک و بدشان مجبور نیستند، بلکه به گونه ای اختیار دارند و نتیجه کارهای خود را می بینند. گرفته شده از آیات قرآنی و احادیث اهل بیت (علیهم السلام) و گاهی با نقل گفته های بعضی از دانشمندان.

اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 158

آغاز: راجع به سعادت و شقاوت و حدیث السعيد سعيد الخ و احادیث طینت و آیات و اخبار عالم ذر و بعضی از خبرها که موهم جبر است؛ انجام: انبیاء از بهشت می گویند از جهنم می گویند که امید بمنزله آن چیز است که می کنند و نیز بمنزله چوبی است که از عقب سر می زنند.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14، 26 گ، اندازه: 10×17/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 322].

• السعادة و الكمال / فلسفه / عربی

as-saʻādat wa-l kamāl

بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری

(1269-) bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn

در کمال و سعادت جان مردمی.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 368

آغاز: فَائِدَةُ مِنْ أَفْضَلِ الدین القاشانی- انَّ النَّفْسِ الناطقة اذا اكْتَسَبْتَ ملكتي الْعِلْمِ وَ الْعَمَلِ بواسطه خُرُوجِهَا الَىَّ كَمَالُهَا الْمُمْكِنِ؛ انجام: وَ متعوا بِالنَّظَرِ إِلَى ذَاتِ الْمَلَكِ ... فاذا فَصَلَّتْ هَذِهِ ... (بپایان نمی رسد).

خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ 1 ص (160) [ف: 3 - 333].

• سعادت و نحوست ایام (رساله) / اختربینی / فارسی

sa‘ādat va nohūsat-e ayyām (r.)

رساله ای است مشتمل بر سعادت و نحوست ماه و تاریخ و روز، بنا کردن خانه در ماه های سال، بیان خواص نوروز با توجه به روزهای هفته و تأثیر آنها، بیان اقوال غره ماه محرم. در پایان به بیان احکام وقوع کسوف و برخی مطالب منقول از آغا محمد صاحب (سلمه الله) و ملا محمد باقر مجلسی پرداخته است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28309

آغاز: بسمله. بیان تیاری مکان سعادت و نحوست ماه و تاریخ و روز و غره در کتاب عجایب انوار حکما فرموده اند که؛ انجام: و در مغرب آخر سال قحطی پدید آمد در آخر سال گرانی گردد در ماه رجب دلیل بر حدوث قحط و طاعون.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای یک مجلس تصویر (مار)، مصدر است به یک صفحه فال نامه حضرت امیر المؤمنین با جدول و مذیل است به هفت بیت شعر (در بیان عدد اشکال) کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا، 11 گ، اندازه: 16/5×24/5 سم [ اهدائی رهبر: 9 - 66].

• سعادت و نحوست درجات بروج / هیئت / فارسی

sa‘ādat va nohūsat-e darajāt-e borūj

نگارنده این رساله احکام نجومی از «الغاية و الكمال في احكام النجوم» مولانا محمد بن عبدالرحيم بن صالح بن منصور کیائی که در آن درجات برج ها را بر خلاف تنكلو شاه نهاده است یاد می کند و می گوید نمی دانم او از کجا گرفته است و من درجات تنكلو شاه را به کتاب او پیوستم و این کتاب بپرداختم.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 16/ 950

آغاز: بسمله احکام معرفت سعد و نحس درجات بروج. این رساله ایست در معرفت سعادت و نحوست درجات بروج و تحقیق این عمل آنست که بعد از آنکه نمودارات کرده باشیم؛ انجام: و او را از آن منفعتی نباشد ... کریم كَثِيرَ الْمَالِ. وَ اللَّهُ اعْلَمْ بحقایق الامور. تَمَّتِ بِعَوْنِ اللَّهِ الملک الْوَهَّابُ.

خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد حسین موسوی دریاباری، بی تاب 13 گ (142پ -154پ) [ف: 4 - 887].

• السعال و اسبابه و طرق علاجه / طب / عربی

as-su‘āl wa asbāb-u-h wa țuruq-u- “alāj-i-h

ابن جزار، احمد بن ابراهيم، - 395؟ قمری

(1006-) ebn-e jazzār, ahmad ebn-e ebrāhīm

کتابی از ابو جعفر احمد بن ابراهيم بن ابی خالد، درباره رأي بقراط و جالینوس در باب سرفه (سعال) و اسباب آن و راه های علاج آن، در چهار «باب».

تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 5148/2- ف

نسخه اصل: بادلیان 215 marsh؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3- 138].

• سعد السعود للنفوس المنضود / تفسير / عربی

sa'd-us surūd li-n-nufūs-il mandūd

ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری

(1266- 1194) ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā

تاریخ تأليف: یک شنبه ذیقعده 651 ق.

گزیده ای از چند نسخه قرآن کریم و دیگر کتب آسمانی همچون زبور، تورات و انجیل و نقل فرازهایی از تفاسیر و کتب مربوط به قرآن که مؤلف در کتابخانه خود داشته است. در هر فصل توصیفی اجمالی از نسخه ای که انتخاب کرده آورده، و سپس قسمتی از آن را ذکر کرده و مطالبی را در پی آن برای تفسیر و توضیح متذکر می شود. اطلاعاتی در علوم قرآن و چگونگی نزول و جمع آوری قرآن دارد. آن را در دوازده فائده» کوتاه در آغاز و مجموعة بر دو «باب» سامان داد و شامل دویست و شصت و نه «فصل» مختصر است: باب 1. فيما وقفناه من المصاحف المعظمه و الربعات المكرمه (دارای هفتاد و پنج فصل)؛ باب 2. فيما وقفناه من كتب التفاسیر (دارای صد و نود و چهار فصل).

آغاز: بسمله. وَ صلوته عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدِ النَّبِيِّ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ يَقُولُ علی بْنِ موسی ... اطَّلَعَ عَلى خَزائِنِ عِلْمِهِ لِذَاتِهِ وَانٍ كُلْ ... انجام: فَمَا الَّذِي مُنْعَمٍ أَنْ يَجْتَمِعُوا عِنْدَ بَعْضُ قَرَابَتُهُ أَوْ بَعْدَ صحابته وَ يَقُولُوا مَا يَقْدِرُونَ عَلَيْهِ أَوْ يَقُولُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ بِحَسَبِ قُدْرَتِهِ لَولَا أَنَّ اللَّهَ صرفهم بعنايته.

چاپ: نجف، محقق: محمد کاظم الكتبي، مطبعة الحيدرية، 298 ص، 1950 م.

[الذريعة 182/12 ؛ ریحانة الأدب 78/8].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4920

آغاز: برابر؛ انجام: بِشَهَادَةِ الْقُرْآنِ الصادرة عَنْ أَصْدَقُ مَقَالٍ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده با نسخه ای که با نسخه مؤلف تصحیح شده بود؛ تاریخ وقف: ماه رجب 1096؛ جلد: تیماج مشکی، 223 گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: -

13 - 107].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1693

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [الفبائی: - 308].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34854

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، كا: ابوالقاسم حسینی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن عنابی مذهب، 144 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 200].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11947/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، اندکی قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 91 گ (197-107)، 24 سطر (11×21)، اندازه: 21×31/5 سم [ف: 30-242].

5. قم: گلپایگانی شماره نسخه:987- 6/77

آغاز و انجام: برابر.

خط: تحریری، كا: نعمت الله سرمدی سبزواری، تا: 10 رجب 1363ق، جا؛ تهران؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120 گ، 18 22 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 4 - 2307].

سعد و نحس > نجوم.

سعد و نحس > اختيارات الايام.

• السعد و النحس / اختر بینی / عربی

as-sa'd wa-n naḥs

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1727/1- عکسی

آغاز: ... الواقع في ايام و الشهور؛ انجام: و في شوال 6 و 8 و في ذیقعده 6 و 10 و في ذي الحجة 8 و 20.

از ناشناس، که شاید نامش در دیباچه بوده که در نسخه افتادگی دارد. بخش بندی نشده. بر پایه حديثها، آنجا که از روزهای نحس سخن دارد می گوید «و ترجمه ابونصر بالفارسيه»: هفت روز نحس باشد در مهی - زان حذر کن تا نیابی هیچ رنج - سه و چار و سیزده با شانزده - بیست و یک ف چار بیست و پنج (ص 5)؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: حدود 1236 ق [عکسی ف: 1- 209].

• سعد و نحس / اختر بینی / فارسی

saod va nahs

تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 38

آغاز: تا دشمنی نکنند به تو در خاتمه کتاب؛ انجام: در کتاب قصص الانبيا روایت کرده است.

این نسخه که نه آغاز دارد و نه پایان، در سعد و نحس ایام صحبت می کند و آنچه در اینجا آمده از فصل پنجم کتابی است که می گوید: «از حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) هشت بیت منقول است در اختیارات ایام هفته و مترجم مضمون آن را در این هشت بیت فارسی به نظم آورده» و فصل ششم در اخبار اهل بیت (علیهم السلام) است و در این فصل از خواص روزها از حیث سعد و نحس بحث شده به اضافه چند دعا و خاتمه «در ترجمه حدیث شریفی است مشتمل بر احکام خسوف و کسوف»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، 18 ص، 15 سطر، اندازه: 4×13 سم [ف: - 70].

• سعد و نحس اعمال (منظوم) / علوم غریبه / فارسی

sa‘d va nahs-e a‘māl (manzūm)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29732

آغاز: بسمله. ای برادر اگر نه خفته هیچ رازی نمانده ناگفته نزد ارباب دولت و مکنت شصت چیزی است؛ انجام: بول و غایت اگر کنی در خواب محنت و غم شود ترا درباب.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق [رایانه].

سعد و نحس ایام > خانه های رمل.

سعد و نحس ایام > اختیارات منظوم.

• سعد و نحس ایام / اختر بینی / فارسی

sad va nahs-e ayyam

ابو معشر فلکی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری

(789-886) abū-ma šar-e falakī, ja'far ebn-e mohammad

به دستور: سلطان ابو سعید شهید بهرام شاه رساله ای است کوتاه در سعد و نحس ایام.

[ریحانة الادب: 272/7].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12710/6

آغاز: آورده اند که حکیم فاضل کامل شیخ ابو معشر رحمة الله علیه که چون نوبت پادشاهی و جهانداری به سلطان بو سعید شهید بهرام شاه رسید مرا به حضرت خود بخواند؛ انجام: و هر فرزندی که در این ساعت متولد شد عشرت دوست و اصول گیر و خوش آواز باشد ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 1 گ (31-31)، 15 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 32-302].

• سعد و نحس ایام / پیشگویی / فارسی

sad va nahs-e ayyam

مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری

majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī

(1699 - 1628)

چاپ: دار الحکومه بمبئی، سنگی، 1387 ق، رحلی (مطارح الانظار: صص 26-33).

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25544

آغاز: بسمله. حمدله ... این رساله ای است در بیان آن چه از احادیث معتبر؛ انجام: بلاد جبل یعنی در شهرهایی که در میان ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7535/65

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل آبی، 14 سطر (7×16)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 16 - 617].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28788

آغاز: بسمله، حَمْدٍلَهُ أَمَّا بَعْدُ چنین گوید أَحْقَرَ عِبَادَ اللَّهِ مُحَمَّدِ بَاقِرِ بْنِ مُحَمَّدٍ تقی عفی اللَّهِ عَنْ جدایمها، که این رساله ایست در بیان؛ انجام: بیست و ششم و بیست و هفتم نیکو بود بیست و هشتم و نهم حاجت روا شود سی ام حکم ندارد و السلام.

خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه].

4. مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 213/2

بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1- 256].

• سعد و نحس ایام / اختربینی / عربی

sad va nahs-e ayyam

علامی، محمد داود

‘allāmī, mohammad dāvūd

رساله در معرفت ساعات و سعد و نحس ایام؛ مشتمل است بر مقدمه» و یک «فصل».

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5305

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجاً وَ زَيِّنْهَا لِلنَّاظِرِينَ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ أَفْقَرُ الْعِبَادِ الَىَّ اللَّهِ الْغَنِيِّ مُحَمَّدُ دَاوُدَ الْمُلَقَّبِ بعلامی لَمَّا كَانَ التَّقْوِيمِ فِي عِلْمِ التنجيم يَحْتَاجُ فِي كُلِّ عَامٍ جَدِيدِ الَىَّ مَؤُنَةً التَّجْدِيدِ وَ كَانَ مَا يَحْتَاجُ اليه الانسان فِي أَكْثَرِ الاحيان مَعْرِفَةِ السَّاعَاتِ وَ التَّمْيِيزَ بَيْنَ السُّعْدِ وَ الايام النحسات ؛ انجام : وَ دُخُولِ الْبَيْتِ وَ الْبَلَدُ الْجَدِيدَيْنِ وَ الْبِنَاءِ وَ الشِّرَاءِ الْفَرَسِ وَ الزِّرَاعَةِ وَ لَمْ يُحْسِنِ الْفَصْدِ وَ التقليم وَ اللَّهُ اعْلَمْ بحقایق الامور.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی اصفهانی، جلد: پارچه ای، 4 گ، اندازه: 16/7×20/1 سم [ف: 8 - 170].

• سعد و نحس ایام / علوم غریبه / فارسی

sad va nahs-e ayyam

قاینی، محمد رفیع

qayeni, mohammad rafi

در شرح نسخه ای از علوم غریبه.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5681/6

آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ جَعَلَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ ... أَمَّا بَعْدُ بدان أَسْعَدُ اللَّهُ تَعَالَى فِي الدارین که چون أَقَلَّ خَلْقَ اللَّهِ ... محمد رفيع القاینی ... در حینی که در مدرسه ... پائین پای امام الجن و الانس ... بمطالعه علوم دینیه و معارف يقينیه مشغول انجام: که معرفت هر یک انشاء الله در ضمن آن متخذ می شود، وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 6 گ (51پ -56ر)، اندازه: 13/1×19/5 سم [ف: 8- 454].

• سعد و نحس ایام / اختر بینی / فارسی

sad va nahs-e ayyam

غیر همانند:

1. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2070/4

آغاز: در اختیارات و بعضی از آن اما در بیان آنچه در ماهی چند روز نحس است به یک روایت آن چه منقول است سوم، پنجم، سیزدهم، شانزدهم، بیست و یکم، بیست و چهارم و بیست و پنجم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 شوال 1181 و 1195 ق؛ ناقص و موجودی یک برگ؛ واقف: غیاثی، بهمن 1337؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماجی مشکی، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 5 - 459].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 18638

آغاز: بسمله، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى اشْرَفَ الانبياء وَ الْمُرْسَلِينَ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ اما بعد بدانکه حکماء دور فلک را دوازده قسم کرده اند و هر قسمی را برجی نامیده اند و هر برجی را سی قسم نموده اند؛ انجام: تربيع با زحل از برای هیچ کاری خوب نیست تثلیث با زحل از برای شکار و صيد خوب است.

خط: نستعلیق زیبا، كان محمد، تا: جمعه 6 ربيع الثانی 1305 ق؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 117 گ، 6 سطر (6×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 51 - 80].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 13212

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1372ق [الفبائی: - 308].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3204/4

از گفته على عليه السلام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1 ص (10ر) [ف: 6 - 293].

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3208/4

خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 6 - 300].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10419/3

به نقل از امام صادق (علیه السلام)؛ جدول؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 225].

• سعد و نحس ایام سی روزه ماه / اختر بینی / عربی

sa‘d va nahs-e ayyām-e sī rūze-e māh

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10958/7

آغاز: أَوَّلُ يَوْمٍ مِنَ الشَّهْرِ سَعْدُ يَصْلُحُ لِلِقَاءِ الْأُمَرَاءِ وَ طَلَبِ الْحَوَائِجِ وَ الْبَيْعِ وَ الشِّرَاءِ وَ الزِّرَاعَةِ وَ السَّفَرِ. 2. يَصْلُحُ لِلسَّفَرِ وَ طَلَبِ الْحَوَائِجِ؛ انجام: وَ قَدْ نَهَى السَّعْىِ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ فَلْيَقْرَأْ دُعَاءَ الْفَرَجِ وَ لْيَسْعَ فِيهَا فانه مبار ک لَهُ فِيهَا وَ يُبَعِّدُ عِنْدَ نَحْوَ سته وَ يَنْفَعُ. وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

مختصر است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ 1 ص (19ر) [ف: 20 - 552].

• سعد و نحس ایام و استخاره / گوناگون / فارسی

sa'd va nahs-e ayyam va estexara

با استناد به آیات و روایات اثبات می نماید که در روزهای منحوسه اجتناب از کار لازم نیست با توکل به خداوند اقدام شود و هم چنین روش استخاره جفریه و استخاره حضرت حجت صلوات الله عليه و على آبائه بیان شده است. این رساله توسط مادر برای فرزند و یا به عکس که مخاطب با عناوین «مادرجان» خطاب می کند نگاشته شده است. به احتمال قوی نوشته فرزند برای مادر است.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1999

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي تو كُلَّهُ خَيْرُ الْأَفْعَالِ ... بنابر آن عرض است بعضی احادیث دلالت دارند بر ایام سعید و بعضی منحوسه این ظاهر است که رعایت ایام سعید و منحوسه نماید بلکه ارجح و اولی عدم مراعات است؛ انجام: که این عبد پرورده خود را در وقت محو خاطر اقدس نفرمایید.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: فرنگی خط دار با جوهر مشکی و آبی، جلد: مقوا، 7 گ، اندازه: 12×20 سم [ف: 5 – 382].

سعد و نحس ایام و سال ها > احکام دوازده سال ترکان.

• سعد و نحس (جدول) / اختربینی

sa‘d va nahs (jadval)

سعد و نحس، درجات، رباطات، امرجه به ترتیب منازل قمر.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/45

بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 137 ص، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19 - 523].

• سعد و نحس سال های رومی / اختربینی / فارسی

sadv nahs-e sal-ha-ye rumi

نگارنده برای روزهای سال دوره سال های رومی که هریک به نام حیوانی نامیده شده است، سعد و نحسی در این رساله بر شمرده و پیش بینی هایی نجومی می کند.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 227/1

آغاز: حکمای تتار و ایغور متفق اند که حکم سال ایشان و سعد و نحس و برف و باران و خوبی و بدی جميع مقدمات؛ انجام: و اگر در آخر سال زاید هر جا که رود در رنج افتد اما دلیر و مبارز جوی بود.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 15 گ (1پ - 15ر)، اندازه: 15×20 سم [ف: 1- 318].

• سعد و نحس کواکب / اختر بینی / فارسی

sad va nahs-ekavakeb

بیرجندی، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمری

(1528-) bīrjandī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad

اراکی؛ دهگان؛ شماره نسخه: 212/3

آغاز: در کتاب عجایب المخلوقات روایت می کند از کعب الاحبار ... .

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 ص (4-8)، اندازه: 11×18 سم [ف: 2 – 278].

• سعد و همایون / شعر / فارسی

sa'd va homāyān

اصفهانی، عبدالرحيم، ق8 قمری

esfahānī, 'abd-or-rahīm (-14c)

تاریخ تأليف: 779 ق.

ده نامه سعد و همایون است از عبدالرحیم سپاهانی شیرازی و در آن از مردم شیراز و عشرت دوستی آنها وصف شده و از جشن آب مرغان در سه شنبه های ماه رجب یاد گشته است. در آن این عنوان ها آمده است: مناجات، آغاز داستان، در صفت شهر شیراز، آشنایی یافتن سعد و همایون، صفت اوقات و حالات همایون، سوال کردن سعد، جواب همایون، شفاعت کردن سعد با همایون، فکر کردن همایون، شفاعت کردن سعد دیگر بار همایون را و اظهار حال، فکر کردن همایون، سوگند خوردن سعد، تواضع کردن سعد با همایون، بازدیدن همایون فرخ را نامه اول از زبان عاشق، غزل، نامه دوم از زبان همایون، غزل، در مکر و حیله و بی وفایی زنان گوید، نامه سیوم از زبان سعدی غزل، نامه چهارم از زبان همایون، غزل، نامه پنجم از زبان سعدی غزل، نامه ششم از زبان همایون بسعد، غزل، نامه هفتم از زبان سعد، غزل، تمامی سخن و قصد بدمستی فرخ با همایون، رفتن همایون بخانه خواهر، نامه هشتم از زبان همایون، غزل، نامه نهم از زبان سعد، غزل، نامه دهم از زبان سعد، غزل، سبب عقد سعد و همایون.

آغاز: بنام آن که عالم آفرید است *** محمد بر خلایق برگزیده است / خداوندی که روزی داد ما را *** همی داند نهان و -

آشکارا.

[نسخه های منزوی 2911/4].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3075/1

آغاز: برابر؛ انجام: چو القصه بکام دل رسیدند *** ز پس شادی قلم در غم کشیدید / بگو عبدالرحیم احوال ایشان *** که دیدی یا شنیدی حال ایشان / من ایشان را بچشم خویش دیدم *** نه روزی از کسی وصفی شنیدم / چو ایشان را بهم دیدم همایون *** بگفتم قصه سعد همایون / کنون ده نامه سعد و همایست *** حدیثی دلربای و جان فزایست / بآواز خوش از سوز دل و جان *** اگر داری هوای دوست بر خوان / اگر نیک و گر بد گفتم اشعار *** بپوشان عيب من معذور میدار / که من هرگز نرفتم پیش استاد *** مرا ایزد عطایی این چنین داد / معلم هیج تعلیمم نفرمود *** ز طبعم چشمه اشعار بگشود / در ایامی که هفده بود سالم *** ز شادی و طرب خوش بود عالم / بدام زلف خوبان اوفتادم *** غم عشق بتان بود اوستادم / هوای عشق بازی در سرم بود *** تمنای کتاب و دفترم بود / حسد می برد می بر هر دبیری *** بر آوردم ز جان روزی نفیری / چه بد عبدالرحیم در جهان نام *** ز رحمان و رحیم آمد مرا کام / کنون شد ختم در دور همایون *** خجسته نامه سعد و همایون / سراسر گفته شد این داستانم *** چو گفتم جمله تاریخش بخوانم / به ذوالحجه بود از اول ماه *** که ختم این سخن کردم بناگاه / بتاریخ این حدیث نغز شیرین *** سنه سبعمائه تاسع و سبعین.

خط: نسخ، كا: محمد بن حاجی طالب، تا: ربيع الاول 847 ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 35 گ (1-35)، 17 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 11 - 2019].

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7542/1- 38/162

آغاز: برابر؛ انجام: ایا عاشق نگارت خواهد آمد *** رفيق دوستارت خواهد آمد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 12 گ، 12 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 4 - 2308].

• السعدية / كلام و اعتقادات، فقه / عربی

as-sa'dīya

علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری

(1326- 1251) ‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof

اهدا به: سعد الدين محمد ساوجی (- 711ق).

در اصول اعتقادی و مسائل فقهی مورد نیاز مكلفين به طور مختصر در پنج «مقدمه» و چند « مساله» و «مبحث».

آغاز: الحمدلله الْمُتَفَضِّلَ بِجُعْلِ الانبياء وَاسِطَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ عِبَادِهِ ... أَمَّا بَعْدُ فَانِ اللَّهَ لَمْ يَخْلُقِ الْعَالِمِ عَبَثاً ... .

انجام: وَصَلْتَ الرَّحِمَ باربعة وَ عِشْرِينَ وَ لْيَكُنْ هَذَا آخِرُ الرِّسَالَةِ السَّعْدِيَّةِ وَ انَّ الاخبار فِي ذَلِكَ أَكْثَرُ مِنْ أَنْ تُحْصَى ... الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ.

چاپ: مشار عربی، ص 434؛ در ضمن مجموعه «کلمات المحققین» به طبع رسیده است؛ به تحقیق مرحوم عبد الحسين بقال، از سوی انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی، 1410ق؛ طهران، سنگی، 1395 ق، وزیری (كلمات المحققين: ج 2، صص 2-43).

[الذريعة 198/11 و 183/12؛ ریحانة الأدب 176/4؛ مكتبة امير المؤمنين 640/2؛ مكتبة العلامه حلی ص 129-132؛ دنا 122٫6 -126].

شرح و حواشی:

1- السعدية (ترجمه)؛ واعظ استر آبادی، سلطان حسين بن سلطان محمد (987-1082).

1. همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 10343/2

کا: حسن بن شمس الدین آملی، تا: 700ق؛ قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1599].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 889216

آغاز و انجام: برابر.

کامل؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: چهارشنبه 9 محرم 747 ق، جان حله؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 79 ص (55-133)، 20 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 9/9×19/8 سم [ف: 29/1 - 250].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4953/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ربيع الثانی 764ق، جا: اربیل؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 28 گ (10پ -28پ)، 21 سطر (8/5×13)، اندازه: 13/6×19 سم [ف: 14 - 225].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2992/2 -ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 776].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 514/2

خط: نسخ معرب، كا: جمال الدین علی بن مجدالدین سدید منصوری استرابادی، تا: 865 ق؛ 49گ (17پ -65پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2 - 119].

5. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 582/4

آغاز: برابر؛ انجام: وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى نَبِيِّنَا وَ سیدنا وَ شَفِيعُ ذُنُوبَنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ.

خط: نسخ، كا: اسکندر بن حسین بن اسکندر استر آبادی، تان 873 ق؛ 51 گ (92پ -142پ)، 14 سطر، اندازه: 12×17 سم [مؤید: 2 - 86].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19367

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: سهام، حسین بن فخر الدين، تا: 880ق [رایانه].

7. اصفهان دانشگاه؛ شماره نسخه: 87/30

خط: نسخ، كا: قاسم بن علی بن محمد بن فخر کاشفی، تا: 25 محرم 882 ق؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11 - 924].

اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 33/3

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 303].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5797/4

خط: نسخ، كا: عزالدين ابن نجم الدين استر آبادی، تا: شنبه اواخر شعبان 892 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 53 گ (44پ96ر)، اندازه: 12×17 سم [ف: 15 - 185].

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4099

انجام: و من مشي مع أخيه في حاجته و تنفیس کربته و قضاء دينه و من ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور مشکی، 47 گ، 12 سطر، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 11- 116].

10. اصفهان؛ مهدوی، مصلح الدین؛ شماره نسخه: 17/1

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 9، 54 گ (1-54)، 12 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: - 26].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13413

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: بخشی اواخر قرن 9 و بخش دیگر 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: صدر الدين محمد فیضی با مهر «محمد الفيضی» (بیضی) و «عبده صدرالدین محمد الفيضی» (بیضی)، علامه فيضی کاشانی، محمد جعفر بن محمد ابراهیم در سال 1368 ق، مهر: «عبد الباقي بن صدرالدین محمد الفيضی» (بیضی)، «عبده معین الدین احمد» (شلجمی) همان معین الدین احمد بن ضياء الدين ادريس و پسر عموی صدر الدين محمد بن ابي تراب در گذشته در سال 1158 ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 42 گ (5-46)، 14-17 سطر (9×14)، اندازه: 12×17 سم [ف: 34 - 36].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12764/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَالَ أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ الْمَعْرُوفُ وَ أَهْلُهُ وَ أَوَّلُ مَنْ يَرِدُ عَلَى الْحَوْضِ وَ قَالَ أَهْلُ الْمَعْرُوفِ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 10؛ افتادگی:انجام؛ مقابله شده با نشان (مقابله)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 41 گ (122- 162)، 13 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 32 - 439].

13. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 627

انجام: و قال (علیه السَّلَامُ) الصَّدَقَةُ بِعَشَرَةٍ وَ الْقَرْضُ بِثَمَانِيَةَ عَشْرَةَ وَصَلَتْ الاخوان بِعِشْرِينَ وَصَلْتَ الرَّحِمِ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 62 گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 2 - 458].

14. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1085/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: لطف الله بن شمس الدين مازندرانی، تا: 1 جمادی الاول 901ق؛ محشی؛ 44 گ (9پ -52ر) [ف: 3 – 581].

15. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1147

خط: نسخ، كا: حسین بن آدم عبدالله، تا: 905ق؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 12/5×17 سم [نسخه پژوهی: 2 - 173].

16. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 245/2

خط: نستعلیق، كا: شاهوردی بن بیستون، تا: ذیقعده 155ق، جان مدرسه عبیدیه؛ 23 گ (32-54)، اندازه: 11/5×19 سم [نسخه پژوهی: 3 - 84].

17. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4491/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 961 ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 47 گ (82پ -128 پ)، 12 سطر (7×10/5)، اندازه: 12/7×19/5 سم [ف: 19 - 107].

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 198/2

همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 228].

18. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6449

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 10 رجب 964 ق؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 27 گ، 17 سطر (7/5×12)، اندازه: 11×16 سم [ف: 5 - 106].

19. گلپایگان کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 119/8

کا: احمد بن علی مازندرانی، تا: 974ق؛ 52 گ (113پ -164ر)، اندازه: 13×18/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 99].

20. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14118/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: برهان الدين بن شمس الدين على، تا: 977 ق؛ مصحح، در برگ نخست عبارت «للحقير محمد باقر بن محمد تقی» به خط علامه مجلسی؛ مهر: «... محمد تقی ...» (بیضی)، «على الحسینی» (بیضی)، «... سلطان» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 33 گ (1پ -33پ)، 14 سطر، اندازه: 7×12 سم [ف: 35 - 673].

21. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 458/2- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 981 ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 49 گ (94پ -142ر)، 14 سطر، اندازه: 20x11/5 سم [ف: 22 - 172].

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 14347

خط: نسخ، كا: عبدالكریم، تا: 983ق [الفبائی: - 308].

23. تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3624/4

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قرمز، اندازه: 18/1×30/3 سم [ف: 7- 5].

24. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7036/20

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: کربلا، جلد: تیماج قهوه ای، 13 گ (162ر-174پ)، اندازه: 30x18/5 سم [ف: 18-201].

25. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8462/1

انجام: وَالِي عَلَى نَفْسِهِ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ بِالنَّارِ فاذا كَانَ يَوْمٍ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 63 گ (1پ -63پ)، 15 سطر، اندازه: 8/5×16/5 سم [ف: 22 - 41].

26. تهران، عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 643/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 26 گ، 20 سطر، اندازه: 13/5× 22/5 سم [ف: 1- 303].

27. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8900/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 جمادی الثانی 1038ق، جان اصفهان؛ مصحح، محشى؛ تملک: محمد جعفر، یحیی در رمضان 1302 ق با مهر «شَفِيعُ يَحْيَى فِي الْآخِرَةِ مُحَمَّدٍ وَ الْعِتْرَةُ الطَّاهِرَةِ» (بیضی)؛ مهر: «عَبْدُهُ مُحَمَّدِ صَالِحٍ الحسینی» (بیضی)، «محمد صالح؟»؛ کاغذ:نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 43 گ (1پ-43پ)، 19 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 9/6×16/9 سم [ف: 29/1-266].

28. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1/ 3360

آغاز: برابر کا: نورالدين محمد جبل عاملی، تا: شعبان 1040ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی مذهب، 28 ص (5-32)، اندازه: 12×19 سم [ف: 5 - 1627].

29. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 587

خط: نسخ، كا: جمال الدين شولستانی، تا: 14 ذیقعده 1042 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اندازه: 12×21 سم [نسخه پژوهی: 2 - 172].

30. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 600

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1042ق؛ واقف: فهرستی؛ 34 گ، 20 سطر، اندازه: 25x14 سم [ف: 4- 129].

31. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 865/2

كان محمد شفیع، تا: 1047 ق، قطع: رقعي [ف: - 318].

32. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4322/3

کا: حيدر بن على بن اسماعیل هاشمی گرگی، تا: 26 محرم 1077ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 34 گ (67پ - 100ر)، 19 سطر [ف: 12 - 16].

33. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11604/7

آغاز: برابر؛ انجام: وَ إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا ... ناتمام.

خط: نسخ خوش، کا: محمد فرزند عبدالحسین، آل حسینی نجفی نخعی، تا: حدود 1078ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 3 گ (54- 56)، 20 سطر، اندازه: 6×13 سم [ف: 29 - 337].

34. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 602

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: مسیحا بن سلطان محمد، تا: محرم 1085 ق؛ واقف: آقا زین العابدین، 1166؛ 32 گ، 18 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 4- 129].

35. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3819/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 ذیقعده 1100 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 73 ص (1-73)، 14 سطر (7×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 12 - 2798].

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4903/14

آغاز: بسمله. الْفَصْلُ الْأَوَّلِ فِيمَا يَتَعَلَّقُ بِذَاتِ اللَّهُ تَعَالَى وَ صِفَاتِهِ. اخْتَلَفَ الْمُسْلِمُونَ هُنَا فِي مسایل نَحْنُ نَذْكُرُهَا وَ نوضح مَا يَجِبُ الِاتِّبَاعُ مِنْهَا بِعَوْنِ اللَّهِ تَعَالَى الْأُولَى فِي حَقِيقَةِ تعالی، ذَهَبَ الْمُحَقِّقُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ الَىَّ انَّ اللَّهِ تعالی مُجَرَّدِ ؛ انجام: الصِّيَامُ وَ الدُّعَاءِ فِي غَايَةِ السَّفَهِ وَ لَمَّا كَانَ ذَلِكَ مَعْلُومُ الْبُطْلَانِ لِكُلِّ أَحَدُ كَانَ ایصال الثَّوَابِ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى لِكُلِّ عَاقِلُ مَعْلُومَةٍ لَا يُشَكُّ فِيهِ الْعَاقِلِ.

خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن علینقی باکی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ این رساله در فهرست شناخته نشده است و با نام صفات الباری و بدون نام مؤلف معرفی شده است (فهرست رایانه ای، ص 566)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 4 گ (116پ -119ر)، 48 سطر (9×23)، اندازه: 14/5×30 سم [ف: 14 - 123].

37. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 136/1- د

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 26 گ (2پ -27ر)، 21 سطر (7×13)، اندازه: 12×19 سم [ف: 1- 314].

38. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10147/1

آغاز: ... عَلَى فَصَلَّيْنَ ... فَمَنْ رَغِبَ فِيهَا مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ أَكْثِرُوا مِنْ سُبْحَانَ ... انجام : وَ لْيَكُنْ هَذَا آخِرُ الرِّسَالَةِ ... وَ آلِهِ الطاهرین.

بخش آخر رساله است مشتمل بر ده فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 11 ص (1-11)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 32- 179].

39. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4217/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد بن بدوی جزائری، تا: 27 صفر 1115ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48 گ (11پ-58ر)، 19 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 816].

40. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7442/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1202ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 23 گ (1ر-23پ)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 5 - 106].

41. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1530

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 12 ربیع الثانی 1236ق؛ جلد: مقوایی، 24 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 4 - 332].

42. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 77/13

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی تفریشی، تا: 1263ق، جلد: چرم سبز، 9 گ (47ر -55پ)، 33 سطر، اندازه: 21/5×34/5 سم -

[مؤید: 3 - 627].

43. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6220/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1303ق، 10گ (28پ -37ر) [ف: 5 - 106].

44. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20919

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَنَّا أَقَلَّ الطلاب وَ السَّادَاتِ احْمَدِ الحسینی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1329ق [رایانه].

45. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10652

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 308].

46. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 369

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: محمد علی بن مولا حسنعلی مازندرانی، بی تا؛ 33 گ، 19 سطر، اندازه: 14×24 سم [مؤید: 1- 309].

47. قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 454/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 46گ (15-60ر)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 56].

48. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2601/1

آغاز: وَ اللَّهُ تَعَالَى لَا يَصْدُرُ عَنْهُ الْقَبِيحِ، عَلَى مَا تَقَدَّمَ وَ ثَالِثُهَا قَوْلِهِ تعالی كُلُّ ذلِكَ كَانَ؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، مذهب، 36 گ (1-36پ)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 13 - 1].

49. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 245/8

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 29 گ (110ر-138پ)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: - 265].

50. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 736/1

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن سبز، 21 سطر [ف: 5 - 141].

51. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5655

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا 35 گی، 19 سطر، اندازه: 25x18 سم [ف: 4- 130].

52. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 601

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 10گ، 23 سطر، اندازه: 26×43 سم [ف: 4 - 130].

• السعدية (ترجمه) / كلام و اعتقادات، فقه / فارسی

as-sa'dīya (t.)

واعظ استر آبادی، سلطان حسين بن سلطان محمد، 987؟- 1082 قمری

(1672- 1580) vāřez-e estarābādī, soltan hoseyn ebn-e soltān mohammad

وابسته به: السعدية؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726).

تاریخ تأليف: 1077 ق.

ترجمه تحت اللفظی روان زیبائی است از رساله «السعدية» علامه حلی، با ابیاتی مناسب در ترجمه احادیث آخر کتاب. فرازی از عبارت های عربی را با عناوین «قال» آورده ترجمه می کند.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5137

آغاز: الحمدلله الَّذِي وفقنی بادراک معانی کلام اکابر الْكَلَامِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِ الْأَنَامِ؛ انجام: بفرماید حق تعالی که بنویسند در نامه عمل او هفتاد و سه حسنه یکی از آن آن که ... .

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 114 گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 13 - 341].

• السعدية في شرح التصريف / صرف / عربی

as-sa'dīya fī š.-it-tașrīf

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18280

كان عبد الله بن صالح، تا: 1049ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 99 گ، اندازه: 16/5×22 سم [رایانه].

سعدی نامه > بستان.

• سعدی نامه /- فارسی

sa'dī-nāme

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18581

بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 13×21/7 سم [رایانه].

• سعود المطالع / شعر / فارسی و عربی

soʻūd-ol matāle

مصری، حسن

mesrī, hasan

نظم عربی و فارسی سرایندگان است با عنوان «فارس، عربی». از زهير مصری، در پایان شعرهای عربی است با عنوان تاریخ معجم.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7848

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، کاغذ: فرنگی، 72 گ، 12 سطر -

(8×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16 - 719].

سعید و حکیم > خورشید و مهپاره.

السعیدی > السَّامِي فِي الاسامی.

• سعیدیه / علوم غریبه / فارسی

sa‘īdīye

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17121- ض

رساله نادر است؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• سفاح نامه / تاریخ / فارسی

saffāh nāma

تاریخ و سرگذشت سفاح عباسی و صديف مداح اهل بیت.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 15151

آغاز: بسمله، حمد بیحد خدای را سزاست که ریاض بدن را باب روان پرورده؛ انجام: تمام شد بتاريخ يوم سه شنبه بیست دوم شهر شعبان المعظم من شهور سنه 1269.

خط: نسخ، كا: قربانعلی بن غلامحسین، تا: 1269 ق [الفبائی: - 649].

سفارت نامه خوارزم > سفرنامه خوارزم.

• سفارش نامه / عرفان و تصوف / فارسی

sefāreš-nāme

سیف الدین باخرزی، سعید بن مطهر، 586-659؟ قمری

(1262- 1191) sayf-od-dīn bāxarzī, saʻīd ebn-e motahhar

اهدا به: شمس الدين محمد بن حسن بن علی حسین.

تاريخ تأليف: دوشنبه 1 شعبان 629 ق؛ محل تأليف: بخارا.

چاپ: با نام وصایا به سید شمس الدین حسینی، به کوشش ایرج افشار، فرهنگ ایران زمین. 20 (1352): 316-323.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4119/3- ف

نسخه اصل: قاهره 193 مجاميع (66 ادب فارسی طلعت)؛ بی کا، تا: دوشنبه 1 شعبان 629 ق [فيلمها ف: 3 - 17].

• سفارش نامه / نامه نگاری - فارسی

sefāreš nāma

رشید الدین فضل الله همدانی، 648؟ - 718 قمری

(1319- 1251) rašīd-od-dīn fazl-o-llāh-e hamadānī

صورت مکتوب خواجه رشید الدین فضل الله همان وزیر معروف است که نزدیک به مرگ خود به مولانا صدر الدين محمد ترکه اصفهانی درباره وصیت خود نوشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/56

آغاز: بدین چند کلمه مصدع اوقات خجسته ساعات حضرت مولوی شده توقع آنکه از حال فرزندان غافل نباشید و آنچه بملكيت ما در آمده از املاک و اسباب و چهار پا که بعضی وقف کرده ام و بعضی به فرزندان داده ام؛ انجام: و مثل این مکتوب صدها نوشته ام و به فضلای عصر فرستاده ام تا اگر ضایع شود یکی یماندن حکم همه یکی باشد و چون این سواد در اکثر بلاد باشد فرزندان را مجال تغییر و تبدیل نماند و پیش همگنان روشن باشد و السلام سایه تان پاینده و مستدام باد برب العباد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1 گ (190) [ف: 15 - 157].

• سفارش نامه / متفرقه / فارسی

sefāreš nāma

میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری

(1632-) mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad

تاریخ تأليف: 20 شعبان 1040 ق؛ محل تأليف: کربلا.

میرداماد در این سفارش نامه پسر روحانی خود امیر سید احمد و نورا محمد اصفهانی کمالی و شیخ محمد سعید را وصی خویش کرد. او به شیخ محمد سعید بیشتر ارج می نهد. فیلسوف به آنان سپرد که پنجاه تومان تبریزی از خواسته او را برای گزاردن حج و نماز و روزه دهند و سه یک آن را از کتاب و جز آن راه خدا ببخشند و سی تومان به زهره کنیز آزاد کرده (معتقه) او و سی تومان به حاجی نوروز و بیست تومان به ملاطالب دهند. از خانه او که در شيخ يوسف بنادر سپاهان هست آن بخش که کتابخانه است از آن زهره است و آن بخش که حاجی نوروز می نشیند از بالا و پائین از آن خود آن حاجی نوروز می باشد و آن چه می ماند از آن فرزندش ام البقا است. زهره درستکار است و هرچه بگوید بپذیرند.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1079/25

آغاز: وَ يُشْهِدُ عَبْدِ اللَّهِ ... مُحَمَّدُ يُدْعَى بَاقِرِ الدَّامَادُ انَّ لَا اله الَّا اللَّهُ ... غَرَضُ أَزُّ تنميق این صحيفه ... آنست که وصی شرعی خود گردانیدم؛ انجام: برو حرفی نباشد ... وَ حَرَّرَ فِي حاير الحسینی ... يَوْمَ الِاثْنَيْنِ بیستم شَهْرِ شَعْبَانَ الْمُعَظِّمُ سَنَةً اربعین بَعْدَ أَلْفٍ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در ص 263 خط سلطان محمود در 25 رمضان 1034 که به دستور مولانا محمد صالح نوشته و در ص 269 نوشته محمد مؤمن بن هدایت الله تبریزی است به دستور همو و در ص 273 باز به نام همان صالح به یادگار خطی نوشته شده؛ 22سطر [ف: 4 - 700].

• سفارش های آدم ابوالبشر به شیث / اخلاق / عربی

sefarešhāy-e ādam-e ab-ol-basar be šeys

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/53

خط: نسخ، كا: شمس الدين محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: قرن 9، 3 ص (256-258) [ف: 5 - 109].

• سفاین النجاة / آداب و سنن / فارسی

safāyen-on najāt

زنگنه، محمد علی بن حسین

zangane, mohammad ‘alī ebn-e hoseyn

کتابی است مفصل در دعاها و آداب و اخلاق و مشتمل بر «مقدمه» و سه «سفینه» و «خاتمه»: مقدمه: در آن چهار فصل است: عبادات، اذکار، اسم اعظم، در اعمال یومیه؛ سفینه 1. مقدمات و مقارنات و ملحقات نماز فریضه یومیه؛ سفینه 2. اعمال هفته؛ سفینه 3. اعمال شهور؛ سفینه 4. وداع این ماه.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12560

آغاز: مکرمشان نفحه سیما علی عالی نسبی که از ذوالفقار ... اما بعد بر ضمایر ذاكيه اهل طاعت و خاطر صافيه اصحاب دعوت و عبادت؛ انجام: که مرا گفت که بتحقيق خدای تعالی مستجاب کرد دعای ترا پس گفتم بحضرت آنچه معمور شده بودم و آن چه هرون الرشید بمن گفته بود و الله اعلم بالصواب.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1 محرم 1248 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملك: مصطفی حسینی به تاریخ 1370؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 457 گ، 19-27 سطر (12×22)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 31 - 642].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 135

آغاز: بسمله. و به ثقتی. از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام منقول است که فرمود من؛ انجام: هر کدام که مردند دیگری بجای او قطب می شود. باقی والله يعلم.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن یشمی، 235 گ، 30 سطر، اندازه: 9×28/4 سم [ف: 3 - 458].

السفر > آداب السفر.

• سفر آدم / جفر / فارسی

sefr-e ādam

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3621/8- ف

در خواص حروف به فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 16 ص، قطع: خشتی [فیلمها ف: 2 - 201].

• سفر آدم / جفر / فارسی

sefr-e ādam

از ناشناس، گویا غازی بن شیخ ابدال از قرن 13 ق که گردآورنده مجموعه رساله هایی ست در جفر و حروف و از این گونه. حروف و جفر و تکسیر است، بخش بندی نشده.

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1973/14- عکسی

آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد حضرت پادشاهی را جل جلاله که ترکیب بدن انسان را مرتب گردانید تا بغایت ترتیب رسید. و استعداد چهل طور از صورت به صورت و حال به حال؛ انجام: تا آن شغل و عمل بر وفق مراد حاصل گردد. انشاء اللَّهِ تعالی. تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الشَّرِيفَةِ بِعَوْنِ اللَّهِ الملک الْوَهَّابُ. تَمَّ.

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 18 ص (128-145) [عکسی ف: 1 - 209].

• سفر آدم في علم الحروف / جفر / عربی

sifr-u ādam fī ‘ilm-il hurūf

ملک ناصر، - 337 قمری

(949-) malek nāser

در کشف الظنون به نقل از الفوائح المسكية درباره این کتاب چنین آمده: «حروف و اسراری است که بر حضرت آدم در 21 ورق از زیتون بهشت نازل شده» سپس می افزاید: از مانوس حکیم پادشاه قسطنطنيه طالب این کتاب بوده و ملک ناصر به سال 37ق این کتاب را برای او می نویسد و به دریافت هدایای زیادی نائل می گردد.

[کشف الظنون: 991/2].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12712/2

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... هَذَا كِتَابُ سَرَّ اللَّهَ الاعظم وَ هُوَ سِرُّ رَبَّانِيٍّ فِي الْعَالَمِ الْجِسْمَانِيُّ الَّذِي عَلَّمَهُ اللَّهُ تَعَالَى لآِدَمَ یا بنی آدَمَ انَّ اللَّهَ تَعَالَى خَلَقَ؛ انجام: وَ اسْمُهُ الَّذِي خَلَقَ بِهِ اخلفق شُغِفَ ليطيلا مِثْلًا خُوِّلَ فقشتهل حهلفوا هلمعيض وَ هَذَا آخِرُ دُعَاءً نا انَّ الْحَمْدُ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه قرن 10؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ کاغذ: شرقی، 6 ص(5-10)، 22 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف:32- 308].

سفر الأسفار > سفر الاسماء.

• سفر الأسفار عرفان و تصوف / فارسی

sefr-ol asfār

خلخالی، محمد رضی بن محمد تقی، ق13 قمری

xalxālī, mohammad razī ebn-e mohammad taqī (-19c)

وابسته به: المشاعر؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهيم -

(1050-979)

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8813/1

تذکر: در فهرست، کتاب بدون نام مؤلف آمده است که بر اساس کتاب شناسی ملاصدرا» تعیین شد؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ سپس بندهایی است به فارسی در فلسفه؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 90 گ (1ر-90پ)، اندازه: 16×22 سم [ف:5 - 106].

• سفر الاسماء = سفر الأسفار / متفرقه / عربی

sifr-ul asmā' = sifr-ul asfār

در ص ع سفر آدم خوانده شده و چند سفر باید باشد، نام فرشتگان آسمان ها و ماه ها است با طلسم ها و افسون ها.

تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 125

آغاز: بسمله. رَبُّ تَمَّمَ بِالْخَيْرِ هَذَا سَفَرٍ الاسماء [يا الاسفار] (نیمه دوم کلمه بریده شدهِ وَ درست خوانده نمی شود ) أَنْزَلَهُ دريائيل الْمِلْكِ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَنِ الْقَادِرُ الْقُدُّوسِ تبارک وَ تعالی فِيهِ خَفَايَا الْعَجَائِبَ وَ خَفَايَا الْمَعْرِفَةِ وَ طق الْمَعْرِفَةِ؛ انجام: مَا يَتَضَمَّنُ خَيْرَ الدُّنْيَا وَ الاخرة انَّ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ هَذَا آخِرُ الْكَلَامِ فِي الْمَقَاصِدِ وَ السَّلَامُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ.

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ 136 ص، 13-14 سطر (9×9/5)، اندازه: 12×15/5 سم [نشریه: 3 - 373].

سَفَرُ الالهام > سَفِيرُ الالهام.

• السفر الى السادة / متفرقه / عربی

as-sifr ila-s sāda

سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری

sammūqī, alī ebn-e ahmad (-11c)

تاريخ تأليف: صفر 430 ق (سال 22 ظهور).

رساله ای است ارسالی جهت ملوک (سادات) منطقه احساء و اطراف آن: سید ابوالفضل طاهر، سید ابو العباس، سید عباس، سید ابوالفضل عمران، سید ابواسحاق معلا و سید ابوالفتح فرج، و در آن ضمن تعظيم آنان و اجدادشان، به نصایح دینی و اوامر و نواهی می پردازد.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 782/13

آغاز: تَوَكَّلْتُ عَلَى الْمَوْلَى الاله ... مِنَ الْعَبْدَ النَّاصِحَ ... الَىَّ جَمِيعِ مَنْ بالاحساء مِنَ السَّادَاتِ الطُّهْرَةِ الْمُكْرَمِينَ الْخَلَفِ لسادات الْأُمَمِ؛ نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 912؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 27 گ (192-218) [عکسی ف: 2 - 468].

• سفر انکشاف رودخانه های آمازن و مدرا / سفرنامه / فارسی

safar-e enkešāf-e rūdžāne-hāye āmāzon va madrā

منشی، عبد الحسين بن محمود، 1250 - 1336 شمسی

(1957- 1871) monšī, 'abd-ol-hoseyn ebn-e mahmūd

مسيو فرانز کلر لزنژه (Mr Franz Keller Lozinger) به سال 1867م از برزیل حرکت می کند تا از وضع آمازن (Amazon) و مدرا (Madiera) دیدن کند. سفر او در حدود یک سال به طول می انجامد. او بنا به گفته خود رنج های بسیاری در این سفر تحمل می کند که شرح آنها در این رساله می آید و مطالب این رساله را تشکیل می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 604/3

آغاز: سفر انکشاف وضع رودخانه های آمازن و مدرا بواسطه سیاحت موسیو فرانز كلر لرنژه؛ انجام: در چهارم شهر ژانویه 1869 در ری دوژانرو که چهارده روز بود از این مکان مهاجرت نموده بودیم از کشتی بدر آمدیم.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملا عبدالحسين ابن محمد تقی خان، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 27 ص، 17 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 20x16/5 سم [ف: 2 - 113].

السَّفَرُ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ الْعِبَرُ فی أَخْبَارِ الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ وَ الْبَرْبَرِ > الْمُقَدَّمَةِ.

• سفر جسمانی و روحانی / عرفان و تصوف / فارسی

safar-e jesmānī va rowhānī

بغدادی، شرف بن مؤيد، - 616 قمری

(1220-) baqdādī, šaraf ebn-e mo’ayyed

رساله ای است درباره سفر جسمانی و روحانی.

[فهرستواره منزوی 758/7].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 142216- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 2910؛ كا: برهان بن امیر حاج بن عمر حافظ اقسرایی، تا: 11 شوال 706 ق [فیلمها ف: 1 - 600].

• السفر جلية (ارجوزة) / شعر / عربی

as-safarjalīya (urjūza)

حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری

(1896-) hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī

منظومه ای در سی و سه بیت است از فوائد «گلابی» و بعضی از احکام شرعیه متعلق به آن گفتگو می کند.

آغاز: یا مِنِ الَىَّ سِرْ الْفَوَاكِهِ اهْتَدى *** وَ اسْتَنْطَقُوا الْأُولَى تَحَرَّوْا رَشَداً.

انجام: فَلَيْسَ لِلْأَشْيَاءِ منتهی الاثر *** طوبی لِمَنْ نَالَ وَ لِلَّهِ شَكَرَ.

1. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4069/18

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 1 گ (198ر 198پ)، اندازه: 11×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 1 - 106].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1785/2

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، كاتب = ظاهرة مؤلف، تا: 1301ق؛ جلد: مقوایی، 2 گ (22ر -23ر)،

اندازه: 15×21 سم [ف: 5 - 166].

3. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 8/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: جواد بن علی حسینی میبدی (فرزند ناظم)، تا: 1303ق، جان کرمانشاه؛ نسخ نیکو؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 ص (285-282)، 10 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 1 - 31].

کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 8/5 مشهد

همان نسخه بالا [ف: - 141].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2140/5

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6- 185].

سفر جنگی > جنگ در ترکستان.

• سفر حج / سفرنامه / عربی

safar-e hajj

رساله کوتاهی است در ذکر تشرف عبدالرحمن جامی به حج با هدیه ای از سوی سلطان حسین صفوی.

قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 294/3

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ وَ هَدَانَا بِكِتَابِهِ الْكَرِيمِ ... وَ بَعْدُ فَانٍ حَجَّاجٍ بَيْتِ اللَّهِ الْحَرَامِ وَ زُوَّارَ رَوْضَةِ النَّبِيِّ عَلَيْهِ السَّلَامُ [وَ عَلَى آلِهِ] عَلَى اخْتِلَافِ طَبَقَاتِهِمْ؛ انجام : أَنْ يُرْسِلُوا الينا الرُّسُلِ وَ الرَّسَائِلُ لِيَكُونَ الِازْدِيَادِ الْمَحَبَّةِ وَ تُضَاعِفُ الْمَوَدَّةَ وَسَائِلِ خِلْوُ اللَّهِ تعالی ظِلِّكُمْ الظليل عَلَى مُفَارِقِ الْمُسْلِمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 3 گ، 22 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 3 - 1102].

• سفر الحيل في تعجيل ما تعجل / کیمیا / عربی

sifr-ul hiyal fi tajil-i ma taajjal

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3/ 11060

آغاز: بسمله. قَالَ خَالِدٍ (رَحِمَهُ اللَّهُ علیه) وَ عَلَّمَنِي حُمْلَانِ بشیء فعجلا جَزَاهُ الهی خیر مَا كَانَ؛ انجام: وَ هُوَ اکسیر تَامُّ صابغ لِمَنْ قَنِعَ فَاعْمَلْ بحسبه تُرْشَدْ انشاء اللَّهِ تعالی وَ أَسْلَمَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا با رویه پارچه [رایانه].

• سفر در اطراف اطاق / داستان / فارسی

safar dar atrāf-e otāq

غفاری کاشانی، محمد رضا بن احمد، ق13 قمری

qaffārī kāšānī, mohammad rezā ebn-e ahmad (-19c)

از: گراف اگزاویه دمستر.

تاریخ ترجمه: جمادی الثانی 1278 ق.

نگارنده، که از مترجمان دربار ناصری بوده و مدتی نیز در خدمت فرخ خان کاشی در سفارت ایران در پاریس شغل سیاسی داشته است، پس از بازگشت به ایران به امر ناصر الدين شاه این مجلد را به پارسی برمی گرداند و آن مشتمل بر پنج کتاب است: 1. سفر در اطاق حاوی چهل و دو فصل؛ 2. سیر شبانه در اطاق حاوی سی و نه فصل؛ 3. مریض مرض داء الفيل؛ 4. محبوسین غفغار؛ 5. جوانه سیبری.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 152

آغاز:بسمله وَ بِهِ نستعین. بنده درگاه اله و غلام خانه زاد شاهنشاه جمجاه روحی وَ رُوحَ الْعَالَمِينَ فِدَاهُ محمد رضا ابن میرزا احمد غفاری کاشانی که از اوان جوانی تا کنون که سنين عمرش به چهل و شش می رسد نمک پرورده خوان عنایت و مشمول عاطفت اعلی حضرت قدر و قدرت بوده؛ انجام: از کیفیت انگشت های او معلوم می شد که مرده بوده است در حالتی که علامت خاجرا اشاره می کرده تمام شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1278 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: ساغری سیاه، 145 گ، 15 سطر (10×16)، اندازه: 15×34 سم [ف: 1- 158].

• سفر السعادة = صراط المستقیم / تاریخ پیامبر اکرم (ص) / فارسی

safar-os saʻāda = serāt-ol mostaqim

فیروزآبادی، محمد بن يعقوب، 729 - 817 قمری

(1415- 1329) fīrūzābādī, mohammad ebn-e ya qūb

کتابی در شرح حال پیامبر بر پایه احادیث و روایات است که مؤلف به فارسی نگاشته و در حیات او توسط ابوالجواد محمد بن محمود مخزومی به عربی ترجمه شده و بارها به چاپ رسیده است. در دیباچه می گوید: اتباع سرور راهنمایان سبب نجات جاودانی و موجب قرب و وصول به حضرت ربانی است. از این روی این کتاب را به خواهش بزرگی از ذریه نبوی بر وجهی که از صحاح اخبار ثابت شده در قلم آوردم تا هرکه سعادت را خواهد آن را دستور خویش سازد و این «سفر السعاده» را بر «فاتحه» و «خاتمه» و چند «باب» هریک در چند فصل» ساختم: فاتحه در ذکر حال حضرت پیش از نزول وحی؛ باب 1. طهارت -

آن حضرت، در دو فصل؛ 2. نماز آن حضرت، در بیست و نه فصل؛ 3. صيام النبي؛ 4. حج ایشان، در چهار فصل؛ 5. اذکار ایشان، در شانزده فصل؛ 6. عموم احوال و معاش ایشان، در چهل و هفت فصل؛ خاتمه در حدیث هایی که صحت آن ثابت نشده. کار فیروز آبادی در 805ق از سوی ابو الجواد محمد بن محمود مخزومی به عربی ترجمه شده و به همان نام «سفر السعادة» شناخته شده و در قاهره چاپ شده است. شیخ عبدالحق دهلوی این ترجمه عربی را به نام «الطَّرِيقُ القويم فِي شَرْحِ صِراطٍ المستقیم» به فارسی ترجمه و شرح کرده است.

آغاز: بعد از حمد و ثنای حضرت کبریاء و درود بی انتها بر سرور انبیاء معلوم باد طایفه.

چاپ: خاتمه آن با نام «رِسَالَةُ فِي مَا لَمْ يَثْبُتُ فِيهِ حَدِيثُ صَحِيحُ مِنَ الْأَبْوَابِ» ضمن میراث حديث شیعه، دفتر هفدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1386ش، با تحقیق مهدی مهریزی چاپ شده است؛ لاهور، سنگی، 1286 ق، وزیری، 200 ص.

[فهرستواره منزوی 1685/3].

شرح و حواشی:

1- شرح سَفَرِ السَّعَادَةِ = طَرِيقُ القويم فِي شَرْحِ صِراطِ الْمُسْتَقِيمَ؛ عبد الحق دهلوی، عبد الحق بن سيف الدين (958-1052).

2- سفر السعادة منتخب = سیر نبوی؛ حسینی، عبدالاول بن علائی (- 968).

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27199

بی کا، تا: 1219ق؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه].

• سفر السعادة (منتخب) = سیر نبوی / تاریخ پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) / فارسی

safar-os sa‘āda (mn.) = seyar-e nabavī

حسینی، عبدالاول بن علائی، - 968 قمری

(1561-) hoseynī, 'abd-ol-avval ebn-e ‘alāʻī

وابسته به: سَفَرِ السَّعَادَةِ = صِراطِ الْمُسْتَقِيمَ؛ فیروز آبادی، محمد بن يعقوب (729-817).

تاریخ تأليف: 941 ق.

مختصری است در سیره و حالات حضرت پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) که مؤلف از کتاب «الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ» معروف به «سَفَرُ السعاده» محمد بن يعقوب فیروز آبادی تلخیص و در ده «باب» تنظیم نموده است. مؤلف این کتاب را در سال 941 در ایامی که لشکر خراسان متوجه ممالک گجرات بوده و خود وی داخل آن لشکر بوده برای جلوگیری از طاعون نگاشته است.

[نسخه های منزوی 4492/6 در آن فهرست ابواب کتاب ذکر شده؛ بریگل 575/1؛ آصفیه 34/2].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13953/1

آغاز: حدیثی صحیح که سلسله اسناد آن به عقل و نقل متصل گشته و مرفوع و عنعنه روایت آن مبرا از وصمت مفترا و موضوع حمد خداوندی است؛ انجام: و روی مبارک به آن مسح فرمودی و این مقدار اختصار نمودیم و امید از الطاف وهاب مطلق و فياض بر حق جلت آلاؤه آن که این مختصر را قبول گرداند تا مسلمانان از وی اشعاع گیرند.

خط: نسخ، كا: عَلَاءُ الدین عَرَفَ لار مُحَمَّدِ بْنِ علی رضی، تا: 1121ق؛ جلد: مقوایی، 60 گ (1پ - 60پ)، 21 سطر [ف:37-551].

• سفر السعادة و سفير الافادة / نحو / عربی

safar-us saʻāda wa safīr-ul ifāda

سخاوی، علی بن محمد، 558 - 643 قمری

(1246- 1164) saxāvī, ‘alī ebn-e mohammad

وابسته به: المفصل في صنعة الاعراب؛ زمخشری، محمود بن عمر (538-467).

شرحی است بر «المفصل» در نحو، در حل مشکلات نحوی و صرف با شرح کلمات دشوار به ترتیب حروف.

چاپ: دمشق، محقق: محمد احمد الدالي، دار المعرف للطباعة 254ص، 1983 م.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6851

آغاز: بسمله. بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي بسمه تَفْتَتِحُ الْأَوَائِلِ وَ الحمدلله الَّذِي بمده تُنْجَحُ الْوَسَائِلِ ... هَذَا کتاب سَفَرِ السَّعَادَةُ وَ سَفِيرُ الافادة يتحفک بالمعاني العجيبة ... فِيهِ مَعَانِي الْأَمْثِلَةِ؛ انجام: وَ حسبی جَوِّدِ ربی وَ التجائی *** اليه لِمَا اومل أَنْ يَكُونَا.

خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 11 شوال 1115ق؛ کاغذ: اصفهانی سفید، جلد: تیماج سرخ، 232 گ، 24 سطر (7/5×17/5)، اندازه: 15×26 سم [ف: 5 - 108].

• سفر شاه به لار / سفرنامه / فارسی

safar-e šāh be lār

اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ -1298 قمری

(1819-1881) eʻtezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-alī

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/15

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9 - 195].

• سفر مازندران (منظوم) / شعر و تاریخ ایران / فارسی

safar-e māzandarān (manzūm)

ناصرالدین شاه سفری به مازندران می کند و یکی از درباریان این سفر را به شعر در بحر تقارب می سراید که از خصوصیات آن ذکر اسامی منازل بین راه و نام بعضی از همراهان شاه است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:322

آغاز: بیومی که اردوی شاه جهان *** ز طهران برون شد بمازندران؛ انجام: که الحال هستند درین یار *** چه خاهد (=خواهد) و یا بوده پروردگار.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی زرد، جلد: تیماج بنفش، 9 گ، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 1- 317].

سفر المزامير > المزامير.

• السفر المستقيم / متفرقه / عربی

as-safar-ol mostaqīm

در آغاز این کتاب نام ستارگان را در فصول چهارگانه سال و نام ملائکه را در هر یک از ماه های قمری آورده پس از آن اعمال و دستورها و دعاهایی است برای به دست آوردن خواسته های خود با عناوین «و اذا اردت». این کتاب ساخته و پرداخته دعانویس شیادی است که ضمن ذکر مطالب خود مدعی است که اسم اعظم در آنها نهفته شده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1781

آغاز: وَ الْعَقْرَبِ وَ الْقَوْسِ وَ اسْمُ الشَّمْسُ فِي هَذَا الْفَصْلُ ایریاو ، الْفَصْلُ الرَّابِعُ مِنْهَا الْجَدْيِ وَ الدَّلْوِ وَ الْحُوتُ؛ انجام: وَ میخائیل وَ نُصْرَتِنَا بِأَمْرِ خَالِقِ الْكُلَّ وَ رَحْمَتُهُ عَلَى الْكُلَّ، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ أَوَّلًا وَ آخَرُ وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ بَاطِنٍ وَ ظَاهِرُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل صفر 1314ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قرمز، 90 گ، 11 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 5 - 200].

• سفر ناصرالدین شاه به روسیه / سفرنامه / فارسی

safar-e nāser-od-dīn šāh be rūsīya

گزارش و برنامه پذیرایی ناصرالدین شاه در روسیه.

تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 22

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با صحه شاه [نشریه: 7- 3].

سفرنامه > سیاحت نامه هندوستان.

سفرنامه > احوال چین (ترجمه).

سفرنامه > تبصرة المسافرين.

سفرنامه > دافع الغرور.

سفرنامه > رموز السياحة.

سفرنامه > زبدة الآثار.

سفرنامه > خاطرات ظهيرالدوله.

• سفرنامه / تاریخ هند / فارسی

safar-nāme

فیروز بن کاووس، ق 10 قمری

fīrūz ebn-e kāvūs (-16c)

عنوان های کتاب: در نعت حضرت و خشوران و خشور نبی مطلق و رسول بر حق حضرت زرتشت اسفلتمان انوشه روان عليه السلام؛ در بیان معراج حضرت زرتشت اسفلتمان انوشه روان؛ در ذكر بعضی از گزارش حال خود سبب رفتن به ولایت ایران؛ در روانه شدن و رفتن به ملک ایران و مختصری از گزارش راه گوید؛ اندر رسیدن به درالعباده یزد و کیفیت آنجا بر سبيل اجمل گوید؛ در رفتن والد ناظم به کرمان و آموختن علم نجوم و باز آمدن؛ در صفت رفتن اصفهان و چگونگی گزارش آنجا بر سبیل اختصار گوید؛ اندر کیفیت رفتن به ملاقات حاجی آقا محمد خان در باغ سعادت آباد به صحابت آن دوست که آقا هادی نام داشت و گزارش آن؛ در ساختن محضر در خصوص اشتباه یک ماه که در میان جماعت پارسی در بنادر هندوستان بر اغلب جهان واقع شده بود به مهر و استشهاد و علمای اهل اسلام در دارالسلطنه اصفهان؛ اندر سبب رفتن دارالعلم شیراز به خدمت فرمانفرمایی ایران محمد کریم خان و برخی از کیفیت و گزارش آن گوید؛ اندر آمدن دو بهدین از کرمان به شیراز برای داد خواهی به سبب جزیه زیادتی که از ایشان می گرفتند و معطل کردن شخصی ایشان را و کار ناکردن و عاقبت الامر معاف شدن آن به توسط والد ناظم گوید؛ اندر سبب مرخص شدن از خدمت کریم خان و رفتن به دیار روم و برخی از آن گوید؛ اندر باز آمدن از ایران به بندر سورت و سبب آمدن به بندر بمبئی گوید؛ اندر توطن نمودن در بمبئی و سبب کیفیت آن گوید.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18866

آغاز: و ليكن بر کواکب این بهانه است *** و گرنه حكم حكم آن یگانه است؛ انجام: مر این بر سر گذشته قصه خویش *** بنظم آوردنش کردم سبب / هرکه کند خدمت این کتاب *** فروغش بماند بمثل چراغ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1284ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 95 گ، 12 سطر (5/8×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 51 - 186].

• سفرنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme

بخارائی، عبدالکریم بن اسماعیل، - 1246 قمری

(1831-) boxārālī, ‘abd-ol-karīm ebn-e esmāʻīl

شرح سفر اوست در سال 1222 که از بخارا عازم استانبول شد.

تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 3873/1

آغاز: در سنه 1222 اتفاق میرزا محمد یوسف این رجب بای بخاری بعنوان ایلچی گری از بخارا به اسلامبول؛ انجام: والا در کاغذ راست نمی آید، والله اعلم ... 1246.

خط: نستعلیق، کا: میرزا ابراهيم بن علی اکبر خان آجودان باشی توپخانه، تا: پنج شنبه 1 محرم 1312ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 12 سطر، اندازه: 14/6×22/7 سم [ف: 7- 109].

• سفرنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme

نظام الدوله آجودانباشی، حسین، - 1282؟ قمری

(1866-) nezām-od-dowle ājūdānbāšī, hoseyn

در یک «مقدمه» و چهار فصل» و «خاتمه».

تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 127

خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالفتاح گرمرودی، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (7×14)، اندازه: 14×20/5 سم [نشریه: 3- 186].

• سفرنامه / تاریخ / فارسی

safar-nāme

امین الدوله غفاری، فرخ بن مهدي، - 1288 قمری

(1871-) amīn-od-dowle qaffārī, farrox ebn-e mahdī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16072

آغاز: بسم الله خير الأسماء ... گفتار در بیان تعریف فرانسه؛ انجام: و سفارت آن معظم له در سفر فرنگستان و انگلیس و روس.

خط: نستعلیق تحریری، کا: نوری، عبدالله، تا: 1282ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه].

• سفرنامه = سرگذشت / داستان / فارسی

safar-nāme = sargozašt

شریفی شیرازی، ابو تراب فضل الله، 1197-ق13 قمری

šarītī šīrāzī, abū-torāb fazl-ol-lāh (1783- 19c)

تاریخ تأليف: 1257 ق؛ محل تألیف: شیراز.

سفرنامه ای در دو «باب» و چند فصل.

شیراز؛ خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه: 2

کاتب = مؤلف، تا: رجب 1262 ق [نشریه: 5 – 267].

• سفرنامه = سفرنامه اروپا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme = safar-nāme-e orūpā

صالح شیرازی، صالح بن باقر، ق13 قمری

sāleh-e šīrāzī, sāleh ebn-e bāqer (-19c)

مؤلف در 1230 ق جزو دانشجویان اعزامی میرزا بزرگ قائم مقام اول و عباس میرزا نائب السلطنه از تبریز به لندن فرستاده شده است. فصل دوم این کتاب در «خروج از تبریز و سفر يبرزبورغ و سیاحت دریا تا انگلاند در روز آدینه 10 جمادی الثانی 1230 برابر با 19 آوریل 1815» است و آخرین روز سفر پنج شنبه 19 ربیع الاول 6 جنوری است.

[نسخه های منزوی 4035؛ استوری 1148].

1. تهران، ادبیات، شماره نسخه: 22- ب

آغاز: بندگان نواب والا بود داکتر شارپ شرحی به میجر دارسی نوشت؛ انجام: از بسیاری برف مرئی نمی شود.

خط: نستعلیق، کا: گویا از روی نسخه اصل نوشته شده است، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 393 گ، 18 سطر (15×29)، اندازه: 22×35 سم [ف: 1 - 315].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 693

تا خروج از ارض روم در روز پنج شنبه 19 ربیع الاول (6 جنوری) پس از فصل دوم و خروج از تبریز و سفر پطرزبور و سیاحت دریا تا دریای انگلند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 164 گ، 34- 30 سطر (13/5×28)، اندازه: 19×32 سم [سنا: ف: 2 - 32].

3. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 361- بهار

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق، قطع: رحلي [نشریه: 5 - 661].

4. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3184- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 24034 .Add؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 210 گ [فیلمها ف: 2 - 93].

• سفرنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme

قاجار، حمزه میرزا، ق13 قمری

qājār, hamze mīrzā (-19c)

گزارش سفر اوست به مشهد در 1277 ق.

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 19- د

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 49 گ، 12 سطر (6/5×14)، اندازه: 13×19 سم [ف: 1- 317].

• سفرنامه / سفرنامه / عربی

safar-nāme

قاجار، علی اصغر، ق13 قمری

qājār, ‘alī asqar (-19c)

سفرنامه مبسوطی که مؤلف بنا داشته جزئیات سفر حج خود را به تفصیل در آن تحریر کند ولی تنها چند صفحه آن را درباره تاریخ حرکت و همراهان خود و چند منزل اول را نوشته و ناتمام مانده است.

قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 510/1

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى اشْرَفَ الانبياء وَ الْمُرْسَلِينَ مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ الطَّاهِرِينَ ... لَمَّا وَفَّقَنِي اللَّهُ تبارک وَ تَعَالَى لارادة حَجَّ ورزقناطی مراحله وَ مَنَازِلِهِ فاردت انَّ اكْتُبْ أَسْمَاءِ مَنَازِلِهِ وَ کیفیات مواقعهم اسئل ... كَانَ يَوْمُ الْحَرَكَةِ مِنِ الْكاظِمِينَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ مِنَ أَيَّامِ الاسبوع وَ الْعِشْرِينَ مِنِ الرَّمَضَانِ الَّذِي 1317؛ انجام: وَ لَكِنَّهُ الْحَاجِّ علی آقا سَلَّمَهُ اللَّهِ لَا تَقُلْ لَهُ أُفٍّ وَ كَانَ هُوَ مِنْ نَجَابَتِهِ وَ وَسَّعَ قَلْبِهِ وَ لكننا مِنْ الجمله لَا نَتَكَلَّمُ مَعَهَا أَبَداً ولقى مِنَ الْبَعِيرِ النواب مُحَمَّدٍ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (10ر 13ر)، مختلف السطر (11×20)، اندازه: 18×22 سم [ف: 2 - 131].

safar-nāme

ابن الشيخ محمد بن زین العابدین، 1282-1350 قمری

(1932- 1866) ebn-oš-šeyx, mohammad ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn

گزارش روزانه اوست از روی حرکت از نجف برای بازگشت به ایران پس از فرار شاه تا رسیدنش به اینجا و دارای مطالب تاریخی سودمند می باشد. از این سفرنامه چیرگی او بر دانش های کلاسیک روزگار خود و نیز اطلاعات ریاضی و ستاره شناسی او آشکار می شود همه جا دانشمندان و روحانیان شهرها به دیدارش می آیند. روز عید غدیر، 18 ذیحجه، 1317 ق برابر اول سال 1910م در کاظمین مانده و روز بعد به سوی ایران حرکت می کند. همان روز در يعقوبه است و می گوید بار سوم است که به این شهر آمده ام، یک بار سال 1305 ق بود. روز 22 ذیحجه ملا قربانعلی که مشروطه خواهان تبعیدش کرده بودند به آنجا می رسد و با او برخورد می کند و چون ملا از مشروطه گله می کند ابن الشيخ می گوید: «آثار بدی که ظاهر شده تقصير مشروطه نیست». به کرمانشاه که می رسد به نائب السلطنه سپهدار آگاهی می دهند و فرماندار کرمانشاه از طرف دولت او را گرامی می دارد، در اینجا از مجالس مجاهدین و تجار قفقازی دیدار می کند. مردم کرمانشاه که از انجمن ایالتی خود ناراضی بوده تجدید انتخابات را از او می خواهند ولی او روی پنهان کرده است. در دولت آباد عضد السلطان برادر محمد علی شاه فراری از او دیدن کرده و از برادر خود بیزاری می جوید. (علینقی منزوی).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 880

آغاز: روز چهارشنبه سیم شهر ذی قعدة الحرام سنه يكهزار و سیصد و بیست و هفت هجری مطابق بیست و پنجم ماه عقرب. تقریبا چهار ساعت بغروب مانده از خوانه (چنین) بیرون آمدم. ساعت نه و ده دقیقه؛ انجام: انجام نسخه دانشگاه افتاده است. و تا تاریخ 23 محرم سال 1328 را در بر دارد که نگارنده بدلیجان رسیده است.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: روز بروز در پایان سال 1327 و آغاز 1328 ق نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوایی رویه مشکی، 29 گ، 14 سطر (13×20)، اندازه: 9×17 سم [ف: 2 - 591].

• سفرنامه = سیاحت نامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme = sīyāhat-nāme

سديد السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291-1362 قمری

(1943- 1874) sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad

سفرنامه يمين الممالک میرزا اسدالله خان نوری اسفندیاری کارگزار خلیج فارس نزدیک 1301 با اجازه دولت با کشتی پرس پلیس به هزینه خود در همه بندرها و جزیره های خلیج محمد علی خان سديد السلطنه بندر عباسی معاون کارگزاری بنادر از عباسی به بوشهر آمده و گزارش این سفر را که پراکنده بود فراهم آورده و تدوین کرده است با فهرستی برای آن، در 304ص. این سفر در شب سه شنبه 11 رمضان 1340 (9 نور 1301 ایت ئیل) از بندر عباسی آغاز شده بود.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9390

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در پایان نسخه پس از فهرست 2 ص پرسش هایی است از کربلایی احمد در شعبان حمل 1301 ایت ئیل در جزیره خارک؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 153 گ، 21-18 سطر (9×16)، اندازه: 16×21 سم [ف: 17 - 361].

• سفرنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme

سديد السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291-1362 قمری.

(1943- 1874) sadīd-os-sāltane, mohammad alī ebn-e ahmad

سفرنامه او از دوشنبه 18 شوال 1322 (13 دکابر روسی 1904) به دستور فرنسولگریت.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9388/5

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 14 ص، اندازه: 14×22 سم [ف: 17 - 361].

• سفرنامه / تاریخ / فارسی

safar-nāme

درانی، ابراهیم بن محمد باقر، ق 14 قمری

dorrānī, ebrāhīm ebn-e mohammad bāqer (-20c)

سفرنامه ای است از کرمان به تهران یا بالعکس در زمان ناصر الدین شاه و ظاهرا از سال 1294 تا 1304 ق به طول انجامیده است. حکایات زیادی از مؤلف در کتاب آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11099

آغاز: روزنامچه حرکت از کرمان به عزم سفر حریت اثر تهران بیرون آمدن از دران؛ انجام: امیدوارم که ان شاء الله در دنیا و آخرت نظر آن خاندان آل طه و پس از این عاصی تبه روزگاران برداشته نشود.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: از 1294 تا 1304ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 134 گ، 14 سطر (7×14)، اندازه: 11×18 سم [ف: 28 - 150].

• سفرنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme

سیاح محلاتی، ق 14 قمری

sayyāh-e mahalātī (-20c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6779- عکس

بی کا، بی تا؛ نسخه ماشینی همایون سیاح در 1323 که می خواست آن را چاپ کند [فیلمها ف: 3 - 260].

• سفرنامه = مسافرت نامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme = mosāferat nāma

صحافباشی، ابراهیم، ق 14 قمری

sahhāfbāšī, ebrāhīm (-20c)

ابراهیم صحافباشی به تاریخ 10 ذیحجه 1314 ق از بندر انزلی به قصد سفر به دور دنیا ایران را ترک می کند و پس از گذشتن از روسیه و آلمان و فرانسه و توقف در لندن به آمریکای شمالی می رود و بعد از سیاحت در آمریکای شمالی عازم ژاپن و ممالک شرق می گردد و بالاخره با آمدن به بمبئی دوباره راه ایران در پیش می گیرد و به ایران باز می گردد. در این سفر او آن چه را که مهم می بیند یادداشت می کند و سرانجام آن یادداشت ها این کتاب است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 350

آغاز مسافرت نامه ابراهیم صحافباشی طهرانی. از تاریخ دهم ذی حجه هزار و سیصد و چهارده حرکت از انزلی از دریای کاسپیان بطرف پطروفسکی؛ انجام: که هر انگلیسی که بهند یا ایران آمد دیگر میل نمی کند مراجعت به لندن نماید خودشان را مثل چوپان نسبت به گله گوسفندی می بینند.

خط شکسته نستعلیق، كا: ابوالقاسم آشتیانی، تا: پنج شنبه 4 رمضان 1315 ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: مخمل سبز، 75 گ، و سطر (8/5×14)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1 - 341].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1682- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 118].

• سفرنامه / سفرنامه -

safar-nāme

دلاواله، پیترو، 1586 - 1652 میلادی

(1652- 1586) delavale, pitru

چاپ: چاپ ونیز 1628

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4170- ف

ص 20 و 21 درباره شاه عباس، چاپ ونیز 1628؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 24].

• سفرنامه / سفرنامه

safar-nāme

جوزوفا باربارو ویاگجی

jozofā bārbārā vīyāgjī

سفرنامه جوزوفا باربارو ویاگجی (3-1471) (نسخه سده 16)، نامه ای از ارزنجان به همو و نامه اوزون حسن به دولت و نیز پاپ در 14 زژویه 1473 و نامه پیر احمد سلطان به دولت و نیز در 1473 و نامه برادر او از سلفیک به ونیز.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4162- ف

نسخه اصل: ملی ونیز (ش 42 و 44)؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 3- 23].

• سفرنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme

حجازی، سیدعلی

hejāz, seyyed ‘alī

شامل تاریخ و جغرافیا و سیاحت کشورهایی که نویسنده رفته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10438

کاتب = مؤلف، تا: 1304ق؛ مصحح، قطع: جيبي [میراث شهاب: س 8 ش 4 - 67].

• سفرنامه / سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme

علی بخش میرزا قاجار، 1254 قمری

(-1838) ‘alī baxš mīrzā qājār

تاريخ تأليف: 1300 ق.

ترجمه قسمتی از کتاب «تور دومند» است از زبان فرانسه به فارسی که در عهد سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به فرمان مظفر الدین میرزا ولیعهد به وسیله علی بخش قاجار که منصب مترجمی و معلمی ولیعهد را داشته ترجمه شده است (به نظر می رسد که کاتب نسخه هم شخص مترجم باشد). در این نسخه شرح مسافرت و سیاحت به جنوب هندوستان و قفقاز کتابت شده به انضمام 142 مجلس نقاشی آب و رنگ بسیار خوب از تصاویر مردمان و مناظر مختلف در کشورهای مذکور.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 789

آغاز: بسمله - نخست در اول هر نامه و آخر هر چکامه آفرین و نیایش سپاس و ستایش بدادار دانش آفرین واجب ... بفرمان ... مظفر الدین میرزا ... این ذره بیمقدار علی بخش قاجار ... بتاریخ 9 صفر المظفر سنه 1300 شروع بترجمه کتاب (لتوردوموند) یعنی اطراف دنیا از زبان فرانسه بلسان فارسی نمودم؛ انجام: تصور کند که اهالی بعضی مملکت ها از مدت زمانی از تسلط آنها در رفته دور می باشند مادام دورا ویستر بیا.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1300 ق؛ اسم نقاش: حسن ابن احمد؛ از کتب انتقالی صندوقخانه بوده و بعد به سرقت رفته که به توسط نظميه وقت کشف شده؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای روکش چرم لاکی، 429 ص، 15 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 5- 562].

• سفرنامه / سفرنامه

safar-nāme

یا کو پر سورانسو

yākūper sūrānso

در 8 نوامبر 1576م درباره ایران.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4169/2- ف

نسخه اصل: ملی ونیز (ش 84)؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 24].

• سفرنامه / سفرنامه / عربی

safar-nāme

فصل دوم از سفرنامه شخصی است که در آغاز قدرت گرفتن نادرشاه و افول دولت افاغنه از ایران گریخته و به دولت عثمانی پناه برده است، برخی از مظالمی را که در آن زمان بر اهل سنت رفته است گزارش نموده است.

قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 610/10

آغاز: الْفَصْلُ الثَّانِيَ كَانَ السَّبَبُ فِي تَوَجُّهِي إِلَى مَكَّةَ الْمَكْرُمَةِ هُوَ نجاتی؛ انجام: ثُمَّ أَذِنَ لِي بِالْعُودِ الَىَّ بَغْدَادَ وَ أَرْسَلَ مَعِي صُورَةِ الجريده وَ صَوَّرْتَ الْخُطْبَةِ فَلِأَجْلِ هَذَا الَّذِي حَدَثَ عَزَمْتَ عَلَى الْحَجِّ اللَّهُمَّ يَسِّرْ ذلک.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا طوسی، 15 گ (209-194 پ)، اندازه: 17×22 سم [ف: 1- 518].

• سفرنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme

غیر همانند:

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14164

آغاز: ... یک دلیجان دیگر را گفت اسب ببمدد نصزة نظام هم تصویب کردند بعد که معلوم شد؛ انجام: آقایان مدرسه كثرة الله امثالهم و سایر دوستان آمدند ملاقات ... الحمدلله تعالی همگی سلامت بودند هذا آخر ما حررت الحمدلله اوله و آخره في نوزدهم شعبان المعظم 1323.

از: ناشناخته، در گذشته بعد از 1323 ق، سفرنامه ای است از رجال دوره مظفرالدین شاه که به همراه چند نفر از جمله سید حسین، حسام و نصرت نظام از تهران عازم قم شده و چند روزی در قم توقف نموده سپس به تهران مراجعت می کنند. مؤلف در طول اقامتش در قم به رخداد خاصی اشاره نموده و بیشتر از مشرف شدن خود و همراهان به زیارت حرم کریمه اهل بیت علیه السلام و سایر بقاع متبرکه قم یاد کرده است وی در برگ هفتم از ارسال نامه ای به نور چشمی سید حیدر سخن به میان آورده و گویا فرزندی به نام سید حیدر داشته که در تهران می زیسته است این سفرنامه به لحاظ آشنایی تاریخی و اجتماعی قم به سال 1323ق و در اواخر دوره مظفری حائز اهمیت می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1323 ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 23 ص، 16 سطر (7×17)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 35 - 741].

2. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 83

آغاز: بسم الله تعالی شانه در اواخر بهار هذه السنة يونت ئیل 1299 که موکب همایونی روحنا فداه عزیمت سفر ییلاقات لارو نور را فرمودند؛ انجام پایان نسخه: اگرچه این فقره از شأن و شوکت برای حکومت کامله است ولی مسؤولیت هم کمتر است.

این سفرنامه گزارش تشییع جنازه امین السلطان اول (میرزا ابراهیم) به کربلا از یکی از خادمان دربار ناصرالدین شاه است. عزیمت او به وقتی بوده که شاه قصد سفر لار و نور را داشته است. در این رساله گزارشگر که نامش به دست نیامد، شرح سفر خود و منازل راه و خصوصیات عتبات مقدسه را می آورد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ اکثر مطالب بی نقطه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 38 ص، 30 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: - 122].

3. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 85- ج

آغاز: بدان که در زمان شاه طهماسب اول صفوی؛ انجام: ترتیبات را ختم کنیم سفرنامه و تاریخ لئون هم (Leon Homme) است و وقایع مشروطیت در آن یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 284 گ، 15 سطر (12×17)، اندازه: 17×22 سم [ف: 1 - 314].

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 149/10

آغاز: یکی از سیاحان فرنگستان این مطالب را بخط فرانسه نوشته بود و از روی خط فرانسه بخط فارسی ترجمه شده است بعد از اینکه از منزل مفسد بیرون آمدیم؛ انجام: روزی من و رفیقم ... که به اضطراب تمام مرکبش را بسمت شمال می راند.

این رساله یکی دیگر از رساله های پیشخدمت باشی است و در آن مطالبی از قول یکی از جهانگردان فرنگستان نقل گردیده که به فارسی برگردانده شده است. این سیاح در این رساله اوضاع و آداب و رسوم ایران به مسخره می گیرد و از بحث ها و مشاجراتی که بین عوام و خواص در مطالب بیهوده در جریان است مطالبی یاد می کند و سپس به بیهودگی آن مشاجرات لبخند می زند و با کنایه و تعریض دیگران را از آن بر حذر می کند؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، كا: ابو تراب طباطبائی، تا: آخر محرم 1301 ق، جان تبریز؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قرمز، 17 ص (252 - 268)، 16 سطر (9/5×18)، اندازه: 25x16/5 سم [ف: 1 - 151].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4125

آغاز: رَبَّنا لا شرغ قُلُوبَنَا بَعْدَ اذهدیتنا گفت معشوقی به عاشق لی فتی؛ انجام: بیست و ششم شهر جمادی الاول بود وارد تبریز شدم علی خان اعتماد السلطنه (1285 ق)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306 ق، کاغذ: فستقی، جلد: تیماج [الفبائی: - 308].

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10246/4

آغاز: روز سه شنبه بیستم موكب منصور خسروانه از منزل خرنه تشریف فرمای فولاد محله که از قرار دو دانگه مازندرانست گردیدند؛ انجام: در چمن هم رودبار است راه آبشار جنگلی محله رودبار می رسند نیز دیده می شود در کوه های طرفین راه اشجار 1311.

سفرنامه یادداشتی درباره توصیف مناطقی که موكب خسروانه شاهی از منزل خرنه و فولاد محله مازندران گذر کرده است با تاریخ 1311ق؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق؛ یادداشتی بر روی پشت جلد با تاریخ 1292 ق؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودی، جلد: مقوا رویه پارچه سبز، 1 ص (51پ)، 13 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 19 - 326].

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18422

کا: میرزا محمد على، تا: 1317ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14/2×22 سم [رایانه].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14 سرود

روزنامه سفر نویسنده است در سال 1314 ق از تهران به بنادر فارس. آغاز سفر 12 ذیقعده 1314ق و پایان (بازگشت به تهران) 16 جمادی الثانی 1315 ق؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تان 1323ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 408].

9. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4121/2

آغاز: چون در این مسافرت که در خدمت حضرت جلالتماب اجل آقای معتمد دیوان مدظله حرکت نموده و تا کنون که در مظفری هستیم؛ انجام: صبح دستگاه را روانه کردند سه از دسته گذشته از پویندگان سوار شده در عرض راه[] کوشک قاضی که ملکی جناب مستطاب مهذب الدوله است استقبال آمدند. پزشک یکی از رجال قاجاری در حین مسافرت هرگاه مریض نداشته به شرح ما وقع روزانه پرداخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 18 گ (11پ- 28پ)، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 3 - 1102].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 15235

سفرنامه و سرگذشت ساعی شیروانی به نظم و نثر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 649].

11. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25545

بی کا، بی تا؛ واقف: دکتر سید منوچهر طباطبایی، 1386 [رایانه].

• سفرنامه = سیر و سلوک / - فارسی

safar-nāme = seyar va solūk

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17543

بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 30 گ، اندازه: 14/5×22/5 سم [رایانه].

• سفرنامه آب گرم قفقاز / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āb-e garm-e qafqāz

طالبوف، عبدالرحيم بن ابوطالب، 1250 - 1329 قمری

(1911 - 1835) tālebof, 'abd-or-rahīm ebn-e abo-tāleb

اهدا به: آقای محمد ابراهیم خان معاون الدوله.

با تصویر مناظری از آب های معدنی و کلاه فرنگی های میانه راه با وصف آن آب ها، هدیه مؤلف در 10 سنبطر 1889 در قفقاز -

به آقای محمد ابراهیم خان معاون الدوله، با سه عکس در آغاز یکی تکی از محمد علی غفاری و یکی از مهندس الممالک نظام الدین غفاری و یکی دیگر از همان غفاری وزیر. سپس چند نامه مورخ 1902 و 1903 و 22 يون 1905 (2 جمادی الثانی 1323 و 3 محرم 1313) از مؤلف به آقای محمد ابراهیم خان معاون الدوله، سپس خود سفرنامه.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3040 و 6985- عکس

نسخه اصل: نسخه معاون الدوله غفاری؛ کاتب = مؤلف، تا: 28 محرم 1307ق، جا: پسنتوک [فیلمها ف: 2 - 39 و 3- 270].

سفرنامه آجودان باشی > سفرنامه میر فتاح تبریزی.

• سفرنامه آدام الئاریوس / سفرنامه / انگلیسی

safar-nāme-ye ādām eleārīyās

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5844

به زبان انگلیسی چاپ لندن در 1629 اصل به زبان المانی کتابخانه ملی ش 13، فهرست سفرنامه های انگلیسی همان جا ش 11، فهرست کتابهای آلمانی درباره ایران ش 614، کتابشناسی انگلیسی در باره ایران ش 614، کتابشناسی انگلیسی در باره ایران ص 232، کتاب های فرانسه درباره ایران ص 181، کتابشناسی تمدن ایرانی در زبان فرانسه 3063؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 – 186].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3629- ف و 5844- ف

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فيلمها ف: 2 - 204 و 3 - 186].

• سفرنامه آذربایجان / تاریخ / فارسی

safar-nāme-ye āzarbāyjān

محمد حسن میرزا مهندس، ق 13 قمری

mohammad hasan mīrzā mohandes (-19c)

مختصری است در تاریخ و جغرافیای ایالت آذربایجان که مؤلف طی سفرنامه ای در کلیه مناطق آن، آن را نگاشته است.

قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 152613

آغاز: چون از جلوس سلطنت سرکار اعليحضرت ظل اللهی ولی نعمت كل ممالک ایران صانها اللَّهِ عَنِ الْآفَاتِ وَ الْحَدَثَانَ به خیال ترقی این دولت؛ انجام: نزدیک به آن جای است در یک امتداد این شش قريه تقريبا واقع گردیده اند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه صفر 1284 ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج مشکی، 48 گ، اندازه: 20x17 سم [ف مخ: 3 - 1103].

• سفرنامه آذربایجان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āzarbāyjān

سلیمان خان مهندس، - 1316 قمری

(1899-) soleymān-xān-e mohandes

سلیمان خان مهندس مؤلف این کتاب است که مدتها معلم ریاضیات مدرسه دارالفنون بود و احتساب الملك لقب گرفته و چندی رئیس اداره تعاون در وزارت فلاحت و تجارت و فوائد عامه ایران بود و مؤلف بعضی کتاب های درسی در علوم ریاضی است. این کتاب شامل شرح سفری است که از 6 ذیقعده 1293 تا پنجم رمضان 1294 کشیده و روز به روز وقایع و مشاهدات خود را با کمال صراحت نوشته و معلوم می شود به واسطه بدرفتاری ها و مخالفت های رئیس مدرسه تبریز نتوانسته کار خود را انجام دهد و ناچار به تهران برگشته است و کتاب به واسطه لحن صراحت و صداقتی که دارد جالب توجه است.

آغاز: حسب الامر اعلی حضرت اقدس شهریاری روحى العالمين فداه که بنای انتشار و رواج علوم و افتتاح مدرسه در دارالسلطنه تبریز گردید ارجاع این کار به عهده بندگان نواب مستطاب اشرف اعظم و الاحضرت اعتضاد السلطنه وزیر علوم روحی فداه مفوض گشت لذا از جانب حضرت والا بجهت اتمام این امر به مقرب الخاقان جعفر قلی خان رئيس مدرسه (مرحوم نیر الملک هدایت که بعدها وزیر علوم شد) فرمایش رفت و جناب ایشان نیز به صوابدید مقرب الخاقان ملا حسن خان ناظم (مرحوم ادیب الدوله ناظم مدرسه دار الفنون) و مقرب الخاقان میرزا عبدالغفار نجم الملک (مرحوم حاج نجم الدوله ریاضی دان معروف)، معلمین اسامی التفصیلی از مدرسه مبارکه منتخب نموده: ملا جعفر خان بجهة علم طب و شیمی، نجفقلی خان یاور بجهة علم توپخانه، غفار خان اور بجهت علم پیاده نظام، بنده درگاه سليمان بجهت زبان فرانسه و علوم ریاضی. بعرض حضرت والا وزیر علوم روحی فداه رسانیده حضرت والا هم اطلاع بجناب جلالتمآب اجل اكرم سپه سالار اعظم دام اقباله العالی (مرحوم حاج میرزا حسین خان مشیر الدوله صدراعظم) داده در پیشگاه معدلت دستگاه حضور با هر النور مبارک معروض افتاد، مقرر رفت که در شهر ذیقعده الحرام معجلا عازم دارالسلطنه تبریز گردیده بریاست مقرب الخاقان میرزا جواد خان سرتیپ (سعد الدوله که بعدها وزیر مختار ایران در بروکسل و وزیر امور خارجه و رئیس مجلس شورای ملی ایران شد) مشغول تدریس متعلمين و انجام خدمت گردیم. اینک این بنده در گاه که عازم این سفر گشته مسافرت و شرح احوالات خود را منقسم به فصل نموده معروض میدارم. انجام: بهمان حالت هستم تا بعد خدا چه خواهد. چاپ: گنجینه بهارستان، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، زیر نظر فدائی عراقی، تهیه و تنظیم میر هاشم محدث، جلد اول، تهران، 1377 ش، به کوشش شهرزاد سپاهیان (محدث) چاپ شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2311

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا، جلد: کاغذ ابری سبز و سیاه، 100 ص، 14 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 6- 269].

• سفرنامه آذربایجان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āzarbāyjān

سررشته دار، عبدالحسین، ق14 قمری

sarrešte dār, 'abd-ol-hoseyn (-20c)

از میرزا عبدالحسین سررشته دار، رویدادهای روزانه سفر او است از 14 جمادی الثانی 1303 تا رمضان همان سال، آن چه در هر روز رخ داده در بالا و پایین نوشته شده و میانه آن در صفحه از اشعار پر شده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4916

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1303 ق؛ مهر: ثقة السلطنه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 178 گ، اندازه: 17/7×21/9 سم [ف: 3 - 460].

• سفرنامه آذربایجان = سفرنامه مراغه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āzarbāyjān = safar-nāme-ye marāqa

صاحب نسق، محمد صادق، ق 14 قمری

sāheb nasaq, mohammad sādeq (-20c)

عصر روز جمعه غره جمادی الثانی 1296، از دارالخلافه طهران، این سفر در رکاب ولیعهد و گروهی از سران دولتی شروع شده، و تا یکشنبه دوازدهم ربیع الثانی 1298 ادامه دارد. این سفرنامه با انشایی ادبی و شیوا نوشته شده و شهرهای آذربایجان که از آنها عبور شده و بعضی از دهات آن سرزمین را نیکو وصف کرده و خالی از نکات جالب نیست. مؤلف که «صاحب نسق» لقب دارد، چندی در قم بوده و در مدرسه فیضیه که حوزه احباب در آن جا منعقد بود، به خواندن کتب و اشعار و گفت و شنود سخنان شیرین به سر می برد و هجده سال در اروپا و مخصوصا سویس زندگانی گذرانده و گاهی شعر می سروده است. پس از این سال ها که سفرنامه خود را خوانده گفته هایش را درباره شهر مراغه به تاریخ ذیحجه 1332 تکذیب می کند.

آغاز: شرح واقعات سفر از دار الخلافه طهران بجانب آذربایجان، عصر روز جمعه غره شهر جمادی الثانیه هزار و دویست و نود و شش (1296) حضور مهر ظهور نواب والا شرفياب شده از فيوضات قدمش بهره مند گردیدیم با کمال فسردگی خاطر مرخصی حاصل کرده به حضور والا نواب عبدالحسین میرزا تشرف جسته غلیانی کشیده بر خواستم ... .

انجام: یکربع بغروب مانده وارد شدیم لباس های خود را بحرارت آتش خشک نمودیم.

چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر پنجم، به کوشش محمود طيار مراغه ای، صص 395- 466 یا عنوان «سفرنامه مراغه».

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3647

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج سبز، 102 گ، 10 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10 - 44].

• سفرنامه آسیای مرکزی = سیاحت نامه درویش دروغین در آسیای مرکزی = سفرنامه وامبری = سیاحتنامه ترکستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āsīyā-ye markazī = sīyāhat-nāme-ye darvīš dorūqīn dar āsīyā-ye markazī = safar-nāme-ye vāmberī = sīyāht-nāme-ye torkestān

آوانس ارمنی، ق14 قمری

āvāns-e-armanī (-20c)

تاريخ تأليف: 1302 ق.

از آرمینیوس وامبری (A. Vambery) مجارستانی، ترجمه آوانس خان مساعد السلطنه مسیحی مترجم پسر استاد ابراهیم زرگر باشی (1280-1310)، برای میرزا علی اصغر خان امین السلطان وزیر مالیه. گزارش سفر وامبری است از راه تهران به خيوه و بخارا و سمرقند و صحرای ترکمنستان که در 1863م آغاز شده است، در چندین باب، در دو بخش: 1. گزارش دیدنی های خود؛ 2. وضع جغرافیایی و اجتماعی مردم آسیای میانه.

چاپ: به نام سیاحت درویشی دروغین در خانات آسیای میانه در 1337 ش، به ترجمه آقای فتحعلی خواجه نوریان، وسیله بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

[رجال ایران 173/1؛ فهرست فرانسه صبا 191؛ منزوی 4012].

1. تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 13

کاتب = مترجم، بی تا [نشریه: 7 - 2].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4136

آغاز: از دارالخلافه طهران دور صحرای ترکمان تا خيوی و بخارا و سمرقند نموده در سال عیسوی 1863 ارمینوس وامبری از شهر پست در ولایت هنگری؛ انجام: که مثل درویش در آن ولايات سفر کردم.

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 98 گ، 19 سطر، اندازه: 19/4×30/7 سم [ف: 3- 467].

3. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 928

آغاز: بسمه تبارک و تعالی. مسیو وامبری از مشاهیر سیاحان مجارستان که تقریبا بیست سال قبل از اسلامبول بدارالخلافه باهره آمده از این جا بآسیای مرکزی مسافرت نمود ... وامبری گوید من -

در سال هزار و هشتصد و سی و دو مسیحی در شهر کوچه هنگری موسوم به (دو ناسرداهلی) متولد شدم و شهر مزبور که مسقط الرأس من است در یکی از جزایر بزرگ دانوب واقع است؛ انجام: پس نباید تعجب کرد که در (ريجنت استریت) بهترین کوچه های لندن یا در منازل نجبای پای تخت انگلیس نشسته يکدفعه خیال مرا بآسیای مرکزی و چادرهای قرقیز و تراکمه می برد و در این خیالات مستغرق می شوم. ترجمه و نگارش. خانه زاد اوانس مترجم زبان فرانسه و انگلیسی و تحریر چاکر جان نثار محمد ابن حاجی محمدقلي القزوینی معروف بعاشورى في 29 شهر ذیحجه 1302.

خط: نستعلیق، کا: محمد ابن حاجی محمدقلي القزوینی عاشوری، تا: 1302ق؛ مجدول، دارای 15 سرفصل مذهب منقش، به خط ناصرالدین شاه قاجار نوشته شده «تماما ملاحظه شد کتابیست بی مزه»؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: مقوای روکش، مذهب، 469 ص، 13 سطر، اندازه: 22×34/9 سم [ف: 5 - 564].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 698

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1302ق؛ دارای سرلوح، مجدول و مصور به گراورهای چاپی؛ 150 گ، 14 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 2- 443].

5. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 899

آغاز: آغاز فصل اول: اگر شخص در وسط ماه ژولیه یعنی در اواسط تابستان در ایران سفر کرده باشد میداند که وقتیکه مسافرت من از تبریز بطهران بانتها رسید چه قدر خوشوقت شدم؛ انجام: انجام فصل پانزدهم: پس نباید تعجب کرد که در رنجبت [رجنت] استریت (بهترین کوچه لندن) یا در منازل نجبای پای تخت انگلیس نشسته يکدفعه خیال مرا بآسیای مرکزی و چادرهای قرغيز و تراکمه میبرد و در آنخيالات مستغرق میشود تمت الكتاب کتاب (قسمت اول و مشتمل بر 15 فصل است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی محمد قلی قزوینی معروف به عاشوری، تا: دوشنبه محرم 1303ق؛ آغاز و انجامی که برای نسخه خطی اصفهان ذکر گردید با آن چه که در بخش نخست چاپ بنگاه ترجمه و نشر کتاب طبع شده از لحاظ عبارت اختلاف دارد ولی مضامین و معانی مطابق است؛ 440 ص، 14 سطر (13×20)، اندازه: 30x19 سم [ف: - 36].

6. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 57 حکمت

خط شکسته نستعلیق، كان محمد علی تفرشی، تا: 5 ذیحجه 1330ق؛ جلد: مقوا، 525 ص، قطع: خشتی [ف: 2 - 23].

7. تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 96

آغاز: بسمه تبارک و تعالی - سیاحتنامه ایست که از اهالی مجارستان موسوم به وامبری که به سفر ترکستان رفته... انجام: پایان نسخه اصل: (ص 21) و ارباب صنعت و کسبه ماهر برای خدمت ایران خاصه نمودند. پایان ملحقات: به آسیای مرکزی و چادرهای قرقیز و تراکیه می برد و در آن خیالات مستغرق می شوم.

خط: نستعلیق و شکسته ریز، بی کا، بی تا؛ با خط خوردگی، مصحح، نسخه ای مغلوط، محتملا این نسخه در اصل از صفحه یک تا صفحه 21 بوده و صفحات بعدی باقیمانده سفرنامه است که به آن الحاق شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با رویه کاغذی، 328 ص، 12 سطر (15×18)، اندازه: 18×23 سم [ف: 132].

سفرنامه آفریقا > روزنامه توردومند (ترجمه).

• سفرنامه آفریقا = سیاحت نامه دکتر ژرژ شونفرت / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfrīgā = sīyāhat nāma-ye doktor žorž šūnfert

غفاری، رضا، ق13 قمری

qaffārī, rezā (-19c)

ترجمه سفرنامه آفریقای دکتر ژرژ شونفرت است که از 1868 - 1871م در آفریقا به سر برده است. همراه با دوازده صفحه نقاشی رنگی از مسعود غفاری کاشانی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9997

آغاز: بسمله. بقیه تفصیل سه سال سیاحت مسيو دکتر ژرژ شو نفرت در ممالک مرکزی غیر سیاحت شده آفريقا سنه 1868 الى سنه 1871 مسیحی ترجمه کمترین جان نثار رضای مترجم غفاری کاشانی و مصور شده بعمل خانه زاد درگاه جهان پناه مسعود غفاری کاشانی جزو چهاردهم از سیاحت دکتر ژرژ. مدت های مدید قبل از آن که سپاه کشی های محمد علی پاشا راه دخول در ولایات غير معروفه؛ انجام: را که با دو عدد طوطی ارسال خدمت داشتم قبول خواهند فرمود از برای شما خوش بختی بی انتها.

جلد دوم کتاب؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد حاجی عبدالصمد وکیل و شریک آقا سید محمد احمد آقا، تا: 1292 ق، مجدول محرر، دارای سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 90 گ (12+78)، 14 سطر، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 31 - 168].

• سفرنامه آفریقا = سیاحت نامه استانلی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfrīqā = sīyāhat-nāme-ye estānlī

مترجم، علی بن محمد اسماعیل، ق14 قمری

motarjem, ‘alī ebn-e mohammad esmāʻīl (-20c)

دکتر لیوینگستون نامی برای کشف سرزمین های ناشناخته آفریقا به آن جا می رود و مدت ها از او خبری نمی رسد بعد استانلی نویسنده این کتاب برای اطلاع از وضع لیوینگستون به افريقا می رود و پس از جستجوی زیاد وی را پیدا می کند و سپس خود از مكتشفان قاره آفریقا می گردد و به سیر و سیاحت در آن نواحی می پردازد. در این کتاب از کشفیات نواحی آفریقای مرکزی سخن رفته و نویسنده از ماجرای سفر خود در این -

نواحی و دیدار قبایل وحشی و برخورد با آنها مطالب مفصلی آورده است.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 920

آغاز: ترجمه: بسمله ، الحمدلله الَّذِي جَعَلَنَا مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ خَيْرُ الْمُرْسَلِينَ وَ شِيعَةَ عَلَى أَمِيرِ المؤمنین، انجام و اشجار بزرگ فوکر () و ارشیدی () و آناناس و کنار سواحلش نیستان است.

جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمود منشی، تا: 26 ذیحجة 1308 ق، جا: تبریز (احتمالا)؛ دارای 15 عکس (فوتو گرافی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 212 گ، 12 سطر (7/5×15)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2 - 454].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 629

آغاز: بسمله، اسم جزیره مزبور را آلیس گذاشتیم و با اهالی آنجا بزودی مراوده و مرابطه بهم رساندم؛ انجام: ولی مرد رشید و کار آزموده که عبارت از محمد باشد صد حیف که در گذشته بود.

تذکر: نام کتاب به استناد فهرستواره منزوی (94/1) تصحیح شد؛ جلد دوم؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود منشی، تا: 15 شعبان 1310 ق؛ دارای تصاویر چاپی از آفریقا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل قرمز، 262 گ، 12 سطر (7/5×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2- 137].

3. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9937

آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي جَعَلَنَا مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ خَيْرُ المرسلین وَ شِيعَةَ عَلَى أَمِيرِ المومنین ... اما بعد نظر بر این که بندگان حضرت اقدس ارفع امجد اشرف السلطان مظفر الدین میرزا ولیعهد دولت جاوید آیت؛ انجام: عبارت از محمد باشد صد حیف که در گذشته بود.

خط: نستعلیق ممتاز، كان محمد رضا کلهر، بی تا، سه تن از خوشنویسان تصدیق کرده اند که به خط محمدرضا کلهر است: 1. عماد سیفی در اول بهمن 1304، 2. على بيان در 5 فروردین 1311، 3. عبدالحميد ملك الكلامی کردستانی؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب، رکابه دار؛ جلد: تیماج سورمه ای مذهب، 202 گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 31 - 140].

• سفرنامه آفریقا = سیاحت نامه استانلی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfrīqā = sīyāhat-name-ye estānlī

استنلی، هنری مورتن، 1841 - 1904 میلادی

(1904- 1841) estanlī, henrī morton

مترجم: قراچه داغی، يوسف بن محمد علی، ق 14 قمری تاریخ ترجمه: 1312 ق.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 824

آغاز: بسمله، ترجمه کتاب سیاحت استانلي بممالک غیر مکشوفة افریقا و مکاشفات آن جاها بواسطه استانلي سیاح و روزنامه نویس؛ انجام: کارزار بوده که عبارت از محمد بن سلی باشد صد حیف که در گذشته بود و السلام. پایان: تمت الْكِتَابُ بِعَوْنِ الملک الْوَهَّابِ بِيَدِ أَقَلَّ الطلاب يوسف بن محمد على القراچه داغي، بتاریخ بیست و پنجم جمادي الاخر سِنِّهِ 1312.

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادي الثانی 1312 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 256 گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 2 - 360].

• سفرنامه آفریقا = سیاحت نامه استانلی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfrīqā = sīyāhat-nāme-ye estānlī

استنلی، هنری مورتن، 1841 - 1904 میلادی

(1904- 1841) estanlī, henrī morton

مترجم: آوانس ارمنی، ق 14 قمری

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ ترجمه: قرن 13.

چون متمهدی سودانی قیام کرد و خرطوم و گرد و فان بگرفت و اقتدار به هم رساند همه منقاد او شدند جز امین پاشا نامی که در برابر او مقاومت کرد. توضیح آن که متمهدی ابتداء ساخلوی بحر الغزال را از پای در آورد و بعد ساخلوى مصری را در سودان مضمحل کرد و بعد ازین فتوحات جز ناحیه استوائی بقیه نواحی به دست متمهدی در آمد و فقط امین پاشا در ساخلوی خود شروع به مقاومت کرد و این باعث شد تا استانلی سفری به افريقا کند و او را از این ورطه نجات دهد. سفرنامه استانلی بیان سفر اوست به آفریقا و حوادثی که بر او در این سفر رفته است.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 699

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1308ق؛ 198 گ، 10 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 444].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1709

آغاز: اجمالی شرح مسافرت استانلی در افریقا برای استخلاص امین پاشا اسباب این مأموریت؛ انجام: و مأمورین بزنگبار روی داد بر همه کس معلوم است احتیاج بذکر آن نیست و السلام.

خط: نستعلیق، کا: محمد قزوینی معروف به آشوری (عاشوری)، تا: 1308 ق، جان: تهران؛ با سرلوح مذهب؛ کاغذ: فرنگی، فلفل نمکی، جلد: مخمل بنفش، مذهب، 127 گ، 13 سطر (12/5×23)، اندازه: 21/5×35/5سم [ف: 4 - 178].

• سفرنامه آفریقا = سیاحت نامه استانلی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfrīqā= sīyāhat-nāme-ye estānlī

استنلی، هنری مورتن، 1841 - 1904 میلادی

(1904- 1841) estanlī, henrī morton

مترجم: آنتوان، ق 19 میلادی

به دستور: مظفرالدین شاه.

این سیاحت نامه در زمان ولیعهدی مظفر الدین میرزا از زبان فرانسه به فارسی ترجمه شده است.

1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1837

آغاز: بسمه تعالی تیمنا. سیاحت استانله از وسط نواحی مجهوله. فصل اول - تفصيل وضع (او جی جی) و ساکنین و بازار و اطراف آن جا و رقابت اعراب و سیاحت دریاچه (طانکانیکا) و کماندان کامبرون - لوكوقا و گرفتن آبها زمین را و تفصیلی که برای دریاچه مزبور روایت کنند و طرف عصر این مکان؛ انجام: در امتداد سال های سال و در بسیارین خانم های زنگبار تاريخ مفصل سفر ما گفته خواهد شد ... تمام شد جلد دویم کتاب سیاحتنامه استانله في شهر ربيع الأول هزار و سیصد و یازده 1311 هجری قمری.

جلد دوم از سیاحت نامه هانری استانلی است از نواحی مجهول آفریقا در شانزده فصل و یک خاتمه به انضمام چهل (40) عکس چاپی سنگی از روزنامه فرانسوی مربوط به مناظر و تصاویر مختلفی از مسافرت به آفریقاست با زیرنویس فرانسه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی منشی (نواده صديق الملک)، تا: 1309 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوای روکش تیماج لاکی، 517 ص، 17 سطر، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 5 - 550].

2. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2260

آغاز: مکتوب دیباچه که به سر ویلیام ما کنسين رئيس مجلس اعانه نوشته شده. عزیز من سر ویلیام این کتابی را که با کمال شوق و شادی بخدمت شما ارسال میدارم در باب حکایات و مسائلی است که این مأموریت اعانه که می توان آن را مأموریت نجات نامید دیده است و في الحقيقة را پرت رسمی و صحیح این سفری است که از جانب شما و مجلس بمن محول شده ... الى آخر؛ انجام: مسيو وارد بمن اطلاع داد که بانکالا هشت صندوق از ملبوسات و اشیاء شخصی هربرت وارد بود آنها را ربوده است و در (بانانا) گذارده است من هم چند تن از بتفحص آن صندوق ها فرستادم ولی ابدأ اثری از آنها بدست نیامد. در حاشیه همین صفحه پایان نسخه چنین رقم رفته است (این کتاب جلد سوم استانله را که در آفریقا سیاحت کرده است در شب جمعه هیجدهم شوال 1315 میرزا احمد خان معین الحرم در حضور ما تمام کرد واقع سیاح بزرگی بوده است). (این اظهار نظر و کتابت از مظفرالدین شاه قاجار است). جلد سوم از سیاحت نامه هانری استانلی به قاره آفریقا؛ بی کا، تا: 1309 ق؛ جلد: مقوای روکش میشن مذهب، جلد: کاغذ ابری گلی رنگ، 487 ص، 19 سطر، [ف: 5 – 552].

• سفرنامه آفریقا = سیاحت نامه استانلی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfrīqā = sīyāhat-name-ye estānlī

استنلی، هنری مورتن، 1841 - 1904 میلادی

(1904- 1841) estanlī, henrī morton

مترجم: ادیب الدوله، محمد صفی بن حسینخان، ق 14 قمری

تاریخ ترجمه: 1314 ق.

از سفرنامه سیاح مشهور آمریکایی است به نام «استانلی» که مدیر روزنامه نیویورک هرالد با مخارج خود او را دریافتن «لیونگستن» سیاح و مسافر انگلیسی به قاره آفریقا روانه کرد و استانلی در سال 1869 میلادی از شهر مادرید به طرف زنگبار در طلب وی به راه افتاده و بالاخره در سال 1872 میلادی موفق به یافتن «لیونگستن» گشته است. این سیاح بعد از تحمل مشقات و رنج های فراوان و کسب اطلاعات مفید و اکتشافاتی جدید در نقاط و مناطق مجهوله آفریقا خدماتش در انجمن جغرافیایی انگلستان مورد تقدیر واقع شده و به اخذ مدال افتخاری نائل

گردیده است. مترجم که ناظم مدرسه دارالفنون بوده در زمان مظفرالدین شاه بدین ترجمه پرداخته است.

1. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 393

آغاز: آفریننده این جهان و جهان های بی شمار را پرستنده ایم و خداوند ثابت و سیار را بنده.

خط: نستعلیق، کاتب = مترجم، تا: 1314 ق؛ 325 گ، 15 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 2 - 92].

2. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2553

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرحیم - آفریننده این جهان و جهان های بی شمار را پرستنده ایم ... خانه زاد آستان ... محمد صفی ابن فدوی جان نثار ادیب الدوله محمد حسین خان میر پنج ناظم مدرسه مبارکه دارالفنون مرحمت فرمودند که بترجمه آن پردازد و دفتری فارسی از آن بسازد ... فصل اول مسافرت از مادرید بزنگبار مسيو استانله می گوید روز شانزدهم ماه اکتبر 1869 میلادی از کشتار والانس مراجعت کرده و در مادرید مقیم بودم که یک روز دو ساعت بغروب مانده (ژاکوپو) تلگرافی از جانب ... رئیس روزنامه نیویورک هرالد بمن داد مضمون آن این که بیائید به پاریس کار مهمی پیش آمده؛ انجام: بالاخره مدالی را که انجمن جغرافیائی بمن داد و همچنین انفیه دان سنگینی را که اعليحضرت ملکه ویکتوریا بمن عطا فرموده نگاه میدارم و آنها را خیلی گرامی میشمارم. تمة الكتاب ... بیداقل الاحقر ... محمد حسين الشريف الكاتب خطوط سبعه في شهر ذی حجه 1314. در پایان همین صفحه بخط مظفرالدین شاه قاجار چنین رقم رفته است (این کتاب که جلد اول از تاریخ استانلی است یعنی سفر دوم سیاحت اوست بآفریقا در شب اربعین در چشمه لای دماوند بتوسط بصير السلطان که ما خودمان او را تربیت کرده ایم و باو القاب دادیم سمت اختتام پذیرفت في شهر صفر 1315).

جلد اول، خط: نستعلیق، کا: محمد حسين الشريف، تا: 1314 ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب، به انضمام 66 قطعه عکس چاپی سیاه و -

سفید از مناظر و امکنه و تصاویر اشخاصی که در طول مسافرت تهیه کرده با زیرنویس فرانسه؛ کاغذ: فرنگی بخور رنگ، جلد: مقوای روکش میشن، 597 ص، 17 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 5 - 547].

• سفرنامه آفریقا = سفرنامه استانلی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfriqā=safar-nāme-ye estānlī

استنلی، هنری مورتن، 1841 - 1904 میلادی

(1904- 1841) estanlī, henrī morton

مترجم: هدایت، رضا قلی بن جعفر قلیخان، ق14 قمری

hedāyat, rezā qolī ebn-e ja‘far qolī-xān (-20c)

اهداء به: مظفرالدین شاه قاجار.

تاریخ تأليف: جمعه 16 رمضان 1314 ق.

گزارش سفر هانری استانلی خبرنگار روزنامه «نیویورک هرالد» آمریکایی است به آفریقای مرکزی برای دریافتن سیاح معروف «ليونكستن» این سفر در سال 1871 میلادی انجام گرفته است.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1674

جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1314 ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: گالینگور قرمز، 169 گ، 19 سطر (12×24/5)، اندازه: 11×33 سم [ف: 4 - 151].

2. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 495

آغاز: حمد و ستایش پاک یزدانی را لایق و سزاست که به اراده و مشیت کامله خویش عوالم پیمایان بیافرید.

خط: نستعلیق خوش، كا: على نقی، تا: 12 ربیع الثانی 1315 ق، به دستور آقای نیرالملک وزیر علوم؛ جلد: مقوایی، 166 گ، 19 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 2 - 164].

• سفرنامه آفریقا (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āfrīqā (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، قرن 14 قمری

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: قرن 13.

الیوینگستن سیاح مشهور که سیاحتش به افريقا معروف است از زنگبار به تاریخ 28 ژانویه 1866 م حرکت می کند و به قلب قاره آفریقا می رود. در این سفر از نقاط مختلف جنگل های افریقا بازدید می نماید و از حیوانات و آداب و رسوم سیاهان و وحشیان مطالب مفصل فراهم می آورد و نیز از تجار کنیز و غلام و طرز دزدیدن سیاهان و به بردگی بردن آنها مطالب جالب توجهی نقل می کند و سرانجام ادامه سفرش به نواحی عرب نشین آفریقا می کشد و سفرنامه او خاتمه نیافته به پایان می رود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1841/4

آغاز: در خصوص مسافرت در اقلیم افریقا تفصیل ذیل روزنامه اخرى - لیوینگستن است؛ انجام: سه بز را پهلوی قریه در روز روشن کشته است.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل، 65 ص (249-313)، 14 سطر (12×22)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 4 – 293].

• سفرنامه آلمان = جنگ / حديث / فارسی

safar-nāme-ye ālmān = jong

شامل: 1. ترجمه روزنامه پست مورخ 12 تا 14 شوال 1306 ق که در آلمان نشر شده درباره سفر ناصرالدین شاه به آن کشور از یحیی نامی که این را به دستور اعتماد الحرم ترجمه کرده و نوشته است. 2. شرح نشان هایی که امپراطور آلمان به ولی عهد ایران و امین السلطان و دیگر وزیران داده و نشان هایی که پادشاه ایران به دیگران داده است؛ 3. تلگراف هایی که شاه در میان راه به تهران کرده و تاریخ آنها؛ 4. قصیده ای از ملا باشی ثریا به روش رودکی: «یاد جوی مولیان آید همی»؛ 5. نامه شاه به اعتماد الحرم؛ 6. اندکی از سخنان ناپلئون درباره ایران و ترجمه نامه او.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2225

تذکر: نام کتاب به استناد فهرستواره منزوی (95/1) تکمیل گردید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 22 ذیقعده 1306 تا 1307ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 26 گ، 10 سطر (7×12/5)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 9 - 896].

• سفرنامه آندری (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye ānderī (t.)

به دستور: ناصرالدین شاه قاجار.

تاریخ ترجمه: 1294 ق.

ترجمه سفرنامه مسيو آندری فرانسوی است در سال 1875 میلادی از وضع تاریخی و جغرافیایی ممالک متحده کلومبی، اکواتر و پرو که جزو ینگی دنیا بوده و در روزنامه موسوم به «تور دو مند» انتشار داده است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1795

آغاز: قبل از این که بتفصیل مسافرتم در شط (ما كدالنا) به پردازم و وقایع اتفاقیه را شرح بدهم لازم دانستم که مطالعه کنندگان را از وضع ژفرافیائی و تاریخی این ممالکی را که بسیاحت آنها مأموریت دارم اطلاع بدهم و از این بصیرت و اطلاع خدمت بزرگی کرده باشم. مساحت کل هر سه مملکت را که به (اتازونی دکلومبی) معروف شده اند بموجب مساحتی که اسپانیولی ها کرده اند بیست و چهار کرور کیلومتر مربع است از مه این اراضی -

سیصد هزار کیلومترش آباد و مسکون و مابقی بایر است و از سکنه بی نصیب مانده است؛ انجام: در سمت جنوب شهر (ويلاتيا تسيو لانوس) پای تخت سان مارتن واقع بود پس از طی مسافت هفت فرسخ باتلاق و جنگل و کوه بشهر مزبور وارد شدیم و از خستگی نجات یافتیم انصافا اهلش مهربان و زیاد با سلوک میباشند. بقیه در نمره آتیه. ترجمه چاکر جان نثار عیسی بر حسب امر ... شاهنشاه كل ممالک ایران ... ترجمه کرده و بخط نالايق نگاشت بتاريخ شهر رمضان المبارک 1294.

خط: شکسته نستعلیق، كا: عیسی، تا: 1294 ق؛ به انضمام چند قطعه عکس چاپی از مناظر مختلف مربوط به سفرنامه؛ مجدول؛ بانضمام 15 قطعه عکس چاپی سیاه و سفید از مناظر و تصاویر مختلف مملکت (کلمبیا)، کاغذ: فرنگی آبی رنگ نقش شیر و خورشید، جلد: مقوای روکش مخمل بنفش، 35 ص، 22 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 5 - 508].

• سفرنامه آوانس = سیاحتنامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āvāns = sīyāht-nāme

آوانس ارمنی، ق 14 قمری

āvāns-e armanī (-20c)

گزارش اوانس خان مساعد السلطنة است از مرزهای ایران و دریای سیاه به برلین و لندن و تو کيو. او از توکیو به خاربين منچوری آمده و در آن جا در گذشت و جنازه او را به تهران آورده بودند. او تئاترهای شکسپیر را به ارمنی و فارسی و سفرنامه برادران شرلی را به فارسی در آورده بود و این یکی در 1330 به چاپ رسیده است (مشار 962). اوانس خان در سال های 1312-1309 ق به کارهای سیاسی ایران می پرداخته است و در نسخه ما گذشته از گزارش سفر اوانس خان تاریخ خاندان قاجار و ترجمه کتاب وزیر مختار آمریکا در ایران است که در نزدیکی های سال 1882 و 1883م در ایران مأموریت داشته است.

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 82- د

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 249 گ، 11 سطر (5/5×11)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 1- 316].

• سفرنامه ادوارد شاطن / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye edvārd šāten

مترجم: عبد الحسين بن محمد تقی خان، ق 13 قمری.

تاریخ ترجمه: 1292 ق.

شهرستان شیاکجيا (Chioggia) که فاصله آن تا شهر ونیز دو ساعت راه است مورد بازدید ادوارد شاطن قرار گرفته و او پس از دیدار از اوضاع جغرافیایی و آثار تاریخی محل، این سفرنامه را تدوین کرده است که بعدها آن مورد پسند عبدالحسین خان مترجم قرار می گیرد و او آن را ترجمه می نماید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 604/1

آغاز: ترجمه و تحریر خانه زاد دولت جاوید مدت عبد الحسين بن محمد تقی خان پیشخدمت شاگرد اطاق موسیو بروسکی معلم، در شرح سیاحت ... ادوارد شاطن به شهر؛ انجام: که از روی مهربانی و صداقت ایشان را نصیحت نمائیم که هر وقت عزیمت سیاحت و مسافرت شهر شیا کجیا را کند البته بروی قایق سوار نشده و با کشتی دودی بروند. (ترجمه 1292).

خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملا عبد الحسين ابن محمد تقی خان، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 40 ص، 17 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 16/5×20 سم [ف: 2 - 112].

• سفرنامه ادیب الممالك به عتبات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye adīb-ol-mamālek be ‘atabāt

ادیب الممالک، محمد صادق بن حسین، 1277 - 1336 قمری

(1918- 1861) adīb-ol-mamālek, mohammad sādeq ebn-e hoseyn

از تهران از محرم 1273 ق تا جمادی الثانی 1273 ق.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3749- ف

نسخه اصل: نسخه دکتر محمد مقیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 190 گ [فیلمها ف: 2 - 242].

• سفرنامه ارمنستان - ایران - عثمانی (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye armanestān - īrān - 'osmānī (t.)

تاریخ ترجمه: 18 ذیقعده 1316 ق.

ترجمه مهدی، جلد اول سفرنامه ای است راجع به کشور عثمانی ارمنستان و ایران بدون ذكر تاریخ و نام سیاح و زبان اصلی این رساله. مطالب این سفرنامه ضمن پنجاه و نه قضیه و منزل تنظیم و مشروح است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2266

آغاز: ارمنستان - ایران - عثمانی. بسمله. در بیان اردو در موقع اطيب و اولین اخبارات جنگ نجیب و فوت شدن سلطان عثمانی سلطان محمود. روز بیست و هشتم ماه ژویل را در یکی از دره های مرتفع کوه المپ که در امتداد را تایچانلو و بورسه واقع بود بسر کردیم همین که هنگام غروب شد کاروانان ما متفرق شدند جمعی از همراهان سفر توی جنگلستان در دامنه کوه بسمت شمال اردو زده بودند من با متر جم خود و یکی از مکاریهائیکه که بما قاطر کرایه داده بودند عقب مانده بودیم و از طرف دیگر بخانه -

ییلاقی ایلاتی که در آن نزدیکی بودند رفتیم در ورود ما بآنجا دستجات چندی از نظام عثمانی که از خستگی سخت فرومانده بودند بآنجا رسیدند و در اردوی ترکمانها اضطرابی بود ... الى آخر؛ انجام: قضیه پنجاه و هشتم ... ما کوههای ولکاینکی که در امتداد خود مثل یک برآمدگی در سلسله خيال بحاصل آورده در سمت راست خودمان یعنی در سمت مغرب گذاشتیم و شروع براه کرده در ساحل شرقی دریاچه روی خاک آهکی حرکت کردیم از این ببعد در امتداد راه وان و محالات آن شهر داخل میشویم که تفصيل آنجاها را در جلد ثانی بیان خواهیم کرد. تمت الكتاب بعون الملک الوهاب بيد خانه زاد آستان مبارک لشکر نویس ترجمه مهدی 18 شهر ذیقعده 1316.

خط: نستعلیق خفي، كا: محمدرضای متخلص بصفا و ملقب بسلطان الكتاب لشکر نویس، تا: 1316ق، کاغذ: فرنگی چهره ای رنگ، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 381 ص، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 5 - 510].

سفرنامه اروپا > سفرنامه.

سفرنامه اروپا > سفرنامه فرنگستان.

• سفرنامه از تهران به شیراز / سفرنامه / فارسی

safar-nāme az tehrān be šīrāz

نظام الملک، عبد الوهاب خان بن كاظم خان، 1265 - 1335 قمری

(1917 -1849) nezām-ol-molk, 'abd-ol-vahhāb xān ebn-e kāzem xān

شرح بازگشت نظام الملک دوم است از شیراز به طهران پس از برکنار شدن از حکومت فارس.

چاپ: به کوشش ایرج افشار، فرهنگ ایران زمین، 13 (1344): 188- 178.

[نسخه های منزوی 4024].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6396- عکس

نسخه اصل: نسخه حسین ثقفی اعزاز؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 139 [فیلمها ف: 3 - 250].

• سفرنامه از قوچان تا دامغان / تاریخ / فارسی

safar-nāme az qūčān tā dāmqān

شجاع الدوله، محمد ناصر خان، ق 14 قمری

šojāʻ-od-dowle, mohammad nāser xān (-20c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18098

آغاز: می ایم که بالتجابدربار دولت برویم من هم؛ انجام: هرچه لازمه مسافرین است ... نیست.

خط: نستعلیق شکسته، كاتب = مؤلف، تا: 1311ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه].

سفرنامه استانلی > سفرنامه آفريقا.

• سفرنامه استر آباد - سفرنامه لوات = ترجمه مسافرت نامه لوات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye estarābād = safar-nāme-ye lovāt = t.-ye mosāferat-nāme-ye lovāt

مترجم: رحیم بن حكيم الممالک، ق 14 قمری.

از کلنل لوات، قونسول دولت بهیه انگلیس (ترجمه رحيم بن حکیم الممالک) که نامش در ترجمه های انگلیسی او یاد شده و او در 1299-1302 ق بوده است. در زمان وزارت خارجه قوام الدوله نوشته شده و از کتاب سر جان ملکم در آن نام برده شده است. فصل دوازدهم آن در بیان ممالک شمالی ایران، فصل سیزدهم در بیان شرح احوال شاه و خانواده سلطنت و وزراء، فصل چهاردهم در بیان وضع حکومت ایران و فصل پانزدهم در بيان تعلیم و تربیت ایران است. ترجمه مسافرت نامه او از تهران به استراباد و تعیین وضع جغرافیای عرض راه تهران به استراباد ما بين سنه 1881 و سنه 1882 مسیحی مطابق سنه 1298 و سنه 1299 هجری است.

[فهرست انگلیسی صبا 67 و 195؛ نسخه های منزوی 4028؛ استرآباد نامه 215-263].

1. تهران: وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 6293

آغاز: یکی از اعمال مفیده و اجراآت نافعه برای دولت علیه ایران التزام یک مسلک و پولیتیک مخصوص است که در اقطار حجاز و عراق عرب مجری گردد؛ انجام: و ایشان از ترس تب و نوبه و گرما و پشه استر آباد فرار نموده به آن جا بیلاق آمده بودند.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ذیقعده 1300 ق؛ مجدول و مذهب به انضمام یک قطعه نقشه چاپی؛ جلد: میشن قهوه ای، 48 گ [نشريه: 2- 260].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4088- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 13].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4086

آغاز: طهران که حالیه پای تخت مملکت ایران است شهریست بسیار نیکو؛ انجام: در ایران به صلیب آویخته می شود.

از فصل یازدهم در احوال تهران آغاز می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1300ق، مجدول اکلیل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 49 گ، 12 سطر، اندازه: 16/5×24/4 سم [ف: 3 - 460].

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4910

خط: نستعلیق، کا: میرزا رحیم فرزانه، تا: یک شنبه 27 ذیقعده 1300ق؛ اهدایی: ایرج افشار، 25 آبان 1338؛ کاغذ: فرنگی، جلد: -

تیماج قهوه ای، 19 گ، 20 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 14 - 4011].

• سفرنامه استقبال حجاج / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye esteqbāl-e hojjāj

رضوی همدانی، حسین بن عبد الصمد، ق 14 قمری

razavī hamedānī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (-20c)

نگارنده در این رساله می گوید: چون مروج الأحكام شریعتمدار آقای حاج آقا محمد اخوی و همراهان در سفر مکه از طریق رشت دچار «وبا» شده و عده ای از آنان، مرده بودند، ما خواستیم در سفر برگشت، آنان را در کرمانشاه استقبال نماییم.

[نقباء البشر: 596؛ تاریخ مفصل همدان: 311/2].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14349/1

آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعدد خداوندی را سزاست که از قدرت كامله خود بدو حرف کن آفرینش عالم امکان را نمود و بید قدرت خود آدم ابوالبشر؛ انجام: بی سبب هر که مردم آزارد *** نیست شکی که خر بر او شرف دارد.

خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1308ق؛ کاغذ: فرنگی، 21 گ (1-21)، 11 سطر، اندازه: 6×12/5 سم [ف: 36 - 244].

• سفرنامه اصفهان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye esfahān

افضل الملک، غلامحسین بن مهدی، 1279-1348 قمری

(1930 - 1863) afzal-ol-molk, qolām-hoseyn ebn-e mahdī

تاریخ تأليف: جمعه 20 ربیع الثانی 1302 ق تا شنبه 27 ذیقعده 1303 ق.

گزارش مختصری است از جغرافیای طبیعی و انسانی و اقتصادی اصفهان؛ مؤلف در آن محلات، بلوکات و عمارت شهر را نام برده و به صورت کوتاه درباره هرکدام شرحی داده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7976

آغاز: اصفهان، مفضل بن سعد کتابی درباره اصفهان نوشته و آنرا محاسن اصفهان خوانده است؛ انجام: در سرحد میانه فارس و ملک ری که یزد در آن و دار الحكومة آنجاست واقع شده الحمدلله رب العالمين.

خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک فرزند مؤلف «غلامرضا زندی» به تاریخ 15 خرداد 1314؛ جلد: مقوا مشکی، 50 گ، 18 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 26 - 457].

• سفرنامه اصفهان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye esfahān

ملک المورخین، عبد الحسين بن هداية الله، 1290 - 1352 قمری

(1934 - 1873) malek-ol-movarrexīn, 'abd-ol-hoseyn ebn-e hedāyat ol-lah

اهدا به: میرزا حسن مستوفی الممالك رئيس الوزرا.

سفرنامه عبدالحسین ملک المورخین کاشانی است و تاریخ و جغرافیای سپاهان را در آن آورده (روز جمعه 17 ربیع الاول /1322 تا پنج شنبه 16 ذیحجه 1322) و در زمان احمد شاه ساخته و به نام این شاه و میرزا حسن مستوفی الممالك رئيس الوزرا است. کتاب شرح سفر او است از تهران تا سپاهان با صمصام السلطنه بختیاری فرمانروای سپاهان. وی در این سفرنامه گزارشی از تاریخ و جغرافیای اصفهان نیز ارائه داده و به ذکر آثار قدیمه و بقاع متبرکه و جاهای دیدنی اصفهان پرداخته است.

آغاز: جلد اول تاریخ اصفهان. بسمله. الحمدلله الذي صير التواريخ الماضية تبصرة للمستقبلين ...... و بعد چنین می نگارد.

چاپ: به کوشش رسول جعفریان و عارف رمضان، میراث اسلامی ایران، 3 (1375): ص 17-62 (بخشی از آن).

[اثر آفرینان 282/5؛ فهرستواره منزوی 96/1 -97؛ نسخه های منزوی 4013/6].

1. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 361- ج

آغاز: برابر؛ انجام: و تمام طوائف و مذاهب مقدم بر رافضی باشند بتاریخ پنج شنبه شانزدهم شهر ذی حجه هزارو و سیصد و سی و دو هجری با تمام پذیرفت.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، 164 گ، 14 سطر (12×18)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: - 139].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2210- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 120].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1771

آغاز: برابر؛ انجام: چهل ستون بیست ستون دارد عکس آنها در تالاب روبروی عمارت افتاده چهل ستون بنظر می آید. ملک المورخین، بتاریخ شهر رجب المرجب هزار و سیصد و سی و سه با تمام پذیرفت.

سخه اصل: کتابخانه ای در شهر باکو، جمهوری آذربایجان؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: رجب 1333 ق؛ محشی؛ 320 ص، 12 سطر [عکسی ف: 5 - 220].

• سفرنامه اصفهان / سفرنامه فارسی

safar-nāme-ye esfahān

لواسانی، عیسی بن شكر الله، 1277 - 1364 قمری

(1945 - 1861) lavāsānī, ‘īsā ebn-e šokr-ol-lāh

این سفر روز چهارشنبه پانزدهم ذیقعده 1302 از تهران شروع شده و لواسانی از راه قم به اصفهان رفته و ششم صفر 1303 از -

همان راه بازگشته است. این سفرنامه مختصر به درخواست میرزا صدرا که اندکی همسفر نگارنده بود، نگاشته شده و بیشتر به ستایش آنان را که ملاقات کرده یا او را ضیافت نموده اند پرداخته و در آن معلومات جغرافیائی و یا تاریخی بسیار اندک آمده است.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1634

آغاز: شکر و سپاس خارج از حد و قیاس یگانه ای از سزاست که هستی ممکنات ذره ای از اشعه قدرت و توانائی او است؛ انجام تمام شد آن چه بطرز اختصار از زمان حرکت به اصفهان تا اوان مراجعت نوشته شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 33 گ، 11 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5 - 43].

• سفرنامه اصفهان = روزنامه مسافرت / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye esfahān = rūznāma-ye mosāferat

گزارش سفر ظل السلطان پسر ناصرالدین شاه به اصفهان.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6939/2

آغاز: روزنامه مسافرت موکب فیروز کوکب حضرت ... ظل السلطان ... بصفحات ایالت حکمرانی؛ انجام: شرفیابی شد مرد مسعودی دریغ است.

بی کا، بی تا؛ 8 گ (9پ -16) [ف: 5 - 107].

• سفرنامه اصفهان / اخلاق / فارسی

safar-nāme-ye esfahan

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2205/1

آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد چون یکی از شرایط مهمه تكميل شدن انسانی ... مسافرت نمودن است؛ انجام: برای عرض تشکر کند پلاسید (؟) - مدیحه ای که در آن نیست قدر یک درهم.

از 7 صفر 1343 از خانه منتصر السلطان در زرگنده تا بازگشت به تهران به خانه منتصر السلطان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 23 گ (1پ- 23ر)، 9 سطر (12×17)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 9 - 885].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20158

بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه].

• سفرنامه اصفهان - مشهد / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye esfahān - mašhad

سفرنامه کوتاه و مختصری است که در آن مؤلف وقایع و مشاهدات مسافرت خود را که در سال 1318 از اصفهان به مشهد از راه اصفهان، اقر، شاه عبدالعظیم، نیشابور، مشهد و بالعکس نموده، به طور اجمالی یادداشت نموده است. او در این سفرنامه اسامی منازلی که اقامت نموده و افرادی که با آنها ملاقات داشته و شهرهایی که وارد شده ذکر نموده است. گویا مؤلف از صاحب منصبان دولتی در اصفهان بوده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5396- 27/66

آغاز: بسمله بتاریخ روز سه شنبه ششم شهر ذی قعده الحرام 1318 طرف عصر از اصفهان بسمت آرادان به اتفاق مقرب الحضرة میرزا محمد خان حرکت نموده حوالی غروب؛ انجام: امید است از حضرت احدیت زیارت های این عبد ذلیل را قبول درگاه خویش فرمايد والسلام من التبع الهدی.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1318 ق، جلد: کاغذ، 20 گ، 12 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 4 - 2308].

• سفرنامه اصفهان و فارس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye esfahān va fārs

اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313ق).

تاریخ تأليف: 1303 ق.

نویسنده که یکی از درباریان ناصرالدین شاه بوده بر حسب امر آن شاه خلعتی برای ظل السلطان فرمانفرمای اصفهانی می برد، وی پس از ورود به اصفهان و اهداء خلعت به ظل السلطان و شاهزاده جلال الدوله و صاحب دیوان به شیراز عزیمت می کند. این رساله حاوی شرح مسافرت او از زمان حرکت از تهران تا وقت بازگشت به تهران است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 424

آغاز: بسمله. حرکت از طهران يوم سه شنبه دهم شهر شوال 22 سرطان يکساعت بغروب مانده سوار شده با میرزا یوسف خان و ایلی بیک و سلطانعلی بیک از دروازه گمرک بیرون آمد؛ انجام: وارد دارالخلافه شدیم و بلا تأمل در سلطنت آباد بزیارت خاکپای مبارک همیونی ارواحنا فداه مشرف شده سجده شکر بجای آورد.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1303 ق، جا: تهران، کاغذ: فلفل نمکی، جلد: تیماج قرمز، 23 گ، 11 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1 - 405].

• سفرنامه اعتماد نظام / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye e‘temād nezām

اعتماد نظام، على، ق 14 قمری

eʻtemād nezām, “alī (-20c)

در زیارت عتبات از 5 شوال 1300 تا ذیقعده 1306، تحریر میرزا ابراهیم سررشته دار مستوفی برای سفر پنجم.

[فهرستواره منزوی 89/1].

مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه: 212 فرخ

آغاز: بیاری دادار پاک يزدان بخشنده مهربان جرم پوش می نویسم.

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1306 ق، جا: تبریز؛ کاغذ فستقی؛ مهر: على نظام اعتماد مورخ 1308، جلد: تیماج قهوه ای، 46 گ، اندازه: 12×19/5 سم [ف: - 104].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3666-ف و 4518- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 218 و 3- 67].

• سفرنامه افضل الملك / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye afzal-ol-molk

افضل الملک، غلامحسین بن مهدی، 1279-1348 قمری

(1930 - 1863) afzal-ol-molk, qolām-hoseyn ebn-e mahdī

سفرنامه ای است که از تهران به خراسان و کرمان رفته است.

مشهد، ادبیات، شماره نسخه: 33 فرخ

آغاز: بسمله بحمدالله بار سیم است که این بنده میرزا غلامحسین خان افضل الملك مستوفی دیوان اعلى از طهران بخراسان حرکت کرده، انجام این اوراق خواهند نمود وَ بِاللَّهِ التَّوْفِيقُ وَ عَلَيْهِ التَّوَكُّلِ فِي بَلْدَةٍ كِرْمَانَ انشاء اللَّهُ.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ مهر: افضل الملک، «صدراعظم»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 125 گ، 13 سطر (10/5×18)، اندازه: 12×17 سم [ف: - 103].

• سفرنامه امریکای جنوبی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye āmrīkā-ye jonūbī

به سال 1864م در جزائر مالوئين دولت فرانسه قرار گاهی برای خود ایجاد می کند و چون این ناحیت از مستملکات اسپانیا در آن زمان بوده، آن دولت در مقام اعتراض برمی آید و با گفتگوهایی سرانجام فرانسوی ها تسلیم نظر اسپانیولی ها می شوند و قرارگاه مذکور را به آنها تسلیم می کنند. نویسنده از طرف فرانسوی ها به آن جا می رود تا در تسلیم محل شرکت و نظارت نماید. او پس از یک سفر دریایی به آن ناحیت می رسد و پس از تسلیم مالوئین به صفحات هند شرقی و سواحل آمریکای جنوبی می رود و این سفرنامه را که حاوی مشاهدات او در این سفر است فراهم می آورد. این نسخه جلد دوم کتاب سفرنامه آمریکای جنوبی است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1819

آغاز: بسمله، فصل دوم قسمت اول، عزیمت از خاک فرانسه تا عبور؛ انجام: تا امروز مسافرت ما دو سال و چهار ماه طول کشیده بود. تمام شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل قرمز، 178 گ، 19 سطر (11/5×24/5)، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 4 - 268].

سفرنامه امین الملک به فرنگ > مخزن الوقایع.

• سفرنامه امین لشکر خراسان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye amīn-e laškar-e xorāsān

از روز دوشنبه 5 شعبان 1300 قوی نیل تا چهارشنبه 7 ذیحجه، همراه شاه.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3665- ف

نسخه اصل: فرخ ش 128؛ بی کا، بی تا؛ با دستخط هایی از ناصرالدین شاه [فيلمها ف: 2 - 217].

سفرنامه انگلستان > حیرت نامه.

سفرنامه ایران > سفرنامه محمد رضا بیک.

• سفرنامه ایران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye īrān

گویا از یک فرنگی معاصر ناصرالدین شاه با یک ایرانی آزادمنش و آشنای به اوضاع فرنگی، درباره اوضاع اجتماعی و جغرافیایی ایران است و در آن از مرگ میرزا سعید خان و از سال 1884 یاد شده و مؤلف گویا از درباریان ظل السلطان است و از برخی از رفتارهای او یاد می کند. چنین است نسخه: فصل ششم امم و طوایف مختلفه ایران؛ فصل هفتم شرایط خدمت در ایران؛ فصل هشتم ناصرالدین شاه و خانواده سلطنتی؛ فصل نهم شرح حالی از بعضی امتیازات دولت ایران؛ فصل دهم تفرج در کوه ها؛ فصل یازدهم نظر اجمالی بر صنایع ایران؛ فصل دوازدهم فرقه های مذهبی و حکمتی ایران؛ فصل سیزدهم شیعه ها و تعزیه ها؛ فصل چهاردهم مکنت و محصولات و تجارت ایران؛ فصل پانزدهم شرع و عرف یعنی قوانین ایران؛ فصل شانزدهم بعضی امکنه بعیده ایران؛ فصل هفدهم وضع پلیتیکی ایران.

تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 184

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی (98/1) تکمیل گردید. نیمه نخستین کتاب (ص 1-135) در نسخه نیست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ گویا نسخه اصل است؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 630].

• سفرنامه ایران = شرح سیاحت مسیو چیریکف روسی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye īrān = š.-e sīyāhat mūsīyo čīrīkof-e rūsī

مترجم: آبکار مسیحی، ق 14 قمری.

تاریخ ترجمه: 1305 ق.

ترجمه آبکار از روسی به فارسی. مؤلف روسی این سفرنامه تا بوشهر رفته بوده است.

چاپ: هاشم محدث آن را با مقدمه ایرج افشار چاپ کرده است.

تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 6291

آغاز: این کتاب شرح سیاحت مسيو چیر یکف سرهنگ روسی است در ممالک محروسه ایران که بزبان روسی تألیف کرده؛ انجام: و نیم فرسخ از او را امان دورتر واقع است همه این قراء در سر حد عثمانی واقع شده است.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، جلد: مخمل بنفش، 303 ص، قطع: رحلي [نشریه: 2 - 263].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1633 و 4085- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 121 و 3 - 12].

• سفرنامه ایران و آسیای میانه / سفرنامه فارسی

safar-nāme-ye īrān va āsīyā-ye mīyāna

سفرنامه شخصی است از اهالی هونگری و متولد 1832 میلادی بوده و در سال 1863، به مدت هشت ماه از دَارُ الخلافه طهران تا خیوه و بخارا و سمرقند در لباس مسلمانی و درویشی مسافرت و سیاحت کرده و در بعضی موارد خود را به نام رشدى افندی معرفی کرده است و در آغاز آن می گوید: این سفرنامه دارای دو بخش است: 1. تاریخ رفتن طهران و مراجعت نمودن؛ 2. تاریخ و جغرافيا و حساب دولتی و سایر چیزهایی که به زندگی بسته است. این دو بخش دارای 24 باب می باشد.

قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 257

آغاز: از دار الخلافه طهران دور صحرای ترکمان تا خيوه و بخارا؛ انجام: و مثل درویش در آن ولایات سفر کردم.

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی (98/1) تکمیل شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 91 گ، 17 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 2 - 70].

• سفرنامه بحری / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye bahrī

مترجم: علی بن رضی حکیم باشی، ق 13 قمری.

اهداء به: ناصر الدین شاه.

این سفرنامه دریایی که از پارانا (Parana) بوئنز آیرز به طرف آسامیسیون (Assamption) اتفاق افتاده است وضع مردم میان این دو منطقه را از لحاظ بهداشتی روشن می کند و نیز اطلاعات جالب توجهی از جغرافیای محل به دست می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 604/4

آغاز: بسمله، مسافرت بحری از پارانای بوئنز آیرز بسمت آسامیسیون می باید که زمستان در بوئنز آیرز مکث و درنگ کرد؛ انجام: و کشتی ما بجهت اعلان دو توپ زد و در دویست ذرعی ساحل لنگر انداخت.

خط شکسته نستعلیق، كان محتملا عبدالحسين ابن محمد تقی خان، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 40 ص، 17 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 16/5×20 سم [ف: 2 - 114].

• سفرنامه بخارا = احوال سفر بخارا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye boxārā = ahvāl-e safar-e boxārā

سید عزت الله، ق 13 قمری

seyyed ‘ezzat-o-llāh (-19c)

سفرنامه بخارا سید عزة الله، از اتک تا کشمير تا تبت تا یار کند تا کاشغر تا فوقان فرقانه تا سمرقند تا بخارا تا بلخ و خلم تا کابل به راه بت با میان تا نیشابور و اتک، از 27 رجب 1227ق (15 اگوست 1812) تا ذیحجه 1228ق (16 دسامبر 1813). او به دستور وليم مور کرافت صاحب بهادر در 7 ربيع الثانی 1227 (20 اپریل 1812) از شاه جهان آباد روانه شده و هرچه خود دیده و شنیده و آن چه از حافظ فاضل خان دریافته در این کتاب آورده است.

1. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 531

خط: نستعلیق، كا: میرزا عباس علی، تا: 27 شوال 1235ق (21 اپریل 1830) [نشریه: 7 – 178].

2. تهران، مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 26- عکسی

بی کا، بی تا، 174گ [جنگ: 1 - 442].

• سفرنامه بخارا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye boxārā

فاضل خان، حافظ محمد

fāzel xān, hāfez mohammad

این سفرنامه را می توان تلخيص سفرنامه سید عزت الله خان دانست که از آن یاد شد. نویسنده این کتاب و عزت الله خان هردو کارمند کمپانی هند شرقی بوده اند.

تهران، مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 46- عکسی

بی کا، بی تا؛ 12گ [جنگ: 1- 459].

• سفرنامه بخارا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye boxārā

نویسنده گویا ایلچی دربار فتحعلی شاه بوده و به همراه خواجه خلیل فرستاده امیر بخارا از تهران رهسپار بخارا گردیده و -

گزارش منزل به منزل را در این سفرنامه شرح داده است. وی از سیف الله میرزا (گویا چهل و دومین پسر فتحعلی شاه باشد) و آصف الدوله حاکم خراسان و محمد زمان خان قاجار عضداله نیلو حاكم بسطام و حاجی سید اسماعیل مجتهد سبزواری و محمد تقی خان قاجار یاد کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2860

آغاز: الحمدلله عَلَى جَزِيلُ آلَائِهِ وَ جمیل نَعْمَائِهِ وَ الصلوة ... و بعد چون آفتاب سلطنت و خلافت ایندولت بیزوال از مكمن غيب طالع و آیات رفاه و آسایش ساطع گشت تدبيرات ملکی اولیای دولت از جذب قلوب و بسط عدل؛ انجام: چهارم طایقه نکهه که در چهار جاسكنا دارند: در مرو و در آخال و در تجن و در سرخس جمعیت آنها کلا هشتاد هزار خانوار می باشد و طایفه تکه دو تیره می شود اختمش و توختمش از این از این دو تیره تیره های علیحدہ سوا می شود.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: ترمه، 98 ص، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 10 - 202].

سفرنامه بلوچستان > روزنامه سفر بلوچستان.

• سفرنامه بلوچستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye balūčestān

علاء الملک، محمود بن على، 1258 - 1344 قمری

(1926 - 1842) ala-ol-molk, mahmud ebn-e all

گزارش روزانه سفر مأموریتی به بلوچستان است. آغاز حرکت از کرمان: سلخ شعبان 1319 ق. پایان سفر: چهارشنبه 15 ذیحجه همان سال.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9905

آغاز: بسمله. در باب سفر بلوچستان که اهمیت و اموراتی که باید در آن جا صورت انجام داده شود در جواب تلگراف های وزارت جلیله خارجه تلگرافا تحریرا اظهار و بیان نمودم؛ انجام: اعتقاد جدیدی بدولت پیدا کردند باقی بسته به توجهات آتیه است. تمام شد مختصر یادداشت ذیحجه 1319.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1319 ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج مشکی، 14 گ، 36 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 31 - 127].

• سفرنامه بلوچستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye balūčestān

مؤلف گویا یکی از منشیان و درباریان ظل السلطان بوده و اسم خود را ننوشته است.

[فهرستواره منزوی 99/1].

اصفهان؛ صارم الدوله (كتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 988

آغاز: منزل اول ماهان، از شهر تا ماهان هفت فرسنگ است بفرسنگ های اهالی کرمان که در حقیقت سه ربع فرسخ است در عرض راه آبادی نیست؛ انجام: و چه قسم از برای حفظ امنیت مالک و آسودگی رعیت لازم است مشروح بعرض خواهد رساند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 120 ص، 10 سطر (8×16)، اندازه: 12×20 سم [ف: - 109].

اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 11463

همان نسخه بالا [نشریه: 5 – 317].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7201- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3- 279].

• سفرنامه بلوچستان و سند / سفرنامه / انگلیسی

safar-name-ye balutestan va send Travels in Beloochistan and Sinde, accompagned by a geographical and historical account of those country with a map, by Henry Pottinger, London, 1816.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4308- ف

نسخه اصل: از روی چاپی؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 119].

• سفرنامه بنانيه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye bnānīye

رضائی، علیرضا بن داود، ق 14 قمری

rezā’I, ‘alī-rezā ebn-e dāvūd (-20c)

فصل و بابی ندارد وقایع روزانه سفر مؤلف است از روز اول تا روز یکصد و پنجم که خاتمه ایام سفرش می باشد.

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3330

آغاز: اول دفتر بنام ایزد دانا *** صانع و پروردگار وحی توانا. روز پنج شنبه یازدهم شهر محرم الحرام سنه یکهزار و سیصد و سیزده هجری مطابق قوى ئيل ترکی؛ انجام: نمودم پای استبداد پی از بهر تاریخش *** رضائی چون مکرر خواند بر من عدل مشروطه.

خط: نستعلیق زیبا، كا: علی اصغر بن داود، تا: 1313 ق؛ كاتب مقداری از اشعار مؤلف را در خاتمه افزوده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 101 گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 826].

• سفرنامه بنجامین = سفرنامه بنژامین امریکایی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye benjāmīn = safar-nāme-ye benžāmīn-e āmrīkāyī

بنجامین، سمیوئل گرین ویلر، 1837 - 1914 میلادی

(1914 - 1837) benjāmīn, samyū’el grīn vīler

مترجم: آوانس ارمنی، ق 14 قمری.

بنجامین در زمستان سال 1882 و 1883 به رأی مجلس شورای ممالک متحده امریکا به عنوان وزیر مختار به دربار ایران آمده و پس از آن که از کار دولتی کناره گرفت، با تجاربی که در این سفر به دست آورد به نگارش این کتاب به پرداخت. برخی از فصل های آن هم در روزنامه های امریکا به چاپ رسیده و دوباره نیز با افزودن مؤلف مطالبی بر آن و تغيير و تبدیل در آن در 17 فصل در 1887 چاپ شده است.

[نسخه های منزوی 4015؛ سفرنامه های انگلیسی جکتاجی ش 19؛ فهرست انگلیس صبا ص 10 و 108 و 206؛ نشریه 630/5].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3164- ف

نسخه اصل: دانش سرای عالی ش 184؛ کاتب = مؤلف، بی تا [فیلمها ف: 2 – 87].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3707

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 247 گ، 14 سطر، اندازه: 21/7×30/9 سم [ف:3-459].

3. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2257

آغاز: در زمستان سنه هزار و هشتصد و هشتاد و دو و سنه هزار و هشتصد و هشتاد و سه بر طبق مصلحت و صوا بدید مجلس وکلای ملتی ممالک متحده آمریکا که لازم دانستند سفارتی در پای تخت ایران داشته باشند (آرتور) رئیس جمهوری مصنف این کتاب را بسمت وزیر مختاری مأمور دربار ایران فرمود ... از بحر اسود تا سر حد ایران صبحی خوش از ماه مه کشتی ما بسمت طرابزان روانه بود در طرف دست راست ما سلسله از تپه های بلند آسیای صغیر با گردنه های متشعشع از اشعه آفتاب و مزین از نبات و گیاه دایمی مشهود بود؛ انجام: نصير الدوله متغیر شده گفت چرا راه مرا مسدود کردی تو که بیشتر از یک الاغ دار نیستی الاغدار فورا جوابداد منهم مثل تو حق دارم که ازین راه عبور کنم من آدمی هستم که خبر می رانم و شما خری هستید که ادم می رانید نصير الدوله از این جواب جسورانه مناسب الاغدار بقدری خوشش آمد که بنو کرهای خود امر نمود با الاغ دار کاری نداشته باشید. ترجمه خانه زاد دولت ابد مدت اوانس مترجم فرانسه و انگلیسی 3 شهر رجب المرجب 1305.

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305 ق؛ افتادگی: انجام؛ در حاشیه صفحه اول چنین رقم رفته: «این جلد اول کتاب بنجمن از اول الى آخر خوانده شد شهر رمضان 1305»؛ مجدول، با یک سرلوح؛ مهر: علی اکبر بن حسین الحسینی، اعتماد حضور؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوای روکش مخمل سرمه ای، 319 ص، 12 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 5-517].

4. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2348

آغاز فصل دهم تفرج در کوه های ایران وضع سر آسیاب حشمت الدوله نهایت مطلوب و خوش آیند بود وقتی شخص در جلو خان آن عمارت می نشست صدای آبی که بحوض میریخت مسموع بود و شخص می توانست ایام کار خود را با منتهای خوشگذرانی در آن جا بسر برد، انجام: آمریکائی ها که با هردو دولت (روس و انگلیس) سمت دوستی دارند اقبال حقیقی دولت روس را طالب اند ولی بهمان درجه آرزومند هستند که آن شوکت و اقبال مضر صلح و وجود یک ملت قدیمی مثل ملت ایران نباشد. ترجمه خانه زاد دولت ابد آیت او انس مترجم فرانسه و انگلیسی في غره شهر ذی قعدة الحرام سنه 1305.

جلد دوم سفرنامه وزیر مختار دولت متحده آمریکا به ایران است در باب ایران و ایرانیان که در 418 صفحه نگارش یافته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305 ق؛ افتادگی: انجام؛ با یک سرلوح مذهب، مجدول، با یک سرلوح اکلیلی، در حاشیه صفحه اول به خط ناصرالدین شاه چنین رقم رفته: «این 2 جلد کتاب بنجامین را هم تمام خوانده شد 1 قوئیل 1307»؛ مهر: علی اکبر بن حسین الحسینی، اعتماد حضور؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوای روکش مخمل بنفش، 418 ص، 12 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 5 - 519].

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 947

آغاز: بسمله. در زمستان سنه 1882 و سنه 1883 بر طبق مصلحت و صواب دید مجلس و کلای ملی ممالک متحده آمریکا لازم دانستند سفارتی در پایتخت ایران داشته باشند؛ انجام: ولی بهمان درجه آرزومند هستند که آن شوکت اقبال عنصر صلح و وجود یک ملت قدیمی ملت ایران نباشد.

خط نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه ساغری کاغذی سیاه، 251 گ، 14 سطر، اندازه: 17/3×22/3 سم [ف: 3- 459].

سفرنامه بنژامین امریکایی > سفرنامه بنجامین.

• سفرنامه به تهران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme be tehrān

سديد السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291-1362 قمری

(1943 - 1874) sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad

در 1307 ق.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4982/2- ف

نسخه اصل: دانشگاه 3984؛ بی کا، بیتا [فيلمها ف: 3 - 120].

• سفرنامه پروی سفلی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye perovī-ye soflā

کاشانی، علیقلی بن محمد باقر، ق 13 قمری

kāšānī, ‘alī-qolī ebn-e mohammad bāqer (-19c)

از: پول مار گوا؛ مترجم علیقلی کاشانی؛ نویسنده که از سیاحان -

قرن سیزدهم هجری است که از سال 1862 میلادی تا 1863 میلادی در ولایات « آنتر سيرا» و دره «هوار انکالکی» و صفحات پازونال از مضافات پروی سفلی سفر می کند و از وضع جغرافیای محل و آداب و رسوم و تجارت و زراعت آن سرزمین ها مطالب مختلف می آورد و در روزنامه تور دو مند چاپ می کند. این ترجمه از روی متن مندرج در تور دو مند فراهم آمده است البته با نواقص چند که آن نبودن شماره های مسلسل اصل روزنامه تور دو مند است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1847/1

آغاز: شرح مسافرت مسیو پولمار گوادر ولایات؛ انجام: در آن جا منزل گرفت ضعیفه که بیرون رفت خوابیدیم تا صبح بیدار نشدیم.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 104 ص (1-104)، 14 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 21×33 سم [ف: 4 - 303].

• سفرنامه تبت / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye tabbat

از جهانگرد اروپایی در 1897 م. جهانگرد اروپایی (زادگاهش فلورانس بوده) در سال 1897م به تبت رفته، دیدنی ها و رویدادهای سفرش را در این کتاب گرد آورده است، به خصوص از شکنجه و آزار بسیاری که از دست اهالی تبت دیده گزارش می دهد. ترجمه از متن انگلیسی است در نود فصل، که نسخه حاضر از فصل چهل و یکم تا آخر کتاب را در بردارد. این سفرنامه مصور است و در آن تصاویری از تبت و مردمان آن جا و مؤلف و همراهانش دیده می شود.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9904

آغاز: فصل چهل و یکم وقتی که در عدد اجزای من تخفيف یافت هر چیزی بنظر خوش میآمد بطرف شمال غربی تا سه ربع میل؛ انجام: و از بمبئی روانه موطن مالوف خود فلورانس شدم این بود سیاحت این بنده بخاک ممنوعه.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، با سرلوح مذهب، نسخه مصور است و نقاشی ها و عکس های فراوانی مربوط به سفر مؤلف دارد که از متن چاپی انگلیس اخذ شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 150 گ، 14 سطر، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 31 - 126].

• سفرنامه تبت و تاتار - سفرنامه موسیهوک / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye tabbat va tatar = safar-name-ye musihuk

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3738

آغاز: سفارت خانه های فرانسه در پیکن که زیر حکم پادشاه اول بود؛ انجام: وقتی که راحت می کنند در چادرهای مونگول.

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی (100/1) کامل شد. به تاتار و تبت از 1844 تا 1746؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 112 گ، 12 سطر، اندازه: 12/8×19/6 سم [ف: 3 - 467].

سفرنامه تبریز > سفرنامه آذربایجان.

• سفرنامه تبریز / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye tabrīz

ارکلی، واليخان بن سهراب، ق13 قمری

eraklī, valīxān ebn-e sohrāb (-19c)

اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313ق).

تاريخ تأليف: 1266 ق.

ارکلی بن سهراب مشهور به واليخان از طرف ناصر الدین شاه عازم تبریز می شود و حوادث ایام سفر را از روز حرکت از تهران تا روز ورود به تبریز را به رشته تحریر در می آورد و سپس وقایع باز گشت سفر خود را از تبریز به تهران با انشایی ادیبانه نه بسیار خواندنی و جالب توجه است. او پس از بازگشت به تهران در نیاوران به خدمت ناصرالدین شاه می رسد و این رساله را که گزارش این سفر است به عرض می رساند.

آغاز: بسمله، سپاس بی قیاس مر پادشاه ناسی راست و ستایش بی آلايش حكيم على الاطلاقی را سزاست که گنبد نه روزن خضرا دهليز بقعه الوهیت او است و عرصه شش گوشه غبر ابساط رقعه ربوبیت او ... .

انجام: پادشاهان افعال جان نثاران در درگاهت آشکار است و مملکت کل جهان در نظرت خار است ار کلی از تعویق روزنامه شرمسار.

چاپ: گنجینه بهارستان، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، زیر نظر فدائی عراقی، تهیه و تنظیم میر هاشم محدث، جلد اول، تهران، 1377ش، به کوشش جمشید کیان فر.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 409

آغاز: بسمله، سپاس بی قیاس مر پادشاه ناسیر است و ستایش بی آلايش حكيم على الاطلاقی را سزاست که گنبد نه درون خضر ادهليز بقعه الوهیت او است؛ انجام: پادشاهان افعال جان نثاران در درگاهت آشکار است و مملکت کل جهان در نظرت خار است ارکلی از تعویق روزنامه شرمسار.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1266 ق، جان تهران (احتمالا)؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 35 گ، 11 سطر (7×13/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 1-393].

• سفرنامه تبریز / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye tabrīz

مشتاقی نائینی، علی بن محمد، - 1328 قمری

(1910-) moštāqī nā’īnī, ‘alī ebn-e mohammad

تاریخ تأليف: 6 رمضان 1302 ق.

سفرنامه ای است که مؤلف در سفر خود از تهران به تبریز نگاشته است. شروع مسافرت 4 جمادی الثانی 1302 قو پایان آن شنبه 6 رمضان 1302 ق بوده است. مؤلف در این سفرنامه در شرح وقایع هر روز، ابتدا دو سطر در وقایع آن روز ذکر می کند و بعد اشعاری را از خود و دیگران در چند بیت می آورد و سپس ادامه وقایع آن روز را در چند سطر دیگر بیان می کند. این سفرنامه غیر از کتاب تحفة الفقراء است که سفرنامه مؤلف به مشهد می باشد.

[نسخه های منزوی 3996/6].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7923

آغاز: روز شنبه 4 جمادی الاخر 1302 اول سال تخاتوی ئیل و نخستین روز بهار است خدای سزای پرستش، مبارک فرماید این سال را بر بندگان حق دوست حقگزار. بر تدارک سفر تبریز در خدمت سر کار با اقبال جنرال صاحب اداره حکومت شقاقی و افواج آن شورها و گفتگوها داریم؛ انجام: شب یکشنبه بهار تخاو قوي ئيل منقضی شد به ما بی آن که فیضی برده باشیم.

خط: نستعلیق شکسته، كاتب = مؤلف، تا: 1302 ق؛ مهر: «فتح الله طباطبایی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 184 گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 26 - 404].

• سفرنامه ترکستان = سیاحت نامه ترکستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye torkestān = sīyāhat nāme-ye torkestān

مترجم: ماردروس، ق 19 میلادی.

اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار.

تاریخ ترجمه: 1286 ق.

پاشینو نایب سفارت روسیه در تهران به ترکستان سفر می کند و در این سفر اطلاع کاملی از اوضاع و احوال و گذران مردم آن سامان حاصل می نماید و از متصرفات جدید دولت روسیه مطالب جامعی فراهم می آورد و به زبان روسی کتابی می نویسد و یک نسخه از کتاب خود را به ناصرالدین شاه تقدیم می کند. ناصرالدین شاه به ما دروس داود خائف دستور می دهد تا آن را ترجمه کند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1761

آغاز: بسمه، قبل از این که این حقیر شروع بتألیف این کتاب نماید لازم شمرد؛ انجام: اگر سهو یا خلافی در نوشته جات واقع شده باشد عمد نبوده است

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286 ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول مذهب، در اول نسخه نقشه کامل مملکت ترکستان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور سبز، 155 گ، 15 سطر (13/5×22)، اندازه: 22×30 سم [ف: 4 - 218].

• سفرنامه ترکستان مسیو موزر / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye torkestān-e mūsīyo mūzer

مترجم: مترجم، میرزا علیخان، ق13 قمری.

مسيو موزر از مسکو عازم ترکستان می شود تا از متصرفات جدید دولت روسیه اطلاع پیدا کند. او چون به حوالی خیوق و چهار جوی می رسد قسمت اول کتاب خود را به پایان می برد و به قسمت دوم می پردازد. قسمت دوم از کتاب او شرح مسافرت او در نواحی چهار جوی و خيوق است. او در این قسمت مطالب مفصلی از دیدنی ها و آداب و رسوم و عادات و اخلاق مردم آن سامان نقل می کند که واجد مطالب زیادی در مسائل مردم شناسی و جغرافیایی است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1798

آغاز: ترجمه بقیه مسافرت مسیو موزر از مسکو بترکستان است بولایتی رسیدم؛ انجام: مواجب قشون داده می شود داخل جیب رؤسا می گردد.

جلد دوم؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 91 گ، 31 سطر (25x13/5)، اندازه: 21×32/5سم [ف: 4 - 252].

• سفرنامه ترکمنستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye torkamanestān

قره گزلو همدانی، عبدالله بن مصطفی قلی، ق13 قمری

qara-gozlū hamedānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mostafà qolī (-19c)

تاریخ تأليف: 1296 ق.

عبدالله پسر مصطفی قلیخان اعتماد السلطنه قراگزلو، ملقب به ساعد السلطنه از خانان ایل قراگزلوی همدان، که در 1294 ق از سوی دولت ایران به سمت سرحد داری به سرخس می رود. پس از دو سال که در سرزمین ترکمن زیسته آگاهی های خود را از دو ایل تکه و سالور و اطلاعات جغرافیای آن سرزمین و آداب و رسوم مردم آن جا را در این سفرنامه آورده است.

آغاز: بسمله، چون در عهد فرخنده عصر پاینده سر کار بندگان اعلیحضرت اقدس همایون شاهنشاه.

چاپ: این سفرنامه به نام «دیار ترکمن» (سفرنامه پسر اعتماد السلطنه) به کوشش حسین صمدی 1371 ش، 1286 ص چاپ شده.

[فهرستواره منزوی 89/1].

1. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1722

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با افزوده ای در 29 ص؛ اهدایی: عنایت الله مجیدی؛ کاغذ: طوسی فرنگی، 30 گ، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 3 - 173].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 547

آغاز: برابر؛ انجام: ولی بجهت حرمت نوشید خان در میان ایل اسمی از او برده می شود.

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی (100/1) کامل شد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1296 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 270 گ، 11 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 2 - 39].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1680- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 120].

• سفر نامه تفلیس / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye teflis

انصاری، تقی بن محمد هاشم، ق14 قمری

ansārī, taqī ebn-e mohammad hāšem (-20c)

سفرنامه ای است از میرزا طبيب که به امر ناصر الدین شاه قاجار به همراهی شاهزاده حشمت الدوله حمزه میرزا سفیر کبیر ایران در روسیه برای ابراز تهنیت به حضور امپراطور روسيه الكساندر دوم به سوی تفلیس عزیمت نموده و یادداشت هایی از این مسافرت ثبت کرده که در خور توجه است، وی با درج روز و تاريخ رخدادهایی که اتفاق افتاده به موقیعت جغرافیایی، اقتصادی و سوق الجیشی مناطق نیز پرداخته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13174

آغاز: روز پنج شنبه 29 جمادی الاولی 1288 هجری مطابق قوی ئيل حسب الامر جهان مطاع اعليحضرت اقدس همایون شاهنشاه ایران؛ انجام: چهارشنبه 26 شعبان از قزوین بجانب دار الخلافه طهران روانه شدم شب جمعه 28، هنگام طلوع فجر به دار الخلافه وارد گردیم.

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف (به احتمال زیاد)، تان 1288ق؛ دارای یک نقشه جغرفیایی خطی آب رنگی نفیس در برگ 49 با هنرمندی خاص ترسیم گردیده و موقعیت جغرفیایی منطقه انزلی گیلان را در آن به نمایش در آورده؛ کاغذ: فرنگی، 50 گ، 12 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 33 - 337].

• سفرنامه تفلیس - تهران / سفرنامه / فارسی

safar-nāmeye teflīs - tehrān

اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری

(1896 - 1843) e-temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī

کاتب در آغاز نسخه نوشته: «مراد سفرنامه جناب شوکت مآب صنيع الدوله دام اقباله العالی است که در ایام غیاب از رکاب ظفر انتساب مبارک به اترکی از سفر خیریت اثر فرنگستان مرقوم داشته اند تا ورود به دارالخلافه». مؤلف خود تصریح می کند که از یک شنبه 6 رجب 1290 هجری مطابق 1873 شمسی که ناصر الدین شاه از تفلیس به راه باد کوبه به جانب ایروان حرکت کرده وی را مأمور کرده است که برای حمل بارهای دولتی و بنه و ... مردم چند روزی در تفلیس بماند و سرانجام در غره شعبان 1290 وارد تهران شده و شرح این سفر را روزبه روز یادداشت کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2312

آغاز: ظهر یکشنبه ششم شهر رجب سنه؛ انجام: سنه 1290 هجری مطابق سنه 1873.

خط: نسخ تعليق، كا: على منشی نایینی، تا: جمادی الاول 1291 ق؛ این کتاب در الذریعه به نام سفرنامه فرنگستان آمده و به نسخه ای از آن اشاره شده که آن نیز به خط میرزا علیخان مترجم و در 199 برگ و در کتابخانه آستان قدس رضوی است و تاریخ اتمام کتابت آن نسخه نیز 1291 است (الذریعه ج 12 ص 189)، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن خرمایی، 105 ص، 10 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 6- 270].

• سفرنامه تونس (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye tūnes (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، قرن 14 قمری

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: قرن 13.

دکتر رباتل و دکتر تیران با کشتی متعلق به کمپانی والری به نام باستيا بتونس می روند و در آن جا پس از گردش در نقاط مختلف تونس سفرنامه خود را که حاوی اطلاعات ذی قیمتی درباره مسائل جغرافیایی و مطالب مردم شناسی و شهرهای ناحیه تونس است به رشته تحریر در می آورند که ضمن آن از ورود قوم عرب و دین اسلام به آن ناحیه سخنان زیادی به میان می آید. پس از گذشت در تونس در بیست و هشتم آوریل 1874 میلادی از آن جا به سمت فرانسه باز گشت می نمایند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1841/1

آغاز: در خصوص مسافرت در مملکت تونیس واقعه در شمال اقلیم؛ انجام: از شهر تونیس بکشتی نشسته بصوب مملکت فرانسه عازم گردیدیم.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل سبز، 68 ص (1-68)، 14 سطر (12×22)، اندازه: 20/5×33

سم [ف: 4 - 291].

• سفرنامه تهران / سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme-ye tehrān

مظفر الدین قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324 قمری

(1906- 1853) mozaffar-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān

شرح مسافرت مظفرالدین میرزا ولیعهد است از شهر تبریز به دارالخلافه تهران به تقرير مشارالیه.

1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2320

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - فصل اول از ابتدای حرکت از تبریز تا ورود دارالخلافه. امروز که روز پنج شنبه بیست و هفتم ماه محرم الحرام سال 1306 است یکساعت و پنج دقیقه بغروب مانده با اهل اندرون وداع نموده عازم دارالخلافه شده حقيقة دوری از خانه و زندگی بسیار سخت است ليكن امر همایونی روحنا فداه را نمی توان تأخیر کرد؛ انجام: امروز که روز شنبه هشتم شهر حال است وارد باسمنج شدیم اعتضاد السلطنة شعاع السلطنة آقای میرزا ابوالفتح باستقبال آمده بودند ... حمد خدای را بجا آورده که از زحمت و صدمات این سفر صعب تر از سقر مستخلص شدیم خیلی از ملاقات سرور السلطنة مشعوف شدم. كتبه جان نثار وجود مسعود مبارک حضرت اشرف اقدس امجد اسعد ارفع والا سرکار ولیعهد روحی و روح العالمين فداه محمدرضای منشی 1306.

خط: شکسته تحریری، كا: محمدرضا منشی، تا: 1306 ق؛ مجدول، دارای 36 قطعه عکس چاپی سیاه و سفید از امکنه و مناظر بین راه مسافرت؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوای روکش مخمل زرد لیمویی، 150 ص، 15 سطر، اندازه: 19/4×29 سم [ف: 5 - 543].

سفرنامه تهران به فارس > سفرنامه فارس.

• سفرنامه تهران - شاهرود - طوس / سفرنامه فارسی

safar-nāme-ye tehrān - šāhrūd - tūs

در این سفرنامه از منازل میان تهران و شاهرود طوس از رهگذر جغرافیایی بحث شده و مالیات و معادن هر شهر و دهی هم در آن یاد شده است. این سفر دویست روزه از صفر تا دوم رمضان 1293 ق که 1078 میل (نزدیک 550 فرسنگ) در آن پیموده شده برای کشیدن خط تلگرافی از مشهد تا شاهرود بوده است، 290 میل طول مسافت آن بوده است.

تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 170- ج

آغاز: هو. حسب الفرمایش سرکار جناب مخبر الدوله نهم شهر صفر المظفر از دارالخلافه مبارکه بسمت ارض اقدس حرکت نموده تفصیل یازده منزل از دارالخلافه الى شاهرود از این قرار است: منزل اول از دروازه مشهد مقدس الی خاتون آباد هجده میل و نیم انگلیسی مسافت دارد؛ انجام: واضح تر معلوم می شود. این سفرنامه امروز پنج شنبه سلخ شهر رمضان المبارک سنه 1293 باتمام رسید. ناظم تلگرافخانه مبار که دولت علیه ایران.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: مخبر السلطنه بوده ولی از بازار خریده شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 38 گ، 19 سطر (9×16/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: - 140].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2211- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 118].

• سفرنامه تهران - قزوین / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye tehrān - qazvīn

شرح مأموریت چهارده روزه مأموری است از تهران به قزوین و مراجعت وی که به امر ناصرالدین شاه قاجار انجام گرفته و در این سفرنامه این مأمور ذکر نشده است. این سفر از تاریخ یکشنبه اول جمادی الثانی سال 1266 ق شروع و در روز شنبه چهاردهم شهر جمادی الثانی همان سال اتمام پذیرفته است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2001

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ. چون حسب الامر سرکار اقدس شهریاری روحی فداه این چاکر فدوی جان نثار مأمور برفتن قزوین شده و بیمن اقبال و مرحمت خسروی حامل خلعت حاکم آنجا گردیده از جانب سنی الجوانب بندگان اقدس شهریاری اشارت رفت که از تاريخ حركت بقزوین الى يوم ورود بدار الخلافه وقایعی که در اوقات ذهاب و ایاب و توقف در آنجا این فدوی بچشم مشاهده کند یا بگوش بشنود بدون کذب و اختلاط و خلاف آنچه مقرون بصدق و حقیقت است من البدو الى الختم در خاکپای مبارک بمعرض عرض رساند لهذا وقایع را مفصلا و مشروحا نوشته بنظر مبارک همیون میرساند که بتاريخ یکشنبه اول شهر جمادی الثانی سنه 1266 يک ساعت از طلوع آفتاب گذشته از دارالخلافه حرکت نموده در عرض راه چند نفر ساربان را دیده که اشتران زیادی قطار کرده روانه بودند از ساربانان سؤال نمودم که از کجا می آئید و بکجا می روید جواب

گفتند گندم برده بودیم بدار الخلافة فروختیم و می رویم بولایت ساوجبلاغ سئوال کردم که بدارالخلافه گندم را خرواری چند فروخته اید گفتند خرواری دو تومان و هفت هزار فروخته ایم؛ انجام: روز شنبه چهاردهم شهر جمادی الثانی صبح صبح بسیار زود بر خواستم اول نماز خوانده و پس از آن دعا بوجود مبارک قبله عالم و عالمیان روحی و روح العالمين فداه نموده بعد بنه را روانه کرده و پس از آن سوار شده طی مسافت نموده دو ساعت بغروب آفتاب مانده وارد منزل کرج گردیده و از خستگی راه بیرون آمده شخصی که سرایدار بود او را خواسته از اسمش جویا شده گفت فرج الله نام دارم چای صرف شد و شخص دیگر مذکور ساخت که چند اطاق کرم ابریشم دارم رفته آنها را هم تماشا نموده پس از آن غروب آفتاب شد نماز مغرب و عشا را گذاشته و بدعاگوئی شاهنشاه مشغول گردیده پس از آن شام -

صرف گردید و قدری آسوده شد يوم یک شنبه پانزدهم شهر مزبور صبح بسیار زود برخواسته طاعت حق تعالی را و ثنای پادشاه جمجاه ظل الهی را بجا آورده و پس از آن بنه را بدار الخلافه نموده و پس از آن چای صرف شده و من بعد روی آستانه بوسی شاهنشاه ملائک پاسبان آورده روانه راه شده و در اثنای راه به یک نفر سوار برخورده که از ملازمان امیر کبیر اتابک اعظم بود و از زنجان میآمد باتفاق یکدیگر آمده تا اینکه ظهر وارد دارالخلافه گردید وقایع از این قراری که عرض شد در ذهاب و ایاب بدون كذب و خلاف واقع گردید. الأمر الأشرف الاعلى مطاع.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با یک سرلوح منقش؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، فاقد جلد، 30 ص، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 5 - 514].

سفرنامه جان هترس > سفرنامه قطب شمال.

• سفرنامه جعفر قلی خان به بروجرد = روزنامه سفر بروجرد / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye ja'far qolī xān be borūjerd = rūznāme-ye safar-e borūjerd

جعفر قلی خان، ق 13 قمری

ja'far qoli xan (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

جعفر قلی خان نامی از طرف ناصرالدین شاه مأمور که خلعتی برای ظل السلطان حاکم مملکت عراق عجم و فارس و لرستان ببرد. او پس از خروج از تهران، از وقایع سفر خود را و اوضاع جغرافیایی مناطق بین راه و مسافت میان شهرهایی که از آنها گذشته سخن می گوید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 624

آغاز: بسمله، بر حسب امر اعليحضرت قدر قدرت شاهنشاهی روحی و روح العالمين فداه برای رسانیدن یک قبضه شمشیر مرصع مرحمتی بجهة نواب مستطاب؛ انجام: در راه فریدون خان یوزباشی سوار منصور را دیده سه ساعت و ربع بغروب مانده وارد دارالخلافه گردید.

خط: شکسته نستعلیق خوش، كاتب = مؤلف، تا: محتملا قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قرمز، 11 گ، 16 سطر (15x7/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 132].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1681- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 108].

• سفرنامه جناب معاون عربستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye jenāb-e mo‘āven ‘arabestān

سفرنامه یکی از مقامات دوره قاجاری در خوزستان است که آن هنگام عربستان نامیده می شده است.

1. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4073/2

آغاز: ... ولی در هشت سال قبل یک همراهی از طرف بنده به ارباب علی عسکر شده بود و خودش هم در طهران نبود دامادش از این همراهی مطلع بود؛ انجام: ان شاء الله ممکن بشود به وظیفه خودم عمل نموده و خدمتی از برای وطن یا ملت و یا خود بنمایم اگر از دست برآید. بیت: بر سر آنم که گر ز دست برآید *** دست به کاری زنم که غصه سر آید.

جلد اول؛ خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، 112گ (74ر-185ر)، 16 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 3-1103].

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4073/1

آغاز: به نام ایزدی. در این مدتی که در شوشتر توقف داشتیم چه بودن حکومت در آن شهر و چه زمانی که خودمان بودیم به هیچ وجه من الوجوه عارضی که شکوه نماید؛ انجام: لدى الورود رخت خوابی انداخته و در بستر افتادم پس از ده پانزده روز ناتوانی به صحت مبدل و بنای باقی سفرنامه از محمره به این طرف شروع نمودم.

جلد دوم؛ خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور سبز، 73 گ (1پ -73پ)، 16 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 3- 1103].

• سفرنامه جنوب ایران - سفرنامه مسیر بابن و هوسه فرانسوی بجنوب ایران (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye jonūb-e īrān = safar-nāme-ye mūsīyo bāban va hūse-ye farānsavī be jonūb-e īrān (t.)

اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری

(1896 - 1843) eʻtemād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī

از: موسیو بابن و هوسه فرانسوی.

اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار.

تاریخ ترجمه: 1310 ق.

پس از آن که میسیون فرانسوی به ریاست «دیولافوا» در جنوب یعنی شوشتر شروع به کار کرد فرانسویان زیادی به جنوب آمدند و در آن جا به سیاحت مشغول شدند و بعد گزارش سفر خود را منتشر کردند که از آن جمله این شرح مسافرت دو فرانسوی به نام بابن (C. Babin) و هوسه ( F. Houssay) به جنوب ایران است. ایشان که از نواحی شوشتر و بهبهان و بختیاری دیدن کرده سفرنامه خود را در «توردومند» منتشر کرده اند:

A travers la Perse Meridional 1885 (Tour de Monde, 1882T. 2. pp. 65-128)

بر حسب امر ناصرالدین شاه محمد حسن خان اعتماد السلطنه آن -

را به فارسی ترجمه نموده و چون خود او از جغرافیادانان زمان بوده بر این کتاب شرحی مفصلی نیز در رفع ابهان نکات تاریک آن نوشته است.

چاپ: هاشم محدث آن را با مقدمه ایرج افشار چاپ کرده است.

[نسخه های منزوی 4017].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1596

آغاز: ترجمه: شرح مسافرت مسیو بابن و هوسه فرانسویست در طرف جنوب ایران، هشت روز بود که؛ انجام: ترجمه: باین جهت از طهران بسمت بوشهر راندیم که از بوشهر بفرنگ برویم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق؛ با سرلوح مذهب، حاوی 8 قطعه عکس فتو گرافی، مجدول، در صفحه اول به خط ناصرالدین شاه آمده: «تماما ملاحظه شد»؛ کاغذ:فرنگی (فلفل نمکی)، جلد: مخمل قرمز، 98 گ، 14 سطر (25x13)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 4 – 83].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4806- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 108].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3823/1

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1314ق، کاغذ: فرنگی فلفل نمکی و آبی، جلد: میشن لاجوردی، 12 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 7- 50].

3. اصفهان؛ صارم الدوله (كتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 967

آغاز: بعد از حمد کرد کار و مدح اعلي حضرت اقدس شهریار روحی فداه چنین می نگارد این چاکر؛ انجام: و ما هم دیگر بخوزستان نباید برویم باین جهت از تهران بسمت بوشهر را ندیم که از بوشهر بفرنگی برویم و السلام.

خط: نستعلیق، کا: یکی از منشيان ظل السلطان، تا: قرن 14؛ 175 ص، 13 سطر (9×15)، اندازه: 10×16 سم [ف: - 94].

• سفرنامه جنوب ایران = سیاحت نامه جنوب / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-e jonūb-e īrān = sīyāhat nāma-ye jonūb

اهداء به: محمد شاه قاجار.

تاريخ تأليف: 1256 ق.

نویسنده، که یکی از دیوانیان بوده، حسب الامر محمد شاه قاجار در تاریخ 27 جمادی الاولی از اصفهان حرکت می کند و به شیراز می رود و از آنجا به بوشهر و بنادر گناوه و عسلویه و نواحی دشتی و دشستان سری می زند. او در این سفر وقایع مسیر حرکت خود را روزانه ثبت می کند که از مطالعه آن اطلاعات جغرافیایی زیادی نسبت به نواحی جنوب به دست می آید. کار نویسنده در این سفرنامه آن است که به هر نقطه ای که می رسد وضع جغرافیایی آن را دقیقا معلوم کند و چون اطلاع از فن نقشه کشی داشته از شهرهای بزرگ بین راه نیز نقشه هایی برمی دارد.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 434

آغاز: بسمله. الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ عَلَى ابْنُ عَمِّهِ وَ خَلِيفَةُ بِلَا فَصَّلَهُ علی ابْنِ ابیطالب امیر المؤمنین، انجام: بهتر از راهی است که از بهده به بندر شيو می آید و ازین که حرکت و مجددا روانه بهده گردید و الله اعلم بحقايق الامور.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1256 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آبی، 89 گ، 11 سطر (8×13/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 425].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3268- ف

کتابخانه همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 111].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 701

آغاز: پس از ادای مراسم حمد و ثنا که وظیفه مرضیه.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 63 گ، 16 سطر، اندازه: 20/5x15 سم [ف: 2 - 445].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2236- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 118].

• سفرنامه جنوب ایران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-e jonūb-e īrān

تاریخچه قشون کشی ناصرالدین شاه است به عربستان برای سرکوبی برخی از شیوخ عرب و گرفتن مالیات چند ساله با ریاست سرداری از تهران نوشته یکی از صاحب منصبان.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3873

آغاز: ایشان بدبگذر وليكن ...... بسیار خوش گذشت؛ انجام: در همان کاروانسرا مانده است.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 249 گ، 12 سطر (8×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 12 - 2858].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5842

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 186].

• سفرنامه چمن سلطانیه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye čaman soltānīya

ملک آرا، سام بن محمد قلی، ق 14 قمری

malek-ārā, sām ebn-e mohammad qolī ( 20c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ تأليف: 1275 ق.

ناصرالدین شاه در روز 25 شعبان 1275 ق که مصادف با دهم نوروز است از تهران برای سفر چمن سلطانیه خارج می شود و تا 22 رَبِيعٍ اَلْأَوَّلِ، که مصادف با بیست و ششم میزان 1276 ق است، این مسافرت طول می کشد. او به سام میرزا، که از قرار تقریر -

خود مدت هفده سال است در دربار شاهی به شعر و شاعری وقت گذرانده، دستور می دهد که وقایع روز را به رشته تحریر در آورد. سام میرزا اطاعت می کند و کتاب حاضر را فراهم می نماید. این کتاب حاوی اطلاعات گرانبهایی در جغرافيا و وضع طبیعی و اجتماعی مردم آن محل است. در مقدمه آن اسامی همراهان شاه نیز به تفصیل آمده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 502

آغاز: بسمله، سپاس و ستایش افزون از حد و قیاس خاصه ذات خداوندیست عظم سلطانه و بهر برهانه به انجام: الی بیست و دوم ربيع الأولى و بیست و ششم میزان مِن شُهورِ سِنِّهِ سِتُّهُ وَ 1276 سِتِّهِ وَ سَبْعِينَ وَ مَا تِينٍ بَعْدَ اَلاَلْفِ مِنَ اَلْهِجْرَةِ اَلنَّبَوِيُّ.

خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1275- 1276ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 159 گ، 14 سطر (8/5×16)، اندازه: 14×23 سم [ف: 2 - 2].

سفرنامه چین > احوال چین (ترجمه).

• سفرنامه چین / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye čīn

فروغی، محمد حسین بن محمد مهدی، 1255 - 1335 قمری

(1917- 1839) forūqī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad mahdī

جغرافیای سیاسی چین است، با ترجمه از روزنامه تور دو مند مورخ 19 ژوئیه 1884 م.

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 100

خط: نستعلیق، کا: محب الله منشی گروسی، تا: صفر 1031 ق؛ نسخه اصل دار الترجمه خاصه همایونی که امضای ناصرالدین شاه هم گاهی در برخی از آنها هست [نشریه: 6- 650].

• سفرنامه چین / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye čīn

نقاش هروی، غیاث الدین

naqqāš-e heravī, qīyās-od-dīn

از خواجه غیاث الدین نقاش هروی تقریر بای سنقر میرزا که حافظ ابرو در زبدة التواریخ آورده (پایان مجلد چهارم مجمع التواریخ) و خواجه عبدالرزاق سمرقندی در مطلع السعدین و خواندمیر در حبیب السير هم از حافظ ابرو نقل کرده اند.

چاپ: به کوشش محمد شفیع، اورینتل، ج 7ش 1: 1-66.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3233- ف

نسخه اصل: از روی چاپی؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 104].

• سفرنامه چین طامسن (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye čīn-e tāmsen (t.)

نامه نگار، على بن رضا، قرن 14 قمری

nāme-negār, 'alī ebn-e rezā (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: قرن 13.

مسيو طامسن از هند و چین حرکت می نماید و پس از گذشتن از سنگاپور به هنگ کنک می رود و از آنجا قصد داخل چین می کند. این سفر که از سال 1870م تا 1872م طول می کشد موجب می شود که نویسنده قسمت های مختلف چین را دقیقا ببیند و از شهرهای معروف پکن و کانتون دیدن کند و در این سفرنامه ما به یک سلسله اطلاعات ذیقیمت جغرافیایی و مردم شناسی بر می خوریم که نویسنده از این کشور کهنسال فراهم آورده است. علاوه بر این در سفرنامه مباحث زیادی راجع به تاریخ محل نیز یافت می شود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1841/3

آغاز: فصل اول در خصوص جزیره هنگ کنک و بندر ویکتوریا؛ انجام: به یغما برده و خودشانرا کشته می خورد.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جان تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل، سبز، 115 ص (134-248)، 14 سطر (12×22)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 4 - 293].

• سفرنامه چین موریس (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye čīn-e mūrīs (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، قرن 14 قمری

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ ترجمه: قرن 13.

دکتر موریس در ششم ژوئیه 1872م از کشتی کروز در لنگرگاه سایگون پیاده می شود و پا به سایگون می گذارد و سپس به سیر و سیاحت در نواحی مختلف هند و چین می پردازد و از دیدنی های این ناحیه دیدن می کند و شرح مفصل در خصوص مردم هند و چین و مسافرت هندوها به آن ناحیه و اختلاط آنان با چینی ها و بالاخره رسوم این مردمان و کارها و عادات آنان می آورد که بسیار جالب توجه است. او علاوه بر این مطالب از اوضاع جغرافیائی محل و عوارض زمین و معادن آن ناحیه نیز مطالبی ذکر می کند و هم چنین از امراض بومی و بهداشت ساکنان آن ناحیه مباحثی چند می آورد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1841/5

آغاز: فصل اول در ششم ماه ژوئیه سنه 1872 م. دو ساعت و نیم بظهر مانده کشتی کروز؛ انجام: با کمال خوشنودی خاطر بواسطه تحصیلات که نموده بودم بصوب مملکت خود عازم شدم.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جان تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل، سبز، 54 ص (314-367)، 14 سطر (12×22 )، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 4 - 294].

• سفرنامه چین و دالماسی (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye čīn va dālmāsī (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، ق 19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ ترجمه: قرن 13.

این نسخه حاوی دو قسمت است: قسمت نخست سفرنامه مسيو شو تسه است به چین در سال 1873م که او در این سفر از پکن پایتخت چین دیدن می کند و به نقاط شمالی آن سرزمین می رود و اطلاعات فراوانی درباره مردمان و اخلاق و زندگی آن قوم فراهم می آورد و در توردومند منتشر می نماید؛ قسمت دوم سفرنامه شارل ایریات است که به سال 1875 میلادی سفری در دالماسی یکی از نقاط استريه (= اتریش) می کند و اطلاعات جالب توجهی از وضع مردمان آن سرزمین گرد می آورد و در توردومند چاپ می نماید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1820

آغاز: ترجمه روزنامه توردومند، مسافرت پکن پایتخت چین؛ انجام: و تفرقه کشتی های آن بکلی ... منهدم ساخت.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با عکس های فتو گرافیک؛ کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 104 گ، 14 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 20/5×32/5 سم [ف: 4- 269].

• سفرنامه چین و ژاپن / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye čīn va žāpon

والتن، یوسف، ق 20 قمری

vālten, yūsof (-26c)

يوسف والتن در سال 1899 میلادی از چین به ژاپن و کره می رود و شرح سفر خود را در این نواحی به رشته تحریر درمی آورد. این سفرنامه که شامل 16 فصل و یک خاتمه به اضافه یک نقشه چین که کتاب حاوی اطلاعات مفصل جغرافیایی درباره چین و ژاپن و کره می باشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 242

آغاز: بَعْدَ البسمله. هُوَ اللَّهُ تعالی شَانَهُ. شرح مسافرت يوسف والتن از چین و ژاپن و کره در سال 1899 مسیحی، این سفرنامه مشتمل است بر شانزده فصل و یک خاتمه و یک ورقه نقشه چین فصل اول. مسافرت به نیوشوانک بنا بر وضع و طبیعت چین که برای سیاح تازگی دارد در ماه اگست 1899 مصمم شدم که بمالك شهر نوره ورود نمایم؛ انجام: چنان چه در سنه 1897 مال التجاره که با کشتی های ژاپن خارج و داخل این شهر می شد ... 16 طن.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فلفل نمکی، جلد: گالینگور آبی، 8 گ، 12 سطر (12×18)، اندازه: 21/5×27/5 سم [ف: 1- 244].

• سفرنامه حاج سید مرتضی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hāj seyyed morteza

اسماعیل

esmāʻīl

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3331

آغاز: ... تعالی هم در صحبت مشاراليها وارد شد و تعليقه از جناب امام جمعه رسانید؛ انجام: هرچه در این اوراق بجهة یادگاری نوشته شد همانا اول رقمی است که بدون مسوده و تغییر و تبدیل یک کلمه مرقوم شد ... این مختصر دفتر محض امتثال فرمایش آقا زاده والا مقام مفخر الانام ملجأ الخواص و العام آقای ... آقا میرزا احمد آقا زيد شرفه و اقباله العالی مرقوم شد ... .

خط: شکسته تعليق، كاتب = مؤلف، تا: 1300 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی نرم، 42 گ، 21 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 913].

• سفرنامه حاجی پیرزاده / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hājī pīrzāda

پیرزاده، محمد علی بن محمد اسمعیل، - 1321 شمسی

(1942-) pīrzāde, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmāʻīl

سفرنامه اوست که به سال 1303ق سفری به پاریس و اسلامبول کرده است. قصیده ای در شرح حال پاریس از او در تهران 1316 ق چاپ شده است.

چاپ: جلد یکم سفرنامه (تهران تا لندن) به کوشش حافظ فرمان فرمایان و پیشگفتار ایرج افشار در 1342 خ چاپ شده.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 695

خط: نسخ، بی کا، تا: 1321 ق، 288 گ، 23 سطر، اندازه: 23x14/5 سم [ف: 2 - 442].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1728- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 119].

• سفرنامه حاجی میرزا مهندس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hājī mīrzā mohandes

شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق، شماره نسخه: بدون شماره

شرح مسافرت خراسان و کرمان از 28 جُمَادِيَ اَلثَّانِي 1296؛ بی کا، بی تا، شاید نسخه اصل است [میراث اسلامی: 5 - 568].

• سفرنامه حبشه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye habaša

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4170

آغاز: اسرار تهودو رو بر حسب روایت و تقرير مسيو دکتر بلانک از سنه 1866 الى سنه 1867؛ انجام: پاکت خوب بزرگی گذاشته و به واسطه بافته های سر او را می بست معمول می داشت. خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن پرتغالی، 250 گ، 15 سطر، اندازه: 23×36/5 سم [ف:3-461].

2. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1801- ف

نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 1475؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-119].

سفرنامه حج > سفرنامه مکه.

سفرنامه حج > انیس الحجاج.

سفرنامه حج > بزم غریب.

سفرنامه حج > سفرنامه مکه.

سفرنامه حج > حجة المنصور.

• سفرنامه حج = سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hajj = safar-nāme-ye makka

آل کیوان قاری، ضیاء الدین، ق 12

āl-e keyvān-e qārī, zīyā’-od-dīn (-12c)

ضياء الدين آل کیوان قاری که در 1129ق به سفر حج رفته است سر گذشت و کیفیت کارها و عبادات خود را از آغاز و رود به وادی عقیق تا پایان مراسم حج نگاشته است. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/242

کا: احمد غلام، تا: 1063-1141ق؛ جلد: تیماج قرمز، 1 ص (347)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10 - 1365].

• سفرنامه حج / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hajj

کازرونی، ابراهیم بن درویش محمد، 1274؟ - 1334 قمری

(1916 - 1858) kāzerūnī, ebrāhīm ebn-e darvīš mohammad

تاریخ تأليف: دوشنبه 12 ربیع الاول 1316ق؛ محل تألیف: شیراز این سفر که از راه عراق به سوریه و پس از آن به لبنان و مصر و

از راه دریا به حج رفته، گزارش شده و مؤلف به وقایع این سفر پرداخته و منازل را کمتر توصیف می کند. این سفر روز یک شنبه 18 جُمَادِيَ اَلثَّانِي 1315 ق از شیراز شروع شده و روز دوشنبه 12 رَبِيعُ اَلاَوَلِ 1316 ق در شیراز پایان یافته است. آغاز: تَغْرُبُ عَنِ الْأَوْطَانِ فِي طَلَبِ الْعَلِيِّ فَسَافِرَ فَفِي الاسْفارِ خَمْسُ فَوَائِدَ بَيَانُ حَالٍ خَيْرِ مَالٍ از يَوْمَ خروج از شِيرَازَ بِعَزْمِ زِيَارَتِ كَرْبَلاَ وَ نَجَف وَ بَيْتُ اَللَّهِ وَ مَدِينَهُ طَيبَهُ الى يَوْمَ اَلْوُرُودِ عَلَى سَبِيلِ اَلْإِجْمَالِ انجام وَ يُعْطِينَا خَيْرَ اَلدُّنْيَا وَ اَلاَخِرَةِ أَنَّهُ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.

چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر پنجم، به کوشش رسول جعفریان، صص 326- 385.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10600

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کاتب =مؤلف، بی تا، یادداشتی از مرحوم ابن يوسف؛ جلد: مقوایی، 38 گ، 19 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 27 - 73].

• سفرنامه حج / سفرنامه / عربی

safar-nāme-ye hajj

آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری

(1969 - 1876) āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15816/16

سفرنامه حج (بار دوم)؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: حدود 1379 ق، 2 گ (48پ - 49ر) [مختصر ف: - 450].

• سفرنامه حج / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hajj

رئیس الذاکرین، ق 14 قمری

ra'is-oz-zakerin (-20c)

چاپ: در فصلنامه میراث شهاب ش 44-43 صص 72-105 از انتشارات کتابخانه مرعشی به چاپ رسیده.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14167

آغاز: روز 24 شهر رَجَبٌ اَلْمُرَجَّبُ 1320 از کوشک آباد مزرعه خودم به قصد زیارت بیت الحرام؛ انجام: روز یکشنبه هشتم شوال یک ساعت به غروب مانده کشتی از اسکندرون حرکت کرده شانزده ساعت راه رفت از یک ساعت به غروب مانده که راه افتاد چهار روز رفته ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 28 گ، مختلف السطر (9×16)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 35 - 743].

• سفرنامه حج / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hajj

کرمانشاهی، عبدالحسين بن محمد علی، ق 14 قمری

kermānšāhī, 'abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (-20c)

این سفرنامه با مجملی از احکام حج و فضل زیارت حضرات معصومین علیهم السلام شروع شده، پس از آن گزارش حج مؤلف است که از کرمانشاه شب سه شنبه یازدهم ماه شعبان 1310 ق شروع می شود و سه شنبه 27 رَبِيعٌ اَلثَّانِي 1311 ق پایان می یابد. در این سفرنامه سر گذشت روزانه سفر با اندکی تفصیل گزارش شده است.

کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 26 مشهد

آغاز: اَلْحَمْدَلَلُهُ رَبُّ اَلْعَالَمِينَ ... اما بعد چون واجب و لازم آمد دیباچه ای در ابتداء مطلب دو کلمه قلمی شود، كَلَّمَ اَلنَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1311 ق، جلد: تیماج سبز، 21 گ، اندازه: 14/5 سم [ف: - 164].

مشهد؛ میبدی، شماره نسخه: 26

همان نسخه بالا [ف: 1 - 52].

• سفرنامه حج / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hajj

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20732

بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه].

• سفرنامه حج (منظوم) / شعر، سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hajj (manzūm)

زوجه میرزا خلیل

zowje-ye mīrzā xalīl

سفرنامه زوجه میرزا خلیل رقم نویس دربار صفوی سفر اصفهان، مکه، شام اوست در قالب مثنوی. در آن مسافت ها و آب و هوای منزل و دیدنی ها در حدود 1300 بیت گزارش شده است.

آغاز: مرا چون کرد چرخ حیله پرداز *** جگر خون از فراق یار دمساز / حرامم شد به بستر خواب راحت *** ندیدم چاره ای غیر از سیاحت.

[فهرستواره 128/1 و 780/10 به نام حجازیه].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2591/5

آغاز: برابر؛ انجام: سوی شهر حلب اشهب جهاندند *** از آنجا تا بعرفه رخش راندند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 16 ص (764-779)، سطور چلیپایی (14/5×25)، اندازه: 18×27 سم [ف: 9 - 1419].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/2591/175

بی کا، تا: قرن 12، 16گ (764-779) [ف: 9 - 1406].

• سفرنامه حج (منظوم) / شعر، سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hajj (manzūm)

یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 531

آغاز: حمیم جهنم که بر عاصیان *** خدا وعده داده است ای عاقلان.

سفرنامه حج است به نظم که نسخه حاضر از آغاز حرکت از بندر بوشهر تا ورود به جده را داراست؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا:قرن 13؛ 29 گ، سطور چلیپایی، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2-214].

• سفرنامه حج (منظوم) / شعر، سفرنامه / فارسی

safar-name-ye hajj (manzūm)

مؤلف مشکلات و گرفتاری های راه سفر زیارت بیت اللَّهِ الْحَرَامِ را به نظم کشیده است.

چاپ: میراث بهارستان، دفتر اول، تصحیح رسول جعفریان، 1388 ش، ص 563 - 586، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی.

قم، مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 975

آغاز: در بندر جده چون رسیدیم *** از بد بتر آن چه بود دیدیم / اول ز افنديان منكوس *** یک خیره سری مثال جاسوس؛ انجام در احرام بستن بحج تمتع در حج الاسلام و روانه شدن بمنی و عرفات از بعد فراغ عمره احرام *** بستیم برای جج اسلام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1314ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17 گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 2 - 242].

سفرنامه حجیه > حَجَّ العاشقين.

• سفرنامه حرمین شریفین = غرائب الخبر في عجائب السفر / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye haramyn-e šarīfayn = qarā'eb-ol xabar fī ‘ajāyeb-es safar

بخاری قاری، رحمة الله بن عاشور محمد، ق 13 قمری

boxārī qārī, rahmat-ol-lāh ebn-e ‘āšūr mohammad (-19c)

سفرنامه مکه و مدینه است که در مسیر از خراسان، تهران و عتبات عالیات عراق عبور کرده و به زیارت پرداخته است. شروع سفر در روز سه شنبه 6 شعبان 1300 ق بوده است. نسخه ای -

از این سفرنامه در فرهنگستان علوم ازبکستان موجود است و در فهرست آن جا به عنوان «غرائب الخبر في عجائب السفر» معرفی شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9929

آغاز: بسمله. مسالک ممالک حمد الهی نه از آن منقوله است که به پایمردی قوه عاقله و سوانح عجایب آن را توان طی نمود و بر شمرد؛ انجام: پادشاه عالم پناه نمودم چنان چه افتتاح آن را نیز به ذكر محامد و مآثر آن جناب نموده ام وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الْمَآبِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1354 ق؛ ركابه دار؛ جلد: تیماج زیتونی مذهب، 94 گ، 17 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 31 - 137].

سفرنامه حسام السلطنه > سفرنامه طوس.

• سفرنامه حشمت الدوله به تفلیس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hešmat-od-dowle be teflīs

حشمت الدوله (محتملا حمزه میرزا) از طرف ناصر الدین شاه شرح ورود و شرفیابی حشمت الدوله نزد امپراطور آمده است.

تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 77

آغاز: بسمله - چون از حالات تا روز ورود اعلي حضرت امپراطور به تفلیس وقتی باقی نیست نواب مستطاب ؛ انجام: چند طغرا فرمان نشان همایون سفید مهر باید همراه داشته باشند که لدى الحاجه به کار بیابد.

خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 5 ص، 16 سطر، اندازه: 7/5×16سم [ف: - 116].

سفرنامه حکیم الملک > سفرنامه مشهد.

• سفرنامه حمیدی / شعر و سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hamīdī

حمید الدین بلخی، عمر بن محمود، - 559 قمری

(1165-) hamīd-od-dīn balxī, “omar ebn-e mahmūd

منسوب به قاضی حمیدالدین بلخی (- 559 ق) نگارنده «مقامات حمیدی». منثوى است عرفانی و حکایت ها. در نسخه کتابخانه حدود 300 بیت است. در انتساب آن به حمیدی تردید است. نسخه مرعشی نیز به دنبال «مقامات» اوست و نام حمیدی تنها بر فراز ص. ع. آمده است.

آغاز: باد مرو است یا نسیم سخن *** این که وقت سحر رسید بمن / نافهای نسیم آواز دور *** کرده مغزم پر از بخار و بخور.

[مشترک پاکستان 1185/11 «سفرنامه حمیدی»؛ الذريعه 267/9 «دیوان حمیدی»، همان جا 9/12 «مقامات حمیدی»؛ فهرستواره منزوی 105/1].

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 774/2

آغاز: برابر.

در نسخه ما بازمانده 67 بیت است؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ بدنبال «مقامات» او؛ 2 گ (76پ -77پ) [ف: 2 - 141].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2043/2

آغاز: برابر؛ انجام: آفرینش همیشه بر در باد *** سفته طبع منش زیور باد / شكر آزادگان شکارش باد *** در حوادث خدای یارش باد.

خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد رضی بن محمد کریم اشتهاردی، تا: غره جُمَادِيَ اَلثَّانِي 1271ق، جا: تهران مدرسه فخریه؛ جلد: تیماج سبز، 10گ (64ر -73ر)، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6 - 51].

سفرنامه خراسان > عبرة للناظرين.

به سفرنامه خراسان > کنز المسافر في بيان حدود الشماية الحراسان.

• سفرنامه خراسان / تراجم / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān

شیبانی کاشانی، نصرالله، ق13 قمری

šeybānī kāšānī, nasr-ol-lāh (-19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9931

آغاز: بسمله. ای مسلمانان فغان زین دور چرخ چنبری *** در نفاق تیر و قصد ماه و کید مشتری. لقد كان في قصصي عبرة لاولی الالباب ابصر بها و اسمع معلوم گل رویان حقایق دقایق باد که دوازده سال قبل ازین که بیست سال اندکی بیشتر یا کمتر از عمر حقیر فقیر بیش نگذشته بود؛ انجام: بر نهج دیگر شرف صدور خواهد یافت مصرع، حاكم رد و قبول آن چه کند پادشاست.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ در صفحه عنوان آمده: «سرگذشت فتح الله خان شیبانی در سفر خراسان به خط او»، مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 25 گ، 10 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 31 - 138].

• سفرنامه خراسان = سیاحت نامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān = sīyāhat nāma

مهندس محمد میرزا، ق13 قمری

mohandes, mohammad mīrzā (-19c)

اهدا به: سپهسالار اعظم.

تاريخ تأليف: 1296 ق.

از حاج محمد میرزای مهندس، او مؤلف جغرافیای رودبار قصران (انوار 334/2) است.

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 699

خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1296 ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن یشمی، 213 گ، 8 سطر، اندازه: 10/3×16/6 سم [ف: 3 - 461].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4330/9

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 14 رجب 1296 ق [ف: 7- 355].

• سفرنامه خراسان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān

اعتماد السلطنه، محمدحسن بن علی، 1259-1313 قمری

(1896- 1843) eʻtemād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī

گزارش سفری است که روز دوشنبه پنجم ماه شعبان 1300ق شروع شده و روز پنج شنبه هشتم ذی الحجه 1300ق پایان یافته است.

چاپ: چاپ شده.

1. رشت؛ شاد قزوینی؛ شماره نسخه: 3

تذکر: نام مؤلف بر اساس فهرستواره منزوی (106/1) اصلاح شد؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن حسين قرشی، تا: 11 ذیقعده 1322 ق [نشریه: 5 - 396].

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 958

تذکر: نام مؤلف بر اساس فهرستواره (106/1) اصلاح شد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، مانند نسخه چاپی به خط گلهر با اختلاف اندکی در بعضی الفاظ و محققی معتقد است که این نسخه نیز به خط گلهر می باشد و باید تحرير اول باشد و پس از تغيير اندکی چاپ شده است؛ جلد: مقوایی، 113 گ، 15 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 3 – 181].

• سفرنامه خراسان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān

ركن الدوله، محمد تقی، 1262 - 1318 قمری

(1901- 1846) rokn-od-dowle, mohammad taqi

محمد على منشی یادداشت های سفر رکن الدوله فرمانفرمای خراسان و سیستان را در 1299 قمری به سرخس، در این کتابچه گرد آورده است. محمد على منشی در آغاز سفرنامه صورت اسامی کارگزاران خراسان را ثبت کرده است و در پایان نیز یادداشتی دارد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5934

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 62 ص، 15 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 17- 321].

• سفرنامه خراسان = سفرنامه رضوی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān = safar-nāme-ye razavī

نظام العلماء، محمد رفیع بن علی اصغر، 1250 - 1326 قمری

(1908- 1835) nezām-ol-'olamā', mohammad rafī“ ebn-e 'alī asqar

سفرنامه خراسان در سال 1301 قمری. وى دیوان خود را در 1301 در سفر مشهد سروده است. چاپ: مشار فارسی، ج3، ص 3022؛ تبریز، سنگی، 1324 ق، وزیری کوچک، 195 ص.

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3701/1

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ سبز، 12 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 7 - 31].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9930/2

آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة ... و بعد چنین گوید خاکپای اهل ذوق و حال و بنده ارباب دانش و کمال؛ انجام: با اهل معرفت و صلحا ما را محشور فرماید بمنه و يمنه و هو حسبی و نعم الوكيل گزارش سفر خراسان و مشهد رضوی است که در سال 1301 انجام شده و سفرنامه در سال 1324 در تبریز به چاپ رسیده است؛ خط: نستعلیق، كا: على مشهور به ابوتراب، تا: 10 رجب 1313 ق؛ مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج رویه مخمل پشمی، 246 گ (57 - 302)، 12 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 31 - 138].

• سفرنامه خراسان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān

گرگانی، محمد حسین، ق 14 قمری

gorgānī, mohammad hoseyn (-20c)

گزارش سفر زیارت مشهد مقدس است که از تهران سوم رمضان 1300 ق شروع شده و 21 ماه شوال همان سال در مشهد ختم شده و گویا نگارش آن در این نسخه ناتمام باشد. در این سفرنامه اشاره به برخی وقایع تاریخی و وصف بناهای باستانی و معرفی شخصیت های بزرگ شهر های و مناطقی که نگارنده از آنها عبور کرده نیز شده و گاهی اشعاری به عربی از وی آمده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2306/1

آغاز: به تاریخ سوم شهر رمضان سنه 1300 مطابق 16 سرطان قوی ئیل سعادت تحویل به عزم زیارت ارض اقدس.

نسخه اصل: کتابخانه میبدی - کرمانشاه 146؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 27 ص (2-28) [عکسی ف: 6-354].

• سفرنامه خراسان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān

از ناشناس. سفر به خراسان است که همراه سر کار آقا تقی خان، روز سه شنبه 17 شوال 1311 ق آغاز شده است. در این سفر تا نیشابور همراه منیرالدوله است.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1481/1

آغاز: بسمله. عزیمت سَفَرٍ زیارت ارْضَ اقدس زَادَهُ اللَّهُ شَرَفاً، در خدمت سرکار تقی خان؛ انجام: مناسب همین خاک و ده. مباشر خوب و مناسبی مقرر داشته اند.

خط شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1330 ق؛ 2 گ (1پ - 2پ) [ف: 3 - 173].

• سفرنامه خراسان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān

گزارش سفر زیارت مشهد مقدس است که از تهران در سوم ماه رمضان 1300 شروع شده و بیست و یکم ماه شوال در مشهد ختم می شود و گویا نگارش آن در این نسخه ناتمام باشد. در این سفرنامه اشاره به بعضی وقایع تاریخی و وصف بناهای باستانی و معرفی شخصیت های بزرگ شهرها و مناطقی که نگارنده از آنها عبور کرده نیز شده و گاهی اشعاری به عربی از وی آمده است.

کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 146/1

آغاز: بتاریخ سوم شهر رمضان سنه 1300 مطابق 16 سرطان قوی ئیل سعادت تحویل بعزم زیارت ارض اقدس؛ انجام: چنان که الآن مایه تفکر و دقت نظر اهالی همین خودسری اتباع انجیر بیک است.

خط: نستعلیق، كا: محمد حسین گرگانی، تا: 1300-1301ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 27 ص (2-28)، اندازه: 13×20/5 سم [ف:105].

• سفرنامه خراسان و سیستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān va sīstān

خدا بنده، محمد ابراهیم

xodā-bande, mohammad ebrāhīm

گزارش سفر محمد ابراهیم خدابنده به خراسان تا سیستان و بازگشت او از آنجا به خراسان از بامداد روز دوشنبه 8 محرم.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2092- ف

نسخه اصل: نسخه آقای ثقفی اعزاز؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 1-121].

سفرنامه خراسان و قم > روزنامه سفر خراسان و قم.

• سفرنامه خراسان و کرمان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xorāsān va kermān

افضل الملک، غلامحسین بن مهدی، 1279 - 1348 قمری

(1863-1930) afzal-ol-molk, qolām-hoseyn ebn-e mahdī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2974 و 3655- ف

نسخه اصل: فرخ ش 114؛ کاتب =مؤلف، بی تا [فیلمها ف: 2-16 و 214].

• سفرنامه خطا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xatā

گزارش سفر ایلچیان میرزا شاهرخ است در سال 832 ق به آن سرزمین با ریاست شادی خواجه و بای سنقر.

چاپ: کاتر مر این سفرنامه را که در مطلع السعدین گنجانده شده گرفته و با ترجمه فرانسه در پاریس به سال 1843 میلادی در 514 ص به چاپ رسانده است.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2913/25

آغاز: در کتب تاریخ مسطور است که پادشاه مغفور معین السلطنه دارالخلافه میرزا شاهرخ انجام: حضرت خاقان سعید شاهرخ سلطان انارالله برهانه استسعاد يافتند.

بی کا، بیتا [ف: 5 - 107].

• سفرنامه خوارزم = سفارت نامه خوارزم / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xārazm = sefārt-nāme-ye xārazm

هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری

(1871- 1801) hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī

مؤلف در زمان سلطنت ناصر الدین شاه مأمور به سفارت خوارزم گردیده و سفرنامه مجملی راجع به شهرها و اقوام و قبایل بلادی که مشاهده نموده نوشته است از جمله در ذکر کوه عام مشهور به قاف و معروب به البرز در ذکر بلوک و کوه دماوند، در ذکر استراباد و طوایف ترکمن، در ذکر ملک خوارزم و وجه تسمیه آن ... و در خاتمه سفرنامه اشاره به معزول شدن و چگونگی احوال میرزا تقی خان امیر کبیر نموده که بهتر است از زبان نویسنده عرضه شود. مؤلف چنین رقم زده است: «از نوادر اتفاقات و موادر سانحات این که در این اوقات که این غلام از سفر خوارزم مراجعت نموده امری غریب و کاری عجیب از پرده غيب به انجمن شهود جلوه کرد و همانا در این روزنامه مجملی از آن را نگاشتن و حقیقت آن را منظور داشتن منتج فواید بسیار و مایه عبرت اولو الابصار خواهد شد ... که میرزا تقی خان فراهانی از خانه زادان قایم مقام بود و او در آن نهضت به قدر قوت خدمتی نمود مرحمت شاهانه اقتضا کرد که او را قرین عزتی فرماید بعد از ورود به دارالخلافه طهران امارت نظام یافت و پس از سالی چند همانا از مقام خود تعدی و طغیان کرد -

«... روی از آستان پادشاه اسلام پناه پیچید و به دولت روسیه متوسل گردید خود و برادر شبه وزرای دول خارجه ملتجی شدند و خلق ایران از این جهت برآمدند ... و روز ششم صفر که مولود مسعود ... ناصر الدین پادشاه بود از نصب صدراعظم (میرزا آقاخان نوری) و عزل آن نادان جسارت توام سه عید سعید ... آشکارا آمد و شعرای و فصحای دارالخلافه قصايد غرا در تهنیت عيد مولود مسعود مبارک موزون نمودند چون اشعار این غلام ... قابل آن نبود که در محل عرض در آید بنگاشتن این رساله اشتغال داشتم قصيده مشتمل بر مدحتی مجمل بنام مبارک ... سلطان گیتی ستان قاجار مختوم به تاریخی در باب صدارت جناب صدراعظم ... درین روزنامه ثبت شد ...»

1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 791

آغاز: سفارت نامه خوارزم. بسمله. سرآغاز هر نامه یابد نگار *** بنام جهان داور کردگار؛ انجام: بهر تاریخش هدایت زد رقم *** کاعتماد الدوله شد صدرجهان 1268.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268 ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب، مجدول؛ مهر: ناصر الدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه جلد: مقوای روکش چرم زیتونی، 206 ص، 15 سطر، اندازه: 16/2×27 سم [ف: 5 - 521].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27413

آغاز: بذاتش همی خلق را راه نیست که از او بجز او آگاه نیست؛ انجام: کندش ارقمی نصرش بحلقه خد نکند کر کسی فتحش بمنقار ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه].

• سفرنامه خوارزم / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye Xarazm

غفور، محمد علی خان، ق13 قمری

qafūr, mohammad ‘alī xān (-19c)

روزنامه سفر محمد علی خان غفور فرستاده دولت ایران برای آزادی اسیران ایرانی است که همراه «طامسن» صاحب منصب دار انگلیس فرستاده دولت انگلستان و «بیکه وردی» فرستاده حق خيوق، و یک تن غلام چاپار فرستاده وزیر مختار دولت روسیه، حسب الحكم شاه ایران از تهران به سوی خوارزم می روند و رویدادهای میان راه را برای گزارش به دولت می نگارند. نام مؤلف سفرنامه در صفحه عنوان درج شده است، مؤلف پیش از 1302 مرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9985

آغاز: به تاریخ 27 شهر ذَيْحَجُهُ اَلْحَرَامُ از دارالخلافه طهران باتفاق طامسن صاحب انگلیس فرستاده دولت بهیه انگلیس و بیک وردی؛ انجام: بخاک پای طوطيا آسای قبله عالم عرضه داشت کردم.

خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، مصحح، محشی، رکابه دار؛ تملك: محمد حسن خان ولد احمد خان نوه محمد علی خان در 1308؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 198 گ، 15 سطر، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 31 - 162].

• سفرنامه خوارزم / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xārazm

سیف الله میرزا

sayf-ol-lāh mīrzā

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3491- ف

نسخه اصل: مجلس 7203؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 152].

• سفرنامه خوارزم و خيوق / سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme-ye xārazm va xīvaq

شرح مسافرت اسمعیل سرهنگ است که به فرمان ناصرالدین شاه قاجار جهت نظم و آرامش در سرحدات خراسان عازم خوارزم، مرو و خيوق گشته و از آغاز حرکت از دارالخلافه تا پایان سفر وقایع و آداب و رسوم طوایف ترکمان، اوزبک، ساروق و سالور و سکنه مرو، خيوق و اهالی خوارزم را روزنامه نگاری نموده و در ضمن یک مقدمه و پانزده باب و یک خاتمه تنظیم و تصنیف کرده است و ضمنا در این نسخه ده صفحه نقاشی آب و رنگی از مناظر قلاع، ابنیه و نقشه جنگ هرات به سرکردگی شاهزاده حسام السلطنه و یک تصویر از خان ترکمن را ترسیم نموده است که به نظر می رسد نقاش این نسخه هم شخص مؤلف (اسمعیل خان سرهنگ) بوده است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 790

آغاز: هُوَ اَللَّهُ تَعَالَيْ شَانَهُ اَلْعَزِيزُ. بسمله. جهان را جهان پادشاهی از اوست *** ز ما خدمت آید خدائی از اوست ... در سبب مأموریت این خانه زاد ... از زمان ولیعهدی شهریار عالميان پناه در مملکت آذربایجان غلام جان فشان ... بجهت خدماتی که در موقان و شاهسون و با سر حد داران دولت بهیه روسیه رفتار و سلوک کرده ... بمراحم کامله و عنایات شامله خسروی ... بمنصب سرتیپی غلام شرف صدور یافته ... باب اول در مأموریت غلام به مرو و سبب اغتشاش آنحدود؛ انجام: بعضی عرایض لازمه بخيوق و ترکستان هست که در کتابچه ذکرش مناسب نیست بهر که مقرر فرمایند اظهار شود که بخاکپای مبارک عرضه داده شود. این غلام بلفظ فرمان محض تفأل و شگون این خجسته روزنامه بپایان آورد ... اَلْحَمْدَلِلَهُ عَلَى اَوْلِهِ وَ آخِرَةً بَاطِنَةٌ وَ ظَاهِرَةٌ.

خط: نستعلیق، کا: حسینعلی، تا: 1280 ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مذهب، 87 ص، 17 -

سطر، اندازه: 18/5×33 سم [ف: 5 - 524].

• سفرنامه خواف و باخرز / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye xaf va baxrz

خوئی، حاتم بن حسن، ق 14 قمری

Xū11, hātam ebn-e hasan (-20c)

تاریخ تأليف: 1311 ق.

از حاتم بن حسن بن محمد خان خویی، به نظم فارسی با یک دیباچه منثور که در آن سرگذشت خود را آورده و نوشته که اکنون که سال 1311 ق است از عمر این خانه زاد چهل و اندی گذشته است و از حوادث روزگار این مختصر را از مفصل به عرض خردمندان می رسانم. علی مردان خان نصرت الملک که چندی حاکم خواف بود از آن حکومت معزول شد و پس از معزول شدن مقداری پول نقد و جنس از اهالی آن نواحی طلب داشت، ناظم این سفرنامه به دستور مؤيد الدوله والی خراسان و گیلان آن جا رفته و طلب ها را وصول کرد ولی چیزی به وی ندادند و مزد زحمات او را نپرداختند، وی این سفرنامه منظوم را سرود و از والی انتقادها نمود و او را به باد مسخره گرفت. این سفرنامه که در هزار بیت می باشد واقعه سفر خواف را با الفاظی رکیک و سراسر فحش و ناسزا به نظم کشیده و دارای سرآغازی است به نثر شامل حالات ناظم و سبب نظم سفرنامه.

آغاز: ستایش و سپاس حضرت معبودی را سزاست که از قدرت كامله تمام موجودات ... نخستین چو هنگام دفتر کنم *** بنام خدا خامه را سر کنم / بنان خامه گیرد بنامش نخست *** که از نام او نامه گردد درست.

[الذريعة 206/9؛ نسخه های منزوی 4033].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5414

آغاز: برابر؛ انجام: سرایم کتابی به شرح و بیان *** که عبرت بگیرند خلق جهان / بدار ار نداری به سر عقل و هوش *** بھر پست در راه چاپار گوش.

خط: نستعلیق، کا: سراینده، تا: 1311 ق؛ كاغذ:فرنگی، جلد: رویه میشن قهوه ای، 41 گ، 14 سطر، اندازه: 13/8×24/6 سم [ف: 3 - 462].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7182

آغاز: برابر؛ انجام: بدار از نداری بسر عقل و هوش *** بھریست در راه چاپار کوش.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: یک شنبه 14 شعبان 1311 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 43 گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف:18-319].

• سفرنامه خوزستان = عهد حسام / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xūzestān = 'ahd-e hosām

محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 قمری

(1855 - 1800) mahmūd mīrzā gājār

درباره سفر حسام السلطنه محمد تقی میرزی قاجاری (1206 - 1278ق) از بروجرد تا خوزستان و بازگشت از آن جا. در آن از دانشمند کاشف الصدر دزفولی یاد شده است. (به فرموده آقای احمد اقتداری) محمود میرزا سفرنامه لرستان هم دارد.

[تاریخ تذکره های فارسی 73/1؛ بامداد 31٫3 و 51/4؛ دیار شهریاران اقتداری 644/1].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4049- ف

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 8].

• سفرنامه خوزستان = کتابچه مسافرت عربستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xūzestān = ketābča-ye mosāferat-e 'arabestān

نجم الدوله، عبدالغفار بن علی، 1259 - 1326 قمری

(1908- 1843) najm-od-dowle, ‘abd-ol-qaffār ebn-e ‘alī

مؤلف به خواهش احتشام السلطنه فرمانروای خوزستان، و به دستور ناصر الدین شاه برای بازدید از سد اهواز و دیگر کارهای مهندسی آن سامان در سال های 1298-1299 ق بدانجا سفر کرده است. شروع این یادداشت ها چهارشنبه 22 ذِي حَجِّهِ 1298 ق و پایان آن بامداد یکشنبه 14 رمضان 1299 ق در هشت ماه و بیست روز بوده است. مؤلف علاوه بر نکات جغرافیایی به رسومات اهالی شهرهای مختلف خوزستان و آداب اجتماعی نیز توجه داشته و آنچه را در بین راه مشاهده نموده به تحریر در آورده است. وی هم چنین سفرنامه ای به عربستان دارد.

آغاز: 1: حْمَدْلَهُ وَ يُعِدْ اگرچه منظور از این مأموریت براورد ساختن سد اهواز است.

2: سواد کتابچه دستور العمل چاکر خانزاد عبدالغفار برای مسافرت عربستان و تحقیق احوال سد اهواز و جواب فقرات به عنوان اصل و شرح.

[فهرستواره منزوی 107/1؛ نسخه های منزوی 4046/6].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9387

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی 107/1 کامل شد؛ خط: نستعلیق، کا:سديد السلطنه محمد علی نهانی کبابی پسر حاجی احمد خان سرتیب، تا: چهارشنبه 9 محرم 1310 ق تا دوشنبه 28 محرم 1310ق؛ از روی نسخه ای که کاتب در دستگاه نظام السلطنه نوشته خود مؤلف یافته بود با شتاب زدگی، کاتب در بغداد در 13 رجب 1286 ق زاده شده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 95 گ، 18 سطر (7×14)، اندازه: 14×22 سم [ف: 17 - 360].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5626

آغاز: برابر 1؛ انجام: مدت تمام سفر هشت ماه بیست و روز شد. تمت ... فِي شَهْرِ ذِي قَعْدَةِ اَلْحَرَامِ 1315.

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی (107/1) کامل شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1315 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 112 گ، 16 سطر (8×16)، اندازه: 14×22 سم [ف: 16- 49].

3. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3779/2

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره (107/1) کامل شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 شعبان 1347 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 18 سطر، اندازه: 13/8×20/7 سم [ف: 7 - 36].

4. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2324

آغاز: برابر1.

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره (107/1) کامل شد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 14؛ 260 ص [عکسی ف: 6 - 379].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11998

آغاز: برابر 2؛ انجام: ركاب مبارک حرکت نمود.

بی کا، بی تا [الفبائی: - 165].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1142

آغاز: صورت کتابچه دستورالعمل سفر دوم عربستان چاکر خانزاد عبدالغفار با شرح فقرات آن به تاریخ اوایل شهر ربيع الثانی 1306 مطابق 22 آذر ماه جلالی.

تذکر: نام کتاب و مؤلف بر اساس فهرستواره 107/1 تعیین گردید؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، گویا اصل مؤلف؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج سرخ، 58 گ، 12 سطر (18×13)، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 2 - 133].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4029- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 4].

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9813/3

آغاز: برابر 1؛ انجام: و بلم یک سلسله بیش ندارند.

نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی (107/1) کامل شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تذکر: جلد: مقوایی، 59 گ (53ر -111پ)، اندازه: 14×21 سم [ف: 25 - 141].

• سفرنامه خوزستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xūzestān

تهران، دانشگاه شماره نسخه: 3993- ف

از روی چاپی، مطبعه كل قشون؛ بی کا، بی تا؛ 433 ص (418+15) [فیلمها ف: 2 - 290].

• سفرنامه خوی / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye xoy

مظفر الدین قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324 قمری

(1906- 1853) mozaffar-od-dīn-e qājār «šāh-e īrān

تاريخ تأليف: 1307 ق.

مظفرالدین شاه روز سه شنبه دوم ربیع الثانی سال 1307 ق (به زمان ولیعهدی) از تبریز به عزم خوی حرکت می کند و وقایع روزهای سر خود را در این رساله می نگارد. این سفر که ظاهرا برای سرکشی به حوزه و قلمرو و حکومت او انجام گرفته متأسفانه جز شرح شکارهای متعدد او حاوی چیز دیگر نیست.

چاپ: به اهتمام حافظ فرمانفرمائیان، یغما، ضمیمه شماره اول، 16 ص.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 642

آغاز: بسمله، روز سه شنبه دویم ربیع الثانی بعزم شکار پکانات حرکت کرده شب چهارشنبه را خانه کلانتر مهمان بودیم؛ انجام ساعتی در بیرون نشسته با امیر نظام و ساعد الملک صحبت کرده اندرون رفتیم.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1307ق، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 7 گ، 18 سطر (10×17)، اندازه: 16×27 سم [ف: 2 - 149].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1700- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 119].

• سفرنامه خيوق (خیوه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xīvaq (xīve)

مترجم: اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259 - 1313 قمری

این کتاب را مستر ماگامان امریکایی در شرح لشگر کشی روسیه به خیوه به سال 1873م، به زبان انگلیسی تألیف و جمع آوری نموده. احمد افندی در سال 1292ق آن را به ترکی ترجمه کرده و سپس در دارالترجمه ظل السلطان زیر نظر اعتماد السلطنه به وسیله حسن بن علی به فارسی ترجمه شده و نیز تذییلی در جوامع اخبار تاريخيه خطه خوارزم به قلم اعتماد السلطنه به ترجمه مزبور الحاق شده، همچنین حاشیه هایی بخط خود اعتماد السلطنه بر تذییل مزبور اضافه گشته است. اصل ترجمه مشتمل بر یک مقدمه و سه قسمت می باشد: مقدمه تعریف تاریخ و تقاسيم آن ... قسمت 1. در اتصال مشار اليه به معسكر روسیه ... قسمت 2. در تفصيل سوق عسگر روس ... بر سر خطه خوارزم؛ قسمت 3. بحث از پلتیک دولتين انگلیس و روس که در حق آسیای وسطی دارند ... .

1. اصفهان؛ صارم الدوله (كتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 934

آغاز: در لندن بودم که از قشون کشی روس ها بطرف خيوق خبردار شدم؛ انجام: بتاریخ و سفرنامه خيوق که بعون و عنایت حضرت رب العزه بالصحة و العافيه عزیمت و عودت نموده بودم در اینجا نهایت دادم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 جمادی الاول 1304 ق؛ 718 ص، 16 -

سطر (11×18)، اندازه: 16×23 سم [ف: - 64].

اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 11409

همان نسخه بالا [نشریه: 5 – 317].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 696

آغاز: در لندن بودم که از قشون کشی روس ها به طرف خيوق خبردار شدم با این که می دانستم دولت روس نمی خواهد احدی از تبعه خارجه با اردوی او همراهی نموده اهالی اروپ را از حرکات عسکریه اش مطلع سازد.

تذکر: در فهرست ناشناخته است. ناتمام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 249گ، 16 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 2-442].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2228- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 119].

• سفرنامه خيوق (خیوه) (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye xīvaq (xīva) (t.)

اسپناقچی پاشازاده، محمد بن محمد شریف، ق 14 قمری

espenāqčī pāšāzāde, mohammad ebn-e mohammad Sarif (-20c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاريخ تأليف: 1303 ق.

مستر ماگامان مخبر روزنامه نیویورک هرالد در سال 1872م به زمان حمله روس ها به خيوق (خیوه) از پطرز بورغ به آن ناحیه می رود و سفرنامه مفصلی در این باره می نگارد و از عملیات روسها شمه ای می آورد. به سال 1292 ق این کتاب به وسیله احمد افندی افسر نیروی دریایی ترک از انگلیسی به ترکی ترجمه می شود و اسعد بیک نامی که از نجبای عثمانی بوده آن را تصحیح و منشیان روزنامه بصیرت پاره ای از مسائل جغرافیایی راجع به خوارزم را به آن اضافه می کنند و در 1293 ق به چاپ می رسانند. سپس این متن ترکی به امر ناصرالدین شاه به فارسی

ترجمه می شود.

1. تهران؛ ملی، شماره نسخه: 1753

آغاز: بسمه تبارک و تعالی. در نزد صاحبان علم و معرفت و واقفان فن سیاست؛ انجام: روس ها با خيوقیان کردند از این قرار بود که مذکور گشت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج ماشی، 407 گ، 15 سطر (10×20)، اندازه: 19×5/ 30 سم [ف: 4 - 212].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4085

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ با سرلوح، مجدول اکلیل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن پرتقالی، 383 گ، 16 سطر، اندازه: 17/5×22/4 سم [ف: 3 - 462].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1770

آغاز: ترجمه فارسی: بعد ادای ما وجب علينا، در نزد صاحبان علم و معرفت و واقفان فتح؛ انجام: روس ها را هم از خیال استیلای خيوق منصرف ساخته من بعد اقدام باین کار نمی نمودند.

جلد اول این سفرنامه است، از «منظره اولی شروع بمسافرت و تعاقب جنرال كوفمان» آغاز می گردد و تا «عمده آمال روس از استیلای آسیای میانی» می آید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1304 ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول، در صفحه اول به خط ناصرالدین شاه آمده: «تمام خانده (= خوانده) و ملاحظه شد رجب 1304 اوائل تنگوزئيل»؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل سبز، 201 گ، 15 سطر (9/5×20)، اندازه: 19×3/5 سم [ف: 4 - 228].

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1661

آغاز: ترجمه: بسمه تبارک و تعالی. در بیان جنگ ئیلزوم دروازه خاروات؛ انجام: از جمله ممالک دولت روس محسوب بدارند.

جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی محمد قلی قزوینی معروف به عاشوری، تا: 1304ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول در صفحه اول به خط ناصرالدین شاه آمده: «تماما ملاحظه شد»، با یک نقشه جغرافیایی از خیوه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل سبز، 222 گ، 15سطر (10×20)، اندازه: 18/5×30/5 سم [ف: 4 - 137].

5. تهران، مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: 48- عکسی

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، 286 گ [جنگ: 1 - 460].

• سفرنامه دالماسی (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye dālmāsī (t.)

نامه نگار، على بن رضا، قرن 14 قمری

nāme-negar, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ تأليف: قرن 13

مسيو شارل ایریارت در این سفر از نقاط مختلف دالماسی که تعلق به دولت اطریش داشته و در جنوب اروپا قرار دارد دیدن کرده است و مطالب چندی از مردم آن دیار و تعیین تیره های آنان و تاریخ مهاجرت آنها به این نواحی می آورد و نیز از ولايات «ایستری» و «من تنكر» مطالب جالب توجهی ذکر می کند. این سفر که به سال 1874م اتفاق افتاد یکی از مهمترین سفرهایی بوده است که به این ناحیه شده زیرا اطلاعات بسیاری از زمین و عوارض محل و نقاط تاریک آن ناحیت به دست می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1841/6

آغاز: سیاحت در ولايات دالماسی متعلق بدولت استریه در سنه 1874م، انجام: و جواهرات و اشیاء متفرقه است؛ نسخه: این سیاحت بواسطه نداشتن تتمه روزنامه ناتمام مانده است.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جان: تهران؛ کاغذ: -

فرنگی، جلد: مخمل سبز، 116 ص (368-483)، 14 سطر (12×22)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 4 - 295].

• سفرنامه دکتر اوایلس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye doktor ovāyles

مترجم، سید عبدالله، ق 14 قمری

motarjem, seyyed ‘abd-ol-lāh (-20c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

دکتر اوایلس به زمان ناصرالدین شاه سفری به ایران می کند و سفرنامه ای مفصل درباره ایران و اوضاع اجتماعی این مملکت به رشته تحریر در می آورد و در لندن منتشر می کند. این کتاب بعدها از انگلیسی به روسی به وسیله مسیو کرستوسف ترجمه می گردد و بعد به وسیله سید عبدالله به دستور ناصرالدین شاه به فارسی ترجمه می شود. این کتاب در دو جلد است. جلد اول آن هیجده فصل می باشد.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1707

آغاز: بسمه تبارک و تعالی. فصل اول: در ذکر مقصود مصنف و طريقه مسافرت بایران و گفتگو؛ انجام: که بواسطه تحف و هدایا این دولت را با خود متفق سازیم و تا ابد بمقاصد خود نائل گردیم جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13: مجدول؛ کاغذ: فرنگی، فلفل نمکی، جلد: مخمل بنفش، 121 گ، 15 سطر (12/5×24)، اندازه: 22×23/5 سم [ف: 4 - 176].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1545

آغاز: فصل نوزدهم در بیان ماه مبارک رمضان و روزه گرفتن ایرانیان؛ انجام: الحال با حالت یاس در خانه های خود نشسته و بصرف چای مشغول هستند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جان: تهران؛ با سرلوح، مجدول به خط ناصرالدين شاه نوشته شد: «تماما ملاحظه شد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل بنفش، 93 گ، 11 سطر، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 4 - 37].

3. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 876

آغاز: بسمله تبارک و تعالی، فصل اول: در ذکر مقصود مصنف و طريقه مسافرت به ایران و گفتگو؛ انجام: آخر فصل پانزدهم، یا آن که در همان مکان قدری زهر به او خورانیده و به دیار آخرت می فرستد، ولی این حیلت بندرت دیده شده و بسیار قليل الوقوع است.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 22 رجب 1307ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوایی با روکش مخمل بنفش، 224 ص، 13 سطر (14×25)، اندازه: 22×35 سم [ ف: - 20].

• سفرنامه دکتر ژاک (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye doktor žāk (t.)

عضدالملکی، محمد حسین بن غلامعلی، ق 14 قمری

azod-ol-molkī, mohammad hoseyn ebn-e qolām ‘alī (-20c)

گزارش سفر دکتر ژاک امریکایی می باشد که در سال 1870 شروع شده و مدتی در شهر «وینه» اقامت گزیده پس از آن از راه روسیه به ایران آمده و این سفرنامه را به روش رمان نگاشته است. در این ترجمه پاره ای از ابیات به مناسبت آمده و گاهی مترجم اظهار نظرهایی از خود می نماید. جلد اول آن (نسخه حاضر) در 21 رجب 1345 ق به دستور صدر الاسلام همدانی پایان یافته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7845

آغاز: حمد بیحد و ستایش بی عدد بارگاه معبودی را سزاست که جميع ممکنات از کنم عدم بعرصه وجود.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: مقوایی، 264 گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 20 - 191].

• سفرنامه دکتر گرو / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye doktor goro

محلاتی، محمد کاظم بن احمد، 1250 - 1313 قمری

(1896- 1835) Mahallātī, mohammad kāzem ebn-e ahmad

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1304 ق.

دکتر گرو در آمریکای جنوبی و گویان تحقیقات جغرافیایی می نماید او چون از سوی وزارت علوم و بحریه فرانسه این مأموریت را به عهده دارد و نتیجه مشاهداتش از مستندات این دو وزارتخانه می شود، لذا دیده های او دقیق تر از دیده های یک سیاح می باشد. گرچه دکتر گرو به سال 1869 تا 1870 این نواحی را دیده است ولی سفر این مرتبه او کامل تر می باشد و حاوی اطلاع دقیقی از روحیه مردمان آن سامان است. این سفرنامه از آن جهت به وسیله محمد کاظم خان محلاتی استاد علوم طبیعی دارالفنون ترجمه می شود که در آن مطالب جالب توجهی از حیوانات و پرندگان و نباتات محلی وجود دارد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1802

آغاز: هو العزیز سفرنامه آمریکای جنوبی، فصل اول در احوال گا یان؛ انجام: و دوستی محکم ثابت و دائمی که بهیچوجه خلل پذیر نخواهد بود و السلام.

خط: نستعلیق، كا: عبد الغفار، تا: 1304 ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، قرمز اصفهانی، 17 سطر (13×35/8)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 4 - 255].

بسفرنامه دکتر لرته > سفرنامه شام.

• سفرنامه دکتر هارمان / سفرنامه / فارسی

گروسی، عیسی، ق13 قمری

safar-nāme-ye doktor hārmān

garrūsī, ‘īsā (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1297 ق.

دکتر هارمان سفری به هند و چین می کند و ره آورد سفر خود را این سفرنامه قرار می دهد که در آن مطالب جالب توجهی از عادات و رسوم و آداب و اوضاع جغرافیای محل است. او آن را به سال 1877 میلادی در توردومند انتشار می دهد. اصل سفرنامه یک بار ترجمه شده و نسخه حاضر متمم آن است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1640

آغاز: ترجمه: بسمله، متمم سیاحتنامه دکتر هارمان فرانسه که ... وحشی های هند و چین را مشروحا نگاشته؛ انجام: ترجمه: اگر خدا بخواهد بروم حرکت کردم تا قسمت چه بگوید و نصيب چه بخواهد.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1297 ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مخمل قرمز، 71 گ، 8 سطر (11/5×24)، اندازه: 21×34 سم [ف: 4 - 121].

• سفرنامه دو برادر = شرح مسافرت روزانه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye do barādar = š.-e mosāferat-e rūžāna

میر اسکندری، عبدالله، ق 14 قمری

mīr-eskandarī, “abd-ol-lāh (-20 C)

یادداشت کوتاهی در باب سفر دو برادر مذکور که از قزوین به تهران در تاریخ 5 مهر 1317 ش تا اول آبان همان سال صورت گرفته است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3385

آغاز: شرح مسافرت دو برادر سید عبدالله و سید اکبر، ساعت یک و نیم بظهر عزم را جزم کرده بودیم که حرکت کنیم؛ انجام: و ساعت سه بعد از ظهر رسیدیم به طهران که مرکز سکونتمان بود.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 10 گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 3 - 1260].

• سفرنامه دور دنیا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye dowr-e donyā

مترجم، علی بن محمد اسماعیل، ق14 قمری

motarjem, ‘alī ebn-e mohammad esmāʻīl (-20c)

مترجم خود در مقدمه می نویسد: «در این عصر خجسته آثار که تاج و تخت ملوک کیانی ...... به فر وجود ... اعلی حضرت ... ناصرالدین شاه قاجار ... زیب و زینت گرفته در تمامی ممالک انواع علوم و صنایع به درجات عليا و مراتب قصری رسیده و محضر صادر ملک آذربایجان از توجهات حضرت مستطاب گردون قباب اسعد ارفع امجد اشرف والا ولیعهد جاوید آیت روحنا الفداء مدرسه نظامیه به نام نامی مبارک ایشان بنا و در مدت قليله از متعلمین مدرسه نفوس كثيره ترقی و دارای مراتب و معارف گردیدند و به مفاد الشبل في المخبر مثل الأسد چون تاسی در انتشار آثار عدلیه و خیریه بوجود مبارک اعلی حضرت همایونی فرموده اند محض انتشار علوم و بهرمندی عموم به این چاکر آستان علی بن محمد اسماعیل که از بدو ایجاد مدرسه مشغول تحصیل و خدمت گذاری دولت قوی شو کت است و معلمی دولتی در مدرسه مبارکه به عهده این چاکر راجع به افتخار مباهات پیشخدمتی و مترجمی حضور مبارک دارد، اشاره علیه رفت که این کتاب فرانسوی خطاب را که جلد ثانی آن را سنه ماضيه ترجمه نموده بود از زبان فرانسه، ترجمه به فارسی امتثالا لامر الارفع. زمانی تمام ترجمه آن را مایه عز و سعادت پنداشت تشکر می کند از نواب مستطاب شاهزاده مرتضی میرزا پیشخدمت مخصوص و کتابدار باشی آستان مبارک که در نویساندن و ترتیب این نسخه که مدتی در عهده تعویق بوده مساعی جمیله به کار برده و در یک ماه بیست هزار بیت کتاب را به اتمام رسانیدند». مترجم خود اشاره نمی کند که نام کتاب چیست و مؤلف اصلی آن کیست تنها بلافاصله پس از این مقدمه در آغاز مطلب نوشته شده: «شهر تولون جزایر بال آرد موردویل نایب دوم امیر البحر فرانسوی که در سنه 1829 سیاحت دور دنیا را نموده چنین گوید ...». ظاهرا کاتب نام مؤلف اصلی را درست نوشته و چنین می نماید که این کتاب ترجمه جلد سوم از سفرنامه دور دنیا بریاست دولون دورویل نایب امیر البحر فرانسوی است که در پاریس در دو مجلد به سال 1852 میلادی چاپ شده و مجلد دوم آن را پیش از وقت همین مترجم در سال پیش به فارسی نقل کرده است. چون اصل کتاب در پاریس در سال 1852 میلادی یعنی 1268 قمری چاپ شده پیداست که ترجمه آن پس از این تاریخ صورت گرفته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2313

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا يَبْلُغَ (!) مِدْحَتَهُ الْقَائِلُونَ وَ لَا يُحْصِى نَعْمَائِهِ العادُونَ؛ انجام: و جنگ آوران سوار کشتی شدند.

در این نسخه برخی از فصول کتاب نیست چنان که در صحیفه 183 فصل یازدهم و در صحیفه 236 فصل سیزدهم آغاز می شود و در صحیفه 279 فصلی است که کاتب آن را شماره نگذاشته و در صحیفه 296 به فصل بیست و هفتم می رود و سپس در صحیفه 335 به فصل سی و یکم می رسد و در صحیفه 349 فصل سی و -

سیم و در صحیفه 373 فصل سی و چهارم و در صحیفه 383 فصل سی و پنجم و در صحیفه 416 فصل سی و هفتم آغاز می شود و سپس در صفحه 448 فصل 28 می آید و در صحايف 461 و 475 و 480 و 495 و 508 و 523 و 546 و 557 و 569 و 607 و 632 پی در پی فصولی است که شماره ندارد. از این قرار یا مترجم و کاتب در شماره گذاشتن فصول اشتباه کرده اند و یا اینکه برخی از فصول ترجمه نشده و یا از نسخه افتاده است. در صحايف 222 و 317 و 355 و 358 و 409 و 417 و 456 و 461 و 462 و 501 و 517 سفیدی هایی است که ظاهرا جای تصاویر کتاب بوده و چنانکه صحیفه 349 نیز سفید مانده و در حاشیه آن نوشته اند: محل تصویر صفحه صد و پنج» که البته اشاره به صحيفه متن فرانسه کتاب است. در صحیفه 385 هم سفیدیی است که بالای آن نوشته اند «محل تصویر جاده کانتون» پس از اتمام نسخه ظاهرة منصرف شده اند که تصاویر را در متن کتاب قرار دهند و به همین جهت در پایان نسخه از ص 640 تا 670 شانزده ورق نقاشی سیاه قلم است که پیداست از روی نقاشی های چاپی متن فرانسه کتاب ساخته اند و نقاش خوبی تقلید قابل توجهی از آن گروارها کرده است؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ به دو خط؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج خرمایی، 670 ص، 20 سطر، اندازه: 22× 35سم [ف: 6- 271].

سفرنامه رضا قلی میرزا > رموز السياحة.

سفرنامه رضوی > سفرنامه خراسان.

سفرنامه روح > روح و بدن.

• سفرنامه رودبار خسرو خان / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye rudbar-e Xosroxan

رشوند، محمد على

rašvand, mohammad ‘alī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1072

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج تریاکی، 76 گ، 15 سطر (10×18)، اندازه: 18×26 سم [سنا: ف: 2 - 113].

تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 4118- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 17].

• سفرنامه روسیه = سفر نامه سن پطرزبورغ / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye rūsīye = safar nāme-ye san peterzbūrq

افشار، مصطفى بن نصر الله، ق13 قمری

afšār, mostafā ebn-e nasr-ol-lāh (-19c)

در شعبان 1240ق میرزا مسعود مستوفی از طرف عباس میرزای ولیعهد مأمور می شود که به سن پطرز بورغ برود. او با هیئتی به این مأموریت می رود که از جمله آن گروه میرزا مصطفی افشار نویسنده این سفرنامه و محرر میرزا مسعود است. میرزا مصطفی بنا به قول خود آن چه در این سفر خود دیده و یا آن چه از میرزا مسعود شنیده (در مواضعی که خود حضور نداشته) جمع می آورد و این سفرنامه را با آن جمع آورده ها صورت می دهد که حاوی شش «فصل است»: 1. اوضاع سفر از دارالسلطنه تبریز الى پطرز بورغ؛ 2. احوال توقف پطرز بورغ؛ 3. تعداد ولات روسیه و عدد اهالی و اوضاع و چگونگی نشان هر ولایت و اصناف نو کر و رعیت؛ 4. کیفیت ولایت روسیه و عادات و اخلاق ایشان؛ 5. در امر دوليه؛ 6. اطوار مراجعت.

چاپ: تهران، 1345 ش، سربی، وزیری، به اهتمام ابراهیم تیمور ضمن نشریه وزارت امور خارجه، دوره سوم، شماره 36، از ص 179 تا ص 322.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1235

آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة على نبيه محمد و اله الطيبين الطاهرين و بعد چنین گوید اقلخلق الله مصطفی افشار بن نصرالله؛ انجام: در وقت حاجت با آشنای چندین ساله چنان بی اعتنائی می نمایند که گویا هرگز سابقه معرفتی در میان نبوده است.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 182 گ، 18 سطر (7×15/5)، اندازه: 14×25 سم [ف: 3- 287].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1691- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 121].

.2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9910

آغاز: بسمله. حمدله. وَ الصلوة ... بعد چنین گوید اقل خلق الله مصطفی افشار ابن نصر الله که چون در شهر شعبان؛ انجام: چنان بی اعتنایی می نمایند که گویا هرگز سابقه معرفتی در میان نبوده است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ رکابه دار؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ جلد: تیماج زیتونی، 63 گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 31 - 129].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15210

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 449].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9925/1

خط: نستعلیق، كا: عبدالغفار همدانی، تا: 1299 ق؛ جلد: تیماج سبز، 224 گ (1پ -224پ)، 12 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 31 - 135].

• سفرنامه روسیه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye rūsīye

دو ملی، ق 13 قمری

dumli (- 19c)

نویسنده که مدت چهار ماه در مملکت روس سیاحت می کند نتیجه تفحصات و سیاحت های خود را در روزنامه توردومند می نویسد. طبق نوشته او نگارنده از شهر تولا حرکت می کند و به درون روسیه می رود و با بازدید از نقاط مختلف آن به قسمت های آسیایی روسیه سری می زند و از عادات و رسوم مردم آن دیار مطالبی بازگو می نماید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1723

آغاز: بسمله تبارک و تعالی، ترجمه اخبار و مسافرت مسطوره در روزنامه توردومند؛ انجام: و با راه آهن قفقاز آمدیم تا پوتی و کشتی بخار کریستبو سرتیپ ما را ... گذرانید.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293 ق، جا: تهران؛ مجدول، در صفحه اول به خط ناصرالدین شاه آمده «تماما ملاحظه شد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 94 گ، 12 سطر (16×22)، اندازه: 21/5×31/5 سم [ف: 4- 189].

• سفرنامه روسیه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye rūsīye

میرپنجه، مصطفی قلی، ق 14 قمری

mīr-panje, mostafā qolī (-20c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ تأليف: 1300 ق (= 1883م).

نویسنده، که به سمت سرپرستی هیئتی به مسکو می رود، سفر او 52 روز طول می کشد او در این رساله همه رویدادهای روزانه سفر خود را می نگارد و به موجب نوشته های او مسیر این کاروان از تهران به رشت و از راه دریا به حاجی طرخان و شهر ساراتف و سپس مسکو و پطرزبورغ بوده است. قصد این هیئت از این سفر شرکت در مراسم تاجگذاری امپراطور روسیه بوده که پس از شرکت در این مراسم از همان راه به ایران بازگشته اند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 864

آغاز: بسمله، روز سه شنبه غره رجب المرجب هزار و سیصد هجری 26 آوریل هزار و هشتصد و هشتاد و سه روسی؛ انجام: ذات مقدس مبارک همایون شاهنشاهی قرین شادکامی و تا روزگار است پایدار بماند. پایان نسخه: قوى ئیل 21 درجه سنبله 11 ذیقعده 1300 هجری 3 سپتامبر 1883 عیسوی روسی در تجریش شمیران 52 روز مدت سفر است.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 11 ذیقعده 1300 ق، جان شمیران؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 28 گ، 14 سطر (9×16/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 2 - 398].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1704- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 – 121].

• سفرنامه روسیه / اخلاق / فارسی

safar-nāme-ye rūsīye

تاریخ تأليف: محتملا 1298 ق.

نویسنده می گوید: پس از آنکه دولت روسیه قلعه گوگ تپه را تصرف و ترکمانان را قلع و قمع نمود از طرف رکن الدوله والی خراسان مأمور شدم که به عشق آباد بروم و تهنیت فتح را به روس ها بگویم. من نیز از خراسان به عشق آباد رفتم و از جانب دولت ایران تهنیت فتح گفتم و مورد نهایت پذیرایی از طرف فرمانده روس قرار گرفتم. این رساله حاوی حوادث این سفر و اطلاعات جغرافیایی بسیاری از محال و شهرهای واقع بین راه و نظم و ترتیب قشون روسیه تزاری است.

آغاز: هو، بعد از فتح قلعه گوگ تپه و قلع و قمع تركمانان که وقایع آن داستانی است که در هر سربازاری است انجام: محض این که زیاد جسارت در چاکری ننموده باشد باختصار عرض کوشید بپایان آمد این دفتر، حکایت هم چنان باقی.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر نهم، به کوشش محمد گلبن، 1377 ش.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 733

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 31 گ، 12 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2 - 256].

• سفرنامه روم و عراق و فرنگ / تاریخ / فارسی

safar-nāme-ye rūm va ‘erāq va farang

جونپوری، محمد عوض، ق 13 قمری

jonpūrī, mohammad ‘avaz (-19c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17633

آغاز: اول فرود آمده اعانت ... نزول تمام؛ انجام: از پاس شحنه انصافش گرگ بیشه شبانی کرده ... .

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه].

• سفرنامه زیارت آستانه مقدسه = سفرنامه مشهد / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye zīyārat-e āstāne-ye moqaddase = safar nāme-ye mashad

طباطبائی، محمد حسن بن میرزا باقر، 1249؟ - 1308 قمری

(1891- 1834) tabātabā'ī, mohammad hasan ebn-e mīrzā bāqer

از میرزا حسن منشی اسرار پسر میرزا باقر پیش خدمت عباس میرزا (- 1249ق). روزنامه ذهاب و ایاب او است به مشهد مقدس از 27 شعبان 1307 تا ذیحجه 1307. از اوست تبصرة المسافرين مورخ 1270-1308 و به نام ناصرالدین شاه و میرزا حسن طباطبائی منشی در شرح سفرش از تبریز به تهران و سفر عثمانی و مشهد با اسناد و فرمانها و کتیبه ها و سیاهه هزینه سفیران.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3631- ف

نسخه اصل: نسخه آقای سلطان القرائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ علی طباطبائی در ص ع یادداشتی درباره مؤلف نوشته؛ 81 ص [فیلمها ف: 2 - 204].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3881/1- ف

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا. بخشی از آن است مربوط به سفرنامه مشهد میرزا اسد الله وكيل الملک وزیر مختار؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 275].

• سفرنامه سالتیکوف / خط / فارسی

safar-nāme-ye sāltīkof

مقنی باشی، عبدالله بن على اكبر، ق 14 قمری

moqnī bāšī s-abd-ol-lāh ebn-e ‘alī akbar (-20c)

به دستور: ناصرالدین شاه.

تاریخ تأليف: 1305 ق.

سالتیکوف که یکی از شاهزادگان روسی است از مسکو به ایران می آید و شرح این مسافرت و وصف شهرهای بین راه را می نگارد که قسمت راجع به ایران آن امروزه بسیار زیباست چه شهرهای ایران را به سال 1838 میلادی شرح می دهد. قسمت قفقاز و گرجستان آن نیز حاوی اطلاعاتی است درباره اوضاع آن روز این سرزمین ها که تازه از ایران جدا و به روسیه پیوسته شده اند.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 932

آغاز: دیباچه. بسمه تبارک و تعالی. شاهزاده سالطيكوف از شاهزادگان دولت روس در سال 1838 میلادی سفرى بممالک محروسه ایران آمده ... و آن سفرنامه که بزبان روسی بوده این غلام جان نثار خانه زاد سید عبدالله که در مدرسه مبارکه دارالفنون تحصیل کرده بفارسی ترجمه نمود ... مقدمه از قول مصنف در اوان شباب با یکی از نقاش های مملکت قفقاز موسوم به (ارلواسکی) آشنا شده قلم نقاشی و طراحی او باندازه بود که در همان زمان تمام خیالات مرا مایل و فریفته ممالک مشرق زمین می گردانید چون چندی گذشت مسموع شد که دسته سفارتی از قبل دولت علیه ایران بروسیه خواهد آمد لهذا با کمال اشتياق انتظار قدوم سفیر موصوف را داشته و دیدن ایشانرا بر خود ختم می دانستم اوقاتی که سفیر مشارالیه وارد سنت پطرز بورغ گردید در آنوقت تقریبا دوازده سال از سن من بیش نگذشته بود ... و من در یکی از اطاق های عمارت خودمان واقع در کوچه سلطنتی و بر کنار رودخانه سنگچین شده نوا نشسته بودم که در این اثنا صدای شیپور نظام بسمع من رسید ... و ورود سفير مزبور باین شهر نزدیک گردید فورا از خانه بیرون آمده ...... ناگاه دو حیوان بسیار عظیم و مهیبی از دور بنظر رسید که آهسته آهسته در جلو شیپورچیان می آیند چون قدری نزدیک شدند معلوم شد که این هردو فیل های ایلچی ایران می باشند که آنها را زینت کرده اند و عجب در آن بود که در پای فیل ها نیز چکمه داشت غرض آن که این حیوان های مهیب که در واقع بمنزله ستون یا یک دیوار متحرکی بود در نظر من بسیار عجیب و غریب می آمد ... بعد از آن یکدسته شاطر و فراشخلوت ها در جلو کالسکه مطلای دولتی که چند رأس اسب آن را می کشید نمایان شدند و ایلچی اعليحضرت پادشاه ایران فتحعلی شاه که میرزا ابوالحسن خان نام داشت در همان کالسکه نشسته بود ... در حقیقت این انتظار فوق العاده عجیب من ... بجهت دیدن ممالک مشرق زمین مخصوصا مملکت ایران زیادتر می گردید و پس از چندی ... بمملکت ایران آمدم و از آنجا بهندوستان رفته مدت دو سال در آن سرزمین با وسعت توقف کردم ... اليوم که بیست و دوم ماه او 1838 میلادی است در دامنه کوهستان قفقازیه و ابتدای دشت و جلگه های (کاباروا) میباشد وارد شده ... و از اینجا تا شهر تفلیس زیاده از صد و هفتاد ورست نمانده است؛ انجام: جواب نامه میرزا مسعود که از ولادی قفقاز بتاريخ يوم شانزدهم ماه آوریل 1839 مسیحی نوشته ام ...... من از جنابعالی خواهشمند هستم که بر این مطلب معتقد بوده بدانید که من از ضيافت هائی که در ایران از برای من بخصوصه از جانب جنابعالی بظهور رسید کمال تشکر و امتنان دارم و افتخار دارم که احقر نوکران شما محسوب شوم ... ترجمه خانه زاد دولت ابد آیت قاهره سید عبدالله ابن مرحوم سید علی اکبر مقنی باشی في يوم سه شنبه پانزدهم شهر جمادی الثانی سنه 1305 هجری حرره محمد قزوینی المعروف به آشوری.

خط: نستعلیق، کا: محمد قزوینی آشوری، تا: 1305 ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب، خط ناصر الدین شاه قاجار به مضمون «تماما ملاحظه شد»، به انضمام یک قطعه عکس چاپی تصویر یکی از شاهزادگان قاجار؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوای روکش مخمل سبز چمنی، 170 ص، 15 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 5 - 526].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1732

آغاز: دیباچه، بسمله تبارک و تعالی، در اوان شباب، یکی از نقاش های مملکت قفقاز، انجام: بخصوص از قبل جنابعالی بظهور رسید کمال تشکر و امتنانرا دارم و افتخار دارم که احقر نوکران شما محسوب شوم و السلام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج، قرمز، 100 گ، 12 سطر -

(13/5×23)، اندازه: 20/5×32/5 سم [ف: 4 - 195].

سفر نامه سن پطرزبورغ > سفرنامه روسیه.

• سفرنامه سن پطرزبورغ = تشخیص منازل / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye san peterzbūrq = tašxīs-e manāzel

افشار قزوینی، حبیب الله خان، ق13 قمری

afšār-e qazvīnī, habīb-ol-lāh xān (-19c)

تاریخ تأليف: 1273 ق.

سیف الملک عباسقلی خان میر پنجه سال 1271 ق به سفارت از طرف دولت ایران برای تعزیت فوت نیکلای امپراطور روسیه و تهنیت جلوس الكساندر نیکلاویج به سن پطرزبورغ می رود. او در این سفر دستور می دهد تا اتفاقات و حوادث بین راه چه در وقت رفتن و چه در بر گشتن، به وسیله حبیب الله خان افشار قزوینی، که از ملتزمان ركاب بوده، تحریر و انشاء شود. حبيب الله خان دست به کار می شود و سرانجام این کتاب تحریر می یابد. در این کتاب مباحث جغرافیایی از منازل و چار پاخانه های بین پل خدا آفرین تا سن پطرزبورغ با ذكر فاصله بین آنها بر حسب فرسخ آمده است.

آغاز: بسمله، مأموریت جناب جلالت مآب کفایت و کفالت انتساب امارت و ایالت اکتساب عظمت و حشمت.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 288

آغاز: برابر؛ انجام: در منزل تشریف داشته نواب و الا ابو الملوک و سایر شاهزادگان عظام و امیر الامراء العظام سردار و سائر امرا و اعیان همگی بدیدن آمدند تم بالخير و السعادة و الاقبال.

ضمنا قبل از شروع کتاب صورت مصالحه نامه پاریس، که از 18 مارس تا آخر آن ماه امضاء شده و از 10 تا 27 آوریل مبادله گردیده است، می آید. در دو صفحه بعد از اتمام کتاب «گفتگوی ایلچی جانشین مملکت قفقاز» آمده است؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1273ق؛ مهر: ناصر الدین شاه ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 128 گ، 14 سطر (10/5×18)، اندازه: 19×26 سم [ف: 1- 279].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1687- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 53].

• سفرنامه سوماترا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye sūmātrā

وت، قرن 19 میلادی

vet (19c)

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, ‘īsā (-19c)

از: مسیو وت؛ مترجم: میرزا عیسی خان گروسی (محتملا).

اهداء به: ناصر الدین شاه.

نویسنده که یکی از سیاحان معروف قرن نوزدهم است با کشتی عازم جزیره سوماترا می شود و در آن جا پس از گردش در نقاط مختلف محل و اطلاع از وضع جغرافیایی و ملی محل و آداب و رسوم اهالی دست به تحریر این رساله می زند که حاوی اطلاعات ذی قیمتی راجع به کشور سوماتراست. این رساله در روزنامه معروف توردومند انتشار می یابد و سپس از طریق آن روزنامه به فارسی برگردانده می شود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1643

آغاز: ترجمه: هُوَ اللَّهُ تَعَالَى شَأْنِهِ الْعَزِيزِ. شرح جزیره سوماترا، نقل از روزنامه انجام: که بسیاری از اهالی دهات هستند که زیاده از این ها اسباب زندگانی ندارند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل قرمز، 61 گ، 21 سطر (13×24)، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 4- 123].

• سفرنامه سوماترا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye sūmātrā

وت، قرن 19 قمری

vet (19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1298 ق.

این نسخه که جلد دوم سفرنامه دکتر وت است حاوی دیدنی های او در این ناحیه و مباحث جغرافیایی و مطالب مردم شناسی و حیوانات جنگل ها و جزائر و دریاچه هاست. او پس از ختم سفر با کشتی بخاری به هند می رود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1851

آغاز: بسمه تبارک و تعالی. بقیه شرح سیاحت دکتر وت در جزیره سوماترا؛ انجام: بزودی داخل در خدمت همان اداره گردید.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1298 ق، جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج قرمز، 61 گ، 21 سطر (13/5×24/5)، اندازه: 21×33 سم [ف: 4- 309].

• سفرنامه سومالی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye sūmālī

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, “īsā (-19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1303 ق.

مسيو روال به سال های 1882م و 1883م به نواحی «زنگبار» و سومالی» و «باین» (سواحل شرقی افریقا) سفر می کند و شرح مفصلی از این سفر خود درباره اوضاع جغرافیایی و اقلیمی و آداب و رسوم مردمان و وضع کشاورزی محل های دیده در روزنامه توردومند درج می نماید. این نسخه ترجمه آن سفرنامه مسيو روال است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1882

آغاز: بسمله. از مثلهای کهنه سواحلیهاست که گفته اند کسی از آب چشمه؛ انجام: که مأوای بزمجه .. و کرگدن بحرى شده است و انواع طیور در آن جای گرفته است.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1303 ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول، حاوی عکس های فتو گرافیک، نصف صفحه مقدمه از مترجم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 52 گ، 10 سطر (12/5×22/5)، اندازه: 21×32/5 سم [ف: 4 - 340].

• سفرنامه سوم به قم / تاریخ ایران / فارسی

safar-nāme-ye sevvom be qom

ناصرالدین قاجار، شاه ایران، 1247 - 1313 قمری

(1896 - 1832) nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān

مشاهدات ناصر الدین شاه قاجار است در سفر سوم به قم. ناصرالدین شاه به نوشتن سفرنامه علاقه فراوان داشت و شرح جزئیات مسافرت های خود را در داخل و خارج به نام های سفرنامه خراسان، سفرنامه فرهنگ (سفر اول و دوم)، سفرنامه مازندران، سفرنامه مشهد، سفرنامه عراق عجم یا خودش نوشته و يا حكيم الممالک علینقی (وی سفرنامه مازندران را نوشته است) و یا محمد حسن بن حاجب الدوله على مقدم مراغه ای معروف به اعتمادالسلطنه (سفرنامه خراسان به وسیله اعتمادالسلطنه نوشته شده است) نوشته اند.

آغاز: روزنامه سفر سیم زیارت حضرت معصومه سلام الله عليهاست، روز دوشنبه چهاردهم شهر صفر صبح زود از اندرون بیرون آمدم نصر الملک مصطفی قلی خان میر نجه حاضر شده بودند قدری که گذشت نصیرالدوله آجودان باشی سهام الدوله، مصطفی خان امیر تومان، صاحب منصبان زیادی حاضر شدند. سادات زیادی حاضر بودند در وقت گرفتن پول خیلی هرزگی کردند.

انجام: خطیب شال خلیل خانی آقا جواد متصدی گلدسته ها شال علیل خانی حاجی میرزا صفی شال خلیل خانی آقا سید ابو الحسن متولی مقبره مرحومه صبيه نواب حسام السلطنه شال خلیل خانی.

چاپ: مجموعه رسائل فارسی، دفتر نهم، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1388 ش، به کوشش سید محسن حسینی.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10429

آغاز: برابر؛ انجام: صاحب منصبهای نظام ... که باستقبال آمده بودند، دیده شدند، بحمد الله وارد منزل شدیم.

خط: نستعلیق ممتاز، كا: محمد حسین شیرازی، تا: 1300 ق؛ دارای سرلوح مذهب مرصع کتیبه دار، دو صفحه اول و دوم دارای تذهیب بسیار دقیق عصر قاجار، مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 23 گ، 12 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 9 - 46].

مشهد؛ صحت، رضا (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره

همان نسخه بالا [نشریه: 7- 557].

سفر نامه شاردن > سیاحت نامه شاردن.

سفر نامه شاردن > قباله مصالحه.

• سفرنامه شارل ژلیه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye šārl žolīye

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, 'īsā ( 19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ تأليف: 1297 ق.

شارل ژلیه در فرانش کنت به سفر می پردازد و از نقاط مجهول فرانسه به دقت بازدید می کند و بعد مشاهدات خود را به رشته تحریر می کشد که شرح آبشار درب آن بسیار جالب توجه می باشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1641

آغاز: در سنه هزار و ششصد و شصت و هشت ارک رش را بحكم لوئی شانزدهم آتش زدند؛ انجام: تحميل برای بزها ساخته شده است باید پائین آید.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1297 ق، جان تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل قرمز، 20 گ، 15 سطر (11×24)، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 4 - 122].

• سفرنامه شام = سفرنامه دکتر لرته / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye šām = safar-nāme-ye doktor lerte

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, ‘īsā ( 19c)

از: دکتر لرته (لرت).

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ تأليف: 1297 ق.

نویسنده که به سال 1878م از شام دیدن کرده است مسافرت و دیدنی های خود را در توردومند انتشار داده است. وی به نواحی شام و مستعمرات عربی عثمانی سفر می کند و شرح این سفر خود را با وضع جغرافیایی و سیاسی و اقتصادی نواحی -

عربی نشین مفصل می آورد و نیز وسایل حمل و نقل بادیه نشینان عرب را توضیح می دهد.

آغاز: بسمله، سياحتنامه ایست که دکتر لرنه فرانسوی در سفر شام نوشته است ... .

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1636

آغاز: برابر؛ انجام: ترجمه: و ماندگی بنوبت بأنها سوار می شدند باقی مانده در نمره آتیه.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1 رجب 1297 ق، جان تهران؛ حاوی مجالس فتو گرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل قرمز، 58 گ، 8 سطر (11/5×23/5)، اندازه: 20/5×32/5 سم [ف: 4 - 118].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1818

آغاز: برابر؛ انجام: همگی مسلمان می باشند مگر معدودی از آنها که عیسوی و یهودی می باشند بقیه در نمره آینده.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1298 ق، جا؛ تهران؛ حاوی عکس های فتو گرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: مخمل زرد، 44 گ، 14 سطر (11×22)، اندازه: 21/5×34/5 سم [ف: 4 - 267].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1652

آغاز: تا زشاهان عدالت است بیاد *** شاه را طول عمر و شوکت باد؛ انجام: ما را وداع کرده به بیت المقدس معاودت کردیم.

توضیح: این سفرنامه شامل بقیه حوادث سفرشام دکتر لرت است که قسمت اول در شماره 1636 آمد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1298 ق، جان تهران؛ مجدول، خط ناصر الدین شاه آمده: «تماما ملاحظه شد»، حاوی چند عکس گرافیک؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل بنفش، 102 گ، 14 سطر (11/5×23/5)، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 4 - 131].

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1804

آغاز: ترجمه: بسمله، ترجمه تحت اللفظ سفرنامه دکتر لرته در شاه حالیه، از عین جدی؛ انجام: ترجمه: برمن منت خواهند گذاشت خداوند توفيق اتما. بدهد. بقیه در نمره آتیه.

این قسمت بقیه سفرنامه دکتر لرته است که در قبل آمد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1309 ق، جان تهران؛ دارای عکس های فتوگرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی و سفید، جلد: تیماج ماشی، 87 گ، 10 سطر (12×22)، اندازه: 20/5×32/5 سم [ف: 4 - 256].

• سفرنامه شام / سفرنامه / عربی و فارسی

safar-nāme-ye šām

آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری

(1969 - 1876) āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15816

خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: - 450].

سفرنامه شیخ الاسلام قزوینی > وقایع الايام.

• سفرنامه شیراز / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye šīrāz

ركن الدوله، محمد تقی، 1262 - 1318 قمری

(1901 - 1846) rokn-od-dowle, mohammad taqī

در یک مقدمه و دو باب و یک خاتمه در وضع طبیعی و مصنوعی خط راه تهران به شیراز به صورت منزل به منزل.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3769

آغاز: الحمدلله الَّذِي قرد مِنَ الْعَقْلِ السَّلِيمُ للانسان دَلِيلاً... و بعد بر حسب اشاره همایونی؛ انجام: به همین چند بقعه اکتفاء رفت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1310 ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ سبز، 49 گ، 14 سطر، اندازه: 15/8×22/8 سم [ف: 3 - 464].

• سفرنامه شیراز / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye šīrāz

اقبال آشتیانی، عباس، 1276 - 1334 شمسی

(1955 - 1897) eqbāl-e āštīyānī, 'abbās

همراه وثوق السلطنه والی فارس که از ساعت سه روز شنبه 25 اسد 1303 از اصفهان بیرون شدند و 31 اسد تا سه شنبه 17 سنبله همین سال و روی هم 18 روز این سفر به درازا کشیده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4801- ف

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [فيلمها ف: 3 - 107].

• سفر نامه شیراز / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye šīrāz

تفصيل مأموریت مؤلف به شیراز و رویدادهای راه رفتن و بازگشت و وقایع ایام اقامت در منطقه فارس را، با اختصار گزارش کرده و از تاریخ یکشنبه نوزدهم ربیع الاول 1332 تا روز شنبه 13 رجب 1338 را در بر دارد. قبل از سفرنامه در دو صفحه شرح حال مؤلف در روزگار کودکی و ایام تحصیل وی نیز آمده و همه معلوماتت کتابچه جنبه شخصی دارد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9327

آغاز: چنانچه در صفحه قبل ذکر شده قصدم تحریر وقایع دوره حیاتی خودم است و از ما سبق چیزی قابل ذکر در خواطر نیست؛ انجام: چند روزی از نداشتن اسباب بد گذشت متدرجة مختصر -

اسبابی خریدم.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج زرد، 19 گ، 19 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 24 - 121].

سفرنامه شیراز به هند > آیینه عبرت.

• سفرنامه صحرای الجزایر = مسافرت به صحرای الجزایر 7 سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye sahrā-ye aljazāyer = mosāferat be sahrā ye aljazāyer

الأرژو، ق 19 میلادی

larzu (-19c)

مسيو لارژو فرانسوی از سال 1874م تا 1878م به صحرای الجزایر مسافرت می کند و در نقاط سر راه آن چه می بیند یادداشت می نماید. ابتدای حرکت او از مملکت «بیگرا» است و در این جا شرح مفصلی از مملکت «بیگرا» که در قلب صحرا واقع است، می دهد، سپس از ملکه زبیان مطلبی نقل می کند و سفرنامه خود را با شرح «جبل حقاری» و راهی که از «نیژر» به «سنه كال» می رود به پایان می برد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 28

آغاز: ترجمه توردومند، روزنامه جدیدیست که در آن وقایع احوال مسافرت هائی که در دنیا می شود مندرجست وقایع احوال مسافرتی است که مسيو لارژو فرانسوی از سنه 1874 الى سنه 1887 مسیحی در مملکت صحرای الجزایر واقعه در آفریقا نموده است؛ انجام: طولی نخواهد کشید که دولت مزبور فوائد کلی از آفریقا حاصل خواهد نمود.

خط: نستعلیق، کاتب = مترجم (احتمالا)، تا: اواخر قرن 13، جان تهران؛ مجدول، حاوی تعداد زیادی عکس از مناظر و مردم الجزایر و صحرا با چند نقشه جغرافیا، کاغذ:فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 212 گ، 11 سطر (10×16/5)، اندازه: 19×28 سم [ف: 1 - 20].

• سفرنامه طوس = سفرنامه حسام السلطنه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye tūs = safar-nāme-ye hosām-os-saltana

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3881/2- ف

سفرنامه حسام السلطنه و ستایش از او (نسخه همین ستایش است و بس) و نامه ها و توقیعات به پادشاه قاجار خطاب میرزا سید علی خان (از مجلس)؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 275].

سفرنامه ظفری > تحفة السالكين.

• سفرنامه ظل السلطان به فرنگ / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye zell-os-soltān be farang

ظل السلطان، مسعود میرزا بن ناصر، 1266-1336 قمری

(1918 - 1850) zel-os-soltān, mas‘ūd mīrzā ben nāser

شرح این مسافرت در تاریخ سرگذشت مسعودی از صفحه 371 به بعد چاپ شده.

اصفهان؛ صارم الدوله (كتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 989

آغاز: مدتی بود مزاج بسیار محکم قوی می داشتم دو سال است به نوبه ... مبتلا شده ام؛ انجام: هرچه خداوند تبارک و تعالی بخواهد پیش بیاید ... .

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1313ق؛ 412 ص، 11 سطر (11×17)، اندازه: 12×19 سم [ف: - 110].

• سفرنامه عباس میرزا = شرح مسافرت عباس میرزا به ممالک شرقی / سفرنامه، تاریخ / فارسی

safar-nāme-ye 'abbās mīrzā = š.-e mosāferat-e 'abbās mīrzā be mamālek-e šarqi

الهی، محمد جعفر

elāhī, mohammad ja‘far

از محمد جعفر الهی که خود ملازم عباس میرزا بوده با اشاره به مظالم و تحریکات انگلیس. این رساله تكمله ای است بر کتاب بدایع نگار.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 92- فیروز

آغاز: چون سفرای دولت بهیه انگلیس بعد از وفات خاقان خلد آشیان، بنا بر درویشی های مرحوم حاج میرزا آقاسی و بیگانگی او از حفظ دولت و دین، تغيير اسلوب داده تكاليف شاقه در امور داخله و خارجه ... نموده اند تا نوبت سفارت به مستر موریه وزیر مختار رسید و شرح حال مکشوف ... گشت، به کلی خاطر اهالی ... آزرده شد که شرحی به موجب آزادی بنگارند. خامه بدایع نگار اقتصار جسته از بدو دولت شاهنشاه مبرور نگاشت و زحمات ولي عهد مبرور طاب ثراه را متعرض نگردیده گذشت و گذاشت. بر این بنده محمد جعفر الهی که خدمت ملت و غیرت دولت را به وراثت دارد لازم شد که شرح مسافرت و جهت حرکت ولی عهد مبرور از آذربایجان به ممالک شرقی که خود محرم خدام حضرت بوده آنچه دیده و شنیده اشتهار نامه ای کنم؛ انجام: تا آن که نوبت به شاهنشاه مبرور رسید و آن همه خسران کشید و به قلم بدائع نگار رسید. حقیقت دولت علیه ایران را می رسد که این شعر را به دولت بهیه انگلیس نویسد: تطاولی که تو کردی به دوستی با من *** من این به دشمن خون خوار خویش نپسندم. اللَّهُمَّ أَصْلِحْ كُلَّ فَاسِدٍ مِنْ أُمُورِ الْمُسْلِمِينَ.

خط: نستعلیق زیبا، كا: صدرالدین محمد الهی، تا: 1312ق؛ دارای -

یک سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قرمز، 4 ص، 19 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 21 - 129].

سفرنامه عتبات > روزنامه سفر عتبات.

سفرنامه عتبات > سفرنامه غروی.

• سفرنامه عتبات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye 'atabāt

جامی مهاجرانی، حسین خان، ق 14 قمری

jāmī mohājerānī, hoseyn xān (-20c)

از جامی میرزا حسین خان مهاجرانی همدانی است؛ از همدان به نجف و کربلا و برگشت او و تا اندازه ای وضع اجتماعی آن روزها از این سفرنامه روشن می شود و بسیار سودمند است. سفر از روز سه شنبه 4 رمضان 1321 بوده تا شنبه 24 صفر 1322ق.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4791

آغاز: بسمله. حمدله. که خداوند عمر و توفیق کرامت فرمود و چند سفر بزیارت عتبات عاليات مشرف شدم ...... و از اول تا بحال عمر شصت و یکسال شده چندین مرتبه اول صبح برخاستم نماز صبح خواندم؛ انجام: امروز صبح روز شنبه بود بعد از نماز و صرف چایی از منزل آمدیم عمارت خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 154 گ، 12 سطر (9×14)، اندازه: 13×23 سم [ف: 14- 3830].

• سفرنامه عتبات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye 'atabāt

رضائی، علیرضا بن داود، ق 14 قمری

rezā'ī, 'alī-rezā ebn-e dāvūd (-20c)

سفرنامه عتبات میرزا رضاخان تبیان الملک در 1329ق.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1154

آغاز: بعد بسمله. وقایع يوميه. روز یک شنبه 7 شهر شوال المکرم 1329 در کربلای معلی این کتابچه شروع شد ساعت یازده به حرم مشرف گردیده تا نیم ساعت از دسته گذشته در حرم بودم؛

انجام: روز یکشنبه بیست و دوم. امروز حالم چندان خوش نیست لیکن به واسطه قوه خیال ملاقات بچها اگر صد درجه کسل تر باشم. خط: نستعلیق شکسته، كاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 7 شوال 1329ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 75گ، 25-21 سطر (1467)، اندازه: 16810 سم [سنا: ف: 2 - 144]

• سفرنامه عتبات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye ‘atabāt

قندهاری، محمد عظیم بن محمد اسماعیل، ق14 قمری

qandehārī, mohammad ‘azīmebn-e mohammad esmāʻīl (-20c)

کاتب دفتر حاجی میرزا محمد عظیم خان منشی دربار هرات پسر محمد اسماعیل خان منشی برخی از سفرهای خود را یاد نموده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2735/3

آغاز: تفصيل سفرهای حقیر فقیر حاجی میرزا محمد عظیمخان منشی دار السلطنه هرات که در سن بیست سالگی؛ انجام: و در ماه نهم وارد شدیم و از نجف اشرف تا بهرات بسواری اسب شصت و پنج منزل زدیم.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1315 ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 5 ص (429-433)، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 9 - 74].

سفرنامه عتبات (سال 1288 ق) > سفرنامه غروی.

• سفرنامه عتبات عالیات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye ‘atabāt-e ‘ālīyāt

گلستانه، محمد مورخ، ق 14 قمری

golestāne, mohammad movarrex (-20c)

این سفر که به روز دوشنبه شانزدهم شوال 1344، از اصفهان به طرف قم برای زیارت عتبات عالیات در عراق شروع شده، طبق این گزارش روزانه حدود یک سال به طول انجامیده و ضمن یادداشت ها خصوص مقتل امام حسين عليه السلام و یاران آن حضرت را با تفصیل نگاشته و می توان آن را کتابی جداگانه به حساب آورد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6276

آغاز: حمدا لمن جعل سير المتقدمين عبرة للمتأخرين ... و بعد چنین گوید کلب دودمان مصطفوی و دربان کشیک پنجم آستانه مبارکه رضوی.

خط: نستعلیق، کا: محمد علی گلستانه، بی تا؛ گاهی در حاشیه خط مؤلف دیده می شود؛ جلد: تیماج قهوه ای، 143 گ، 22 سطر، اندازه: 20×27 سم [ف: 16 - 251].

• سفرنامه عتبات عالیات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye ‘atabāt-e 'ālīyāt

تاریخ روز به روز سفر به عتبات عالیات است که از شنبه 5 ذیحجه 1298 از تهران شروع و در روز 26 ربیع الثانی 1298 به تهران ختم شده است و در آن وضعیت منازل و دیدارها و ... را ثبت نموده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2283/1 و 2194/1

آغاز: منازل عتبات عالیات و سرگذشت مخلص در این سفر در سال 1298 شنبه 5 ذیحجه منزل چهار مزرعه؛ انجام: خیلی با صفاست بی خبر وارد شدن سفری بجهت آن که سفری و حضری هر دو آسوده هستند و روز 26 ربیع الثانیه 1298 وارد خراب آباد تهران شدیم.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1298 ق؛ جلد: تیماج سبز، 76 گ (آپ -76پ)، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 816] و [عکسی ف: 6 - 244].

• سفرنامه عتبات عالیات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye ‘atabāt-e ‘ālīyāt

این سفر به طرف عراق با جمعی از خویشان و دوستان نگارنده، برای زیارت مشاهد عتبات عالیات، در شب نهم ماه مبارک رمضان شروع شده و روز عید غدیر مسافران در نجف اشرف حضور داشته اند و در کاروان از خویشان نگارنده از جمله دو برادر و دو فرزند وی همسفر بوده اند. نگارنده اصلا افغانی و گویا ساکن مشهد می باشد، پدرش محمد حسن خان و خودش دارای کتابی است به نام «بحر الفوائد» و از ملاقات های منازل بر می آید که باید شخصیتی محترم و شاید اداری بوده است. این سفرنامه در نسخه حاضر ناتمام و تا ورود به نجف را دارد.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1389

آغاز: در شرح حرکت و سیاحت این بنده ... در روز نهم ماه رمضان که عازم بودم بملاحظه این که رسم زائران حضرت سید الشهداء.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26 گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 4 - 222].

• سفرنامه عتبات و مكه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye ‘atabāt va makke

تاریخ تأليف: پنج شنبه 10 جمادی الاول 1318 ق.

نگارنده این سفرنامه گزارش سفر خود را که در معیت حاج سید محمد تاجر طهرانی بوده، از طریق عراق و بعد از زیارت عتبات عالیات، به سوی مکه برای ادای حج و بازگشت از طریق سوریه و بیروت و بادکوبه به ایران را گزارش کرده است. این سفر سه شنبه دوم رجب 1317 ق شروع شده و روز پنج شنبه دهم جمادی الاول 1318 ق به پایان رسیده است.

آغاز: روز سه شنبه ... باسباب خفيه الهيه و الطاف عليه جناب مستطاب عمدة الأشراف آقای حاجی سید محمد تاجر طهرانی به مقتضای میثاقی که در روزگار گذشته با این بنده بسته بودند ... .

انجام: بعد از صرف چای و قلیان سوار شدیم و دو ساعت از روز گذشته ... [وارد تهران شدیم].

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر پنجم، به کوشش رسول جعفریان و صادق برزگر، ص 124- 228.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9008

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 81 گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 23 - 165].

• سفرنامه عربستان = سفرنامه خوزستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāmeye ‘arabestān = safar-nāme-ye xūzestān

سرتیپ مهدی قلی خان، ق 14 قمری

sartīp mahdī qolī zān (-20c)

سفرنامه سرتیپ مهدی قلی خان است به همراه سپاهانش به منطقه خوزستان فعلی که در آن روزگار، عربستان» نامیده می شد.

چاپ: 1382 شمسی، این کتاب با تحقیق و تصحیح آقای محمد علی صالحی در مجموعه «میراث ماندگار» 185/2 -270 از انتشارات کتابخانه مرعشی به چاپ رسیده.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15963

آغاز: الحمدالله رب العالمين ... اما بعد، توکل میجویم از ذات ذوالجلال که کریم و رحیم است ... که بعضی از وقایعات و اتفاقات این سفر عربستان که مأمورم ذکر شود؛ انجام: ما از راه دیگر آمدیم. در کمال تشخص وارد شدیم [بحمدالله] حضرات تشریف آوردند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ با قلم خوردگی؛ مهر: «اهدایی سید کاظم کمالی الحسینی همدانی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه ای، 55 گ، 11-16 سطر (10×17)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 40 - 456].

• سفرنامه عشق آباد، سمرقند و بخارا / سفرنامه / فارسی

safar nāme-ye ‘ešq-ābād, samarqand va boxārā

حسینی فسائی، محمود بن زین العابدین، - 1271 قمری

(1855-) hoseynī fasā’ī, mahmūd ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn

گزارشی است از سفر شخصی به همراهی طلبه ای سید و دو نفر شیرازی و یک نفر تبریزی از مشهد مقدس رضوی به شهرهای عشق آباد (در کشور ترکمنستان فعلی) و سمرقندی و بخارا (در جمهوری ازبکستان فعلی) و چند شهر دیگر، زمان حرکت روز چهارشنبه 21 ربیع الاول سال 1313ق، زمان ورود به عشق آباد در 27 ربیع الاول و زمان برگشت به مشهد مقدس صبح روز شنبه 15 ربیع الثانی همان سال است، جمعا سفر آنها 25 روز طول کشیده، در این سفرنامه، از رساله يخچاليه تألیف میرزا محمد علی بن ابی طالب اصفهانی (در گذشته قبل از سال -

1306 ق) یاد شده است. مؤلف، از تبار علی خان مدنی بوده و از هنر خطاطی و شعر بهره زیادی داشته است.

[ تاریخ رجال ایران: 256/6].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12629

آغاز: پس از گرفتن تذکره ایرانی و روسی بزحمت و مشقت زیاد با سیدی طلبه ظهر روز چهارشنبه بیست و یکم شهر بيع الأول 1313 در گاری اسبی نشسته؛ انجام: منت خدای را که صبح روز شنبه پانزدهم شهر بیع الثانی سالما وارد مشهد مقدس شده به تقبيل آستانه مبارکه فائز و فائض گردیدیم.

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1313ق؛ محشی، رکابه دار، در پایان مطلبی این چنین آمده: «به جهت یاد بود خدمت جناب حکیم تقدیم شد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای کرمی، 20 گ، 7 سطر، اندازه: 6×11 سم [ف: 32 - 57].

• سفرنامه غروی = سفرنامه عتبات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qaravī = safar-nāme-ye ‘atabāt

نظام العلماء، محمد رفیع بن علی اصغر، 1250 - 1326 قمری

(1908 - 1835) nezām-ol-‘olamā’, mohammad rafi' ebn-e ‘alī asqar

این سفر در سال 1288 انجام شده است.

چاپ: ایران، تبریز، سنگی، 1313، جیبی، 3+70 ص (1-70).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9930/1

آغاز: بسمله. حمدله. الصلوة على محمد و آله اجمعين و بعد مخفی نماند که برای شخص سالک ضبط و ثبت وقایع ماه؛ انجام: گر همدم مائی و ترا یاری نیست *** دم اندرکش که باكست کاری نیست.

خط: نستعلیق، كان على مشهور به ابو تراب، تا: رجب 1313 ق؛ جلد: تیماج رویه مخمل پشمی، 28 گ (1پ-28پ)، 12 سطر، اندازه: 20/5x13/5 سم [ف: 31 - 137].

• سفرنامه فارس = منازل فارس / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye fares = manazel fares

محمد حسن میرزا مهندس، ق13 قمری

mohammad hasan mīrzā mohandes (-19c)

کتابچه و راپورت مسافرت منازل 22 گانه از شهر شیراز به سروستان و فسا و داراب و جهرم و خفر و کولر و سپس مراجعت به شیراز است که در شوال 1308 به روزگار فرمانروایی معتمدالدوله حکمران فارس و به دستور شاه و امین السلطان وزیر اعظم و مخبرالدوله وزیر علوم به این مأموریت پرداخته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9935

آغاز: بسمله. منزل اول کنار پل فسا فاصله مابين شهر شیراز و پل سه فرسخ تمام پس از حرکت از شیراز.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ ركابه دار، با یادداشتی درباره این سفرنامه به انشای مؤلف؛ جلد: گالینگور سرخ، 24 گ، 14 سطر، اندازه: 17/5×25 سم [ف: 31 - 130].

• سفرنامه فارس = سفرنامه تهران به فارس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-e fāres = safar-nāme-ye tehrān be fāres

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2090- ف

نسخه اصل: نسخه آقای ثقفی اعزاز در 139 ص. «از صبح روز پنج شنبه 12 شوال ایت ئیل 4 حوت از نظامیه به عزیمت ایالت و فرمانفرمایی فارس مصمم حرکت شدیم»؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 118].

• سفرنامه فرنگ = دفتر خاطرات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye farang = daftar-e xāterāt

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16537

آغاز: 23 تیر بعد از خداحافظی از عنایت و خادمی؛ انجام: دیر برود بیرون، دیگر از جا برخاستم.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 20؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا [رایانه].

سفرنامه فرنگستان > مخزن الوقائع.

• سفرنامه فرنگستان - سفرنامه منظوم / شعر، سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye farangestān = safar-nāme-ye manzūm

عيوق، ق13 قمری

ayyuq (-19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاريخ تأليف: 1290 ق.

ناصرالدین شاه در 21 صفر 1290 ق از تهران عازم فرنگستان می شود. عيوق نامی که جزء همراهان او بوده است مأمور می گردد تا اتفاقات سفر را به شعر در آورد، او این مأموریت را با سرودن اشعار این کتاب انجام می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 504

آغاز: نخستین بر زبانم گشت جاری *** سپاس ذات پاک کردگاری؛ انجام: علوم اولین و آخرینند *** که در گفتار شهد -

انگبین اند.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: مخمل بنفش، 46 گ، 12 سطر (8×16)، اندازه: 14×22 سم [ف: 2 - 3].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1692- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 122].

• سفرنامه فرنگستان / سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme-ye farangestān

مظفرالدین قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324 قمری

(1906 - 1853) mozaffar-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān

در این کتاب شرح سفر سوم مظفرالدین شاه قاجار به فرنگستان است و دارای 64 قطعه عکس چاپی از مجالس ضیافت و مناظر و مراسم بازدیدهایی است که به صفحات الصاق شده است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 792

آغاز: بسمله - بتوفیق حضرت یزدان و خواست خداوند کون و مكان بتاريخ یک شنبه دویم شهر ربيع الأول 1323 شروع بنوشتن این سفرنامه می شود که سفرنامه سیم فرنگستان است. امروز که روز یکشنبه دويم شهر ربيع الأول هزار و سیصد و بیست و سه است از طهران عازم مسافرت بفرنگستان و همین امروز حرکت خواهیم نمود چند شب بود در باغ شاه بودیم دیشب را بشهر آمده شب را در باغ گلستان و عمارت برلیان بسر برده صبح که از خواب برخاستیم پس از ادای نماز و صرف چای آقای بحرینی بحضور آمده زیارت وارث را خوانده بودیم بعضی ادعیه که در هنگام حرکت و مسافرت فرض است خوانده شد ... مصمم حرکت شدیم؛ انجام: درین سفر بحمدالله بما خیلی خوش گذشته مقاصد صحیه و پلتیکی که خود را در کمال خوبی انجام داده مخصوصا از خدمات اتابیک اعظم که منتها درجه جان فشانی و کاردانی را بخرج داده و از خدمات وزیر دربار اعظم و سایر ملتزمين کمال رضایت خاطر را داشته این سفرنامه را که خودمان فرمایش کرده و اعلم الدوله مینویسد باینجا ختم نموده شکر خدا را بجا میآوريم في شهر شعبان المعظم سنه 1323.

خط: نستعلیق، کا: اعلم الدوله، تا: 1323ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب، با 64 قطعه پیوسته عکس چاپی؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوای روکش مخمل نیلی، 240 ص، 17 سطر و 64 قطعه پیوسته عکس چاپی، اندازه: 22/5×36 سم [ف: 5 - 545].

• سفرنامه فرنگستان = سفرنامه اروپا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye farangestān = safar-nāme-ye orūpā

مظفر الدین قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324 قمری

(1906 - 1853) mozaffar-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān

سفر مظفرالدین شاه در 1317 به اروپا.

1. تهران، وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 6185

آغاز: بنام خداوندی که هستی ازوست *** جهان را بلندی و پستی از وست روز پنج شنبه دوازدهم شهر ذی حجه 1317؛ انجام: وارد باب همایون و حرمخانه مبار که شدیم و شکر و حمد الهی را بجای آوردیم.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، جلد: مخمل بنفش، قطع: رحلی [نشریه: 2 - 263].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1632- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 121].

2. تهران: وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 6290

آغاز: امروز که روز دوشنبه 27 ذیحجه سال (؟) بود و هفدهم عید و حمل است در تالار دیوانخانه شب خوابیده بودم. صبح از خواب بیدار شدم؛ انجام: شکر خداوند را بجای آوردیم که الحمدلله بسلامتی سفر فرنگستان بخوبی و خوشی و سلامتی گذشت و حالا هم الحمدلله بسلامت وارد شدیم.

خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: مخمل آبی، قطع: خشتی [نشریه: 2- 264].

• سفرنامه فرنگستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye farangestān

سفر قوام الملک (چهارم) بنام حبیب الله، پسر قوام الملک (سوم) به نام محمدرضا خان شیرازی (همان، بامداد، شرح حال رجال 401/3) است به فرنگستان، نگاشته منشی از میرزا کوچک، سفری که از شیراز در 22 ربیع 1326 ق آغاز شده و در 16 شعبان 1326 ق به شیراز برگشت داشته است، که «محض جلب وسایل ترقیات و کشف فواید معلومات عصر» انجام گرفته است.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 563

آغاز: (دیباچه): در مبادی سال خجسته مال ئیچی ئیل 1326ق ارادت و مشیت حضرت باری با مقاصد ... آقای سالار السلطان دامت شوكته ... آغاز متن: شرح وقایع و حالات سفر ... بنام خدایی که هستی از اوست ... بتاریخ روز (22 ربیع الثانی 1326) از شیراز به صوب قریه خانه خمیس که اولین ماست حرکت؛ انجام: بتاريخ (16 شعبان 1326ق) به تقديرات حضرت الهی، پس از سیر و سیاحت جهان گردی، در شیراز به امورات شخصی اشتغال ورزید ... (جمادی الاول 1327ق).

خط: نستعلیق خوش، كا: میرزا علی اکبر خوشنویس فرزند میرزا عبدالله شیرازی، تا: جمادی الاول 1327ق؛ با یادداشت ابراهیم قوام که «این یادداشت های روزانه را میرزا کوچک منشی پدرم نگاشته و میرزا علی اکبر خوشنویس استنساخ کرده، که هیچ کدام زبان خارجی نمی دانسته و لغات خارجی را غلط نوشته اند و معلوم می شود پدرم هم که چند سالی پس از آن سفر زنده بوده مجال مطالعه و اصلاح نداشته ... توضیح این که هر جا در این کتاب -

انتظام الممالک» نام برده شده، مقصود اینجانب ابراهیم قوام، که بعد به لقب «نصرالدوله» و پس از فوت پدر ملقب به «قوام الملک» شده بوده است. و در آن تاریخ «نصرالدوله» لقب عموی اینجانب بوده است. قبل از اینجانب پدرم و سه نفر از نیاکانم ملقب به «قوام الملک» بوده اند، که اینجانب «قوام الملک پنجم» هستم. به این ترتیب، «ابراهیم قوام الملک، پسر حبیب الله قوام الملک، پسر محمدرضا قوام الملک، پسر على محمد قوام الملک، پسر على اكبر قوام الملک، پسر حاجی محمد ابراهیم اعتماد الدوله ..» کاغذ: فرنگی مغز پسته ای، جلد: مقوایی تیماج عنابی، 110 گ، 12 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14×23 سم [ف: 2 - 141].

• سفرنامه فیلیپین / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye fīlīpīn

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, īsā (-19c)

دکتر ژول از سال 1879م تا 1880م در جزایر فیلیپین به سیر و سیاحت می پردازد و با قبایل دادائو و چند قبیله دیگر برخورد می کند و از آداب و رسوم این قبایل و اوضاع جغرافیایی محل و عوارض زمین از کوه و دشت و رودخانه مطالبی مفصل ذکر می کند و نیز از شکارهای متعددی که اهالی نقاط مختلف می کنند چند نمونه می آورد و هم چنین از دریانوردی جزائر مختلف شرح مبسوطی می دهد. این سفرنامه یادداشت های روزانه دکتر ژول است که در روزنامه توردومند به چاپ رسیده و از آن روزنامه به فارسی برگشته است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1850

آغاز: بسمله، مسافرت دکتر ژول منتانو در جزائر عدیده؛ انجام: و اوضاع وحشیان سمت شمال لوسون را حواله بقسمت و تقدیر نمایم.

خط شکسته نستعلیق، كا: عیسی گروسی، تا: 1302 ق، جان سلطنت آباد شمیران؛ مجدول، دارای عکس های فتوگرافیک؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج ماشی، 41 گ، 14 سطر (11×22)، اندازه: 21×33 سم [ف: 4 - 308].

• سفرنامه قراچه داغ / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qarāča dāq

شرح مسافرت مظفرالدین میرزا ولیعهد به قراچه داغ است به انضمام ده قطعه عکس چاپی از مظفر الدین میرزا و ملتزمين و همراهان و مناظری از شکارگاه و اردوی ولیعهد.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 794

آغاز: بسمله. روز یک شنبه نهم شهر شوال المکرم 1306 عصری بباغ شمال آمدم بعزم این که فردا بسمت قراچه داغ حرکت بکنم. صبح بیدار شدم کسالت و قدری صداع داشتم میرزا محمود خان دکتر عرض کرد که باید تمبر میل بفرمائید ... تا عصری تکسر از مزاجم بحمد الله تعالی رفع شد جناب امیر نظام و ساعد الملک و نصرة الدوله و دبير السلطنة آمده شرفیاب شدند؛ انجام: صبح چهارشنبه 4 ذی قعده از آنجا نماز صبح را خوانده قبل از غروب آفتاب سوار شدیم نزدیکی قریه خواجه آفتاب طلوع کرد ... قوروق را کسان میرشکار بسیار خوب نگاه داشته اند و همه جا علف زیاد است ... شکر خدای را که در این سفر از هر جهت خوش گذشت و مکروهی اتفاق نیافتاد ... راقمه جان نثار آستان ... محمدرضای منشي في شهر ذي حجة الحرام 1306.

خط شکسته نستعلیق، كا: محمدرضای منشی، تا: 1306 ق؛ مجدول، کمند کشی لاجورد، ده قطعه عکس چاپی؛ کاغذ: فرنگی فلفل نمکی، جلد: تیماج لاکی، 30 ص، 15 سطر و ده قطعه عکس چاپی، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 5 - 530].

• سفرنامه قراچه داغ - سفرنامه ولی عهد / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qarāča dāq = safar-nāme-ye valī‘ahd

یا کتابچه وقایع سفر قراچه داغ و سرحدات مغان و اردبیل و ایلات و عشایر سرحدات از 22 شوال تا سه شنبه 24 (ماه محرم 1292) با اجازه تلگرافی از شاه و همراهی چند تن مانند صاحب دیوان و نواب حاجی عباس قلی و علاء الملک و چندین کس دیگر.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5782

آغاز: بسمله. چون حضرت والا ولي عهد در ماه شوال المکرم محض سرکشی به ولایت قراچه داغ و مغان و اردبیل و ایلات و عشایر سرحدات و رسیدگی به احوال اهالی آن صفحات میل نمودند؛ انجام: باندرون تشریف بردند شهر محرم الحرام 1292.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ یادگار حیدر قلی هروی شادلو به آقا میرزا عباس خان در 1336/2/25 بونت ئیل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 19 گ، 16 سطر (9×17)، اندازه: 14×22 سم [ف: 16 - 90].

• سفرنامه قطب شمال = سفرنامه کاپیتان اطراس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qotb-e šomāl = safar-nāme-ye kāpītān etrās

اطراس، ق 19 میلادی

etras (-19c)

مترجم: اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259 - 1313 قمری.

داستان مسافرت یک کاپیتان انگلیسی است که به قطب شمال -

سفر نموده و حاوی مطالب آموزنده ای است. وی به سال 1277 ق برابر با آوریل 1860 میلادی از شهر لیورپول انگلستان به سوى قطب شمال حرکت کرده، این سفرنامه در 27 فصل نگاشته شده است.

آغاز: تفصيل مسافرت کاپیتان اطراس بسمت قطب شمالی در سنه 1806 مسیحی ترجمه این بنده محمد. فصل اول شاندون نامی از اهالی لیورپول (پول) انگلیس که از عنفوان جوانی تا پایان زندگانی عمر خود را صرف اندوختن علوم بحری و دریا نوردی نموده است ... .

[نسخه های منزوی 4025/6].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6421/4

آغاز: تفصیل مسافرت کاپیتان اطراس بسمت قطب شمالی در سنه 1806 مسیحی ترجمه این بنده محمد. فصل اول شاندون نامی از اهالی لیورپول (پول) انگلیس که از عنفوان جوانی تا پایان زندگانی عمر خود را صرف اندوختن علوم بحری و دریا نوردی نموده است؛ انجام: (گویا ناتمام) خیابان را نقطه خاک تصور کرده و این است که لاينقطع بدان سمت می رود.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1305 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 113گ (74پ -186 پ)، 18 سطر، اندازه: 12/5×34/5 سم [ف: 9 - 381].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6396

خط نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 259 گ، 15 سطر (8×15/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16 - 258].

3. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 227

خط: نستعلیق، کا: نصر الله (نصرت الملک قوچانی)، تا: 1308 ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 186گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: - 121].

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5057

آغاز: برابر؛ انجام: بدان سمت می رود.

تذکر: نام کتاب و مترجم بر اساس فهرستواره منزوی 117/1 تصحیح شد؛ خط: شکسته نستعلیق، كا: فتح الله بن کاظم شیرازی، تا: شنبه 12رجب 1319ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 111 ص،13 سطر (11×16)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 15 - 4099].

5. قم؛ مرعشی: شماره نسخه: 15699

آغاز: تفصیل مسافرت کاپیتان اطراس به سمت قطب شمالی در سنه 1086 مسیحی، فصل اول: شاندون نامی از اهالی لیورپول انگلیس که از عنفوان جوانی تا پایان زندگانی، عمر خود صرف اندوختن علوم بحری و دریانوردی نموده؛ انجام: سگ سیاه هم تقليد اطراس را می کرد و پیوسته عوعو می نمود، دکتر بفراست دانست که مقصود اطراس چیست و فهمید که او رأس خیابان را نقطه قطب خاک تصور کرد و این است که لا ينقطع بدان سمت می رود.

خط: نسخ عالی، كا: یحیی تفرشی، تا: شعبان 1320 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 104 گ، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 17×23 سم [ف: 39 - 667].

• سفرنامه قطب شمال = سفرنامه جان هترس / سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme-ye qotb-e šomāl = safar-nāme-ye jān hetres

سفرنامه کاپیتان دکتر جان هترس و همراهان اوست به قطب شمال که در بیست و شش فصل تنظیم شده و دارای 228 مجلس نقاشی آب و رنگ است که به فحوای مطالب مندرجه کتاب نقش شده است. (نقاش خارجی است با امضای LC). در این نسخه که نام کاتب و مترجم ذکر نگردیده شرح مسافرت پرخطر هیئتی است که به سرپرستی دکتر جان هترس در ماه ژانویه سال 1860 میلادی با زورقی به نام فروارد از بندر نیوپرنس دکس انگلیس برای کشف و تحقیق در صحرای یخ و مناطق قطبی قطب شمال به راه افتادند.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 787

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ بِهِ نستعین. انگلیسی ها در قطب شمالی. سرگذشت کپیتان هترس. فصل اول در تعریف فروارد در روزنامه مشهور به لیورپول هرلد در پنجم آوریل هزار و هشتصد و شصت عیسوی این تفصیل خوانده میشد فردا در وقت جذر زورق فروارد کپیتان ک. ز و نایب ریشاردشاندن از بندر نیوپرنس دکس عازم خواهد شد بمحلی نامعلوم؛ انجام: دکتر این جنون مخصوص را ملاحظه نموده و سبب این حرکت را فهمید کاپیتن جان هترس على الاتصال بجانب شمال حرکت می کرد انتهای سفر در صحرای یخ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با کمند کشی، با دو سرلوح مذهب مرصع؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای روکش چرم مشکی مذهب، 448 ص، 16 سطر، اندازه: 19/5×5/ 30 سم [ف: 5 – 532].

• سفرنامه قطب شمال (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qotb-e šomāl (t.)

معلم تبریزی، محمد اسماعیل، ق13 قمری

moallem-e tabrizi, mohammad esma'il (-19c)

از: ژون روس، فرانكلن، ادوار پاری اهداء به: مظفرالدین شاه (به زمان ولیعهدی) مترجم، که استاد مدرسه دولتی تبریز بوده، بر حسب دستور مظفر الدین میرزا این کتاب را از زبان فرانسه به فارسی ترجمه کرده است. این کتاب شرح مسافرت هیئتی به قطب شمال است که سه تن مذکور در فوق سرپرست آن هیئت بوده اند و در آن اطلاعات جغرافیایی بسیار از قطب شمال وجود دارد و نیز در آن -

از حوادثی که بر سر این کاروان و کاروانیان آمده است بحث مشبعی می آید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 607

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي جَعَلَنَا أُمَّةِ مُحَمَّدٍ خَيْرُ الْمُرْسَلِينَ وَ شِيعَةَ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ؛ انجام: آب های بحر منجمد شمالی بطور اتصال فراگرفته است سواحل ممالک امریکا را و بغاز لانكاستر و بهرنک.

خط: شکسته نستعلیق، كا: محتملا مترجم، تا: قرن 13، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 97 گ، 15 سطر (9×16/5)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 2 – 117].

سفرنامه قم > جنگل مولی.

• سفرنامه قم / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qom

افضل الملک، غلامحسین بن مهدی، 1279-1348 قمری

(1863-1930) afzal-ol-molk, qolām-hoseyn ebn-e mahdī

در هنگام پیشکاری حکومت قم در 1333 ق برای شاهزاده محمد تقی میرزای رکن الدوله ساخته است. سفرنامه میرزا غلامحسین افضل الملک در اوضاع جغرافیایی و تاریخی قم و اطلاعات راجع به آن.

چاپ: به کوشش حسین مدرسی طباطبایی، فرهنگ ایران زمین، 22 (1356): 67 - 150

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 697

آغاز: افتتاح سخن سرائی بنام فرمانفرمائی سزاست که بدون مشیر کارها را به نظام آرد.

خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1324 ق؛ 234 گ، 16 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 2 - 443.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2233- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 120].

• سفرنامه قم / سفرنامه / عربی

safar-nāme-ye qom

آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری

(1876-1969) āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15816/10

خط: تحریری، كاتب = مؤلف، تا: 11 شعبان 1365ق؛ 6 گ (19پ - 24پ) [مختصر ف: - 451].

• سفرنامه قم / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye qom

بهادر نظام، میرزا حسین خان، ق14 قمری

bahādor nezām, mīrzā hoseyn xān (-20c)

سفرنامه خیالی که حاجی محمد فاضل تاجر حریر فروش به قم با دلیجان مورخ 1326 ق نموده و مقصود مؤلف شرح منازل بین راه است. او در پیاده نظام تحصیل کرده و معلم فوج مخصوص و خوشنویس و نقاد و مهندس بوده است.

چاپ: چاپ شده در راهنمای کتاب (س 6 ش 6 و).

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2316

آغاز: حاجی محمد فاضل تاجر حریر فروش؛ انجام: حسین خان حاجی را سوار و خداحافظی می کند.

خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا، مجدول؛ کاغذ: فلفل نمکی فرنگی، جلد: مخمل پسته ای، 18 ص، 17-19 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 6 – 275].

2. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 445- س

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1326ق، برای نصرة الدوله؛ با تصاویر و شرح آنها در زیر هریک به فرانسه؛ جلد: مخمل، 17ص، 19 سطر (10×16/5)، اندازه: 13/5×21/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1134].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2021- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 120].

• سفرنامه قم = ذهابیه = علی آباد نامه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qom = zehābīye = ‘alī-ābād-nāme

از اتابک، گزارش سفر به قم است که از روز سه شنبه 16 صفر 1304 از تهران آغاز شده و در آن شرح اوضاع على آباد به تفصیل آمده است. این سفر به دعوت امین السلطان انجام شده و افراد ذیل او را همراهی می کردند: وزیر علوم، ناظم خلوت، میرزا محمد خان، حاجی محمد حسین امین دار الضرب، حاجی میرزا حسین مميز، میرزا احمد منشی باشی، حاجی کربلایی و میرزا حسین مداح کرمانی. چاپ: به کوشش حسین مدرسی طباطبائی، فرهنگی ایران زمین، 22 (1356): 280-207.

1. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2315

آغاز: بتاريخ شب شنبه؛ انجام: اصطبل و کالسکخانه و انبارها.

خط: نسخ و شکسته، بی کا، بی تا، ظاهرا این نسخه اصل کتاب است؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مخملی بنفش، 88 ص، 12 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 6- 275].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9906

آغاز: بسمله. بتاریخ شب شنبه نوزدهم شهر صفر المظفر 1304 بنابر قراری که قبل از این شب جناب اجل اكرم افخم اعظم آقای -

امین السلطان؛ انجام: و حیاتی وسیع در ظهر عمارت که نیز مشتمل بر آشپرخانه و اصطبل و کالسک خانه و انبارها.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1304 ق؛ ركابه دار، در اول نسخه اسم «اتابک» دیده می شود، دو نقاشی مربوط به حرم قم و پل روی رودخانه به نسخه ملحق شده؛ جلد: مقوا رویه مخمل پشمی، 45 گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 31 - 126].

• سفرنامه قم و کاشان و یزد و کرمان و خلیج فارس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye qom va kāšān va yazd va kermān va xalīj fārs

چند تنی از روز 16 ژانویه به دستور ناصرالدین شاه از تهران به قم و کاشان و یزد و کرمان و خلیج فارس رفته بودند تا تلگراف خانه در آن جاها احداث کنند.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2237- ف

نسخه اصل: مجلس ش 5404: بی کا، بی تا؛ 41 گ [فیلمها ف: 1-120].

سفرنامه کاپیتان اطراس > سفرنامه قطب شمال.

• سفرنامه کازرانی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye kāzerānī

کازرانی، محمد صالح بن باقر خان، ق 13 قمری

kāzerānī, mohammad sāleh ebn-e bāqerxān (-19c)

جریان سفر مؤلف به انگلستان - از علت مسافرت تا عزیمت بدان دیار و بازگشت از سفر - را در چهار «فصل» نگاشته است؛ این سفرنامه به صورت یادداشت های روزانه بوده و از روز چهارشنبه 20 جمادری الاول 1230ق (اول آوریل سال 1815 م) شروع شده است. تاریخ خروج مؤلف از انگلستان به سوی تبریز روز شنبه 24 جولای 1819 مطابق با دوم شوال 1234 بوده است. وی در ضمن به نکات جغرافیایی و تاریخی اشاره می کند. عناوین فصل ها چنین است: [فصل 1. علت و انگیزه سفر به انگلند]؛ فصل 2. بیرون شدن از تبریز و سفر پطرز بورغ و سیاحت دریا تا به انگلند؛ فصل 3. نزول انگلند و توقف در آنجا و تعریف لندن؛ فصل 4. خروج از انگلند الى دار السلطنه تبریز.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1328

آغاز: بعد از وظایف حمد حضرت وهاب على الاطلاق و لطایف مدح سلطان مقدسات آفاق هادی سبل و شافع كل.

نسخه اصل: کتابخانه بریتانیا - لندن 24034 .Add؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، در آغاز کاتب توضیح داده که در نسخه اصل که نسخه حاضر از آن با واسطه نوشته شده تصرفاتی شده و کمبودهای نسخه حاضر ناشی از آن می باشد؛ 412 ص [عکسی ف: 4 - 148].

• سفرنامه کالیفرنیا (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-e kālīfornīyā (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، ق19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

کالیفرنیا که در غرب امریکا (ممالک متحده) واقع شده است از سال های 1854م و 1855م بر اثر کشف معادن طلا معروفیت زیادی کسب می کند. ویلیم حپ وردت دیکسن به سال 1875م از نقاط مختلف کالیفرنیا دیدن می نماید و شرح سفر خود را مفصل می نگارد و در آن از مطالب جغرافیایی کالیفرنیا اعم از اقتصادی و طبیعی و آثار قدیمه آمریکا شمه ای می آورد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1841/7

آغاز: سیاحت و مسافرت در کالیفرنی بتوسط ویلیم حپ وردت دیکسن درسنه 1875 م، انجام: ولی مابقی دیگر از همه چیز محروم در جنگل ها و کوه ها مانند حیوانات سکنی دارند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل سبز، 23 ص (484-506)، 14 سطر (12×22)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 4 - 296].

• سفرنامه کجلر / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye kajlar

تاريخ تأليف: اواسط قرن 13.

نویسنده، که ظاهرا از حاشیه نشینان دربار عباس میرزای نایب السلطنه است، در رکاب عباس میرزا، که برای شکار و سرکشی به حوزه مأموریت خود از تبریز به کجلر می رود، منادمت می کند و وقایع این سفر را در این رساله تدوین می نماید که بسیار خواندنی و جالب توجه است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 647

آغاز: بسمله، روز دوشنبه دو ساعت از روز گذشته بعزم سفر کجلر از خانه بیرون آمده؛ انجام: برای آوردن بارهای خود و تولهای (توله های) شکاری که آنجا مانده بودند فرستادم خبر آورد که هیچ کس الحمدلله نمرده است.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 25 گ، 12 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2 - 153].

• سفرنامه کربلا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye karbalā

مشتاقی نائینی، علی بن محمد، 1246 - 1328 قمری

(1840-1910) moštāqī nā’īnī, ‘alī ebn-e mohammad

نگارنده در سال 1318، هنگامی که هفتاد و دو سال از عمرش می گذشت، سمت کارپردازی کنسولگری ایران در کربلا را توسط وزیر امور خارجه وقت میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نائینی، یافته و گزارش سفر خود را هر روز با اختصار از تهران تا بغداد از روز سه شنبه پنجم ماه رجب تا روز شنبه 15 شعبان، در این جزوه نگاشته است. در صفحه های اول این سفرنامه چند قطعه تاریخی به نظم آمده و در بیشتر منازل بانی و سازنده کاروانسراها و پاره ای از مواقع تاریخی را تذکر داده و از این جهت این نگارش می تواند مفید باشد.

آغاز: سفر دراز نباشد به پای طالب دوست. آتش آرزوی زیارت آستان حضرت سید الشهداء عليه الصلاة و الثناء که از دیر باز در کانون سینه مشتافی افروخته بود بعد از طی هفتاد و دو سال از مراحل عمر امتداد یافته از حضرت عالی ... .

انجام: وزارت خارجه در صدد عشوه و رشوه خدمت علما و امرا بر آمده امر را مسكوت عنه گذاشته است.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، به کوشش صادق برزگر، 1377 ش، چاپ شده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 106 و 2580 عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با افزودگی، یادداشتی مؤید اینکه نسخه به خط نگارنده می باشد. به تاریخ شب 16 رمضان 1320؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9 گ، 17 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 1- 149] و [عکسی ف: 7- 170].

• سفرنامه کربلا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye karbalā

حاج عبدالمهدی

hāj 'abd-ol-mahdī

در آغاز این سفرنامه از آشوب ترکیه و حرکت جمعیت «اتحاد و ترقی» سخن رفته و چگونگی خلع سلطان عبدالحمید خان و جلوس سلطان محمد خان عثمانی تشریح شده است. گویا نگارنده مأموریت رسمی در عراق داشته و از راه ترکیه به آن کشور می رفته و به آشوب های ذکر شده برخورده است و قضایا را به صورت گزارش به ایران می فرستد. چنان که در آغاز اشاره شده این سفرنامه حاوی بخشی از تاریخ سیاسی و دارای اهمیت می باشد.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 879

آغاز: قربانت گردم امیدوارم که مزاج مبارک آن سرور محترم در کمال صحت و عافیت بوده و خواهد بود.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، ناتمام؛ تملك: سید مصلح الدین مهدوی اصفهانی؛ جلد: گالینگور سبز، 25 گ، 22 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 3 - 95].

• سفرنامه کربلا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye karbalā

اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313 ق).

نویسنده، که یکی از درباریان قاجارها بوده، به زمان ناصرالدین شاه از راه قزوین و همدان به کربلا و نجف اشرف و مشاهد متبر که می رود و پس از زیارت آن اماکن مقدسه از راه قصر شیرین و کرمانشاه و قم به تهران برمی گردد. در این رساله او وقایع مهم بین راه را به رشته تحریر در می آورد و در ضمن آن حسب حال بعضی از مجتهدین و علمای بزرگ شیعه را نیز ذکر می کند که در بین آنها آن چند سطری که در شرح حال شیخ مرتضی انصاری می باشد حاوی اطلاعات جالب توجهی از حال و زندگی این عالم بزرگ شیعه است. متأسفانه نام نویسنده آن معلوم نشد.

آغاز: بسمله، روزنامه وقایع سفر کربلای معلا ... روز بیستم ماه محرم الحرام وقت غروب آفتاب از دار الخلافه تهران از دروازه قزوین به عزم زیارت بیرون شدیم شب تاریک بود در قرب شهر فرود آمده فانوس روشن کرده با عیال صرف شام شد ... .

انجام: جائی که دارالخلافه و مقر سلطنت پادشاه اسلام پناه باشد که را قوت وصف نوشتن؟ چنین جایی است مستغنی از توصیف است.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر اول، به کوشش علی مختاری، ص 22- 75، 1373 شمسی، قم.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 400

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جان تهران (شاید)؛ محتملا نویسنده کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قرمز، 32 گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 1- 386].

• سفرنامه کربلا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye karbalā

از یکی از رجال کشور در اواخر بهار یونت ئیل 1299 ق.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3584/1- ف

نسخه اصل: انجمن آثار ملی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تاب 38 ص [فیلمها ف: 2 - 191].

• سفرنامه کردستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye kordestān

مهاجر قراباغی، محمد حسین بن محمود، ق 14 قمری

mohājer-e qarābāqi mohammad hoseyn ebn-e

mahmūd (-20c)

از سلطان سرتيب محمد حسین بن محمود مهاجر قراباغی در روز آدینه 17 صفر 1329 ق. فهرست آن در پایان هست.

تهران دانشگاه؛ شماره نسخه: 2243/2

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین قراباغی، تا: 1329 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 15ص (159-173)، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 9 - 904].

• سفرنامه کرمان / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye kerman

میرزا، 1233 - 1303

فرمانفرما، فيروز میرزا بن عباس قمری

(1886- 1818) farmānfarmā, firūz mīrzā ben “abbās mīrzā

تاریخ تأليف: 1298 ق.

نصرت الدوله فرمانفرما دو سفرنامه کرمان نوشته که اولی در سال 1297 ق بوده و سفرنامه دوم یک سال بعد از آن در سال 1298 نگاشته شده است که همین سفرنامه است که هر دو را در دوره دوم حکومت خود در کرمان نگاشته است. او سفرنامه دوم خود را از روز سه شنبه غره ربيع الاول 1298ق آغاز کرد و در این سفر از منازل جدیدی عبور می کند که در سفر قبل آنها را ندیده است و در طی 21 منزل از شهرها و بخش هایی همچون رفسنجان، پاریز، سیرجان، بافت، کهنوج، جیرفت بازدید کرده و ضمن رسیدگی به محاسبات و مالیات، وضعیت مناطق مختلف را گزارش کرده است.

آغاز: روز سه شنبه غره شهر ربيع الاول 1298. برای قرار امور شهر و انجام تواقص کارها از شهر حرکت کرده به باغ میرزا جواد که خارج شهر است نقل مکان نموده سه روز در اینجا توقف اتفاق افتاد ... .

انجام: سلطان احمد شاه ایده اللَّهِ تعالی بِنَصْرِهِ مطلب را به انتها رسانیم. تمام شد روزنامه نواب نُصْرَةُ الدَّوْلَةِ فرمانفرما بِعَوْنِ اللَّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ دوشنبه هشتم به تاریخ ذی حجه 1333.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر پنجم، به کوشش ابوالفضل حافظیان، صص 477 - 494.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8866- ض

در فهرست نیامده و آدرس از روی متن چاپی داده شد؛ خط: نستعلیق ، بی کا، تا: 1333 ق؛ 13 سطر، اندازه:17×21/5 سم [ف:23 - 51].

• سفرنامه کرمان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye kerman

احتشام الوزارة، على اشرف خان، ق 14 قمری

ehtešām-ol-vezāra, ‘alī ašraf xān (-20c)

این سفرنامه از راه قم و کاشان و نائین و یزد بوده و روز سه شنبه 22 جمادی الثانی سال 1313 ق شروع و روز چهارشنبه چهارم صفر 1314 پایان یافته و گویا همان سفری است که احتشام الوزاره برای تعیین حدود بلوجستان رفته است. در این سفرنامه که به قلم ترجم انگلیسی می باشد قرب و بعد راه ها و اسامی منازل و وضع آن و هوا و جای ها و بعضی یادداشت های مفید برای مسافرین، گزارش شده است.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9258

آغاز: عزیمت بطرف کرمان و بلوچستان به سمت مترجمی کمسیون حدود بلوجستان ایران و بلوچستان هند.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ با چند تصویر؛ جلد: تیماج قرمز، 107 گ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 24- 52].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9616

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای چند نقاشی آب و رنگ جالب؛ جلد: تیماج مشکی، 110 گ، 7 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 25 - 16].

• سفرنامه کرمان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye kermān

سفرنامه تبریز - کرمان است به همراهی فرمانفرما شاهزاده محمد طاهر میرزا به وسیله درشکه در 1309 ق.

[فهرستواره منزوی 119/1].

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2976

آغاز: سفرنامه سفر کرمان در رکاب حضرت اشرف والا فرمانفرما روحی فداه در سن شصت و هفت سالگی بتاریخ شهر شوال .. 1309. روز یک شنبه چهارم شهر شوال از تبریز حرکت شد بانواب مستطاب والا شاهزاده محمد طاهر میرزا که سرچشمه علوم و منبع فیوضات بودند در یک درشکه نشسته بمنزل باسمنج راندیم؛ انجام: و منزلی مفروش در جنب عمارت باغ که بعمارت گلخانه مشهور است مرحمت شد ماندیم انشاء الله خداوند عاقبت سفر را بخیر ختم نمایند.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 29 گ، 16-17 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 2 - 827].

• سفرنامه کرمان و بلوچستان / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye kerman va balutestan

تاريخ تأليف: یک شنبه 3 ذیقعده 1288 ق.

گزارش سفری است رسمی و دولتی که از سه شنبه 4 رجب 1288 آغاز و در یک شنبه 3 ذیقعده همین سال انجام یافته است.

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 77- د

آغاز: در شهر رجب المرجب 1288 مطابق با سال قُوَى ئيل حَسَبَ الامر الاقدس الاعلى بجهت بردن نقشه بلوچستان و دستور العمل سرحدی برای جناب وکیل الملک حکمران کرمان و بلوچستان ... از وزارت جلیله خارجه و وزارت سرحدیه این بنده را بچارپای مأمور کرمان فرمودند، انجام و گشایشی مرحمت فرماید انشاء اللَّهِ تعالی.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی کبود، جلد: مقوا، 49 گ، 13 سطر (6/5×13)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 1- 316].

• سفرنامه کلاویخو / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye kelāvīxo

گرد آورنده محمد مهدی بهرامی در دانشکده هنرهای تزیینی با راهنمایی استاد محترم جناب اقای دکتر کیا. درباره دیدنی های اوست از شهر قسطنطنیه، تاریخ کوتاه کلیسای بزرگ، کاخها، دیرهای آنجا. طرحی از برخی ساختمان ها، سپس به چند شهر ایرانی: نیشابور، شهر کیش، آنگاه سمرقند و ساختمان های آنها را گذرا می پردازد. در پایان آن آمده: به علت آنکه سفرنامه کلاویخو دارای مطالب هنری و تزئینی زیادی است و برای نوشتن تمام آنها احتیاج به صرف وقت بسیار زیاد است، بدین جهت من قسمت های مهم این کتاب مثل شهر قسطنطنیه و سمرقند و ... را نوشته ام. و این جزوه را در 45 برگ برگ و دو پلان تنظیم کرده ام.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1876

خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 45 گ، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3 - 172].

• سفرنامه کند / سفرنامه / عربی

safar-nāme-e kand

گزارشی از سفر مؤلف به همراه شیخ محمد تقی به قریه های اطراف تهران مانند کند، تجریش و فرحصاد و ... امامزاده صالح و امامزاده قاسم است: «فاني اريد ان ابين في هذه الوريقة مسافرتي الى بلدة الكند مع صاحبی شیخ محمد تقی دام عمره). نویسنده از خود یاد نکرده و به نظر می رسد این سفرنامه تکمیل نشده باشد. پس از یادداشت های سفر عباراتی به عربی با ترجمه بین سطور به فارسی و تلفظ عبری آنها به حروف فارسی و چند درس در آموزش زبان انگلیسی ضمیمه نسخه است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38605

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ فِي السَّمَوَاتِ ایات تَدُلُّ عَلَى حِكْمَتِهِ وَ فِي الارض آثَارَ تَدُلُّ عَلَى قُدْرَتِهِ؛ انجام: ثُمَّ ذَهَبُوا ثُمَّ جَلَسَا سَاعَةً وَ شَرِبْنَا الچاهی وَ الشطب.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زیتونی، 10 گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [اهدای رهبر: 8- 427].

• سفرنامه گرجستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye gorjestān

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, ‘īsā (-19c)

مادام کارلاسرنا از زنان فرانسوی است که به سال 1876م با کسب اجازه از دوک میشل برادر امپراطور روسیه (الكساندر دوم) در قفقاز به سیر و سیاحت می پردازد و سپس سفر مجددی به آن دیار می کند. در این سفر اسباب عکاسی به همراه می برد و از مناظر مختلف این ناحیت عکس هایی بر می دارد. این کتاب حاوی مشاهدات او در قفقاز است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1865

آغاز: بسمله سفرنامه مادام کارلا سرنا در زمان سیر و سیاحت گرجستان؛ انجام: از غرش شانگاهی آنها خواب و خوراکی بر انواع و حوش آن جنگل ناگوار می شود.

خط شکسته نستعلیق، كا: عیسی گروسی، تا: 1300 ق، جا؛ تهران؛ با عکس های فتو گرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج، قرمز، 51 گ، 10 سطر (12/5×22)، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 4 - 326].

• سفرنامه گیلان و مازندران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye gīlān va māzandarān

تهران دانشگاه شماره نسخه: 4226/1- ف

سفرنامه گیلان و مازندران به استرآباد.در آغاز عنوان «منازل عرض راه از طهران به ارزنة الروم» دیده می شود، با تاریخ 1276؛ بی کا، تا: 1276 ق؛ مهر: «سفارت فرانسه نیکلا 1890» [فیلمها ف: 3 - 33].

• سفرنامه لاریجان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye lārījān

اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری

(1819-1881) e-tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-alī

از علیقلی میرزا اعتضاد السلطنه پسر فتحعلی شاه. برخی مطالب نیز از عیسی لاریجانی اسکی است که خود را «اقل الطلبه» می خواند. اعتضاد السلطنه یک سال پیش از مرگ برای درمان بیماری خود و بهره گیری از آب های گرم به اسک و لاريجان رفته است. این سفرنامه ارزشمند یادگار آن سفر است. دو تحریر از این سفرنامه در نسخه کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ -

اسلامی آمده است که گویا برای چاپ آماده می شده است، ولی پیش از چاپ، اعتضاد السلطنه در گذشته است. در مقدمه تحریر یکم، نام کسانی که همراه او بوده اند و فهرست پنج «باب» و فصل ها آمده است. بابها: 1. روزنامه سفر، از روز حرکت تا روز ورود و اسامی منازل؛ 2. شرح غارها که در قرای لاریجان دیده شده؛ 3. شرح آنچه از امامزاده ها و مسجدها و گورها نقش شده؛ 4. در کائنات جو و بعضی رسوم عجم؛ 5. فواید علمیه، مشتمل بر سه فصل: آب های معدنی، نباتات، حيوانات. این سفرنامه جزو جغرافیای محال مازندران اوست (نسخه های منزوی 3957/6) که سفر 1285 ق را در بر دارد (مشترک 1255/11) و تا کنون از نسخه دیگر آن آگاهی به دست نیامده است.

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 202/8

آغاز: بسمله. چون مزاج را به سبب گرفتگی آواز به قول عرب بحوحة الصوت که به فرانسه ... گویند، انحرافی پدید آمده و علاوه بر سوء مزاج مرض روحانی نیز که سالی بیشتر است پیدا شده، به تجویز اطباء انجام: عصر را صحیح سالما وارد دارالخلافه طهران شده. رضيت من الغنيمة بالاياب.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ تحریر یكم (برگ 167پ -198پ). انجام موجود: «در سایر ایام از حالت سکون هوا ..»، تحریر دوم (برگ 199پ -227پ)، هردو تحریر با خط خوردگی ها و تصحیح هایی گویا برای چاپ، یا تكثير [ف: 1 - 137].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1296- ط

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسینی برغانی، تا: 1296ق [ف: 24/3- 58].

• سفرنامه لرد کرزن / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye lord korzon

لرد کرزن

lord kerzen

گزارش سفر لرد کرزن (Lord Corzon) است از تهران تا سپاهان و از سپاهان تا شیراز از کتاب Persia and the Persian Question او که محمد بن ابراهیم از شاگردان دارالفنون به دستور نظام السلطنه مافي از انگلیسی به فارسی در آورده است. دیباچه مترجم در نسخه ما در میانه و پیش از فصل بیستم دیده می شود و این فصل درباره سفر از سپاهان به شیراز است.

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 144- ج

آغاز: آغاز دیباچه: بسمله حمد و ستایش مختص پروردگار پست .. اغاز نسخه ما: فصل نوزدهم از طهران الى اصفهان. راه جنوبی پس از توقف چند هفته در تهران و مهمانداری سفارت انگلیس دوباره مصمم شدم که قدری با چار پایان سر و کله زده؛ انجام: طرق عمده در ممالک عربی ... ارومیه الی کوشالی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 117 گ، 14 سطر (7×14/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 1- 317].

• سفرنامه لرد کرزن (منتخب) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye lord korzon (mn.)

ترجمه گزارش اندکی از دیدگاه های سیاسی و نقطه نظرهای «لرد کرزن» انگلیسی است که در سفر خود به نام ایران و قضیه ایران بیان نموده است. در این مجموعه مطالبی نیز از روزنامه ادینبورگ نقل شده است. این گونه ترجمه ها، معمولا برای اطلاع رجال دربار ایران در عصر ناصر الدین شاه صورت می گرفته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12778

آغاز: توسعه متصرفات روس در سمت هندوستان که آنا فانا رو به تزاید است باعث اضطراب دولت انگلستان بوده؛ انجام: تسهیل حمل مال التجاره هند به سیستان از راه بلوچستان عجالة كافی است اما هیچ تأخیر جایز نیست و السلام.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ یادداشت مطالعه این کتاب به تاریخ 1313، احتمالا خط «ناصر الدین شاه قاجار» است؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مخمل بنفش، 29 گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 32 - 459].

• سفرنامه لرستان و عربستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye lorestān va ‘arabestān

افشار، حسنعلی، ق13 قمری

afšār, hoseyn-'alī (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ تأليف: 1266 ق.

نویسنده که از طرف ناصرالدین شاه مأمور بردن خلعت برای حاکم لرستان و عربستان می شود شرح سفر روزانه خود را به طور مفصل در این رساله می آورد. این سفرنامه حاوی اطلاعات ذی قیمتی در جغرافیا و اسامی اماکن و انهار محل می باشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 475

آغاز: حسب الحكم سرکار اعليحضرت قدر قدرت قضا شوکت شاهنشاه جمجاه دین پناه روحی وَ رُوحَ الْعَالَمِينَ فِدَاهُ روز ناحیه سفر لرستان و عربستان خانزاد قدیمی که بخاک پای مبارک جسارت بعرض نموده. بسمله. بتاريخ يوم دوشنبه دوازدهم شهر ذي حجة الحرام از خاکپای مبارک؛ انجام: چهارم رودخانه بلا رود است که حد و سر خاک عربستان و لرستان است و بزرگترین آنها رودخانه بلارود زال است. زیاده عرض قابل -

خاکپ ای مبارک ندارد.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1266 ق، جا: تهران (احتمالا)؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 50 گ، 15 سطر (10×17)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 1- 459].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1679- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 119].

• سفرنامه لندن (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye landan (t.)

نامه نگار، على بن رضا، ق 19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

«گوستاو دره» و «بلا نشار ژرلد» از لندن دیدن می کنند و سفرنامه خود را مفصل می نویسند و گرانت و شركاء آن را انتشار می دهند. این کتاب را ملکه ویکتوریا به ناصرالدین شاه اهداء می کند و آن بر حسب امر ناصرالدین شاه به فارسی برگردانده می شود. این کتاب بسیار خواندنی و حاوی مطالب تاریخی و جغرافیایی راجع به لندن در قرن نوزدهم میلادی است.

تهران؛ ملی شماره نسخه: 271

آغاز: ترجمه: السلطان ناصرالدین شاه خسرو صاحبقران. کتابی است که گوستاو دره و بلانشارژرند از مسافرت خود در لندن نوشته؛ انجام: گاهی قدم پیموده و گاهی ایستاده و بالاخره راه مراجعت را اختیار نموده در مسافرت و گردش خود انتهائی قرار دادیم.

خط: نستعلیق خوش، كا: ابن احمد على محمد طباطبائی اردستانی، تا: 29 صفر 1294 ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 142 گ، 11 سطر (10×17)، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 1 - 266].

سفرنامه لوات > سفرنامه استر آباد.

• سفرنامه ليوشان کلنل قونسول (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye līyāšān kolonel qonsül (t.)

اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری

(1896 - 1843) e'temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e 'alī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/40

خط: نستعلیق تحریری، کا: حیدر علی منشی، تا: قرن 13، 17 ص (330 - 346) [مختصر ف: - 163].

• سفرنامه مادام دیو لافوی / سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme-ye mādām dīo lāfoy

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, “īsā (-19c)

مادام دیو لافوی به اتفاق شوهرش مهندس دیو لافوي فرانسوی در معیت یک هیئت اکتشافی در سال 1301 ق با کسب اجازه از ناصرالدین شاه قاجار جهت حفريات آثار باستانی شوش به ایران آمدند. مادام دیو لافوى مشاهدات و خاطرات خود را در این سفر به رشته تحریر کشید و به نام سفرنامه مادام دیو لافوی مشهور گشته است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1839

آغاز: بسمله - ترجمه سفرنامه (مدم دیو لافوا) نقل از روزنامه (توردمند) فرانسه که مقدماتش را این خانه زاد ... بر حسب امر جهانمطاع ترجمه و تحریر کرده و به پیشگاه حضور مهر ظهور همایون در شکار گاه جاجرود تقدیم نموده است بتاريخ شهر شوال سنه هزار و سیصد و دو. چون همه خانه های فیروز آباد قدیم که ما در وی منزل کرده بودیم در روی خرابه های زمان اردشیر بابکان واقع شده و اغلب آثار و حیثیت حصار و جدار آنها را که برای اطلاعات ما بکار می آمدند مهو (محو) کرده بودند نتوانستیم طرحه از آنها برداریم؛ انجام: مناره بس مرتفعی موسوم به مناره سوق الغزال پدیدار بود مقرنس کاریش از کارهای خوب ایرانی های قرن دوازدهم خبر میداد. بقیه در نمره آتیه. ترجمه خانه زاد عیسی مترجم مخصوص بالتزام رکاب همایونی.

خط: نستعلیق، كا: عیسی، تا: 1302ق؛ مجدول، به اضافه 34 قطعه عکس چاپ سنگی؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: مقوای روکش مخمل بنفش، 84 ص، 10 سطر به اضافه 34 قطعه عکس چاپی، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 5 - 534].

• سفرنامه مادام دی یورند / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mādām dī yorend

قاجار، فریدون بن مسعود، ق 14 قمری

qājār, fereydūn ebn-e mas‘ūd (-20c)

غرب ایران همراه وی بوده و شرح گزارشات سفر مزبور را از زبان او در شعبان 1320 به فارسی ترجمه کرده و آن را در هیجده فصل ترتیب داده است.

اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 981

آغاز: شرح مسافرت (دی یورند) زوجه وزیر مختار انگلیس بطرف غرب ایران؛ انجام: هر وقت تصور این مسافرت را میکنم لذت میبرم اشخاصی هم که میخوانند لذت ببرند فراغت حاصل کردم از ترجمه این کتاب.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: -

مقوایی با روکش مخمل سبز، 226 ص، 11 سطر (7×13)، اندازه: 12×19 سم [ف: - 104].

سفرنامه مادام ژان دی لافوآ > سیاحت نامه ایران.

• سفرنامه مادام ژان دی لافوآ (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mādām žān dī lāfoy

اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری

(1896- 1843) e'temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī

موسیو دی لافوا، که مهندس پل و راه شوسه است، مأمور می شود که به ایران بیاید و ابنیه قدیمی ایران را بازدید کند. وی به اتفاق همسرش در سال 1881م از پاریس حرکت می کند و به ایران می آید و به شوش می رود و در آنجا دست به حفریاتی می زند و به موزه لوور پاریس می فرستد. همسر او که زنی دانشمند بوده خاطرات این سفر را به رشته تحریر در می آورد که بسیار دلکش است. این کتاب همان خاطرات اوست که حاوی شرح حرکت او از زمان خروج از پاریس تا خارج شدن او از تهران و عزیمت مجدد او به پاریس است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 73

آغاز: هو، ترجمه روزنامه توردو مند بموجب روایات مادام ژان دی لافوا در باب سیاحت در ممالک ایران و کالده و سوریان در سال 1881 تا سال 1882 مسیحی؛ انجام: و در ییلاق کوچک با صفائی بمسافت چهار یا پنج کیلومتر از سفارت سکنی گرفته است.

خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: محتملا سال های 1883 و 1884 م، جان تهران؛ مجدول، با حاوی 54 قطعه عکس؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 120 گ، 11 سطر (10×17)، اندازه: 20×28/2 سم [ف: 1- 63].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1852- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 124].

• سفرنامه مادام کارلاسرنا (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mādām kārlāserenā (t.)

گروسی، عیسی، ق13 قمری

garrūsī, ‘īsā (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1299 ق.

مادام کارلاسرنا به ایالات «سامور زاکان» و «آبخاصی» گرجستان به سال 1881 میلادی سفر می کند و مشاهدات خود را درباره مردم آن سامان و اوضاع جغرافیایی آن محل اعم از اقتصادی و سیاسی و طبیعی در «تور دو مند» منتشر می نماید. از آنجا که اطلاعات موجود در مشاهدات او مورد توجه ناصرالدین شاه قرار می گیرد شاه به میرزا عیسی خان گروسی دستور ترجمه آن را می دهد و او این ترجمه را فراهم می آورد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1782

آغاز: بسمله، ترجمه سفر مادام کارلاسرنا نادر سیاحت ایالات؛ انجام: ترجمه: از نگاشته های من منزجر نشده باشند و مرا از یمن مطالعه ممنون خود بدانند.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1299 ق، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول؛ دارای عکس های فتوگرافیک؛ کاغذ: فرنگی آبی و سفید، جلد: تیماج قرمز، 62 گ، 10 سطر (13×22/5)، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 4- 239].

• سفرنامه مارکوپولو / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mārkopolo

مارکوپولو، 1254 - 1323؟ میلادی

(1323 - 1254) markopolo

مترجم: روماسيا، قرن 14 قمری.

سرگذشت او هم هست با ترجمه کتاب او به فارسی: دیباجه درباره کتاب و مؤلف و چگونگی سفر دو برادر مارکو پولو در 18 فصل و کتاب اول در 61 فصل و جلد دوم در تاریخ قوبلای قا آن از فصل 1 تا 7.

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 60 حکمت

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 231 ص، قطع: خشتی، [ف: 2 - 24].

• سفرنامه مارکوپولو / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mārkopolo

مارکوپولو، 1254 - 1323؟ میلادی

(1323 - 1254) markopolo

مترجم: سلطان ابراهیم خان، ق 14 قمری.

نسخه باید ترجمه مارکو پلو باشد که به دستور علی قلی خان سردار اسعد بختیاری ترجمه شده: از فصل هشتم جلد دوم تا فصل 34 در تاریخ قوبلای قاآن با دنباله جلد دوم کتاب مارکوپلو، قسمت دوم کتاب در سفر به مغرب و جنوب غربی ختا از فصل 36 تا 59 و قسمت سوم کتاب دوم گفتار در مسافرت به سمت جنوب در ایالات شرقی ختا و نانزی از فصل 60 تا -

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 54 حکمت

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1333 ق؛ جلد: -

مقوا، 107 ص، قطع: خشتی [ف: 2 - 24].

• سفرنامه مارکوپولو / سفرنامه

safar-nāme-ye mārkopolo

مارکوپولو، 1254 - 1323 میلادی

(1323 - 1254) markopolo

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4157- ف

نسخه اصل: ملی ونیز. چاپ 1559 ونیز (شماره 16) (اسناد مربوط به روابط خارجی ایران و جمهوری ونیز چاپ 1352 دانشگاه در دو بخش ایتالیایی و فارسی از نسخه های کتابخانه ملی مارچیانا و آرشیو ملی ونیز (ش 16 در هر دو بخش) - راهنمای کتاب 183/16 تا 191)؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 3 - 23].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4160/2- ف

نسخه اصل: ملی ونیز (شماره 15). چاپ 1559؛ بی کا، بیتا [فيلمها ف: 3 - 23].

• سفرنامه مازندران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye māzandarān

ناصر الدين قاجار، شاه ایران، 1247 - 1313 قمری

(1896 - 1832) nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān

گویی نسخه های زیر مربوط به دو سفر مختلف ناصر الدین شاه به مازندران می باشند.

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 222

آغاز: حالا اواخر سنبله است هوا خوب و ناخوشی نیست ارزانی و فراوانی نعمت الحمدلله زیاد است؛ انجام: بسلام تخت مرمر رفتیم جناب آقا و جميع شاهزادگان و اهل سلام حضور داشتند.

این سفر روز هفدهم ماه شعبان 1292 از تهران شروع شده و شنبه پنجم ذیقعده همان سال به تهران بازگشته و یادداشت های روزانه می باشد؛ خط: نستعلیق خوش، كا: عبدالرزاق بن میرزا محمد نوری، تا: چهارشنبه 8 صفر 1297ق، جان تهران؛ مجدول، گویا از روی نسخه ای که صنيع الدوله محمد حسن خان اعتمادالسلطنه برای چاپ مهیا کرده بود نوشته شده؛ جلد: تیماج سبز، 77 گ، 11 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1- 314].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8866

آغاز: شرح بعض منازل و سفر سوادکوه شرح اسفار خیریت آثار همایون حاوی تحقیقات جغرافیائی بر آن افزوده است؛ انجام: تا این سنه که سفر رابع صاحبقران ایرانست 491 سال تمام گذشته است.

سفرنامه سال 1297 سفر چهارم ناصرالدین شاه به مازندران (سواد کوه و کلاردشت) می باشد که خودش نگاشته و اعتماد السلطنه محمد حسن خان مقدم مراغه ای بعضی از خصوصیات جغرافیایی را بر آن افزوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 ذیحجه 1333 ق؛ جلد: مقوایی، 39 گ، 13 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 23- 51].

• سفرنامه مازندران / سفرنامه / فارسی

safar-name-ye mazandaran

امیرخیزی، اسماعيل بن محمد تقی، 1255-1344 شمسی

(1965 - 1876) amīr-xīzī, esmāʻīl ebn-e mohammad taqi

گزارش سفر مؤلف به مازندران است که از 1317/3/9 شروع شده و در 1317/3/18 به پایان رسیده است.

1. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9871

آغاز: چون از روز دوشنبه 17/3/9 در دارالفنون امتحانات نهایی دبیرستان ها بایستی شروع شود لذا دو روز قبل از جناب آقای وزیر معارف استجازه نمودم که در صورت تصویب؛ انجام: خدا را شکر گفتم بالاخره ساعت هفت و نیم ظهر وارد تهران شدیم.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربيع الأول 1357 ق؛ جلد: تیماج فرنگی مشکی، 76 گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 31 - 117].

2. تهران؛ مجلس، شماره نسخه: 9872

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1367 ق؛ جلد: تیماج فرنگی مشکی، 79 گ، 13 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 31 - 118].

• سفرنامه مازندران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye māzandarān

افضل الملک، غلامحسین بن مهدی، 1279 - 1348 قمری

(1930 - 1863) afzal-ol-molk, qolām-hoseyn ebn-e mahdī

نگارش آن را در روز پنج شنبه 26 شعبان 1331ق آغاز کرده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 824/1

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1331 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 15 سطر [ف: 5 - 195].

• سفرنامه مازندران - سفرنامه نواحی شمال ایران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye māzandarān = safar-nāmeye navāhī-ye šomāl-e īrān

ملکونوف، قرن 19 میلادی

melkonof (19c)

مترجم: پطرس ملگونوف کارمند دفتر خانه ژئو گرافی امپراطوری در شمال ایران -

و اطراف سواحل دریای خزر در 1860 (1277) ترجمه پطرس مترجم دولتی از روس به فارسی به دستور میرزا سعید خان وزیر كل مهام خارجه ایران در زمان ناصرالدین شاه. مؤلف در سپتامبر 1860 به دعوت دفتر خانه جغرافیایی آکادمیک براندر به تفلیس رفته و از آنجا در شمال گردش کرده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 579

آغاز: ترجمه: در عهد دولت ابدمدت جاوید عدت شهریار عادل سلطان دریادل؛ انجام: لازم است که روسیه چند فروند کشتی کوچک در آنجا داشته باشد تا هنگام ضرورت معطل نماند.

خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: اواخر قرن 13، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 109 گ، 10 سطر (9/5×13/5)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 2 - 76].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1688- ف

• سفرنامه مازندران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye māzandarān

از موسیو برونیار سرهنگ صاحب منصبان فرانسوی مستخدمات دولت ایران است و از راهسازی منطقه های مازندران گفتگو می کند.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2816/2

آغاز: تفصیل سفر مازندران موسیو برونیار سرهنگ صاحب منصبان فرانسوی که مأمور خدمت دولت علیه ایران می باشند اگرچه برای این جانب در سفر مازندران مجالی نشد در این که محال گیلان را ببینم؛ انجام: و نتایج آن بی حد و حصر خواهد بود.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 13 گ (21پ -33ر)، 15 سطر [ف: 5-107].

• سفرنامه مازندران / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye māzandarān

روزنامه سفر مؤلف است که در رکاب ناصرالدین شاه قاجار به ییلاقات مازندران رفته و از روز بیستم محرم 1313 ق شروع شده و روز یازدهم ربیع الثانی همان سال پایان یافته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9007

آغاز: کتاب روزنامه سفر خیریت اثر ییلاقات مازندران ... صبح روز بیستم شهر محرم الحرام 1313 از خواب برخواستم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ربیع الثانی 1313ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38 گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف:23-165].

• سفرنامه ماژر سرپانپتو / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye māžor serpānepto

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, ‘īsā (-19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1298 ق.

این سفرنامه مسيو ماژر سرپانپتو پرتقالی است که از بحر آتلانتیک باب می زند و پس از سیر و گردش در قلب آفریقا سر از آبهای دریای هند در می آورد. در این سفرنامه او آداب و رسوم مردمان و خواص جغرافیایی محل را مفصلا شرح می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1733

آغاز: بسمله، سفرنامه ماژرسر پانپتو نام پرتغالی در داخله افریقه؛ انجام: و خود نیز فردایش را راهی شده بشمال آن ناحیه روی کردیم بقیه در نمره آتیه.

خط شکسته نستعلیق، کاتب =مؤلف، تا: 1298ق، جا؛ تهران؛ دارای عکس های فتو گرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مخمل سبز، 83 گ، 11 سطر (13×24)، اندازه: 20×32 سم [ف: 4 - 196].

• سفرنامه مالزی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mālezī

مترجم: علیقلی، ق 13 قمری.

مسيو الفرد سفری به مجمع الجزایر مالزی می کند و از دیدنی ها و آداب و رسوم و وضع جغرافیایی محل این سفرنامه را فراهم می آورد و چون مالزی در آن روزگار ارتباط زیاد با کشورهای خارجی نداشت مباحث طرح شده در این سفرنامه مطالب و مسائل بومی محل است که از نظر مردم شناسی حائز اهمیت بسیار می باشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1830

آغاز: شرح مسافرت و سیاحت در مجمع الجزایر مالزی که مسیر الفرد روسل؛ انجام: با هم صرف نمودیم و از خدمت پادشاه مرخص شدیم.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: کاغذی، 22 گ، 14 سطر (13/5×25)، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 4 - 277].

• سفرنامه مان تن و برديقرا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mān tan va bardīqrā

ادولف ژان

ādolf žān

مترجم: عباس نواده مرحوم حاجی محمد ولی مان تن شهرکی است میان فرانسه و ایتالیا بر کنار دریای -

مدیترانه. آدولف ژان هنگام سفر به این شهر اوضاع تاریخی و جغرافیایی آن را بررسی می کند و گزارش کار خود را در این رساله می نگارد. (عبدالله انوار).

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 604/2

آغاز: ترجمه و تحریر خانه زاد دولت جاوید مدت عباس نواده مرحوم حاجی محمد ولی میرزا؛ انجام: در مراجعت آنها را نمی زنند و اگر زیادتر از شش هفته طول بکشد مانند خارجی ها آنها را خواهند زد.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملا عبدالحسین ابن محمد تقی خان، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 30 ص، 17 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 16/5×20 سم [ف: 2 - 113].

• سفرنامه ماوراء النهر / سفرنامه / فارسی

safar nāme-ye māvarā’-on-nahr

از: بشیر. سفرنامه نگارنده است که با دو پسرش از کردستان به بین النهرین و آسیای صغیر رفته و ضمن دیدار با گروهی از معاريف، با عباس افندی عبدالبهاء و برادرش محمدعلی در عکا نیز ملاقات نموده است، با نگارشی آمیخته به عرفان و اشاره به بعضی عقاید و باورهای دینی.

یزد؛ صدوقی یزدی؛ شماره نسخه: 190

آغاز: از بد حرکتی سپهر بنیانگون و بد کردار فلک دارون فلك عشرت و کاسه معیشت این عبدبدبخت سر سخت واژگون؛ انجام: پنج شش دقیقه با آب خود را بشوید و تطهیر کند و چه لزوم کرده است، خواجه افندی این طور فرموده.

بی کا، بی تا؛ 211 گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×23 سم [ف: - 149].

• سفرنامه محمد رضا بیک = سفرنامه ایران / سفرنامه / سفرنامه فارسی

safar-nāme-ye mohammad rezā beyk = safar-nāme-ye īrān

مترجم: محتاج تفرشی، محمد علی، ق 13 قمری.

سرگذشت محمد رضا بیک است در سفر از ایران به پاریس در زمان سلطان حسین صفوی.

1. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 55 حکمت

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 9 ربیع الاول 1333 ق؛ جلد: مقوا، 626 ص، قطع: خشتی [ف: 2 - 24].

2. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 56 حکمت

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مشکی، 444 ص، قطع: خشتی [ف: 2 - 24].

• سفرنامه محمدعلی پیشخدمت / سفرنامه و داستان / فارسی

safar-nāme-ye mohammad ‘alī pīšxedmat

پیشخدمت باشی، محمد علی، ق 14 قمری

pīšxedmat-bāšī, mohammad ‘alī (-20c)

شرح مسافرت محمدعلی نایب اول پیشخدمت باشی ولیعهد (مظفرالدین میرزا) است از تبریز به دارالخلافه تهران و مراجعت به تبریز به سال 1300 ق.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1855

آغاز: چون ابلاغ از جانب ستي الجوانب حضرت مستطاب امجد اسعد والا آقای اعتضاد السلطنة روحی فداه باین غلام جان نثار محمدعلی نایب اول پیشخدمت باشی حضرت مستطاب اقدس اشرف ارفع امجد والا ولیعهد روحنا فداه شده بود که باید راپورث سفر مأموریت خود را برای ما بدهی لهذا بر حسب الامر اطاعت نموده از روز حرکت از تبریز تا روز رجعت بتبریز نوشته بحضور مبارک فرستادم. راپورث سفر غلام خانزاده محمد على نایب اول پیشخدمت باشی سرکاری دوشنبه بیست و نهم شهر محرم الحرام 1300. دوشنبه 29- از تبریز حرکت کردم تا از خاک حکومت مقرب الخاقان حاجی رضاقلی خان گذشتم از عموم رعیت کاوش نموده بجز تعریف و رضامندی چیزی نفهمیدم بخاك دهخوارقان که رسیدم از جمیع رعیت و وضع حکومت امیر الامر العظام حاجی حسام الدوله پرسیدم زیاده از حد تعریف و رضامندی شنیدم چنان سطوتی در خاک دهخوارقان بخرج مردم داده که بسیار راه منظم است خیلی اسباب بیم و امید رعیت شده؛ انجام: بهتر دانستم بعد از این قلم و زبن را کوتاه و بسته بدارم و از خانه بقدر امکان کمتر بیرون بیایم تا سال بآخر برسد و عید سلطانی بیای بهر چه رأى خدا و سایه خدا علاقه بگیرد راضی و شاکر باشیم چون در ثانی حضور حضرت مستطاب اشرف امجد اسعد ارفع والا آقای اعتضاد السلطنة روحی فداه باین غلام بدبخت امر و مقرر فرمودند روزنامه بعد از مراجعت را هم جزو این روزنامه سفرنامه بنویس حسب الامر اطاعت نمودم ضم نموده از لحاظ انور مبارکشان خواهد گذشت و انصاف عادلانشان مقتضی خواهد گشت که از سایه خدا استدعا نمایند انصاف نیست بچنین نوکری که چندین سال بصداقت خدمت نموده و از جان و مال در راه چاکری گذشته این نوع پاداش مرحمت شود بعد از این بچه امیدواری در آستان ملائک پاسبان بماند بلکه استدعای سایه سایه خدا اسباب امیدواری این غلام شود و بتواند بماند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1300 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماجئی لاکی، 98 ص، 8- 14 سطر، اندازه: 13/8×21/8 سم [ف: 5- 536].

سفرنامه مراغه > سفرنامه آذربایجان.

• سفرنامه مراغه / سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme-ye marāqe

مظفر الدین قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324 قمری

(1906 - 1853) mozaffar-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān

رساله مختصری است از شرح مسافرت به مراغه و قصبه ساوجبلاغ و شهر ارومیه.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 793

آغاز: سفرنامه حضرت اقدس والا روحنا فداه در سال پارس ئیل بمحال مراغه و قصبه ساوجبلاغ و شهر ارومیه. بسمله - روز دوشنبه پنجم شهر ربيع الاول 1308 بعزم تفرج و سیاحت مراغه عصری از منزل حرکت کرده و نقل مکان بخانه نصرة الدوله کردیم یکساعت بغروب مانده جناب مستطاب امیر نظام آنجا آمده قدری صحبت کردم شب هم نصرة السلطنة و معزالملک آمدند چهار از شب رفته شام خوردم بعد آجودانباشی قدری نقل گفت خوابیدم؛ انجام: روز پنج شنبه 14 ما از آنجا حرکت کرده در پهلوی قسم تپه که از موقوفات امام رضا عليه السلام است نهار

خورده سوار کالسکه شده آمدیم به شهر تبریز در نزدیکی پل آچی اعتضاد السلطنة با اعیان و صاحب منصبها با دوفوج امیریه و خلخال حاضر بودند شرفياب شدند از ملک زاده تا شهر هفت فرسخ راه است.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج لاکی، 34 ص، 12 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 5 - 541].

• سفرنامه مراغه/ سفرنامه، داستان / فارسی

safar-nāme-ye marāqe

شرح سفر مظفر الدین میرزا ولیعهد است به مراغه به انضمام 25 قطعه عکس چاپی از مناظر و ابنیه تاریخی مربوط به شهر مراغه.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 921

آغاز: بسمله - روزنامه سفر مراغه. منزل سردرود امروز که صبحح شنبه دویم شهر شعبان است از اندرون بعزم سفر بسمت مراغه بیرون آمدیم جناب امیر نظام و ساعد الملک و بعضی نوکرهای دیگر از قبیل آجودان باشی و میرزا شفیع و آمیر اخور در حیاط آقاباشی حاضر بودند؛ انجام: با امیر نظام قدری صحبت فرمودیم و از جنرال ذاکر خان تحقیق ترقی و تحصیل این مدت فوج و صاحب منصب ها را نمودیم از هم بعرض رساند صاحب منصبها موافق معمول و دستور العمل سابق مشغول تحصیل هستند مشق میباشند بعد امیر نظام را مرخص فرمودیم نهار صرف شد باندرون رفتم.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمدرضا منشی، تا: 1305 ق؛ مجدول؛ از جمله کتب اکتشافی است که نظمیه وقت دوباره به کتابخانه سلطنتی عودت داده؛ مهر: کتابخانه علیه دولت ایران 1329؛ کاغذ: فرنگی فلفل نمکی، جلد: مقوای روکش کاغذ ابری، 31 ص، 17 سطر، اندازه: 20×26 سم [ف: 5 - 539].

• سفرنامه مرو / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-e marv

الشكرنویس نوری، محمد، ق 13 قمری

laškar-nevīs-e nūrī, mohammad (-19c)

در آغاز سلطنت ناصر الدین شاه تراکمه کوکلان و يموت و سالور سر به سر کشی می گذراند و پشت به دولت مرکزی می کنند. ناصر الدین شاه به ناچار لشکری به سرکردگی قوام الدوله شاهزاده حشمت الدوله محض سرکوبی آنان به آن ناحيت گسیل می دارد. این لشکر از سوء تدبير و بد تقدیر شکست سخت می خورد و از هم می پاشد و خلق بسیار کشته می شود. بعد از شکست روس ها مداخلت می کنند و به امنیت می پردازند و آن نواحی را تا حدود اترک ضمیمه ملک خود می کنند. این کتاب حاوی وقایع آن گردنکشی ترکان و این شکست لشکر کشی ایران است به قلم سید محمد لشکر نویس آن لشکر.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1365

آغاز: تاریخ سفر مرو و مطابق سال پیچی ئیل 1277، بسمله، مقدمه که قبل از شروع؛ انجام: مستدعی است که خطاها وزارت این بنده غلام را بنظر عفو و اغماض ملاحظه فرمایند و العذر عند کرام الناس مقبول و السلام خير ختام.

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 46 گ، 12 سطر (8×14/5)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 3 - 425].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1693- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 – 121].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9911

آغاز: بسمله. مقدمه ای که قبل از شروع در مقصود ذکر آن لازم است و مشتمل بر چند فقره؛ انجام: در صحراها و بیابان های هرات مانده بودند بتمامه نیامده و ترسیده اند. این مختصری است از وقایعات سفر مرو که حسب الامر اولیای دولت قاهره عرض شد ... عاطفت خداوند رفع کسالت اهل ایران عموما خواهد شد.

مؤلف در 1277 همراه شاهزاده حشمت الدوله و قوام الدوله برای سرکوبی ترکمانان کوکلان و يموت و سالور به سوی مرو رفته بود. دیدنی ها و آداب و رسوم مردم آن سرزمین در این سفرنامه آمده است؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1298 ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب، مصحح، رکابه دار؛ جلد: تیماج سرخ، 59 گ، 12 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 31 - 129].

• سفرنامه مسیو اولیه (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mūsīyo ūlīye (t.)

محمد طاهر قاجار، 1250 - 1317 قمری

(1900 - 1835) mohammad tāher qājār

از G. A. Dbruiers ترجمه محمد طاهر میرزا پسر اسکندر میرزا پسر ولی عهد و مؤلف. اصل به نام:

Voyage dansl Empire Ottoman, I Egypte et la Perse, fait par Ordre du Gouvernememt pendant les six premires années de la Republique, 6 Uol. Paris, 1807

این ترجمه از همین چاپ 1807 شده است.

[فهرست کتاب های فرانسوی محسن صباحی 182؛ کتاب شناسی تمدن ایرانی در زبان فرانسه 76/3].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3763

خط: شکسته نستعلیق، کا: کاظم آشتیانی، تا: قرن 13، جا: تبریز؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 86 گ، 15 سطر، اندازه: 16/6×21/4 سم [ف: 3 - 465].

سفرنامه مسیر بابن و هوسه فرانسوی به جنوب ایران > سفرنامه جنوب ایران.

سفرنامه مسيو بابن وهوسه فرانسوی به جنوب ایران (ترجمه) > سفرنامه جنوب ایران.

• سفرنامه مسیو سیمون باغبان باشی = سفرنامه هند / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mūsīyo sīymon-e bāqbān bāšī = safar nāme-ye hend

زیرک، رجبعلی، ق 14 قمری

zīrak, rajab-'alī (-20c)

اهداء به: مظفرالدین شاه.

تاریخ تأليف: 1316 ق.

ترجمه از اصل فرانسوی به دستور مظفرالدین شاه. سفرنامه مسيو سیمون باغبانباشی مظفرالدین شاه به شبه قاره است که امروز به چند کشور تقسیم شده و در روز گار سیمون قسمت اعظم آن تحت سلطه دولت بریتانیا بوده و بخش های کوچکی از آن تحت امر فرمانروایان نیمه مستقل بومی و مناطقی هم تحت سیطره دولت فرانسه و پرتقال بوده است. سیمون به دستور مظفرالدین شاه به قصد تهیه و خرید نباتات، طيور و حيوانات نادر بدان سو سفر کرده و وقایعی که بر او رفته به صورت روزانه می نگارد و بعد از بازگشت ظاهرا آن را به مظفر الدین شاه تقدیم می کند. رساله مملو از اطلاعات ذی قیمتی از شبه قاره هند در روزگار تسلط بریتانیا بر این سرزمین است از شیوه کشاورزی، باغداری، پیشرفت صنایع، گستره راههای ارتباطی به ویژه راه آهن و ... متن حاضر ترجمه ای تحت اللفظی است که از زبان فرانسه برگردان شده است و از ترجمه های دوره مظفری است.

آغاز: روز بیست و پنجم ماه ژانویه سنه هزار و هشتصد و نود هشت مسیحی عزیمت از طهران در هوای پر از برف که هیچ امید آسودگی و خاطر جمعی نیست از برای مسافرت ایران در این فصل ... انجام: تا اینکه زودتر به طهران برسم زیرا که کارهای لازمه بهار چنین حکم می کنند.

چاپ: گنجینه بهارستان، تاریخ 3- (تاریخ و جغرافیای شبه قاره هند)ف مسلسل 17، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1388 ش، با تصحيح جمشید کیان فر.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9986

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 16 رمضان 1316 ق [مختصر ف: - 451].

• سفرنامه مسيو غوار / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mūsīyo qavār

گروسی، عیسی، ق 13 قمری

garrūsī, īsā (-19c)

دکتر کروو از جانب وزارت علوم فرانسه برای پژوهش های علمی عازم امریکا جنوبی می شود و نقاط مجهولی را می شناسد. وزارت علوم فرانسه چون مدتی بی خبر از دکتر کروو می ماند مسيو غوار نامی را مأموریت می دهد که به سراغ دکتر کروو و هیئت علمی او رود. او عازم آمریکای جنوبی می شود و از شهر سانتیاکو کار خود را آغاز می کند و نقاط مجهول شاکری اعظم را منکشف می کند و حاصل کشفیات خود را به وزارت علوم فرانسه گزارش می دهد و نیز نسخه ای از سفرنامه خود را در توردومند به چاپ می رساند که این نسخه از ترجمه آن مطالب موجود در توردومند فراهم آمده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1840

آغاز: بسمله، سفرنامه مسيو غواره بجستجوی باقی ماند گان رفقای دکتر کروو؛ انجام: و از ملاقات دوستان خوشوقت گشتم و از رنج راه بیاسودم.

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1302ق، جا: تهران؛ مجدول دارای عکس های فتوگرافیک؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج، قرمز، 50 گ، 13 سطر (11×20)، اندازه: 21×33 سم [ف: 4 - 290].

سفرنامه مشهد > سفرنامه زیارت آستانه مقدسه.

• سفرنامه مشهد - سفرنامه حکیم الملک / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mashad = safar-nāme-ye hakīm-ol-molk

حكيم الممالک، علینقی بن اسماعيل، - 1321 قمری

(1903-) hakīm-ol-mamālek, “alī-naqī ebn-e esmāʻīl

شرح حال و وقایع و وضع راه ها و ذكر آبادی ها و ملتزمين رکاب ناصرالدین شاه را در سفری که به سال 1284 به مشهد نموده آورده است. آغاز: بسمله این مختصری است از روزنامه علی نقی بن اسماعیل ملقب بخطاب حکیم الممالک در بیان عزیمت شاهنشاه ناصرالدین شاه بزیارت سلطان علی بن موسی الرضا ... از .. طهران ... .

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4178

آغاز: برابر؛ انجام: و هم شاهزاده اعظم سلطان مسعود میرزای یمین الدوله که پسر ارشد شاهنشاه و فرمان فرمای اصفهان است بدر بار همایون احضار شده (تمت الكتاب في سلخ شهر ربيع الأول من شهور سنة 1289 در ارض اقدس تحریر یافت).

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان ربيع الاول 1289ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 76 گ، 16 سطر (9×14)، اندازه: 12×18 سم [ف: 13 - 3145].

2. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 134- فرخ

آغاز: برابر.

خط: شکسته نستعلیق، كا: طغری نویس، تا: 14 صفر 1317 ق؛ کاغذ: فستقی و شکری، جلد: مقوا، 82 گ، 12 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: - 105].

• سفرنامه مشهد / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-e mashad

تهران؛ اعتماد مقدم، سعید؛ شماره نسخه: بدون شماره

از 6 ذیقعده 1305 الی 13 صفر که به جاجرود باز گشت؛ بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 621].

• سفرنامه مشهد / سفرنامه / فارسی

safar-name-e mashad

نگارنده این سفرنامه با آقا شیخ مرتضی لاهیجانی و میرزا حسن و فرزند خودش آقا عبد الامير و نواده اش آشیخ جعفر و چند تن دیگر روز پنج شنبه 25 ذیقعده از تهران به طرف مشهد حرکت و 13 ذیحجه به قدمگاه رسیده اند و این نسخه تا همین جا را دارد.

تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه: 242

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 14 گ، قطع: خشتی [چند نسخه ف: - 358].

• سفرنامه مشهد الرضا (علیه السلام) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mashad-or-rezā

آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری

(1876 - 1969) āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15816/1

خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 1 ص (4 پ) [مختصر ف: - 451].

• سفرنامه مشهد ناصرالدین شاه = سفرنامه میرزا ابراهیم سر رشته دار / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mashad-e nāser-od-dīn šāh = safar nāme-ye mīrzā ebrāhīm-e sar rešta dār

امین لشکر، ق 14 قمری

amīn-e laškar (-20c)

سفرنامه ای است که امین لشکر در روز دوشنبه پنجم شعبان 1300 ق از تهران به مشهد رضوی حرکت کرده و در این سفر ملتزم رکاب شاه بوده است. با دستخط هایی از ناصرالدین شاه.

مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه: 36- فرخ

آغاز: بسمله روز دوشنبه پنجم شهر شعبان المعظم قوى ئیل یکهزار و سیصد هجری؛ انجام: امیدوارم بفضل و توجه امام ثامن عليه السلام انشاء الله اسباب گشایش و اصلاحی فراهم بیاید.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در آغاز آن متن فرمان ملوکانه و در ص 191 کارت دعوتی که از دربار جهت امین لشکر فرستاده شده الصاق گردیده؛ کاغذ: فستقی، جلد: مخملی آبی، 232 گ، 11 سطر (7×14/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: - 105].

• سفرنامه مصر / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mesr

فروتن، يوسف، 1270 - 1357 شمسی

(1978- 1819) forutan, yusof

سفرنامه ای است از یوسف فروتن که تمام مکان های دیدنی که در مصر دیده و راه هایی که طی کرده تا به مصر رسیده را توصیف کرده و آن را برای شخصی نوشته و از او خواسته که آن را برای قوام السلطنه، کلنل مجید خان و آقای اشرفی قرائت کند. این سفرنامه در شهر قاهره در تاریخ 20 محرم 1345ق نوشته شده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15900

آغاز: ... با چراغ های زیاد شب منظره غریبی تشکیل می دهند؛ انجام: چون باید در ظرف این دو روزه کارها را مرتب کرده -

خود را برای حرکت حاضر کنیم.

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1345 ق؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی، روکش کاغذ سرمه ای، 12 گ، 14-15 سطر (13/5×16/57 و 13×17)، اندازه: 14/5×18 سم [رایانه].

• سفرنامه مصر و اسلامبول / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mesr va eslāmbūl

نعمت فسائی، محمود بن زین العابدین، 1270 - 1344؟ قمری

(1926 - 1854) ne'mat-e fasā'ī, mahmūd ebn-e zayn-ol-‘ābedīn

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8948

آغاز: شب یکشنبه بیست و سیم ماه جمادی الاخر؛ انجام: ظهر روز یکشنبه هشتم ذیحجه الحرام وارد دارالخلافه تهران شدم.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1317 ق؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور [الفبائی: - 308].

• سفرنامه مصر و ترجمه حال متمهدی / خط / فارسی

safar-nāme-ye mesr va t.-ye hāl-e motamahhedī

شرح مسافرت یکی از رجال دربار ناصرالدین شاه قاجار است در مصر که حسب الاشاره صدراعظم وقت حالات شیخ احمد محمد معروف به متمهدی که از شیوخ معتبر قبایل سودان است به رشته تحریر کشیده است و در این رساله چهار تصویر تک چهره نقاشی آب و رنگ دارد به شرح ذیل: 1. تصویر شیخ احمد محمد خليفه؛ 2. شیخ عثمان تاجر برده؛ 3. تصویر یک زن که هلهله کنان هنگام جنگ از عقب شوهر و برادر و فرزند روان است و مسلح به شمشیر و نیزه است؛ 4. تصویر یک مرد به نام عمر ابو خلف که یکی از بزرگ زادگان است و حامل سپر و نیزه ای است و بازوبندی به باز و بسته است. به اضافه یک نقشه جغرافيا از بلاد العرب و سودان و سعید و نام شهرهای مصر و همچنین محل اقامت شیخ احمد خليفه ترسیم شده است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 828

آغاز: راپورت دعوای احمد محمد معروف بمتمهدی و صورت رؤسای او که حسب الاشاره حضرت مستطاب اجل اكرم افخم صدراعظم نوشته میشود. این صورت شیخ محمد خليفه است که از رؤسای قبایل معتبر میباشد و سردار چهل و پنج هزار کس لشگر میباشد و سردار چهل و پنج هزار کس لشگر میباشد که قبل از آمدن فدوی بعد از قتل و غارت بربر ابو حمد را گرفته و نقله را محاصره کرده بوده؛ انجام: کیفیت خاتمه مأموریت این بنده در سنه ماضیه در شهر ربيع الأول از جانب جنرال قونسولگری دولت علیه ایران بمصر این فدوی را مأمور بقونسولگری (سررمنسیا دینی مزار) ؟ نمودند ... از جهت اطلاع و استحضار اولیای دولت قاهره نوشته شد و نقشه سودان و سعید هم هم که اول خاک مصر است در اینجا کشیده شد. در این رساله نام مصنف - كاتب و تاریخ آن مشخص نیست.

تذکر: نام کتاب بر اساس فهرستواره منزوی (124/1) تصحیح گردید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، صفحه اول به خط ناصرالدین شاه قاجار چنین رقم رفته: «تماما ملاحظه شد»؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: مقوای روکش اطلس سبز چمنی، 18ص، 19 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 5 - 566].

• سفرنامه مصطفی قلی خان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mostafā qolī xān

مصطفی قلیخان، ق14 قمری

mostafa qoll-xan (-20c)

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ تأليف: 1300 ق.

در زمان ناصرالدین شاه، مصطفی قلی خان به رسم سفارت از تهران به مسکو می رود. پس از اتمام مأموریت خود به تهران مراجعت می کند. او این رساله را که حاوی شرح وقایع سفر اوست، انشاء می کند و منشی مخصوصش می نگارد که بسیار جالب توجه و خواندنی است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 646

آغاز: هُوَ اللَّهُ تَعَالَى شَأْنِهِ الْعَزِيزِ، روز سه شنبه غره رجب المرجب هزار و سیصد هجری، 26 آوریل هزار و هشتصد و هشتاد و سه روسی؛ انجام: که همواره ذات مقدس مبارک همایون اعليحضرت شاهنشاهی قرین شادکامی باد و تاروزگار است پایدار بماند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 11 ذیقعده 1300 ق، جان تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 30 گ، 15 سطر (9×18)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 152].

سفرنامه مکه > سفرنامه عتبات و مکه.

سفرنامه مکه > دلیل الانام فِي سَبِيلِ زِيَارَةِ بَيْتِ اللَّهِ الْحَرَامِ.

سفرنامه مکه > سفرنامه حج.

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

سلطان محمد میرزا قاجار، 1227؟ - 1292 قمری

(1875- 1812) soltān mohammad mīrzā mājār

تاریخ تأليف: محتم؟ 1280 ق.

نویسنده که از شاهزادگان قاجار و از فرزندان فتحعلی شاه است.

در سال 1279 ق به عزم زیارت مکه از تهران حرکت می کند و از راه رشت و دریای خزر و تفلیس و استانبول به مکه می رود. پس از انجام فریضه حج از راه عراق و جنوب به تهران باز می گردد. او در این سفرنامه از اوضاع جغرافیایی شهرهای سر راه خود و وضع سیاسی و اخلاق مردم این شهرها مطالب بسیاری می آورد که از لحاظ اطلاعات جغرافیایی بسیار با اهمیت است خاصه توصیف شرح استانبول.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 761

آغاز: بسمله، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَوَاتِ وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِ المرسلین وَ أَوْلَادُهُ الطاهرین چنین گوید سیف الدوله سلطان محمد ابن فتحعلی شاه قاجار؛ انجام: یکنوع ورق (وزغ) در مازندران دیده شد کوچک در بالای درخت ها زندگانی می کنند آواز شان غیر آواز وزق های دیگر است گفتند می گرد و زهر دارد.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محتملا 1280 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 772 گ، 11 سطر (7×11/5)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 2 - 282].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

حسنی حسینی، محمد رضا بن عبد الجليل، ق13 قمری

hasanī hoseynī, mohammad rezā ebn-e 'abd-ol-jalīl (-19c)

از محمد رضا بن عبد الجليل حسنی حسینی طباطبائی تبریزی از راه روسیه از شعبان 1296 تا جمعه 4 شعبان 1297 ق.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2357

آغاز: بسملة. الحمدلله عَلَى مَا هَدَانَا الَىَّ أَوْضَحَ السَّبِيلِ ... و بعد چنین گوید ... که چون ذره بی مقدار را هادی توفیق رهبر آمد؛ انجام: تا قیام قیامت محفوظ و محروس داشته در امن و امان خود مصون نماید، بحق محمد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 157 گ، 15 سطر، اندازه: 17/7×22/6 سم [ف: 3 - 466].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

فراهانی، محمد علی، ق 13 قمری

farāhānī, mohammad ‘alī (-19c)

مؤلف در دیباچه نام خود را نیاورده ولی در پایان نسخه کاتب رقم کرده است: «الفقير الحقير المذنب غفر الله له محمد على الحسینی فراهانی». چون بر روی کاغذی که در عطف کتاب چسبانده اند و کهنگی آن مقارن اصل نسخه است نوشته شده: سفرنامه میرزا محمد علی حسینی فرهانی» معلوم می شود که كاتب از روی خط مؤلف نقل کرده است. مؤلف ساکن تبریز بوده و شب سه شنبه هیجدهم شعبان 1263 قمری از بغداد عازم حج شده و از راه دلی عباس، قره تپه و ... و توارق و کرکوک و آلتون کوپری، اربیل و کلک و موصل و دلیب و مزاحف و جزيرة العمر و دیر تپه و مسین و ماردین و شیخان و خانی و دیار بكر و سیورک و خار پوت و اورفه و راس العين و بيره جک و حلب و خان تومان و سلمی و معرة النعمان و خان شیخان و حما و حمص و ایکی قبولی و چشمه و امام زین العابدین و قطيفه و شام و مزیرب و تبوک و عين زرق و معان و مدائن صالح و حدیبیه و حشمتی و مدینه و ... به مکه رفته و از راه شام و دومه و بنک و حما و حلب و اخضرین و سزار و بیره جک و آسمان و ... قره جوان و سیورک و قراباغچه و دیار بکر و قرطی و ... اویس قرن و خان و بدلیس و دلیکلی طاش و میدان و تاتوان دریاچه وان و اخلاط و ارین و عادل جواز و ارجیش و بیگری و محمودی و قشلان مقوری و برخملو و شروک و خوی و الماسرای و دیزج خلیل به تبریز برگشته و 26 جمادی الاول 1264 ق وارد تبریز شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2310

آغاز: ربنا لاتزع قلوبنا بعد از هديتنا؛ انجام: بیست و ششم شهر جمادی الاول بود وارد تبریز شد.

خط: شکسته خوش، بی کا، بی تا، با همان خط اصلاحاتی کرده اند و ظاهرا این اضافات و اصلاحات به خط مؤلف كتاب است، با سرلوح؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: میشن خرمایی، 110 ص، و سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 6- 268].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

قاجار، بنت فرهاد میرزا، ق13 قمری

qājār, bent-e farhād mīrzā (-19c)

سفرنامه مکه ملکه شاه زاده خانم دختر معتمد الدوله فرهاد میرزا همسر نصير الدوله از 1297 تا 1298. این سفرنامه همانند دیگر سفرنامه های دوره قاجار، به بیان منازل راه و مشکلات و گرفتاری های سفر پرداخته است. در آن دوره کمتر سفری صورت می گرفت که همراه با مصیبت و گرفتاری به ویژه حمله اعراب به کاروان حجاج نباشد و مؤلف به تفصیل این دشواری ها را گزارش می کند. درباره دختر فرهاد میرزا این را می دانیم که همسر وزير لشکر بوده و در اواخر سفر که وزیر لشکر سخت بیمار شده نگرانی شدیدی بر همسر او که در راه بوده عارض شده است. آغاز: روزنامه سفر بیت الله الحرام که به یاری حضرت قادر متعال به شرط سلامت مزاج می نویسم. روز سه شنبه بیست و چهارم شهر رمضان المبارک 1297، چهار ساعت به غروب -

مانده به طالع نیکو مطالع قوس از دارالخلافه حرکت کرده به امامزاده حسن وارد شدیم ... .

انجام: انصاف این است که مخلع به خلعت مرحمتی گشته بین الأقران مفتخر گردد.

چاپ: هاشم محدث آن را با مقدمه ایرج افشار چاپ کرده است؛ در میراث اسلامی ایران، دفتر پنجم، به کوشش رسول جعفریان، صص 267- 320 نیز چاپ شده است.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1225

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1299 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 78 گ، 11 سطر (6×12)، اندازه: 10/5×17 سم [سنا: ف: 2 - 172].

2. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1252

آغاز: برابر؛ انجام: آدم يکبار می میرد من هر ساعت هزار بار می میرم.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1299 ق؛ 154 ص، قطع: بغلی [نشریه: 7- 179].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

قاجار، محمد ولی بن فتحعلی، ق13 قمری

qājār, mohammad valī ebn-e fath-“alī (-19c)

تاریخ تأليف: 1260 ق.

سفر نامه حج حاج محمدولی میرزاست به قلم او. وی در این سفرنامه نكات تاریخی و وقایع ریز و درشت مهمی را یادداشت کرده و از آن جمله است «پیدا شدن مردی از طایفه شیخ در کربلا و ادعاء جعل قرآن» و نیز از حوزه های درسی و مراجع نجف و کربلا. علاوه بر وقایع و سوانح غالبا منازل بین راه ها را نام می برد و مسافات آنها را با فرسخ و ساعت تعیین می کند. در پایان پنج نقشه مذهب و مرصع از مسجد الحرام و دیگر مواقف حج ترسیم شده است.

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي شَرَّفَنِي بِزِيَارَةِ بَيْتِهِ ... چنین گوید محمد ولی چون در سنه 1260 که توفیق رفیق ... گردید و بعد از حصول.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3992/3

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسن، تا: 1269 ق، کاغذ: فرهنگی شکری، جلد: تیماج قرمز، 37 ص (618-654)، قطع: رقعی، [ف: 10 - 2193].

2. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2807/2

آغاز: برابر؛ انجام ندهید که وصول نمی شود بهیچ قسم.

بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ 35 گ (16پ - 50پ) [ف: 5 - 107].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14454/3

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با پنج نقشه مذهب از مسجد الحرام و دیگر مواقف حج؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 20 گ (341پ - 1361)، 27-18 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 38 - 598].

• سفرنامه مکه = سفرنامه حج / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke = safar-nāme-ye hajj

قیری شیرازی، محمد بن اسماعیل، ق 13 قمری

qīrī šīrāzī, mohammad ebn-e esmāʻīl (-19c)

مؤلف که مقلد سید محمد باقر (ظاهرة شفتی اصفهانی) بوده پس از خواندن سوره عم و تداوم آن به سال 1247ق مشرف به مکه شده و شش ماه بعد باز گشته است. گزارش بسیار کوتاه برگزار شده و در پایان 16 صفحه نقشه از مکان های مقدس و مدینه را به خط خود کشیده و مشخص نموده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2947/2

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... وبعد مخفی نماند که چون ... دروقت مطالعه ی تفسیر سوره ی مبارکه عم يتساءلون عن النباء العظیم در تفسیر صافی فیض رحمة الله علیه در آخر سوره خاصیت؛ انجام: تا باعث معرفت کافه ناس شده باشد خلاصه مدت ذهاب و ایاب حقیر شش ماه تمام شد از خروج شیراز الى دخول شیراز با وجود مشرف شدن به مدينه طيبه و 13 يوم در آن جا بود. الحمدلله رب العالمين.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 10 گ، 17 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف مخ: 3 - 1104].

• سفرنامه مکه = سفرنامه منظوم / شعر، سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke = safar-nāme-ye manzūm

میرزا جلایر، ق 13 قمری

mīrzā jalāyer (-19c)

اهداء به: محمد شاه قاجار.

در این رساله از گام اول سفر شاعر در راه مکه تا زیارت کاظمین به شعر آمده و سپس مطالبی از احوال ایل خزاعی به نثر نگاشته شده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 837

آغاز: بسمله، محمد شه شهنشاه جوانبخت *** که برخوردار باد از تاج و از تخت؛ انجام: چنان چه استفسار فرمایند عرض خواهد شد زیادہ جسارت نموده وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: عراق عرب (احتمالا)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17 گ، 9 سطر (9×13/5)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2 - 374].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

مشتری خراسانی، محمد ابراهیم، 1264 - 1305 قمری

(1888- 1848) moštarī xorāsānī, mohammad ebrāhīm

آغاز: مختصری از سفرنامه در تحمید پروردگار بتوفیق یافتن مشتری بمکه ... ای نام تو با هزار اعزاز *** برنامه کاینات آغاز.

انجام: پیروزی و کامکاریش ده *** صد قرن تو شهریاریش ده.

چاپ: ایران، تهران، 1301 قمری، سنگی، وزیری کوچک، به سعی و اهتمام محمد ابراهیم مشتری طوسی (تاریخ کتابت 1300)، (در هامش).

[الذريعة 208/19].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4834

آغاز: نیمه شعبان مه از توفیق بی پایان رب *** سوی مکه بار بستم بی غم و رنج و تعب؛ انجام: جواب داد که ای مشتری تو نشنیدی *** هزار وعده خوبان یکی وفا نکند!

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربيع الثانی 1300 ق، برای احتشام الملک؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سبز، 31 گ، 10 سطر، اندازه: 10/8 ×17 سم [ف: 3 - 466].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1068

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1299 ق؛ در دیوان [ف: 3 - 307].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3806/5

آغاز و انجام: برابر.

در ص 200-222 نیز شعرهای سفر مکه همو است و قصیده در ستایش دینی و مسمط حاجی میرزا وفایی ششتری که در کربلا سروده و مسمطی از همین میرزای مشتری و چند غزل و رباعی او و همه این ها مذهبی است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا ابراهیم اشتری شاعر، تا: رمضان 1300 ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج سبز، 4 ص (196-199)، 15 سطر (8×16)، اندازه: 15×22 سم [ف: 12- 2788].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5066

بی کا، بی تا، در فهرست نیامده است و به آن اضافه شد (فهرست رایانه ای 567)؛ 15 ص (1-15) [ف: 15 - 26].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1067

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، بی تا؛ در دیوان وی آمده است [ف: 3 - 307].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

فراهانی، محمد حسین بن مهدی، 1264 - 1331 قمری

(1848-1913) farāhānī, mohammad hoseyn ebn-e mahdī

تاریخ تألیف: 1303 ق.

فراهانی در شوال 1302 ق از تهران به قصد زیارت بیت الله خارج می شود و از شهرهای قزوین و رشت و قفقاز و اسلامبول و جده می گذرد و به طرف مکه می رود و پس از حج گزاری از طریق شمال ارس و بادکوبه و لاهیجان و قزوین به تهران می آید. در طول سفر سرگذشت خود و اوضاع جغرافیایی شهرهای محل عبور خود را به تفصیل می نگارد و این کتاب را فراهم می آورد کتاب حاضر شامل نقشه جغرافیایی مکه نیز می باشد.

آغاز: بسمله. وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدِ النَّبِيِّ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ. و بعد، از رسوم و عادات معاصرین است که محض اظهار فضل و کمال ... انجام و صبح روز پانزدهم شهر ربيع الاخر به سلامتی وارد دارالخلافه طهرات گشت. وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدِ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ. في شهر ذیحجة 1303 تحریر شد و اتمام پذیرفت.

چاپ: به کوشش و پیشگفتار حافظ فرمانفرمائیان، تهران، 1342خ؛ و به کوشش و پیشگفتار مسعود گلزاری، تهران، 1362 خ، چاپ شده است.

[فهرستواره منزوی 125/1 «سفرنامه مکه»؛ نسخه های منزوی، 4030/6 «سفرنامه مکه»؛ پیشگفتار چ. مسعود گلزاری 1362 خ].

1. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2215- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

دیباچه (رویه یکم) به خامه تحریری گویا از نگارنده؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1303 ق؛ 289 ص، 20 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 21×30 سم [عكسي ف: 1- 209].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 573

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1303ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 287 گ، 15 سطر (8×14/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2 - 69].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1706- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 121].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

اعلائی، لطفعلی خان، - 1348 قمری

(1930-) ala'i, lotf-ali xan

گزارش سفر مکه حاج لطفعلی خان اعلائی است با فاتحه و خاتمه ای از کاتب.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4243

آغاز: بنام خداوند مهر منیر *** خداوند روزی ده و دستگیر؛ انجام: بهر اعلائی نکو از اینکه در بزم دنی *** باده نوشیدن به ننگ جامه پوشیدن دو رنگ.

خط: نستعلیق، كان محمد تقی نبیی متخلص به احقر، تا: 20 ذی حجه -

1348 ق؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شطرنجی فرنگی، جلد: مقوایی، 80 گ، اندازه: 16×23 سم [ف: 7 - 124].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

حسینی، داود بن علینقی، ق 14 قمری

hoseynī, dāvūd ebn-e ‘alī-naqi (-20c)

گزارش سفر مکه و مذيل به مناسک حج است از داود بن علینقی الحسینی مدعو به وزیر وظایف خادم عتبه عَلَيْهِ رضویه عَلَيْهِ آلَافُ التَّحِيَّةِ.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6562

آغاز: بسمله، وَ اللَّهُ عَلَى النَّاسِ حِجَّ الْبَيْتِ، چند سال متوالی بود که همه سال خیال تشرف به مکه معظمه داشتم، انجام: و برگردد بمکه و خداوند را شکر کند بر اتمام وَ تَوْفِيقُ عَمَلٍ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الامجاد.

خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 15 شوال 1324 ق؛ کاغذ سفید فرنگی، جلد: پارچه ای، 158 گ، 11 سطر (12×16)، اندازه: 17/5×21 سم [ف: 7 - 123].

• سفرنامه مکه = سفرنامه حج / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke = safar-nāme-ye hajj

رضوی همدانی، حسین بن عبدالصمد، ق14 قمری

razavī hamedānī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (-20c)

در سفر 27 رمضان 1307 ق با برادرش حاجی آقا محمد.

[فهرستواره 126/1].

همدان؛ برنا، قاسم؛ شماره نسخه: 44/1

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا [نشریه: 5 - 378].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

ظهير الملک، محمد رضا، ق 14 قمری

zahīr-ol-molk, mohammad rezā (-20c)

تاریخ تأليف: 1306 ق.

روزنامه سفر حج مؤلف است که به سال 1306 رفته و روز به روز یادداشت کرده و چون منازل تهران تا کاظمین در سفرنامه عتبات ناصرالدین شاه قاجار آمده، مؤلف سفرنامه خود را از کاظمین شروع کرده و بدان منازل از راه ادب نپرداخته است. این سفرنامه روز هجدهم ماه رضمان از گزارش کاظمین شروع شده و روز دوشنبه سیزدهم محرم که از مدينه حرکت نموده پایان می یابد و منازل میانه راه که از شمال عراق به بیروت و

حلب و جده رفته به اختصار و خوب توصیف شده است.

آغاز: بعد الحمد و الصلاة لمن هو اهله و مستحقه چنین گوید: أَقَلَّ عِبَادَ اللَّهِ مُحَمَّدَ رِضَا الْمُقَلِّبُ بِهِ ظَهِيرُ الملک غَفَرَ ذُنُوبَهُ وَ سَتَرَ عُيُوبِهِ ... وَ اللَّهُ عَلَى النَّاسِ حِجَّ الْبَيْتِ ... چندی بود که عزیمت طواف بیت الله الحرام و آستان بوسی حضرت خير الأنام و سایر ائمة کرام ... .

انجام: و تقریبا مدت ده ماه طول این مسافرت امتداد یافت.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر پنجم، به کوشش رسول جعفریان، ص 233 - 261.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10373

آغاز: بعد الحمد و الصلاة ... و لله على الناس حج البيت ... چندی بود که عزیمت طواف بیت الله الحرام؛ انجام: و تقریبا مدت ده ماه طول این مسافرت امتداد یافت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 ربیع الثانی 1307ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 59 گ، و سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 26 - 313].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

مدير الدوله، محمود خان، ق14 قمری

modīr-od-dowle, mahmūd xan (-20c)

از 22 شعبان 1321 تا صفر 1322.

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3899

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1322 ق؛ مجدول، مرقع مانند، با شش قطعه مرقع خط نستعلیق درشت مورخ 1321 و 1322 از همان کس؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 23 سطر، اندازه: 16/8×24/9 سم [ف: 3 - 466].

• سفرنامه مکه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke

غیر همانند:

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2283/2 و 2194/2- عکسی

آغاز: روز دوشنبه چهارم ذی قعده فیاضیه شش ساعت است صبح وقت اذان دست به بار نموده ایم بعد از زدن طبل امیر که دمامه مشهور است؛ انجام: بمنتهى السعد به ارخته *** تقبل الحج من المتقین.

تاریخ روز به روز مسافرت به مکه معظمه است از طریق نجف اشرف که از روز دوشنبه 4 ذیقعده 1299 شروع شده و به روز سه شنبه 27 ربیع الاول 1300 به نجف اشرف ختم شده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق، جلد: تیماج سبز، 118 گ (77ر-194ر)، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 816] و [عکسی ف: 6 - 244].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 776

آغاز: بسمله، حمد بی حد خداوندی را سزاست که احد و صمد است و سپاس بی حد و مر پروردگاری راست که لم يلد و لم يولد؛ انجام: خداوند ما را از امت مُحَمَّدُ صلی اللَّهِ عَلَيْهِ و از شیعه مرتضی علی علیه السَّلَامُ محسوب کند 1288 تمام شد و السلام.

تاریخ تألیف: 1288 ق، اهداء به: ناصرالدین شاه. نویسنده، که ظاهرا از درباریان ناصرالدین شاه بوده و در حضرت شاه وقت مقام و ارجی داشته است، به تاریخ هفتم ذیقعده 1288 ق از نجف اشرف به عزم زیارت بیت الله الحرام حرکت می کند و از راه صحرا به مکه می رود و پس از انجام مناسک حج دوباره به نجف باز می گردد و مشاهدات خود را در این سفر مینگارد و به عرض ناصرالدین شاه می رساند درین مشاهدات ما باطلاعات جغرافیایی و مردم شناسی شهرهای بین راه نویسنده بر می خوریم؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1288 ق؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 71 گ، 12 سطر (6×12)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2 - 301].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1689- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 – 121].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 865

آغاز: بسمله، مختصری است در شرح سفر بیت الله الحرام خانزاد بعد از استیذان؛ انجام: این راه جبل چند سالی غدغن (=قدغن) و مسدود می شد تا شاید نظامی می گرفت و السلام.

تاريخ تأليف: 1297ق، اهداء به: ناصرالدین شاه. نویسنده این سفرنامه، که متأسفانه نام خود را در کتاب ذکر نکرده است، می گوید: «پس از استیذان از خاک پای همایون در بیست و دوم شعبان 96 (=1296) از طهران به مکه عازم شدم و در جمادی الاخرى 1297 ه.ق. باز گشتم» مسیر او از طهران به خانقین و از خانقین به عتبات و از آنجا به بغداد و از بغداد به بصره و از بصره به قشم و سپس به هرمز و از آنجا به جده و از جده به مکه و از مکه به مدينه طيبه و از مدينه طيبه به سمت جبل و از جبل به نجف اشرف بوده است. او در این سفرنامه شهرهای ما بین راه را یکی به یکی و به صورتی دقیق توصیف و تعریف می کند؛ خط: نستعلیق خوش، كاتب = مؤلف، تا: 1297 ق، جا: تهران (احتمالا)؛ سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 21 گ، 12 سطر (8×13/5)، اندازه: 13/5× 20/5 سم [ف: 2 - 399].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1394- عکسی

آغاز: بسمله، حمد بی حد و شکر بی عدد معبود حکیمی را سزاست که اگر شهباز بلند پرواز عقل از صبح ازل تا شام ابد بپرد؛ انجام: روز جمعه هم طواف نساء کرده شب شنبه منی آمده هنگامه است صبح شنبه عرفات ماه ثابت شده ... صبح عید منی ... گزارش سفر مکه است که از روز جمعه دهم شوال 1331 از شهر کاظمین همراه با عده ای از دوستان و خدمتکاران شروع شده است. مؤلف در ضمن گزارش سفر به مباحث اخلاقی و اشعار و عرفانی مناسب با مقام اشاره کرده و احتجاجات با علمای اهل سنت را در جاهای مختلف بیان می کند. اسامی نواحی و شهرهای طی شده در این سفر: کاظمین، رمادیه، هیت، بغدادی، حدیثه، فخیمه، عانه، نهيه، قائم، ابوکمال، صالحیه، میادین، دیر قباقب، بئر جدید، سخنی، عرك، قدمر، بیاضه، قريتين، قطنی، قطيفه، شام، جامع اموی، مدینه، بئر حصا، خلص، قلب بیابان، رابوغ، کظيمه، عفان، وادی فاطمه، مکه مکرمه. مؤلف باید از علمای شیعی سده چهاردهم هجری بوده باشد، عده ای از همراهان وی نیز از علما بودند همچون سید محمد فرزند مرحوم آیت الله سید محمد کاظم طباطبائی یزدی صاحب عروة الوثقی. در ابتدای سفرنامه سواد دستخط سید محمد کاظم طباطبائی یزدی درباره فرزندش سید محمد دیده میشود که تصریح به اجتهاد وی کرده است. هم چنین سوال و جواب فارسی از مرحوم طباطبائی درباره فرزندش سید محمد نیز در اول نسخه ثبت شده است. فهرست اسامی رفقاء و همسفران، خدمه و عکام و طباخ و حمله دار در ابتداء آمده است و در انتها صورت مبالغ و مخارج سفر درج شده است؛ نسخه اصل: کتابخانه ای شخصی؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1331 ق؛ این نسخه مسوده مؤلف بوده و تنظیم نهایی نشده؛ 112 ص، 20 سطر [عکسی ف: 4 – 193].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6388

آغاز: بعد از حمد خداوند و صلوات بر محمد و آل اطهارش ... محض یادداشت سفر خیریت اثر مکه معظمه؛ انجام: در ساعت سه و نیم از دسته گذشته نهار خوردیم بسلامت وارد کرمان شدیم. یادداشت های سفر حجی است که نگارنده آن از راه باد کوبه و اسلامبول به حجاز رفته و از جده به بندر عباس و کرمان و تهران باز گشته است. گویا این سفر نامه از یکی از دولتيان برجسته باشد که روز چهارشنبه چهارم شوال 1316 شروع شده و ماه شوال 1317 پایان یافته است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 66 گ، اندازه: 13/5×21سم [ف: 16 - 345].

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3732

آغاز: قربان خاک پای مبارک شوم. حسب الحكم محكم مفصل اوضاع راه را به خاک پای مبارک عرض کردم؛ انجام: بعد شافعی بعد مالک یا حنبلی.

نگارنده آن از همراهان ضياء السلطنه [دختر سوم ناصرالدین شاه و مادر سید جواد ظهیر الاسلام] (رجال ایران 75/1) است و در سال 1261 به این سفر رفته بودند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1261 ق؛ تملک: محمد على تربيت؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 56 گ، 13 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 – 465].

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17979

كا: محمد علی تفرشی، تا: 1293 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14/9×22/2 سم [رایانه].

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18036

بی کا، تا: 1295 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 25 گ، اندازه: 11/6×18 سم [رایانه].

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11796

مؤلف ناشناخته. وی در سال 1319 ق از مشهد مقدس عازم حج شده و خاطرات خود را به صورت روز شمار نگاشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [میراث شهاب: س 10ش 1-2 - 18].

10. قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 6

آغاز: روز 24 شهر رجب 1320 از کوشک آباد مزرعه خودم به قصد زیارت بیت الله الحرام.

«سفرنامه 1319 به زیارت مکه معظمه از مشهد مقدس از راه عشق آباد». از یکی از رجال دوره قاجار. با فهرست القاب دوره قاجاری در میان؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ 12 گ [چند نسخه ف: - 105].

• سفرنامه مکه معظمه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke-ye mu‘azzame

افشار ارومی، عبدالحسین بن علینقی، ق 14 قمری

afšār-e orūmī, 'abd-ol-hoseyn ebn-e ‘alī-naqī (-20c)

تاریخ تألیف: شوال 1300 ق.

سفرنامه حج سال 1299 ق / 1261-1262ش است. وی در 25 شعبان 1299 ق از تهران حرکت می کند و در 18 جمادی الثانی 1300 ق پس از ده ماه بدان جا باز می گردد. مسیر حرکت عبدالحسین خان از تهران به قزوین و رشت و انزلی و بادکوبه و از آن جا به سمت تفلیس و باطوم و استانبول بوده است. پس از اقامت حدود 45 روزه در استانبول از آنجا با کشتی به جده و سپس مکه رفته است. با پایان یافتن اعمال حج راهی مدینه می شود و سپس از راه جبل به سماوه و از آن جا از راه فرات به نجف می رود. بعد از زیارت نجف، به کربلا و کاظمین و سامرا سفر می کند و از راه بغداد و يعقوبه و خانقين و قصر شیرین و کرمانشاهان و قم به تهران باز می گردد.

چاپ: به کوشش رسول جعفریان، تهران، نشر علم، 1386ش، 280 ص.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10648

آغاز: سفرنامه حاجی عبدالحسین خان میرپنجه که به زیارت مکه معظمه مشرف شده اند. بسمله. چنین می گوید بنده حقیر حاجی عبدالحسین خان افشار ارومی بعد از مرخصی از اولیای دولت روز چهارشنبه بیست و پنجم شهر شعبان المعظم مطابق یونت پیل 1299 ساعت غروبی در دسته یعنی دوازده ساعت به غروب مانده در دارالخلافه طهران از خانه خود بیرون آمده؛ انجام: سوار کالسکه شده به طهران آمدم چهل دقیقه از دسته گذشته وارد طهران شدیم.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: شوال 1300ق؛ جلد: گالینگور سبز، 112 گ، 17 سطر (11×19/5)، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 20- 130].

• سفرنامه مکه مکرمه و مدینه / سفرنامه / عربی

safar-nāme-ye makke-ye mokarrame va madīne

آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری

(1876-1969) āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15816/7

خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1364 ق؛ 2 گ (16پ - 17ر) [مختصر ف: - 451].

• سفرنامه مکه و مدینه / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makka va madīna

قاجار، جعفر قلی بن عیسی خان، 1280 ق 14 قمری

qājār, ja'far qolī ebn-e ‘īsā xān (1864 - 20c)

این سفرنامه دربرگیرنده سفرنامه مکه و مدینه است که به صورت گزارش روزانه آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11155

آغاز: حمد بیحد مالک الملکی را سزاست که ملکش پاینده دولتش فزاینده انجام: خدایا گر تو جعفر را برانی شفیع ارد او آن مُصْطَفًى - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ - را بجز او و حضرت على - عَلَيْهِ السَّلَامُ - داد رسی نیست.

خط: شکسته، بی کا، تا: 12 محرم 1345ق؛ در پایان نسخه به خط مؤلف آمده که در 17 شعبان سال 1346 نوشته شده، مجدول، یک سرلوح متوسط ؛ کاغذ: فرنجگی، جلد: مخمل سبز، 100 گ، 18 سطر (9×16)، اندازه: 13×21 سم [ف: 28 - 227].

• سفرنامه مکه و مدینه و کربلا / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye makke va madīne va karbalā

تهران، ادبیات، شماره نسخه: 393

از 25 رمضان 1309 تا روز یک شنبه 9 صفر گویا همین سال از کسی که خود خط و ربطی نداشته و عرض می کرد و سرکار نواب عالی آقای ولی خان می نوشته امت؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [ف: 3 - 20].

• سفرنامه ملکه انگلیس = سیاحتنامه ملکه انگلیس در اسکاتلند / تاریخ هند / فارسی

safar-nāme-ye malake-ye engelīs = sīyāht-nāme-ye malake-ye engelīs dar eskātland

مترجم: ریشار خان، رضا، ق 14 قمری.

تاریخ ترجمه: 1285 ق.

ملکه انگلیس (= ویکتوریا) از سال 1264 ق (= 1848 م) تا 1278ق (= 1861 م) در اسکاتلند و کوهستان های آن ناحیه سفر می کند و وقایع و حوادث روزانه خود را می نگارد و ضمن شرح حال ملتزمين رکاب و بعضی از گزارش های سفر قبل خود را در اسکاتلند نیز به آن می افزاید و هم چنین از تفرجات خود در انگلستان و ایرلند مطالبی می آورد و این کتاب که در کشتی مسافری آماده می شود بنا به خواهش چاپخانه (= باسمچی) مخصوص به چاب می رسد و یکی از نسخ آن به دست ناصرالدین شاه می افتد و به امر او رضا خان که «از طائفه ریشار خان بوده» به فارسی ترجمه می کند. (انوار) | آغاز: سیاحت نخستین در خاک ایسكتلند. روز دوشنبه 29 ماه او گست سنه 1842 عیسوی مطابق سنه 1285 هجری در کشتی [فهرستواره منزوی 127/1].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 312

آغاز: سیاحت نخستین در خاک ایسكتلند. روز دوشنبه 29 ماه او گست سنه 1842 عیسوی مطابق سنه 1285 هجری در کشتی رایلجارج نوشته است پنج ساعت از نصف شب گذشته انجام: لباس خود را تا زانو بالا کرده در میان آب می زند و در ساعت هفت بعد از خوردن اندک باران به منزل رسیدیم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285ق، جا؛ تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج آبی، 205 گ، 14 سطر (8×14/5)، اندازه: 22/5x15/5 سم [ف: 1- 303].

• سفرنامه ملکه انگلیس / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye malaka-ye engelīs

مترجم: معلم تبریزی، محمد اسماعيل، ق 13 قمری.

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ تأليف: 1292 ق.

ملکه انگلستان، ویکتوریا، از دوشنبه 29 آگوست سال 1842م به عزم دیدار اسکاتلند لندن را ترک می کند و پس از بازدید اسکاتلند در 17 دسامبر به لندن بر می گردد. از ص 1 تا 47 یک یک وقایع روز این مسافرت آمده است. از ص 48 تا 72 شرح سفر «بلراتل» است که از دوشنبه نهم سپتامبر 1844 م شروع شده و تا 3 اکتبر همان سال، می آید. از ص 72 تا 106 شرح سفر اطراف غربی اسکاتلند می آید، که از چهارشنبه 11 اگوست تا سه شنبه 21 سپتامبر 1847 م است. از ص 106 به بعد کتاب مشتمل است بر تعدادی از سفرهای ملکه به نواحی مختلف انگلیس و شکارهایی که در این سفرها کرده و آخرین قسمت آن سفر او مربوط به هلند است که نسبت جالب توجه می باشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 444

آغاز: بعد البسمله. ملاقات اول اسکاتلند. دوشنبه 29 ماه اگوست سنه 842 عیسوی؛ انجام: و بیشتر زن ها رخت هایشان را بالا می گرفتند و به آب می زدند ساعت هفت رفتیم بخانه و در راه يک قدری باران آمد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1292 ق، جا: تهران (شاید)؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل سبز، 153 گ، 11 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1 - 432].

سفرنامه ممالک آسیای وسطی روس > مسافرت نامه دکتر هانری لانسدل انگلیسی.

سفرنامه منظوم > سفرنامه فرنگستان.

سفرنامه منظوم > سفرنامه مکه.

• سفرنامه موزر / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mūzer

مترجم: مترجم، علی بن محمد اسماعیل، ق 14 قمری.

اهداء به: ناصر الدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1302 ق.

مسيو موزر از مسکو حرکت می کند و به ترکستان می رود و در این سفر به مطالعه در آداب و رسوم مردم ترکستان و شهرهای ترکمن می پردازد و نیز از حمله روس ها به این سرزمین و تسخیر آن نواحی به دست سرداران روس مطالبی چند فراهم می آورد و در روزنامه ژنو به چاپ می رساند. این سفرنامه از روزنامه ژنو به فارسی برگردانده می شود و به عرض ناصرالدین شاه می رسد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1546

آغاز: روزنامه ژنو تفصیل ذیل را در باب مسافرت موزر از مسکو؛ انجام: او قلعه و بازار کوچکی است که شب را در آنجا بسر بردم.

خط: نستعلیق، کا: محمد قزوینی، تا: 6 صفر 1302 ق؛ به خط ناصرالدین شاه آمده: «تماما ملاحظه شد»؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج، قرمز، 107 گ، و سطر (12×20)، اندازه: 21×32/5 سم [ف: 4 - 38].

سفرنامه موسیهوک > سفرنامه تبت و تاتار.

• سفرنامه مونتگرو = شرح مسافرت شارل به مونتگرو / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye montegro = š.-e mosāferat-e šārl be montegro

گروسی، عیسی، ق13 قمری

garrūsī, ‘īsā (-19c)

تاریخ ترجمه: 1294 ق.

شارل ایریارت که یکی از مردمان فرانسه بوده است از ونیز حرکت می کند و پس از پیمودن دریای آدریاتیک به مونتگرو -

قدم می گذارد و به سیاحت در این ناحیت می پردازد و از آداب و رسوم و اوضاع جغرافیایی محل آن چه او را جالب توجه می افتد در این سفرنامه می آورد که پاره ای از آنها بسیار حائز اهمیت می باشند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1671

آغاز: ترجمه: بسمله، شرح مسافرت شارل ایریارت نام فرانسوی در مملکت مونتگرو؛ انجام: ترجمه: که سلطنت سرب قدیم را دارا می شود و یکی از دول عمده محسوب می گردد.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1294 ق، جا: تهران؛ دارای عکس های فتوگرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج سبز، 25 گ، 22 سطر (12/5×25)، اندازه: 5/ 20×33/5 سم [ف: 4- 148].

سفرنامه میرزا ابراهیم سر رشته دار > سفرنامه مشهد ناصرالدین شاه.

سفرنامه میرزا ابوالحسن خان شیرازی > دليل السفرا.

• سفرنامه میرزا عبدالحسین = روزنامه سفر میرزا عبدالحسین / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mīrzā “abd-ol-hosayn = rūznāme-ye safar-e mīrzā “abd-ol-hosayn

میرزا عبدالحسین، ق 14 قمری

mīrzā “abd-ol-hoseyn (-20c)

گزارش سفر میرزا عبدالحسین است که گویا از عمال ناصر الدین شاه قاجار بوده که روز دوشنبه اول محرم 1297 ق در قریه طرال و روز شنبه 29 ربیع الثانی همان سال در میدان توپخانه تهران بوده است. همراهان وی در برخی از سفرها عبارتند از: محمود بیک، حسنخان، محمدباقر سلطان، آدینه سلطان، آخوند ملا عبدالرحیم، آقا میرزا جعفر خان، حسین قلی خان ایل بیگی، عبدالرحیم بیگ، صدر الملک و ... وی در هر مناسبتی اشعاری از شعرای گوناگون و گاهی از سروده های خودش را آورده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15844

آغاز: روز دوشنبه غَرَّهُ مُحْرِمُ الْحَرَامِ سِنِّهِ 1297 بقريه طرال در کار تاخت و تاز دو قرال قوچکانلو و هلورانلو بگفتاریم همه جا و همه کس بعزاداری و سوگواری خامس آل عبا روح العالمين و من با این مردم؛ انجام: مرحوم مبرور رضا قلیخان سخندان، متخلص بهدايت ابو النجم دامغانی منوچهری را بنابر تحقیق، شصت کله فرموده اند ... ثوب عنابی گشته (قوس و قزح) - سندس رومی گشته سلب یاسمنا.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: 1297ق؛ یادداشتی به سال 1333 ق؛ مهر: «الراجی علی ابن يوسف» (بیضی)، «عبده محمد علی الحسینی» (بیضی)، «العبد المذنب محمد على الحسینی» (مربع)، «... على ... اعتماد ... نظام ...» (مربع)، «یا علی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 238 گ، 11 سطر (13×176)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 40 - 275].

• سفرنامه میرزا مسعود مستوفی به پطرزبورغ / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mīrzā mas‘ūd-e mostawfī be peterzbūrq

افشار، مصطفی بن نصر الله، قرن 13 قمری

afšār, mostafā ebn-e nasr-ol-lāh (19c)

سفرنامه میرزا مسعود مستوفی به پطرز بورغ در شعبان 1244 ق به دستور عباس میرزا، تأليف محرر او مصطفی افشار پسر نصر الله در شش «فصل»: 1. اوضاع سفر از تبریز تا پطرزبورغ؛ 2. احوال توقف پطرزبورغ؛ 3. تعداد ولایات روسیه و عدد اهالی و اوضاع آنها و چگونگی هر ولایت و اصناف نوکر و رعیت؛ 4. کیفیت ولایت روسیه و عادات و اخلاق ایشان؛ 5. امور دولتيه؛ 6. اطوار مراجعت. نام آن «احوالات سفر میرزا مسعود» هم هست.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3674

نسخه می رسد به «در بیان اخلاق روسیه»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب؛ ثبت کتابچه کتابخانه شاهی در 1282 با مهر «دفتر ضبط اسناد دولتی سنه 1328»؛ مهر: هداية الله بن حسين مورخ 1281، محمدرضا حسینی مورخ 1265؛ 1 ص (176) [فیلمها ف: 2 - 223].

• سفرنامه میر فتاح تبریزی = شبنامه = چهار فصل = سیاحتنامه = سفرنامه آجودان باشی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye mīr fattāh-e tabrīzī = šab-nāme = čahār fasl = sīyāht-nāme = safar-nāme-ye ājūdān-bāšī

گرمرودی، عبدالفتاح بن نجفعلی، ق13 قمری

garmrūdī, ‘abd-ol-fattāh ebn-e najaf alī (-19c)

از عبدالفتاح تبریزی گرم رودی منشی و نایب سفارت نظام الدوله صاحب اختیار حسین خان مقدم مراغهای آجودان باشی تبریزی (- 1282) که از طرف دولت در 5-1253 به فرنگستان رفته بود و منشی او همان گرم رودی این سفرنامه را در یک «مقدمه» و چهار «فصل» نگاشته و نام آن «چهار فصل» نیز هست: مقدمه در بیان اوضاع منازل عرض راه از تبریز الى سرحدات مملکت روم؛ فصل 1. بيان وقایع و اوضاع ممالک عثمانی مشتمل بر سه «باب»: 1) بیان اوضاع منازل عرض راه از سرحد دولت علیه ایران تا اسکله شهر طرابوزان، 2) بیان اوضاع قرادنگیز، 3) بیان اوضاع دارالخلافه اسلامبول؛ فصل 2. بیان اوضاع آق نیکز و دولت روم ایلی و دولت روما و بعضی از جزایر واقعه در میان بحر مزبور و دولت نمسا و غیره و بر پنج -

«باب»: 1) بیان اوضاع بعضی از ولایات واقعه در میان بحر و اوضاع دولت روم ایلی، 2) بیان اوضاع دولت روما، 3) بیان اوضاع ترنسية و بعضی از ممالک دولت نمسا تا دارالسلطنه وينه، 4) بیان اوضاع شهر وینه و وقایع اتفاقیه، 5) بیان اوضاع دول واقعه در عرض راه تا سرحد دولت فرانسه؛ فصل 3. بیان اوضاع دولت فرانسه؛ فصل 4. بیان اوضاع ولایت انگریز؛ خاتمه در کیفیت اوضاع ولايات ربع مسكون و حقیقت احوال کل عالم ترجمه و تلخیص مسيو جبرئیل عیسوی ترجمان اول سفارت ایران از زبان فرانسه.

چاپ: به چاپ رسیده است.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4244

آغاز: خداوندی را بنده ایم و کردگاری را پرستنده که دارنده جهانست و داننده نهان؛ انجام: اتازنی ولایت علی حده می باشد و مطلقا بولایت برزیل دخلی ندارد.

خط: نستعلیق تحریری خوش، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با قلم خوردگی ها و تصحیحات و اضافاتی که على الظاهر از خود مؤلف است؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 98 گ، 18 سطر (7×14/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 7 - 66].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2314

آغاز: بنده در گاه عبد الفتاح که در تاریخ؛ انجام: از اوضاع كفره نوشته شد.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1258ق؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سیاه، 154 ص، 10 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 6 - 274].

3. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 70

آغاز: بسمله. آسمان گر چه بتماشای جهان مشتاقست *** گرد آفاق نگردد که در این اوراقست خداوندی را بنده ایم و کردگاری را پرستنده که دارنده جهان است و داننده نهان؛ انجام: یکصد و سی و هشت ملیان و چهار صد و نود هزار فرنک، قشون پنج هزار و هفتصد هشتاد نفر.

خط: نسخ خوش، كا: احمد بن محمد هاشم، تا: 1259ق، به دستور عبد الفتاح گرمرودی؛ مجدول، دارای یک سرلوح بنفش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 479 ص، 12 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×22 سم [ف: - 111].

اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه: 25

همان نسخه بالا [نشریه: 6 - 80].

4. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 12

خط: نسخ خوش، كا: احمد بن محمد هشام، تا: 1259ق، به دستور عبد الفتاح مجدول و مذهب؛ 241 گ، اندازه:15×22 سم [نشریه: 7-2].

تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 3569- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 189].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29387

آغاز: بسمله، بنده در گاه عبد الفتاح که در تاریخ سنه هزار و دویست و پنجاه هجری از جانب امنالی؛ انجام: در این اوراق ثبت نمايد لكن بنهاد ما لا يدرک لکه لايترك كله شمه از اوضاع کفره نوشته شد. تم.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1260 ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه].

6. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 156

خط: شکسته بسیار زیبا، كا: محمد ابراهیم حسینی انجوی، تا: 1261 ق، به سفارش محمد علیخان نوری؛ یک سرلوح بسیار زیبا، مجدول؛ کاغذ: ترمه اعلا [ف: - 251].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9912

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1263ق، به دستور یحیی خان ایلخانی تبریز؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب، محشی، رکابه دار، یادداشتی درباره حسین خان آجودان باشی؛ یادداشت خرید نسخه از سید محمد کتابفروش مسجد شاه در صفر 1340 با امضای علاء الحكماء جلد: تیماج مشکی، 126 گ، 15 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 31 - 130].

8. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3821

خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن محمد جعفر فسایی مسکن، تا: 1266 ق؛ مجدول اکلیل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 138 گ، 17 سطر، اندازه: 13/7×21 سم [ف: 3 - 459].

9. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1042/1

آغاز: خداوندی را بنده ایم و کردگاری را پرستنده که دارنده جهان است و داننده نهان عدلش بی غایت است و فضلش بی نهایت؛ انجام: قشون پنجهزار و هفتصد و هشتاد نفر.

خط: نستعلیق خوش، كا: نصیر بن محمد بن محمد تقی بهبهانی، تا: جمعه 14 صفر 1278 ق؛ مهر: «الْمُتَوَكِّلُ عَلَى اللَّهِ عَبْدُهُ مصطفی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 120 گ (1پ -120پ)، 15 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 3 - 271].

10. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1042/2

آغاز: بنده در گاه عبدالفتاح که در تاریخ سنه 1254 هجری از جانب امنای دولت علیه ایران صانها اللَّهِ عَنْ طَوَارِقِ الْحَدَثَانَ؛ انجام: لكن بمفاد ما لا يدرك كله لا يترك كله شمه ای از اوضاع کفر نوشته شد.

شب نامه: گزارشی است درباره بی بند و باری های اخلاقی اروپا و مخصوصا وضع شهوترانی مردان و زنان انگلستان که خود مؤلف در سفر اروپا به سال 1254 دیده یا از هندی های ساکن آن کشور شنیده است، با عباراتی ادیبانه و نغز؛ خط: نستعلیق خوش، کا: نصیر بن محمد تقی بهبهانی، تا: جمعه 14 صفر 1278 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 26 گ (120پ -145ر)، 15 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 3 - 272].

11. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 1558/1

آغاز: بسمله. بنده در گاه عبدالفتاح که در سنه 1255 هجری از جانب اولیای دولت علیه ایران ... بنیابت حسین خان آجودان باشی -

مأمور و عازم سفر فرنگستان شد؛ انجام: بالجمله تا من در آن مملکت بودم رفتن خاص من او بود.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 25 گ (1ر25پ)، 13 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 5 – 122].

12. تهران: ملک، شماره نسخه: 1131

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کاغذ فرنگی، جلد: رویه ابری فرنگی، 97 گ، 19 سطر، اندازه: 17/3×25/4 سم [ف:2-202].

13. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 3221

آغاز: خداوندی را بنده ایم و کردگاری را پرستنده ... و بعد چون بتاريخ ... حسین خان آجودان باشی عساکر ... و بنده درگاه عبدالفتاح گرمرودی که مدتهاست؛ انجام و اجناس دیگر در وجه عيال و منسوبان آنها بمناسبتی تعارف می نمود نقد ارباب اخراجات يوميه و کرایه منزل و کالسکه و کشتی و اخراجات معلمين و ارباب صنایع و غیره.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای کمند، مجدول؛ تملک: سپهر «عباسقلی» در 1326 با مهر «مشیر افخم عباسقلی بن محمد تقی لسان الملك بن محمد علي بن رفيع الدولة بن محمد علی بن محمد رضا عضد الدولة الشريف» (بیضی)، محمد تقی ملک الشعراء بهار در رجب 1307؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 261 ص، 15 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 10 - 802].

14. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 307/1

آغاز: بسمله. مقدمه. چون بده در گاه عبدالفتاح که در تاریخ [1255ق] از جانب امنای دولت علیه ایران ... به نیابت عالیجاه مقرب الخاقان حسین خان آجودان باشی مأمور و عازم فرنگستان شد؛ انجام: اما با دولتی که ظاهرا از خود ضعیف تر شمارند دائما راه بهانه جویند، و محض بی حساب گویند و در اصغای حرف حسابی تعلل ورزند ... .

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز کاغذ: صورتی و آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 21 گ (1ر 21ر)، 1 سطر (8×16)، اندازه: 13×22 سم [ف: 1 - 142].

15. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 513

آغاز: خداوندی را بنده ایم و کردگاری را پرستنده که دارنده جهان است ... و بعد، چون به تاریخ سنه [1254ق] مطابق ایت ئیل، عالیجاه ... حسین خان آجودان باشی؛ انجام: نود هزار فرنگ. قشون پنج هزار و هفتصد و هشتاد نفر ... .

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشت 1271ق؛ مهر: «کیومرث»؛ کاغذ:نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 100 گ، 18 سطر (7×14/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 1- 137].

16. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5663

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 135 گ، 17 سطر (8×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 16 - 61].

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 55

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ تملک: محمد سعید خان ابن جعفر خان مشير الدوله کار گزار آذربایجان، محمد حسن طباطبائی در 1306، کاغذ: آبی، جلد: تیماج تریاکی، 98 گ، 14-16 سطر (12×16)، اندازه: 18×21 سم [سنا: ف: 1- 29].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1779- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 122].

18. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9907

آغاز: آسمان گر بتماشای جهان مشتاق است *** گرد آفاق نگردد که درین اوراق است خداوندی را بنده ایم و کردگاری را پرستنده که دارنده جهان است و داننده نهان عدلش بغایت است؛ انجام: چهارصد و نود هزار فرنک قشون پنج هزار و هفتصد و هشتاد نفر در یک مقدمه و چهار فصل و یک خاتمه؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد حسین تفرشی، تا: 1 جمادی الثانی 1340ق، به درخواست میرزا محمود خان پهلوی (محمود محمود)؛ رکابه دار؛ 72 گ، 21 سطر، اندازه: 20×26 سم [ف: 31 - 127].

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16032

آغاز: بسمله، خداوندیرا بنده ایم و کردگاری را پرستنده؛ انجام: نسخه مالا يدرك كله لايترك كله شمسه ای از اوضاع كفره نوشته شده.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکری، جلد: تيماج [رایانه].

سفرنامه ناصرالدین شاه > روزنامه سفر فرنگستان.

• سفرنامه ناصرالدین شاه به اروپا / سفرنامه / فرانسوی

safar-nāme-ye nāser-od-dīn šāh be orūpā

ناصر الدین قاجار، شاه ایران، 1247 - 1313 قمری

(1896 - 1832) nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān

ناصرالدین شاه سه سفر به فرنگستان رفته است و سفرنامه هایی فراهم آورده است. سفرنامه دوم ناصرالدین شاه که متن آن به قلم او تحریر یافته حاوی گزارش سفر او و دیدن کشورهای مختلف اوست. این سفرنامه به وسیله ل. دونرمان به زبان فرانسه ترجمه شده و این نسخه ترجمه فرانسوی آن است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1839

آغاز: Journal du Second Voyage de SM.I انجام: autres Kations Sur ... Chemin

سفر دوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل آبی، 182 گ، 22 سطر (13×24)، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 4- 289].

• سفرنامه ناصرالدین شاه (منظوم) / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye nāser-od-dīn šāh (manzūm)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1705- ف

سفرنامه ناصرالدین شاه به نظم؛ بی کا، بی تا، کتابخانه ملی ش 875-4823 [فیلمها ف: 1 - 122].

• سفر نامه ناصر خسرو علوی = سیاحتنامه مغربی / سفرنامه / فارسی

safar nāme-ye nāser xosrov-e ‘alavī = sīyāht nāma-ye maqrebī

ناصر خسرو، 394 - 481 قمری

(1089 - 1005) naser xosrow

این کتاب سفرنامه ای است که ناصر خسرو از سفر دور و دراز خود فراهم آورده است. او که از داعیان اسماعیلی بوده به عزم دیدار خلفای اسماعیلی مصر پس از تغییر حالتی که به او دست می دهد و خوابی که مؤید آن می گردد از خراسان قدیم به سال 437 ق عازم مکه و از راه شام به مصر می رود تا به زیارت خلیفه فاطمی وقت و پیشوای مسلک خود نائل گردد و دوباره به خراسان باز گردد. حاصل این راه همین سفرنامه است که حاوی وضع بسیار دقیق از مکه و سهر لحساء (احساء) است. ناصر خسرو در این سفر از مردانی که دیده و اوضاع اجتماعی که یافته شرح موفور می آورد که از نظر جغرافیایی و اجتماعی حائز اهمیت بسیار است. آنچه در دست است گزیده ای از آن است و همین گزیده است که به چاپ رسیده و به عربی هم در آمده است.

آغاز: چنین گوید ابو معين (حمید) الدین ناصر بن خسرو القباد ياني المروزی تجاوزالله عنه که مردی دبیر پیشه بودم و از جمله متصرفان در اموال و اعمال سلطانی چاپ: چاپ شده کرارا.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4650- ف

نسخه اصل: پاریس 1544 .S. P؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 ربیع الاول 1296ق، و نوشته محمد امجد در 14 دسامبر 1874 در کلکته از روی نسخه نوشته منازل فتوحی که در 19 اکتوبر 1793 برای استاد مدرسه عالی کلکته 1 جمادی بلخمن صاحب بهادر در 18 دسامبر 1793 نوشته بوده است (دیباچه چاپ دوم دبیر سیاقی 40)؛ [فیلمها ف: 3 - 84].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1183

آغاز: بسمله، چنین گوید ابومعين الدين ناصر خسرو القبادیانی المروزی طَابَ اللَّهُ عَنْهُ، انجام: و اگر ایزد سبحانه و تعالی توفیق دهد چون سفر طرف مشرق کرده شود آن چه مشاهده افتد باین ضم گردد. انشاء الله.

خط: شکسته نستعلیق، کا: فَرَّجَ اللَّهِ بْنِ نَصْرُ اللَّهِ تفرشی، تا: 1298 ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 55 گ، 15 سطر (10/5×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 217].

3. تهران: ادبیات؛ شماره نسخه: 2/ 121- ج

خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد حسين مستوفی، تا: 10 شعبان 1303ق، جا: قم (آستانه معصومه ...)؛ 53 گ (33-85ر)؛ 18 سطر (7/5×15 ) [ف: 1- 314].

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2887

خط: نستعلیق، کا: ابراهيم بن میرزا علی اکبر خان آجورانباشی توپخان، تا:سه شنبه 18 محرم 1314 ق؛ کاتب نسخه را از روی چاپ 1299 هند و او سرگذشت را در شب سه شنبه 25 محرم پیچی ئیل 1314 نوشته است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 100 گ، 12 سطر (7×16/5)، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 10 - 1731].

5. مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 787/3

خط: نستعلیق، كا: زین العابدین شریف صفوی، تا: چهارشنبه 15 شوال 1331 ق، کاغذ فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 47 گ، 14-22 سطر (9/3×16/2)، اندازه: 13×20 سم [ف: 1 - 319].

سفرنامه نواحی شمال ایران > سفرنامه مازندران.

سفرنامه وامبری > سیاحت نامه درویش دروغین در آسیای مرکزی.

سفرنامه وامبری > سفرنامه آسیای مرکزی.

• سفرنامه و خاطرات / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye va xāterāt

لقمان الدوله، محمد حسین بن زین العابدین، ق 13 قمری

loqmān-od-dowle, mohammad hoseyn ebn-e zayn-ol abedin (-19c)

مجموعه گزارشات روزانه و خاطراتی است از سفر دکتر محمد حسین لقمان الدوله پسر میرزا زین العابدین خان لقمان الممالک یکی از اطبای خاص مظفرالدین شاه، همراه با حیدر میرزا پسر محمود میرزا و نوه فتحعلیشاه قاجار به پاریس، که به قلم خود مؤلف می باشد.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6843

آغاز: بسمه و کرمه و توفيقه روزنامه گزارش حالات در پاریس از روز جمعه اول ماه ژولیت فرانسه مطابق شهر ذي الحجة الحرام 1309 امروز دو روز و نیم تمام است وارد شهر پاریس شده ام با شاهزاده حیدر میرزا؛ انجام: و اسم سگ را پاریس گذاشته اند او را با شیر و زرده تخم مرغ تغذیه می کرده اند ... .

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1309ق، جا: پاریس؛ افتادگی: انجام کاغذ: کاغذ دفتری، جلد: تیماج قهوه ای، -

138 گ، 27 سطر (15/5×20/5)، اندازه: 17/3×22/5 سم [رایانه].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6922

آغاز: روزنامه گزارش در پاریس از روز چهارشنبه اول ماه نوامبر 1893 مطابق 21 شهر ربيع الثانی 1311 هجری؛ انجام: روز سه شنبه 25 و 24 ربیع الاول صبح زود بر خواستم چند روز بود روزنامه و ... را ننوشته بودم نوشتم ... آقای تاجر پیانو آمدند پیانو را بردند.

جلد دوم و دنباله نسخه قبل است. این گزارشات از تاریخ اول نوامبر 1893 م مطابق 21 ربیع الثانی 1311 ق تا 25 سپتامبر 1894م مطابق با 24 ربیع الاول 1312ق می باشد؛ خط: تحریری ناخوانا، کاتب = مؤلف، تا: 1310ق، جا: پاریس؛ کاغذ: دفتری، جلد: تیماج قهوه ای، 28 گ، 26-29 سطر (15/5×21)، اندازه: 17/2×22/4 سم [رایانه].

• سفرنامه ولایات توسکان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye velāyāt-e tūskān

هانری بل، ق 19 میلادی

hānrī bel (-19c)

از: هانری بل قنسول فرانسه تاریخ ترجمه: قرن 13 این کتاب که جلد سی و هشتم روزنامه توردومند و کتاب نهصد و هفتاد و نهم آن است از شهرهای کوچک و صنعت معتبر ولایات توسکانی واقع در مرکز ایتالیا صحبت می کند که به وسیله هانری بل قنسول فرانسه در فلورانس تألیف یافته است، ضمنا در کتاب مطالب جغرافیایی و تاریخی فراوان نسبت به این نقطه از خاک اروپا وجود دارد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 248

آغاز: ترجمه روزنامه توردومند جلد سی و هشتم و کتاب نهصد و هفتاد و نه در باب شهرهای کوچک و صنعت معتبر ولايات توسکانی واقع در مرکز ايطاليا بتوسط مسيو هانری بل قنسول فرانسه در فلورانس روایت شده است فصل اول شهرهای کوچک بمردمان کوچک می ماند؛ انجام: خیلی خوشوقت شدم که ژان که ناخوش بود حالتش بهبودی حاصل نموده و از شنیدن وقایع مسافرت در کوه کوشا خوشحال گردیده و تبسم می نمود.

خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 80 گ، 11 سطر (10×17)، اندازه: 17×27 سم [ف: 1- 249].

سفرنامه ولی عهد > سفرنامه قراچه داغ.

• سفرنامه هرات و مأموریت آصف الدوله / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye harāt va ma’mūrīyat-e āsef-od-dovla

روزنامچه وقایع سفر آصف الدوله به عزم تسخیر دارالسلطنه هرات است در 1253 ق.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9916/3

آغاز: روزنامچه وقایع سفر آصف الدوله است حسب الامر شاهنشاه مبرور طالب ثراه به تسخیر چار اویماق؛ انجام: کافه چاکران فدوی را حبل المتین است مستحکم و استوار دارد بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور قرمز، 7 گ (133-27)، 13 سطر، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 31 - 132].

سفرنامه هند > سفرنامه مسيو سيمون باغبان باشی.

• سفرنامه هندوستان = مثنوی نیاز = مثنوی سفرنامه / شعر و سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hendūstān = masnavi-ye nīyāz = masnavī safar-nāme

نیاز شیرازی، علی بن حسنعلی، 1197 - 1263 قمری

(1847- 1783) nīyāz-e šīrāzī, ‘alī ebn-e hasan ‘alī

سفرنامه ای است منظوم از میرزا سید علی متخلص به نیاز. از مثنوی مزبور بر می آید که نیاز از طریق به و شهر بوسیله کشتی به بمبئی رفته بوده و از مدراس و کلکته دیدن کرده و با شاعری فارسی گوی هندی به نام ابوالمدین پشکی ملاقات نموده، و یک غزل او را در سفرنامه منظوم خود جای داده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8975

آغاز: بنام خدایی که هوش و خرد *** چو خواهد بیک لحظه از کس برد؛ انجام: نه بر تو بس اینها روا از قضاست *** که هرکس بهند آید اینش سزاست.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: علی اصغر حکمت؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوایی، 24 گ، 11 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 9 - 243].

• سفرنامه هندوستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hendūstān

حسینی شیرازی، محمود، ق 14 قمری

hoseynī šīrāzī, mahmūd (-20c)

یادداشت های سفری است از شیراز به هند و بازگشت از هند شیراز که در 1309 ق شروع شد. در آن از میرزا علی نی خان جنرال کنسول که مدتی در پترو زبورک و تفلیس و استامبول مأموریت داشته و حاج میرزا علی خان قونسول جده و میرزا عبدالحسین خان کونسول اسکندریه و نیز از حاج محمد صادق -

تاجر کازرونی که 27 سال در هندوستان مقیم بوده یاد شده مؤلف در کشتی باز گشت با آنان ملاقات کرده است. در پایان نسخه نام محمود الحسینی دیده می شود.

آغاز: صبح روز سه شنبه چهارم شهر جُمَادَى الثانيه 1309 بعزم بمبئی از شیراز حرکت شد به کاروانسرای (چنار راه وار) که رسیدم دیدم پر از سرباز است.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5889

آغاز: برابر؛ انجام: چند دقیقه در آنجا مکث کردیم و حظی بروه روانه گردیدیم پیش از صبح روز شنبه 9 شوال الحمدلله بسلامتی وارد شیراز شدیم محمود الحسینی.

خط: شکسته تحریری، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 80 ص، 9 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 17 - 284].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9913

خط: شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا، مجدول، رکابه دار جلد: تیماج سرخ، 40 گ، 9 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 31- 130].

3. تهران: نوربخش، شماره نسخه: 755

آغاز: برابر.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی آبی، جلد: گالینگور قهوه ای، 28 گ، 11 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [نشريه: 13- 142].

• سفرنامه هندوستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hendūstān

نعمت اللهی، محبوب علیشاه، ق 14 قمری

ne'mat-ol-lāhī «mahbūb ‘alī-šāh (-20c)

سیاحت نامه ای است که مؤلف در سفرش به هندوستان به سال 1354-1347 ق نوشته است. این سفرنامه از جهت عبارت بسیار سست و رکیک و مختصر ولی دارای نکاتی جالب و اظهار نظرهای دقیقی می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1672

آغاز: از طهران به عزم سیاحت به هندوستان چند روزی در قم بودند بعد از برای اصفهان حکومت مشارالدوله بود؛ انجام: از بمبئی از آنجا حیدر آباد دکن دیگر چه عرض کنم.

خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف (ظاهرة)، بی تا؛ جلد: مقوایی، 65 گ، 20 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 5 - 69].

• سفرنامه هندوستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hendūstān

مترجم: غفاری، رضا، ق 13 قمری.

اهداء به: ناصرالدین شاه.

تاریخ ترجمه: 1291 ق.

مسيو روسله از سال 1864م در خاک هند سفر می کند و وقایع سفر خود را می نگارد که حاوی اطلاعات جالب توجهی درباره آن دیار است. این سفرنامه که بعدا به وسیله رضا غفاری به فارسی برگردانده می شود از سفر نامه های معروف دوره ناصری می گردد. در این کتاب مطالب جغرافیایی زیادی است و نسخه حاضر از فصل بیست و نهم کتاب اصل که «دره بیلزا» می باشد آغاز می شود و تا فصل «حرکت از لوانگی پر ایانگ و مغاره های ها گهو» می آید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1875

آغاز: بسمله، سفرنامه مسيو لوئی روسله در مملکت هندوستان، پای نخت بنگاله؛ انجام: و اصوات مختلته حشرات الارض که با نالهای حزین اظهار عشق خود را با نباتات روئیده در کنار آب می کنند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291 ق، کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج آبی، 52 گ، 13 سطر (11/5×23)، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 4 - 335].

• سفرنامه هندوستان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye hendūstān

بخش کوتاهی است از سفرنامه ای از هند. در آن اوصاف برخی شهرهای هند نوشته شده و مسافت برخی شهرها ذکر شده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8495/2 - 57/165

آغاز: و از طایف تا به دهلی دو هزار و چهارصد و هفتاد و یک کروه جریبی می شود.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 4 گ (232 235)، اندازه: 12×18 سم [ف: 4- 2309].

• سفرنامه یزد / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye yazd

کسی در زمان فرمانروایی ظل السلطان در اصفهان از تهران به یزد رفته و روز به روز آنچه میان راه دیده و منزل هایی که طی کرده است و فاصله میان آنها را یاد کرده و روستاها و شهرهای میان آن دو را نام برده و اوضع اجتماعی آنجاها را وصف کرده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6287

آغاز: بر حسب امر قدر قدر اعلی حضرت همایون ... روز شانزدهم ژانویه از دارالخلافه طهران بیرون آمده هوا به شدت سرد -

و نهرهای دور شهر تماما یخ بسته بود. راه طهران الى قم و کاشان لازم به شرح و تفصیل نیست؛ انجام: با اسب چاپارخانه مراجعت به دارالخلافه نمودیم از راه کهرود و کاشان و قم. بعد از سفر یازده ماه چند روز کم وارد طهران شدیم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 16 سطر، اندازه: 13/5×20/7 سم [ف: 3 - 468].

• سفرنامه ینگی دنیای جنوبی / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye yengī donyā-ye jonūbī

دکتر «گرو» سفری به مأموریت وزارت بحریه فرانسه برای تحقیقات علمی از دسامبر 1876 آغاز کرده است و در پاریس در 1300 ق چاپ شده است. این کتاب ترجمه ای است از آن.

[فهرستواره منزوی 133/1].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2562

آغاز: شرح سفرهای دکتر گرو در ممالک ینگی دنیای جنوبی که در سنه هزار و سیصد هجری در پاریس بطبع رسیده و در هزار و سیصد و سه بامر اعليحضرت شهید سعید ناصرالدین شاه طاب ثراه مرحوم آقا میرزا کاظم معلم شیمی ترجمه نموده و حقیر درین تاریخ که هزار و سیصد و پانزده است از بابت رفع بیکاری و مشغله حال تحریر می نماید انشاء اللَّهِ تعالی بسمله. چون از جانب وزرات بحريه مأمور شدم که در اندرون مملکت گویان بفرانسه سفر علمی و تفحصات تحقیقی پیش بگیرم روز هفتم ماه دسامبر 1876 از ثار بیرون آمده بکشتی موسوم به سن ژرمن سوار شده؛ انجام: عاقبت روز اول ماه دسامبر بکشتی نشسته از مصب شط امازون بیرون آمده رو بفرنگستان مراجعت کردیم و سفر اول من بانجام رسید - این کتاب مسافرت دکتر گرو فرانسوی را در فصل تابستان قوى ئیل هزار و سیصد و پانزده ... از روی نسخ نوشته شد که بخط طفل بیسوادی بود، خیلی غلط داشت بقدریکه ممکن بود بعضی عبارات را از قرینه تصحيح نمود ... في يوم چهارشنبه چهاردهم شهر ربيع الثانی 1315.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 42 گ، 19 سطر (13×17)، اندازه: 17×22 سم [ف: 9- 1352].

• سفرنامه یونان / سفرنامه / فارسی

safar-nāme-ye yūnān

هانری بل، ق 19 میلادی

hānrī bel (-19c)

مسيو هانری بل که از سال 1861 میلادی در یونان به سیاحت می پردازد شرح سفر خود را در این کتاب می آورد که حاوی مطالب جالب توجهی در توصیف اسپارت قدیم و اسپارت جدید و خرابه ها و آثار و علایم یادگار از از منه سالفه آن دیار است و در آن از کشاورزی و عدلیه و امور آموزشی و هنرهای ملی یونان بحث زیاد می کند. ظاهرا این نسخه باید جلد دوم کتاب اصلی باشد زیرا ابتدای آن از فصل پنجاه و هشتم شروع می شود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1642

آغاز: دشت واقع در جنب شهر اسپارت، بسمه تبارک و تعالی مسافرت مسيو هانری بل در یونان از سه هزار و هشتد و شصت و یک مسیحی الی؛ انجام: در کمال قساوت قلب و بیرحمی بسختی هرچه تمامتر قتل عام کردند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با چند مجلس فتو گرافیگ، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل قرمز، 65 گ، 12 سطر (16×21/5)، اندازه: 21/5×33 سم [ف: 4 - 123].

بسم السفره > آداب السفره.

• سفرهای پنجگانه (ترجمه) / کتاب آسمانی / فارسی

sefr-hāye panjgāne (t.)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4507-4511- ف

تورات (تكوين، خروج، لاویان، اعداد تثنیه) به فارسی یهودی به خط عبری، اورشلیم 1973، سفر تکوین، خروج، لاویان، اعداد تثنيه؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 66].

• سفره جنانی / گوناگون / فارسی، عربی

sofre-ye janānī

جنانی، علیرضا، ق 14 قمری

janānī, ‘alī-rezā (-20c)

مجموعه ای از دعاها، اشعار، روایات، مراثی برای چهادره معصوم علیهم السلام و غیره را به طور تفصیل آورده است. این کتاب حدود سی جلد می باشد. اشعاری از صافی تبریزی شامل نوحه و سینه زنی آورده است.

1. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2968

آغاز: الحمدلله الاحد الصَّمَدِ الَّذِي لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین وَ لَعَنْتُهُ وَ سَخِطَهُ عَلَى أَعْدَائِهِمْ اجمعین؛ انجام: بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ بدان که دعاهای روز عرفه بسیار است از آن جمله در زاد المعاد مرحوم مجلسی و صحیفه سجادیه عليه السلام و غیره بسیار است.

خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 8 شوال 1320 ق، جلد: تیماج قهوه ای، 119 گ، 17سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ:3- 1105].

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2875

آغاز: به جهت ذگیل بهر عدد هفت جو وبهر عدد جو از آیه اذا -

وقعت تا منبثا هفت بار بخواند و در جای نمناکی دفن کند انشاء الله بزودی زایل شود؛ انجام: الحمدلله الَّذِي يُطْعِمُ وَ لَا يُطْعَمُ ... وَ فَضَّلَنَا عَلَى كَثِيرٍ مِنَ الْعَالَمِينَ.

جلد هشتم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1342ق؛ جلد: مقوا، 71 گ، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 3 - 1105].

3. قم: مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2375

آغاز: بسمه تعالی وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى نَبِيِّهِ خَاتَمِ الانبياء وَ آلِهِ النُّجَبَاءُ، قَالَ عَلَى (علیه السَّلَامُ) فِي التَّوْحِيدِ : كَانَ رَبِّي قَبْلَ الْقَبْلِ بِلَا قَبْلٍ وَ بَعْدَ الْبَعْدِ بِلَا بَعْدٍ وَ لَا غَايَةَ وَ لَا مُنْتَهَى لِغَايَتِهِ؛ انجام: و ایضا در همان کتاب مذکور است که ابودلف که از اعاظم امرای نامدار و در جود و کرم مشهور روزگار بود ... حضرت کریم متعال سه هزار و شصت ده بوی کرامت فرمود.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1346 ق، جا: تبریز؛ جلد: مقوا، 101 گ، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 3 - 1105].

4. قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 2693

آغاز: أَنَّهَا وجيزة فِي مَعْرِفَةِ الامام الَّذِي اخْتَارَهُ الملک الْعَلَّامِ وَ نَصَبَهُ رَسُولُ الانام بِتَصْرِيحِ آيَاتِ الْقُرْآنِ عَلَى جَمِيعِ الْأَنَامِ الَىَّ يَوْمَ الْقِيَامِ، مِنْ مَشَارِقِ الانوار عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ ؛ انجام: وَ لَقَدْ طَلَبْتُ نعیم الدُّنْيَا والاخرة فَمَا وَجَدَ تها الَّا فِي هَذِهِ الْخِصَالَ وَ قِيلَ حکیم النِّعْمَةِ فَقَالَ فِي ثَمَانِ الْغَنِيِّ وَ الاْمِنَ ... وَ الزَّوْجَةُ الصَّالِحَةُ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1348 ق؛ جلد: مقوا، 110 گ، 11 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 3 - 1105].

5. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1277

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ. الحمدلله الَّذِي تُسَبِّحُ الرِّمَالِ وَ يَسْجُدُ لَهُ الظِّلَالِ ويتد کدک مِنْ هَيْبَتِهِ الْجِبَالُ؛ انجام: فِي كَنْزِ الْفَوَائِدِ، قَالَ اللَّهُ تعالی: یاتی آدَمَ یاتی رِزْقِكَ وانت تَحْزَنُ وَ يَنْقُصُ مِنْ عُمُرِكَ وانت لا تَحْزَنْ، تَطْلُبُ مَا يطعيك وَ عِنْدَكَ مَا يلفيک.

جلد 23 است؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1302 ق؛ جلد: مقوا، 94 گ، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 3 - 1104].

6. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1949

آغاز: عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ قَالَ هَذَا شرايع الدِّينِ لِمَنْ تَمَسَّكَ بِهَا واراد اللَّهِ عَنِ الْأَعْمَشِ فِي الْخِصَالِ. اسباغ الْوُضُوءُ كَمَا أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلٍ فِي كِتَابِهِ النَّاطِقِ غَسْلُ الْوَجْهِ وَ الْيَدَيْنِ؛ انجام : وَ كَتَبَهُ مِنَ العابدین فَخَتَمَ اللَّهُ لَهُ بِالسَّعَادَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ رَكْعَةٍ صَلَّاهَا خَمْسِينَ أَلْفَ صلوة وَ تَوَجَّهْ بالف تَاجٍ وَ يُسَكِّنُ الْجَنَّةَ مَعَ الصِّدِّيقِينَ وَ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يَرَى مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ.

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1349 ق، جا: تبریز؛ جلد: مقوا، 52 گ، اندازه: 16×23 سم [ف مخ: 3 - 1105].

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17911

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 13×18/9 سم [رایانه].

• سفره درویشان / تفسير / فارسی

sofre-ye darvīšān

خوئی، مصطفی بن محمد، ق 13 قمری

xū’ī, mostafā ebn-e mohammad (-19c)

در تفسیر سوره حمد و معوذتین.

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 511/1

آغاز: بسمله. بدان که اول چیزی که امر شد بقلم اعلی که در لوح محفوظ کتابت شود کلمه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرحیم بود الخ؛ انجام: وذکر خفی و تلقین دم را باو کرامت فرمودند. تمت.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1246 ق؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 54 گ (54-1)، اندازه: 16×21 سم [ف: 2 - 446].

• سفر هشتاد روزه دور دنیا (ترجمه) / تاریخ / فارسی

safar-e haštād rūze dowr-e donyā (t.)

فروغی، محمد علی، 1254 - 1321 شمسی

(1942- 1875) forūqī, mohammad ‘ali

سفر هشتاد روزه دور دنیای فیلاسفک جنتلمن انگلیسی و ملازم او پارسیا توی پاریس از ژول ورن فرانسوی جز آن چه که منزوی (4021) یاد کرده است، ترجمه ذکاء الملک فروغی با مطالبی در هامش درباره استبداد صغير و فتح تهران نوشته محمد اسماعيل اختيار الدوله فریور شیبانی کاشانی امیرینچه رئیس تلگراف خانه های گیلان و طوالش در ربيع الأول 1327. در 156ص به نام محمد ولی خان سپهدار در پایان هم گزارشی است از او در 24 شعبان 1339 ق در سه صفحه.

تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 9320/1

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الأول 1327 ق؛ مجدول؛ 20 سطر (13×21)، اندازه: 17×25 سم [ف: 17 - 347].

• سفر یونان / سفرنامه / فارسی

safar-e yūnān

قسمتی از سفرنامه مؤلف و مشاهدات وی در یونان است که به فارسی ترجمه شده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4168/1

آغاز: روز سیم ماه ژوئن شش ساعت به ظهر مانده مشغول آب دادن گل های خود بودم در حالی که خیالم از تمام جهات منصرف بود، انجام و تعجب در این است که دختری مثل فیتنی در هیج مملکت به زنی وهمسری نمی تواند پیدا کند.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 72 گ (اپ-72پ)، 15 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف مخ: 3 - 1106].

السفسطة (كتاب في) > الْأَمْكِنَةِ المغلطة.

• سفوف / طب / فارسی

safūf

تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 153/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 3ص، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 47].

• السفوفات و اللعوقات و الحبوبات / طب / عربی

as-safūfāt wa-l-laʻūqāt wa-l-ḥubūbāt

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 854/2- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 6390 .Or. الباب الثَّامِنُ فِي السفوفات، الْبَابُ السَّابِعِ فِي اللعوقات سپس أَزُّ الْبَابِ التَّاسِعَ فِي الحبوبات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8 گ (174ر-181پ نو نویس)، 21 سطر [فيلمها ف: 1- 543].

• سفیان و يثرب / شعر / فارسی

sofyān va yasreb

داستان جنگ سفیان است با پیامبر و نبرد علی با عمربن عبدود.

تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 4724/11

آغاز: لشکر کشیدن سفيان بجانب يثرب زمین بجنگی حضرت. که سفیان دیگر باره از راه کين *** ز بطحا بیامد به يثرب زمین؛ انجام: نبودی گر از رزم این چرب دست به عیالم بدی تا ابدیت پرست.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: شميز قهوه ای، 20 ص (54-73)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 14 - 3671].

السفير > سَفِيرُ الغبراء وَ الْخَضْرَاءِ.

• سفير الالهام = سفر الالهام / عرفان و تصوف / عربی

safīr-ul ilhām = safar-ul ilhām

ابن عربی، محمد بن على، 560 - 638 قمری

(1241- 1166) ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī

رساله ای است عرفانی در ادب تام. حماية الله، امتثال اولی و کتاب اعظم.

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي أَفَاضَ عَلَى قُلُوبِ اولیائه مِنْ نَفَحَاتِ فیض فَضْلِهِ الانفس ... وَ بَعْدُ فَقَدْ وَرَدَ عَلَى وَارِدُ مُقَدَّسُ ... .

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10161/7

آغاز: برابر، انجام: جَعَلَنَا اللَّهُ وَ اياكم مِنِ الْمَقْبُولِينَ ... وَ عَلَى كَافَّةً الْمُسْلِمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 5 ص (141-145)، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 32 - 195].

2. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 20956/10

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 3 گ (57ر -59پ)، 25 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 11/5×28 سم [ف: 2 - 536].

• سفیر الحسین مسلم بن عقیل / تاریخ / عربی

safir-ul husayn muslim ebn-e aqil

خرسان، طالب، ق 15 قمری

xarsān, tāleb (-21c)

وقایع تاریخی زندگانی سفیر امام حسين عليه السلام به کوفه مسلم بن عقیل را از آغاز ولادت تا شهادت مورد بررسی قرار داده و در آغاز مقداری از تاریخ کربلا را متذکر شده است. این عناوین در کتاب دیده می شود: ثورة الْحُسَيْنُ، الابتعاد عَنْ الثورة فِي عَهْدِ مُعَاوِيَةَ، بِيعَتْ يَزِيدُ، أَسْبابَ الثورة وَ اهدافها، تجاهل الْمُسْلِمِينَ لِابْنِ الزُّبَيْرِ، خُطْبَةُ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي مَكَّةَ الْمَكْرُمَةِ، خُطْبَةُ الْحُسَيْنِ فِي طَرِيقِهِ الَىَّ كَرْبَلَاءُ ، خُطْبَةُ الْحُسَيْنِ يَوْمَ الْعَاشِرُ مِنَ الْمُحَرَّمِ، الْوُقُوفُ بازاء الْقَوْمِ، طَلَبُ الانصات، کتب أَهْلِ الْكُوفَةِ، مُحَاوَلَةِ اغْتِيَالَ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي مَكَّةَ، عَدَمُ الِاسْتِجَابَةَ لِطَلَبِ الصَّحَابَةِ، أَصْحَابُ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ، التَّقَدُّمُ إِلَى الْمَعْرَكَةِ، قتیل الْطُفْ، ظُهُورُ الْآيَاتِ وَ بُكَاءٍ الارض وَ السَّمَوَاتِ، عقیل، کتاب عَقِيلِ الَىَّ أَمِيرُ المومنین علیه السَّلَامَ وَ جَوَابُهُ، هَلْ فَارَقَ عَقِيلٍ أَخَاهُ، وَفَاةُ عَقِيلٍ، أَمْ مُسْلِمٍ، وِلَادَةُ مُسْلِمٍ، نشاة مُسْلِمٍ، خُرُوجُ مُسْلِمٍ إِلَى الْكُوفَةِ، عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَقْطُرُ، اختیار مُسْلِمٍ لِدَارِ الْمُخْتَارِ، فِي ضِيَافَةِ هانی، الايمان قَيَّدَ الْفَتْكَ، فِي ضِيَافَةِ طوعة، الْأَخْبَارُ بِمَكَانٍ مُسْلِمٍ، الْهُجُومِ عَلَى مُسْلِمٍ، مُسْلِمُ فِي الأسرة المخطط الرهيب، فِي وَجْهِ الطُّغَاةُ، شَهَادَةُ مُسْلِمٍ، تَسْمِيَةُ مَنْ قُتِلَ مَعَ مُسْلِمٍ، تعیین قَبْرِ مُسْلِمٍ، مِدْحَةُ وَ رثاوه، عَقَّبَ مُسْلِمٍ.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2115

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يهلک ملوکا وَ يَسْتَخْلِفُ آخَرِينَ، وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى قَائِدِ الدُّعَاةِ الْمَيَامِينِ وَ خَاتَمِ الانبياء وَ الْمُرْسَلِينَ.

نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تاب 140 ص [عکسی ف: 6 - 140].

• سفیر سامری و سفر ناصری / سفرنامه / فارسی

safir-e sāmerī va safar-e nāserī

افضل الملک، غلامحسین بن مهدی، 1279-1348 قمری

(1863-1930) afzal-ol-molk, qolām-hoseyn ebn-e mahdī

یادداشت های روزانه از سفر کلاردشت و طالقان ربيع الأول

1302، مراجعت از سفر عتبات به تهران تا دوشنبه 15 ذیقعده 1302. در آن متن نامه های خود او به دیگران هم هست و در پایان می نویسد از تسوید سفرنامه ثانیه خود فراغت حاصل شد.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 622/1

خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1302ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 16 سطر [ف: 5 - 115].

• السفير العرشي في تفسير آية الكرسي / تفسير / عربی

as-safīr-ul ‘aršī fi tafsīr-i āyat-il kursī

دشتکی شیرازی، صدرالدین ثانی محمد بن منصور، ق 10 قمری

daštakī šīrāzī, sadr-od-dīn-e sānī mohammad ebn-e mansūr (-16c)

تاريخ تأليف: غره ذیحجه 960 تا 7 محرم 961 ق.

تفسیری است روایی و لغوی و عرفانی بر آية الكرسي. کتاب در دو جزء و هر جزء در چند حزب تنظیم شده، بدین ترتیب: جزء 1. فِي مُتَعَلِّقَاتٍ هَذِهِ الْآيَةِ مِنَ الْعُلُومِ الادبية، دارای چند «حِزْبَ»: 1) الْمَعْنَى الْمَقْصُودِ مِنْ هَذِهِ الآيه، 2) اشتقاق كَلِمَاتٍ هَذِهِ الْآيَةَ وَ أُصُولَهَا، 3) أَعْرَابُ الْآيَةِ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِ مِنْ عِلْمِ النَّحْوَ، 4) فِيمَا يَتَعَلَّقُ بِالْآيَةِ مِنْ عِلْمِي المعانی وَ الْبَيَانِ؛ جُزْءُ 2. فِيمَا يَتَعَلَّقُ بِالْآيَةِ مِنَ الْعُلُومِ النَّقْلِيَّةِ وَ العقليه، دارای چند «حِزْبَ»: 1) الْأَحَادِيثُ الْمُتَعَلِّقَةِ بِهَذِهِ الآيه، 2) فِي هَذَا الْحِزْبِ ثَلَاثَةَ آیات: الْأُولَى فِي اسامی کلمة التَّوْحِيدِ وَ هِيَ أَرْبَعَةُ وَ عِشْرُونَ، الثَّانِيَةُ فِي فضائلها وَ هِيَ سَبْعَةٍ ، الثَّالِثَةَ فِي مَرَاتِبَ النَّاسُ فِي قَوْلِ لَا اله الَّا اللَّهُ، 3) فِيمَا حُقِّقَ أَهْلِ الْحَقِّ فِيمَا يَتَعَلَّقُ بِكَلِمَةِ الْحَقِّ وَ كَلِمَاتُ اکابر الصُّوفِيَّةِ، 4) مُتَعَلِّقَاتٍ هَذِهِ الآيه مَنْ عَلِمَ أُصُولِ الدِّينِ الْخَاتِمَةِ: فِي بَيَانُ أَنَّ عُقُولِ الْخَلْقِ قَاصِرَةُ عَنْ مَعْرِفَةِ كُنْهَ ذَاتَ وَ اللَّهُ مَعَ حَقُّ الْمَعْرِفَةِ. آغاز: اللَّهُ لا اله الَّا هُوَ الْحَىِّ الْقَيُّومُ نَبَّهْنَا عَنْ سُنَّةٍ شِبْهَ الْأَوْهَامُ وَ الخيالات وَ أَيْقِظْنَا عَنْ رَقَدَتْ نَوْمُ الاوهام بالجهالات وَ وَفِّقْنَا فِي التاسی بهدی شَرَفٍ مِنْ شَرَفٍ.

[الذريعة 192/12 ؛ طبقات اعلام الشيعة 219/4].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12001

آغاز: برابر؛ انجام: فاتحه و خاتمه این کلام *** اسم تو و ذکر تو شد و السلام. فانه لَقَدْ صَحَّ عَنْ سَيِّدِنَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ انْهَ قَالَ وَ صَدَقَ : اذ بَلَغَ الْكَلَامِ الَىَّ اللَّهِ تعالی فامسكوا.

خط: تحریری، كاتب = مؤلف، تا: 961 ق؛ در آغاز نسخه نوشته شده: «شرح حال مولی شمس الدين محمد بن الحكيم الكيشی متوفی در شیراز در مدفون در محل خودش، از مؤلفاتش الهادی في النحو» و شعری از وی شامل 12 بیت و شعری از شیخ محمد اصفیا و اشعاری از سید بهاء الدین حیدر بن عربشاه دشتکی برمکی حسینی و فرزندش محمد بن حیدر و دستخط حسین عمیدی حسینی و عزالدين رجب نجفی؛ جلد: تیماج مشکی، 81 گ، 25 سطر، اندازه: 25x18 سم [ف: 35 - 7].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4875/2

آغاز: بسمله. اللَّهُ لا اله الَّا هُوَ الْحَىِّ الْقَيُّومُ ... وَ بَعْدُ فَانٍ عبدالله الْغَرِيبِ الْفَقِيرِ أَبَا نَصْرٍ مُحَمَّدِ بْنِ مَنْصُورٍ ؛ انجام: بَعْدَ کسوفها لَهَا صَفْحَةَ تَغْشَى الْعُيُونِ ... وَ بَلَغَتْ سِلْسِلَةِ الْكَلَامِ الَىَّ مَنْ هُوَ لِمَنْ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ مُخْلِصاً ... انَّ تمسک عَنِ الْكَلَامِ فِي الْمَرَامِ لِيَكُونَ بِاسْمِ الْعَظِيمِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: محمد شفیع (مربع)؛ 102 گ (85پ -186)، 25 سطر [ف: 14 - 16].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13935

آغاز: برابر؛ انجام: فاتحه و خاتمه این کلام اسم تو و ذکر تو شد وَ السَّلامُ قَدْ جَفَّ عَنْهَا مِدَادَ مُؤَلِّفِهَا وَ مَالِكِهَا ... وَ اهْتَدَيْتُ بَانَ اسْمُهُ تَارِيخِهِ فِي صَبِيحَةِ يَوْمِ الْأَرْبِعَاءِ الْعِشْرِينَ مِنْ ذی قَعَدَتْ الْحَرَمِ سَنَةً 961 وَ الحمدلله عَلَى ترادف نِعَمِهِ كَثِيراً.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1089 ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»، از روی نسخه اصل کتابت گردیده؛ تملک: ابوالحسن بن علی نقی با مهر «یا ابوالحسن ادرکنی» (مربع)، عبد الصمد محلاتی، سید مهدی لاجوردی حسینی، با مهر «... بن عبد الجواد (بیضی)؛ واقف: حاجی محسن؛ جلد: تیماج قهوه ای، 92 گ، 25 سطر (16/5x7)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 35 - 355].

4. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5173/1

آغاز: برابر؛ انجام: كَمَا تبرکنابه فِي قادمة الْبِدَايَةُ وَ خَاتِمَةَ وَ فاتحه این کلام اسْمُ نُورٍ ذکر تو شَدَّ وَ السَّلَامُ فِي انْهَ لَقَدْ صَحَّ فِي سَيِّدِنَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ أَنْ قَدْ صَدَقَ اذ بَلَغَ الْكَلَامِ الَىَّ اللَّهِ فامسکو (تَمَّ فِي ظهيرة الْجُمُعَةِ بِيَدِ أَقَلَّ الطلاب فِي سَنَةِ سَبْعٍ وَ ثَلَاثِمِائَةٍ بَعْدَ الْأَلْفِ سَنَةٍ 1307 - نسخه صحیح بدست نیامد تا متقابله شود).

خط: نسخ و نستعلیق، كان محمد علی کرمانشاهی، تا: 1307 تا 1309 ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 217 گ (2پ-218ر)، 14 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 5 - 108].

• سفير الغبراء و الخضراء = السفير / هیئت / عربی

safīr-ul gabrā’ wa-l xadrā' = as-safīr

دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری

(1542-) daštakī šīrāzī, mansür ebn-e sadr-od-dīn mohammad

تاریخ تأليف: چهارشنبه 20 شعبان 906 ق؛ محل تأليف: طارم.

در هیئت و دارای چهار «باب»: باب 1: 1) عدد افلاک، 2) دوائر فلکی، 3) بروج و درجات فلک، 4) کواکب سیاره و ثابت؛ باب 2: 1) فلک شمس، 2) قمر، 3) عطارد، 4) زهره (هر فصل دارای -

یک تکمله است)؛ باب 3: 1) خسوف قمر، 2) کسوف شمس، 3) جرم قمر، 4) تاریخ های مختلف و روز، هفته و ماه و سال؛ باب 4: 1) نسبت شمس به زمین، 2) افق ها، 3) وضع خط استواء و مناطق استوایی، 4) وضع زمین و ابعاد معمور و غیر معمور آن. دشتکی در خاتمه این رساله، از 16 مسئله مشکل یاد می کند که اهل هیئت از حل آن عاجز آمده اند و می گوید خواجه نصیر طوسی بر پایه اصل ابداعی خود 5 مسئله از مسائل مزبور) را حل کرده و صاحب تحفه (قطب شیرازی برای حل یکی از آنها مسئله 7) کو شش هایی کرده و نه وجه بیان داشته که درست نیست و بقیه مسائل تا این زمان که به دست من حل شد) همچنان بر اشکال خود باقی بوده است. در آغاز رساله لوامع نیز به حل شدن این مشکلات، اشاره ای دارد. وی در این رساله، از رساله «مرآة الحقایق»، «لوامع» و «هیئت منصوریه» خود یاد می کند.

آغاز: تبارک الَّذِي بَسَطَ الارض مِهاداً ... وَ بَعْدُ فَهَذَا سفیر پنبهک عَلَى شي مِنْ بدایع صنایع اللَّهُ تَعَالَى فِي الغبراء وَ الْخَضْرَاءِ اسفره الْعَبْدُ الَّذِي دَعَاهُ مَوْلَاهُ مَنْصُورِ جوابالما ساله بَعْضَ الْأَطِبَّاءُ مِنْ الاولياء الاحباء مِنْ تَصْوِيرٍ الهيئه الَّتِي.

انجام: وَ آنَ زَعَمَ صَاحِبُ التحفه حَلَّ السَّابِعِ فالاشكالات الباقيه حَقِيقَةِ أَحَدَ عَشَرَ وَ هِيَ الَّتِي لَمْ يَنْحَلُ ... الَىَّ الْآنَ وَ قديسرنا اللَّهُ تَعَالَى عَلَى حِلِّهَا فَلَهُ الْحَمْدُ وَ الشُّكْرُ.

[الذريعة 192/12].

شرح و حواشی:

1- شرح سفير الغبراء ؛ قاینی، فضل بن محمد (- 11)

1. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 2818/9

خط: نستعلیق، کا: محمد بدیعی، تا: 927 ق، در زمان دشتکی؛ 10 گ (179پ -188) [ف: 5 - 108].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 5360

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ابو تراب محمد بن محمود حسنی حسینی الخوفی، تا: پنج شنبه 24 ذیحجه 944 ق؛ محشی با نشان «منه مدظله العالی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 20 گ (109پ۔ 128پ)، 16 سطر (4/5×11/5)، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 16 - 269].

3. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3300/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: یونس بن احمد نظامی حسنی حسینی، تا: جمادی الأول 949ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مدظله»؛ 16 گ (111پ۔ 126پ)، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 817].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5337

آغاز: برابر؛ انجام: الحمدلله عَلَى الاتمام وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى خیر الانام.

خط: نستعلیق تحریری، كا: شاه حسین سبزواری، تا: شعبان 957 ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای، 16 گ، 17 سطر (5×10/5)، اندازه: 9/4×17/3 سم [ف: 8 - 188].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6320/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ابو محمد محسن بن على بن منصور حسینی، تا: 973 ق؛ محشی از مؤلف، كاتب می گوید: این نسخه را از نسخه اصل رونویسی و با چند نسخه خوانده شده بر مؤلف مقابله کرده؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 46 ص (2-47)، 17 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 19 - 308].

6. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 627716- 31/157

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: بدر بن عاقل محمد بن نصر الله بن مبرد، تا: جمعه 23 جمادی الاول 998 ق؛ جلد: تیماج سرخ، 10 گ، 24 سطر، اندازه: 20x10سم [ف: 4- 2309].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8761/1

خط: نستعلیق، کا: بدر الدين بن قطب الدین، تا: قرن 10؛ مصحح، در 23 برگ آغازین یادداشت های پراکنده ای در تعریف برخی از لغات هندسی و نجومی و فلسفی و یادداشت های فلسفی با عنوان سمعت من الاستاد» و نحوی و بلاغی و منطقی و کلامی و رساله ای به فارسی و عربی در تقسیمات لام به ده قسم ظاهرا از كاتب (16پ -17پ) و اشعار فارسی متفرقه ای آمده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ (24-37پ)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 28- 247].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5560

آغاز: برابر؛ انجام: وَ نَحْمَدُهُ بِعَوْنِ اللَّهِ أَدْرَكْنَا الْمَقْصُودِ فَاللَّهُ الْمَحْمُودِ.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای، 10 گ، 19 سطر (8×13)، اندازه: 12/9×19/5 سم [ف: 8 - 188].

9. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6998/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 10 گ (31پ - 40ر)، 21 سطر (7×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16 - 423].

10. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 73/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 9×16/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 76].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12715/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، رکابه دار؛ کاغذ: فرنگی، 11 گ (7-17)، 21 سطر، اندازه: 5×13 سم [ف: 32 - 330].

12. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1147/4

آغاز: برابر؛ انجام: فَهَذَا شییء مِنْ مَسَائِلِ هَذَا الفن اجمالا وَ مَنْ أَرَادَ تَفْصِيلُهُ فَعَلَيْهِ النَّظَرِ فِي اللوامع الَّذِي نظمناه وَ سایر رسائلنا وَ رَسَائِلِ غَيْرِهَا فانهم شکرالله بذلو الْمَجْهُودِ. وَ نَحْنُ بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی أَدْرَكْنَا الْمَقْصُودِ فَاللَّهُ الْمَحْمُودِ ( تَمَّ کتاب السفير فِي الْهَيْئَةِ بِعَوْنِ اللَّهِ -

وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ. تَمَّ).

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1042 ق؛ مجدول؛ 16گ (62پ -77ر)، اندازه: 10×19 سم [ف: 6 - 2273].

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14470/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1090 ق؛ با اشکال هندسی ؛ کاغذ: فرنگی، 19 گ (60-78)، 12 سطر، اندازه: 7×13 سم [ف: 36 - 440].

14. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7475/6

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 19 گ (210-228)، 25 سطر (4/5×8)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 16 - 584].

15. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 641/4

انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 24 گ (133پ -156ر) [ف: 5-108].

16. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 309/2 معزی

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، تا: 1114 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16 گ (74پ-89پ)، 22 سطر (15x7)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 39 - 195].

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6565

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست با عنوان «الهيئة» آمده؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملك: محمد علی بن محمد حسن طبیب اصفهانی و تملکی بدون نام به تاریخ 1160؛ جلد: تیماج قرمز، 45 گ، 7 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 17 - 146].

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37945

آغاز: برابر، انجام: قُطْبُ الْبُرُوجِ اربعمائه وَ اثْنَانِ وَ عِشْرُونَ أَلْفاً وَ مِائَتَانِ وَ ثَمَانِيَةُ وَ سِتُّونَ فَرْسَخاً وَ ثُلُثُ وَ رُبُعُ فَرْسَخٍ.

خط: نستعلیق عالی، كا: ابوالقاسم حسینی تفرشی، تا: 1262ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ماشی مذهب، 4 گ، 33 سطر، اندازه: 21×35 سم [اهدائی رهبر: 9 - 67].

مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 77/40

همان نسخه بالا؛ 5 گ (175-179پ) [مؤید: 3- 637].

19. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2395/2

بی کا، بی تا؛ اهدایی: حاج صدر؛ جلد: تیماج مشکی، 17 گ (8 24)، 17 سطر (6×12)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 4 - 1278].

20. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5760

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 309].

21. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5862

آغاز: برابر، انجام: مَعَ الَّذِي نظمناه وَ سایر رسایلنا وَ رسايل غَيْرَنَا ... شَكَرَ اللَّهَ سَعْيَهُمْ ... الْمَجْهُودِ وَ نَحْنُ بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی ... وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه].

السفينة > البياض.

السفينة > المجموعة.

السفینة > جنگ.

السفینة > اشعار.

سفينه > دیباچه بیاض.

سفينه > تذکره شعرای اصفهان.

• السفينة / عرفان و تصوف / عربی

as-safīna

نجم الدین کبری، احمد بن عمر، 540 - 618؟ قمری

(1222- 1146) najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e 'omar

]تحقیق در آثار و احوال نجم الدین کبری، منوچهر محسنی ص 179؛ ایا صوفيه ش 1697].

1. تهران، ملک، شماره نسخه: 1626/16

بندی است از او. الشَّرِيعَةُ كالسفينة وَ الطَّرِيقَةُ كالبحر وَ الْحَقِيقَةُ کالدر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 854 ق [ف: 5- 313].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12006/5

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ قَالَ الشَّيْخُ الامام ... نَجْمِ الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ أَبُو الْجَنَابِ ... التَّصَوُّفِ ثَلَاثَةَ أَنْوَاعِ شَرِيعَةٍ وَ طَرِيقَةِ وَ حقيقه فالشريعة كالسفينه؛ انجام: وَ زكوة الطَّرِيقَةِ التَّصَدُّقِ بِكُلِّ الْمَالِ.

دو صفحه اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول مذهب؛ 2 ص (74-75)، 19 سطر، اندازه: 16×28/5 سم [ف: 35 - 19].

• سفينه / گوناگون / عربی و فارسی

safīna

رضوی، محمد مهدي بن محمد صالح، ق 11 قمری

razavī, mohammad mahdī ebn-e mohammad sāleh (-17c)

مشتمل بر منقولاتی از عیون اخبار الرضا، الروضة، الثالی فیض، کشکول شیخ بهائی، اختیارات علامه مجلسی، منشآت حسینی خوانساری، گلستان. شامل یادداشت های مختلفی است که محمد مهدی بن محمد صالح رضوی و برخی از دوستانش بین سال های 1096-1100 ق نوشته اند.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8880

خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: الوان، جلد: میشن تریاکی مذهب، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 29/1- 215].

• سفينه / گوناگون / فارسی

safīne

کاشانی، سلیمان بن علم الهدی، 1084 - 1127 قمری

(1715- 1674) kāšānī, soleymān ebn-e ‘alam-ol-hodā

دارای: 1. خبری از عرض المجالس ابن بابویه؛ 2. اقسام الفقر؛ 3. خبری از این ورام؛ 4. شعر علی ع و چند خبر؛ 5. تفسیر خبری از کلینی در «بر الوالدين» از مجلسی به خط خود او در 4 ص برای همان سلیمان کاشانی در جمادی الثانی 1104؛ 6. چند خبر به عربی به خط علم الهدی برای همین پسر خود در 24 شوال 1104 در اص؛ 7. خبری به عربی به خط نسخ احمد بن ابی طالب محمد محسن به یادگار برای عم خود همین سلیمان در شوال 1104؛ 8 بندی از شبلی به فارسی در کص با چند خبر عربی از اص به خط نستعلیق ریز محمد هادی برای برادر روحانی خود همین سلیمان با چند خبر عربی در اص به خط دیگر؛ 9. خبری از مناقب با یک داستان به خط نسخ مرتضی نورالدین (نامش پاره شده) برای همان سليمان؛ 10. نامه سید داماد به صدرای شیرازی [متن نامه در فهرست هست]؛ 11. خوابی که خود صدرای شیرازی دیده است [متن خواب در فهرست هست]؛ 12. یک خبر از ابن بابویه از روی خط صدرای شیرازی با چند بند فلسفی به خط نسخ «عبدالله بن الصدر الشرازي ابراهيم» برای پسر دانی خود همین سلیمان در شوال 1114؛ 13. چند خبر به عربی در 2 ص از روی خط فیض که در سفینه استاد همين سليمان «محمد هادی» نوشته بوده است به خط همین محمد هادی و در 2 صفر 1110 و محرم 1111 در این نسخه ما نقل شده است؛ 14. باز چند خبر که یکی از روی خط «استادي الفاضل مولانا ...» (نام و تاریخ پاره شده) نقل شده است در 4 ص؛ 15. حاشیه بر بندی از قواعد علامه به خط «ابن حسین جمال الدين محمد خوانساری» به یادگار برای همان سليمان؛ 16. اجازه ای که محمد مسیح کاشانی برای سید امیر عالم کرمانی مدرس مدرسه اکبریه کرمان از جانب شیخ محمد جعفر نوشته است، به یادگار برای همین میرزا سلیمان در كص نوشته شده است؛ 17. «في نصيحة الولد» که پندی است از غزالی به عربی نوشته محرم 1114 در 1/5 ص؛ 18. ايها الولد که ترجمه عربی فرزند نامه غزالی است، به همین خط؛ 19. رفع الفتنة؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی؛ 20. جلاء القلوب؛ فيض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی؛ 21. مشواق؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی؛ 22. رسالة الاعتذار ؛ 23. الحق اليقين في معرفة رب العالمين؛ شبستری، محمود بن عبدالكریم ؛ 24. لوایح؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد؛ 25. بندی به عربی از «جدنا الاعظم صدرالمتألهين» نستعلیق محمد شفیع بن محمد مقیم در 1121 باسه دعا به خط او در پایان ذیحجه 1121 در کاشان (2 ص) و دو حدیث به عربی (نستعلیق در 2 ص)؛ 26. نامه ارسطو به عیسی و پاسخ او به عربی با چند خبر؛ 27. نامه حسن عسکری به على بن بابویه (نستعلیق ربیع الثانی 1114 در 1 ص)؛ 28. الانصاف؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی؛ 29. خبری به عربی از الخرائج و الجرائح؛ 30. شعر فارسی با عنوان «المحرره» گویا از همان میرزا سلیمان؛ 31. بندی ازمنية المريد شهید، نستعلیق ابوطاب محمد محسن پسر علم الهدی برای ابو تراب پسر نصیر الدین میرزا سلیمان برادرزاده خود در 1148؛ 32. نامه فیض کاشانی به امیر محمد خان حرسمنانی به عربی، سه نامه عربی مورخ جمادی الثانی 110 (سومی نوشته ذیقعده 111)، نامه عربی مورخ رجب 110، همه گویا به همین سمنانی، دو نامه فارسی مورخ 110 و 1104، نامه فارسی به وزیر اعظم محمد مؤمن خان در ذیحجه 1115 نستعلیق)؛ 33. چند خبر به عربی (نستعلیق)؛ 34. پندی به فارسی، شکسته نستعلیق محمد صادق وزیر سابق کوه گیلویه در ذیقعده 1114 برای همان میرزا سلیمان صاحب مجموعه (1 ص)؛ 35. پند و عهد و پیمان فيض که از پسر خود علم الهدی گرفته و صحیفه ای به جهت تذکره و تبصره و راهنمایی او و یارانش بدو نوشته است (شکسته نستعلیق در 1 ص)؛ 36. بیتی از محمد هاشم در ستایش از این سفینه که از آن میرزا نصیر الدین سلیمان است با شعر خاقان و غزلی، نستعلیق همین سلیمان که آن را در شب شنبه جمادی الثانی 1126 در انجمنی از دوستان در دارالسلطنه (اصفهان از مطربان شنیده و در روز آن شب نوشته است (روی هم 2 ص).

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:8231 و 3426- ف

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ راسته و چلیپا؛ تملک: میرزا ابوعلی نصیر الدین سلیمان پسر علم الهدی محمد کاشانی، مجلسی در جمادی الثانی 1104، علم الهدی در 24 شوال 1104 و برادرش احمد در شوال 1104، آقا جمال خوانساری، محمد مسیح کاشانی، محمد صادق وزیر در 1114؛ واقف: ابو تراب، 1122؛ کاغذ: سپاهان، جلد: تیماج زرد، 91 گ، ابعاد متن: 1969، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 17 - 63] و [فیلمها ف: 2 - 139].

• سفينه / گوناگون / فارسی و عربی

safīne

مسیحا فدشکوئی، محمد مسيح بن اسماعیل، 1037؟ - 1127 قمری

(1715- 1628) masīhā fedeškū’s, mohammad masīh ebn-e esmāʻīl

تاریخ تأليف: 1070ق؛ محل تأليف: اشرف طبرستان.

با خطوط دانشمندان دارای مطلب های پراکنده و شعرهای فارسی خود او با عنوان «محرر» و شعر عربی و خطبه عربی او که در هنگام جلوس سلطان حسین صفوی ساخته است؛ با خطی از آقاحسین خوانساری و خطی از علم بن جعفر بحرانی مورخ 4 شوال 1024، یک صفحه انشای قائم مقام نیز در نسخه دیده می شود که نو نویس است.

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 83

بی کا، تا: 1070ق؛ 215 گ، قطع: ربعی [نشریه: 4 - 386].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2444- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 122].

• سفينه = جنگ / گوناگون / عربی

safīne = jong

عاملی، محمد مکی بن محمد ضیاء الدین، ق 12 قمری

āmelī, mohammad makkī ebn-e mohammad zīyā-od din (-18c)

مجموعه نفیس و ارزنده ای از فوائد گوناگون علمی و تاریخی و ادعیه و اوراد ملغز و مرموز می باشد. بیشترین بخش این جنگ، یا به تعبیر نویسنده آن «سفینه»، شامل ادعیه و زیارات مأثوره بوده، سپس مطالبی بر آغاز و انجام آن، در تاریخ های مختلف، از 1160 ق تا 1186 ق افزوده شده است.

[تكملة أمل الامل 229 و 446؛ خاتمة المستدرک 302/2؛ الذريعة 301/11 و 204/12؛ طبقات اعلام الشيعة قرن (12): 739؛ فوائد الرضوية 653؛ الکنی و الألقاب (محدث قمی) 2/ 739].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12386

آغاز: قَدْ رَأَيْتُ فِي بِلَادِ الْهِنْدِ فِي مُرْشِدُ آباد فِي سَنَةٍ ( 1185 ) کتاب نَهْجِ الْبَلَاغَةِ بِخَطِّ وَ عَلَيْهِ حَوَّاشٍ لَطِيفَةً وَ لَقَدْ أَحْسَنَ مَنْ قَالَ؛ انجام: يَقُولُ لَكَ أَمِيرُ المؤمنین علی بْنِ ابی طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ اخْرُجْ، اخْرُجْ، اخْرُجْ، فانه يَخْرُجَ، مُجَرَّبُ مِنْ كَاتَبَهَا.

خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: آخرین تاریخ 1186ق؛ نسخه نفیسی از حیث محتواست که بیشتر آن در ادعیه و زیارات و مطالب گوناگون تاریخی و علمی می باشد. در برگ 139پ وقفنامه ای بدین شرح آمده: «هَذِهِ المجموعة قَدْ وَقَفْتُهَا عَلَى وُلْدِي مُحَمَّدِ بَهَاءِ الدِّينِ أَبِي المعالي وَ عَلَى مَا سَبَقَ لَهُ بَطْنِ بَعْدَ بَطَنُ - انَّ شَاءَ اللَّهُ - مَعَ كَتَبَ أُخْرَى عِدَّتُهَا (غ 50) وَ جَعَلْتُ لِنَفْسِي التسيطر فِيهَا مُدَّةِ حيوتی وَ کتب شَرَفُ الدِّينِ، مُحَمَّدُ مکی بْنِ مُحَمَّدٍ ... سَنَةُ (1176)»، اجازه ای در برگ 150پ با این عبارات آمده: «قَدْ أَجَزْتُ لِوُلْدِي مُحَمَّدِ بَهَاءُ الدِّينِ ابی المعالي وَ رِوَايَةُ مَا فِي هَذَا السَّفِينَةِ مِنَ الْأَحَادِيثِ وَ غَيْرِهَا عَنْ شَيْخِي عَنْ شَيْخِهِ بِسَنَدِهِ الْمُتَّصِلِ باهل الْبَيْتِ النُّبُوَّةِ صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلَامُهُ عَلَيْهِمْ - وَ شَرَطَتْ عَلَيْهِ الِاحْتِيَاطِ فِي الرِّوَايَةِ وَ أَنْ يَرْوِيَ مافهمه وَ تَحَقُّقِ لَدَيْهِ مَعْنَاهُ وَ کتب بِيَدِهِ شَرَفُ الدِّينِ مُحَمَّدِ مکی بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ شَمْسِ الدِّينِ مِنْ ذُرِّيَّةِ الشَّرِيفُ الشَّهِيدُ الْعَامِلِيُّ سَنَةٍ (1171)»؛ مهر: «مِنْ وُلْدِ الشَّرِيفُ ابی عبدالله مُحَمَّدِ بْنِ مکی الْعَامِلِيُّ الشَّهِيدِ» (مربع) با تاریخ 1160؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قرمز، 193 گ، مختلف السطر (6/5×16)، اندازه: 8/5×19 سم [ف: 31 - 297].

• السفينة = البياض / شعر / عربی

as-safīna = al-bayād

حسینی، محمد جعفر، ق13 قمری

hoseynī, mohammad ja'far (-19c)

این سفینه نخست از آن میرزا محمد جعفر بن محمد حسینی بوده و دانشمندانی از او در آن ستوده اند، سپس در تاریخ 1315 1318 - 1321 در دست یحیی بن محمد شفیع سپاهانی بوده است و او در آن مطالب و وسایلی نوشته است. او در ص 135 می نویسد: «لِمَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَى عَبْدِهِ مِنْ مِنَنِهِ الْعِظَامِ وَ نَعْمَائِهِ الجسام هَذَا «الْبَيَاضُ» وَجَدْتُ فِيهِ انَّ مالکه وَ صَاحِبُهُ الْمُسَمَّى بميرزا جَعْفَرٍ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ كَانَ مِنِ السَّادَةِ الأجلاء وَ قَدْ عَمِلَ لِنَفْسِهِ هَذَا الْبَيَاضِ» وَ زینه بخطوط الْعُلَمَاءِ الْمُعَاصِرِينَ لَهُ وَ كَانَتْ عَادَتُهُ أَنْ يستدعي مِنْ عُلَمَاءِ عَصْرِهِ الَّذِينَ لاقاهم أَنْ يَكْتُبَ فِي هَذِهِ الْأَوْرَاقِ شَيْئاً لِيَكُونَ تَذْكِرَةُ لَهُ وَ كَانَ معاصرة لِلْعُلَمَاءِ الْعِظَامِ الْكِبَارُ الَّذِينَ لَمْ تَسْمَعْ بمثلهم الايام وَ كَانُوا قدوة للانام مِثْلَ الْعَلَّامَةُ المجلسی صَاحِبُ کتاب بِحَارِ الانوار وَ مِثْلُ الْعَلَّامَةُ الْمُلَقَّبِ بالفيض القاسانی وَ الْعَلَّامَةُ ... الْحُرُّ الْعَامِلِيُّ وَ الْفَاضِلُ السبزواری الْخُرَاسَانِيُّ صَاحِبُ الذَّخِيرَةِ وَ الْمُحَقِّقُ الشيرواني الْمِيرْزَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ [وَ] الشَّيْخُ عَلَى سِبْطِ الشَّهِيدُ الثَّانِي وَ المولی خلیل القزوینی شَارِحُ الْكَافِي وَ الشَّيْخُ الْجَلِيلُ المولی مُحَمَّدِ طَاهِرِ الْقُمِّيِّ». در 1326 این بیاض به فرزند او محمد هاشم رسیده است. این سفینه به سه نام خوانده شده است بدین گونه: عبدالحیی لاری در آن نوشته: «حررت تذكرة لمخدومی و صاحبي صاحب السفينة» (ص 21)، عبدالرزاق رضوی هم آن را «سفینه» خوانده است (ص 97)، مولی حسین حسینی (ص 118) و ملا میرزای شیروانی (ص 121) آن را «المجموعة» نامیده اند. يحيى بن محمد شفیع (ص 135) و سید احمد نوربخش (ص 148) آن را «بياض» خوانده اند.

فهرست نام های دانشمندانی که در این سفینه خطی نوشته اند: 1. يحيى بن محمد شفیع سپاهانی که حدیثی از غیبت طوسی در خانه خواهرش در شب پنج شنبه 3 ذیقعده 1321 نوشته است (ص 3 شماره گذاری نشده)، در ص

1 آن عبارتی است درباره حروف نورانی و ظلمانی؛ 2. محمد هاشم پسر او در 2 ربیع الثانی 1326 خطی نوشته است (ص 3 شماره گذاری نشده)؛ 3. ملا خليل بن غازی قزوینی که «بسمله» در این دفتر نوشته و گرد آن به زر آراسته شده است (ص 1)؛ 4. سلمان بن خليل الله قزوینی در 1086 در همین جا گواهی می دهد که این بسمله را پدرم قزوینی نوشته است؛ 5. على بن محمد عيناثی دختر زاده شهید ثانی نگارنده الِاثْنَيْ عَشَرِيَّةِ فِي الْمَوَاعِظِ الْعَدَدِيَّةِ (در 1068) به دستور میرزا محمد جعفر حدیثی به عربی نوشته است (ص 2): 6. حسین نامی که عبارتی از نهج الحق حلی آورده است (ص 3)؛ 7. ظهير الدين على پسر ملا مراد تفرشی در قزوین به سال 1086 در این که هنگام آمدن شاه صفی و وزیرش میرزا حبیب الله حسینی به قزوین اباذر را در خواب دیده بود به عربی عبارتی نوشته است (ص 4-5)؛ 8 محمد باقر مجلسی که برای همان میرزا محمد جعفر حسینی تأویل حدیثی را آورده (ص 6-10) و در آن نوشته: « تَذْكِرَةُ لِلسَّيِّدِ الايد النجیب الْحَسِيبُ اللَّبِيبِ الْأَرِيبُ غُصْنَ الشَّجَرَةُ الطَّيِّبَةُ النَّبَوِيَّةِ وَ فَرْعٍ الدوحة السَّنِيَّةِ الْعَلَوِيَّةِ ... سَلِيلٍ الافاضل وَ نجل الْأَمَاثِلُ میرزا مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ الحسینی وَ فِقْهُ اللَّهُ تَعَالَى للعروج عَلَى اعلا مَدَارِجُ الْكَمَالِ» (ص 9)؛ 9. مولی حسن گیلانی (گویا پسر فیاض لاهیجی) که در سپاهان در ذی حجه -

1086 مطلبی فلسفی به فارسی نوشته است (ص 11-15)، 10. آقا حسین بن جمال الدين محمد خوانساری که حدیثی به عربی آورده (ص 17)؛ 11. محقق محمد باقر سبزواری خراسانی که حدیثی به عربی نوشته و محمد جعفر را چنین ستوده است: خدام کرام فضایل مقام فرشته احترام نقاوه اعاظم کرام و سلاله اکابر ایام غصن شجره فضایل و معالی فروع اصول اکابر و اعالی میرزا محمد جعفر» (ص 19)؛ 12. مولی عبدالحی که مطالبی فلسفی و خبر برای «صاحب السفينه» نوشته است (ص 20-21)؛ 13. عبدالله بن اسمعیل طبيب لاجبی که در پایان ذیحجه 1090 مطلبی فلسفی به عربی برای میرزا محمد جعفر نوشته است (22 26)؛ 14. میرزا فتح الله شیرازی سپاهانی شریعتمدار که در 1318 برای حاج میرزا یحیی سپاهانی مطلبی کلامی به عربی نوشته است (27-28)؛ در ص 29-55 «تذکره ای است برای دوستی عزیز» در سلوک به خط نسخ؛ 15. محمد على استرابادی که حدیثی به عربی نوشته است (57). پس از این تا ص 58 باز هم حدیث است. در ص 59-63 نامه دانشمندان ماوراء النهر است به دانشمندان شیعی و پاسخ محمد مشکک (ف2147) به خط نستعلیق خوش و حدیثی در دنبال آن؛ 16-محمد بن منصور بن صدر حسنی حسینی نام های امامان شیعی را با نام های عبری از روی حساب ابجد تطبيق کرده است به عربی (64). در همین جا نامه سید داماد است به مولی عبدالله شوشتری سپس شعر فارسی و حدیث؛ 17. علی گیلانی که برای میرزا جعفر عبارتی در فلسفه به عربی نوشته است (67-68)؛ 18. مولی هاشم بن یحیی مؤلف خریدة الفقرا که عبارتی به فارسی در سلوک نوشته است ( 73-79

)؛ 19. محمد مهدی در 1089 عبارتی از الذریعه راغب آورده است (89-90)؛ 20. حاج میرزا حسین نوری پسر محمد تقی نوری و نگارنده مستدرک الوسائل که در 25 ربیع الثانی 1318 حدیثی نوشته است (92) 21. جمال الدين محمد بن حسین خوانساری در 1090 عبارتی به عربی در فقه آورده است (93)؛ 22. قاضی زاده محمد باقر تبریزی که در 1090 برای «سید» عبارتی به عربی در تفسیر و فقه آورده است (94-96)؛ 23. عبدالرزاق رضوی در 1090 حدیثی به عربی نوشته است (97)؛ 24. فیض کاشانی که حديث کمیل را به عربی نوشته است (98)، در ص 101 هم او حدیثی نوشته است؛ 25. محمد طاهر شیرازی قمی در گذشته 1098 که حدیثی به عربی و شعری به فارسی نوشته است (99)؛ 26. مولی عبدالرحیم که حدیثی به عربی آورده است (100)؛ 27. محمد یوسف طالقانی الموتی رساله در بیان عشق و احوال آن» به فارسی آورده است (102 109) و نسخه گویا به خط خود او است؛ 28. مولی فتح الله بن قطب الدین محمد حسنی حسینی که بندی عرفانی به فارسی و شعرهایی به فارسی برای سید میرزا محمد جعفر نوشته است (116-112)؛ 29. مولی حسین بن محمد ابراهيم حسینی که در جمادی الاول 1182 در تفسير «لا اله الَّا اللَّهُ» و شبهاتی که در آن شده است عبارتی به عربی آورده و سخن امام رازی و جمال المحققین و دیگران را در آن یاد کرده است و در آن آمده «تذكرة لصاحب المجموعة» (117-118)؛ در ص 119-120 مسوده ای است در شبهات بر کلمه توحید به عربی برای میرزا محمد جعفر؛ 30. ملا میرزا محمد بن حسن محقق شیروانی ( 1098 ق) و داماد مجلسی اول در ربيع الثانی 1092 برای میرزا محمد جعفر به عنوان «صَاحِبُ هَذِهِ المجموعة» عباراتی در فلسفه به عربی نوشته است (121-123)؛ 31. يحیی بن محمد شفیع سپاهانی در روز چهارشنبه 17 ربیع الثانی 1315 عبارتی در امامت علی (علیه السلام) به عربی آورده (124-128) و همین را هم به فارسی ترجمه کرده است (129-132)، در ص 135-139 همو عبارتی درباره این «بياض» آورده و درباره مسائل دیناریه و رکابیه و منبریه منقول از علی (علیه السلام) به درخواست میرزا محمد جعفر شرحی آورده است؛ 32. هاشم بن يحيى بن محمد شفیع سپاهانی که «ایضاح دَقَائِقِ النَّوَاصِبِ» ابن شاذان را نوشته است؛ 33. سید احمد نوربخش که به درخواست حاجی میرزا محمد هاشم پسر بزرگ شیخ العلما یادگاری نوشته و از این «بياض» در آن یاد کرده است و مورخ است به 53 [=1353].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2145 و 5011- ف

خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1068-1092ق؛ جدول زر و سرخ و لاجورد و مشکی، سرلوح به زر و لاجورد، تصویر ص 17 و 19 آن در ریحانة الادب (345/6 و 317) چاپ شده است: مهر: «أُفَوِّضُ أَمْرِى الَىَّ اللَّهِ الْغَنِيِّ ابْنَ مُحَمَّدٍ جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ سعید الحسینی»، حاج میرزا حسین نوری مورخ 1277؛ تملک: يحيى بن محمد شفیع ؛ کاغذ: سپاهانی زرد، جلد: پارچه زری روزگار صفویان با پیکره های پرندگان و گل و بوته، 78گ، مختلف السطر (8/5×18/5)، اندازه: 12×24 سم [ف: 9 - 832] و [فیلمها ف: 3 - 122].

• سفينه = جنگ / گوناگون / فارسی

safīna = jong

منصور الملك، رجبعلی، ق 14 قمری

mansūr-ol-molk, rajab-'alī (-20c)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25532

بی کا، بی تا، خریداری از میرداد خان [رایانه].

• السفينة / گوناگون / عربی

as-safīna

کشکول مانند دارای نظم و نثر و احادیث و قصاید و پراکنده ها گرد آوردنده از حیات الحيوان و احتجاج و تورات و افلاطون و کتاب تحفة الأصحاب و بقراط و صاحب سکردان در قصه -

بلقيس و اخبار ائمه و انبیاء و اخبار اهل کهف و امالی و الغيبة شیخ طوسی و علامه در مِنْهَاجُ الْيَقِينِ وَ مَوَاعِظَ امیر المومنین على و ابن خلکان و اخبار لیلی و مجنون و جز آنها یاد کرده است.

تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 239

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 168 گ، 21 سطر (10/5×22)، اندازه: 16×28 سم [ف: - 561].

• السفينة / شعر / عربی

as-safīna

شعرهای عربی ابوفراس و ابن زهیر و فرزدق و دیگران است از سرایندگان عرب.

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 105

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 91].

• السفينة / گوناگون - عربی

as-safīna

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20004

بی کا، بی تا، خریداری از مهردخت همایی [رایانه].

• سفينه / گوناگون / عربی، فارسی

safīna

به سفارش آقا محمد صادق بیک میرباشی. شامل: ابیات متبرکه منقوله از حضرت امیر المؤمنين عليه السلام (1ر)؛ صیغه اخوت در عید غدیر (2ر)؛ نماز حاجت (4)؛ دعای مشتمل بر اسم اعظم (5)؛ نماز شب نیمه شعبان (6ر)؛ جواب کلبعلی به غزل میر صیدی (8ر)؛ اشعاری از کلبعلی (آپ)؛ دستور ماء الحياة از میرزا محمد مؤمن گیلانی (جالینوس الزمانی) (12پ -13ر)؛ عالج قوه باه (14ر)؛ نسخه های طبی بعضا از میرزا محمد مؤمن حکیم هراتی و محمد زمان تنکابانی و حکیم کریمای گیلانی و حکیم ابوعلى (13پ -23پ)؛ رساله کنز الرموز (24ر -25)؛ دعایی که اگر در روز عاشورا خوانده شود تا سال دیگر زنده بماند (27ر)؛ دیگر ادعيه متنوعه (27پ -29پ)؛ رساله در تعقیبات نماز (30ر - 39ر) در پنج فصل که فصل اخیر در سجده شکر است؛ دعای قنوت (40پ -41)؛ اشعار میرزا قاسم تونی (42ر -51ر)؛ اشعار سلطان العلمایی جهت چهل ستون با ماده تاریخ سال 1057 (51)؛ هفت بند ملا ناسخ شیرازی در جواب ملا حسن (52پ -53)؛ چدول منقول از حکمای روم در احتمال صحت یا مرگ بیمار (54ر)؛ صورت حساب فرسخ منازل از مشهد مقدس تا اصفهان که میرزا جلال منجم طناب زده و نواب خاقان شاه عباس ماضی پیاده آمده با تصریح به نام هر یک از منازل (54پ -55ر)؛ خاصیت صد در صد کایانی و طریقه آن (56پ -57ر)؛ جداول مستخرجه از زایر چه معروف به سبتيه به نقل از ابو العباس احمد سبتی و ملحقاتی دیگر در علم نجوم و خواص حروف (58پ -74ر).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15455

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1107ق، صیغه اخوت روز غدیر را محمد هادی شریفی تربتی در 18 ذیحجه (عيد غدير) 1105 به موجب مأمور مسوده نموده به خط نسخه معرب زیبا، ادعیه برگ بعد (13) به خط نسخ زیبا به خط حیدر کشمیری است و حسب الامر محمد صادق بیک میر باشی کتابت شده، اشعار کلبعلی (آپ) شاید به خط خودش باشد (پایان اشعار عبارت ذره خاکسار کلبعلی مسطور است) مطلبی از افلاطون حکیم در 10ر به نسخ عالی کتابت شده و در پایان آن چنین مندرج است: «روز چهارشنبه چهاردهم شهر شوال سنه 1107 در دار السلطنه هرات مضيع این صفحه شد كتبه العبد الاقل حامد الله تعالی محمد خان ابن ابراهیم بیک شاملو. دوستان چون برگ های غنچه از یک خلوتيم *** تا جدا گردیده ایم از هم پریشان می شویم»، نماز شب نیمه شعبان را ابوالبقاء گیلانی کتابت کرده در 14 شعبان 1108 با تصریح به اینکه حسب الامر آقا محمد صادق بیک میر باشی بوده، برگ 29 نیز ادعیه به خط نسخ عالی به خط احمد چکینی (؟) حسب خواهش محمد صادق مذکور، خطبه ای در برگ 57 - 8هر در رمضان 1107 توسط (ف يوزباشی؟) قلمی شده، مطلب صفحه پایانی (74پ) انجام رساله ای است افتاده به خط عبد الغفور در رمضان 1141؛ مهر: «چه روز قیامت بلرزد جسد *** محمد بفرياد رحیم رسد» (مربع)؛ جلد: چرم قهوه ای، 74گ، اندازه: 13×25/5 سم [ف: 43 - 101].

• سفينه / شعر / عربی، فارسی

safīna

شعرهای شاعری ناشناخته و شیخ کاظم ازری و شیخ جعفر خطی و شیخ عبدالنبي ابن مانع و سید عواد و دیگران.

تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 63/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 32 گ (146پ۔ 177پ)، 15 سطر (10×13/5)، اندازه: 16×21 سم [ف: - 225].

• سفینه / گوناگون / عربی و فارسی

safina

شاید: از محمد بن محمد زمان (قرن 12). مجموعه ای است از یادداشت ها و منقولاتی پراکنده به عربی و برخی فارسی غالبا در مباحث فقهی چون طهارت، قضا و جز آن و گویا به خط و -

مسوده مولف باشد. در ص 93 آمده است: «استدل مولانا محمد هادی بن مولانا محمد صالح المازندرانی في بعض فتاويه ..».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18442/1

خط: تحریری، كا: محمد بن محمد زمان و مهدی بن محمد حسین حسنی حسینی و احتمالا دیگران، تا: قرن 12؛ مصحح، در روی برگ اضافی آغاز نسخه این عبارت تحریر شده: «سفینه تالیف وَ تحریر عَالِمٍ جليل ابو عبدالله شیخ محمد بن حاج محمد زمان تاریخ کتابت 1148 هجری قمری به ضمیمه رسائل از علماء اعلام»؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×19 سم [ف: 50 - 202].

• سفينه / شعر / ترکی، فارسی

safīna

مشتمل بر اشعار از: ادا، بیدل، غیاثی یا غیاث الدین بهر دو تخلص شعر گفته است، قاسم انوار، نوائی، فضولی، امیری، شیدا، حاذق، قاری اعمى، راجی، غازی، مشرب، ذلیلی، شوکتیم، افغان، قصاب، خواجه عصمت، مولانا فخری، خواجوی کرمانی، جامی، عماد فقيه، میر آلی کرامی (تخلص کمالی)، حافظ، بنائی حالی، انسی، سید.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4798/4

خط: شکسته چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: روغنی، 164 گ، سطور شکسته چلیپایی، اندازه: 13×20 سم [ف: 13 - 193].

• سفينه / شعر / فارسی

safīne

در این سفینه از شعرای زیر قصیده یا غزل یا رباعی آمده: 1. امیر قلی بیک مظهر؛ 2. اقدس ولد قدسی؛ 3. بهشتی هروی؛ 4. با قرای

خلیل؛ 5. تایب؛ 6. حسن بیک رفيع؛ 7. رشدی رستمداری؛ 8 سالک یزدی؛ 9. شهید (این شخص شهيد بلخی نیست)؛ 10. شاه آصفی قمی؛ 11. صایب؛ 12. طهرانی؛ 13. على اصغر نمکین؛ 14. فروغ؛ 15. فرج الله؛ 16. میرزا منصور هروی؛ 17. محمد صادق؛ 18. محمد يوسف واله؛ 19. میر هادی؛ 20. میرزا نورالدین فتوی؛ 21. میرزا بديع الزمان سبزواری؛ 22. موجی؛ 23. میر مختار اسیری؛ 24. میرزا حسن خلف میر محمد زمان؛ 25. میر محمد جعفر نامی؛ 26. میرزا غازی اصفهانی؛ 27. مجدای منصف؛ 28. ملا عبدالرزاق گیلانی؛ 29. میرزا بیک همت؛ 30. میرزا محمد سعید حکیم؛ 31. میرزا محمد حسین عارف؛ 32. میرزای میرزا محمود؛ 33. ملا ناظم هروی؛ 34. میرزا طاهر وحید؛ 35. میرزا منصور؛ 36. میرزا صیدی؛ 37. میرزا سعدالدین؛ 38. محمد کاظم سیاح سبزواری؛ 39. يوسف بیک شاملو؛ 40. نوروز علی بیک شاملو. در پایان صفحه 514 محمد

کاظم سیاح سبزواری برای صاحب سفینه به تاریخ 1085ق قصیده ای سروده که از آن قصیده بر می آید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 410/2

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: هندوستان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 92 ص (424- 515)، 14 سطر (5×11/5)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 1- 395].

• سفينه / گوناگون / فارسی

safīne

شامل: کلیات سعدی؛ مجالس پنج گانه سعدی؛ کیمیای سعادت غزالی؛ منشآت خاقانی؛ انوار سهیلی: کاشفی، حسنی بن على؛ حورائیه: میبدی، حسین بن معین الدین؛ بهاریه محقق خوانساری؛ در تعریف سخن: محقق خوانساری؛ سواد کتابت نواب اعلى به عالی حضرت سلیم شاه؛ رقعه ای که شاه محمد محتسب به جناب خواجکی در سفارش محمود حلاق نوشته، خطبه دیوان شیخ فیضی: فیضی، ابوالفيض بن مبارک؛ جواهر نام: دشتکی شیرازی، میر صدر الدین محمد؛ تحفة العراقين خاقانی؛ نامه میرزا صادقی که به نواب خانی نوشته؛ نامه میرزا محسن به نواب اعتمادالدوله؛ نامه به نواب مستطاب: میرزا فصیحاک ایباجه رباعیات میر مفيث محوی: نهاوندی، عبدالباقی؛ شرح احوال کوتاهی از خاقانی: میرداماد، محمد باقر بن محمد؛ شرح بیت امیر خسرو (ز دریای شهادت ...): جامی، عبدالرحمن بن احمد؛ دیوان نقی کمره ای کاشانی؛ دیوان رضی آرتیمانی؛ مجموعه حسن: والهی قمی، یوسف؛ ساقی نامه فرقتی جوشقانی؛ ساقی نامه وحشی بافقی؛ دیوان شریف تبریزی؛ دیوان عرفی شیرازی؛ دیوان خواجوی کرمانی؛ ابدال: ظهوری ترشیزی؛ دیوان شکیبی اصفهانی؛ دیوان فصیحی هروی؛ دیوان حکیم شفائی اصفهانی؛ دیوان نظام شیرازی؛ دیوان میلی هروی؛ دیوان زکی همدانی؛ دیوان حکیم شفائی اصفهانی؛ حاتم نامه: فرقتی خوشمامی؛ دیوان امیدی تهرانی؛ دیوان شانی تکلو؛ دیوان فرقتی کاشانی؛ دیوان غیاثای حلوایی شیرازی؛ دیوان طالب آملی؛ دیوان طبعی قزوینی؛ دیوان عرفی شیرازی؛ محمود و ایاز: امین شاملو، علیقلی بیگ؛ سوز و گداز = قضا و قدر: نوعی خبوشانی، محمدرضا بی محمود؛ قضا و قدر: مسیح کاشانی، مسعود بن علی حاتم نامه: والهی قمی، میر یوسف؛ ساقی نامه: پرتوی شیرازی؛ ساقی نامه: صوفی مازندرانی، محمد بن عبدالله؛ ساقی نامه: حکیم اقدسی؛ ساقی نامه: مرشد بروجردی؛ دیوان قطران تبریزی؛ دیوان خاقانی شیروانی؛ دیوان شاه طاهر انجدانی دکنی؛ دیوان ابوالفيض دکنی؛ دیوان ولی دشت بیاضی؛ دیوان نوری اصفهانی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8982

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ سطور چلیپا؛ کاغذ: نخودی -

جلد: تیماج مذهب، 250 گ، اندازه: 13×22/2 سم [ف: 29/1-548].

• سفينه = جنگ / شعر / فارسی

safīne = jong

قصیده و غزل و رباعی است؛ سروده: عطار، جبلی، ارزقی، امیر معزی، مختاری غزنوی، ضیاء الدین فارسی، جمال الدين عبدالرزاق، فرزدق يمينی، اثیر اومانی، سید حسن غزنوی، سیده بنت ناصر شرف الدين ساری، جربادقانی، لامعی، فخر الدين مبارک شاه، عزالدين شروانی، کمال الدین اسمعیل، امامی هروی، رضی الدین نیشابوری، عیسی شوشتری، سيف الدين اسبرنکی، اشرف کاشانی، عمادی غزنوی، ادیب صابر، مجير الدین بیلقانی، ابوالعلا گنجه ای، فلکی شروانی، روحانی غزنوی، اثير الدین اخسیکتی، انوری، فتوحی، رشیدالدین وطواط، سراج قمری، فریدالدین کاتب، حسام نسفی، بهاء الدين مرغینایی، کمال الدین زیاد اصفهانی، اوحدالدین کرمانی، مجدالدین همگر، قوام الدين مطرزی، سوزنی سمرقندی، ناصر خسرو، حکیم سنایی، افضل الدین خاقانی، اسعد وراوجی، فردوسی طوسی، کافی ظفر همدانی، سدید الدین اعور، بدر الدين د مراحی، ابوالمعالی نحاس، امیر خواجه سمرقندی، مؤید زرگر، اشرف اصم کاشانی، رشید سمرقندی، سید حمزه هروی، جمال الدين اثیری، شمس الدین خاستی، ابي على الحسن، شرف الدين شفروه، نظامی، سعدی، عراقی، کمال الدین زنجانی، سیف الدين فرغانی، شمس الدین کاشی، بدر الدين خوجانی، مجدالدين عدنان، حسام الدین بخاری، رفیع الدین لنبانی، جلال الدین وزیر، مهذب اصفهانی، عمر خیام، اسدی، عایشه مقری، ماهستی، احمد غزالی، شرف اسدی، عمادی غزنوی، صدرالدین خجندی، فخرالدین رازی، شمس الدین خاله، بدرالدین فراهی ناصر بجه شیرازی، فخرالدین خالد، مخلص الدین بلخی، طغان شاه، لطيف همدانی، موفق الدوله، سلیمان شاه، مبارک شاه غوری، زین الدین نسوي، اصيل زوزنی، افضل الدین قاسمی، شهریاری زوزنی، صدرالدین مجد الملك، سيف الدين اعرج، شهاب شرف.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 651

آغاز ... بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ حمد موفور و شکرنا محصور پادشاهی را که وجود خلايق نتیجه فیض جود اوست وجود او خلايق را مقدمه معرفت وجود او و درود وافر و تحیات متواتر بر روان خواجه ای که سبب نجات اهل عالمست و مشایعت او موجب رفع درجات بنی آدم و با اصحاب و اشیاع و احباب و اتباع او خیار ملت و کبار ملت. اما بعد چون آدمی درین ذات مستعار و عمر ناپایدار در کشاکش نزاع نفسانی و منازع دعاوی حیوانی بماندست و هریک ازین قوت های متضاد و حوادث مخالف او را به غایت مطلوب و نهایت مرغوب خویش است می کند و تراكم حوادث فلک و تصادم وقایع روزگار در انجاز مقاصدش مانع می آیند و در انزاع و عزائم دافع می شود خاتمت جد و جهد آن به گلالی ادا کند و عاقبت تدبر و تفکر به ملالی انجامد و ازالت ان فترت و ازاحت آن صحرت جز بسختی دل آویز و نکته لطف آمیز که از خاطر فضلا ... و از ضمیر ظرفا گشاده دست ندهد بیت: سخن نزد سخن دان سلاله ... حدیث چون گل عقلست و لاله جانست. به حکم این فصل و بنابراین اصل از ... خرده اصحاب فطنت برای تنقیح قرایح و تفریح فوارح و دفع بلیت و جر جمعیت؛ انجام: رضی الدین نیشابوری: گر در عمری شبی بما پیوندد *** ننشسته هنوز رخت بر می بندد / برخیزم و در فراق او می گریم *** بنشیند و بر گریه من می خندد – وله: مه پیش گرفته کین رخ فرخ ماست *** بر لب شکر آمیخته کین پاسخ ماست / خون دل عاشقان به انگشت حيل *** بر چهره پراکنده که رنگ رخ ماست - وله: عمریست که در زمانه گشتم به هوس *** تا هم نفسی به دستم آید دو نفس / نامد به کف و کوشش من سود نداشت *** خواهم نفس خودم درین عالم و بس - قطعه: بماند سال ها این نظم و ترتیب *** ز ماه هر ذره خاک افتاده جایی / غرض نقشیست کز ما باز ماند *** که دنیا را نمی بینم بقایی / مگر صاحب دلی روزی به رحمت *** کند در کار این مسکین دعایی. تمام شد به فرخی و پیروزی کتابت این سفینه که به حقیقت دریای حکمت و کان بلاغت و دستور فصاحت و مونس شب های فراق و تعویذ بازوی جان عشاق و مطلوب ارباب الباب و مقصود اصحاب اساست در دهم شهر رجب المرجب سنه.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 240 گ، 21 سطر (7×16)، اندازه: 14×24 سم [سنا: ف: 2 - 2].

• سفينه = جنگ اشعار / ادبیات / فارسی

safine = jong-e asar

مجموعه ادبی بسیار نفیسی از اشعار منتخب شعرای بزرگ ایران زمین است. این جنگ ادبی، حاوی گزیده شاهنامه فردوسی، ابیاتی از یغما، ابیاتی از ابن حسام، فال نامه خواجه نصیر الدین طوسی، نان و حلوای شیخ بهایی، گزیده ای از ابیات انوری، قصیده ای در مدح حضرت مولی الموحدین امیر المؤمنين على عليه السلام گویا از همو، قصیده ای بی نقطه در مدح امیرالمؤمنین على عليه السلام گویا از همو، مخمسی از کلام خواجه حافظ شیرازی، ترجیع بندی از همو، حکایت شیخ صنعان و دختر ترسا از عطار نیشابوری، دیوان غزلیات محمد حسن متخلص به زرگر، قصاید میرزا حبیب شیرازی متخلص به قاآنی، ترجیع بندی از هاتف اصفهانی، مطایبات مصاحب نائینی، قصيده رائيه هزلی سوزنی، امیر خسرو دهلوی، ابیاتی از فتحعلی شاه قاجار، غزلی از والهی قمی، رشید الدین وطواط، المقطعات في الهزل، انوری در

هزل گوید، حکایت في الهزل، قطعة في الهزل، شیخ سعدی در هزل گوید، في الهزل، ايضا في الهزل، رباعیات من كلام خیام، | بیمار و طبیب من کلام شریف، گربه و موش از ناشناس، قصائدی از میرزا حبیب شیرازی متخلص به قاآنی، غزلی در هجو سرداری از میرزا ابوالحسن يغما است که به جهت اهمیت نسخه، یکبار این مجموعه به نحو مستقل و بار دیگر در ادامه، به تفصيل و تفکیک رسائل، گزارش گردیده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 432/1

کر آغاز: بسمله، نام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد / خداوند نام و خداوند جای *** خداوند روزی ده رهنمای؛ انجام: باو نصرت به پرچم اقبال *** خوردش از نام پنج تن في الحال / ظفر و فتح و نصرت اقبال *** از پس و پیش و از جنوب و شمال.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای 17 مجلس نگاره (میناتور) قاجاری (عصر محمد شاهی)، با یک سرلوح مذهب و مرصع قاجاری (عصر ناصری) مجدول مذهب، روی برگ نخست چنین آمده: «سفینه ها همه در بحر دیده اند، ولی *** سفینه ای که در او بحرها بود، این است»؛ کاغذ: ترمه سبز، جلد: تیماج مشکی، 133 گ، 12 سطر، اندازه: 8×13/5 سم [ف: 2/ 40 - 119].

•

• سفينه / اخلاق / فارسی

safīna

رشت؛ جمعیت نشر فرهنگی؛ شماره نسخه: 1/3ش

آغاز: بسمله، چون نوع انسان خاصه آنان را که شب و روز به قدم ادب در حضرت سلطان جریان نام و پویان مقامند سلب رذایل و جلب فصايل لازم ذات و ملازم صفات است و کسی را این سعادت مقدور تواند بود که عبارات و استعارات دل فریب ارباب نظم و نثر کتب آداب بی حد و حصر کند.

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد باقر حسنی حسینی جهان شاهی، بی تا؛ اندازه: 12/5×205 سم [رشت و همدان: ف: - 1186].

• سفينه / تاریخ معصومین / فارسی

safine

از: ناشناخته، حاوی منقولاتی از کتب معتبره شیعه در شرح حال انبیاء و معصومین علیهم السَّلَامُ و غزوات پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) و اخلاق و آداب آن حضرت و مقتل امام حسین (علیه السَّلَامُ) و نقل شعرهای پراکنده که حاکی از فضل جامع آن می نماید، در برگ هشتم آمده: یادگار ملا حسین تنکابنی است، رجب 1311 و در انتها ابیاتی است با قافیه لام و امضاء حرره عبدالله برغانی.

قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1399

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا 200 گ، اندازه:17×21/5 سم [ف: 2 - 468].

• سفینه / گوناگون / فارسی و عربی

safīne

جنگی است از سخنان بزرگان و حکایات و ادبیات و احادیث شیعی به عربی و فارسی، ادبی و مذهبی و شیعی با دیباچه ای به عربی از گرد آورنده آن از قرن 13.

تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 412

آغاز: بسمله. حمدله ...... اما بعد فهذه نبذة من كلمات الاعلام و طائفة من تحقيقات ذوي الافهام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 134 گ، اندازه: 11/5×21 سم [ف: - 75].

• سفينه / هیئت / فارسی

safine

کتابی است در اوضاع و احکام نجومی در سه فصل: 1. نکته ای چند از علم هیئت؛ 2. نکته ای چند از علم نجوم؛ 3. نکته ای چند از علم احکام نجوم. این کتاب در فهرست نسخه های خطی فارسی (308/1) بدون نسبت به مؤلفی ذکر شده است، ولی روی برگ اول نسخه حاضر منسوب به خواجه نصیر الدین طوسی می باشد و ما در این نسبت تردید داریم.

[فهرستواره منزوی 2967/4]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1237/3

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بدان أرشدك الله که علم نجوم مشتمل است بر دو فن یکی آن چه از اصول اقسام علم ریاضی شمرند؛ انجام: و چون آن چه مقصود بود از اشارت کردن بنکته چند از هر فن از علم نجوم باتمام رسید سخن قطع کردن اولی.

خط: نسخ، كا: شريف بن شمس الدین کاشانی، تا: 905 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 29 گ (96پ -124پ)، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 36].

• سفينه / هیئت / فارسی

safīna

ورقی چند است که از مجموعه ای جدا کرده اند و در هامش صفحه اول به خطی مؤخر از تحریر متن نوشته شده است: «بعضی از سفینه خواجه نصیر الدین محمد طوسی قدس سره».

[فهرستواره منزوی 3080/4].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5589

آغاز: در احکام وجوه بروج - حمل: واليس اسكندرانی گوید که چون طالع وجه اول باشد از برج حمل، مولود میگون موی باشد و -

اندک گوشت و باریک ساق؛ انجام: اینست نکته یی چند از علم احکام نجوم و زیادت ازین لایق و مناسب این موضع نیست. و چون آن چه مقصود بود از اشارت کردن نکته یی چند از هر فن از علم نجوم باتمام رسید، سخن قطع کردن اولی، وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ با عنوان «احکام وجوه بروج» که قسمتی از سفینه است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: نایینی، کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای، 11 گ، 20 سطر (7×15/8)، اندازه: 13/5×24/5 سم [ف: 8-9].

• سفينة الاجتهاد / اصول فقه / عربی

safīnat-ul ijtihād

سمنانی، کاظم بن علی نقی، ق 13 قمری

semnānī, kāzem ebn-e ‘alī naqī (-19c)

کتابی است استدلالی و مفصل با عناوین «ذریعه، ذريعه» در مباحث اصول فقه که در آن از نظریات شهید ثانی، شیخ بهایی، صاحب معالم، علامه شیرازی و دیگران نقل نموده است.

[الذريعة 387/13].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14175

آغاز: ... لامتناع وَضَعَ اللَّفْظِ لنقيضين كالقراء وَ لَيْسَ كَذَلِكَ فَانٍ القزء مَوْضُوعُ لِلطُّهْرِ وَ الْحَيْضِ فانهما نقیضان؛ انجام: وَ ثَمَرَةُ الْخِلَافِ أَنَّما تَظْهَرُ اذا كَانَ الْمَفْهُومُ مُخَالِفاً للاصل مِثْلُ أَنْ يُقَالَ لَيْسَ فِي الْغَنَمِ الْمَعْلُوفَةِ زكوة أَوْ لَيْسَ فِي الْغَنَمِ زکوة ... .

نخستین جلد و مشتمل بر مباحث الفاظ امر و نهی و مفاهیم می باشد؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از مولف با نشان «منه» و «منه عفى عنه»، مصحح، قلم خوردگی دارد [ف: 35 - 751].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14177

آغاز: ... بحيث ... لَهُ دَخَلَ فِي ثُبُوتِ الْحَكَمِ وَ تَحَقُّقِهِ فِي أَلَانَ السَّابِقِ فَلَا يُصَدِّقُ ذَلِكَ الْمَوْضُوعِ؛ انجام: بَلْ خَصَّ عُمُومِهِا بامر خارجی ... وَ حَمْلُ قَوْلَهُ ص صلوة فِي مَسْجِدِي هَذَا عَلَى أَرَادَتْ ... .

از مبحث استصحاب آغاز و تا مبحث تعادل و تراجيح به انجام می رسد؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به خط مولف با نشان «منه عفى عنه»، قلم خوردگی دارد [ف: 35 - 752].

• سفينة الأحكام في شرح شرائع الاسلام / فقه / عربی

safīnat-ul aḥkām fī š.-i šarā'i'-il islām

رودباری، محمد صالح بن مختار، ق13 قمری

rūdbārī, mohammad sāleh ebn-e moxtār (-19c)

وابسته به شرایع الاسلام فِي مَسَائِلِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676) شرح مزجی استدلالی متوسطی است بر کتاب «شرائع الاسلام» محقق حلی، با نقل اقوال بزرگان فقهای قدیم.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4140

آغاز: نَقْلًا وَ صریحا وَ الْوَجْهُ وَاضِحُ اذ انْتِفَاءِ الشَّرْطِ يقتضى انْتِفَاءِ الْمَشْرُوطُ.

مشتمل بر کتاب قضا و شهادات می باشد. به تاریخ سوم ذیحجه 1271 در قزوین به پایان رسیده، بعد از کتاب مقداری از شرح کتاب قضاء دیگری است با عناوین «قوله، قوله» که معلوم نشد از کیست؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 141 گ، 23 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 11 - 158].

• سفینه ادبی = نشاط القلوب / ادبیات / فارسی

safīne-ye adabī = nešāt-ol qolūb

این مجموعه با توجه به عنوان ابتدای رساله نخست که آن را «رساله اول نشاط القلوب» خوانده، باید «نشاط القلوب» نام داشته باشد. با جستجوهای بسیار نسخه ای دیگر از این سفینه نظم و نثر البته با تفاوت هایی به شماره 7521 کتابخانه آية الله مرعشی یافت و با مراجعه به آنجا رؤیت شد. در این سفینه قاجاری دو رساله منثور و تعدادی نامه و الگوی ترسل به همراه بخش ابیات منتخب شعری گرد آمده است. نسخه مرعشی نام کاتب دارد و چون هر دو روی یک جنس کاغذ و به یک خط بسیار مشابه و تقریبا در یک قطع و اندازه کتابت شده اند یقین حاصل شد که به خط یک نفر است و در یک مقطع زمانی تولید شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8005

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، احتمالا کتابت شده در عشرت آباد طهران به دست حبیبه خواهر مرحوم آزاد خان چاپارچی باشی نسخه 7521 مرعشی که حدود 80٪ از نظر متن و محتوا و تقریبا ٪100 از نظر خط و کاغذ و قطع و صحافی با نسخه ما یکی است رقمی چنین دارد: «حرره عبدالعقل (ظ: الاقل) کمینه دعاگو آستان مبارکه حبيبه صبيه مرحوم آزاد خان چاپار چی باشی در عشرت آباد باین صفحه کتاب پرداخته في 16 ذی الحجه سنه 1302»؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج زرشکی، 85 گ، 15 سطر، اندازه: 20x13 سم [ف: 27/1 - 17].

سفينه اشعار > تذکره شعرا.

• سفينه اشعار / ادبیات / فارسی

safīne-ye aš‘ār

عبد الخالق، ابراهیم

‘abd-ol-xāleq, ebrāhīm

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21878

آغاز: یا ساقی کوثر انتخاب ساقينامه؛ انجام: ریش درازی نکند کار خویش.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا [رایانه].

• سفینه اشعار / شعر / فارسی

safine-ye asar

سفینه ای از اشعار بدون نظم و ترتیب خاصی است که در مراجعه به نسخه 7521 مرعشی مشخص شد این دو سفینه نیز کمال مشابهت را با هم دارند و فقط در نظم و چینش ابیات اندکی متفاوت اند. اینک سر آغاز ابیات این بخش به همراه ارجاع آن در نسخه مرعشی: 47ر -47پ: قصیده با نام «زشت و زیبا»: خواهم اندر تو کشم ای بت پاکیزه خصال *** نظر از منظر خوبی شب و روز و مه و سال (مرعشی برگی 100-101ر)؛ 47پ - 48ر: پیش از اینها تو به من می دادی *** وعده دوستی و مهر و وفا (مرعشی 101ر-101پ)؛ 48پ -53پ: مثنوی بدون عنوان به سر آغاز: ای صبا ای مایه آرام من *** کام بخشی خواطر ناکام من (مرعشی 95ر -100ر)؛ 54ر: ز چشمت آن چنان مست و خرابم *** که سر مستی نمی بخشد شرابم (مرعشی 107ر، جزو اشعار قاآنی)؛ 54ر -54پ: صبا از من بگو آن دلبر مه روی رعنا را *** شه خورشید رویان آن نگار سرو بالا را (مرعشی 107ر، جزو اشعار قاآنی)؛ 54پ: آهوی چشم ترا صید به بادام کنم *** آن قدر گرد تو گردم که ترا رام کنم (مرعشی 108ر، جزو اشعار قاآنی)؛ 54-55ر: قول قاآنی: یار کی مراست رند و بذله گو *** خوب و خوش سرشت / طره اش عبیر پیکرش حریر *** عارضش بهار طلعتش بهشت (مرعشی 105پ)؛ 5هر: وله ایضا: نوید وصل تو را می دهند هر روزم *** تو فارغی و من از انتظار می سوزم (مرعشی 105ر، قبل از اشعار قاآنی)؛ 55ر - 55پ: چند بیت فرد: گذری ز ناز و گویی ز چه باز دل گرانی *** ز چه دل گران نباشم که تو بار دیگرانی (مرعشی 106ر، جزو اشعار قاآنی)؛ 56ر -56پ: ابیاتی در قالب مثنوی: اگر زین پیش من یار تو بودم *** بجان و دل وفادار تو بودم (مرعشی 107-106 پ)؛ 57ر: ابیاتی فرد که با این بیت شروع می شود: رسیده کار بجایی اگر نباشد كفر *** تو را پرستم و گویم خدای من این است (مرعشی 116 ر)؛ 57پ -59ر: اشعار مال کاغذ است: هر ملک وجودی که به شوخی بگرفتی *** سلطان خیالت بنشاندی بخلافت (مرعشی 116پ -117پ)؛ .ر - 60پ: (تخميس غزلی از حافظ): مژده ای دل که دگر سنبل و نسرین آمد *** بوی شادی و طرب در دل غمگین آمد (مرعشی 102ر 102پ)؛ 61ر -61پ: (تخمیس غزلی از سعدی): وقت عیش است، سرور است، نشاط و طرب است *** که مرا با صنم ماه جبین لب بلب است (مرعشی 102پ -103پ)؛ 62 -62پ: مثنوی با سرآغاز: ای مهر سپهر بی وفایی *** برهم زن رسم آشنایی (مرعشی 103-104ر)؛ 63ر -63پ: مثنوی با سرآغاز: بود مجنون روزی اندر کوهسار *** از فراق روی لیلی اشکبار مرعشی 104ر105پ با عنوان «اشعار لیلی مجنون»؛ 64ر - 65پ: وله ايضا (مثنوی است): شب آمد [و] وقت یا رب آمد *** یا رب چکنم دگر شب آمد (مرعشی 118ر-119پ با همین عنوان)؛ 66ر: (غزل به مطلع): نه تنها جان به قربان تو کردم *** دل و دین گوی چوگان تو کردم (مرعشی 108پ جزو اشعار قاآنی)؛ 66ر: وله ايضا: هرگز نرفت نام من اندر زبان تو *** دارم دلی ز دست تو مثل دهان تو (مرعشی 108پ)؛ 66پ: ز حد بگذشت مشتاقی و صبر اندر غمت يارا *** بوصل خود دوایی کن دل دیوانه ما را (مرعشی 100ر)؛ 66پ: (مثنوی): بیا ای صبا روز (؟) من سوی یارم *** که از دوریش از دو چشم اشکبارم (مرعشی 107-108ر جزو اشعار قاآنی)؛ 67ر: (غزل): يوسف جمال من نظری کن به سوی من *** از یک نگاه گرم برآر آرزوی من (مرعشی 108ر جزو اشعار قاآنی)؛ 67-69پ: ابیات برگزیده از چندین غزل و غيره: سودای زاهدان همه شوق بهشت و حور *** غوغای عارفان همه شوق لقای دوست مرعشی متفرقه مانند 121پ و غیره. (بعضی را هم ندارد)؛ 70پ: (مثنوی): تو که هر شام و سحر مونس دشمن باشی *** کی سزاوار من و دوستی من باشی (مرعشی 122ر)؛ 71ر: (گویا مسمط است): جز تو دیگر به کس دل نبندم *** گر جهان را به یک جو دهندم (مرعشی 121ر)؛ 71پ: کلام محتشم: در انتظار تو بودم امیدوار امشب *** نیامدی و مرا کشت انتظار امشب (در مرعشی نیامده)؛ 71پ - 72ر: دو غزل از هلالی: ای بی وفا چه چاره کنم از جفای تو *** تا کی کشم جفا به امید وفای تو (در مرعشی نیامده)؛ 72ر: (غزلی از هاتف): چه گویمت که دلم از جداییت چون است *** دل جدا ز تو دل نیست قطره خون است در مرعشی نیامده)؛ 72ر-74ر: (ابیاتی از چند غزل): چنان به عشق تو از حال خویش بیخبرم / که رو نتابم اگر تیغ میزنی به سرم (در مرعشی نیامده)؛ 74پ -77پ: ترکیب بند وحشی (34 بند): دوستان شرح پریشانی من گوش کنید *** قصه بی سر و سامانی من گوش کنید (مرعشی 122پ-126پ، دو بند اضافه دارد)؛ 77-85ر: (هشتاد رباعی): دل وصل تو ای مهر گسل می خواهد *** ایام وصال متصل می خواهد (مرعشی 127ر 134ر، اوایل آن تقریبا یکسان است ولی بعدها نظم رباعی ها فرق می کند).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8005/5

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج زرشکی، 39 گ (47ر -85ر)، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 19 - 27/1].

• سفينة الافتاء / فقه / ترکی

safinat-ol eftā

ارضرومی، عبدالرحمن بن مصطفی، ق 13 قمری

rūmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mostafā (-19c)

تاریخ تأليف: 1216 ق.

در بیست و یک سالگی مقام افتاء ارض روم به مؤلف واگذار شد و در طی چند سال فتواهایی در پاسخ پرسش ها صادر می کرده و نسخه ای از آنها را بایگانی می کرد، چون به حدی وافر از فتواها گرد آمد بر آن شد که به ترتیب کتاب های فقهی فتواها را در کتابی جمع کند. پرسش ها به ترکی و پاسخها نیز به ترکی است ولی پس از فتوا عین عبارت های کتابی که فتوی را از آن گرفته به عربی با تصریح به نام آن کتاب می آورد. مؤلف این کتاب را به نام سلطان مصطفی خان عثمانی شروع کرده و در دو جزء به پایان برده و در آخر تصریح می کند که پس از پایان یافتن کتاب توسط سلطان سلیم عثمانی مقام وزارت یافته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1583

آغاز: الحمدلله الَّذِي خَلْقِ آدَمَ وَ عَلَّمَهُ الاسماء وَ فَضْلَهُ عَلَى الْمَلَائِكَةِ بِقَوْلِهِ انبؤني بِأَسْماءِ هَؤُلَاءِ وَ جَعَلَ مَنِ ذُرِّيَّتِهِ الانبياء؛ انجام: وَ عَلَى آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ الْبَرَرَةِ الْكِرَامِ وَ عَلَى التَّابِعِينَ لَهُمْ باحسان الَىَّ يَوْمَ الْقِيَامِ وَ عَلَى الْأَئِمَّةِ الْمُجْتَهِدِينَ ... .

خط: نسخ، كا: عثمان بن عثمان بن مصطفی ساکن ارزن روم، تان 1252 ق؛ مجدول، دارای سرلوح و نقوش رنگین؛ جلد: مقوایی، 518 گ، 31 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: 4- 389].

• سفينة الافلاک / هیئت / عربی

safīnat-ul aflāk

مؤلف در این کتاب گفتار منجمین در احکام تحاويل سنی العالم و المواليد و اسامی علماء این فن - به ترتیب حروف الفبا - و متفرقات این علم را جمع آوری کرده و آنها را در هفت «فصل» ضمن جداولی تنظیم نموده است بدین عناوین: 1. الْمُقَدِّمَاتِ؛ 2. جَدَاوِلَ مَبْسُوطَةُ الكليات أَحْوَالِ الْبُرُوجِ؛ 3. جَدَاوِلَ مَبْسُوطَةُ لخواص دَرَجَاتِ الْبُرُوجِ مُفَصَّلًا؛ 4. جَدَاوِلَ مَبْسُوطَةُ الاحوال الْكَوَاكِبِ وَ خَوَاصِّ أَفْعَالِهَا؛ 5. جَدَاوِلَ مَبْسُوطَةُ فِي أَحْوَالِ الْبُيُوتِ الِاثْنَا عَشَرِيَّةِ؛ 6. جَدَاوِلَ أَحْوَالِ مَنَازِلَ الْقَمَرُ؛ 7. فُصُولِ تَشْتَمِلُ عَلَى شَرْحِ بَقِيَّةَ الْأَدِلَّةِ الأحكامية مَا لَمْ يُمْكِنْ ایرادها جُمْلَةً. نامی که جهت کتاب ذکر کردیم بر روی برگ اول کتاب آمده و در مقدمه مؤلف اشاره ای به این اسم نشده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6438

آغاز: الحمدلله الَّذِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَ الارض وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ ... وَ بِعَدُوٍّ أَنْ كَانَ الاخذ فِيمَا يَذْهَبُ اليه الاحكامية مِنْ أَهْلِ النجامة؛ انجام: فَانٍ جِسْمِهِ لِلشَّمْسِ وَ الشَّحْمُ فالمانيه للقمرو الْقِشْرِ لزحل وَ الرائحه وَ اللَّوْنَ للزهرة وَ الْعَظْمِ لِلْمُشْتَرِي وَ الْحُبُّ الْعُطَارِدِ وَ قسور الْحَبِّ وَ شکله للمريخ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ تملک: شاهزاده محمد ولی میرزا به سال 1224ق و سپس اهدای کتاب از طرف او به فرهاد میرزا به سال 1254 ق در تهران؛ جلد: تیماج مشکی، 94 گ، اندازه: 19×28 سم [ف: 20 - 23].

سفينة الانشاء > تذكرة الشباب.

• سفينة الانشاء / انشاء / فارسی

safīnat-ol enšā'

فروغ نائینی، محمد علی، 1174 - 1262 قمری

(1846- 1761) forūq-e nā’īnī, mohammad ‘alī

سفينة الانشاء یکی از کتب ادبی و تاریخی است و بسیاری از اطلاعات تاریخی را متضمن و قدیم ترین انشاء با تاریخ فروغ در این کتاب انشائی است که به سال 1214 نگاشته و آخرین انشاء با تاریخ وی مقدمه ای است که بر وصیت نامه میرزا ابوالحسن خان شیرازی وزیر دول خارجه به سال 1260 نگاشته است و فهرست مطالب و فصول کتاب چنانکه در مقدمه گفته اند این است: فصل 1. پاره ای از وقایع به طرز تاریخ مرقوم داشته اند در این فصل شرح مبسوطی از تاریخ فتحعلی شاه و قسمتی از اشعار او و تاریخچه ایل قاجار و کیفیت سلطنت آنها تا مردن این پادشاه و وقایع مهمه و عهدنامه ها و بعضی از منشآت که در آن اوان انشاء کرده است ثبت شده؛ فصل 2. نامه ها و مراسلاتی است که از جانب سلاطین و اولیای دولت ابد مدت قاهره ایران به دول خارجه نگارش یافته؛ فصل 3. قبالجات و دیباچه و شروحی چند که در عنوان و ظهر پاره ای کتب و غیره مرقوم شده؛ فصل 4. رسائل و فراهین سلاطین دولت علیه (در این فصل فرمان ولیعهدی محمد شاه و ناصرالدین شاه که هر دو از منشآت فروغ می باشد ثبت گردیده و جواب هایی که فتحعلی شاه به علمای اعلام معاصر خویش به قلم فروغ نوشته نیز در این فصل است و از آنها جوابی است که به جناب شیخ احسائی به عربی نوشته است (ص 146 و 147 سفينه) (از این که تاریخ بعضی از فرامین که به انشاء فروغ نگارش یافته سال 1225 می باشد و از انشائی که در فصل اول بود دانستیم که در سال 1224 در اصفهان بوده و از طرف مرحوم واله مراسلهای نگاشته معلوم می شود ابتداء ورود وی به انشاء در دستگاه سلطنتی سال 1225 بوده است))؛ فصل 5. مراسلات و عریضجات (در این فصل آنچه از طرف خود و دیگران نگاشته مندرج است)؛ فصل 6. اشعاری چند بر سبیل نمودار (در این فصل اشعار تاریخی و ترجیع بند موشح به اسم فتحعلیشاه و غزلیاتی که نیز در مدح و تعریف این پادشاه گفته و اشعار متفرقه دیگری است. از آثار شعری فروغ در دوره محمد شاه و ناصر الدین شاه چیزی در این -

کتاب نیست ولی در مجمع الفصحاء و گنج شایگان مختصری موجود است.

از این کتاب نسخه هایی در مجلس به شماره 2257، سپهسالار (شهید مطهری فعلی) شماره 2769 به خط خود جامع مجموعه یعنی میرزا اسد الله و نسخه های دیگری در کتابخانه ملک به شماره 3843 و الهیات تهران به شماره 146ب موجود است. مرحوم ابن یوسف نخستین فردی است که با مطالعه کامل اثر و با بهره گیری از تذکره های عصری به عرضه اطلاعات دقیقی از کتاب دست زد. اما خلط شخصیت محمد مهدی نائینی با یکی دیگر از منشیان دربار قاجار در عصر ناصری که با اعتماد السلطنه و هدایت (صاحبان المآثر و الآثار و مجمع الفصحا) هم روزگار بوده باعث شد وی در تعیین نام درست فروغ، روزگار حیات و تاریخ وفاتش اشتباه کند. آقا بزرگ طهرانی در الذريعة با استناد به مطالب ابن يوسف ولی با رفع خطاهای آن و با آگاهی از این که نسخه سپهسالار به خط جامع منشآت یعنی اسدالله نائینی کتابت شده در 1269ق است (وی در نیمی از کتاب برای فروغ جمله دعایی زندگان و در نیم دیگر جمله دعایی درگذشتگان را به کار برده) سال 1269ق یا پیش از آن را تاریخ تقریبی در گذشت فروغ دانست. مرحوم سعید نفیسی در فهرست مجلس در توصیف نسخه 2257 که به خط نوه مؤلف، عبدالرحيم بن محمد تقی بن محمد علی نائینی است با توجه به یادداشت پایانی این عبدالرحیم و با استفاده از کشفیات آقا بزرگ، راه درست را پیمود و لحن قاطعی را که ابن يوسف درباره یکی بودن دو «فروغ» به کار برد، استفاده نکرد. فهرست نگاران کتابخانه ملک هم با ارجاعات درست به فهرست مجلس، سپهسالار و الذريعة، تاریخ درگذشت این فروغ را 1261ق ذکر کردند که گویا اشتباه چاپی باشد و 1269 ق درست آن است. استاد ایرج افشار هم در مقدمه ارزشمند فروغستان کاملا از این مطلب مطلع بوده به جدا بودن دو فروغ به درستی اشاره کرد. بعدها معرفی نامه بسیار مفصل و نکته سنجانه ای از این اثر در فهرست سنا (مجلس شماره 2) از مرحوم دانش پژوه دیدم که جامع اطلاعات پیشینیان و دارای اطلاعات بسیار تازه ای از صاحب مجموعه حاضر است. پس، مؤلف منشآت موسوم به سفينة الانشاء که فروغ تخلص می کرده است يقينا با مؤلف فروغستان در علم سياق (چاپ استاد ایرج افشار) و صحائف العالم (دائرة المعارفی از عصر قاجار که نسخه هایی در دانشگاه تهران، مرعشی قم و فیضیه قم دارد) که ذکرش در حديقة الشعراء و مکارم الآثار آمده و احتمالا در 1298 ق در گذشته متفاوت است. (جواد بشری) آغاز: منشیان فصيح البيان را فروغ انجمن بر بیان ستایش فرماندهی است که دبیران دفتر قرب در پیشگاه عرفانش عریضه خوان عجز بی منتها آمدند و بعد چون سر کار مقرب الخاقان ... آقا میرزا محمد نائینی دام ظله با آنکه همواره در دیوان عطارد دبیر سلاطين معدلت قرین به ارتکاب مشاغل خطير از جمیع همگنان برتر بوده اند به جمع هیچ اسبابی اعتنا نفرموده اند ... انجام: ... چه کار ناصح بیکار را بمن که مرا *** نه اوست عمه و نه عم، نه خال و نه خاله است / بما تمند خلایق ز ناله های فروغ *** مگر به ماتم فتحعلی شهش ناله است / عروس ملک به امید رجعتش تا حشر *** نشسته چشم به راه خطیب و دلاله است.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1900

آغاز: مختصری از احوال و انساب و اخلاق و اسباب سرکار خلافت نصاب؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: میرزا اسداله، تا: 1266ق، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 182 گ، 17 سطر (12×23)، اندازه: 21×23/5 سم [ف: 4 - 354].

2. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2769

آغاز: برابر؛ انجام: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لاخواني الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ در روز پنج شنبه دوازدهم شهر ذی قعدة الحرام هزار و دویست و شصت و نه 1269 مسئلت می نماید بنده ذلیل اسدالله نائینی.

خط: نستعلیق شکسته، کا: اسدالله نائینی، تا: 12 ذیقعده 1269ق؛ این نسخه را به خط شکسته نستعلیق خیلی خوب جامع و مرتب آن اسدالله نائینی در سال 1269 نگاشته و عناوین مطالب به شنجرف نوشته شده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 139 ص، 17 سطر، قطع: رحلی، 21/5× 35/5 سم [ف: 2 - 32].

3. تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 85

خط: نستعلیق، كا: على نایینی، تا: سه شنبه 9 جمادی الاول 1272ق؛ قطع: رحلي [نشریه: 5 - 631].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3220- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 102].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3843

آغاز: برابر؛ انجام: به اعطای یک نشان مرصع مكلل به الماس و مروارید مزین و موشح به تصویر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن قهوه ای، 131 گ، 16 سطر، اندازه: 16/6×27/3 سم [ف: 3 - 468].

5. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 8042

آغاز: مختصری از احوال و انساب و اخلاق و اسباب سرکار خلافت نصاب شاهنشاه آفاق که بر سبیل ایجاز و اجمال بر حسب حكم قضا مثال بر صدر تذكرة الشعرا مرقوم و مزین با شعار وحی آثار شعری شعاع خاقان؛ انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ رکابه دار، روی برگ دوم یادداشتی چنین آمده: «بسمه تعالی. خدمت آقای ناظم السادات از کتب ملکی خود امانت گذاشته ام. شهر رجب المرجب 1324. يونت ئیل. عبدالحسین ابن يوسف»؛ تملک فرزند علی اکبر فيض قمی 1338؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج، -

164 گ، 16 سطر، اندازه: 19/8×28/7 سم [ف: 27/1 - 82].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1163

آغاز: برابر؛ انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسدالله خان منشی، بی تا، چنانکه صفاء السلطنه نائینی در 1327 در ص ع یادداشت کرده، با یادداشت محسن خان فرزند مشیر لشکر نائینی در همین جا، نسخه گویا مسوده است و به سه خط یا سه قلم، در دو بخش: نخستین آن منشآت قاجاری است جزو همین کتاب (ص 2-167) و آنچه در ص 28-80 آمده است، بخش دوم از آغاز کتاب است و به انجام نمی رسد؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 280 گ، 15-17 سطر (14×24)، اندازه: 21×34 سم [سنا: ف: 2 - 151].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2257

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته، تحریری، بی کا، بی تا؛ کاتب در پایان رقم کرده: «... کتاب ... که از منشآت مرحوم آقای میرزا محمد نایینی است ... کمترین عبدالرحیم نوه ارشد مرحوم مزبور که پسر ... آقا میرزا محمد تقی شهید است از روی خط خود آقای بزرگ نوشته استكتاب نمود ليكن اول و آخر آن ... نانویس ماند ... وا گذار فرزند میرزا حسن نمود ...»، هرچند کاتب نام وی را میرزا محمد ضبط کرده ولی چون در پایان نام ها «محمد علی» امضاء کرده پیداست که نام درست او «میرزا محمد علی» بوده و فروغ تخلص می کرده؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: روغنی مذهب، 386 ص، 15 سطر، اندازه: 23×37 سم [ف: 6 - 213].

• سفينة الانشاء / نامه نگاری / فارسی

safīnat-ol enšā'

ترشیزی، محمد باقر بن حسنخان، ق13 قمری

toršīzī, mohammad bāqer ebn-e hasanxān (-19c)

مشتمل است بر چهار «سفینه» و تأليف محمد باقر بن حسنخان ترشیزی است که از منشيان دارالانشاء حاجی محمد ولی میرزا بن فتحعلیشاه قاجار بوده و به دستور وی مکاتب ایام حکمرانی او را جمع آوری کرده است. فهرست مندرجات: سفينه 1. در سواد بعضی ارقام: 1) رقمی که جهت کشته شدن اشبخدر و شکست سپاه روس به یکی از خوانین مرقوم شد، 2) سواد فرمان پادشاهی که در باب روس به نواب والا صادر گردیده بود، من منشآت عالیجاه میرزا محمد رضی تبریزی منشی، 3) در مقدمه فتح تکه ساکن اخال بیکی از خوانین صادر شد، 4) رقمی که در خصوص فتح تکه به دیگری از امرا صادر گردیده، 5) رقمی دیگر در باب فتح تکه مرقوم شد، 6 رقمی که به عالیجاه میرزا محمد شفیع جهت امر امیر اسمعیل خان عامری صادر شد، 7) فرمان ایالت نواب والا من منشآت خانلر مازندرانی، 8) رقم عزل میرزا کاظم و نصب میرزا احمد ولد او؛ سفینه 2. در سواد بعضی مراسلات و در آن [...] شراع است: شراع اول در مراسلاتی که از جانب خیریت جوانب و الا به شاهزادگان و غیر هم نوشته شده، 9) مراسله ای که به ناصر الدین میرزای اوزبک به مرو در باب کشته شدن اشبخدر قلمی شد، 10) حکایت من منشآت میرزا خانلر مازندرانی، 11 جواب مراسله شاهزاده قیصر افغان به قندهار قلمی شد، 12) مراسله ای که در باب فتح تركمانيه اخسال في سنه 1221 به نواب حسنعلی میرزا قلمی شد، 13) مراسلهای که به شاه شجاع الملک قلمی شد، 14) حکایت من منشآت میرزا خانلر، 15) مراسله ای که به تاریخ شهر ربيع الاول سنه 1222 به والی اور گنج نوشته شد، 16) به یکی از شاهزاده ها قلمی شد، 17) جواب مراسله والی خوارزم، 18) به عالیجناب حاجی میرزا ابوالقاسم قمی قلمی شد، 19) جواب مراسله عالیجناب شیخ محمد جعفر، 20) در فتح افاغنه هرات به نواب محمد قلی میرزا قلمی شد، مطابق توشقان ئیل سنه 1222، 21) در فتح افاغنه هرات به نواب محمد علی میرزا قلمی شد، 22) به نواب محمد ابراهیم خان قلمی شد، 23) مراسله ای که به عالیجناب حاجی محمد حسن شیرازی قلمی شد، 24) جواب مراسله نواب علینقی میرزا، 25) در باب فتح تركمانيه اخال به یکی از شاهزادگان قلمی شد، 26) بعد از آنکه در سنه پارس ئیل مطابق سنه 1221 ما بین والی بخارا و ایلتذر خان والی اور گنج منازعه واقع و ایلتذخان منهزم و در آب آمويه غرق شد، مراسله ای به برادرش مشعر بر تعزیه و دلداری قلمی شد، 27) مراسله ای که از جانب سعادت جوانب ظل اللهی به شاهزاده قیصر افغان والی قندهار قلمی شد؛ 28) رقمی که به عالیجاه محمد خان نایب در باب شکست افغان در غوریان صادر گردید، 29) جواب عريضه حاجی عبدالکریم مازندرانی که قصيده گفته بود، 30) رقم فتحنامه افاغنه هرات، 31) جواب عريضه محمد زمان قاجار که هفت زین اسب و یک بهله قوش پیشکش فرستاده بود، 32) رقم تخفیف، 33) رقم تخفیف جماعت بنی اسد به تاریخ رجب 1222، 34) رقم قرارداد گمرک ارض اقدس، 35) رقم وظیفه میرزا احمد طبیب سبزواری است، 36) رقمی که به خصوص وزارت حسینعلی خان قرایی صادر گردید، 37) رقمی که به خصوص استمالت نامچه اسحق خان قرایی صادر گردید، 38) دیگر در باب شکست علی پاشا والي بغداد صادر گردید، 39) دیگر در خصوص شکست والی بغداد، 40) سواد رقم تيول عاليجناب آقا عبدالحسین زید فضله، 41) سواد رقم منصب ندامت، 42) چون میرزا تقی نیشابوری و چند نفر دیگر از سادات رقم معافی املاک خود را از سلاطین اسلاف اعلی حضرت ظل اللهی داشتند، نواب والا هم امضای فرمان مطاع شاهی را مرحمت فرمودند، 43) سواد رقم تفويض خدمت خادمی ضریح مطهر که به اسم سامی نواب والاست به یکی از علما نيابة لنواب الاشرف، 44) سواد امضای فرمان مهر لمعان پادشاهی جهت چند نفر از خدمه سر کار فیض آثار، 44) در جواب عريضه مرقوم شد، 45) جواب عريضه عالیجاه فرج الله خان نسقچی باشی -

پادشاهی، 46) جواب عريضه، 47) ..، 48) سواد رقم تیول عالیجاه میرزا محمد ربيع سمنانی؛ سفینه 3. عرایض و مشتمل است بر دو «شراع»: شراع اول در عرایضی که مبدو به عرضه داشت باشد: 49) فرمان مهر لمعان در باب شکست روسیه صادر گردیده بود، در جواب آن عرض شده بود، عرضه داشت کمترین غلامان، 50) عریضه دیگر، 51) در جواب رقم بندگان شاهزاده محمود میرزا که از فتح کابل صادر گردیده بود عرض شد، شراع دوم در مراسلاتی که غیر از شاهزادگان به یکدیگر نویسند: 52) مراسله ای که به عالیجناب ملا عبدالوهاب مشهدی قلمی شد، 53) به دوستی از دوستان قلمی شد، 54) ...، 55) در باب تعزیه قلمی شد، 56) مراسله دیگر جهت اشعار تعزیه، 57) جواب مراسله دوستی در زمستان قلمی شد، 58) مراسله جهت اشعار تعزیه قلمی شد، 59) دیگر؛ 60) محاصره سبزوار به دوستی قلمی شد، 61) به دوستی قلمی گردید، 62) جواب مراسله در تعزیه، 63) به دوستی از دوستان قلمی شد، 64) تعزيه پسر دوستی به زوجه اش قلمی شد، 65) جواب مراسله ناظری، 66) به دوستی که جبه وعده کرده و نفرستاده بود، شراع سیم در سواد مراسلات بی نقطه، 67) مراسله ای که به میرزا محمد اسمعیل وزیر قلمی شد، 68) در جواب مراسله دوستی قلمی شد، 69) جواب مراسله عالیجناب حاجی ملارفيع طبسی، 70) عالی شأن میرزا محمد اسمعيل وزیر نیشابور مراسلهای بی نقطه قلمی نموده مرکب خواسته بود، در جواب این مراسله را که بی نقطه و بی الف است قلمی نمود، شراع چهارم در سواد نوشتجات متجانسات از مراسلات و غيرها: 71) در جواب مراسله دوستی قلمی شد، 72) در جواب مراسله دوستی به قصبه طبس قلمی شد، 73) به دوستی از دوستان قلمی شد، 74) جواب مراسله یکی از احباب، 75) حسب الفرموده و کلاء اجلاء عالی امیر محمد حسنخان کتاب دره نادری را جهت معظم اليه استكتاب و این فقرات که مشتمل بر کیفیت احوال این فقیر ست حسب الحكم انشا و در آخر کتاب قلمی نمود. تاریخ تأليف 23 رجب 1223 هجری است، و مؤلف شاعر نیز بوده چنان که در چهار موضع از خطبه کتاب ذیل عنوان «لمؤلفه» اشعاری آورده که ابیات ذیل در توحید از آن جمله است: منشی این عالم پر پیچ و تاب *** نور ده مشعله آفتاب | دفتر افلاک از و منتظم *** رابطه الفت لوح و قلم / ذات قدیمش بری از کم و کیف *** حکم مطاعش تهی از میل و حيف / نه طبق صنعت بی آلتش *** يک ورق از منتخب قدرتش / حشمت او داد زمین را قرار *** شد فلک از هیبت او بی قرار.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8328

آغاز: بسمله، سخنی که صفت بهتری را شاید حمد و سپاس موجدیست؛ انجام: و این کلمات لاطائل را بجهت یادگاری و انشا نوشت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوایی، 76 گ، اندازه: 17/6×22/7 سم [ف: 7- 575].

• سفينة الأولياء / عرفان و تصوف / فارسی

safinat-ol owliya

داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024 - 1069 قمری

(1659 - 1615) dārā-šokūh-e bāberī, šāhzāde-ye hend

تاریخ تأليف: 1049 ق.

تراجم احوال صوفیان است که نخست جهت تبرک، گزیده احوال حضرت رسول اکرم (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) را آورده؛ سپس به بیان خلاصه احوال خلفاء چهار گانه، از دیدگاه اهل سنت پرداخته و اسامی مبارک ائمه شیعه را تا حضرت مهدی (علیه السَّلَامُ) با ذکر خلاصه ای از احوال و نمونه ای از فضایل و کرامات آن بزرگواران در پی آورده و سپس به شرح حال صوفیان به ترتیب گروه ها پرداخته که عبارتند از: قادری 40 تن، نقشبندی 20 تن، چشتی 26 تن، کبرویان 20 تن، سهروردیان 20 تن و صوفبان دیگر 21 تن، که شامل شرح زندگی 18 تن از زنان صوفی نیز می شود. در خاتمه می گوید که در بعضی جاها اقتدا به عبارات «نفحات الانس» شده است. وی افزوده: اگر چه می خواست که بعضی سخنان و احوال مشایخی را که خود دیده را در این کتاب بیاورد، لیکن وقت تقاضا نمی کرد و ننوشت.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة ... اما بعد، اگر چه احوال و معجزات حضرت سید انام و مناقب اصحاب کرام و مقامات اولیای عظام اظهر من الشمس است ... انجام: ارباب دانش آن را به ذیل اصلاح بپوشند ... ذوالفضل العظيم.

چاپ: مشار فارسی 3036/3 (6 چاپ)؛ لكهنو، سنگی، 1872م، وزیری بزرگ، 216 ص.

[فهرستواره منزوی 2168/3].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14371

آغاز: ... اشکالی نبود بنابرین فقیر حقیر داراشکوه حنفی قادری میخواست؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، 266 گ، 13 سطر (6/5×14)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 36 - 297].

2. تهران، نوربخش، شماره نسخه: 3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ملا محمد طاهر قریشی حنفی، تا: 11 ربيع الاول 1092 ق، جان شاه جهان آباد، برای میر سید لطف الله حسینی هروی؛ کاغذ: ایرانی، جلد: مقوایی، 392 ص، 15 سطر، اندازه: 22/5x15 سم [ف: 1 - 2].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8735

آغاز و شرف القلوب و هم اهل الزمان مسخر ایشان بودند نسبت ارادت ایشان به شیخ ابوالفضل بن حسن سرخی است و ایشان مرید ابونصر سراج.

خط: نسخ، كا: قاضی عبدالکریم فقيه بن قاضی عیسی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج شکلاتی، 237 گ، 7 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 28 - 234].

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1491- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 224 .Or؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 201 گ [فیلمها ف: 1 - 122].

• سفينة اهل البيت / تاریخ معصومین / فارسی

safīnat-o ahl-el-bayt

اهداء به: عادلشاه.

تاریخ تأليف: 1079 ق.

سرگذشت پیامبران و امامان دوازده گانه است.

[الذريعة 195/12].

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7271

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَحْكَمَ قَوَاعِدَ الاحکام وَ شرایع الاسلام؛ انجام: مشاهد مقدسه مشرفه و خدام ذوى الاحترام عاید فرماید بِمَنِّهِ الْكَامِلِ وَ فَضْلِهِ الشَّامِلُ وَ الصلوة عَلَى مَنْ لَا ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 96 گ، 16 سطر (10×19)، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 5 - 109].

• سفينة البحار و مدينة الحكم و الآثار / حديث / عربی

safinat-ul bihar wa madinat-ul hikam wa-1 atar

قمی، عباس بن محمد رضا، 1292 - 1359 قمری

(1940 - 1875) qomī, “abbās ebn-e mohammad rezā

چاپ: مشار عربی، ص 521، نجف الاشرف، سنگی، 1352 ق، وزیری، 736 ص؛ (ج 2): 1355 ق. 741 ص.

1. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 123

آغاز: کتاب سفينة بحار الانوار ... الحمدلله ذِي الْقُدْرَةِ وَ السُّلْطَانِ؛ انجام: شیم حديث ابن شيم في التفويض ... نُقِلَ عَنِ نُسْخَةٍ الاصل الَّتِي بِقَلَمِ الْمُؤَلِّفُ فِي الثَّامِنِ مِنَ رَبِيعٍ الثانی سِنُّهُ 1344 تَمَّ الْمُجَلَّدِ الاول ... .

جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، كا: عباسعلی بن الحاج ملابمانعلی مدعو به محقق دامغانی مشهدی، تا: ربيع الثانی 1344 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 231 گ، 23 سطر (12×19/5)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: – 95].

2. مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 404

جلد دوم؛ بی کا، تا: 1346 ق [اوراق عتیق: 1 - 246].

3. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 2

آغاز: بسم ... بَابُ الصَّادُ المهمله صَبّاً مَقَالَةِ الصبائية فِي السَّحَرِ ؛ انجام : مَا يَتَعَلَّقُ بِذَلِكَ فِي الْمَجْمَعِ الكيميا الشَّيْ‌ءَ مَعْرُوفٍ وَ الْكِيمِيَاءُ الاكبر الزادغه تَمَّ حَرْفِ الْكَافُ ... سِنِّهِ 1373 جلد دوم، از حرف صاد تا پایان «کاف»؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1373ق؛ از نسخه مورخ رجب 1344 مؤلف استنساخ شده، در پایان قطعه ای از خطبه على (علیه السَّلَامُ) که در منبر کوفه ایراد کرده جای دارد؛ کتاب ناقص رها شده؛ کاغذ: فرنگی، 144 گ، 23 سطر (12×19/5)، اندازه: 17/8×22/8 سم [ف: - 2].

4. مشهد؛ مدرسه سلیمانیه؛ شماره نسخه: 17

از آغاز تا «خدش»؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: زمان مؤلف؛ واقف: حاج شیخ مرتضی آشتیانی؛ قطع: رحلی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 13].

• سفينه بحر المحيط / ادبیات / فارسی

safine-ye bahr-ol-mohīt

شطاری، محمد خلیل الله علام شيخن احمد، ق12 قمری

Šattārī, mohammad xalīl-ol-lāh ‘allām šeyxon ahmad (-18c)

سفینه ای است به نظم و نثر فارسی که مؤلف از آثار اندیشمندان و ادیبان جمع آوری نموده است. مؤلف که اهل هند است این سفینه را در یک افتتاح و دو دفتر و یک اختتام، مجموعة در شش جلد قرار داده است، بدین ترتیب: افتتاح: شامل یک جلد؛ دفتر اول: شامل کلام منثور در دو زورق، هر زورق در یک جلد؛ دفتر دوم: شامل کلام منظوم در دو زورق، هر زورق در یک جلد؛ اختتام: در یک جلد. نسخه حاضر دفتر اول سفینه را در دو «زورق» شامل است و مندرجات آن عبارتند از: 1. فهرست مطالب زورق اول و دوم؛ 2. دیباچه سفینه، آغاز: «ای نام تو سر دفتر اطفال دبستان *** بی یاد تو ناگشته زبان کام عجم را / یاد تو به بالغ خردان شمع شبستان *** هرچند ندانند کلام عربستان ... الحمد لوليه و الصلوة لنبيه و الآل تقيه و الصحب نقيه مرفوع ضمیر خورشید تنویر و معروض خاطر معانی تصویر آن که این سفینه مونس دیرینه جامع اوراق است»؛ 3. دیباچه مجموعه شمع انجمن آرا، از مؤلف همین سفینه. مؤلف، كتاب شمع انجمن آرا را بعد از سفینه حاضر در سال 1149 ق تأليف نموده است. آغاز: «معاشران گره از زلف یار باز کنید *** شب وصال بدین حیله اش دراز کنید؛ تفسیر کریمه كل يوم هو في شأن سلسله جمعیت دل های پریشان سلمای خاطر مفتون لیلای دل مجنون»؛ 4. دیباچه بياض؛ بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبد الخالق؛ 5. دیباچه محیط اعظم عبدالقادر بیدل؛ 6. دیباچه بیاض؛ 7. مقدمه بهارستان جنون بیدل؛ 8 خطبه ای که شیخ محمد علی لاهوری فرزند شیخ مراد علی ملتانی امانت خانی -

به درخواست صاحب جنگ به خط خودش در سال 1121 نوشته است؛ 9. رقعه خان والا شدن، رقعه مبارک باد و رقعه سفارش عزیزی؛ 10. منتخب تاريخ لب اللباب خوافی خانی در حالات عالم گیر پادشاه؛ 11. قطعه ای از اقبال نامه جهانگیری؛ 12. رقعه محمد هدایت علی که به دستور غلام قادر بیگ نوشته است؛ 13 - منشآت بیدل؛ بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبد الخالق؛ 14. تمهیدات عالمگیر نامه؛ 15. حکایتی از چهار عنصر بیدل دهلوی؛ 16. تهنیت نامه عید سعید فطر؛ 17. تعریف نامه فیل و مبارک باد عید به نام ذوالفقار خان بهادر نصرت جنگ عالمگیری؛ 18. منتخباتی از اقبالنامه جهانگیری؛ 19. وقایع حیدر آباد = وقایع نعمت خانی؛ عالی شیرازی، محمد؛ 20. مرآت العالم (منتخب)؛ سهارنپوری، بختاور خان محمد؛ 21. نثرهای متفرقه؛ 22. چند رقعه بی نقطه؛ 23. چهار رقعه بی نقطه؛ بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبد الخالق، آغاز: «طراح معموره حرم دلها هادم اساس حرص و هوا»؛ 24. منشآت متفرقه؛ 25. منشآت منیر لاهوری؛ منیر لاهوری، ابوالبرکات؛ 26. اسامی اسبها و فیل ها و توپ و تفنگ؛ 27. مناظره تیغ (شمشیر) و قلم؛ منیر لاهوری، ابو البرکات؛ 28. منشآت متفرقه؛ 29. مناظره شیخ فیروز و ملا شیدا در 1024؛ 30. رقعه محمد قلی سلیم به یکی از دوستان برای سیرباغ؛ 31. مناظره ملا فیروز در خانه طالبای آملی در 1029؛ 32. چند رقعه از شاهان هند؛ 33. منشآت متفرقه؛ 34. رقعات محمد فايق خان مرحوم؛ 35. رقعات محمد هاشم پورباشی؛ 36. رقعات قزلباش خان امید؛ 37. دیباچه مرقع از معینی، آغاز: «زینت سرلوح کتاب کریم آرایش کارنامه دانش و زیب کارخانه بینش ستایش صانع مصوریست»؛ 38. منشآت محمد طاهر؛ کامل، محمد طاهر؛ 39. دیباچه نوری؛ ظهوری ترشیزی، نورالدين محمد؛ 40. دیباچه گلزار ابراهیم و دیباچه خوان خليل؛ 41. رقعه های متفرقه؛ 42. تعریف کشمیر = وصف کشمیر؛ طغرای مشهدی؛ 43. منشآت طغرا؛ طغرای مشهدی؛ 44. وصف لاهور؛ میر کاظم بن خان؛ 45. منشآت متفرقه؛ 46 منشآت علوی؛ علوی، میر محمد باقر؛ 47. فتح نامه منظوم؛ 48. معیار الادراک؛ طغرای مشهدی؛ 49. ابواب الجنان؛ واعظ قزوینی، محمد رفیع بن فتح الله؛ 50. منشآت میرزا جلالا؛ اسیر شهرستانی، جلال بن مؤمن؛ 51. دیباچه چمن سخن؛ ظهيرا، ظهير الدين بن مراد؛ 52- فتح نامه شیروان؛ 53. منشآت آقا حسین خوانساری؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد؛ 54. منشآت متفرقه؛ 55. تعریف اصفهان؛ 56. کیفیت بنای تبریز، آغاز: «تبریز معظم ترین شهرهای آذربایجان و بلکه تمام ایران است»؛ 57. مطایبات و لطایف؛ 58. چند دیباچه بياض؛ 59. دستورالعمل شیخ ابوالفضل در باب عمل و معاش حکام و عمال ممالک محروسه با سایر خلایق؛ 60. مکتوب محمد صادق خوصیتی برای ترکتاز خان خوصیتی تصنيف نعمت خان عالی؛ 61. قدغن شراب؛ صائب تبریزی، محمد علی بن عبدالرحیم؛ 62. مکاتبات -علامی = انشای ابوالفضل؛ علامی، ابوالفضل بن مبارک؛ 63. منشآت نصیرای همدانی؛ نصیرای همدانی، نصیر الدین بن مسعود؛ 64. ممتازنامه؛ 65. ماتمکده؛ منیر لاهوری، ابوالبرکات؛ 66. نسب نامه ابوالمظفر محيي الدين محمد اورنگ زیب عالمگیر پادشاه، تحریر 1118ق؛ 67. منشآتی شامل نامه ها و رقعات کوتاه از ادبای عصر صاحب سفينه؛ 68. حسن و دل = عقل و سلطنت؛ یحیی سیبک نیشابوری؛ 69. حسن و عشق = تزويج العشق و الحسن، عالی شیرازی، محمد؛ 70. طوطی نامه؛ علامی، ابوالفضل بن مبارک؛ 71- سند تولیت؛ 72. دله محتاله؛ 73. قصه مکر زنان؛ 74. مطالبی شامل پندهایی از عارفان و یک وصیت نامه، به نقل از بیاض گنج باد آورد تألیف شیخ نورالله لاهوری نواده شیخ محمد جمیل حیدر که صاحب سفینه در سال 1111 در اورنگ آباد از روی آن نقل نموده است؛ 75. توزک تیموری؛ تیمور گورکان؛ 76. مطالبی شامل: تعداد حروف تهجی در قرآن، مناجات خواجه عبدالله انصاری، اسامی و عرض و طول بحار سبعه محيطه، تقسیم هفت اقلیم و اسامی شهرهای هر اقلیم، اسامی منازل قمر از شرح ابيات کتاب قران سعدین امیر خسرو دهلوی؛ 77. شرح حال مؤلف سفینه، مؤلف در آن گوید که غیر از این سفینه، جنگ دیگری از دست خط های علما ترتیب داده که به «قابوس وسيط» موسوم است؛ 78. کلیات سعدی؛ سعدی، مصلح بن عبدالله.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215

خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: رساله سی و نهم محمد، 1154ق در سیکاکل، رساله چهل و سوم 1110ق، رساله چهل و چهارم شیخ نور محمد، بی تا، رساله چهل و نهم ذیقعده 1136، رساله پنجاه و نهم فیض علی خان بهادر بهادر جنگ، رساله شصت و هفتم محمد اکرم مجنون 1115، رساله شصت و نهم محمد منصور 1133 در شهر اورنگ آباد، رساله هفتاد و یکم 19 صفر 1093؛ رساله هفتاد و هشتم بی کا، قرن دهم این رساله بعدا به سفينه ملحق شده است؛ مجدول مرصع، مجدول؛ جلد: گالینگور سبز، 386گی، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38 - 313].

• سفینه بی خبر / تراجم / فارسی

safīne-ye bī xabar

بلگرامی، میر عظمة الله

belegrāmī, mīr ‘azamat-ol-lāh

تذکره شاعران فارسی گوی هند که به ترتیب حروف الفبا مرتب شده است.

1. تهران، مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: 8- عکسی

خط: نستعلیق متوسط، كا: شكر الله مینایی، تا: 24 رمضان 1196 ق؛ 156 گ [جنگ: 1- 460].

2. تهران، مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: 108- عکسی

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 140گ [جنگ: 1 - 460].

• سفينه بی قرینه / گوناگون / فارسی

safīne-ye bī qarīne

جنگی است مشتمل بر اشعاری از شاعران فارسی سرای و در آغاز رسالهای عرفانی در عشق و محبت و پس از آن نامه های شاه عباس و سلطان عثمانی آمده است. این جنگ از قرن یازدهم می باشد و تاریخ 1062 در صفحه 72 آن آمده و نامی که در عنوان آمده از آغاز دیباچه ناتمام مجموعه گرفته شده و باید دقت شود. آغاز رساله عشق: «حمد و سپاس بیقیاس صانعی را که شمع جمال خوبان دلربا بنور حسن و ملاحت بر افروخت». نام شاعران این جنگ: نظیری، طالب کلیم، خلف بیک، ابراهیم لامعی، کلامی کاشی، طالب آملی، فیضی، حکیم شفاهی، ضیاء، بسطامی، وحشی، زمانی، جلال اسیر، شاپور طهرانی، غازی قلندر، تسلی، سالک، عرفی، بهار، بقائی، حسابی، نعيما قزوینی، على نقی کمره ای، فصیحی، نصری، سلطانعلی بیک، منصور، آقاسی کاشی، صبوحی، نظام دست غیب، انوری، طبعی، نادم، امامقلی خان، اوزبک، تقی همدانی، محمد قمی، رضی آرتیمانی، ملک مشرقی، و الهی قمی، میر جعفر محرم، وحشی کاشی، عزتی، ابری، ابو تراب بیک، میرزا قلی معلی، کرمی، زکی، شیدای هندی، حاجی محمد خان، ملا ناظم، قدسی مشهدی، میر غیاث، افصح، کمال اسماعيل، محمد زمان، امیر خسرو دهلوی، او جی.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 768

آغاز: آغاز دیباچه: شکسته بسته که اندیشه نارسا از پرده اخفا بجلوه گاه تحریر و ترتیب آورده و برسم دیباچه این سفینه بی قرینه انشا نموده.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 81 گ، مختلف السطر چلیپایی، اندازه: 15×28/5 سم [ف: 2 - 429].

• سفینه تبریز / گوناگون / عربی و فارسی

safīne-ye tabrīz

ملکان تبریزی، محمد بن مسعود، ق8 قمری

malekān-e tabrīzī, mohammad ebn-e mas‘ūd (-14c)

یکی از مخطوطات ایرانی در قرن هشتم هجری که عمدتا در فاصله سال های 721 تا 723ق در تبریز جمع آوری و کتابت شده، و کاتب آن ابوالمجد تبریزی که خود از دانشمندان و ادبای عصر خویش بوده آن را «سفینه» نامیده است. سفینه تبریز مشتمل بر 209 عنوان مستقل است که توسط استاد شیخ عبدالحسین حائر تفصی" معرفی شده است. این معرفی با مقدمه استاد دکتر نصرالله پورجوادی در سال 1381 به همت مرکز نشر دانشگاهی و کتابخانه مجلس شورای اسلامی همراه با چاپ عکسی اثر منتشر شد. سفینه تبریز - به توضيح جناب آقای دکتر پورجوادی - صرفا مجموعه ای از آثار فارسی و عربی در زمینه های گوناگون، از قبیل ریاضیات و نجوم و موسیقی و تاریخ و لغت و فقه و اصول و ادعیه و عروض و نحو و فلسفه و کلام و تصوف و اشعار شعرای پیشین از قبیل نظامی و فردوسی و سنائی و خیام و اوحد الدین کرمانی و دهها شاعر دیگر، به خصوص شاعران تبریزی مانند همام و عتیقی نیست. بعضی از قسمت های این مجموعه به صورت جنگ است و کاتب مطالبی را که در اینجا و آنجا خوانده یا شنیده در آنها ثبت کرده است، مطالبی که بسیاری از آنها به يقين در هیچ جای دیگر دیده نخواهد شد». فهرست تطبیقی سفینه نیز به همت آقای سید علی میرافضلی استخراج شده و در همان مقدمه به صورت جداگانه به چاپ رسیده است. چاپ: این کتاب مشترکا با همکاری کتابخانه مجلس و نشر دانشگاهی به چاپ رسیده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 721-723ق، جا: تبریز؛ مطالب این سفینه در سال های 721-723 کتابت شده، به جز سه رساله که در تاریخ 724، 725 و 736 نوشته شده و پیداست که کاتب خود آنها را بعدا به سفینه الحاق کرده، کاتب در ذیل رساله ها و کتاب های مندرج در سفینه تاریخ، ساعت روز و شب، هفته و ماه و سال هجری و در ذیل برخی از رساله ها نام ماه شمسی را دقیقا تعيين و محل کتابت را دارالموحدین تبریز یاد کرده؛ جلد: تیماج كرم قهوه ای، 367 گ، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41 - 67].

• سفینه توفيق / فقه / فارسی

safīne-ye towfiq

تبریزی، عبدالصمد بن عاشور، ق 12 قمری

tabrīžī, ‘abd-os-samad ebn-e ‘āšūr (-18c)

وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676).

اهداء به: شاه سلطان سلیمان صفوی.

تاریخ تأليف: 1101ق؛ محل تالیف: اصفهان (مدرسه سلیمانیه).

ترجمه فارسی «شرایع الاسلام» محقق اول است. مؤلف دانشمندان آذربایجان محمد علی تربیت تبریزی در کتابش نوشته که «نسخه ای از آن به خط مؤلف که در سال 1101 ق نوشته شده در تبریز رؤیت شد»، نسخه حاضر ما همان نسخه است که در تبریز بوده و به این کتابخانه منتقل شده است.

[الذريعة 196/12؛ دانشمندان آذربایجان /256].

قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 3286

آغاز: ... صانعی که در رقص هر ذره و نشر هر قطره خلاصه تمامی حکمت نظریه و زبده همه حکمت عملیه را تعیین و تبیین فرموده از نمود هر گونه فردی در عرصه شهود ما حصل اسرار وجود مطلق را؛ انجام: و طریق تخلص همان بود که بیان کردیم و اما بنابر قول بر آن که منجزات از اصل معتبر باشند همه تصرفات صحیح باشند و احتیاج بدین تفصیل نباشد تم.

جلد اول (از اصول تا اول نکاح)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 10 جمادی الاول 1101ق، جان اصفهان مدرسه سلیمانیه؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: ملا علی خویی در شوال 1145 ق با مهر «حُسَيْنُ مِنِّي و انا مِنْ حُسَيْنٍ 1143» (مربع)؛ جلد: تیماج سیاه، 338 گ، 19 سطر، اندازه: 21×24 سم [ف مخ: 3 - 1106].

• سفینه خطبه ها و دیباچه ها / ادبیات / فارسی

safīne-ye xotbe-hā va dībāče-hā

سفینه خطبه ها و دیباچه های فارسی با این تاریخ: «گفتم تاریخ این سفینه *** هي هي چه سفینه بحر معنی است / مرآت جمال نیک مردان است این *** یا جام می عشرت دوران است این / در تاریخش چو خواستم گفتم ای دل *** مجموعه مجمع عزیزان است این (= 1039)».

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1716/1

بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: عطف و گوشه میشن، 21 سطر [ف: 5- 346].

سفینه خوشگو > تذکره شعرا.

• سفينه داور / گوناگون / فارسی

safīne-ye dāvar

جنگ نظم و نثر است از روزگار قاجار نام آن در نسخه سفینه خوانده شده ولی در انجام «دیوان» آمده است. دارای قصاید و ترجیعات و غزلیات (با تخلص «داور» در آغاز و در بسیاری از جاها) با مثنویات با رقعه های نثر یکی به میرزا تقی علی آبادی در شمیران تهران با بندهای نثری و با مثنوی اسرار از داور.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1322

آغاز: اگرچه در کثرت افسردگی و حوادث زمان طبع این افسرده جال را شگفتی باقی نمانده؛ انجام: بتاريخ ... اقل السادات میرزا سید جعفر خلف مرحوم میرزا نظام لشکر نویس قزوینی حسب الفرموده عم گرام میرزا اسدالله قزوینی این دیوان را مسوده و ختم نمود.

خط: نستعلیق، کا: میرزا سید جعفر بن میرزا نظام لشکر نویس قزوینی، تا: چهارشنبه 8 محرم 1283 ق، به فرموده میرزا اسد الله قزوینی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 100 گ، 14 سطر (9×16)، اندازه: 14×22 سم [سنا: ف: 2 - 223].

• سفينة الراغب و دفينة المطالب / متفرقه / عربی

safinat-ur ragib wa dafinat-ul matalib

راغب، محمد راغب بن محمد، 1110 - 1176 قمری

(1763- 1699) rāqeb, mohammad rāqeb ebn-e mohammad

جنگی است از چند رساله و مسأله ها و بحث های نادر ... و از بهترین جنگ هایی بشمار است که همه مردم به اختلاف مشرب ها و ذوق هایشان از آن لذت می برند (معجم المطبوعات) از محمد پاشا وزیر، معروف به راغب یا راغب افندی صدر اعظم عثمانی. گزیده های پراکنده ای چون: چگونگی نزول تورات، مداخلت شیطان، در تقریر سوره فاتحه، اشتقاق اصغر و اکبر، نوع هایی از مباحث اسم، مقامات ریاضت، بخشی از مقولات عشره، درباره تصوف، فتح ولایت، درباره عشق.

چاپ: بولاق، 1255 ق و 680 ص، 1282 ق.

[معجم المطبوعات 920/1 و 921؛ ایضاح المكنون 17/1].

1. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 245

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي بِوُجُوبِ وُجُودِهِ انْقَطَعَ تسلسل سِلْسِلَةِ الْحَاجَاتِ وَ بِوُجُودِ جُودِهِ تَنَاهِى تَصَاعَدَ دَرَجَاتٍ الافتقارات وَ الضَّرُورَاتِ.

خط: نستعلیق، كا: احمد نزهت، تا: 19 ذیقعده 1179ق، جان قسطنطنیه؛ مجدول مذهب، در اول نسخه نوشته شده: «سفینه راغب پاشا وزیر است کتاب خیلی خوبی است و از موقوفات جدم آقا ابراهیم است قدس سره، دزدیده بودند که علامت وقف را محو کرده بفروشند خداوند پدر آقا شیخعلی پیشنماز را رحمت نماید که به دست آورده نزد داعی فرستاده بود، اوراق بی شیرازه شده بود بصحاف دادم اصلاح کرده ولی از جهتی افساد نموده است زیر اکه در چند جا اوراق را از محل اصلی خود تغییر داده چنانچه داعی نوشته ام خواستم بدخم دوباره شیرازه بری نماید ترسیدم بدتر شود لهذا دست نزدم. فتح الله بن محمد رضا بن شیخ الاسلام قدس سره»، با سر لوح مذهب مرصع، مذهب؛ از موقوفات رمضانيه 1230؛ جلد: تیماج مذهب، 394 ص، 27 سطر، اندازه: 15×24/5 سم [ف: - 125].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 322

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 382].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4168/8

آغاز: وَ روی آنَ اعرابية لقى آخَرَ فَقَالَ مَا اسْمُكَ؟ قَالَ فَيْضُ، قَالَ ابْنُ مِنْ؟ قَالَ ابْنُ الفدات، قَالَ أَبُو مِنْ؟ قَالَ أَبُو بَحْرٍ؛ انجام: لخصنا مِنْ مَعَانِي الْأَخْبَارِ لِلشَّيْخِ السَّالِكِ الْمُحَقِّقُ الْعَارِفِ الصوفی ابی بکر بْنِ اسْحَقِ الكلابادی.

كاتب: محمد علی از طلاب مدرسه سپهسالار، تا: 1330ق، جان تهران، مدرسه سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 40 گ (1148-187)، 14 سطر (7×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 11 - 175].

• سفینه رباعی = جنگ رباعیات / شعر / فارسی

safīne-ye robāʻī=jong-e robā'īyyāt

مجموعه بسیار ارزشمند و نفیسی است از «رباعی» بیش از 100 شاعر توانا که نام 88 تن از آنان یاد شده و بیش از ده درصد آنان، در منابع موجود شناخته نمی شود؛ ولی چنان که از نام و نسبت آنان آشکار می شود، بسیاری از آنان به منطقه « آذربایجان» تعلق دارند. این سفینه یا مجموعه شعری، به بیش از 120 عنوان و موضوع تقسیم شده که به بخشی از آنها، گزیده وار، اشاره می شود: در توحید باری سبحانه، در نوروزی و قلنداس، در قدوم ماه رمضان، در صفت شمع، در خیال ابرو و پیشانی، در خیال میان و کمر و دستارچه، در خیال خضاب و حنا انواع آرایش، در خیال دل، در عاشق شدن و صفت او، در نادیدن و عاشق شدن، در پیدا کردن دوستی، در وعده قبول، در خیال گریستن وصف اشگ، در احوال شب های عاشق، در تمنای وصال، در بوسه خواستن و بوسه نادادن، در درد فراق دوست، درخواست رحم و بخشایش، در ذکر مرثیه و دهها عنوان دیگر. و اینک نام شاعرانی که گمنام و ناشناخته اند و به قبل از قرن هشتم تعلق دارند: 1. ابو العلا، 2. اثير، 3. احمد سیاه، 4. اختیاری، 5. ارشد، 6. ارشد بلخی، 7. اشهری، 8. انوری، 9. اوحدی کرمانی، 10. برهان اسلام، 11. بوعلی، 12. جلال حرمی، 13. جلال حلوائی، 14. جلال هروی، 15. جمل بروت، 16، حارث، 17. حسام نبیره، 18. حسن غزنوی، 19. خالد، 20. خالد هروی، 21. خجندی، 22. خطيب ملاطيه، 23. خطيب معری، 24. خیام، 25. رضى نیشابوری، 26. رفيع، 27. زبر سحری، 28. زکی مراغی، 29. سعد سلمان، 30. سعد مراغی، 31. سعد نحوی، 32. سعدی، 33. سفروه، 34. سوزنی، 35. سید اشرف، 36. سید حسن، 37. شامی، 38. شرف سفروه، 39. شرف مراغی، 40. شمس بط، 41. شمس شیرازی، 42. شمس طبس، 43. شمس گنجه ای، 44. شهاب اشعری، 45. شهاب خواری، 46. صدر حلوائی، 47. صدر خجندی، 48. ظهير، 49. عایشه مقربه، 50. عبدالرزاق، 51. عز شروانی، 52. عزیز گنجه ای، 53. عزیز مراغی، 54. علاء ارهوک، 55. على قولی، 56. عمادالدوله، 57. عماد زوزنی، 58. عمر، 59. عمر گنجه ای، 60. عنصری، 61. عين القضاة، 62. غزالی، 63. فخر رازی، 64. فخر ری، 65. قاضی بلخ، 66. قاضی شرف، 67. کافر ک، 68. کریم گنجه ای، 69 كمال، 70. کمال اسماعيل، 71. مبارکشاه، 72. مجد بغدادی، 73. مجیر بیلقانی، 74. محرمی، 75. محمد درویش، 76. محمد شاه، 77. مزدی، 79. مزینه (؟)، 80 مهستی، 81 مؤید، 82. نجيب

سفینه خطبه ها - سفینه سعيدا 251 گنجه ای، 83 نظام، 84 نظام بخاری، 85 نظام گنجه ای، 86 همام، 87 یزدی، 88 اجنبی که نام او در حاشیه آمده و بدین وسیله استدراک می شود.

برخی از نام ها، ممکن است تکراری باشد. مانند «كمال» یا «کمال اسماعیل»، «فخر رازی» یا «فخر ری» و «خالد» یا «خالد هروی» و امثال اینها که ممکن است هر کدام از این دو نام از آن یکی باشد. در این مجموعه، علاوه بر بخش های یاد شده دو بخش دیگر نیز بوده که به اشعار عربی همراه با ترجمه منظوم اختصاص داشته و ما بر اساس این نظریه که این مجموعه، نام ویژه و گردآورنده نام آوری داشته، برای معرفی بیشتر به بازمانده های آن بخش نیز اشاره می کنیم: در برگ 49 بازمانده ای از قصیده نونيه «ابوالفتح بستی»، همراه ترجمه منظوم آن دیده می شود که به جز از ترجمه «بدر الدين جرجامی» است، بیت پایانی از 6 بیت بازمانده چنین است: «ماضر حسانها و الطبع ضائعها *** إن لم يصغها فزيغ الشعر حسان / طبع ضایع گشت و آمد بیت ها و مستقیم (كذا) *** چه زیان دارد اگر شاعر نه چون حسان بود». همچنین سر آغاز غزلی عربی با این مطلع: «كيف الوصول إلى سعاد و دونها *** قلل الجبال و دونهن حتوف / الرجل حافيه و مالی مرکب *** و الكف صفر و الطريق مخوف / سری که از تو نجنبد برید باد چو زلف *** دلی که از تو بگردد سیاه باد چو خال». و در خاتمه، دعایی با این مضمون: «یا رب بحق تو کی من دلشکسته را *** در آرزوی بی هدها بیش از این مدار / سودای روی خوب و امید توانگرى *** یا از سرم برون برو یا از درم در آر»... .

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12598/3

آغاز: در توحید باری سبحانه از گفتار ملك الحکماء، عمر خیام دلها همه آب گشت و جانها همه خون *** تا چیست حقیقت از پس پرده چون / ای با علمت خرد ز دو گردون دون *** از تو دو جهان پر و تو از هر دو برون؛ انجام: بر خرگه آن صنم گزاری می کن *** و اندر طلبش «تاسه گزاری می کن / وصلش چو بدست نیست [...] می زن *** کاری که بدست تست باری می کن.

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: اوایل قرن 18 کاغذ: شرقی، جلد: چرم مشکی، 167 گ (79-245)، 14 سطر (10x3/5)، اندازه: 6/5×16 سم [ف: 31 - 756].

• سفينه سعيدا / گوناگون / فارسی

safīne-ye sa‘īdā

سعید

sa‘īd

جنگی است شامل مطالب متنوع به نظم و نثر با دیباچه ای به نثر، مطالب مندرج در این جنگ عبارت اند از: 1. دیباچه سفینه؛ 2. منشآت نصیرای همدانی؛ 3. حکایتی و دو فائده؛ 4. هفت جام =

ساقی نامه فضولی؛ 5- بحر طویل شاهدا؛ شاهدی نیشابوری؛ 6 نصایحی از: گشتاسب، اسفندیار، بهمن، کیخسرو، لهراسب، هوشنگ، کیقباد، جمشید و کیکاوس و چند فایده دیگر؛ 7. اشعاری از ملا ظهوری؛ 8 نقل از کشکول شیخ بهایی؛ 9. اشعاری از شیخ بهایی؛ 10. گلشن آرا = گلشن خیال (بخشی از آن)؛ نصر آبادی، محمد طاهر؛ 11. مثنوی تجلی اردکانی؛ 12. اشعاری از: عصمت بخارایی، کمال اسماعیل، قاضی نورالدین، مولانا، صائب و یک شاعر مجهول؛ 13. دوازده امام منظوم هشت بیت)، آغاز: یا رب به حق سید کونین مصطفی *** آن شافع معاصی و آن منبع سخا، انجام: یا رب به حق مهدی هادی که ذات اوست *** مانند مصطفی معلاء مجتبی؛ 14. اشعاری از : میرزا طاهر وحید، طالب کلیم، خیام؛ 15. مخمس، با این مطلع: ای زلف سر کشت همه چین چین شکن شکن *** مویت ز بهر بستن دلها رسن رسن؛ 16. اشعاری از: نظامی، شیخ بهایی، مغربی؛ 17. مستزاد؛ 18. اشعاری از شرف الدین یزدی؛ 19. رباعيات ملا سحابی؛ 20. مخمس غزل ملا نظری از طاقت؛ 21. اشعاری از: امیر اخسیکتی، محتشم، مجذوب تبریزی، فیاض، کشوری، طوسی؛ 22. رباعیات عمر خیام؛ 23. رباعیات مولانا محوی؛ 24. اشعاری از: نظیری، طبیعی، خواجه طفیلی، عصمت، قاسمی، آصفی، اکابر، ملا سحابی؛ 25. مطلبی از کشکول شیخ بهایی، حکایت احمد زنبر کش و خضر، شعری از هلالی و سنجر کاشی؛ 26. بحر طویل شیخ جلالی، آغاز: «دوش دیدم پسری غمزه گری لب شکری سیمبری مو کمری رو قمری یاسمنی»؛ 27. مرقع قاسم ضیایی؛ 28. مناجات اهلی شیرازی؛ 29. اشعاری از: مولانا، ملا مرشد، ژنده پیل احمد جام، خاقانی، کمال اسماعیل، ملا حاجی بابا قزوینی، میر محمد باقر داماد، مولانا غیاث الدین شیرازی، خواجه حافظ شیرازی؛ 30. مطلبی درباره صفات اقوام مختلف، ذکر قربان کردن ابراهیم اسماعیل را؛ 31. بحر طویل، از: ؟، آغاز: «دلبر زیبا چابک و رعنا زلف شمس سا جعد معنبر زلف

چلیپا برده به یغما غارت دلها»؛ 32. اشعاری از : حسن خان شاملو، میرزا محمد رفیع باذل، رضی، میرزا جلال اسير، عظیم نیشابوری، میرزا رضی دانش، فخرى؛ 33. دیباچه گلزار ابراهیم و دیباچه خوان خلیل؛ ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد؛ 34. سخنی چند از اکابر اولیاء از عرفا؛ 35. اشعاری از سعيدا که ظاهرا جامع جنگ است؛ 36. اشعاری از: شيخ على نقی کمره ای، ابن یمین، حکیم ثنایی، واعظ قزوینی، سعدی، قطب الدین، احمد جام، آصفی؛ 37. دیوان مجذوب تبریزی؛ مجذوب تبریزی، محمد بن محمد رضا؛ 38. دیوان هلالی جغتائی؛ 39. اشعاری از: شاه خاشعا، محمد جان قدسی، والی، عمر خیام، تجلی، ملا سحابی، کمال اسماعيل، ظهوری، مرتضی قلی خان شاملو، میر رضی آرتیمانی، میرزا داراب، شیخ آذری، حکیم سنایی، اوحد الدین مراغی (بخشی از جام جم وی).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14145

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: با تاریخ 1148ق؛ مجدول، در اول نسخه آمده: «بتاریخ عاشر محرم الحرام سنه 1148 عرض دفتر شد»؛ تملك: محمد حسین بن تاریخ 1297؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108 گ، اندازه: 12×20 سم [ف: 38 - 176].

• سفينة السلوک / عرفان و تصوف / فارسی

safinat-os solūk

عزلتی خلخالی، ادهم، - 1052 قمری

(1643-) ozlatī xalxālī, adham

تاریخ تأليف: 1036 ق.

نام گفتار و نگارنده در دیباچه آمده و می گوید: ترتیب یازده رساله را داده بودم: 1. قمریه، 2. محيي الأموات، 3. چرب و شیرین، 4. کنز المعاد، 5. مفاتیح الجنان، 6. تذكرة السالكين، 7. فقريه فخریه، 8 شوقيه ذوقيه، 9. کدوی مطيع قلندری، 11. هدایت نامه. اکنون مجموعه دیگری مشتمل بر انواع تحقیقات و نکات و رموز و اشارات جمع کرده و «سفينة السلوک» نامیده تا مجموع رسایل دوازده گردد. (احمد منزوی).

آغاز: بسمله الهی چندانکه تو دانائی ما نادانیم و چندانکه تو توانائی ما ناتوانيم ... چوناین بی بضاعت ... به سن ثلثين یازده ساله و کتاب کتاب اول قمریه دوم محو الموات ... یازدهم هدایت نامه ... خواست که مجموعه دیگر که مشتمل بر انواع تحقیقات و نکات و رموز و اشارات جمع کند و آن را سفينة السلوک نامد ... ای مقتدای ثقلین و نور حدقه کونین ... و قدوه اولیا و عمده انبیاء و حبیب خدا محمد مصطفی ... من بیچاره سودازده سرگردان نادان ... اما بعد چون این بی بضاعت قليل استطاعت خادم الاولیاء و محب العلماء ادهم القريشي الخنجالی توفیق تالیف و ترتیب یازده رساله و کتاب که: اول قمریه، دوم محيي الأموات، سیم چرب و شیرین، چهارم کنز المعاد، پنجم مفاتيح الجنان، ششم تذكرة السالكين، هفتم فقریه فخریه، هشتم شوقيه ذوقيه، نهم کدو مطبخ قلندری، دهم فتحيه، یازدهم هدایت نامه، باشد، یافته بود خواست که مجموعه دیگر که مشتمل بر انواع تحقیقات نکات و رموز و اشارات بود جمع کند و آن را سفينة السلوک نامد. تا دوازده گردد.

انجام: و اگر وصیت خاص خواهی نگر تا سخنی نگویی مگر خویشتن را چنان بینی که اگر سخن نگویی بسوزی. ای خداوند زمین و آسمان *** غرق دریای عطای تو جهان / رحم کن بر ما که کار از دست شد *** دل بقید آب و گل پا بست شد ... عزلتی هم آن زمان بی چند و چون *** در بهشت عدن خواهد شد درون / عزلتی خواهد گزید از خویشتن *** با تو خواهد بود او بی ما و من.

[فهرستواره منزوی 485/7].

1. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 249

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد صفی اصفهانی، تا: 1066ق؛ تملك: ابراهيم بن محمد در 1116؛ جلد: تیماج مشکی، 189 گ، 18 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 1 - 148].

2. همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 130/2

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست با عنوان «رساله عرفانی» آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1378].

3. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 3/ 130

آغاز: برابر؛ انجام: كلمة سه چیز در سه وقت بغایت مشکل است: اول بخشش در وقت قلت مال، دوم عفو در زمان قدرت، سوم پرهیز در زمان خلوت کلمة، آدم در زبان اهل عالم بدو صفت موصوفست ... سخنی را که چون گهر باشد *** جای بالای چشم و سر باشد / چشم حق بين طلب که حق بینی *** تا که باطل بحق نبگزینی.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1379].

• سفینه سلیمانی / سفرنامه / فارسی

safīne-ye solaymānī

تحویلدار، محمد ربيع بن محمد ابراهیم، ق 11 قمری

tahvīldār, mohammad rabīebn-e mohammad ebrāhīm (-17c)

از محمد ربيع بن محمد ابراهیم محرر سرکار تفنگچیان که از همراهان محمد حسین بیک غلام سرکار خاصه شریفه شاه سلیمان صفوی و سفیر او در دربار پادشاه سیام در سال های 1096-1093 بوده و واقعه نویسی این سفر به او برگزار شده بود.

این سفارت در پاسخ سفارت حاجی سلیم مازندرانی بوده است از طرف پادشاه سیام به سال 1093ق. این کتاب اخیرا به انگلیسی ترجمه و نشر شده است.

آغاز: سفینه سلیمانی که سیاحان محیط عبودت را از تصادم تلاطم افواج امواج بی کران سرگشتگی به ساحل نحات تواند رسانید ستایش و حمد و شکر بی انتهای پادشاهیست که فلک قدرتش مجموع موجودات را از دریای بی پایان عدم به کنار عرصه وجود کشانیده ... اما بعد بر صفحه عرض می انگارد. بنده رضيع ابن محمد ابراهيم محمد ربيع محرر سرکار تفنگچیان که در زمان ... شاه سلیمان الصفوی ... .

چاپ: مجله وحید، شماره 5، 7-1346ش، 237-241 و 396- 398.

[گفتار سهیلی خوانساری در مجله دانش 432/3 -437 تاریخ 4-1331 و سالنامه کشور ایران 18/99 -105 تاریخ 1324؛ مجله وحید ش 237/51 و 396/2؛ على مشیری در مجله کاوه جدید 2/49-52؛ عباس فاروقی در مرزهای دانش؛ نشریه 673/4؛ فهرست مردیت اونس ص 48 ش 6942 Or موزه بریتانیا؛ نسخه های منزوی 4038؛ دیباچه چاپ عباس فاروقی در 1356].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3696

آغاز: نهرهای عظیم و جنا گل پر بیم است؛ انجام: ارباب ایقان را باعث ازدیاد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 111 گ، 15 سطر، اندازه: 12/6×20/1 سم [ف: 3- 469].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6476- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 258].

• سفینه شعر / شعر / فارسی

safīne-ye šeʻr

حاوی یک مقدمه است در معنی و تأثیر شعر و منتخب اشعار فراوانی از شاعران مختلف متأخر و متقدم در قالب غزل و قطعه و رباعی، در موضوعات گوناگون (مدح و مطایبه و غیره)، با رعایت قافیه از نظر حروف تهجی از حرف «س» تا «ی» و در انتها حکایات منظومی در پند و اندرز آورده شده است. این کتاب در شناسنامه «جنگ» نامگذاری شده بود ولی چنان که در مقدمه مذکور است «سفینه» نام نهادیم. می گوید: «و اگر طبع کسی را در گفتن شعر قصور باشد قلب خود را به آن مسرور می دارد که از گنجینه دیگران لولوئی گزیند و از گلستان این و آن گلی چیند لهذا این بنده خاطی جانی عباس کاتب همدانی که خدایم از حسن خط حظ و بهره ارزانی داشته ... از هر نسخه هرچه را نخبه یافته در سفینه مخصوص درج و آن سفینه را به منزله گلزاری در مرج قرار داده و به عقیده خود طالبان ادب را في الحال و بالمآل تحفه آماده و گنجی نهاده است».

این سفینه مشتمل بر اشعار شاعران زیر می باشد: آذر بیگدلی، آزاد حبشی، آصفی هروی، آذری، آگاه قاجار، آشفته ایروانی، اختر گرجی، ابن یمین خراسانی (فریومدی)، انوری ابیوردی، اوحدی مراغه ای، ابوالفرج رونی، ارشدی سمرقندی، امیر همایون اسفراینی، امینی مشهدی، انور شیرازی، اشرف تبریزی، احمد جامی، ابوالقاسم شیرازی، اثير الدين اخسیکتی، ارزقی هروی، ابوذراعه جرجانی، احمد غزالی، الفت کردستانی، افسر قاجار، انیس اصفهانی، امین کاشانی، امیر خسرو دهلوی، اهلی شیرازی، اشراق اصفهانی، ادئی ایزدی، امتیازی نجفی، امیر سنه اردلانی، ابدال بلخی، ادیب صابر ترمذی، اشرفی سمرقندی، اثير الدين اومانی، امام قلیخان، امیدی طهرانی، ایلدرم بایزید، انورزید شیرازی، ابوالحسن خراقانی، اقدسی طوسی، اگهی یزدی، ادهم قزوینی، ابوالمعالی اصفهانی، انصاری قمی، امیر صالح جغتائی، امیر والهی قمی، اهلی جغتائی، اسیری اصفهانی، القاص میرزا صفوی، ابو سعید نیشابوری، احمد خان گیلانی، -

ادهم کاشانی، انیسی شاملو، اسمي هروی، اگه شیرازی، امیر بخارائی، اشتهای اصفهانی، اکبر اصفهانی، انور یزدی، ابوالفرج سگری، ابو یزید مظفری، ابو طاهر خاتونی، انصاری هروی، افضل الدين كاشانی، اسدی طوسی، بیانی کرمانی، بابا فغانی شیرازی، بیدل شیرازی، بساطی سمرقندی، بایزید بسطامی، بهار شیروانی، بدرالدين جاجرمی، بینوای اصفهانی، بیمار شیرازی، بیدل کرمانشهانی، بنای یزدی، بابا شهیدی قمی، بهرام بخارائی، بنایی هروی، بهار دارابی، باقر نطنزی، بلند اقبال شیرازی، بسحق شیرازی، بابا نصیبی گیلانی، باقی کرمانی، بسمل شیرازی، بهائی عاملی، بهار خراسانی، بندار رازی، بابا افضل، بدایعی بلخی، پرتو اصفهانی، پوربهای جامی، پریشان قراگوزلو، تمنای شیرازی، تاج الدین سرخسی، تسلی شیرازی، توحید شیرازی، تمکین شیروانی، تیمور افغان، تاج الدين تمرانشاه، تصنیفی جرفاد قانی، تاراج اصفهانی، تمکین شیرازی، تشبیهی کاشانی، جمال الدين اصفهانی، جدائی ساوه، جذبی کرد، جامی، جبلی غرجستانی، جهانشاه قاجار، جلال قاجار، جواد اصفهانی، جلال الدين محمد اكبر شاه، جمال الدین قزوینی، جسمی همدانی، جدائی افشار، جوهری تبریزی، جعفر بیگدلی، جعفری تبریزی، جاهی صفوی، جلال عضد یزدی، جلال جعفر فراهانی، چماقلو بارفروشی، چشمه ایروانی، حلمی اصفهانی، حسن نهاوندی، حزینی یزدی، حافظ شیرازی، حیدری، حسرت همدانی، حافظ حلوائی، حالتی ترکمان، حیدر هراتی، حیرتی تونی، حیایی کاشانی، حیرانی قمی، حیدری تبریزی، حسن غزنوی، حکیم سعید قمی، حاتم کاشانی، حسن دهلوی، حسن فراهانی، حاجت شیرازی، حریف خندقی، حیدر سبزواری، حسن بیک، حسن هندی، حزنی اصفهانی، حاوی سنندجی، خاقان قاجار، خیام نیشابوری، خموش طهرانی، خسائی نطنزی، خاقان محلاتی، خرسند شیرازی، خاور تبریزی، خواجوی کرمانی، خادم فارسی، خصالی کاشانی، خاوری شیرازی، خضری قزوینی، خلقی طهرانی، خاقانی شروانی، خواجه نصیرالدین طوسی، خرم شیرازی، خواری تبریزی، خیالی کاشانی، خادم اصفهانی، خسروی قاجار، خاطر مازندرانی، دولتشاه قاجار، درویش دهکی قزوینی، داوری کاشانی، داود اصفهانی، داوری شیرازی، دامی همدانی، دقایقی مروی، داعی قمی، درویش عبدالمجید، دانش مشهدی دارابی قاجار، داعی اصفهانی، درکی قمی، داعی شیرازی، دامی اصفهانی، دقیقی مروری، دولت قاجار، ذوقی ترکمان، ذكاء الملک متخلص به فروغی، ذهنی کاشانی، ذوقی بسطامی، ذوقی اصفهانی، روغنی استرابادی، رونق اصفهانی، راهب نائینی، رفیق اصفهانی، رضی الدین نیشابوری، روشن اصفهانی، رفیعی کاشانی، رضائی کاشانی، رونقی همدانی، رمزی کاشانی، رجائی اصفهانی، رفیع الدین قزوینی، رفیع الدین کرمانی رشیدی، کرمانی، رحیمی ترکمان، رونق کرمانی، رهی اصفهانی، رامی یزدی، رودکی، رفعت نهاوندی، ریاض بروجردی، رشید وطواط، راوی گروسی، زکی کاشغری، زرگر اصفهانی، زکی همدانی، زایر، زکی شیرازی، سعدی، سلطان قمی، سلمانی ساوجی، سوزنی سمرقندی، سدید الدین، سید محمد مشهدی، سیف الدین باخرزی، سایل طهرانی، ساغر شیرازی، سحری طهرانی، سنجر کاشانی، سالک اصفهانی، سلیم شاملو، سعدالدین جوینی، سيف الدين اعرج، سلطان قاجار، سامانی، سهیلی جغتائی، ساقی اصفهانی، سحاب اصفهانی، سیف الدین خوارزمی، سنائی غزنوی، سامانی شیرازی، سرهنگ تبریزی، سخائی اصفهانی، سعدالدین هروی، شفایی اصفهانی، شرقی قزوینی، شرفجهان قزوینی، شهاب ترشیزی، شهيد بلخی، شاپور طهرانی، شهره قاجار، شیدای اصفهانی، شرف الدین کرمانی، شأنی تکلو، شاه نظر اصفهانی، شیونی قاینی، شیدای کردستانی، شمس تبریزی، شجاع کاشانی، شکیب شیرازی، شاه رضای طهرانی، شاه نعمة الله کرمانی، شاپور قاجار، شمس الدين جوینی، شوکتی اصفهانی، شعوری نیشابوری، شاه طاهر قمی، شیخ نجم الدين، شاه کبود جامه، شاه طهماسب صفوی، شایق لرستانی، شرر بیگدلی، شوریده شیرازی، شرف الدین اصفهانی، شاه صفی طهرانی، شاه شجاع، شاه سنجان خافی، شرف قزوینی، شوکت شیرازی، شرف شیرازی، شوقی تبریزی، شهودی الاهیجی، شحنه مازندرانی، شرقی یزدی، شرف عراقی، شحنه خراسانی، شیخ محمود شبستری، صابر ترمذی، صافی اصفهانی، صحبت لاری، صباحی کاشانی، صادق ملا رجب، صبوح اصفهانی، صابر طهرانی، صفیری جونپوری، صفوة الدين قراختائی، صفائی نراقی، صهبای قمی، صالحی مشهدی، صوفی اصفهانی، صائب تبریزی، صفی نیشابوری، صیقلی بروجردی، صبوحی بدخشی، صبور کاشانی، ضمیری اصفهانی، ضیاء اصفهانی، ضیای آذربایجانی، طبیب اصفهانی، طرب شیرازی، طرزی افشاری، طایر شیرازی، طغرل قاجار، طراز یزدی، طوفان مازندرانی، طرب نائینی، طلعت اصفهانی، طيان کرمانی، طایر جرفاد قانی، طاهر انجدانی، طرفه محلاتی، طبعی قزوینی، طرفی تبریزی، طوطی آذربایجانی، طغرل سلجوقی، ظریف اصفهانی، ظهير الدین سرخسی، ظفر کرمانی، ظهير الدین فاریابی، ظهير الدین اصفهانی، ظهوری ترشیزی، عاشق اصفهانی، عذری بیگدلی، علی شطرنجی سمرقندی، عبید زاکانی، عرفی شیرازی، عارض اصفهانی، عصمت بخارائی، عمادی شهریاری، عین القضات همدانی، عنصری بلخی، عمیدی دیلمی، عتابی تکلو، عاشقی سیستانی، عشرتی اصفهانی، عتیقی تبریزی، عمادی طهرانی، عتابی جرفادقانی، عطار نیشابوری، عبدالله مروارید، علائی، عالی شیرازی، علائی آشتیانی، عهدی ساوه، عماد فقيه کرمانی، عشرتی یزدی، عبدالباقی تبریزی، علی سمرقندی، عرشی تلکو، عبدالعزیز رکستانی، علی همدانی، عنقای اصفهانی، عصار تبریزی، عسجدی مروزی، عمعق بخارائی، عبدالخالق غجدوانی، عزیز لاهیجی، عارضی قمی، عزیز قزوینی، عبدالعزيز -

ترکستانی، علاءالدوله، عتیقی سمرقندی، عذری تبریزی، عمادی الر، غياث شیرازی، غیرت اصفهانی، غبار رازی، غیرت خراسانی، غالب خوزستانی، غزالی مشهدی، غیاثی استرابادی، غضنفر قمی، غالب طهرانی، غالب اصفهانی، فغفور لاهیجی، فارغی استرابادی، فنایی جغتائی، فردوسی، فسوی تبریزی، فدائی کرمانی، فدائی لاهیجی، فخرى قاجار، فخر الدين هراتی، قریب اصفهانی، فروغی بسطامی، فصیحی هراتی، فصیحی تبریزی، فیاض لاهیجی، فنایی مشهدی، فیضی دکنی، فتوحی مروزی، فرهنگ شیرازی، فارغی شیرازی، فروغ الدین اصفهانی، فکری اصفهانی، فخر الدین کرمانی، فرخی سیستانی، فخری ایروانی، فرهنگی اصفهانی، فهمی کاشانی، فخر رازی، فسونی تبریزی، قطبی جنابذی، قدسی مشهدی، قمری آملی، قطران تبریزی، قاآنی شیرازی، قاضی یحیی گیلانی، قابوس وشمگیر، قیدی شیرازی، قراری گیلانی، قتالی اور گنجی، قتالی خوارزمی، کلیم کاشانی، کمال الدین اصفهانی، کلامی اصفهانی، کمال سبزواری، کسائی مروزی، کمال الدین مسعود خجندی، کوکب شیرازی، کوهی شیرازی، کوکب خراسانی، کاوس دیلمی، کاتبی ترشیزی، کاتب همدانی (كاتب و جامع نسخه)، گلشن شیرازی، گلخنی قمی، لسانی شیرازی، لبيبي خراسانی، لطف الله نیشابوری، لطفی نیشابوری، مشتاق اصفهانی، مقصود کاشانی، مستوره کردستانی، محسن مشهدی، مولی اصفهانی، منظر اصفهانی، مصور مشهدی، مسیح کاشانی، مجمر اصفهانی، مکتبی شیرازی، معنوی بخارایی، مایل افشار، مهستی گنجوی، مکنون گرجی، مانی تکلو، مظهر تبریزی، مسعود سعد سلمان، مظفر کاشانی، میرزا ابوالقاسم فندرسکی، محتشم کاشانی، مخزن کرمانشهائی، منصف قاجار، میلی ترک، میر حضوری قمی، مقصود قرابوغه، مولوی، مقصدی ساوه، میر اصلی قمی، مایل اصفهانی، میلی خجندی، میر صیدی همدانی، مخلص شیرازی، ملک قمی، موسوی خراسانی، ملابيخود جنابذی، محمد قتلغشاه هندوستانی، میرزا سلمان، ملا شمس الدین کرتی محمد غزالی، منعم شیرازی، محمود قاجار، معینی جوینی، میر صبری، میر مقبول قمی، ملکی تویسرکانی، موالی لاری، موالی تونی، محمد رضا پاشا، ملک الشعرا بهار، مجدالدین همگر شیرازی، مختاری غزنوی، مردمی مشهدی، محمد قلیخان کازرونی، منوچهری دامغانی، مشرب عرب عامری، محمي الاری، مظهر گجراتی، مقبل لشکر، منجیک ترمذی، منصور رازی، مونس اصفهانی، ملا مراد قزوینی، منظور شیرازی، ملکی سرکانی، محرم یزدی، مظهر کشمیری، محیط فراهانی، مایل فارسی، مشفق شیرازی، مؤیدالدین نسفی، میرزا ابوالقاسم کابلی، معین الدین، میر حضور کاشانی، مجير الدین بیلقانی، مسیب خان تکلو، مسیحی تبریزی، معزی سمرقندی، مؤمن یزدی، میر حسینی غزنوی. -نصیب اصفهانی، نقی گلپایگانی، نظیری نیشابوری، نیازی صفوی، نزاری قهستانی، نورالدين محمد زیدری، ناظر کازرونی، نظام استرابادی، نیکی اصفهانی، نوری اصفهانی، نافع قمی، نثاری تبریزی، نادم لاهیجی، نظام اصفهانی، نشاطی هزار جریبی، نظامی گنجوی، نصرت اردبیلی، ناصر نجفی، نظام شیرازی، ناصر خسرو علوی، نعمت فسائی، نصیر الدین اصفهانی، نشاط قمی، نعمت شیرازی، نظامی عروضی، نجاتی مشهدی، نیاز شیرازی، نشاط اصفهانی، نصرت گیلانی، ندائی نیشابوری، نورعلیشاه اصفهانی، ناظر مازندرانی نشاطی گرجی، نصیر همدانی، وفایی تفرشی، وحشی بافقی، وصالی مازندرانی، وقار شیرازی، ولی دشت بیاضی، وصال شیرازی، والی کردستانی، وصاف قاجار، وفای قمی، واحد جرفادقانی، وامق اصفهانی، واله لگزی، وحشت بختیاری، وفایی یزدی، وحدت هندوستانی، واعظی بلخی، واله داغستانی، هجری تفرشی، هاتف اصفهانی، هدایت طبرستانی، هلاکی همدانی، هلالی جغتائی، همای مروزی، هلاکو خان قاجار، هجری خراسانی، همام تبریزی، هجری قمی. همایون اصفهانی، همایون اسفراینی، همای نیشابوری، همایون شاه گورکانی، هاتفی جامی، پارک قزوینی، یعقوب ساوجی، یوسف کرجی، یاری اصفهانی، یغمای جندقی، یقین لاهیجی، یوسف طبرستانی.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15905

آغاز: بسمله، الحمدلله الذي بدأ بالاحسان و بدع خلق الانسان ... و بعد شعر در لغت بمعنی فهم و دانائی؛ انجام: خروس سحر چون بر آرد خروش چرا بلبل مست گردد خموش.

خط: شکسته نستعلیق و ثلث، كا: عباس کاتب همدانی، تا: قرن 14؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 128 گ، سطور چلیپایی سه ستون، اندازه: 13×20 سم [ف: 17 - 295].

• السفينة الشعرية / ادبیات /عربی

as-safīnat-uš šiʻrīya

مجموعه نفیسی است، گرد آمده از اشعار عربی که با مدایح اهل بیت (علیهم السَّلَامُ) آغاز شده و با مطالب گوناگون ادامه یافته است. در این مجموعه اشعاری از «شیخ هادي بن احمد نحوی» و دیگر اعراب از خاندان او آورده شده است، و هم چنین چند قطعه، منسوب به ائمه (علیهم السَّلَامُ) و قطعه ای نیز، از حضرت «ابو طالب» (علیه السَّلَامُ) آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14323/1

آغاز: مِنْ أَبِي نُوَاسٍ (رَحِمَهُ اللَّهُ علیه) مِمَّا أَنْشَدَهُ بِحَضْرَةِ الرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ روحی لَهُ الْفِدَاءُ وَ التخميس لِلشَّيْخِ هَادِيَ بْنِ احْمَدِ النَّحْوِيِّ، طَابَ ثراهم جَعَلَ الْجَنَّةِ ... يا سَادَةُ شَرَفُ الدُّنْيَا جنابهم، انجام: الطَّاهِرُ المنتحب الْمَرْضَى عَلَى اشْتَقَّ مِنِ الْعُلى.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1295ق؛ کاغذ: فرنگی، 25 گ (1-25)، -

اندازه: 8×19 سم [ف: 36 - 193].

• سفینه شمسا / شعر / فارسی

safīne-ye samsā

شمسا محمد خان، ق 11 قمری

šamsā mohammad xān (-17c)

جنگ اشعاری است که شما در آن خطوط شکسته نویسان و خوشنویسان عصر خود را جمع آوری نموده است. متأسفانه نام اغلب کاتبان ذکر نشده است. موضوعات و مطالب این جنگ عبارت است از اشعاری از شعرا و رقعات و نامه هایی از ادبا و چند مثنوی و رساله بدین ترتیب: 1. چند بیت از سعدی شیرازی به خط علی اصغر همدانی تحریر سال 1212ق؛ 2. دیباچه سفینه؛ شاملو، مرتضی بن حسن؛ 3. ساقی نامه شوکتی؛ شوکت اصفهانی، ابراهیم؛ 4. اشعاری از: میرزا علی قلی خان شاملو، به خط محمد حسین تحریر ذیقعده 1058 در هرات، میرزا جلال، نصیرای همدانی، فصیحی انصاری، کلیم، يوسف شاملو بیک، اقدسی، یادداشت و بیتی از محمد عیسی گرمرودی من محال تبریز که در حضور ملا خلیل در جمادی الثانی 1268ق نوشته است، عرفی؛ 5. آمار عمارات؛ 6. دیوان محوی اردبیلی؛ 7. نامه علمای ماوراء النهر به سادات مشهد و جواب آن؛ 8 مسوده قبضی که میرزا محمد علی به محسنای قلندر نوشته، رقعه رخصت مولانا عبدالوهاب به مکه، رقعه رخصت مولانا اهلی به جانب مکه معظمه، نشان امیر سید احمد در باب تولیت اوقاف، نشان نظام الدین احمد برلاس، مینیاتور آب و رنگ شامل عکس دو زن؛ 9. دیوان حسن شاملو؛ 10. قضا و قدر؛ سلیم تهرانی، محمد قلی؛ 11، مثنوی شکست دست؛ کلیم کاشانی؛ 12. سوز و گداز نوعی؛ نوعی خبوشانی، محمد رضا؛ 13. قصيدة ترجمة الشوق = هراس و مماس؛ عرفی شیرازی، جمال الدين محمد؛ 14. نشان امیر محمد یزنین؛ 15. حسن و عشق = صحت و مرض؛ فضولی بغدادی، محمد بن سليمان؛ 16. علاوه بر مطالب فوق در سفینه زیر اشعاری از شاعران زیر آمده است: میرزا جلال، مظفر حسین کاشی، نصیرای همدانی، میر ابوالحسن، فصیحی انصاری، کلیم، يوسف شاملو بیک، اقدسی، جامی، محمد بن احمد، اثير الدین، ملا زاده، فخر الدين، غزالی، خاقانی، احمد بن مؤید، رباعی از ابوالقاسم در وصف اصفهان، اشعاری از محمد رودکی، مهستی، کثیری، میر سید محمد ولد شاه قاسم، خواجه محمد طاهر، عندلیب، امیر زین العابدین، خواجکی، محمد صادق، امیر شمس الدین، مولانا نصیری، امیر قاضی، رشکی همدانی، سید محمد نوربخش، عبد الغني، ملک بونی، بزمی، مسعود، ملا محمد عصار در تعریف قلعه، عبید زاکانی، بدیعی، ابو بکر بجلی، میر عبدالباقی، فکاری، قاضی بیضاوی، حیدری، شیخ شهاب الدين، تذروی، خواجه همام، امین الدین، اثير الدين استکی، جمالا کازرونی، مجير الدین سلطانی، از خسرو و شیرین میرزا قاسم جنابذی، کمال اسماعيل، شاپور فریدی، از خسرو و شیرین ملا عبدی، از شاهنامه اسدی، از شاهنامه فردوسی، صائب، نظیری، میر کمال الدین حسین، محمد قلی سلیم، نظامی، غزلی بی نقطه از بدر الدين جاجرمی، قاسم بیک حالتی، نجاتی، بابا افضل کاشی، میر صیدی، میر والهی، شیخ اوحدی، جمالای دهدشتی، قدسی سنه 1049، شعری از راقم جنگ، ملا ظهوری، میرزا ملک، میر معصوم، محوی اردبیلی، محمد رضا فکری، فغفور لاهیجی، حکیم رکنا، ناظم هروی، شرح حال خواجه علاء الدين صانعی و سید شمس الدين محمد زبدخانی، طالب آملی، ولی، ملا اوجی، نصرت، قصیده شانی تکلو، در تعریف مرقع شاه جهان از گفتار ابو طالب کلیم، فهمی، اختری، محبی شاملو، قصه هایی از مثنوی، اشعاری از حسن، صائب. حکایات و مطالبی به نثر از جمله هجو سلمان ساوجی درباره عبید زاکانی، دیباچه عقد نامچه، نعت رسول (صلی الله علیه وسلم) از کلام جامی. هجو حمار شاعر، سید محمد جامه باف، محمد على سالک، ملک سعید خلخالی، میر جعفر کاشی، نادم گیلانی، نظیری نیشابوری، خواجه آصفی نیشابوری، عماد فقيه، نظام الملک، وصال شیرازی، سراج الدین، صفي الدين يزدی، ابو نصر محمد بصره ای، محمد بن عبدالعزیز کوفه ای، میر عزمی، شیخ عطار، قاسم ارسلان، درویش نظام، محمد هاشم، نادری، رضی الدین، ملا مؤمن حسینی، سیفی، کاتبی، شمس الدين ذاتی، عمر خیام، سید جلال عضد یزدی، ملا لطف الله، خواجه حسین ثنایی، میرزا جان، قنبری، شاه غیاث الدین عبدالعلی، محمد شرفی، آگهی، معینی، خواجه غياث نقشبند، شوقی، وحشی، کسوتی، ملا حسن على، نجدی، عشرتی یزدی، میر محمد باقر، امینی، مایلی، فغانی، فضل الله اوصاف، مجد همگر، ضیاء الدین فارسی، رفیع مرزبان ف ابو اسحق، میر فارغی، میر مرتضی شریفی، شریف، ملک قاسم نقاش، یاری محرر، ملهمی، ابراهیم خان، عادل شاه، قدری، صدرالدین، پرتوی، داعی، رازی، اوحدالدین کرمانی، اسیری، ابوالفرج، میر صافی، شاه جهانگیر هاشمی، حکیم سنایی، جنونی، خواجه حسن، محمد شاه انسی، میرزا عزیز خان اعظم، وحشتی، امیر خسرو، ابو سعید ابوالخير، حسن عنصری، ظهير فاریابی، ابو علی سینا، رشید وطواط، شمس الدین باقلانی، انوری، میرزا کامران، میر سید علی منصور، قاسم خان موجی، نیازی، ندیمی، ضياء الدين محمود، عادلی، تبری، ملا بدخشی، حافظ خطیب، میرزا علی بیک، ادیب صابر، باقی، علی بن اسد، ملک شمال الدین، خواجه عبدالله انصاری، نامی، محمد امین مستغنی، عزیزی، حنظله باوغی، عبدالواسع جبلی، خواجه زاده، یوسف خان، غیوری، میر امانی، حمیدی، مظهری، واصلی، عالم، ملا امامی، رکن صاین، فخر الدين خالد، میرم سیاه، بابا علیشاه، ملا بنایی، نوری رندانی، شاه سنجان، شاه شجاع، تاج الدين اسماعيل، سيف الدين باخرزی، فرقی، نصرت، سقایی، میرزا رضی، مؤمن حسين، سحابی نجفی، اختری، صائب -

تبریزی، میر نجات، مولوی (رومی)، حکیم عارف، طراز یزدی، بهاء الدين بغدادی، مسعود سعد سلمان، استاد محمد رضا، ابو نصر محمد بصره ای، زمانا مشهور، زمانا راضی، حقی خوانساری، میر سید محمد نجفی عتابی، درویش نظام، اقدسی، قاسم ارسلان، نقی پریزاد، الفتى، نادری، عبدالعلی، شیخ روزبهان شیرازی، میر محمد باقر، عبدی ابرقوهي، سعد گل، ملا جلال دوانی، عشرتی یزدی، میر فارغی، علاءالدوله سمنانی، درویش حسین سالک، ملک قاسم نقاش، کمال ابن غیاث، طبال بمی، عماد فقيه، ملا غیرتی، عادل شاه، ابراهیم خان، شرف الدين محمد فراهی، عاشقی، حکیم عثمان مختاری، یعقوب چرخی، عبدالحق، شیخ فیضی، خرم شاه، شیخ جمالی، شاه جهانگیر هاشمی، على المنجم، بدیع تر کو.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14179

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، به خط خوشنویسان مختلف، مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، با یک تصویر که نقاش باشی آن را ترسیم کرده، در برگ «61ر» نقوش مذهب مرصع در داخل کتیبه؛ جلد: تیماج، سرخ، ضربی، ترنج با سر با زمینه مذهب، مجدول، 125 گ، سطور چلیپایی، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 38 - 225].

• سفینه صامت / گوناگون / فارسی

safine-ye sāmet

سفینه ای است که به وسیله محمد صادق بروجردی متخلص به صامت جمع آوری و تحریر شده است. در آخر سفينه قصیدهای است از میرزا علی مردان مازندرانی متخلص به خرد متوفای 1098ق (فرهنگ سخنوران 188) در وصف این سفینه و جمع کننده آن، در این قصیده از مرتضی قلی خان حاکم وقت نیز یاد شده است. اشعار و مثنوی های مندرج در این سفینه عبارتند از: 1. قصيده عرفی شیرازی؛ 2. فرهاد و شیرین؛ 3. قاصد صبا؛ 4. محمود و ایاز؛ 5. يوسف و زلیخا؛ 6. اشعار سعدی؛ 7. اشعار جامی؛ 8 لیلی و مجنون؛ 9. اشعار فضولی؛ 10. غزلی از حافظ؛ 11. دیباچه بياض امامقلی میرزا؛ 12. بحر طویل؛ 13. غزلیات حافظ شیرازی؛ 14. حکایت حضرت یوسف با مصریان، حکایت گفتگوی مجنون، حکایت پادشاه؛ 15. غزلیات مثمن از کلام میر مشتاق؛ 17. غزلیات مخلص کاشی؛ 18. غزلیات عاشق؛ 19. اشعار محتشم؛ 20. رباعیات باباطاهر؛ 21. غزلیات، رباعیات و قطعات: در این بخش اشعاری از شعرای گوناگون درج شده بدین ترتیب: قطعه ای از نظامی، غزلیاتی از فغانی، غزلیات مشتاق، غزلیات ملا محسن فيض، غزلیات عراقی، غزلیات طوفان، غزلیات رفیق، غزلیات مشتاق، غزلیات نظیری، اشعار کمال الدین خجندی، غزلیات قصاب، غزلیات کلیم، غزلیات مشتاق، غزلیات نظیری، غزلیات میرزا عبدالباقی طبیب، غزلیات کلیم، غزلیات مولوی، غزلیات هاتف، غزلیات مشتاق، مخمس قصاب، قطعه ای از وحشی، قطعه ای از آقالر بیک متخلص به برهان، غزلیات نظامی، غزلیات شوکت بخارایی، غزلیات مشتاق، غزلیات طالب آملی، غزلیات میر کرمانی، غزلیات مجذوب، غزلیات عراقی، غزلیات مغربی، غزلیات طوفان، غزلیات شاهی، غزلیات خرد، غزلی از آقا تقی صبا، غزلی از عرفی، غزلی از صدی طهرانی، غزلی از فریدون، دو غزل از رفیق، غزلی از شوکت بخارایی، غزلی از آذر، غزلی از مشتاق، غزلی از مولی، غزلی از فایضی، غزلی از مشتاق، غزلی از یاری تبریزی، غزلی از واله، غزلی از وحشی، غزلی از قصاب، غزلی از خرد، غزلی از مولوی، رباعیات میرزا محمد نصير، رباعیات میرزا ابوالقاسم هجری، رباعیات خرد، رباعیات [؟]، رباعیات بهرام میرزا، رباعیات میرزا طوفان، رباعیات مشتاق، رباعیات عاشق، رباعیات حافظ، رباعیات میرزا جعفر راهب اصفهانی، رباعيات سلمان ساوجی، رباعیات سراج الدين قمری، رباعيات فضولی، رباعیات خیام، رباعیات ابوسعید، رباعیات خیام، قطعه ای ابن حسام هروی، قطعه ای از عراقی، 22. قصیدهای از میرزا علیمردان مازندرانی متلخص به خرد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13463

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ از این سفینه صفحات 569 تا 577 افتاده است. هم چنین صفحات 408 تا 412 و 421 تا 429 از متن و صفحه 445 تا آخر از حواشی سفید مانده است؛ مجدول مذهب مرصع محرر، دارای دو سرلوح مزدوج مذهب مرصع جلد: تیماج، مشکی مذهب، 296گ، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 36- 408].

• سفینه صائب / شعر / فارسی

safīne-ye sā’eb

صائب تبریزی، محمد علی بن عبدالرحیم، 1016؟ - 1086؟ قمری

(1676 - 1608) sā’eb-e tabrīzī, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-or-rahīm

تاریخ تأليف: ربيع الثانی 1080ق؛ محل تالیف: عباس آباد اصفهان.

اشعاری از 279 شاعر انتخاب و به درخواست شخصی - که نام وی در مجموعه حاضر محو شده - گرد آوری نموده است. نام این شاعران در سفینه حاضر است: شیخ آذری، میرزا جعفر آصف خان، ملا آصفی، سلطان ابراهیم میرزا، ابو تراب بیگ، اثير اومانی، اثير اخسیکتی، ادیب صابر، ولی اردستانی، میر محمد مؤمن استر آبادی، میرزا اسد بیگ، حکیم اسدی، میر همایون اسفراینی، امیر شاهی هروی، سید حسن اشرفی سمرقندی، اقدسی مشهدی، امینا نجفی، شاه قاسم انوار، حکیم -

انوری، انیسی شاملو، او جی نطنزی، اوحدی، اهلی خراسانی، اهلی شیرازی، بابا فغانی شیرازی، بابر قلندر، میرزا باقر، باقری هروی، بسحق اطعمه، بنایی هروی، پسر ظفر خان، میرزا رحیم تبریزی، محمد مؤمن بیک ترکمان، شانی تکلو، جامی، عبدالواسع جبلی، نجیب الدین جرفاد قانی، جسمی، حاتم کاشی، حاجی حسین خان، حاذق، قاسم بیک حالتی، حامد، حریفی حریقی مقصدی، حزنی اصفهانی، حسن خان، میر جلال الدين حسین، حقیری بربری، خاقانی، خالد بن ربيع، خان امانی، باقر خرده، خرده کاشی، حسین بیک خروشی، خسرو، حیدر خصالی، خضری قزوینی، خواجه شعيب، خوازی تبریزی، خیالی گیلانی، درکی قمی، حسن دهلوی، ذوقی تونی، محمد قاسم رازی، کلب حسین راغب، رشکی، رضایی کاشی، آقا رضی، محمد رفیعی واعظ، رکنا، روحانی، رودکی، ابوالفرج رونی، زکی همدانی، زمانا مشهور، زمانا نقاش، زمانی یزدی، سالک قزوینی، ساوجی، سلمان، سحابی، سدید الدین، سرابله هندی، عالم بیک سروری، سروری کاشانی، سعدی، میرزا سعید، میرزا سعید حکیم، سلطان علی بیک، سلمان ساوجی، محمد قلی سلیم، سنایی، محب على سندی، سوزنی، سوزنی جدالی، سیری جرفاد قانی، شاه نعمت الله ولی، شجاع کاشی، شراری همدانی، اکمل شرفی، شرمی، شریف تبریزی، علی شطرنجی، شفایی، شکونی جرفاد قانی، شکیبی اصفهانی، شمسا صفير، شهیدی قمی، شیدای هندی، عزالدین شیروانی، ادیب صابر، صبوری تبریزی، صرفی ساوجی، محمد صوفی، ضمیری اصفهانی، طالب آملی، آقا طاهر، ابوسعید طایی، طبعی قزوینی، طوفی تبریزی، محمد مقیم طهرانی، حیدر طهماسبی کاشی، ظریفی، ظفر خان، ظهوری ترشیزی، ظهير فاریابی، عارف حسینی، عاملی بلخی، جمال الدين عبد الرزاق، حسن بیک عجزی، عجیبی خورجانی، عراقی، عرشی، عرفی شیرازی، غضایری رازی، عطار، عقيقى لامعی، على نقی (تقی)، عماد فقيه، عمادی، عمادی شهریاری، عمعق، محمد رضا عنوان تبریزی، عنصری، عهدی، غازی قلندر، غروری کاشی، غزالی مشهدی، ابورجاء غزنوی، سید حسن غزنوی، غیرتی شیروانی، حسین بیک فارغ تبریزی، ظهیر فاریابی، فتحی اردستانی، میر ابوالحسن فراهانی، فرخی، فردوسی، آقا شاپور فریبی، محمود بیک فسونی، فصلی جرفاد قانی، فصیحی تبریزی، فضولی بغدادی، قاضی احمد فکاری سبزواری، محمد رضا فکری، فهمی کاشی، قادری هندی، قاسم خان، قاسمی اردستانی، قاضی نور، قبلان بیک، محمد جان قدسی، قراری گیلانی، محمد امین قزوینی، شرف جهان قزوینی، قطران، سراج الدين قمری، سلطان محمد قمی، عبدالرزاق قمی، ملا ملک قمی، میرزا بیک قمی، قوسی تبریزی، قیدی شیرازی، کاتبی، ابوالقاسم کازرونی، ضياء الدين محمد کاشی، محمد قاسم کاشی، کاکا قزوینی، سعد کافی بخاری، کافی ظفر همدانی، کاهی سبزواری، قاسم بیک کاهی، میرزا مقیم کتابدار، حسن بیک کرامی، کلاهی بهاری داعی، غضنفر كلماری، ابو طالب کلیم، کمال اسماعيل، كمال خجندی، کمالی سبزواری، فخر گورکانی، بابا نصیبی گیلانی، قاضی یحیی لاهیجی، لسانی شیرازی، مجد همگر، مجیر بیلقانی، محتشم کاشی، حکیم میرزا محمد، محمد فصیح، میر شجاع الدین محمود، عبدالعلی محوی، عثمان مختاری، مرتضی قلی سلطان، حکیم کایی بن على مروزی، آقا رضي مسرور، مسعود سعد سلمان، میرزا ولی علی، مظهر، معزی، میر حیدر معمایی، مکتبی شیرازی، ملکی سرکانی، ملهمی تبریزی، منصف، منوچهری، موبد بلخی، مولوی، میر اشکی، میر الهی همدانی، میر بدیعی تونی، میر برهان، مرير تشبیهی، میر محمد مین میر جمله، میر حضوری، میر حضوری قمی، میرزا جانی عزتی، میرزا حلال، میرزا نظام شیرازی، میر سنجر کاشی، میر شوقی، میر صبرای اصفهانی، میر صیدی، میر عبدالغنی، میر عقیل همدانی، علی شیر نوائی، میرزا فصیحی، میر مجتبی، میر معصوم کاشی، میر والهی قمی، نادم لاهیجی، حجت ملک خراسان ناصر، ناصح تبریزی، ناظم هروی، نثاری، نزاری قهستانی، نسلی شیرازی، نصیبی، نوربخشی، ابراهیم حسین نصیری، نظیری نیشابوری، نطقی نیشابوری، نظامی نظیر مشهدی، رشیدی نورس قزوینی، نوعی خبوشانی، رضی الدین نیشابوری، نیک اصفهانی، ابوبکر محمد واعظ بلخی، میرزا حسن واهب، وحشی، وحشی جوشقانی، میرزا محمد طاهر وحید، رشید الدین وطواط، وقوعی تبریزی، ولی دشت بیاضی، هاتف قزوینی، هجری قمی، هلاکی، هلالی، ملا رشید یزدجردی، یوسف بیک.

اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 653

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ یادداشتی با مهر بیضوی که کتاب را یغما به سال 1265 به وي هبه نموده؛ یادداشتی از اسماعیل هنر به سال 1315؛ تملک: شاهزاده امیر تومان جهانسوز میرزا؛ جلد: تیماج قرمز، 274 گ، سطور چلیپایی، اندازه: 12/5×25/5 سم [ف: 2 - 503].

• سفينة العارفين في معرفة أصول الدين / کلام و اعتقادات / فارسی

safīnat-ol ‘ārefīn fī ma‘refat-e osūl-ed-dīn

ورنوسفادرانی، محمد اشرف بن حیدر علی، - 1135 قمری

(1723-) varnūsfāderānī, mohammad ašraf ebn-e heydar ‘alī

تاریخ تأليف: سه شنبه شوال 1134ق؛ محل تأليف: اصفهان.

در اصول دین به روشی استدلالی و برای فهم فارسی زبانان. فهرست مطالب چنین است: مقدمه: در اولین واجب بر مكلف؛ مقاله 1. اثبات صانع، دارای چهار فصل؛ مقاله 2. نبوت، دارای -

هفت فصل؛ مقاله 3. امامت، دارای هجده فصل؛ مقاله 4. معاد، دارای چهارده فصل؛ خاتمه: در مذاهب صوفيه.

آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... أما بعد بر اصحاب اذهان صافيه و افکار زاکیه پوشیده و مخفی نیست که اجماع کافه علما منعقد است بروجوب معرفت الله تعالی.

انجام: اما باید دانست که به مجرد آنکه کسی را صوفی گویند ... مادام که علم بر سوء حال و فساد اعتقاد او بهم نرسانند لعن نباید نموده و كان الفراغ ... .

[فهرستواره منزوی 348/9].

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3687/1- 19/17

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 128 گ، 25 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 4 - 2310].

• سفینه عشرت / تراجم / فارسی

safīne-ye ‘ešrat

تهران، مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: 152- عکسی

در کاداس. تذكره شاعران؛ بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 262 گ [جنگ: 1- 460].

• سفینه عقیلی / ادبیات / فارسی

safīne-ye ‘aqīlī

عقیلی استر آبادی، حاجی میرزا خان، ق 11 قمری

aqīlī estarābādī, hājī mīrzā xān (-17c)

مجموعه مهم و نفیسی است که مؤلف و فرزندش شمس الدين محمد، از آثار ادبا و دانشمندان جمع آوری نموده اند. در این سفینه دستخط عده زیادی از معاصرین مؤلف موجود است که به درخواست وی مطالبی را در آن نوشته اند. فهرست وسایل و مطالب مندرج در این سفینه چنین است: 1. سراج منیر؛ 2. مناسک حج؛ 3. رباعی از محمد بديع فسایی؛ 4. بحر چهارده پاره؛ 5. داستانی از سلطان محمود؛ 6. داستان بلوهر و بوذاسف؛ 7. تعریف کشمیر؛ 8 دو نامه از ملاطغرای مشهدی؛ 9. آشوب نامه؛ 10. مثنوی دریا بار؛ 11. مطلبی در پند و اندرز از جامع جنگ که در 2 محرم 1093 در هند نوشته است؛ 12. قصیده ای از صابر اصفهانی؛ 13. قصيده و اشعاری؛ 14. دو غزل از غنی کشمیری و صائب؛ 15. نان و حلوا؛ 16. نامه ای از عبدالله قطب محی؛ 17. اشعاری از: صائب، نجات حسینی، عبد الله، على اکبر هرنس، ملا وقاری، علوی حسینی، مسعود دشتی، ابوتراب بیگ غلام، خادم همدانی، ایمان، ملا بهرام بیانی، صامت، سابق، حاج محمد گیلانی، واصل گیلانی، غنی کشمیری، وحید، میر ابو البقاء 18. نقل عشاق؛ 19. منشآت آقا حسین خوانساری؛ 20. گلشن آرا؛ 21. شعری از محمد یوسف قزوینی به خط خودش؛ 22. شعری از میرزا رشیدا؛ 23. شعری از میر سید علی مهرب عرب؛ 24. شعری از صفی قلی بیک، 25. رقعه میرزا صائب؛ 26. بحر طویل؛ 27. بحر طویل؛ 28. شعری از صائب؛ 29. رقعه ای از رضیه به میرزا طاهر نصر آبادی نوشته؛ 30. شعری از کلیم کاشانی؛ 31. قصیده ای از میرزا علی رضا تجلی اردکانی؛ 32. شعری از میر صیدی تهرانی؛ 33. لوایح؛ 34. غزلی از وحید؛ 35. شعر از نجيب و وارسته؟ 36. ساقی نامه؛ 37. مثنوی حکیم کوثری؛ 38. شعری از محمد یوسف حسینی جنابذی؛ 39. شعری از عظیمای نیشابوری؛ 40. شعری از صائب؛ 41. دیباچه بیاض در سال 1090 نوشته شده است؛ 42. غزلی از نعیم به خط خودش که در شوال 1106 به درخواست میرزا شمس الدين محمد نوشته است؛ 43. شعری از صائب به خط ابوالفضايل اصفهانی؛ 44. رقعه نصیرای همدانی که به میرزا معین میر آب نوشته؛ 45. رقعه شاه جهان که برای علی مردان خان نوشته؛ 46. شعری از میرنجات و حکایت جوان عاشق در بغداد و داستان ارباب و غلام که محمد اسماعيل جابری انصاری در 7 رجب 1095 در احمدنگر به درخواست صاحب سفینه نوشته است؛ 47. داستان آهنگر ارمنی به خط ابو علی شهیر به محمد نصیر که به خواهش میر فخرالدین محمد نگاشته است؛ 48. مطلبی درباره توبه به خط محمد حسین در بلده احمدنگر که در سال 1095 به خواهش صاحب سفینه نوشته است؛ 49. حدیثی به نقل از حلية المتقين؛ 50. شعری از ملاقاسم مشهدی؛ 51. حدیثی از حضرت پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ)؛ 52. مطلبی از سلطان محمود ملقب به امیر جلال که در 8 آذر 1322 به جنگ اضافه نموده است؛ 53. مطلبی از قادر خان شاملو که در 28 صفر 1362 در مورد مسائل ایران به سفینه اضافه نموده است؛ 54. قصيده ملا علی رضا تجلی ادر کانی (فارسی)؛ 55. قدغن شراب ؛ 56. بهاریه؛ 57. قصيده مسدس از مهری عرب؛ 58. رقعه ای از محمد حسین معلوم تبریزی (پدر محمد تقی، کاتب این رقعه و شعر بعدی) که به شاه رضا در طلب سرمه نوشته است؛ 59. شعری از سید علی خان جواهر رقم به خط محمد تقی بن محمد حسین معلوم تبریزی که در اورنگ آباد اواخر شوال 1097 نوشته است؛ 60. انوار المشارق؛ 61. گلشن خیال؛ 62. فتح نامه سلطان محمد معظم بهادرشاه عالم؛ 63. مثنوی؛ 64. نان و حلوای شیخ بهایی؛ 65. اشعاری از صائب؛ 66. حدیثی که ملاحسن فارسی از کتاب عوالی اللئالی نقل و به فارسی ترجمه نموده است؛ 67. رقعه؛ 68۔ منشآت میرزا ابوتراب به خط محمد مقیم بن محمد حسین مرعشی مازندرانی که در روز پنج شنبه 15 ربیع الاول در احمدنگر نوشته است؛ 69. ترجمه رسالة الندامة في زاد الآخرة؛ 70. میرزایی نامه؛ 71. قطعه ای از شاهنامه فردوسی درباره داستان رزم رستم با افراسیاب، که بعدا به سفینه اضافه شده است؛ 72. رباعیات کمال؛ 73. رباعیات سبحانی؛ 74. رباعیات طالب کلیم؛ -

75. رباعیات صایب؛ 76. شعری از کلیم و نظیری به خط محمد شریف که به درخواست صاحب سفينه (حاجی میرزاخان استر آبادی) نوشته است؛ 77. شعری از میرزا جلال الدین اسیر به خط محمد باقر بن ملا ولی که در غره ذیحجه 1096 در اورنگ آباد هند نوشته است؛ 78. شعری از ظهوری به خط محمد شريف بن نورالدین محمد که در محرم 1095 نوشته است؛ 79. شعری از محمد جعفر مذهب اصفهانی به خط محمد مقیم حسینی مرعشی که در احمدنگر هند نوشته است؛ 80 شعری از میرزا علی رضا تجلی ادر کانی و میرزا اسماعيل؛ 81 شعری از میرزا صادق به خط محمد مقیم حسینی مرعشی که در احمدنگر هند نوشته است؛ 82 رقعه ای از نصیرای همدانی که به آقا رضا نوشته است؛ 83 دعاهای: اعتصام، مناجات سیفی، چند حرز و خطبه حضرت آدم (علیه السَّلَامُ)؛ 84 چمن سخن؛ 85. دیباچه بیاض شاه عباس؛ 86 رقعه در خرابی کوسان و شکایت ایشان (فارسی)؛ 87. بیان مفردات عالم؛ 88. سخنان خواجه عبدالله انصاری؛ 89 اشعار فارسی؛ 90. شعری از شوکت؛ 91. راه صواب؛ 92. ترجمه العقاید الدينية؛ 93. دیباچه دیوان؛ 94. اثبات الرجعة؛ 95. مطلبی که مولانا سلطان محمود از خط شهيد نقل نموده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13443

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1048 تا 1095ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور سرخ، اندازه: 20×32 سم [ف: 36 - 377].

سفينة العلم > طيف الخيال في مناظرة العلم و المال.

سفينه غزل > اشعار.

سفينه غزل > سفينه نظم و نثر.

• سفینه فطرت / گوناگون / فارسی

safīne-ye fetrat

موسوی مشهدی، محمد بن فخرالدین، 1056 - 1101 قمری

(1690 - 1646) mūsavī mašhadī, mohammad ebn-e faxr-od-dīn

مجموعه داستان ها و اشعار و حکایات مختلف است که از لحاظ تاریخ اجتماعی و مردم شناسی دوره صفوی اهمیت دارد. مقدمه مؤلف از آغاز نسخه افتاده اما چند جا او به احوال خود اشاره کرده که اکثر آنها هم مربوط به سفرش به هند است: «محمد حسین پسر کوچک خواجه مذکور (خواجه درویش محمد کلانتر حومه شیراز) به هند آمده نوکر خان زمان شد. خان را پادشاه لشکر عظیمی همراه داده به جنگ دکنی و تاخت ولایت بیجاپور مقرر فرمود. راقم این حروف که در سلک منصب داران و بندگان درگاه خلایق پناه منسلک است از همراهان خان مشارالیه بود. چون از بيجابور لشکر دکنی آمد و به حوالی عساکر پادشاهی رسید» (ص 353-354) و «دیگر راقم این حروف در سفر هندوستان از بنارس به اکبر آباد می آمد و در اثنای راه به سرایی رسید» (ص 396). مؤلف مدتی نیز در شیراز می زیسته است (ص 206). وی اشعار زیادی هم از خود نقل کرده است. این عناوین در نسخه حاضر دیده می شود: فصل 2. بیان بعضی از حکایات فرج بعد از شدت؛ فصل 3. بیان حکایات متفرقه که از هر کتاب انتخاب نموده و از هر کس شنیده و ذکر هر کدام از آن مشتمل است بر یک گونه فایده و نصیحت و تجربه و از بعضی حکایات آن طبیعت را انتعاش و شکفتگی حاصل آید و لحظه ای به مطالعه آن فرحی دست دهد؛ فصل 4. بیان فراست و لطایف قاضیان و فقیهان و واعظان و تدبيرات پسندیده معبران و احکام برگزیده منجمان و بعضی از لطایف و ظرایف به رتبه مشایخ و طبیبان و شاعران، شامل این بخش ها: ذکر فراست حکما و اطبا و لطایف و ظرایف ایشان، مذکور تعبيرات معبران، مذکور لطایف و ظرایف شعرا و سخنان بدیهه ایشان، مذکور لطایف عارفان؛ فصل 5. احكام عجیبه از علم غریبه شانه بینان؛ فصل 6: بیان سخنان با رتبه دیوانگان و ذکر فراست و شعور طفلان دانشمند سرشت و حرفهای غلامان و ظرایف و لطایف هر کدام از ایشان، شامل: ذکر سخنان اطفال صاحب شعور و لطایف ایشان، مذکور لطایف و ظرایف غلامان و سخنان و موقع ایشان؛ فصل 7. حکایات زنان عاقله و سخن های به موقع بامزه و لطایف خاطر خواه ایشان و ذکر مکر و فریب ناقص عقلان آن طایفه و ظرایف آنها؛ فصل 8 نقل سخنان مدعیان نبوت و گفتار ابلهان و حرف های ساده لوحان و کارهای دزدان و مهمانی بخیلان و طمع گدایان و هزل و ظرافت هر کدام از ایشان، شامل: مذکور سخنان مدعیان نبوت، بیان کارهای دزدان و ظرافت ایشان، ذکر مهمانی بخیلان و طمع گدایان و ظرافت های ایشان؛ فصل 9. ذکر سخنان کران و کوران و عوران و احولان و لطایف آنها و بعضی از ظرافت های هر کس، شامل: مذکور احولان و عوران، بیان لطایف و ظرایف هر کس. علاوه بر عناوین بالا بنا بر فهرست باستانی راد (در آغاز نسخه) این حکایات نیز راجع به سلاطین صفوی و شعرای معاصر و امرا و بزرگان ایران در کتاب درج شده: 1. حکایت سوداگر اصفهانی و زن عیار و یارانش و تدبير شاه عباس دریافتن جواهرات بازرگان؛ 2. حکایت مرد جواهری و دزدیدن رفقا از و و تدبير شاه عباس در یافتن دزدان؛ 3. حکایت حاکم کاشان و شکایت نداف؛ 4. حکایت سپاهی که از خراسان به تبریز می رفت؛ 5. سیاست شاه عباس قاضی غلامعلی اصفهانی و پسرش نورا را به جهت رشوه گرفتن؛ 6. حکایت شاه طهماسب و قاضی زاده کرهرود؛ 7. حکایت شاه صفی و حکم محمود شانه بین خراسانی در شکست عثمانیان در ایروان و انتحار سرعسكر؛ 18 عیاشی های شاه عباس و لطیفه گویی شاه با محبوبه و مطرب خاص خود لاله خاتون؛ 9. شاه عباس و گل عنایت -

مسخره دربار؛ 10. راجع به دزدانی که در اردوی عثمانی ها بوده و اسب سربازان را کشته و برای شاه عباس جاسوسی می کرده اند؛ 11. راجع به صوفیان عراق و ستایش شیخ صفی در مجالس و حلقه ذکر و اوراد خود و خلیفه آنان؛ 12. راجع به صفی قلی خان پسر امام قلی والی فارس؛ 13. حکایت فصل گل کاشان و روزهای شنبه و میر قدرت شاعر کاشی؛ 14. حکایت ملک طیفور در کاشان؛ 15. حکایت غنی تفرشی؛ 16. لطيفه ای چند از حکیم شفایی اصفهانی؛ 17. حکایت غیاثای حلوائی و نظامای مگس شیرازی؛ 18. حکایت ملا حاتم شاعر کاشی و حالات او؛ 19. حکایت معزی قهستانی؛ 20. ملا محمد صوفی؛ 21. ملا فریبی و خود مؤلف؛ 22. شاعر کور اعمی تخلص قمی؛ 23. شاعر درویش دهکی و ادعای پیغمبری او؛ 24. شاعر مظفر هروی و ملک حسین کرت؛ 25. شاعر شمس دده و کارهای او در هند و شعرش؛ 26. محبوبه شاعره شیرازی نهانی تخلص و شعر او؛ 27. راجع به میر شمس هروی؛ 28. راجع به معز الملك اردستانی و طراری ها و کارهای عجیب او؛ 39. راجع به حاجی اسد بیگ تبریزی خالوی امامقلی خان والی فارس و حالات او؛ 30. راجع به داود خان برادر امامقلی خان؛ 31. راجع به الهویردی خان والی فارس؛ 32. راجع به خواجه درویش محمد کلانتر حومه شیراز و کارهای احمقانه او؛ 33. حالات میر ابومحامد شیرازی و ساده لوحیهای او؛ 34. حالات شه خليل الله یزدی و کارهای عجیب و رفتارهای او؛ 35. بهرام بیگ پسر سلطانعلی بیگ اردوبادی و نوکر شدن او نزد امامقلی خان در شیراز و داروغگی خنج؛ 36. طراری های کمال رنگریز اصفهانی؛ 37. شاه حسین بیگی و طراری ها و دزدی ها و کارهایی که در گرمسيرات فارس کرده؛ 38. حالات مردم فارساین قزوین؛ 39. سفر آقا تقی همدانی به هند و نوکر شدن او نزد مؤلف و حالات او؛ 40. راجع به اسکندر لودی و حالات او؛ 41. راجع به ملک عنبر غلام نظامشاه دکنی والی دولت آباد و فطانت او؛ 42. راجع به نظامشاه والی دکن؛ 43. راجع به سید مبارک حاکم حویزه؛ 44. راجع به مقرب خان و اکبر شاه؛ 45. راجع به يوسف شاه کشمیری؛ 46. راجع به بیرام خان ترکمان ملقب به خانخانان؛ 47. راجع به کردیسم به ابراهیم کردی؛ 48. راجع به قاضی محمد هروی و لطائف او؛ 49. راجع به بشیر بریان پز شیرازی و کارهای طرارانه او؛ 50. راجع به میر نورالله و محمد باقر منشی شیرازی؛ 51. راجع به شیخ فیضی و عرفی شیرازی؛ 52. راجع به شیخ فیضی و پسر خان عالم؛ 53. راجع به حسن خان بیگ عمری صاحب صوبه کابل؛ 54. راجع به خاف و مردم آن جا؛ 55. راجع به یکی از اعزه قزوین که در هند به مرتبه امارت رسید و کارهای او و سخنانش؛ 56. راجع به ذوالفقار خان ایلچی شاه عباس و مکالمه و جواب خردمندانه او به خواندگار روم؛ 57. راجع به گلپری فاحشه اصفهانی؛ 58. راجع به شاجی فاحشه هندی؛ 59. راجع به غوریها و حماقت و ابلهی آنان؛ 60. راجع به شاه طاهرا دکنی و اخلاق و رفتار بزرگوارانه و افتخار آمیز او در هند؛ 61. راجع به ریش تراشیدن اكبر شاه هندی و ابوالقاسم بیگ؛ 62. آمدن حاجی وقاسس از ماوراء النهر به هند و خدمت آصف خان پسر اعتمادالدوله؛ 63. مسافرت مؤلف از بنارس به اکبر آباد و وقایع او؛ 64. راجع به گرانی و قدر اسب در ملک دکن و عادلشاه والی بیجاپور و حکایاتی در این مورد، 65. حکایات متعدد درباره چند تن از معاریف شانه بینی و مهره آنان که کارهای آنها را آنچه خود شاهد بوده و یا شنیده آورده؛ 66. حکایت میرزا میران شاه ابن امیر تیمور و محمد شیرین مغربی و کمال مجيد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8980

آغاز: به خدمت آورد پادشاه حقیقت پرسید سقا ابتدا تا انتها به عرض رسانید و آن بی مروت همان به سقا دعوی ده اشرفی و انگشتر داشت؛ انجام: دید که سری برهنه کرده چیزی می نویسد از عقبش در آمد و سرش را به دندان گرفت. میر گفت هنوز از مغز خر خوردن سیر نشده ای.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ آغاز نسخه 3 برگی معرفی کتاب از باستانی راد؛ خریداری از حسینعلی باستانی راد در مهر 1348 ش؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن قهوه ای، 217 گ، 15 سطر (8×16/5)، اندازه: 13/6×23/7 سم [ف: 29/1-544].

• السفينة في الدعا = مجموعه ادعیه / دعا / عربی

as-safīna fi-d du‘ā= majmū‘e-ye ad'īye

مجموعه ای از ادعیه گوناگون است، مانند مهج الدعوات که به صورت جنگ دیده می شود؛ لكن در زبان عربی، این گونه مجموعه را «سفینه» می نامند، همچنان که «جنگ» در فارسی. این مجموعه، چندین رساله گزیده در خود جای داده است. مؤلف این «جنگ» از شاگردان «شَمْسُ الدِّينِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىِّ الشُّجَاعَ الانصاری، الحلی» زنده به سال (-832 ق) بوده و از کتاب غَنِيَّةُ الْعَابِدِ فِي عَمَلِ الْمَسَاجِدِ او نقل می کند.

[درباره مجمد بن على الشجاع الانصارى الجلى، ابن قطان طبقات اعلام الشيعة، سده 11809؛ فرهنگ زندگینامه ها: 668/1؛ ریاض العلماء: 108/5].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14308/1

آغاز: دُعَاءُ التَّضَرُّعِ إِلَى اللَّهِ عزوجل فِي الشَّدَائِدَ [...] وَ كَانَ يَدْعُو أَبُو عبدالله عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي الشَّدَائِدَ [...] وَ يُكْشَفُ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَ يَرْفَعُ صَوْتَهُ؛ انجام: أَنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرُ وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ أَجْمَعِينَ الطيتين الطَّاهِرِينَ.

خط: نسخ مایل به نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، دارای قلم خوردگی؛ کاغذ: شرقی، 174 گ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 36 - 150].

• السفينة في علم النجوم / هیئت / فارسی

as-safina fi elm-en-nojum

در سه فصل. نسخه بسیار ارزنده است.

تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: 26/5

کا: شریف بن شمس کاشانی، تا: قرن 7 [نشریه: 4 - 327].

• سفينة القماش و مدينة الرياش / گوناگون / عربی و فارسی

safīnat-ol qomāš va madīnat-or rīyāš

بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352 قمری

(1934 - 1860) bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan

متفرقاتی است در فقه و حدیث و اعتقادات و جز اینها به نظم و نثر از کتاب های مختلف و بدون ترتیب، که هنگام اشتغال به تفسیر و حدیث و فقه و برای سرگرمی در این جنگ نوشته.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3409

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا يَحْوِيهِ مَكَانُ وَ لَا يَحُدُّهُ زَمَانُ عَلَا بِحَوْلِهِ وَ دَنَا بِطَوْلِهِ ماتع كُلِّ غَنِيمَةٍ وَ فَضْلٍ وَ کاشف كُلِّ عَظِيمَةٍ وَ أَزْلٍ؛ انجام: وَ الْمَجْدُ الشَّامِخِ وَ الْعِزِّ الْبَاذِخِ الَّذِي عَظُمَ قَدَرُهُ وَ نَفَذَ أَمْرِهِ.

خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 233 گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 9- 192].

• سفينة اللئالی / تراجم / فارسی

safīnat-ol la'ālī

ولیخان شیرازی، محمد هادی بن محمد

valī-xān-e šīrāzī, mohammad hādī ebn-e mohammad

تذکره ای است در سر گذشت بیست و دو شاعر و اندکی از شعرهای آنها از محمد هادی بن محمد ولی خان که پس از 1251 در تبریز ساخته است با دیباچه ای درباره سبب تألیف این کتاب و سرگذشت مؤلف؛ و از آن برمی آید که او و پدر و برادرش از بزرگان فارس بوده اند و در زمان محمد شاه قاجار پس از آشوبی که در آنجا رخ داده به دستور او به ماندن در آذربایجان محکوم شده اند. در پایان نسخه شعرهای حاجی مخبر السلطنه است. فهرست نام شاعران: 1. ابوالفرج رونی، 2. ادیب صابر ترمذی، 3. اثير الدين اومانی، 4. اثير الدین اخسیکتی، 5. اوحدی سبزواری، 6. انیسی هروی، 7. بشرا مرغزی، 8 بهرامی سرخسی، 9. جمال الدين عبدالرزاق، 10. استاد دقیقی مروزی، 11. رودکی، 12. رشید وطواط، 13. رضی الدین نیشابوری، 14. سید حسن غزنوی، 15. سید ذوالفقار شیروانی، 16. سلمان ساوجی، 17. سوزنی سمرقندی، 18. ظهير فاریابی، 19. عمعق بخارائی، 20. مختاری غزنوی، 21. عنصری بلخی، 22. عبدالواسع جبلی.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3964

آغاز: بسمله. تذکره حمد و ثنای بی منتها که اشعار وافر آن اذکار و اوراد مسبحان ملاء اعلى آید و مفاتیح دیباچه اش مصاريع معرفت بر سراچه دلها کشاید شایسته دیوان حضرت عزت است ... چنین گوید ... ابن محمد ولیخان محمد هادی که تشبیب گزارش این مقاله و تسبیب نگارش آنست که در بدایت سلطنت شاهنشاه ... محمد شاه قاجار ... در تاریخ هزار و دویست و پنجاه و یک 1251 که فتنه ای در پارس پدیدار شد ... در اثنای توقف دارالسلطنه تبریز ... خواست مشغله ای پیدا نماید ... این مجموعه را ... در حیز تحریر در آورد ... و مسمی به سفينة اللئالی گردید.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج عنابی، 102 گ، 12 سطر (7×15)، اندازه: 14×22 سم [ف: 12 - 2959].

• سفينه محمد تقی مازندرانی / گوناگون / فارسی

safīne-ye mohammad taqī māzandarānī

مازندرانی، محمد تقی بن محمد هادی، قرن 12 قمری

māzandarānī, mohammad taqī ebn-e mohammad hādī (-18c)

شامل اشعار و یادداشت های متفرقه فراوان که در قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم جمع شده است: 1. عرض و طول بلاد معموره؛ 2. فرهنگ لغات؛ 3. احادیث؛ 4. شرح حال خواجه نصیرالدین طوسی؛ 5. گفته ای از مجمع النوادر درباره مقبره خیام؛ 6. مکتوبی که معتصم عباسی به قیصر روم نوشت؛ 7. منشآت؛ 8 قدغن شراب؛ 9. دیوان ابو الفيض دکنی؛ 10. گفته ای از مجالس المؤمنین؛ 11. رقعه وصاف؛ 12. حکایت؛ 13. ساقی نامه؛ پرتوی شیرازی؛ 14. گفته ای از ربيع الابرار زمخشری؛ 15. حکایتی از خواجه نظام الملک؛ 16. زند و زاهد؛ فضولی بغدادی، محمد بن سليمان؛ 17. لطائف الطوائف (لطایف و ظرایف، لطائف الظرایف)؛ فخرالدین صفی، علی بن حسین؛ 18. قضا و قدر؛ سلیم تهرانی، محمد قلی؛ 19. من اخلاق محسنی؛ 20. من حبيب السير؛ 21. از سیاست نامه؛ 22. کتاب روضه؛ 23. قضا و قدر؛ مسیح کاشانی، مسعود بن على؛ 24. سراج المنير؛ کاشف شیرازی، محمد شريف بن محمد؛ 25. دیوان میر ابراهیم کرهرودی؛ کرهرودی، میر ابراهیم؛ 26. شیر و شکر؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین؛ 27. من کشکول شیخ [بهایی]؛ 28. گفته ای از اصمعی؛ 29. ماده تاریخ وفات شاه عباس اول؛ 30. الف ابدال (ابدال نامه)؛ ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد؛ 31. حساب جمل؛ 32. اشعار.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8977

خط: مختلف، بی کا، تا: 6 شوال 1097 ق در سیالکوت از قصبات پنجاب (ص 80)، محمد تقی مازندرانی در 11 شوال 1083 ق در بندر تناسری (ص 120)، صادق در 1083 ق در راه بنگاله در روی -

دریابار (ص 139)، 14 صفر 1086ق (ص 143)، 25 ذیقعده 1088 ق در پتنه (ص 152)، 27 ذیقعده 1088 ق در پتنه (ص 169)، 26 ذیقعده 1088 ق در پتنه (ص 184)، 24 شوال 1086ق در دهاکه (ص 201)، 17 شعبان 1091 ق در شهر نو (ص 225)، 5 جمادی الثانی 1108ق در قزوین (ص 227)، سید محمد قمی در 17 ربیع الثانی 1100 ق در جلال آباد (ص 257)، محمد ولد منوچهر غلام امر گونه خانه در قصبه ارشی در 22 شعبان 1118ق ص 272)، غره محرم 1086 ق در حین که از تناسری لنگر برداشته روانه باليسر بودیم در دریا محاذ اند من (ص 282)، عبدالغني بن عبدالکریم گیلانی در 22 جمادی الثانی 1090ق (ص 283)، محمد مؤمن مشهدی در 26 رجب 1094 ق در دارالسلطنه شهر ناو (ص 295)، جعفر بن شجاع اصفهانی در پتنه (ص 296)، جعفر بن شجاع اصفهانی در پتنه (ص 296)، محمد اسماعیل مشهد سری (ص 303)؛ (ص 45) یک بیت شعر یادگاری به خط علیقلی بن حبيب الله جيلانی رازی در شب چهارشنبه 20 ربیع الثانی 1332ق در شب چهارشنبه سوری وقتی که 4 روز به سال نو باقيمانده بود در لنگر دو (؟) گیلان در اوقات توقف و زمان عزیمت به سمت رشت و طهران؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 152 گ، اندازه: 14/3× 23/5 سم [ف: 29/1 - 536].

سفينه محمود > سفينة المحمود.

• سفينة المحمود = مجمع محمودی / ادبیات / فارسی

safīnat-ol-mahmūd = majma‘-e mahmūdī

محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 ؟ قمری

(1855 - 1800) mahmūd mīrzā qājār

به دستور: فتحعلی شاه.

تاریخ تأليف: 1240 ق.

تذکره ای است از محمود میرزا پسر فتحعلیشاه قاجار درباره شاعران زمان پدرش که به دستور او ساخته است. در دیباچه نخستین به نام «مجموعه محمود» نامیده شده و مورخ 1235 و در دیباچه دوم تاریخ 1240 آمده و نام «سفینه محمود» دارد. ضمن یک «مقدمه» و چهار «مجلس» و یک «خاتمه» در بیان شرح حال و تراجم احوال 338 تن از شعرای متقدم و عصر زندیه تا زمان مؤلف است. در مقدمه و خاتمه این کتاب در مدح و تمجید از فتحعلی شاه قاجار به نثر و نظم سخن رفته است و شرح مجالس بدین ترتیب است: مجلس 1. بیان نتایج افکار و احوال شاهنشاه اعظم و نوباوگان سلطنت و بعضی از امراء و رجال؛ مجلس 2. بیان خیالات وزرا و ارباب دانش که پیش کار و منظور شهریار و هر دیار بودند؛ مجلس 3. بیان خیالات شعرای بلاد ایران زمین و غیره همه بر ترتیب حروف ابجد که به پنج مرتبه» قرار داده شده: 1) ذکر خیالات شعرای عراق، 2) ذکر خیالات شعرای فارس، 3) ذکر خیالات شعرای خراسان، 4) ذکر خیالات شعرای گیلان و طبرستان، 5) بیان خیالات شعرای آذربایجان؛ مجلس 4. ذکر حالات شخص مؤلف. (بدری آتابای).

آغاز: دیباچه نخستین: درین زمانه رفیقی که خالی از خلل است *** صراحی میناب و سفينه غزل است. بسمله. سفینه وجود موجودات بامر ناخدایی در بحر امکان جاری است. دیباچه دوم: خاقان رحم یزدان و نور ایمان سام میدان و آفتاب ایوان فرودیر پایه اش اوج افلاک است ... همان کتاب «گلشن محمود» که از تألیفات این مستمند است.

انجام: بویژه ز محمود ناساز مند *** بمهر جهان شهریار آزمند.

چاپ: در 2 مجلد، در سال 1346ش، چاپ شده.

[الذریعه 197/12 و 42/20؛ فهرستواره منزوی 1919/3].

1. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 84

آغاز: سفینه وجود موجودات بأمر ناخدائی در بحر امکان جای است و بی مدد لنگر؛ انجام: بویژه ز محمود ناساز مند بمهر جهان شهریار آزمند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ظاهرة عصر مؤلف؛ مجدول، با لوح مذهب؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد در 1290؛ مهر: «محمود بر ولای علی زنده است ويس» (مربع)؛ جلد: تیماج گلی، 287 گ، 22 سطر، اندازه: 17/5×29 سم [مؤید: 3 – 645].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3632

آغاز و انجام: برابر.

خط شکسته نستعلیق ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 85گ، 21 سطر (15×21)، اندازه: 30x20 سم [ف: 2-2635].

3. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 166

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 141 گ، 21 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 2 - 70].

4. تهران، سلطنتی؛ شماره نسخه: 1821

آغاز: برابر.

دیباجه نخستین انجام: مجلس چهارم - نام این کم نام و بی نشان محمود است تولد بعالم اندوه و غم روز شنبه دوازدهم شهر صفر المظفر سنه يكهزار و دویست و چهارده بعد از انصراف پنج ساعت و پنجاه دقیقه شد. پس از ورود بعالم کون و فساد چهار سال در حجر والده و گوشه مهد آسوده بودم ... الى آخر. خاتمه کتاب قصیده در مدح فتحعلیشاه قاجار: بدوران دارای جمشید بخت *** خداوند دیهیم و شایان تخت / جهاندار فتحعلی پادشاه *** که استاده بر اختر بر کلاه / پدر بر پدر پادشاه دلیر *** گهر در گهر دو ده نره شیر / ستایش کنم روز و شب بر بشاه *** کله گوشه زان بر فروزم بماه / بویژه ز محمود ناساز مند *** بمهر جهان شهریار آزمند.

خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: ناصر الدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه فرنگی نباتی، جلد: مقوای روغنی بوم قهوه ای مذهب، 306ص، 23 سطر، اندازه: 1873×29/5 سم [ف: 7 - 448].

5. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 892

آغاز: برابر دیباچه نخستین؛ انجام: مجلس چهارم - نام این کم نام و بی نشان محمود است تولد بعالم اندوه و غم روز شنبه دوازدهم شهر صفر المظفر سنه يكهزار و دویست و چهارده بعد از انصراف پنج ساعت و پنجاه دقیقه شد. پس از ورود بعالم کون و فساد چهار سال در حجر والده و گوشه مهد آسوده بودم ...... الى آخر. خاتمه کتاب قصیده در مديح فتحعلیشاه قاجار: بدوران دارای جمشید بخت *** خداوند دیهیم و شایان تخت / جهاندار فتحعلی پادشاه *** که استاده بر اختر بر کلاه / پدر بر پدر پادشاه دلیر *** گهر در گهر دو ده نره شیر / ستایش کنم روز و شب بر بشاه *** کله گوشه زان بر فروزم بماه / بویژه ز محمود ناسازمند *** بمهر جهان شهریار آزمند.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: ناصر الدین شاه قاجار، کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوای روغنی بوم پشمی مذهب، 573 ص، 20 سطر، اندازه: 21×29/9 سم [ف: 7 - 452].

• سفينه مصطفی / ادبیات / فارسی

safīne-ye mostafā

موسوی، مصطفی بن مرتضی

mūsavī, mostafā ebn-e morteza

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24605

آغاز: بسمله، این نادره مجموعه اقسام سخن؛ انجام: جانم را به او سپارم کنار خاک کویش.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [رایانه].

• سفينة المفردات / شعر / فارسی

safīnat-ol mofradāt

سراج اورنگ آبادی

serāj-e owrang-ābādī

شعرهای شعرا است به ترتیب تهجی با ذکر تاریخ مرگ آنها که دیر ترین آن 1108ق است، از شفیعای اثر است تا طالب آملی، ترتیب اساسی آن ترتيب هجائی قافیه ها است سپس رباعیات و مثنوی و مخمس با رعایت ترتیب حروف اول نامهای شاعران به تهجی، بیشتر از سرایندگان هند و سبک هندی است و با شعرهای سست. نام شاعران مجموعه چنین است: (آ) آشنا: عنایت خان، آرزو: سراج الدین علی خان، آزاد: میر غلام علی، آفرین لاهوری: فقير الله، آصفی: خلف خواجه نعمت الله، آگاه: ملا نذر، آتش خان، آنی هروی، آشوبی نطنزی، آصف: نظام الملك، آگاه: میرزا کاظم، آفتی تونی. (الف): ادهم بیگ قزوینی، اسدبیگ قزوینی، الهام: میرزا شریف، اسیری: مختار بیگ، ابراهیم همدانی، ابوالحسن فراهانی، الهی: حکیم صدرالدین، افسري: كمال الدين، افضل، ایجاد: محمد احسن، امانی اصفهانی، امید: قزلباش خان، انیسی شاملو: اسماعیل بیگ، ادهم: ابراهیم، افصح: میر محمد على، اعجاز: محمد سعید، اوحدی اصفهانی، ابن حسام قهستانی، احسان مشهدی، امنی قمی، افسری، اشکی قمی، امینا یزدی، ابوالفتح سیستانی، اثر: شفیعا، اسیر: میرزا جلال، او جی نطنزی، الهی همدانی، احسن: ظفر خان، اشرف: محمد سعید، ایما: بندگی حسن، افتخار: سید عبدالوهاب دولت آبادی، امداد: شیخ غلام حسین برهان پوری، اهلی شیرازی، اقدس: عبدالواسع، ادائی یزدی: میر مؤمن، افضلی اله آبادی: شیخ محمد ناصر، اقدس بنگالی، رضی، القا، استغنا، انسی: حسن بیگی، اسدالله عباس آبادی اصفهانی، ایما همدانی، شاه میر، الفت: میرزا عبدالله، احسن لاهوری، احسنی لاهیجانی، اخلاص، الفت، ملا داود شوشتری، اکسیر: امام الدين. (ب): بیدل: عبدالقادر، بديع الزمان نصیر آبادی، باقر در گزینی، بی ریا، بی خبر: میر عظمت الله، برهمن چند ربهان، بهجت، باذل: رفيع خان، بی رنگ: میرزا محمدی اصفهانی، بقا ابرقوهی، بینایی: خواجه عبدالله، بسمل: عبدالعزيز، بیانی یزدی، بیگانه، بی غم، باقر کاشی خرده فروش، باقر اصفهانی، بینش کشمیری، باقی: ملا عبدالباقی. (ت): تكلو شانی، تجلی: علی رضا، تايب تفرشی، تسلی: ابراهیم شیرازی، تسلیم: زین العابدین، تقی، تنها: عبداللطیف خان ابن عم جلال اسیر، تایب هراتی، تنها: محمد سعید، تسلیم: محمد طاهر، تابع: میر محمد باقر قمی، تأثیر: میرزا محسن، تعظيما قمی: شاگرد صائب، تمکین، تجلی لاهیجی، تسلیم: شاه رضا خراسانی، تعین، تقی کاشی، تقی مازندرانی (ث): ثابت: میر محمد افضل، ثاقب: میر مفاخر حسین سرهندی، ثمین. (ج): جودت: محمد ایوب بدخشانی، جامی جعفر ساوه ای، جرأت: موسوی خان، جرأت: آقا نجف قلی، جلال یزدی، جوهری قندهاری، جمالی دهلوی، جیشی: میر عبدالرحیم. (ح): حیات گیلانی، حالتی: یادگار محمد، حافظ شیرازی، حسین على شوشتری، حسن خان شاملو، حضوری قمی، حفظ الله خان فرزند سعد الله خان، حقیقت، حاذق، حسن دهلوی، حسابی نطنزی، حاتم کاشانی، حیرتی قزوینی، حالتی: قاسم بیگ ترکمان، حسین صراف اصفهانی، حسین بیگ پسر تکلو شانی، حاجی گیلانی، حجت مشهدی، میرزا مهدی، حلیمی کاشی: ملا مقيم، حقیری تبریزی، حرفی هندوستانی، حسرت: محمد اشرف. (خ): خالص: امتیاز خان، امیر خسرو، خاکسار: شکرالله خان، خالص: سید حسین، خضری قزوینی، خان خانان، خلقی، خوشگو، خاقانی، خصالی هروی، خراب، خازن: میرزا شریف. (د): دانش: میر رضی، دردمند: محمد فقیه، درویش قزوینی، دیری کابلی، دانا: محمد علی بن محمد سعید اشرف. (ذ): ذوقی اردستانی، ذبیح: شاه اسماعیل، ذوقی: محمد امین. (ر): راقم: میرزا سعدالدین، راسخ: محمد زمان، رایج: میر محمد -

على سيالكوتی، روحی: سید جعفر، رسا: جان میرزا، رسا اكبر آبادی، رودکی اصفهانی، رهایی: قاضی عبدالله، رونقی همدانی، رازی شیرازی، رفيع: میرزا حسن، رضی اصفهانی، رفيعا نایینی، رجائی: حسن علی، رازی: عاقل خان، راضی: زمانا، رشکی همدانی، روزبه، رضا قومشه ای، رضا لاهیجانی، محمد رضا کشمیری، روغنی روغنگر، روشن: قاضی محمد صالح، رضيه: مطربه. (ز): زمان اصفهانی، زمانا عراقی هجوری، زمانا راضی، زمانی یزدی، زایر: محمد فاخر، زکی همدانی، زمان کفش دوز شیرازی، زین العابدین اصفهانی، زمانه بیگ مهابت خان، زلالی خوانساری، زلالی خوارزمی. (س): سعید لاهیجی، سلمان ساوجی، سید: میر سید علی، سنجر کاشی خلف میر حیدر معمایی، سالک: محمد ابراهیم قزوینی، سالک یزدی، سرخوش: محمد افضل، سخا، سعید خان ملتانی، سالم، سمندر: میر رونق، سیادت: میر جلال الدين لاهوری، سیار: محمد صالح، سرعت: میر حسین مازندرانی، سلیم طرشی تهرانی: میرزا محمد قلی، سخنور، سروری کابلی، سابق: حاجی فریدون، سرمدی: محمد شریف اصفهانی، سیف خان، سخن: میر عبدالصمد اکبر آبادی، سید یزدجردی، سرمد سعید، سعد کل، سایر مشهدی، سپهری: میرزا بیگ، سعید ایزدی نقشبندی، سعدالدين، ساقی جزائری، سامی: عزالدين، ساطع، سر آمد: شاگرد فقیر الله آفرین لاهوری، سراجا حکاک، سپاهی: قافلان بیگ، سری، سهمی بخاری، سامع، سروری: محمد قاسم، سابق: ملا علی نقی، سهیلی: شیخ احمد، سند کاشانی. (ش): شوقی: میر محمد حسین، شیدا، شوکت بخاری، شهید: میرزا محمد باقر، شوکتی: محمد ابراهیم اصفهانی، شرف آملی، شکوهی همدانی، شعوری مشهدی، شرف الدین حسین، شیعب بخاری، شکیبی: محمدرضا، شاپور تهرانی، شهید قمی، شراری همدانی، شریف بیگ برلاس اصفهانی، شفائی: شرف الدین، شهائی: میرزا خان، شعله: أعور پوخان، شهرت: شیخ حسین شیرازی، شهادت، شاعر، شرف قزوینی، شادمان کلهر، شرف اصفهانی، شاهی سبزواری، شریف تبریزی، شفقی گیلانی، شفیع اصفهانی، شریف شیرازی، شهید: میر غازی، شهيد لاهیجانی: میر محمد هاشم. (ص): صائب: میرزا محمد علی تبریزی، صیدی تهرانی، صافی، صانع، صالحی هروی، صلایی شهرستانی، صبحی: میرم بیگ، صفی قلی خان، صبری بصری، صادق شیرازی، صامت: حاجی صادق اصفهانی، صبوری: محمد هاشم، صفیری: آقا شمسی قمی، صادق تونی، صرفی: شيخ يعقوب، صرفی: قاسم قمی، صحیفی شیرازی، صالح: منشی ایرانی، صفیری جونپوری، صفيا. (ض): ضمیری: شیخ نظام، ضياء الدين، سید ضیاء الله، ضیاء دهلوی، ضياء قزوینی. (ط): طالب آملی، طاهر: التفات خان نقده، طایف: محمد علی، طوطی ترشیزی، طالب تبریزی، طاهر علوی، طاهر دکنی، طبعی سیستانی، طبعی اصفهانی، طاهر نایینی، طبعی قزوینی، طاهر نصیر آبادی، طبیعت: سیف الدین، طفیلی، طاهر عطار، طغرای مشهدی. (ظ): ظهيرا نهاوندی، ظهوری، ظهير تفرشی(ع): عرفی شیرازی، ناصر علی، عالی: نعمت خان، على نقی، عشقی، عطار: فریدالدین، عنوان تبریزی، عاشق: جعفر، عالم بخاری، عاقل دهلوی: میرزا محمد، عارف: میر عبدالحسین کاشانی، عنایت صفاهانی، علی گیلانی، عبدالجليل، عزلت: میر عبدالولی، عیشی، عراقی همدانی، عیسی ساوجی، عتابی، عرشی یزدی: طهماسب قلی بیگ، على قلی اصفهانی، عجزی: حسن بیگ عاجز: عارف الدین خان، عابد: عبدالرحیم، عزت شیرازی، عاصم خان: خواجه دوران محمد شاهی، عظیم: میرزا علی پسر ناصر علی، عنایت الله شیرازی، عالم گیر پادشاه، عظيما نیشابوری، عامل بلخی، عشرت کرمانی، عصری تبریزی، ملا على عبدالرحمن قمی، عبدی شیرازی، عهدی ساوه ای، عبدالمناف قمی، عتیق: عبدالله، على رضا سیوستانی، عیانی: سید محمد طاهر، عزلت: میر عبدالولی. (غ): غنی کشمیری، ملا محمد طاهر، غنیمت: محمد اکرم، غافل: محمد تقی، غالب، غلام نبی، غریب، غروری کاشانی، غربتی، غیاثا حلوایی، غروری شیرازی. (ف): فرقتی: ابوتراب، فغفور: محمد حسین، فصیحی هراتی، فتحی اردستانی، ملا فرج الله، فیاض: عبدالرزاق، فطرت: موسوی خان معز، فيضی اکبر آبادی، فايق: میر احمد، فصیح: میرزا نادر الزمان، فانی: محسن، فایض نهاوندی، فايضا صفاهانی، فایز: شیخ محمد، فردین، فايض هندی: میر احمد، فروغی کشمیری، فرید کاتب، فهمی کاشی، فارغ تبریزی، فوجی نیشابوری، فقیر، فرد شاه اسدالله، فکری: محمدرضا، فوجی: مقيما، فضولی بغدادی، فقیری تبریزی، فسونی: محمود بیگ، فيضان: محمد ابراهيم، فغانی. (ق): قاسم خان جونی، قدسی: محمد جان، قاسم دیوانه، قاسمی کازرونی، قوسی تبریزی، قانع سیوستانی، قبول کشمیری، عبد الغني، قانع: آقا مشیت کاشی، قاسم انوار، قسمتی کرمانی، قراری گیلانی، قاسمی اردستانی، قاسم: میر ابوالقاسم، قبيلان بیگ، قابل: سید عبدالله، قادری: داراشکوه، قتلی بخاری، قاصد بخاری، قابل: محمد پناه، قیدی کرمانی، قاسم خان تبریزی، قسمت: ملاعلی نقی، قیدی شیرازی. (ک): کرمی کاشی، کاهی: محمد قاسم، کلیم: طالب همدانی، کمال خجندی، کاتبی نیشابوری، کوکبی: قباد بیگ، کم گو: عبدالرحیم، کرامی: حسن بیگ شاملو، کرم علی بیگ، کاظم کاشی، کاشفی: میر سید احمد، کافی سبزواری، کفری: میر حسین، کاکا قزوینی، کاظما تبریزی، کاظم ترقیمی، کلب على مهابادی، کلامی اصفهانی، کاشف: میرزا ابوالفضل، کامل مراد آبادی: شیخ عظمت الله، کوکبی ماوراء النهری، کاسب یزدی. (گی): گلشنی کاشانی، گلشن: شیخ سعدالله، گنجی حرفادقانی، گل بابا بلخی، گستاخ، گرامی: عبدالرحمن. (ل): لامع همدانی، لسانی شیرازی، لطیف علی بیگ ترک، لبانی شیرازی. (م): مشرقی مشهدی، میرزا ملک، منیر لاهوری: ابوالبركات، مسیح: حکیم رکنا کاشی، مخلص کاشانی، مظهر: میرزا جان جانان، -

مشتاق تونی: نصیرا، مقيما دامغانی، محمد بلگرامی، محمد یار، مظفر تبریزی، محمدرضا مشفقی، منصور: میر غیاث الدين، مرتضی قلی بیگ، مظهر استر آبادی، منصف تهرانی، مقیم شیرازی، ماهر: میرزا محمد علی، مخمور: مرشد قلی خان، مفید بلخی، مشتاق اصفهانی، منوهر داس، منتهی: میر عطا، محسنا شیرازی، مردمی مشهدی، ملهمی تبریزی، موسی رضا همدانی، مسرور: آقا رضی، مقيم صفاهانی، سلطان مصطفی، ملک قمی، مطيع تبریزی، میر معصوم محب، مؤمن استر آبادی، میر حاج، مالی شیرازی، میر جمله میر بخشی شاه جهان، مسیحا: سعد اللهت، معنی فارسی، مفرد همدانی، مفرد قمی، مهدی قمی، مدهوش: سید مبارک، ممتاز خان، مضمون: میر هاشم، شاه میم دهلوی، محشری خوانساری، منصور نایینی: برخوردار بیگ، مسعود زرگر اصفهانی، مهری: زن خواجه حکیم، مشفقی یزدی، ملاشاه بدخشی، محسن کاشی، مصور نقاش کاشی، مرشد یزدجردی، مایل دهلوی: میرزا قطب الدين. (ن): نوعی خبوشانی، نظام دست غیب، ناظم هروی، ناصح، میرزا عرب، نصرت: دلاور خان، نسبتی، تھانیسری، نقاش کاشی، محمد طاهر، نجات: منشی شاه سلیمان صفوی، نکهت شیرازی، نجف قلی خان اصفهانی، ناظم خان قمی، ناجی: آقا محمد حسین، ندیم کشمیری، نظیری نیشابوری، نادری سمرقندی، قاضی نوری، نیکی نطنزی، نورس قزوینی، نویدی شیرازی، نظمی اصفهانی، نخلی بخاری، نادم لاهیجانی، نورالدين محمد خان، ناطق اصفهانی، نور جهان بیگم، نزهت وامقانی، نصيرا همدانی، نظام استر آبادی، نرگسی: محتسب هرات، نامی تهرانی، نشانی: علی احمد دهلوی، نشاطی دهاوندی (دماوندی)، نوروز على بیگ تبریزی، ناجی: اعظم قلی، نقاش: سراجا جربادقانی، نصیب: حاج طالب اصفهانی، نوازش: رشیدا قزوینی، نجیبا شیرازی، نطقی نیشابوری، نگاهی: میرزا محمد، نشأه: محمد تقی بیگ، نیازی شبستری، نیازی تونی، نسبت فارسی. (و): واعظ تبریزی، وحید: میرزا طاهر، واضح: ارادت خان، واحد اصفهانی، وامق، وحشت اردستانی، ملا جلال الدين، وجدان: میر معصوم، واجب هروی، واثق نیشابوری، وجهی: علی اکبر بیگ، وقاری یزدی، واقف خلخالی، وارسته: امام قلی بیگ، واضح، آقا زمان اصفهانی، واصل لاهیجی، وحدت گیلانی، حکیم عبدالله، وارد، وحدت: عبدالواحد سرهندی، ملاولی، وحشت: عبدالواحد تھانیسری، وحشی بافقی، وحشی کاشانی، واهی قمی، واهب: میرزا حسن صفاهانی، واله: میرزا یوسف. (ه): هلالی ترک جغتائی، همت: محمد عاشق کور گھپوری، همت سیستانی، همتی: محمد افضل، هاشمی: شاهجهان گیر کرمانی، هادی ابرقویی، هجری قمی. (ی): یحیی کاشی، یقین دهلوی، یوسف: میر محمد، يوسف جویباری، یکتا: احمد یار خان، یمنی سمنانی، يتيم يزدجردی، یاری شیرازی، قاضی یحیی، یگانه بلخی، یحیی سبزواری، پارک قزوینی.

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 86

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11 [نشریه: 6 - 651].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2800

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 398].

سفينة الملوک > هدایت نامه.

• السفينة المنجية في مستخلص المرفوع من الأدعية / دعا / عربی

as-safīnat-ul munjīya fi mustaxlaş-il marfū' min-al ad'īya

ویسی، احمد بن هاشم، - 1269 قمری

(1853-) veysī, ahmad ebn-e hāšem

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15363/6

آغاز: بسملة، الحمدلله باری الْبَرَايَا وَ وَاسِعَ الْمَنِيِّ وَ العطایا، مجیب دُعَاءً الدَّاعِينَ وَ میسر السَّبِيلِ للساعين وَ بَعْدُ، فَانِ اللَّهِ تبارک وَ لَهُ الْحَمْدِ، خَلَقَ الْخُلُقِ يُمْنُ عَلَيْهِمْ بِأَنْوَاعِ الإمتنان وَ دَعَاهُمْ إِلَى مَا يَسْتَحِقُّونَ مَعَهُ الْخُلُودُ فِي غُرَفِ الْجِنَانِ؛ انجام: وَ نشألك رِزْقاً طَيِّبَةً وَ عِلْماً نَافِعاً وَ عَمَلًا جَارِيَةً مُتَقَبَّلًا وَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً وَ عِيشَةً طَيِّبَةً وَ خَاتَمُهُ طَيِّبَةً وَ آخِرَةُ طَيِّبَةً يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1333ق، کاغذ: فرنگی، 16 گ (186پ - 201ر)، اندازه: 14×18 سم [ف: 39 - 83].

سفينة النجات > بياض ابراهیمی.

• سفينة النجاة / كلام و اعتقادات / فارسی

safīnat-on najāt

تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین، - 1085 قمری

(1675-) tajallī šīrāzī, ‘alī-rezā ebn-e hoseyn

تاریخ تأليف: سه شنبه 7 ربيع الأول 1067 ق؛ محل تأليف: هند.

کتابی ساده در موضوع امامت و مختصری هم از مبدأ و معاد و نبوت را نوشته و هنگام عودت از هندوستان به ایران تأليف نموده است. در سه «مقام» و یک «خاتمه»: مقام 1. معرفة الله، مشتمل بر دو «اساس»: 1) تقریر دلیل بر ثبوت واجب الوجود، 2) صفات واجب الوجود، و تمام مقصد در ضمن چهار منهج خواهد شد؛ مقام 2. نبوت، مشتمل بر «فاتحه» و چهار رکن»: فاتحه: در بیان معنی مراد از نبی، رکن 1) بیان ضرورت وجود نبی، 2) طريقه علم به نبوت، 3) تقریر دلیل بر نبوت خاتم النبيين، 4) عصمت نبی و بعضی دیگر از شرایط؛ مقام 3. امامت، مشتمل بر دوازده «اصل»: 1) بیان برخی از اوصاف امام و شرایط امامت، -

2. در حدیث غدیر خم و متعلقات آن، 3) در آیه أَنَّما ولیکم اللَّهُ، 4) در حدیث منزلت، 5) در آیه تطهیر و بعضی از مناسبات، 6) در حدیث تمسک و مناسبات آن، 7) ذکر اخباری که مشتمل است بر وصایت و دلالت و خلافت و امثال آن، 8) ذکر احادیثی که تصریح شده در آنها به امامت ائمه اثنا عشر و حدیث من مات و لم یعرف امام زمانه، 9) ذکر برخی از فضایل مستلزم امامت مستنبط از آیات و احادیث و بیان افضلیت امیر المؤمنین علی ابن ابیطالب، 10) مطاعن خلفای ثلاثه، 11) ذکر برخی از كلمات و خطب حضرت امیر که دال است بر بطلان خلافت خلفای ثلاثه، 12) قلع ماده شبهه اهل خلاف از اجماع و غیره در این اصول اندراج یافته و دلائل و براهین قاطعه بر امامت بلاواسطه امير المؤمنین علی بن ابی طالب و بطلان امامت خلفای ثلاثه؛ خاتمه: در بیان مجملی از معاد. در اصل ها عنوان های: «ارشاد، تکمیل، تبصره، فيض، هداية، تنویر، لمعه، تذکره، تلویح» نیز به کار رفته است.

آغاز: بسمله. الحمدلله فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَ الارض وَ جاعِلِ الْمَلَائِكَةِ ... اما بعد چنین گوید کمترین محتاج رحمت ایزد بی نیاز ابن کمال الدین حسین علی رضا ... که چون در عنفوان شباب حسب الاقتضای قهرمان نافذ الحكم تقدیر سفر هندوستان روی نمود و در آوان توقف در آن حدود ... .

انجام: و قدرتش اصل همه قدرتهاست تصرف در مخلوقات خود از تغییر و تبدیل و ایجاد و ابقا و افنا و غیر اینها چرا مستبعد باشد انما امره اذا اراد شيئا أن يقول له ... الحمدلله الذي وفقنا لتتميم هذا التأليف و يسر لنا الفراغ من الاتمام في يوم الثلاثا سابع عشر شهور ربيع الثاني سنة سبع و ستين من الهجرة النبوية.

چاپ: تهران، 1263ق، سنگی؛ بمبئی، 1306 ق.

[الذريعة 167/9 و 201/12؛ نسخه های منزوی 958/2؛ فرهنگ سخنوران ص 110؛ فهرستواره منزوی، ج 9، ص 348-349؛ دنا، ج 6، ص 158].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5249

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 7 ربيع الثانی 1067 ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 19 سطر (6/5×16) [ف: 16 - 77].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3042

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 17 ربیع الثانی 1067ق؛ مجدول با سرلوح زرین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 278 گ، 12 سطر (8×15)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 10 - 1988].

3. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1781

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: شهریار بن اسد داد هزاوه ای، تا: 1080 ق؛ مهر: «عبده محمد باقر» (مربع)؛ جلد: تیماج سبز، مذهب، 167 گ، 16 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف مخ: 3 - 1107].

4. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 3177

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ پخته، كا: ملک محمود بن حاج محمد اردکانی، تا: 13 رجب 1086ق؛ مصحح، در پایان در دو برگی نام منابع اهل سنت که در کتاب از آن استفاده شده آمده؛ 288 گ، 15 سطر، اندازه: 12×24 سم [ف مخ: 3 - 1107].

5. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 169

آغاز: داله بر امامت علی بن ابی طالب اصرار می ورزیدند و بسیاری از محبین اهل بیت بنا بر آن که از علوم عقلی و نقلی نصیبی کامل نداشتند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: والده میرزا محمد سریزدی، 1376؛ 166گ، 19 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 1- 139].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6458

خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 127 گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 17 - 58].

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 299

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج سبز، 156 گ، 17 سطر (8/5×16)، اندازه: 13/5×22/2 سم [ف: 1- 292].

8. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1360- 8/70

آغاز و انجام: برابر.

از اول تا آخر؛ خط: نسخ، كا: محمد حسین شالی، تا: 1201ق؛ افتادگی: وسط؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 99 گ، 16 سطر، ندازه: 16/5×25 سم [ف: 4 - 2312].

9. مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه: 60 فیاض

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ربيع الثانی 1203 ق؛ جلد: تیماج سرخ، 147گ ، 15 سطر (10×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: - 106].

تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 68

همان نسخه بالا [نشریه: 7- 697].

10. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه: 5659

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن محمد على زمینداوری، تا: جمادی الثانی 1240ق، جان هرات؛ واقف: شیخ حسن، 1244؛ 164 گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 162].

11. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 8941/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: یک شنبه 16 ذیقعده 1263ق؛ نسخه پردازی هندی، مجدول، مصحح؛ مهر: «محمد مهدی » (بیضی)؛ کاغذ: صنعتی شکری، جلد: میشن بنفش، 89 گ (203پ-291ر)، 21 سطر (13×23)، اندازه: 19/3×28/8 سم [ف: 29/1- 402].

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27185

آغاز: و مجالس بر سبیل کنایه و تصریح در میان ایشان سخنان در باب امامت مذکور؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نباتی، جلد: تيماج [رایانه].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27882

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1300ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه].

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9376

آغاز: برابر؛ انجام: ناسزا می گفتند و معایب.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بخش خاتمه را ندارد؛ با یک صفحه فهرست کتاب های معتبر اهل سنت و جماعت است که در مبحث امامت از آنها نقل کرده و مأخذ مبحث امامت است؛ واقف: دکتر حسن شهیدی، مرداد 1344؛ کاغذ: حنائی، جلد: مقوا، 199 گ، اندازه: 19612سم [ف: 11 - 169].

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5185

آغاز: بر سبیل کنایه و تصریح در میان ایشان سخنان در باب امامت مذکور می گشت؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 شوال 1235؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 90 گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 13 - 389].

16. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 748

آغاز: برابر؛ انجام: میانه آنها نیست مثل شق قمر و حرکت کردن درخت از جای خود و آمدن به نزد آن حضرت.

خط: نسخ عربی معرب، بی کا، بی تا، تملک: عبد الملک بن محمد ابراهيم بواناتی ؛ جلد: تیماج، 148 گ، 17سطر (15×21) [ف: 2 - 378].

• سفينة النجاة / كلام و اعتقادات / فارسی

safīnat-on-najāt

محمد خليل بن حاجی محمد، 1035 - 1093 قمری

(1682 - 1626) mohammad xalīl ebn-e hājī mohammad

تاریخ تأليف: شنبه 26 رجب 1088 ق.

مؤلف در پنجاه و سه سالگی در 12 «باب» ساخته است؛ در فضایل امیر المؤمنین علی و امامان شیعی دیگر است و ترجمه بدی است از کتاب های اخبار شیعی. عنوان های «مفتاح الأبواب»، صدف»، «بحر»، «فصل الخطاب» و «گوهر» دارد نام کتاب و مؤلف و تاریخ در پایان آمده است.

آغاز: بسمه. الْحَمْدُ لِلَّهِ عَدَدُ مَا خَلَقَ اللَّهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ مِثْلَ مَا خَلَقَ اللَّهِ ... بسمله وَ مَا قُدِّرَ وَ اللَّهِ حَقَّ قَدَرُهُ ... اما بعد روایت کند شیخ بزرگوار راوی منافب حیدر کرار.

انجام: أَنَّكَ عَلَى كُلِّ قدیر وَ بالاجابة بديد بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

[فهرستواره منزوی، 1687/3].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2670

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف (گویا)، تا: 1088ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 397 گ، 25 سطر (12×17)، اندازه: 25×37 سم [ف: 10 - 1564].

• سفينة النجاة / كلام و اعتقادات / فارسی

safīnat-on najāt

قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری

(1687-) qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn

تاریخ تأليف: 1053ق.

در 12 «باب» ساخته است.

آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد ای عزیز بدانکه غرض از آفرینش انس و جان تحصیل معرفت و طاعت خدای رحمن است.

انجام: طوفان ضلالة بدت وار تفعت *** یا قوم على غيبة نوح نوحوا.

[الذريعه 199/12 ؛ فهرستواره منزوی 496/6].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5625

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد مهدی حسینی مازندرانی، تا: دوشنبه صفر 1108ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 57 گ، 17 سطر (9×18)، اندازه: 15×23 سم [ف: 16 - 49].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24063

آغاز: بسمله، الحمدلله ...... اما بعد چون این انجام: وقف عام وقف عام وقف عام.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: غلامحسین افشار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج [رایانه].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14263

آغاز: بسمله. اصل نسخه که بسفينة النجاه موسوم است از مصنفات مولانا طاهر محمد است؛ انجام: آن فدک سوبما از بابت ارث پیغمبر صَلِّ اللَّهِ علیه وَ آلِهِ .

خط: نسخ، بی کا، تا: 1252 ق؛ چهل سوره از تورات ترجمه امیر المؤمنین ضمیمه این نسخه است؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه].

• سفينة النجاة / عرفان و تصوف / عربی

safīnat-un najāt

دمیری، محمد بن مشعل، ق 11

damyarī, mohammad ebn-e maš‘al (-11C)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15132

آغاز: يَقُولُ الْعَبْدُ الذَّلِيلِ الرَّاجِي عَفْوُ رَبِّهِ الْجَلِيلُ ... نحمد اللَّهُمَّ یا قدیم الاحسان وَ نَشْكُرُكَ عَلَى مَا أَنْعَمْتُ بِهِ عَلَيْنَا مِنَ بیان براهین التَّوْحِيدِ والايمان ... أَمَّا بَعْدُ ، فَقَدْ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي طَرِيقِ الْوُصُولِ الَىَّ مَعْرِفَةِ اللَّهِ تَعَالَى قَدِيماً وَ حَدِيثَةٍ؛ انجام: أَنْ يُزْهَدَ فِي أَوَّلِهِ وَ يَخَافُ مِنْ آخِرِهِ وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ تعالی اعْلَمْ وَ فِي هَذَا الْقَدْرُ كِفَايَةُ ... وَ کتبه بِيَدِهِ الْفَانِيَةِ أَفْقَرُ الْعِبَادِ ... مُحَمَّدُ بْنُ مشعل ... سُنَّةَ سِتَّةً وَ سِتِّينَ وَ أَلْفٍ مِنِ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ عَلَى صَاحِبِهَا أَفْضَلَ الصَّلَاةِ وَ اشْرَفَ التَّسْلِيمُ. آمین.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 170 گ، 25 سطر (9×14)، اندازه:15×20/5 سم [ف:38-399].

• سفينة النجاة = المقالات – مقالات خمس / دعا / فارسی و عربی

safinat-on-najāt = al-maqālāt =maqālāt-e xams

قزوینی، علی اصغر بن محمد یوسف، - 1120 قمری

(1709-) qazvīnī, ‘alī asqar ebn-e mohammad yūsof

تاریخ تأليف: 1098 ق.

کتاب مفصلی است در ادعیه و اعمالی که مکلفین در اوقات عمر برای کسب سعادت دینی و دنیوی و دفع رذایل صوری و معنوی به آن محتاجند در یک «مقدمه» و پنج مقاله: مقدمه در فضل دعا و آداب و اوقات آن در پانزده امر؛ مقاله 1. اعمال روز و شب در دوازده باب و خاتمه؛ مقاله 2. اعمال هفته شامل چهارده باب؛ مقاله 3. اعمال ماه ها و سال ها که این مقاله را در هشتم ربیع الثانی 1098 ق تأليف نموده؛ مقاله 4. اعمالی

که خاص وقت و زمان معینی نیست، مشتمل بر چهارده باب؛ مقاله 5. زیارات، شامل پنج «باب»: 1) اعمالی که مناسب هر یک از مشاهد چهارده معصوم (علیهم السلام) است، 2) اعمال اماکن متبرکه واقعه در نجف و کوفه، 3) اعمال اماکن متبرکه واقعه در مدینه، 4) اعمال کربلای معلا، 5) اعمال مقابر قریش و اعمال سر من رأي. (فاضل).

آغاز: شکر و سپاس کریمی را سزد که مناجات را سبب انجام حاجات و انتظام امر نجات گردانید و دعا را باعث علو درجات و محو سيئات ساخت.

انجام: وَ مَدَّ فِي أَعْمَارُهُمْ وَ زوفي آجَالِهِمْ وَ بَلَغَهُمْ اقصی آمَالِهِمْ دینا وَ دنیا وَ آخِرَةُ أَنَّكَ عَلَى كُلِّ شيئ قَدِيرُ. تَمَّ الزِّيَارَاتِ.

چاپ: چاپ لكنهو هند، 1300 هجری.

[الذريعة 199/12 ؛ أعيان الشيعة 171/8؛ سفينة النجاة چاپ لکهنو 1300ق؛ مكتبة امير المؤمنين 412/2؛ کشف الحجب 309؛ فهرستواره منزوی 485/7].

1. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1480

آغاز: برابر.

تا پایان مقاله دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1065 یا 1095؛ در پایان مقاله اول: مقابله کرده شد از اول تا آخر با نسخه مصنف با حواشی که از اصل نسخه نوشته شده 12 شوال 1116؛ 138 گ، 19 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 2 - 71].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5263

خط: نسخ معرب، كان محمد جعفر بن محمد حسین لاهیجی، تا: پنج شنبه 25 ذیقعده 1093ق؛ مجدول، دارای سرلوحهای رنگین؛ تملک: ابوالقاسم بن محمد شریف مختاری به تاریخ ذیقعده 1325 با مهر «المتمسک بِوَلَايَةِ عَلَى ابوالقاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 461 گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×29 سم [ف: 14 - 56].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17934

شامل مقام اول و دوم؛ بی کا، تا: 1098 ق [د.ث. مجلس].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12179

آغاز: برابر؛ انجام: سلام عليكم طبتم فادخلوها خالدين. سلام هي حتى مطلع الفجر.

مقالات اول، دوم و سوم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11، از عصر مؤلف؛ از روی نسخه اصل به خط مؤلف، مصحح، محشي با رموز «ق»، «لراقمه»، «معرب»، «مهذب»، «ص»، «نهاية» و ...، مجدول مذهب؛ با یک وقف نامه که در آن «سید محمد بن میر محمد علی مشهور به حاج میرزا کوچک کتاب فروش» بر حسب وصیت «حاج میرزا جلال الدين ابن اخ میرزا کوچک مزبور» این کتاب را در محرم 1252 بر کافه طلاب اماميه وقف نموده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آجری قهوه ای، مذهب، با نشان سازنده جلد «أقل السادات محمد باقر»، 232 گ، 23 سطر (10×19)، اندازه: 6/5×17 سم [ف: 30 - 680].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16623

مقال 5 در زیارات؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 11 [د.ث. مجلس].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14683

آغاز: بسمله، مقال چهارم، در اعمال متفرقه که مخصوص به وقتی نیست و مشتمل است بر پانزده باب، باب اول، در ذكر بعضی از نمازها؛ انجام: و از برای دفع غنجه که عوام آن را خنجو گویند، گفته که چون خاکستر چوب تاک را در آب کنند و هر سه روز.

نسخه «مقال» چهارم را دربر می گیرد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، مجدول به قرمز؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 114 گ، 18 سطر (9/5×16)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 37 - 181].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14981

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 451].

8. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5539

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با سر لوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 213 گ، 16 سطر (6×13)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 16 - 31].

9. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 759

آغاز: عَلَى جَمِيعِ خَلْقِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ يَا مَنْ تُسَمَّى بالغفور -

الرَّحِيمُ يامن تُسَمَّى بالغفور الرَّحِيمِ يامن تُسَمَّى بالغفور الرَّحِيمُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اقْبَلْ توبتی؛ انجام: طُوبَى لِمَنْ سَعْدِ بِوَلَايَتِكَ وَ وَيْلُ لِمَنْ شقی بجحودک.

مقاله پنجم کتاب است در پنج باب و هر باب در چند مقصد است. باب 1. اعمال مشاهد مقدسه، 2. اعمال مشاهد مدینه منوره، 3. اعمال نجف و کوفه، 4. اعمال کربلا، 5. اعمال مقابر قریش و سر من رأى؛ خط: نسخ زیارات نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 132 گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف مخ: 1 - 269].

10. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5613- 28/33

آغاز: چه از ائمه (علیهم السَّلَامُ) روایت شده که هرکه هر روز سه بار این دعا بخواند نوشته شود نام او در جمله سعداء هرچند که از اشقياء باشد؛ انجام: و هزار فرشته مأمور می شوند که با تو باشند و عبادت خدا کنند تا وقتی که تو را بمنزل خود رسانند و چون به منزل رسی آن ملائکه ندا کنند که خدایا این بنده تو بمنزل رسید دیگر چه باید کرد ندا آید شامل هر پنج مقاله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (7 برگ) و انجام؛ مجدول مذهب، دارای سه سرلوح، مذهب و کتیبه دار؛ جلد: تیماج مشکی، 288 گ، 24 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 4 - 2311].

11. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4447 - 22/167

آغاز: مقال دوم در اعمال لیالی و ایام هفتم و در آن چهارده بابست مشتمل بر اعمال چهارده هنگام هفته؛ انجام: يا عدتي عند کربتی و یا غیاثی عند شدتی و یا ولیی عند نعمتی ... یا ارْحَمْ الراحمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین وَ عِتْرَتِهِ الطاهرین. مقاله دوم شامل چهارده باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 72 گ، 20 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4 - 2311].

12. تهران، ملک، شماره نسخه: 2918

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 111 گ، اندازه: 12/8×20/9 سم [ف: 3 – 470].

13. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1069

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ العالمین وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى أَفْضَلِ خَلِيفَتُهُ مُحَمَّدٍ؛ انجام: این روز وفات امام محمد تقی علیه السلام است بنا بر تهذيب شیخ طوسی ... زیارت آن حضرت یکی از زیارات مطلقه که مذکور میشود در باب پنجم از مقال پنجم.

فقط مقدمه و سه باب اولیه از دوازده باب را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، در پایان کتاب دو صفحه در اختلاجات اعضا بدن آمده است یعنی جهیدن عضو مانند سمت چپ و راست آن و یا پلک چشم و یا ابرو غیره که ضربان مخصوصی در آن نقطه ایجاد و جهش می نماید برای هر کدام از انها تفال و پیشگویی خاصی ذکر کرده؛ 86 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2 – 245].

14. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1408

آغاز: مقالت چهام در اعمال متفرقه که مخصوص به وقتی نیست و مشتمل است بر پانزده باب. باب اول؛ انجام: از غنچه و باقی کرمها محفوظ ماند. تم ما اردنا ایراده.

سپس «شرح دعای جوشن صغیر»؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مهر: «المتوكل على الله عبده ...» (چهار گوش)؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج عنابی، 203 گ، 18 سطر (5×12)، اندازه: 9×19 سم [ف: 3 - 173].

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25232

آغاز: برابر؛ انجام: و مطالب خود را از الله تعالى بطلب. تم الزيارات.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: طالقانی، محمد علی بن محمد حسین، تا: 1100 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [رایانه].

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25087

آغاز: فصل دوم در بیان زیارت حضرت رسول خدا؛ انجام: سلام هي حتى مطلع الفجر ... .

مقاله سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: زين الدين جعفر بن محمود زاهدی، 1354 کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 280 گ [رایانه].

17. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1917

آغاز: برابر؛ انجام: و بعد از آن آب را بر دور فراش خود بپاش تا ایمن شوی. [تمام شد مقال چهارم والله الموفق].

خط: نسخ و نستعلیق ، بی کا، تا قرن 12؛ افتادگی:وسط و انجام؛ دارای سه سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 272 گ، 15 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 5 - 304].

18. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7190/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 40 گ (2پ -41)، 19 سطر (11×19)، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 5 - 111].

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16799

آغاز: اقل عبادالله بن محمد يوسف اصغر القزوینی از کتب معتبره مثل کتاب کافی؛ انجام: أَنَّكَ عَلَى كُلِّ شي قَدِيرُ و مطالب خود را از اللَّهُ تَعَالَى بِطَلَبِ تَمَّ الزِّيَارَاتِ.

مقاله اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 145 گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 15 - 295].

20. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20701

آغاز: بسمله، الحمد لله، و بعد چون به توفیق الهی؛ انجام: پس هر حاجت ... که البته برآورده شود.

مقال سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا، 168 گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 15 - 296].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1174

همان نسخه بالا [اهدائی ف: 139].

21. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20721

آغاز: بسمله، مثال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص.

مقال چهارم؛ خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 169 گ، 14 سطر، اندازه: 24/5x15/5 سم [ف: 15 - 296].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1392

همان نسخه بالا [اهدائی ف: 139].

22. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 20060

آغاز و به یا علی بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ بِهِ نَسْتَعِينُ، مقال پنجم در امارات؛ انجام: الْأَكْرَمِينَ باالارب بسطه نوری اهدا ... التماس دعا دارم.

مقال پنجم کتاب، ضمنا باب دوم از مقال پنجم ناقص است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ ضمن 59 برگ آخر نسخه: زیارات جامعه و خاصه حضرت رضا عليه السلام و دوازده امام منظوم انجام: و من شزاها اذ نشرنا قوام مارجي [كد]؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: حنایی و فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 356گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 15 - 297].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 689

همان نسخه بالا [اهدائی ف: 139].

23. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20068

آغاز: ادعیه و اعمال وقت بیرون رفتن مسافر؛ انجام: السَّلَمُ عَلَيْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ.

شامل 5 مقصد باب اول از مقال پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 82 گ، 16 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 15 - 297].

24. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3035

مقاله چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 149 گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 2- 819].

25. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15023/4

آغاز: مقال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص بوقتی نیست و مشتمل بر چهارده باب؛ انجام: بعد از آن آبرا بر دور فراش خود باید باشید.

مقال چهارم؛ خط: نسخ، كا: محمود بن محمد کاظم الحسینی طالقانی، تا: 13 شوال 1100ق؛ ضمن 7 برگ ادعیه و اعمال محافظت از باغات و احشام بخط محمد کاظم بن محسن و وصایای رب جلیل به حضرت موسی (علیه السَّلَامُ ) مروی از امیر مومنان حضرت علی علیه السلام؛ جلد: تیماج خرمایی، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 15 - 437].

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10254

آغاز: برابر؛ انجام: انك على كل شي قدير و مطالب خود را از الله تعالى بطلب تم الزيارات.

خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 334 گ، 25 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 15 - 293].

27. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3192

آغاز: برابر؛ انجام: بروشی که حضرت امام حسن عسکری علیه السلام بابو محمد تعلیم نموده و بدان که از آنچه درین مقال مذکور شد ... سوای ادعیه بعد از دعاء سمات که از کتب ادعیه نقل شده.

تا ابتدای مقاله سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ محشی؛ 125 گ، 19 سطر، اندازه: 16×31 سم [ف: 15 - 294].

28. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 631

جلد پنجم در زیارات معصومین و دارای پنج باب: 1. اعمال مشاهد مقدسه، 2. اعمال مشاهد مدينه منوره، 3. اعمال نجف اشرف و کوفه، 4. اعمال کوفه، 5. اعمال مقابر قریش و سامراء؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، با نسخه اصل (ام النسخ) مقابله شده، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 147 گ، 20 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2 - 289].

29. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1075

آغاز: برابر؛ انجام: اما لهم دين و دنيا و اخرة انک على كل شییء قدیر و مطالب خود را از الله تعالی بطلب.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای 5 سر لوحه مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 624 گ، 19 سطر (11×21)، اندازه: 19×33 سم [ف: 3 - 94].

30. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4671

جلد اول، خط: نسخ معرب، كا: محمد رضا بن محمد مقیم قزوینی، تا سه شنبه 7 محرم 1108ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 88 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 12 - 257].

31. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26286

آغاز: بسمله. روی ثِقَةُ الاسلام رضی اللَّهِ تعالی عَنْهُ؛ انجام: طلبتی وَ أَجَابَتْ دعوتی وَ کشف كربتی تَمَّتِ الْكِتَابَ عَلَى يَدِ أَقَلَّ الْعِبَادِ مُحَمَّدِ مهدی مُعْلَمُ فِي سِنُّهُ 1108 نُقِلَ مِنْ خَطِّ الْفَاضِلِ الْعَالِمِ مسیحاء الكاسی رَحْمَةِ اللَّهِ.

خط: نسخ، كان محمد مهدی معلم، تا: 1108 ق، کاغذ: نخودی [رایانه].

32. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2110

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَنَّكَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ الطَّاهِرِينَ والحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعيل بن محمد جعفر بسطامی، تا: 1115-1114 ق، جان هرات؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمود بن محمد على» (بیضی)؛ یادداشتی از محمد جعفر بن محمد رفیع به سال رمضان 1161؛ جلد: تیماج قهوه ای، 296 گ، 27 سطر، اندازه: 24×36/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 818].

33. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2982

خط: نسخ، كا: محمد علی بن کیا محمد طالقانی، تا: 14 رجب 1117ق؛ مصحح: مهر: کتابخانه فضل الله نوری (مربع)؛ جلد: تیماج تریاکی، 255گ، 13 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 818].

34. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8185

جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: طالب بن ابراهیم، تا: با تاریخ 1119ق، جان قزوین مدرسه خلیلیه، به دستور میرزا دواد حسینی متولی مشهد رضوی؛ مصحح، با نشانی بلاغ در روز جمعه هفدهم رجب 1119؛ مهر: «یا رفيع الدرجات» (مربع)، «من احب الحسين احب الله» (مربع)، «حسین منی و انا من حسین» (مربع)، «یا امام حسین» (بیضی)، «عبده محمد رفيع الطباطبائی» (بیضی)، «یا رفيع الدرجات» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 334 گ، 25 سطر، اندازه: 17×29 سم [ف: 21 - 162].

35. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7034

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صالح بن ملا جلال، تا: ربيع الأول 1122ق؛ مجدول محرر مذهب، باسرلوح مزدوج مذهب مرصع، دارای علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 354 گ، 21 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 25 - 42].

36. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36511

آغاز: برابر، انجام: فكفوا شر کم و أذاكم عنا و بعد از آن آب را بر دور فراش خود پاشید تمام شد مقالت چهارم بعون الله تعالی.

از مقدمه تا پایان مقاله چهارم؛ خط: نسخ و نستعلیق، كا: عبد الخالق بن محمد تقی طالقانی، تا: شوال 1122ق؛ مجدول، محشی؛ مذيل است به 13 برگ در دعای جوشن صغیر مروی از امام موسی بن جعفر (علیه السَّلَامُ)، دعای حمید (و شرح آن در حاشیه)، نعمت خدا، سوره الرحمن، دعای معراج و ادعیه دیگری از اصول کافی که در 1282 ق کتابت شده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا با روکش مشمع مشکی، 294 گ، 20-22 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [اهدائی رهبر: 6- 305].

مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1380

همان نسخه بالا [ مؤید: 3 - 313].

37. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 148

مقال پنجم؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1125 ق؛ 240 گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×24/5 سم [ف: 1 - 136].

38. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15587

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَلَمُ عَلَى أَفْضَلِ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ؛ انجام: سَلامُ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ تمام شد اعمالی که می باید در عرض سال بعمل آید.

مقاله سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 24 رجب 1127ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 237 گ، 14 و 15 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 15 - 295].

39. قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه: 183

آغاز: مقال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص بوقتی نیست ... .

بی کا، تا: 1127ق؛ واقف: رضی الحسینی، 1198 ق [تراثنا، س13 ش 2 و 3 - 349].

40. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1574

آغاز: برابر انجام و آداب زیارت مومنان مذکور می شود در مقام دوم در عمل روز پنج شنبه.

مقال یکم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضی بن محمد مقیم بن حاج یحیی بیک (از معلم سرای گیلوند رود فومن)، تا: جمادی الاول 1128ق، به دستور آقا محمدرضا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 117 گ، 17سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10×17 سم [ف:8- 187].

41. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3366

آغاز: برابر؛ انجام: و مطالب خود از الله تعالى بطلب.

خط: نسخ و نستعلیق، كان محمد علی بن محمد حسین طالقانی، تا: 1128 ق؛ نسخه را محمد مؤمن بن علی شجاعی طالقانی قزوینی با نسخه اصلی در همان سال مقابله و تصحیح نموده، محشی از مصحح نسخه، مجدول مذهب، دارای پنج سر لوح مرصع ؛ 379 گ، 25 و 27 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 6 - 249].

42. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2867/1

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... و بعد چون بتوفيق الهي بانجام رسید مقال اول و دوم شروع می شود در مقال سوم؛ انجام: سلام هي حتى مطلع الفجر تمام شد اعمالی که می باید در عرض سال بعمل آید.

جلد سوم کتاب و مقال سوم می باشد مشتمل بر مقدمه و دوازده باب و خاتمه در اعمال نوروز می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، كان محمد صفی بن امامقلی، تا: جمادی الثانی 1129 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 228 گ (1پ -228ر)، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 819].

43. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5659

آغاز: مقاله پنجم در زیارت و درضمن پنج باب مبین می شود؛ انجام: انك على كل شيء قدير.

خط: نسخ و نستعلیق، كان محمد صالح بن تاج الدين على، تا: سه شنبه 24 محرم 1130ق؛ افتادگی: انجام؛ محمد صالح بن تاج الدين على فهرستی در دو برگی برای مقاله پنجم این کتاب به 1330 نوشته؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 198 گ، 18 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 5 - 111].

44. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19625

كا: محمد على، تا: 1132ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه].

45. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32292

آغاز: بسمله. مقال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص بوقت نیست و مشتمل است بر چهارده باب، باب اول در ذکر؛ انجام: باب سیزدهم در ادعیه اعمال وقت اراده تزویج... رعایت باید کرد.

مقاله چهارم؛ خط: نسخ و نستعلیق خفی، کا: محمد نعیم بن ملا حسن علی، تا: 3 ذیحجه 1136 ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 148 گ، 17 سطر، اندازه: 10×18 سم [اهدائی رهبر: 6- 307].

46. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32190

آغاز: برابر؛ انجام: فكفوا شر کم و أذاكم عنا و بعد از آن آب را بر دور فراش خود پاشید تمام شد مقالت چهارم بعون الله تعالی.

مقاله پنجم؛ خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 244 گ، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [اهدائی رهبر: 6-308].

47. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1005

آغاز: برابر انجام: گوید که بیا برویم که به تحقيق تلقین کرده شد این میت حجت و برهانش.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ پاره ای از خاتمه نسخه حاضر افتاده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 123 گ، 14 سطر، اندازه: 20x15 سم [ف: 2 - 244].

48. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29238

آغاز: بسمله، زیارة مُخْتَصَرُ جَامِعِهِ ... بِهَا فِي جَمِيعِ الْمَشَاهِدِ عَلَى سَاكِنُهَا فاذا رُدَّتْ ذلک؛ انجام: بعد از دعای سمات که از کتب ادعيه نقل شده تَمَّتِ الْكِتَابِ بِعَوْنِ الملک الْوَهَّابُ.

خط: نسخ، كا: میر باقر، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه].

49. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2727

آغاز: برابر، انجام: و بجای فَقُلْ وَ لَا تَخَفْ وَ لَا تَحْزَنْ فقولی وَ لا تَخافِي ولاتحزنی باید گفت.

مقال اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوایی زرد با حک «عمل محمد شريف ولد حسین»، 110 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 819].

50. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2419

آغاز: مقاله پنجم در زیارات و در ضمن پنج باب مبین می شود باب اول در اعمالی که مناسب است بجا آوردن آن در هریک از مشاهد چهارده معصوم؛ انجام: وَ اجْعَلْنَا فِي حِزْبِهِ القوانين بامره الصَّابِرِينَ مَعَهُ الطالبین رضاک بمناصحت.

جلد پنجم و مقاله پنجم است شامل پنج باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: مقوایی، 297 گ، 15 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 819].

51. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4478- 22/198

آغاز: بسمله حمدلله وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى أَفْضَلِ خَلِيقَتُهُ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ المعصومین و بعد چون بتوفيق الهي بانجام رسید مقال اول و دوم شروع شد در مقال سيوم مقال سیوم در ادعیه و اعمالی که در عرض سال؛ انجام: و ایضا در عمل سه ماهه از علی علیه السَّلَامُ روایت شده که چون در محل تحویل این آیات را ... سَلامُ علیکم طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِينَ سَلامُ هِيَ مَطْلَعِ الْفَجْرِ.

مقاله سوم در ادعیه و اعمالی که در عرض سال می باید به عمل آید و در آن مقدمه ای است و دوازده باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج قهوه ای، 293 گ، 14 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 4 - 2311].

52. قم؛ طبسی، شماره نسخه: 162

آغاز: بسمله مقال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص وقتی نیست مشتمل است بر پانزده باب اول در ذكر بعضی از نمازها؛ انجام: و چون حنظل را بکوبند و یکشبانه روز در آب آغشته کنند و بیفشرند و آن آب را بزراعت بپاشند از غنچه و باقی کرم ها محفوظ ماند تمت.

مقال چهارم، شامل پانزده باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 203 گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 1 - 268].

53. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14779

آغاز: برابر؛ انجام: در مکارم الاخلاق از امام رضا (علیه السَّلَامُ) روایت شده که بردار از برای هر ثولولی هفت دانه جو و بر هر یک از آنها هفت بار این آیات را بخوان ... .

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با عبارت «بلغ قبالا» مقابله شده، مجدول مذهب؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع مشکی، 256 گ، 23 سطر (11×22)، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 37 - 375].

54. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6043

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 165 گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 16 - 46].

55. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1291

آغاز: بسمله مقال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص به وقت نیست؛ انجام: بر زراعت پاشند از غنچه و ملخ و موش و باقی کرم ها محفوظ و سالم ماند.

مقال چهارم، شامل 15 باب؛ كا: ابوطالب قزوینی، تا: 25 شوال 1215 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 350 گ، 12 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 2 - 246].

56. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15345

آغاز: ... شد بتمامه نقل ننمود الانادری و این مختصر را موسوم ساخت به سفينة النجاة.

از ابتدا تا پایان مقال دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 35 گ، 20 سطر، اندازه: 15/8×27 سم [ف: 43 - 36].

57. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 632

مقاله چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1236ق؛ جلد: تیماج مشکی، 176 گ، 16 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2 - 489].

58. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8996

آغاز: برابر؛ انجام: و سوای ادعیه بعد از دعای سمات که از کتب -

ادعيه نقل شده. مقاله اول و دوم؛ خط: نسخ، كان محمدرضا بن غلامرضا، تا: چهارشنبه 2 ذیقعده 1236 ق؛ واقف: محمد رضا قائمی، اردیبهشت 1341؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: مقوا، 174 گ، 16 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 15 - 294].

59. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1483

آغاز: بسمله مقال پنجم در زیارات و در ضمن پنج باب مبین می شود باب اول در اعمالی که مناسب است؛ انجام: و مطالب خود را از الله تعالی بطلب.

مقاله پنجم؛ خط: نسخ، كا: آقا بابا، علی بن محمد باقر میمئی، تا: دوشنبه 14 شعبان 1237ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 14 سطر (10×15/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 4 - 2053].

60. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14238

آغاز: ... بذكر قليلی اکتفا نمود و از فضایل روایاتی که از ائمه عليهم السلام وارد شده بود و بسیاری از مقامات که مرتکب؛ انجام: بِاللَّهِ فَكَفُّوا شَرِّ کم وَ أذاكم عَنَّا و بعد از آن آب را بر دور فراش خود باید پاشید، تمام شد مقال چهارم از کتاب سَفِينَةِ النَّجَاةِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1238 ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه ای، 444 گ، 19 سطر (10×19/5)، اندازه: 17×27 سم [ف: 36 - 46].

61. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 19464

آغاز: بسمله. مقال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص به وقتی نیست و مشتمل است بر چهارده؛ انجام: بِعَوْنِ الملک الْوَهَّابِ خ يَوْمَ الْخَمِيسِ ثُلُثَ عَشَرَ شَهْرِ رَمَضَانَ المبارک سِنُّهُ 1244 (كَذَا).

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244 ق؛ تاریخ وقف: 1268 ق، کاغذ: شکری، جلد: تیماج [رایانه].

62. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8374

آغاز: مقال چهارم در اعمال متفرقه؛ انجام: در فراش خود بپاشید.

چهارده باب از مقاله چهارم؛ خط: مختلف، بی کا، تا: 23 ربیع الثانی 1247 ق؛ واقف: سردار کل یار محمد خان افشا، خرداد 1332؛ 111گ، اندازه: 13×19 سم [ف: 6- 250].

63. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4570

خط: نسخ زیبا، كا: ابو طالب بن محمد علی اصفهانی، تا: رجب 1248 ق تا سه شنبه 29 شعبان 1250ق؛ مجدول، دارای سرلوح های رنگین زیبا؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 504 گ، 22 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 12 - 145].

64. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14794

آغاز: برابر انجام: ادعوك رب كما أمرت تضرعا *** فاذا رددت يدي فمن ذا يرهم / مالي اليک وسيلة الا الرجا *** و جمیل عفو ک ثم انی مسلم.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1261 ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 319 گ، 25 سطر (13×21/5)، اندازه: 20×30 سم [ف: 37 - 393].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10855

همان نسخه بالا [میراث شهاب: س وش 2 - 16].

65. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20647

آغاز: برابر انجام: عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ كَثِيراً وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ.

از اول تا آخر باب اول (اعمال ماه رمضان) از مقال سوم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: شعبان 1283ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 172 گ، 21 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 15 - 295].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 190

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 139].

66. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4844

انجام: وَ قِسْمَةَ أَرْزَاقَهُمْ وَ جَعَلْتَهُمْ مُخْتَلِفَةٍ أَلْسِنَتِهِمْ.

جلد اول و دوم و سوم؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج سبز، 197 گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 13 - 41].

67. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5533

خط: نسخ، کا: محمود، بی تا؛ مجدول؛ تملک: آخوند ملا على ولد رجبعلی سولدهی ملقب به زکی به تاریخ 1284؛ جلد: تیماج مشکی، 325 گ، 18 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 14 - 298].

68. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4260

جلد پنجم؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، مجدول؛ تملک: فتح الله بن عبدالله؛ با یادداشتی از حاج محمد خادم؛ جلد: تیماج قرمز، 212 گ، 17 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 11 - 261].

69. مشهد: الهيات، شماره نسخه: 20360

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، مجدول مذهب، کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 211 گ، 12 سطر (9×15/5)، اندازه: 15/5×23 سم [ف: 2 - 427].

70. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 20918

آغاز: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، دارای پنج سرلوح، محشی منقول از مصنف، با نسخه اصلی مقابله شده وسیله طالب، مجدول مذهب؛ کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 780 ص، 21 سطر (10×18)، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 2 – 497].

71. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3367

آغاز: برابر؛ انجام: أَنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرُ وَ مَطَالِبِ خود أَزُّ اللَّهُ تَعَالَى بِطَلَبِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 358 گ، 23 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 6 - 249].

72. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3368

آغاز: مقال پنجم از (كذا) زیارات و در پنج باب مبین می شود؛ انجام: و مطالب خود را از حق تعالی بطلب.

مقاله پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: ملاموسی نخجوانی، ربيع الثانی 1245؛ 168 گ، 18 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 6 - 249].

73. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8825

آغاز: یارب یارب قو؛ انجام: که از برای پناه جستن از هوام باید گفت.

از اواخر مقاله سوم تا اواخر مقاله چهارم است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، 72 گ، 25 سطر، اندازه:14×22 سم [ف: 6 - 249].

74. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2194

انجام: وَ الصارخ اليك بمرصد الاغاثه.

فقط مقدمه و مقال اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: علی آقا ارباب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، روکش کاغذ رنگین، 78 گ، 16 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 4 – 1198].

75. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12418/2

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول محرر مذهب مرصع ؛ جلد: تیماج، 401 ص (8-408)، 25 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 35 - 374].

76. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 82

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ مصحح، مجدول، مذهب، دارای پنج سرلوح عالی متنوع؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی، 327 گ، 23 سطر (12/4× 22/5)، اندازه: 30×30 سم [ف: 1- 128].

77. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 756

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج قهوه ای، 227 گ، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 35].

78. اصفهان؛ کتابخانه های اصفهان، شماره نسخه: 66

آغاز: بسم ... الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ. وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى أَفْضَلِ خَلِيقَتُهُ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْمَعْصُومِينَ. و بعد، چون بتوفيق إلهى بأنجام رسید مقال اول و دوم، شروع شده در مقال سوم. مقال سوم: در أدعية و أعمالی که در عرض سال می باید بعمل آید، و در آن مقدمه ایست و دوازده باب مشتمل بر أعمال دوازده ماه و خاتمه مشتمل بر أعمال روز نوروز. مقدمه. در أعمالی که در هر ماه بعمل باید آورد، از آن جمله أدعيه رؤیت هلال است؛ انجام: سلام هي حتى مطلع الفجر. تمام شد أعمالی که میباید در عرض سال بعمل آید.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی به خط مرحوم حجة الاسلام آقای میرزا زین العابدین موسوی خوانساری اصفهانی «والد ماجد صاحب روضات» و سبط ایشان آقای میرزا مسیح چهارسویی؛ تملک: آقا میرزا مسیح، حاج میرزا سید حسن؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 174 گ، 21سطر در متن (7×14)، اندازه: 13/5×19/5 سم [فهرست روضاتی: - 304].

79. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17923

ناقص؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

80. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 98

آغاز: برابر؛ انجام: زیارت ششم: چون از زیارت عسکریین فارغ شوی متوجه سرداب شو ... اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ اکبر لَا اله الَّا اللَّهُ ... و چون خواهی وداع آن حضرت کنی ... وتجعلنا في الجنة معه واعذنا.

خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 361 گ، 24 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف مخ: 3- 1108].

81. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 826

آغاز: الْمَحْمُودُ وَ الْمَقَامُ الْمَعْلُومُ عِنْدَ اللَّهِ عزوجل وَ الْجَاهُ الْعَظِيمُ وَ الشَّأْنُ الْكَبِيرُ وَ الشَّفَاعَةُ الْمَقْبُولَةُ ... زیارت دوم منقول از مصباح الزائر ابن طاوس مروی از ائمه علیهم السَّلَامُ چون داخل قبه شوی؛ انجام: زیارت چهارم بعد از رعایت آداب سابقه چون داخل سرداب شوی بگو السَّلَامُ علیک یا خَلِيفَةِ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ خَلِيفَةُ رَسُولِهِ وَ آبَائِهِ ... وَ خلصه مِنْ أَيْدِي الْجَبَّارِينَ اللَّهُمَّ أَعْطِهِ فِي نَفْسِهِ وَ ذُرِّيَّتِهِ.

مقال پنجم در پنج باب؛ خط: نسخ ادعيه نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد هادی دامغانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 170 گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف مخ: 1- 268].

82. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19248

آغاز: برابر؛ انجام: از غنچه و باقی کرم ها محفوظ ماند ... تعالی چهارم وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه].

• سفينة النجاة / كلام و اعتقادات / عربی

safīnat-un najāt

تنکابنی، محمد بن عبد الفتاح، 1040 - 1124؟ قمری

(1712 -1631) tonekābonī, mohammad ebn-e “abd-ol-fattāh

تاریخ تأليف: پنج شنبه 14 جمادی الثانی 1102 ق.

مباحث نسبتا مفصلی است در اصول دین با نقل اقوال بزرگان این فن استدلال فراوان مشتمل بر چهار «مقصد»: 1. فِيمَا يَتَعَلَّقُ بالصانع، دارای پنج مبحث؛ 2. نُبُوَّةُ نَبِيِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ اله؛ 3. الامامة، مشتمل بر شش فصل و مفصل ترین بحث این کتاب می باشد؛ 4. مجمل من المعاد الجسمانی. سراب قسمت اعظم کتاب را به اثبات امامت بلافصل امیر المؤمنین علی (علیه السلام) (از مآخذ اهل سنت) اختصاص داده و تنها چند مبحث کوتاه را در آغاز به اثبات صانع و نبوت خاصه و در پایان به معاد جسمانی و اثبات امامت بقیه امامان اثنا عشر اختصاص دارد. تنکابنی تاریخ سقیفه و اسناد و روایات آن را (از طریق سنی و شیعی) با دقت و با شیوه ای خاص بررسی می کند.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَاةُ عَلَى سَيِّدِنَا ... مُحَمَّدُ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ. اعْلَمْ أَنَّهُ لَا بُدَّ لِكُلِّ مَنْ كَانَ قَادِرُ -

أَعْلَى الِاكْتِسَابِ أَنْ يَعْلَمَ مَا يَتَعَلَّقُ باصول الدِّينِ بالبرهان .... .

انجام: مِنَ الْأَلْطَافِ لِمَنْ تمسک بِسَفِينَةِ النَّجَاةِ وَ الْوَلِىُّ وَ هُوَ مِنْ أَكْثَرِ النَّاسِ عَثْرَةُ وَ أَقَلَّهُمْ حَسَنَةً ، قَلِيلُ التهياء لِلسَّفَرِ، ظَاهِرُ الاغماض عَنِ الرَّحِيلُ وَ الْخَبَرَ، الرَّاجِي رَحْمَةَ رَبِّهِ الْغَنِيِّ مُحَمَّدِبْنِ عبدالفتاح التنکابنی غَفَرَ اللَّهُ ذُنُوبُهُمَا ، وَ سَتَرَ عيوبهما.

[الذريعة 203/12؛ معجم التُّراثَ الكلامی 583/3].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15456/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین اشرفی، تا: یک شنبه 15 ذیحجه 1102 ق، همزمان با سال تأليف كتاب؛ محشي با نشان «م دع ل عفى عنه، ق، منه دام ظله العالی»، مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ مهر: «مُحَمَّدُ نَبِيُّ اللَّهُ، علی ولی اللَّهُ» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 113 گ (اپ -113پ)، 23 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 39 - 269].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3047

آغاز: برابر؛ انجام: بجوده و کرمه و بحقهم آمين رب العالمين.

خط: نسخ، كا: ابو الحسن بن میر یحیی کسکری، تا: چهارشنبه 26 ربيع الثانی 1103 ق، جا: مدرسه در کوشک؛ محشی پاره ای از آنها با نشان «منه»؛ تملک: مرتضی بن احمد حسینی رشتی (با مهر 1240)، محمد رضا نواده آغا محمد باقر، ملا مهدی رشتی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 123 گ، 23 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: 10 - 1991].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25584

آغاز: برابر؛ انجام: وَ جَعَلْنا مِنْ حِزْبِهِمْ وَ زُمْرَتِهِمْ ... صُورَةُ اجازة الْمُؤَلِّفِ.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد رحیم، تا: 1104 ق؛ دارای بلاغ و اجازه مؤلف می باشد؛ کاغذ: شکری نخودی، جلد: تیماج [رایانه].

4. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 934

خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد تقی، تا: 20 رمضان 1105 یا 1150 ق؛ اندازه: 12×18 سم [نسخه پژوهی: 2 - 173].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15936

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كان محمد صادق بن كمال الدین حسین، تا: یکشنبه 24 رجب 1108ق؛ محشی با نشان «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ العالی، مِنْهُ سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی »، مصحح؛ تملک: محمد علی بن جعفر به سال 1154ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، 212 گ، 17 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 40 - 417].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1989

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الثانی 1115ق؛ با نسخه اصل مقابله شده و روز یک شنبه چهارم جمادی الاول 1123 مقابله به پایان رسیده، محشي از مؤلف، پس از کتاب حاشیه ای که محمد صادق به تاریخ چهارشنبه 13 ذیقعده 1134 نوشته و ظاهرا نسخه توسط همین شخص مقابله شده؛ جلد: مقوایی، 171 گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 5 - 361].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10347

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد نصیر بن عزیز حسینی تنکابنی، تا: 1134 ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: على مدرس مورخ 1288 ق و مهر «هو العلي» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 338 ص، 19 سطر، اندازه: 23x11/5 سم [ف: 32 - 335].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9494/3

انجام: لَا يُنَاسِبُ غَيْرِ الْأَوْلَوِيَّةِ فِي أُمُورِ الْأَمَةِ وَ وُجُوبِ الطَّاعَةِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1155ق؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشتی از محمد بن فضل الله به تاریخ رجب 1155؛ جلد: تیماج مشکی، 51 گ (41-90)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 24 - 251].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3918

آغاز: برابر؛ انجام: وَ نَكْتَفِي بِهَذَا الْقَدْرِ فِي الْكِتَابِ وَ لا نطوله فالامور الْمَشْهُورَةِ الَّتِي تَذْكُرُ.

خط: نسخ ریز، کا: ریز محمد جعفر بن محمد زمان حسینی، تا: 1156 ق؛ محشی از مؤلف با نشان «مِنْهُ رَحْمَةُ اللَّهِ مَ وَ بِهِ نَقْلِ أَزُّ عین الحيوة» مجلسی به فارسی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 223 ص، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 10 - 1950].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 147

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خفی خوش، بی کا، تا: با تاریخ 1166 ق؛ محشی؛ واقف: آقا زین العابدین خادم اصفهانی، رجب 1166؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای زرد اخری، 139 گ، 22 سطر، اندازه: 24/5x15/5 سم [ف: 1- 128].

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8874/4

آغاز: برابر؛ انجام: قالَ لَهُ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) ابْعَثْ اتی باحب خلقک بِأَكْلِ معی غیری وَ کک [كَذلِكَ ما قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) فِي شَأْنِهِ علی (علیه السَّلَامُ) فِي الْخَبِيرُ أَقُولُ.

از اواخر مقصد سوم به بعد در نسخه نانوشته مانده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1181ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی به امضای «مِنْهُ سَلَّمَهُ اللَّهُ»؛ کاغذ:نخودی، جلد:تیماج زیتونی، 37 گ (85پ -121ر)، 27-12 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/7×18/9 سم [ف: 29/1 - 206].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6292

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1194 ق؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج مشکی، 90 گ، 25 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 16 - 264].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7704

آغاز: برابر؛ انجام: وَ زُمْرَتِهِمْ بِجُودِهِ وَ کرمه وَ بِحَقِّهِمْ امین رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نستعلیق مخلوط بشکسته و نسخ، كا: این عبدالمجيد بن محمد صادق (كذ) مازندرانی نوری، تا: جمادی الاول 1198 ق؛ -

کاغذ: شکری، جلد: تیماج عنابی، 143 گ، 18 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 11 - 171].

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5457

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: طهماسب بن محمد على میرزا بن فتحعلی شاه در 1264 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 168 گ، اندازه: 12×24 سم [ف: 16 - 362].

15. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 296

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 170 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1 - 232].

16. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3807

انجام: طَرِيقُ الْمَعْرِفَةِ فِي حُكْمِ عَدَمِ التَّعْيِينِ بَلْ أَوْضَحَ بطلانة مِنْهُ أَلَانَ هَذَا مِثْلُ أَنْ يُعَيِّنَ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عنوان «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ» ؛ تملکی به سال 1149 با مهر «نَصْرُ مِنَ اللَّهِ وَ فَتْحُ قریب » (چهار گوش)؛ جلد: تیماج قرمز، 216 گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 817].

17. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 588

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ» ؛ اندازه: 14×20/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 173].

18. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1853/1

آغاز: برابر؛ انجام: نُقِلَ الْعَامَّةُ هَذَا الْخَبَرُ لَمْ يَجْسُرَ أَحَدُ مِنْ قُدَمَاءِ دَهْمُ انكارا.

از ابتداء سفينه النجاه تا مطالب راجع به حضرت علی علیه السلام؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی به امضای «منه مد ظله»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 98 ص (1-99)، 19 سطر (12/5x7/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 430].

19. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6351/4

آغاز: برابر انجام: الْمُعْتَبَرُ فِي الاجماع كُلِّ عَصْرٍ، فَثَبَّتَ مَا أَرَدْناهُ ، انْتَهَى كَلَامِهِ وَقَعَ اللَّهُ حَقّاً بِهِ. أَقُولُ هَذَا الْبَحْثَ تَدُلُّ عَلَى عِصْمَةُ ... .

خط: نستعلیق، کا: سیف الدین محمود رجائی، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 39 گ (126پ -164پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/7 سم [ف: 9 - 351].

20. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2279

آغاز: برابر؛ انجام: وَ هُوَ مِنْ أَكْثَرِ النَّاسِ عَشَرَةً واقلهم حَسَنَةً قَلِيلُ التَّهَيُّؤِ للسفرظهار الاغماض عَنِ الرَّحِيلُ وَ الْخَبَرَ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «مِنْهُ سَلَّمَهُ اللَّهُ»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 188 گ، 16 سطر، اندازه: 13×19 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 817].

21. تبریز؛ واعظ چرندابی؛ شماره نسخه: 2

بی کا، تا: قرن 12 نشریه: 4 - 337].

22. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 704- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از مؤلف با علامت «مِنْهُ سَلَّمَهُ اللَّهُ»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 114 گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×23 سم [ف: 24 - 434].

23. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 504

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از مؤلف به لفظ «مِنْهُ سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی»؛ تملک: محمد على بن شیخ عباس بلاغی نجفی با مهر «محمد على بلاغی» (مکعبی)، عباس بن حسن بن عباس بلاغی نجفی؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: - 260].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 849

آغاز: برابر.

نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 454 ص [عکسی ف: 3 - 39].

24. یزد؛ علومی، شیخ علی، شماره نسخه: 29

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 440].

25. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 209

آغاز: برابر؛ انجام: وَ جَعَلْنا مِنْ حِزْبِهِمْ وَ زُمْرَتِهِمْ بِجُودِهِ وَ کرمه وَ بِحَقِّهِمْ آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ. تَمَّ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با امضاء «مِنْهُ سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی مِنْهُ مُدُّ ظِلُّهُ ، مِنْهُ ره»؛ جزو کتب وقفی مدرسه خیراتخان؛ واقف: نُصْرَةُ الملک امیر تیمور؛ جلد: تیماج قهوه ای، 208 گ، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 20/5x15 سم [ف: - 190].

مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 96

همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1745].

26. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6402

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ تملکی بدون نام به تاریخ 1279 در کربلا؛ جلد: تیماج سبز، 129 گ، 24 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 17 - 4].

27. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 869

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: احمد در 2 محرم 1289ق؛ جلد: چرم زرد، 178 گ، 14 سطر، اندازه: 18×24 سم [مؤید:2- 308].

28. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 21140

آغاز: برابر؛ انجام: وَ بِحَقِّهِمْ امین رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1307 ق؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ کاغذ نخودی، جلد: تیماج، 67 گ، 35 سطر [رایانه].

29. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20949

آغاز: برابر؛ انجام: الحسینی الفاطمي المصطفوی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1327ق؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [رایانه].

30. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7703

آغاز: برابر؛ انجام: وَ زُمْرَتِهِمْ بِجُودِهِ وَ کرمه وَ بِحَقِّهِمْ امین رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، كا: محمد شريف بن محمد سعید، بی تا؛ رونویس شده -

از نسخه ای که از نسخه اصلی استكتاب و بر آن گواهی مؤلف بر قرائت ملا محمد رحیم در جمادی الثانی 1103 نوشته بوده؛ محشي از مؤلف؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 160 گ، 19 سطر، اندازه: 23x15 سم [ف: 11 – 171].

31. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1831

آغاز: سَمَّيْتَهُ بِسَفِينَةِ النَّجَاةِ لِكَوْنِهِ هَادِياً للمسترشد إِلَى الْأَئِمَّةِ المعصومین علیهم السَّلَامَ وَ مُؤَدِّياً الَىَّ التسمک بِهِمُ الَّذِينَ مَثَلُهُمْ مَثَلُ سَفِينَةُ نُوحِ الَّتِي كَانَ التَّمَسُّكِ بِهَا وَسِيلَةً النَّجَاةِ؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج زرشکی، 192 گ، 17 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف مخ: 3 - 1107].

32. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 232

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، تملک: ابوالقاسم بن محمد مهدی عادلی؛ مهر: «محمد علی بن محمدباقر» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108 گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×19 سم [ف مخ].

33. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9872

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد مؤمن بن محمد طالب، بی تا؛ محشی از مؤلف؛ واقف: حاج عباسقلی واعظ چرندابی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 163 گ، 18 سطر، اندازه: 12×18/5 سم زف: [11 - 170].

34. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 409

آغاز: لَا تَمَنَّعُ انَّ يولی أُمُورُهَا مَنْ كَانَتِ النُّبُوَّةِ فِيهِمْ ... الْفَصْلُ الاول فِيمَا يَتَعَلَّقُ بامامة أَمِيرُ المومنین .... الامامة فِي الاصطلاح ریاسة عَامَّةُ فِي أَمْرِ الدِّينِ وَ الدُّنْيَا نِيَابَةِ عَنِ النَّبِيِّ؛ انجام: برابر.

در فهرست با عنوان «رساله کلامی» آمده. این نسخه شش فصل امامت و مقصد چهارم در معاد جسمانی را دارد؛ خط: تعليق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ محشی به نشان «منه»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 132 گ، 23 سطر (6×12/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 3 - 578].

35. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 3484

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 414 ص، 19 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 10- 1443].

36. اصفهان، مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 137

خط: نستعلیق، كا: محمد حسین بن محمد تقی جیلانی، بی تا؛ 181 گ، 20 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: - 87].

37. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 135

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: - 87].

• سفينة النجاة / شعر / فارسی

safīnat-on najāt

زاهد تبریزی، قاسم بن محسن، ق 12 قمری

zāhed-e tabrīzī, qāsem ebn-e mohsen (-18c)

تاریخ تأليف: 1102 ق.

مثنوی اخلاقی و عرفانی است که مؤلف در آن برخی روایات نبوی و علوی را به نظم کشیده است.

[نسخه های منزوی 2912/4].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10372

آغاز: بسمله. سپاس و ستایش مرا ورا سزاست؛ انجام: ز حسن سعی جمیل تو دهر آبادان.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [الفبائی: - 309].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13948/2

آغاز: بنام خداوند کون و مکان *** خرد بخش جان کردگار جهان / زهی آفریننده ماه و مهر 88 فروزنده روشنان سپهر؛ انجام: سر تیغ او با سر دشمنان *** در اقصای عالم سراسر روان / بکف کاسه کشکول از ماه و مهر *** سعادت گدای سر او سپهر.

خط: شکسته نستعلیق ساده، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 60 گ (80-139 ) [ف: 37 - 545].

• سفينة النجاة / فضائل و مناقب / فارسی

safīnat-on najāt

امیر نظامی دولو، محمد باقر، ق13 قمری

amīr nezāmī davallū, mohammad bāqer (-19c)

در مناقب و فضایل حضرت علی امیر المؤمنین است. مؤلف می گوید: آن را پس از اتمام کتاب معجزات پرداخته ام و شامل یک «مقدمه» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان میلاد حضرت على؛ خاتمه در «بی وفائی دنیای دون» و احادیثی در نکوهش آن.

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ ، الحمدلله الَّذِي خَلَقَ الانسان باحسن الاخلاق وَ جَعَلَ أَرْزَاقَهُمْ بِخَيْرِ الْأَرْزَاقَ.

انجام: سبب آن رو سیاهی که من کرده ام این مرغ را بر من گماشته که مرا هم چنین که می بینی عذاب کند تا روز قیامت.

[فهرستواره منزوی 1688/3].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 138

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: هادی اسد آبادی، تا: 1121 ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 156 گ، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×24 سم [ف: 1 - 134].

• سفينة النجاة / فقه / عربی

safīnat-un najāt

سید حسین بن سید علی، ق 13 قمری

seyyed hoseyn ebn-e seyyed ‘alī (-19c)

فقه استدلالی مفصلی است در چند مجلد با عناوین «سفینه، -

سفینه».

1. نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 102

آغاز: بسمله. وَ بِهِ ثِقَتِي. الْقِسْمُ الثَّانِي مِنَ الْأَقْسَامِ المبنى عَلَيْهِ الْكِتَابَ الْمُسَمَّى بِسَفِينَةِ النَّجَاةَ مِنْ تَأْلِيفِ أَقَلَّ السَّادَاتِ وَ الطلاب ابْنِ السَّيِّدُ عَلَى السَّيِّدِ حُسَيْنِ عفی اللَّهِ عَنْ جرائمهما فِي الْعُقُودِ وَ فِيهِ كَتَبَ الْأَوَّلِ كِتَابِ الِاكْتِسَابِ، الْكُسْبَ وَ الِاكْتِسَابِ؛ انجام: وَ بالنصوص النَّاهِيَةَ عَلَى الاطلاق وَ لقبح التَّصَرُّفِ فِي مَالِ الْغَيْرِ عَقْلًا، وَ الْقِسْمِ الثَّانِي فِي بَيْعِ الْحَيَوَانِ وَ فِيهِ.

کتاب الاكتساب را در بردارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، 231 گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: - 156].

2. نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 101

آغاز: بسمله. وَ بِهِ ثقتی ، الحمدلله اقرارة بِنِعْمَتِهِ وَ لَا اله الَّا اللَّهِ اخلاصا لِوَحْدَانِيَّتِهِ وَ رُبُوبِيَّتِهِ ... کتاب الاقرار وَ فِيهِ مقاصد الْمَقْصَدُ الاول فِي ماهيته، سَفِينَةُ الاقرار لُغَةِ الْإِذْعَانِ وَ الِاعْتِرَافِ؛ انجام: يذیب عِرْقَ الْجُذَامِ. هَذَا آخِرُ کتاب الْأَطْعِمَةِ وَ يَتْلُوهُ كِتَابُ اللُّقَطَةِ وَ أَحْيَاءُ الْمَوَاتِ وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الأمجاد الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ.

جلد پنجم از کتاب الاقرار تا کتاب الاطعمه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 251 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 155].

• سفينة النجاة / اخلاق / عربی

safīnat-un najāt

محمد رضا بن محمد، ق13 قمری

mohammad rezā ebn-e mohammad (-19c)

اهدا به: منوچهر معتمدالدوله (-1263 ق) و به نام محمد شاه قاجار (1250-1264ق).

در اخلاق و اندرز است؛ دو «مطلب» و «تتمه» و «خاتمه» دارد. با ترجمه ترکی و فارسی که گویا از خود او باشد.

آغاز: بسمله. الحمدلله الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ ... ابْنَ مُحَمَّدُ مُحَمَّدَ رِضَا انی کنت ابْنَ ثَمَانَ عَشْرَةَ سَنَةً مشوق الَىَّ تَأْلِيفِ كِتَابِ يَشْتَمِلُ فُصُولِ جَامَعْتَ للزهد وَ الْمَوْعِظَةِ وَ الترغیب وَ التَّحْذِيرِ.

انجام: فَهُوَ غَايَةِ الْمَقْصُودِ وَ نِهَايَةِ المامول وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً ... الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ فَرَغَ مِنْ تسويد الْكِتَابِ ... فِي يَوْمِ السَّبْتِ السَّابِعِ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الثانی سَنَةٍ 1262.

[فهرستواره منزوی 496/6 و 349/9].

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1119

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 7 ربيع الثانی 1262ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 116 گ، 24 سطر (10×18)، اندازه: 25x17 سم [ف: 5 – 112].

• سفينة النجاة / كلام و اعتقادات / فارسی

safīnat-on najāt

محمد طاهر، ق 13 قمری

mohammad tāher (-19c)

رساله ای است در بیان اعتقادات؛ در دوازده «باب»: 1. توحيد؛ 2. عدل؛ 3. نبوة؛ 4. امامت؛ 5. ابطال جبر و تفویض؛ 6. تحقیق معنی يقين؛ 7. تحیقیق معنی اخلاص؛ 8 فضل محبت الهی؛ 9. بیان معالجه عقل؛ 10. رباعیات متفرقه.

[الذريعة 199/12].

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2989/1

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا يَعْقِلُ بکنهه الْأَوْهَامِ ... این نُسَخِهِ که سَفِينَةِ النَّجَاةِ موسوم است؛ انجام: طوفان ضَلَالَةٍ بَدَتْ وَ ارْتَفَعَتْ یا قَدِمَ عَلُ الْغَرِيقِ نوحوا نوحوا.

خط: نسخ، بی کا، تا: 2 رجب 1212ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 56 گ (1ر56پ)، اندازه: 14×18 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 819].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1373

آغاز: هَذَا کتاب سَفِينَةِ النَّجَاةِ، بسمله، این نسخه که بسفينة النجاة موسوم است؛ انجام: طوفان ضَلَالَةٍ بَدَتْ وَ ارْتَفَعَتْ یا قَوْمُ عَلَى الْفَرِيقَ نُوحٍ را.

از باب یازدهم و دوازدهم چیزی دیده نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 60 گ، 16 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 3 - 430].

• سفينة النجاة / تاریخ معصومین / عربی

safīnat-un najāt

یزدی، محمد حسین بن مؤمن، ق13 قمری

yazdī, mohammad hoseyn ebn-e mo’men (-19c)

ملاحسین کرمانی که در اول کتاب تصریح نموده مدت زیادی از محضر شیخ احمد احسائی استفاده نموده و 17 خطبه به عنوان ذکر مصیبت برای امام حسين عليه السلام تنظیم نموده و آن را «سَفِينَةِ النَّجَاةِ» نامیده است. محمد حسین کرمانی ملقب به مؤمن شاگرد احسائی که در آن خطبی از خود در تعزیت و سوگواری حسین بن علی (علیه السَّلَامُ) را گرد آورده و از یزد به کرمانشاه نزد استاد خود احسائی فرستاده و استاد آنها را خوانده و یک خطبه بر آنها افزوده است و سپس گردآورنده آنها را شرح کرده است، به عربی و روی هم 18 خطبه.

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6829/12

خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 5 رمضان تا سه شنبه 7 رمضان 1232ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (6×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 16 - 372].

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1468/5

شامل 17 خطبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ذیقعده 1233ق؛ جلد: تیماج مشکی، 9 گ (75- 85)، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 3 - 967].

3. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 516/3

آغاز: الْحَمْدُ لک وَ السَّلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی أَمَّا بَعْدُ ... يَقُولُ أَنِّي لِمَا وَقَفْتَ بحمدالله تبارک وَ تعالی براهنه طَوِيلَهُ وَ مُدَّتِ مديره يُشْرِفُ الْعَالِمِ الربانی؛ انجام: الاْمِنَ أَصْحابِ الْيَمِينِ أَيُّ شِيعَةُ عَلَى فانهم لَمْ يؤذوک أَبَداً وَ لَا تَزَالُ أَنْتَ سَالِمٍ مِنْهُمْ كَذَا قَالَ شِيعَتُنَا الَىَّ [...] رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَ مِنَ الْعَجَائِبِ أَيْضاً انَّ عَدَدِ يَمِينٍ وَ عَلَى مساومأة وَ عَشْرٍ وَ الحمدلله تَعَالَى وَ حَيْثُ انْتَهَتْ ... وَ لا تَكُنْ مَعَ غَيْرَنَا.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 20 گ، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 3 - 1108].

• سفينة النجاة / تاریخ معصومین / فارسی

safinat-on najāt

فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227-1309 قمری

(1892 - 1812) fāzel-e bastāmī, nowrūz “alī ebn-e mohammad bāqer

وابسته به: الِاثْنَيْ عشريات فِي الْمَرَاثِيَ؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مر تضی (1155-1212ق) تاریخ تأليف: 27 ذیقعده 1281ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی شاعر معروف قرن دهم كمال الدين محتشم کاشانی (- 991 ق) به نام مقدس دوازده امام (علیه السلام) ترکیب بندی دارد بسیار معروف در مراثی حضرت سید الشهداء (علیه السلام) با مطلع: «باز این چه شورش است که در خلق عالم است ...» در 132 بیت و یازده بند که موفق به سرودن بند دوازدهم آن نگردیده است. آية الله بحرالعلوم سید محمد مهدی بن مرتضی طباطبائی بروجردی نجفی مضامین دوازده بند محتشم را به عربی برگردانده است که به نام «الِاثْنَا عشريات فِي المراثی یا الْعُقُودِ الِاثْنَيْ عَشَرَ فِي مراثی سَادَاتِ الْبِشْرِ» موسوم است با مطلع: «اللَّهُ اکبر ماذا الْحَادِثُ الجلل *** فَقَدْ تَزَلْزَلُ سَهْلِ الْأَرْضِ وَ الْجَبَلِ». این دوازده بند عربی را مرحوم ملا نوروز علی بن حاج محمد باقر بسطامی واعظ شرح کرده است. مؤلف در دیباچه از کارهای خود، «تُحْفَةُ الحسينيه»، امواج البكاء»، «سُرُورٍ العارفین وَ نَجَاةُ الخافقین» یاد می کند.

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الْحُسَيْنِ سَفِينَةِ النَّجَاةِ ... و اما بعد، نظر بمضمون حدیث نبوی که الْحُسَيْنُ سَفِينَةِ النَّجَاةِ بر هریک از افراد بنی نوع انسان ... .

انجام: فازداد شأنا و مه از داد حقدهم .. فزون تر گردید و این مرحله باعث این شد.

چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1286، رحلی.

[فهرستواره منزوی 1687/3].

1. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1741/1- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود 1273 ق؛ 236 ص (2-237) [عکسی ف: 1 - 210].

2. کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، بی تا [دليل المخطوطات: 1- 234].

3. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 422

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: در زمان حياة مؤلف؛ با تصحیحاتی به خط مؤلف، در آخر یادداشتی بخط مؤلف آمده که این کتاب بعد از مراجعت ملا نوروز على از مکه در تهران در سال 1286 چاپ شده، با تقریظ به خط میرزا نصر الله شیرازی و ملا محمد کاظم همدانی مشهدی و تقریظ سید ابراهیم علومی سبزواری و محمد علی شاهرودی خراسانی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 440 گ، 20 سطر (7×16)، اندازه: 13×22 سم [ف: 2-530].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6184

آغاز: برابر؛ انجام: ناتمام: دَعَوْا وصی رَسُولَ اللَّهِ وَ اغتصبوا *** ارْثِ الْبَتُولِ وَ أُوذِيَ الظُّلْمِ عِنْدَهُمْ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 155 گ، 18 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 16 - 184].

• سفينة النجات / فلسفه / عربی

safīnat-on najāt

کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی، 1261-1318 قمری

(1901 - 1845) kowsar ‘alī-šāh, mohammad rezā ebn-e ‘alī-naqī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23703

آغاز: بسمله،فَحَمِدَ اللَّهُمَّ يَا مَنْ دَعَا آياتِهِ الْعِظَامُ؛ انجام: آنٍ ... الطرفنی ... أَوْ يَلْقَهُ الاسد فِي آجابه.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه].

• سفينة النجاة / فقه / عربی

safīnat-un najāt

کاشانی، محمد تقی بن حسین، 1236 - 1321 قمری

(1903 - 1821) kāšānī, mohammad taqī ebn-e hoseyn

فقه فتوایی بسیار مفصلی است بدون استدلال ولی گاهی اشاره به بعضی از اقوال نیز می شود. این کتاب مانند کتاب های فقهی از طهارت شروع شده و هر کتابی دارای چند سفينه مشتمل بر بحرها و انهار می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3139

آغاز: بسم الله ... وَ بِهِ الِالْتِجَاءِ لِلنَّجَاةِ مِنْ عَذابَ الْجَحِيمِ وَ مِنْهُ الاعانة للفوز بِمَا فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ، الحمدلله الَّذِي حَارَّةٍ لَطَائِفِ -

الالباب؛ انجام: وَ مِنْهَا صَلَاةُ عُسْفَانَ وَ لِهَذِهِ الصَّلَاةِ شَرَائِطِ وَ کیفیات مَذْكُورَةُ فِي كُتُبِ الْقَوْمِ وَ قُلْتُ الْفَائِدَةُ مَنَعْتَنَا عَنِ التَّعَرُّضِ لَهَا کتاب طَهَارَةٍ وَ صَلَاةً.

خط: نسخِ، كَانَ عَبْدِ الْعَظِيمِ بْنِ رحیم کهکی ساوجی، تا: یک شنبه 17 صفر 1275 ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی، 261 گ، 15 سطر، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 8- 369].

• سفينة النجاة / اخلاق / عربی، فارسی

safīnat-on najāt

اهری، جواد بن فرج الله، ق14 قمری

aharī, javād ebn-e faraj-ol-lāh (-20c)

اهداء به: ناصر الدین شاه قاجار.

تاريخ تأليف: رجب 1310 ق.

روایت های مربوط به مواعظ و اخلاق و آداب را در این کتاب ضمن یک «مقدمه» و هفتاد «فصل» گرد آورده و بیشتر روایت ها با متن عربی نقل شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8345

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا الَىَّ طَرِيقِ الرَّشَادِ وَ جَعَلَنَا مِنَ السالكين سَبِيلِ السَّدَادِ ... همی گوید أَفْقَرُ بندگان الهی بِرَحْمَةٍ فاضله نامتناهی؛ انجام: فانا نَخافُ مِنْ غضبک بعزتک وَ جَلَالِكَ وَ الْتَمِسِ الدُّعَاءِ مِنِ النَّاظِرِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: رجب 1310 ق؛ جلد: تیماج، 182 گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 21 - 305].

• سفينة النجاة / فقه / فارسی

safīnat-on najāt

طباطبائی، محمد صادق، ق 14 قمری

tabātabā'ī, mohammad sādeq (-20c)

محل تأليف: تهران.

احکام مختصری است از اصول دین و فروع دین که در عصر ناصرالدین شاه قاجار نوشته شده است. دارای یک «مقدمه» و هفت «باب» و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه در معنی و کیفیت تقلید؛ باب 1. اصول دین؛ 2. مسائل نماز؛ 3. مسائل روزه؛ 4. مسائل خمس؛ 5. مسائل زكاة؛ 6. مسائل حج؛ 7. مسائل جهاد؛ خاتمه صیغه نکاح و سایر عقود.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 751

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أما بعد پس میگوید خادم بساتین شریعت مصطفوی و پیرو دین قویم نبوی؛ انجام: و هرگاه احتمال چهار و پنج را نیز بدهد دو سجده سهو نیز بجا بیاورد.

دارای مقدمه و باب اول و دوم تا احکام شکوک می باشد؛ خط: نستعلیق زیبا، كاتب = مؤلف، بی تا، تملک: ريحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ رمضان 1325 و مهر «الْعَبْدُ ریحان اللَّهِ الموسوی» (بیضی)؛ مهر: مؤلف «عَبْدُهُ مُحَمَّدَ صَادِقٍ الحسینی الطباطبائی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 54 گ، 15 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 2 - 356].

• سفينة النجاة / دعا / فارسی

safinat-on najāt

فيحانی، حسین بن عبدالحامد، ق 14 قمری

fayhānī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-hāmed (-20c)

تاریخ تأليف: سه شنبه 23 شعبان 1288 ق.

در بیان ادعیه وارده در تعقیب صلوات و قضاء حاجات و توسعه رزق و متعلق به ایام هفته و امراض بدنيه، مشتمل بر یک «مقدمه) و هفت «مقام» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان معنی دعاء و فرق میان دعا و ثناء؛ مقام 1. آداب و شرایط دعاء مشتمل بر پنج باب؛ مقام 2. اعمال و آدابی که پیش از نماز و در حال نماز است، مشتمل بر هفت باب؛ مقام 3. تعقیبات مختصه به نمازهای پنج گانه، مشتمل بر نه باب؛ مقام 4. فضیلت بعضی از اذکار و ادعیه و تعقیبات عامه، مشتمل بر هفت باب؛ مقام 5. ادعیه حاجات و حرز و تعویذات، مشتمل بر پنج باب؛ مقام 6. ادعیه ایام الأسابيع، مشتمل بر هفت باب؛ مقام 7. ادعيه متعلقه به امراض، مشتمل بر چهار باب؛ خاتمه: در مداومت ذکر.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3187

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَمَرَنَا بِالدُّعَاءِ وَ وَعَدَنَا بالاجابة وَ جَعَلَ مَحْوِ سَيِّئَاتِنَا بِالتَّوْبَةِ وَ رَفَعَ دَرَجَاتِنَا بِالطَّاعَةِ؛ انجام: این آخَرَ آنَ چیزی اسْتِ که قَصَدَ کردیم مَا ایراد أَوْ را وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِراً وَ بَاطِناً.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1288ق؛ مصحح، در برگ آخر تاریخ تولد چند تن از فرزندان مؤلف آمده و در ضمن یکی آورده که وی به سال 1300 و در زمان سلطنت ناصرالدین شاه و ایالت ظل السلطان مسعود میرزا و مرجعیت میرزا حسن شیرازی آن را نگاشته، با یادداشت مطالعه ای از فرزند مؤلف «على بن حسين حامدي فيحانی» به سال 1361؛ جلد: تیماج قهوه ای، 215 گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2- 820].

• سفينة النجاة / تاریخ معصومین / فارسی

safīnat-on najāt

واعظ کرمانشاهی، محمد علی، ق14 قمری

vā‘ez-e kermānšāhī, mohammad ‘alī (-20c)

اهدا به: مهد عليا مادر ناصر الدین شاه تاریخ تأليف: 7 جمادی الثانی 1285 ق.

در فضائل و مناقب و احوال حضرت فاطمه زهراء عليها السلام و ظهور نور و خلقت آن حضرت؛ در یک «مقدمه» و چهارده -

«مصباح» و «خاتمه»: مقدمه: در ابتدای خلقت نور حضرت فاطمه؛ مصباح 1. تَنْزِيلُ نُورُ فَاطِمَةَ مِنْ عَالِمِ الْأَنْوَارِ؛ 2. حَالَاتِهَا فِي رَحِمِ الْأُمِّ؛ 3. ...؛ 4. يَوْمَ تولدها وَ ذَكَرَ أَسْمَائِهَا؛ 5. معانی أَسْمَائِهَا وَ کناها وَ ألقابها؛ 6. مولدها وَ هجرتها؛ 7. جودها وَ بَذْلِهَا لِلْفُقَرَاءِ؛ 8. بَعْضِ معاجزها، 9. صدماتها فِي دَارِ الْغَرُورُ؛ 10. كَيْفِيَّةُ تَزْوِيجُهَا لِأَمِيرِ المؤمنین؛ 11. ایذائها بَعْدَ أَبِيهَا؛ 12. مَرَضِهَا وَ رحلتها مِنْ دَارِ الْفَنَاءُ؛ 13. بیان تَغْسِيلَهَا وَ تکفینها؛ 14. رُؤْيَةُ امیر الْمُؤْمِنِينَ الفاطمة فِي الْمَنَامِ؛ خاتمه مجملی از احوال خود را یاد می کند.

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي هُوَ مدهر الدُّهُورُ وَ مُدَبِّرِ الامور وَ تجلی خَلْقِهِ بِخَلْقِهِ عَلَى خَلْقِهِ (3 صفحه بعد) و بعد باعث بر تألیف این کتاب در عهد سلطان العادل و دارای دین پرور ... ناصرالدین شاه قاجار ... .

انجام: حقیر بی بضاعت از اهل کرمانشاهان ... دو سالست که خاک غربت میخورم و آنچه کوشش می نمایم شاید بتوانم در ضل رحمت الهی آسایش نمایم میسر نمی شود، دیگر کارد باستخوان رسیده پناه بدر خوانه (؟) ملكة آفاق ... که شاید بتوانم ... بتحصیل علوم دینیه و بدعاگوئی دولت قاهره ابد مدت عالم مشغول گردد ... مثنوی هفتاد من کاغذ شود.

[فهرستواره منزوی 1688/3].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3751

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، تا: 1287 ق؛ با خطی دیگر نوشته «حسب الفرمایش سر کار مقرب الخاقان. سید محمد لشکر نویس نوری تحریر شد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 136 ص، 13 سطر، اندازه: 12×14 سم [ف: 10 - 1735].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7094/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كان مهجور اصفهانی درویش نعمت اللهی، تان چهارشنبه 11 ربیع الاول 1288 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 165 گ (111پ-275ر)، 9 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 18 - 248].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4837

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1310ق؛ کاغذ: فرنگی، 80 گ، 14 سطر (5/5×12) [ف: 13 - 255].

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1480

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كان محمد صادق گلپایگانی، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 91 گ، 11 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 3 - 534].

• سفينة النجاة / تاریخ معصومین / فارسی

safīnat-on najāt

تجریشی، علی محمد بن محمد ابراهیم

tajrīšī, ‘alī mohammad ebn-e mohammad ebrāhīm

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17829

در مراثی و تاریخ ائمه؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• سفينة النجاة / عربی

safīnat-on najāt

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17645

تالیف در 1097؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• سفينة النجاة / حديث / عربی و فارسی

safīnat-on najāt

تاريخ تأليف: 1116 ق.

از ابراهیم خان حاکم کشمیر.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1692

آغاز: بسمله. رَبُّ يُسْرٍ وَ تَمَّمَ بِالْخَيْرِ الحمدلله الَّذِي شَرَفِنَا؛ انجام: فَلَهُ الْحَمْدُ فِي الِابْتِدَاءِ وَ الأنتها وَ عَلَى رَسُولِهِ الصلوة وَ السَّلَامُ ... مِنْ كِتَابِ الْمَوَاهِبِ الدينه.

خط نسخ، بی کا، تا:1206ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [الفبائی: 309].

• سفينة النجاة / كلام و اعتقادات / عربی

safīnat-un najāt

کلام شیعی، با اخبار و احادیث، گویا از سراب تنکابنی باشد.

[الذريعة 203/12].

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6473

آغاز: مبحث ثَانِي : فِي عِلْمِهِ وَ قُدْرَتِهِ وَ عَدْلِهِ وَ تَوْحِيدِ عَلَى وَجْهِ مُجْمَلُ؛ انجام: فَاجْعَلْهُ فِي عَرَضَتْ الامكان وَ يَكْتَفِي بِهَذَا الْقَدْرِ فِي الْكِتَابِ وَ لا يطوله ... اذا نَظَرَ الَىَّ الِاسْتِحْقَاقِ وَ هَذَا.

خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی با نشان «مِنْهُ سَلَّمَهُ اللَّهُ»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 162 گ، 19 سطر (8×13/5)، اندازه: 19/5x13 سم [ف: 5 - 111].

• سفينة النجاة / متفرقه / فارسی

safīnat-on-najāt

تاريخ تأليف: جمادی الاول 1299 ق.

درباره خلیج فارس و رود کارون و چگونگی کشتیرانی در آن و آمارهایی از اندازه محموله این کشتی ها، در هفت «فصل»: 1. در -

ملاحظات خليج بوشهر و انتفاع از جهازات ایرانی؛ 2. در ملاحظات شط العرب و رود کارون؛ 3. طریقه خرید و دایر کردن جهازات و اقسام و انتخاب آنها؛ 4. در بیان ملزومات جهاز دودی؛ 5. موازنه دخل و خرج جهاز و شرایط آن 6. در ملاحظه حرکات جهازات دودی و کشتی های شراعی؛ 7. در ملاحظه حمل جهازات.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9813/4

آغاز: سفينة النجاة در ملاحظات بحريه و شطيه خلیج فارس و رود کارن، امور بحریه عربستان منقسم می شود.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 11 گ (116ر126ر)، اندازه: 14×21 سم [ف: 25 - 141].

• سفينة النجاة / -

safīnat-on najāt

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25960

بی کا، بی تا، خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه].

• سفينة النجاة الى طريق الحق و سبیل الهداة / اصول فقه / عربی

safīnat-un-najāt ila ţarīq-il-ḥaqq-i wa sabīl-il-huda

فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری

(1680 -1598) feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza

تاریخ تأليف: 1058 ق.

رساله ای است با عناوین «اشارة» در ابطال نظریه اصحاب اجتهاد و انحصار مبنای استنباط احکام بر کتاب و سنت. وی بعد از خطبه در معرفی رساله نوشته است: «نمقناها فِي تَحْقِيقٍ انَّ ماخذ الْأَحْكَامِ الشرعيه لَيْسَتِ الَّا مُحْكَماتُ الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ احادیث أَهْلُ الْعِصْمَةِ وَ انْهَ لَا يَجُوزُ الِاعْتِصَامِ فِيهَا الَّا بِحَبْلِ المعصومین وَ انَّ الِاجْتِهَادِ فِيهَا وَ الاخذ بِاتِّفَاقٍ الاراء ابْتِدَاعِ فِي الدِّينِ وَ اخْتِرَاعِ فِي الْمُخَالِفِينَ وَانٍ لَا نَجَاةٍ لَا حَدُّ مِنْ غمرآت تلک اللُّجَجَ الَّا برکوب سَفِينَةِ الْحُجَجِ ... أَ ذَبَّهَا يَنْجُو مِنَ اشْرَفَ عَلَى الْفَرْقِ فِي أَمْوَاجِ الاختلافات وَ بِهَا يَتَخَلَّصْ مِنْ كَادَ تَذْرُوهُ عَوَاصِفُ الْآرَاءِ وَ الاهواء إِلَى مَهَاوِي الافات وَ لَهَا فُصُولِ اثْنَا عَشَرَ مِنْهَا اشارات وَ مِنْهَا تنبيهات هِيَ لَهَا بِمَنْزِلَةِ طَبَقَاتُ وَ مَنْ لَمْ يُصَلِّ إِلَى دَرَجَةِ الْعِلْمِ بِهَا فليو مَنْ وَ يَرْفَعُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا ». فصول رساله عبارت است از: 1. أَشَارَتْ الَىَّ انْحِصَارِ الْأَدِلَّةِ الشَّرْعِيَّةِ عِنْدَ الامامية فِي الْقُرْآنِ وَ الْحَدِيثِ وَ بُطْلَانِ الِاجْتِهَادِ وَ الِاسْتِنَادِ إِلَى اتِّفَاقُ الْآرَاءِ؛ 2. أَشَارَتْ الَىَّ سَبَبُ حُدُوثِ الِاجْتِهَادِ وَ الاجماع فِي الأمامية وَ شبهاتهم فِيهِ؛ 3. أَشَارَتْ الَىَّ أَجْوِبَةِ شُبُهَاتِ الْقَائِلِينَ بِالِاجْتِهَادِ وَ الاجماع مِنْ الأمامية؛ 4. أَشَارَتْ الَىَّ كَسَرَ اسْتِبْعَادَ مُخَالِفَةُ الْمَشْهُورَ وَ دَفْعُ تَوَهُّمِ الدُّورِ فِي الْعِلْمِ بِالْمَأْثُورِ؛ 5. نُقِلَ کلام الاعلام لتحقيق الْمَرَامِ؛ 6. أَزَالَتْ شُبْهَةَ فِي هَذَا الْمَقَامِ رُبَّمَا يَخْطُرُ الاهام؛ 7. ذَكَرَ بَعْضُ الايات وَ الْأَخْبَارِ الدَّالَّةِ عَلَى انْحِصَارِ الْأَدِلَّةِ الشَّرْعِيَّةِ فِي السَّمَاعِ عَنْ المعصومین؛ 8. ذکر جُمْلَةٍ مِنْ الايات وَ الْأَخْبَارِ الدَّالَّةِ عَلَى اثبات الْمُتَشَابِهِ وَ بیان حُكْمُهُ؛ 9. ذِكْرُ جُمْلَةٍ مِنَ الايات وَ الْأَخْبَارُ الْوَارِدَةُ فِي ذَمِّ الِاجْتِهَادِ وَ مُتَابَعَةِ الاراء وَ الْمَنْعِ مِنْهُمَا؛ 10. نَقَلَ كَلَامِ بَعْضِ الْقُدَمَاءِ فِي ذَمِّ الِاجْتِهَادِ وَ مُتَابَعَةِ الأراء؛ 11. نَقَلَ كَلَامَ لَا خِوَانِ الصَّفَاءِ فِي تزييف الِاجْتِهَادِ وَ مُتَابَعَةِ الاراء؛ 12. أَشَارَتْ الَىَّ بَعْضَ مَا يَتَرَتَّبُ عَلَى الِاجْتِهَادِ وَ اتِّبَاعِ الاراء مِنْ المفساد؛ 13. مسئله الِاجْتِهَادِ مسئلة الاجماع، مسئله النبية؛ خَاتَمِهِ اعْلَمْ أَنِّي لَسْتُ أَنْكَرَ طَرِيقِهِ أَهْلِ الِاجْتِهَادِ جَهْلًا مِنِّي بِهَا الخ.

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي نَجَّانا بِسَفِينَةٍ أَهْلِ بیت نَبِيِّهِ مِنْ أَمْوَاجَ الْفِتَنِ وَ هَدَانَا بِأَنْوَارِ الْقُرْآنِ وَ الْحَدِيثِ لِمَعْرِفَةِ الْفَرَائِضِ وَ السُّنَنِ ... وَ بَعْدُ فَهَذِهِ رساله مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُرْتَضَى الموعو بمحسن الَىَّ اخوانه فِي اللَّهِ الَّذِي هُمْ مِنْ أَصْلِ الانصاف ... .

انجام: تَمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامَ اللَّهِ تَمَّ عَلَى مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ اللَّهِ وَ تَمَّتْ سَفِينَةِ النَّجَاةِ وَ صَارَ اسْمُهَا تَارِيخُهَا اذا بَدَّلْتَ عشراتها بالاحاد وَ احادها بالعشرات، بَدَّلَ اللَّهُ سَيِّئَاتِنَا حَسَنَاتٍ وَ جَعَلَ حَسَنَاتِنَا دَرَجَاتٍ.

چاپ: در ایران چاپ شده است.

[الذريعة 202/12 رقم 1341؛ ریحانة الأدب 376/4؛ کشف الحجب ص 309].

1. مشهد؛ مدرسه سلیمانیه؛ شماره نسخه: 110/2

خط: نسخ، كا: محمد اشرف بن میر مخدوم رضوی، تا: جمادی الاول 1063 ق؛ قطع: جيبي [چهار کتابخانه مشهدف: - 19].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11585/2

آغاز: برابر؛ انجام: فَقَدْ طَلَعَ الصُّبْحِ وَ الحمدلله وَ الصلوة عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى مَنْ يُنْتَفَعُ بِمَوَاعِظِ اللَّهُ.

خط: نسخ، كان محمد طاهر بن محمد صالح موسوی، تا: 1068 ق؛ مقابله شده، با علامت بلاغ «بلغ»، محشی با نشان «ع ص م»؛ کاغذ: شرقی، 46 گ (10–55)، 15 سطر، اندازه: 7/5×12 سم [ف: 29-301].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1386/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1069 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 91 ص (1-91)، 18 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 9 - 394].

4. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 111/22- ب

آغاز: الْجُزْءُ الثَّانِي مِنِ الْأَجْزَاءِ الثَّانِيَةِ فِي أُصُولِ الاخباريين ... وَ نقتصر فِيهِ عَلَى رِسَالَةِ سَفِينَةِ النَّجَاةَ مِنَ مصنفات استادی ملا مُحَمَّدِ مُحَسِّنِ الكاشى أَدَامَ اللَّهُ تعالی فيضه قَالَ دَامَ بَقَاهُ: بسمله الحمدلله الَّذِي نَجَّانا بِسَفِينَةٍ أَهْلِ بیت نَبِيِّهِ مِنْ أَمْوَاجَ الْفِتَنِ ... أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةُ مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ المرتضی الْمَدْعُوِّ بمحسن ... نمقناها فِي تَحْقِيقٍ -

مآخذ الْأَحْكَامِ الشَّرْعِيَّةِ لَيْسَتِ الَّا محکمات الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ احادیث أَهْلُ الْعِصْمَةِ وَ انَّ الِاجْتِهَادِ فِيهَا وَ الاخذ بِاتِّفَاقٍ الاراء ابْتِدَاعِ فِي الدِّينِ وَ اخْتِرَاعِ مِنَ الْمُخَالِفِينَ وَ سمیناها سَفِينَةِ النَّجَاةِ وَ لَهَا فُصُولِ اثنی عَشَرَ ؛ انجام : ثُمَّ عَلَى مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ اللَّهِ وَ تَمَّتْ سَفِينَةِ النَّجَاةِ وَ صَارَ اسْمُهَا تَارِيخُهَا اذا بَدَّلْتَ عشراتها بالآحاد وَ آحادها بالعشرات بَدَّلَ اللَّهُ سَيِّئَاتِنَا حَسَنَاتٍ وَ جَعَلَ حَسَنَاتِنَا دَرَجَاتٍ وَ تَمَّ تحريره يَوْمَ الِاثْنَيْنِ ثَالِثُ شَهْرِ رَبِيعِ الْأَوَّلِ مِنْ شُهُورِ سَنَةٍ ثُلُثُ وَ سَبْعِينَ بَعْدَ أَلْفُ مِنَ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ.

بی کا، تا: دوشنبه 3 ربيع الأول 1073ق؛ مصحح؛ پس از این آمده:«الْجُزْءُ الثَّالِثُ مِنِ الْأَجْزَاءِ الثَّانِيَةِ فِي عَلُ الدِّرَايَةِ وَ الرِّسَالَةِ الْمَنْسُوبَةِ الَىَّ الشَّيْخُ الْمَرْحُومَ زَيْنُ الدِّينِ جَيِّدُ فِي هَذَا الْبَابِ فَاطْلُبْهَا» سپس در برگ 305 ر دارد « الاجزاء الثالثه مِنْ الفن وَ الْجُزْءُ الثانيين مِنَ الْأَصْلِ الْأَوَّلِ فِي أَصْلِ الاصول مِنَ الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ عِلَلٍ الشرایع وَ غَايَاتِهَا وَ الْكُتُبِ الْمُؤَلَّفَةِ فِي التفاسير وَ السُّنَنِ مَشْهُورَةً مَعْرُوفَةُ وَ لَمَّا كَانَ كُلْ مِنْهَا أَعْظَمُ جُثَّةً مِنْ هَذِهِ المجموعة وَ خُصُوصاً هَذِهِ الدفة مِنْهَا فَلَا يَسَعُهَا فَاطْلُبْهَا فِي دفاتها وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الهدی»؛ 16 گ (1289-304پ) [ف: - 446].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/22- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 161].

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3153/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ ما جاءک مِنَ الْعِلْمِ فمالك مِنَ اللَّهِ مِنْ ولی وَ لَا وَاقٍ أَطْفِ السِّرَاجَ فَقَدْ طَلَعَ الصُّبْحِ وَ الحمدله وَ الصلوة عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ثُمَّ ... .

خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی، تا: 1076ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج تریاکی مذهب، 31 گ (33پ -63)، 19 سطر (6×14)، اندازه: 10/2×19/5 سم [ف: 14 - 270].

6. تهران: مفتاح؛ شماره نسخه: 1272/2

خط: نستعلیق، کا: سید محمد مهدي بن حبيب الله، تا: 3 محرم 1076 ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 275].

7. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 481/1

خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالمطلب بن غیاث الدین محمد علائی، تا: جمادی الثانی 1087 ق؛ 45 گ (1پ -45ر)، اندازه: 13×18 سم [ف: 2 - 344].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19536

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 1088 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مذهب، 35 گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 291].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1346

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 1089ق؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج قرمز، 412 ص، اندازه: 13×16 سم [ف: 4 - 110].

10. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1622/2

خط: نسخ، كا: آقا على بن رضا على رونجی قمی، تا: پنج شنبه 4 جمادی الثانی 1093 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48 گ (39پ -86ر)، 17 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 5 - 29].

11. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2044/7

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى أَهْلِ بیت رَسُولَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ اللَّهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39 گ (177پ -215ر)، 16 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 821].

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10431/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد مقیم ملقب به صفا (شاگرد فیض کاشانی)، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج سرخ، 55 گ (95پ - 149ر)، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 33/1 - 25].

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4913/7

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38 گ (213- 250)، 18 سطر (7×13)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 13- 97].

14. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5519- 27/189

آغاز: وَ انْهَ لَا يَجُوزُ الِاعْتِصَامِ فِيهَا الابحبل اللَّهِ الْمَعْصُومِينَ وَانِ الِاجْتِهَادِ فِيهَا وَ الاخذ بِاتِّفَاقٍ الاراء ابْتِدَاعِ فِي الدَّيْنِ؛ انجام: خَاتَمِهِ اعْلَمْ أَنِّي لَسْتُ أَنْكَرَ طَرِيقَةِ أَهْلِ الِاجْتِهَادِ جَهْلًا مِنِّي بِهَا وَ لَا لِعَدَمِ بصیرتی ... أَطْفِ السِّرَاجَ فَقَدْ طَلَعَ الصُّبْحِ والحمدلله والصلوة عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ... مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ اللَّهِ تَمَّتْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 50 گ، 16 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 4 - 2313].

15. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 4562/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: سپاهانی، 54 گ (44پ۔ 97پ)، اندازه: 20x13 سم [ف: 12 - 254].

16. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10147/21

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 38ص (463-500)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 32 - 182].

17. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19910

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد جلیل، سید مصطفی صفایی خوانساری در شعبان 1372 با مهر «مصطفی الحسینی» (بیضی)، محمد ابراهیم قزوینی با مهر «أُفَوِّضُ أَمْرِى الَىَّ اللَّهِ مُحَمَّدِ ابراهیم» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: مخودی اصفهانی، جلد: میشن عنابی، 36 گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 294].

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 130

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ذیقعده 1108ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 24 گ (87پ -110ر)، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1- 151].

19. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3144/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الحمدلله وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى أَهْلِ بیت رَسُولَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ اللَّهُ.

خط: نسخ، كا: محمد شفیع طبسی، تا: 12 ربیع الثانی 1109ق؛ مصحح، محشى؛ مهر: کتابخانه مجدالدین (مستطیل)؛ 86 گ (1پ-86ر)، 12 سطر، اندازه: 9×16 سم [محدث ارموی مخ: 2-821].

20. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6351/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: سیف الدین محمد رجائی، تا: پنج شنبه 10 ربیع الاول 1111ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 48 گ (63پ - 110ر)، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/7 سم [ف: 9 - 351].

21. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 20761

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: حاج ابوالحسن بن محمد حسین، تان ربيع الأول 1118ق؛ محشی با رموز «صح، بلغ»؛ مهر بیضوی با نقش «عبده محمد هادی الحسینی 1125»؛ تملك: ابوالقاسم بن سید حسین موسوی، محمدرضا بن محمد در ذیحجه 1310 با یادداشت همو در وقف نسخه بر علماء و طلاب و واگذاری تولیت آن به فرزندش محمد بن محمد رضا با مهر «عبده الراجی محمد رضا بن محمد» (بیضی)؛ یک یادداشت مبنی بر اینکه فیض «اصول الاصلية» را قبل از «سفينة النجاة» نوشته؛ مهر: «يَا أَبَا الْحَسَنِ ادرکنی» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی و زرد صورتی، جلد: تیماج مشکی، 66 ص، 14 سطر، اندازه: 9/4×18/9 سم [اهدائی رهبر: 11 - 293].

22. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1704/2

خط: نسخ، كا: عبدالعلی بن محمد هادی طالقانی نویزی، تا: محرم 1130 ق؛ اندازه: 11/5×18/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 170].

23. بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 154/1

خط: نسخ، كا: عبد الوهاب خادم استر آبادی، تا: 1131 ق، به جهت فرزندش محمد معصوم؛ 66 گ (2پ -67ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: - 117].

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6934

آغاز: برابر؛ انجام: ثُمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامَ اللَّهِ ثُمَّ مِنْ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ.

خط: نسخ، كا: شجاع الدین محمد بن سلطان حیدر رضوی، تا: 1134ق؛ واقف: ملكزاده کوثر، 40 گ، 18 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 6 - 52].

25. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4377/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 7 جمادی الثانی 1137ق، کاغذ: سپاهانی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 39 گ (8-46)، 18 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 12 - 87].

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8441

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ابو على بن صدرالدین محمد المکنی به ابو تراب عبدالله شیرازی، تا: محرم 1141ق؛ محشی از مؤلف، ضمیمه: ضمن 2 برگ آخر نسخه: بابی در اختلاف در آیات محکم و متشابه از همو، مناقب امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام به نقل از کتاب ينبوع الحيوة تأليف احمد بن محمد محسن کاشانی، دایی کاتب نسخه، و تقریظی بر کتاب سفينة النجاة؛ واقف: محمد على صفوت، مرداد 1332؛ کاغذ: نخودی، 167 گ، 17 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 16 - 269].

27. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8151/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 ذی حجه 1151 ق، جان کاشان مدرسه عمادیه؛ از روی نسخه مقابله شده با اصل، تملک: فرهاد میرزا در سطر (7×16)، اندازه: 12×20 سم [ف: 5 - 110].

28. مشهد: الهیات؛ شماره نسخه: 22787/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد باقر حسینی، تا: 18 صفر 1184ق، کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 25 گ (1- 25)، 21 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 3 - 916].

29. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31708

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: عبدالله، تا: 1184ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: مخودی، جلد: تیماج مشکی، 47 گ، 19 سطر، اندازه: 15/8×24/5سم [اهدائی رهبر: 11 - 294].

30. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6275/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 37 گ (55پ -91پ)، 16 سطر (14/5×19/5) [ف: 5 - 110].

31. مشهد؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، تا: قرن 13 [ف: - 36].

32. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4118/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى أَهْلِ بیت رَسُولَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامَ اللَّهُ ثُمَّ عَلَى مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ اللَّهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشى؛ جلد: مقوایی، 39 گ (1پ- 39ر)، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 821].

33. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10820

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الثانی 1220ق؛ مصحح، مقابله شده، محشي از مؤلف؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 46 گ، 14 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 16 - 270].

34. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23228

آغاز: برابر؛ انجام: فِي 29 شَهْرِ رَبِيعِ الْمَوْلُودِ سِنُّهُ 1230 ثَلَاثِينَ وَ ماتين بَعْدَ الْأَلِفِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق، کاغذ: حنایی، جلد: گالینگور [رایانه].

35. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10216/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: عبدالحميد بن محمد رضا تفریشی، تا: 1245 ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 36 گ (17پ-52ر)، 15 سطر (9×15)، اندازه: /15×21/5 سم [ف: 26 - 188].

36. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23354

آغاز: برابر؛ انجام: شهر جمادی الثانی سنه 1254.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1253ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه].

37. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1837/1

خط: نسخ، بی کا، تا: 1265 ق، کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 66 گ (5پ - 70پ)، 14 سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 5- 377].

38. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8778/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ملا فرج الله بن ابراهیم اصل تبریزی، تا: 1271ق؛ مصحح؛ 43 گ (87پ -129ر) [ف: 22 - 311].

39. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1757- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: پیش از 1289 ق؛ وقف نامه برای گروه شیخیان کرمان، ربيع الثانی 1289؛ تملک: ابوالقاسم رضوی، ابن محمود احمد یزدی با مهر «عبده احمد» (بیضی)؛ 94 ص، 17 سطر (8×16)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 210].

40. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 273

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: چهارشنبه 8 ذیقعده 1310 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45 گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 1 - 372].

41. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8691

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: علی اصغر اصغر زاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ 45 گ، 14 سطر، اندازه: 15x10 سم [ف: 6- 53].

42. مراغه؛ عمومی؛ شماره نسخه: 91/7

آغاز: برابر؛ انجام: والحمدلله وَ الصلوة عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى أَهْلِ بیت رَسُولَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامِ اله ثُمَّ عَلَى مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ اللَّهِ کامل. خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سیاه، 22 گ (105ر126پ)، 18 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: - 209].

43. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1699/1

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 41 گ (1پ-41ر)، 16 سطر (8/5×14)، اندازه: 16×22 سم [ف: 8- 251].

44. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4027/1 - 20/147

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 45 گ، 17 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 4 - 2313].

45. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 3/ 240

آغاز: برابر، انجام: فَانٍ أَمِنُوا بِمِثْلِ مَا ... فَمَا لَكَ مِنْ ولی وَ لَا وَاقٍ أَطْفِ السِّرَاجَ فَقَدْ طَلَعَ الصُّبْحِ والحمدلله والصلوة عَلَى رَسُولِ ثُمَّ علی بیت رَسُولُ ثُمَّ عَلَى رُوَاةِ أَحْكَامَ اللَّهِ ثُمَّ عَلَى مَنِ انْتَفَعَ بِمَوَاعِظِ.

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مهر: «انَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ» (مربع)؛ جلد: تیماج، 49 گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف مخ].

46. شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 2/ 90

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 221].

• سفينة النجاة الموصلة الى النعيم المقيم / تفسير / فارسی

safīnat-on najāt-el mūsela ela-n na‘īm-el moqim

یزدی، محمد مقیم بن محمد علی، - 1084 قمری

(1674-) yazdī, mohammad moqīm ebn-e mohammad ‘alī

تاریخ تأليف: عرفه 1072 ق.

تفسیر مزجی و مختصری است از قرآن که ذیل هر آیه مفردات لغوی را شرح می دهد و آیه را ترجمه تحت اللفظی نموده پس از آن تفسیر می کند، و بیشتر از لحاظ روایت و احادیث اهل بیت عليهم السلام تفسير را می آورد.

1. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5174

آغاز: بسمله. سورة اليتسائلون (؟) و این را سوره نبا نیز می گویند و بعضی سوره معصرات و بعضی سوره تسائل خوانند؛ انجام: و این وصیت را در شب جمعه 21 رمضان المبارک کرد و 40 سال از هجرت گذشته بود تا آنکه قبض می شد. روح مطهر او ... می گفت لا اله الَّا اللَّهُ. نجز في عاشر شهر صفر 1072.

خط: نستعلیق، کاتب =مؤلف، تا: 1072ق؛ کاغذ:اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 127 گ، 17 سطر (7×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 5 - 110].

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3576

آغاز: بسمله، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ، الحمدلله الْمَذْكُورِ بِكُلِّ لِسَانِ الْمَشْكُورِ عَلَى كُلِّ احسان.

جلد 1، از سوره فاتحة الكتاب تا آخر سوره بنی اسرائیل؛ خط: -

نسخ، كا: محمود بن علی حاجی حسن طبسی، تا: جمادی الاول 1073ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 345 گ، 35 سطر (15/5×28/5)، اندازه: 26×40 سم [ف: 5 - 1707].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 212

آغاز: جلد دوم در سوره مریم: از عقب خود و هست زن من زائیده پس ببخش مرا از نزد خود ولی و فرزند ... برثني وَ يَرِثُ آلِ يَعْقُوبَ وَ اجْعَلْهُ رَضِيًّا ؛ انجام می گفت لَا اله الَّا اللَّهِ لَا اله الَّا اللَّهِ لَا اله الَّا اللَّهِ تا فَارِغُ شَدَّ أَزُّ تحریر سَفِينَةِ النَّجَاةِ این مُؤَلِّفِهِ ... مُحَمَّدُ تقی بَلَّغَهُ اللَّهَ بِرَحْمَتِهِ. فِي شَهْرِ رَجَبِ الْمُرَجَّبِ لِسَنَةٍ سَبْعٍ وَ سبعین وَ أَلْفٍ.

خط: نسخ، كا: محمد تقی فرزند مفسر، تا: 1077 ق؛ افتادگی: آغاز کاغذ: ترمه، جلد: میشن مشکی، 368 گ، 35 سطر، اندازه: 25×38/3 سم [ف: 3 - 470].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 213

آغاز: جلد یکم: ائمه هدی را علیهم التَّحِيَّةِ وَ الثَّنَاءِ سفینه نَجَاةُ عَذابُ الیم وَ ایصال نعیم مقیم گرداند؛ انجام: عَنَّا يَا ذَا القرنین أَمَّا انَّ تُعَذِّبْ ... گفتیم که ای ذوالقرنین یا آنست که عذاب می کنی این قوم مغرب را ... ایمان نیاورند.

خط: نسخ، كا: محمد تقی فرزند مفسر، تا: 1077 ق؛ افتادگی: آغاز کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 380 گ، 35 سطر، اندازه: 25/4×38/6 سم [ف: 3 – 470].

5. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3533

آغاز: بمادر میرسد و اگر نباشد بخویشان جانب أَوْ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ علیکم؛ انجام: پس نیستند ایشان از اجابت.

از اواخر سوره نور تا اواخر سوره فصلت؛ خط: نسخ، كا: محمد محسن بن محمد مقیم، تا: صفر 1091 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: سید علی امام منشادی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 163 گ، 25 سطر (6×24)، اندازه: 20×30 سم [ف: 5- 1687].

6. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 774

آغاز: بسمله، حمدله، وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ سورة العنكبوت در مکه نازل شده ... فضل این سوره: ابی بن کعب از نبی (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) روایت کرد که هر که قرائت کند و بخواند سورة العنكبوت را الخ؛ انجام: أَنَا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً ... زیرا که فتح گشادن بسته است و صلح در میان رسول صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ و مشرکان.

از جزو بیست تا بیست و ششم تفسیر قرآن کریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: ورثه شیخ مهدی خاتمی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 352 گ، 19 سطر (12×18)، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 2 - 650].

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10551

نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 416 گ، 35 سطر، اندازه: 25×39 سم [ف: 27 - 38].

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 275

بخش دوم، از سوره نحل تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: ترمه بخارایی، جلد: میشن آلبالویی، 201 گ، 37 سطر، اندازه: 18/5×29/2 سم [ف: 3 - 470].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16037

آغاز: وَ محلی وَ بانوار وَ مصاقيل تَفْسِيرُ منور وَ مجلی گردیده وَ باوج رُفِعَتْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ.

درجات رسیده؛ انجام: گمراه گردانند بندگان ترا و خدای تعالی چون اراده هلاک آن قوم نمود امر فرمود پیغمبر خود.

از ابتداء تا سوره هود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ق 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 180 گ، 35 سطر، اندازه: 24×34/5 سم [ف: 44 - 210].

10. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 2673

آغاز: وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، الْوَاحِدُ الَّذِي لَا يَدْخُلُ فِي عَدَدِ ... أَمَّا بَعْدُ ... قِيَامُ نمود أَحْوَجَ عباداله ... ابْنَ مُحَمَّدٍ علی مُحَمَّدِ مُقِيمُ اليزدی ... بِجَمْعٍ کتابی أَزُّ عَلِمَ تفسیر ... کتابی کریم موسوم سَفِينَةِ النَّجَاةِ الْمُوصِلَةِ إِلَى النَّعِيمِ؛ انجام: وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ عطف است بر من ورقة ساقط نمی شود هیچ دانه در تاریکی زمین که زیر آنست و ظلمت.

از ابتدای قرآن تا آیه 59 از سوره انعام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 549 ص، 26 سطر (13×20)، اندازه: 20×30 سم [ف: 1- 118].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7037

مشتمل بر سوره یونس تا کهف می باشد و در جمادی الاول 1072 تمام شده؛ خط: نسخ، كا: اسماعيل بن حاج زین العابدین، تا: 19 صفر 1111 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 287 گ، 18 سطر، اندازه: 22×31 سم [ف: 18 - 213].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1107

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ الحمدلله الْمَذْكُورِ بِكُلِّ لِسَانُ ... أَمَّا بَعْدُ أَزُّ ابتدا بِهِ بِسْمِ اللَّهِ وَ افْتِتَاحِ بِهِ الحمدلله وَ صَلَوَاتِ بِرِّ خیر خَلْقَ اللَّهِ، انجام: و مرویست که هرکس صد بار بگوید الله خدای تعالی ثواب آزاد کردن صد بنده بوی دهد.

نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، كا: على نقی بن محمد حسین کازرونی، تا: چهارشنبه 13 شعبان 1241 ق، جلد: تیماج مشکی، 450 گ، 27 سطر، اندازه: 21×31/5 سم [ف: 3- 279].

13. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2672

آغاز: بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمَذْكُورِ بِكُلِّ لِسَانِ الْمَشْكُورِ عَلَى كُلِّ احسان الْمَعْبُودُ فِي كُلِّ مَكَانٍ مدير الامور وَ مُقَدِّرَ الدُّهُورُ.

از سوره نساء تا سوره مریم افتاده است؛ خط: نستعلیق، کا: سید على محمد علاقبند، تا: 11 جمادی الاول 1386 ق، به دستور حاج سید علی محمد وزیری؛ افتادگی: وسط؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 574 گ، 36 سطر (30x19)، -

اندازه: 21×35 سم [ف: 4 - 1384].

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15078

آغاز: و طلب آن عباد تست و مذاکره آن تسبيح؛ انجام: از برای انجام ضیافت کافران قل هل ننبئكم بالاخسرين اعمالا.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج [الفبائی: - 649].

15. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1735

آغاز: الحمدلله الْمَذْكُورِ بِكُلِّ لِسَانِ الْمَشْكُورِ عَلَى الْإِحْسَانِ الْمَعْبُودُ فِي كُلِّ مَكَانٍ ... أَمَّا بَعْدُ أَزُّ ابتدا بِهِ بِسْمِ اللَّهِ وَ افْتِتَاحِ بِهِ الحمدلله.

نیمه اول کتاب و در ماه جمادى الأول 1070 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، جلد: تیماج مشکی، 404 گ، 35 سطر، اندازه: 25×39 سم [ف: 5 - 137].

16. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2450/1

آغاز: وَ ضائِقُ بِهِ صَدْرِ کی ای بِتَكْذِيبِهِمْ وَ أَذِيَّتِهِمْ؛ انجام: قصد کشتن و بدی کردن در خفيه.

بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 24 گ (1-24)، اندازه: 8/5×14 سم [ف: 4 - 1298].

17. یزد؛ مدرسه خان؛ شماره نسخه: 47

جلد اول، تا پایان سوره نساء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1375؛ 393گ، 14 سطر، اندازه: 18/5×24/5 سم [ف: - 32].

• سفينة النجاة في طوفان المهلكات / کلام و اعتقادات / فارسی

safīnat-on najāt fī tūfān-el mohlekāt

حیدر آبادی، سجاد على

heydar ābādī, sajjād 'alī

چون فتنه و آدم کشی بر سر امور مذهبی و اعتقادی در هند رواج پیدا کرده و مسلمانان یکدیگر را با بهانه های بیجا می کشند، مؤلف بر آن شد که اعتقادات صحیح را در این کتاب گزارش دهد و بیان حق و حقیقت کند. این کتاب اعتقادات اسلامی را از دیدگاه اهل سنت بازگو کرده و بیشتر به آیات استشهاد می کند، و مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب» است: مقدمه: در علت ایجاد خلایق؛ باب 1. بیان ایمان و اسلام و کفر و انواعش؛ باب 2. بیان توحید و شرک و اقسام آن؛ باب 3. بیان نبوت و امامت.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2672

آغاز: شایسته هر حمد و ستایش و بایسته آن بنظر حق شناس وابسته ببارگاه آفریدگار عالمی است؛ انجام: و باز گردند برحمت خویش بر بندگان، رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، 149گ، 23 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 7 - 251].

• سفينة النجاة في معرفة الأئمة الهداة / کلام و اعتقادات / عربی

safīnat-un najāt fī ma'rifat-il a'immat-il hudat

حسینی خاتون آبادی، محمد حسین بن عبدالحسین، 1104 - 1139؟ قمری

(1727 - 1693) hoseynī xātūn-ābādī, mohammad hoseyn ebn-e 'abd ol-hoseyn

مؤلف، کتابی به عربی به نام «الحاوي» در چند جلد نگاشته بود، ولی چون آن کتاب مورد استفاده همگان واقع نمی شد، کتاب حاضر را به روشی ساده در یک «مقدمه» و چهارده «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم نموده است. این نسخه گویا بخشی از کتاب است و مقدمه و سه فصل از آن را بدین ترتیب دارد: مقدمه: در موضوع امامت و اعتقاد شیعه و سنی در آن؛ فصل 1. عصمت و اعلمیت و تعیین کننده امام، دارای سه باب؛ فصل 2. امام بعد از پیامبر، دارای سه باب؛ فصل 3. مطاعن خلفا، دارای پنج مطلب.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1552

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ الَّذِي هَدَانَا الَىَّ الدِّينِ القویم ... أما بعد مخفی نماناد بر ارباب عرفان و اصحاب ایمان؛ انجام: و تیرها را برداشت و شکست و گفت بار که ای دشمن جان خود تعدی کردی بر مسلمانی پس کشتی او را بعد از آن.

خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 204 گ، 22 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 4 - 352].

• سفينة النجاة و مدينة الحياة / فقه / عربی

safīnat-un-najāt wa madīnat-ul-ḥayāt

استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198 - 1263 قمری

(1847 -1784) estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn

رساله ای درباره این که اگر مرض طاعون و وبا در جایی پیدا شد آیا می توان از آنجا فرار کرد و به جایی دیگر رفت یا نه. مؤلف مقدمه ای در احادیث مربوط به موضوع می آورد و آن را در چهار مسئله تشریح کرده، نتیجه می گیرد که در بعضی از مواقع می تواند فرار کند و در بعضی از مواقع نمی تواند.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2437/2

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَلْبِسْنَا بِجُودِهِ لِبَاسِ الْوُجُودِ وَ أَعْطَانَا نَعَمِ الْحَيَاةِ وَ الْقُدْرَةُ وَ الْعِلْمُ وَ أمثالهای مِنْ كَمَالِ الْجُودِ، انجام حَيْثُ قَالَ فَانٍ كَانَ مُطِيعاً فَانِ الطَّاعُونُ مِمَّا تُمَحَّصُ بِهِ ذُنُوبَهُ بَعْدَ قَوْلِهِ انَّ كَانَ عاصي فأبر أَمْنَهُ.

خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (52ر -54ر)، اندازه: 21×33 سم [ف: 7 - 31].

• سفینه نظم و نثر / ادبیات / فارسی

safīne-ye nazm va nasr

رافع، رفیع الدین، ق 11 قمری

rāfe', rafīʻ-od-dīn (-17c)

فهرست مندرجات: 1. نقش جهان در تعریف اصفهان از منشآت رفیع الدین محمد؛ 2. دیباچه دیوان ملا عبدالرزاق فياض الاهیجی؛ 3. دیباچه مثنوی نگارخانه چین از میرزا ابوطالب موسوی فندرسکی؛ 4-مثنوی نگارخانه چین از میرزا ابوطالب موسوی فندرسکی؛ 5. انشاء صید گاه به نام شاه عباس ثانی از میرزا ابوطالب موسوی فندرسکی؛ 6. انشاء بهارستان اقبال در تعريف باغ و دریاچه و عمارت گل تپه؛ 7. انشاء گلستان؛ 8 دیباچه وقفنامه از حکیم ظهيرا؛ 9. دیباچه نکاح نامه از حکیم ظهيرا؛ 10. خلاصه لب التاريخ از آدم ابوالبشر تا سال 179، 11. رقعه محمد امین وقاری در باب اسبی که میرزا شيخ حسن برایش فرستاده بود، بخط خود او؛ 12. منشآت طغرای مشهدی: فردوسیه، آهنگ بلبل، مرتفعات، تعداد النوادر، تحقیقات، تاج المدایح، الهامیه؛ 13. کتاب همایون پادشاه به شاه طهماسب در حین مراجعت از هند و رسیدن به سند و جواب آن؛ 14. متفرقات؛ 15. لطایف و ظرایف؛ 16. تشبيهات جامی در مقامات و غیره؛ 17. نامه حکیم ابوالفتح لاهیجی به خان خانان؛ 18. رقعه خان خانان به میرزا قوام الدین جعفر آصف خان؛ 19. ديباچه چمن سخن از ظهیرا؛ 20. منشآت ظهيرا بخط رفیع الدین محمد مورخ 1084؛ 21. دیباچه از مسیحای فسایی؛ 22. نامه میرزا طاهر نصر آبادی به امام قلی خان؛ 23. انشای ظهوری ترشیزی در بی رونقی متاع سخن؛ 24. متفرقات؛ 25. رساله بهرام شاهيه مير سید علی همدانی؛ 26. دیباچه بیاضی از آقا حسین خوانساری؛ 27. دیباچه آقا حسین خوانساری به رساله اسطرلاب؛ 28. رسالة المحاورة از محمد یزدی؛ 29. منشآت نصیرای همدانی؛ 30. دیباچه دیوان امیر خسرو دهلوی؛ 31. سنورنامه بغداد، ترکی؛ 32. سنورنامه بغداد، فارسی؛ 33. فتوى قاضی رکن الدین اناری؛ 34. وقفنامه انشاء آقا حسین خوانساری؛ 35. تدبیر حفظ صحت از کفایه منصوری؛ 36. جواهر نامه از نزهة القلوب؛ 37. تجلیات ملا طغرای مشهدی؛ 38. كنز المعانی؛ 39. مجمع الغرایب؛ 40. رقم وزارت شیخ علی خان زنگنه در 1079 و ماده تاریخ آن از جامع مجموعه؛ 41. شرح حال ابوالفرج رونی و چند قطعه از او؛ 42. شرح حال محمد امین وقاری و قصیده ای از او؛ 43. شرح حال عثمانی مختاری؛ 44. شرح حال حکیم سنایی؛ 45. قضا و قدر تریاکی؛ 46. اشعار میرزا جلال اسیر؛ 47. شرح حال مسعود سعد سلمان و اشعاری از او؛ 48. شرح حال امیر معزی؛ 49. اشعار میرزا قلی میلی؛ 50. اشعار ناصر خسرو؛ 51. اشعار سیف اسفرنگ؛ 52. شرح حال و اشعار رشید وطواط؛ 53. شرح حال و اشعار ادیب صابر؛ 54. شرح حال و اشعار عمادی شهریاری؛ 55. شرح حال و اشعار حکیم رازقی؛ 56. شرح حال و اشعار عبدالواسع جبلی؛ 57. قصاید رافع بخط خود او؛ 58. قصاید امیدی تهرانی؛ 59. القصيدة الموسومة برود المعانی؛ 60. قصيده جلاء الروح جامی؛ 61. لراقمه رفیع الدین محمد رافع؛ 62. قصيده ابن حسام؛ 63. تاریخ استیفاء خاصه و صاحب رقمی عالی حضرت میرزا محمد رضی مستوفی، قطعه تاریخ استيفاء ممالک عالی جاه میرزا صادق از رفیع الدین رافع، قطعاتی از حکیم سنائی و ابن يمين؛ 64. شرح حال و بعضی اشعار نظام استر آبادی؛ 65. قصيده شاه طاهر دکنی؛ 66. تاریخ آیینه کاری تالار طویله از رافع؛ 67. قطعه میرزا فصیحی به میرزا ابوالحسن و بالعكس؛ 68. اشعاری از میرزا ابراهیم ادهم، میرزا ابوالحسن فراهانی اوحدی، آصفی؛ 69. اشعاری از میرزا ابوطالب موسوی فندرسکی؛ 70. اشعاری از میرداماد؛ 71. اشعاری از شیخ بهائی؛ 72. رساله در اسباب و علامات و معالجات عشق از حسین خان نعمة الله حبيب؛ 73. اشعار میرزا ابوالحسن فراهانی؛ 74. اشعاری از امیر خسرو دهلوی؛ 75. حکایت شیخ على دقاق و ضمیر گفتن او و یافتن مرید بن مقالات مولانا جلال الدين؛ 76. اشعار ملا در کی فمی؛ 77. اشعار رافع مورخ 1090 ورشکی همدانی؛ 78. استخراج میر محمد زمان، اشعار ملا رونقی همدانی؛ 79. الراقمه رافع؛ 80 اشعار ملا رفعتی؛ 81 لراقمه رافع؛ 82 اشعار ملا زکی همدانی؛ 83 اشعار حکیم سنائی؛ 84 اشعار سلطان على بیک، سلیمان تهرانی، سعیدای تهرانی؛ 85 اشعار سعدی، سلیم؛ 86 اشعار ملا شکوه همدانی، شیدای هندی، شعیب جوشقانی؛ 87 فصل در بیان خواب و بیداری مذیل به چهار تنبیه؛ 88 من کلام اکابر؛ 89 اشعار میر صیدی تهرانی، صفی قلی بیک چرکس؛ 90. اشعار میرزا صائبا؛ 91. اشعار طالب آملی؛ 92. عرفی شیرازی؛ 93. نامه در باب سفارش درویش مصطفی، شعری از شیخ عطار؛ 94. در محاسن خواجه نظام الملک؛ 95. اشعار غزالی مشهدی، شیخ ابوالفیض فیضی؛ 16. اشعار بابا فغانی؛ 97. مثمن مولانا آذری در منقبت صاحب الامر، رباعیات صحابی استر آبادی؛ 98. بقیه کتاب مبدا فياض شیخ فیضی، اشعار سحابی؛ 99. اشعار فغانی و فیضی؛ 100. اشعار قانعی و شیخ بهائی؛ 101. اشعار مجدا کاشف، کمال خجندی؛ 102. اشعار میرزا لامع؛ 103. اشعار ولی دشت بیاضی، میرزا طاهر وحید قزوینی؛ 104. اشعار محمد رضا بیگ واعظ ولد جامع مجموعه، وحشی؛ 105. رقعه محمد امین وقاری به صائب؛ 106. غزلیات محمد امین وقاری؛ 107. اشعار مولانا هلالی؛ 108. دیباچه وقاری بر مظهر الاسرار؛ 109. رباعیات کاشف؛ 110. اشعار میرزا ابوالحسن فراهانی؛ 111. نامه تهنیت صدارت میرزا قوام؛ 112. نامه از زبان امینای صباغ؛ 113. اشعار میر عبدالعالی نجات اصفهانی؛ 114. اشعار یغمایی قمی؛ 115. اشعار میر نجات؛ 116. اشعار محراب سمنانی، مشفقی قمی؛ 117. منشآت راقم؛ 118. رباعیات خیام؛ 119. شرح حال اوحد الدین کرمانی؛ 120. رباعیات و غزلیات محمد صوفی مازندرانی؛ 121. اشعار ابن -

حسام، کمال خجندی، مومن حسین یزدی، سلطان طغرل، سلطان شاه شیخ ابواسحق؛ 122. اشعار محمد بیگ واعظ، شاه شجاع آل مظفر؛ 123. اشعار میرزا جعفر آصف خان، شاپور فریبی تهرانی خیام، سحابی استر آبادی؛ 124. رباعیات خیام؛ 125. اشعار سحابی؛ 126. اشعار ابوسعید ابوالخیر؛ 127. اشعار میر مغیث الدین محوی همدانی؛ 128. اشعار حکیم نظامی؛ 129. مثنوی شیر و شکر شیخ بهائی؛ 130. سحابی استر آبادی، جلال الدين محمد بلخی؛ 131. میرزا علی رضا تجلی؛ 132. حکایت سلطان محمود غزنوی؛ 133. اشعار حکیم رکنا؛ 134. اشعار فردوسی، جامی، مکتبی؛ 135. اشعار مبدا فياض شیخ فیضی؛ 136. رباعيات سحابی استر آبادی؛ 137. اشعار میر مغيث محوی؛ 138. اشعار خاقانی، میر برهان، سنائی، خواجه عبدالله، ابوالفرج رونی، جامی؛ 139. اشعار حکیم فردوسی؛ 140. اشعار میرزا طاهر وحید؛ 141. مشرق الانوار میر داماد؛ 142. از سبحة الأسرار جامی؛ 143. اشعار امیر حسین دهلوی، جلال الدین بلخی، خواجو؛ 144. اشعار فردوسی، رفیع الدین محمد رافع؛ 145. حکایت سلمان ساوجی؛ 146. از گرشاسب نامه اسدی، اشعار میرزا عبدالرزاق تبریزی؛ 147. خاقانی، ابن حسام؛ 148. شیخ اوحدی، بابا افضل کاشانی، شیخ ابوالقاسم کازرونی؛ 149. اشعار شاه صفی، شاه عباس ثانی، ابوسعید ابوالخير، میر فندرسکی، شاه طهماسب، عبدالمومن خان؛ 150. اهلی شیرازی، ملا اوجی، ابوتراب فرقتی، میر جلال اسیر؛ 151. از مصابيح القلوب؛ 152. احکام کواکب در بیوت؛ 153. اشعار حضرت امیر، شیخ بهائی؛ 154. مختصری از شرح دیوان میبدی؛ 155. نقل از تفسیر کبیر؛ 156. نقل از تهذیب الاحکام؛ 157. نقل از خصال صدوق؛ 158. رساله در معما از وقاری؛ 159. جدول رویت هلال؛ 160. جدول اختیارات ساعات؛ 161. جدول اختیارات ایام هفته؛ 162. نامه محمد رفيع؛ 163. منشآت میرزا رضي مستوفی؛ 164. ترجمه رساله اعتقادات صدوق.

اراک؛ بیات، عبدالحسین شماره نسخه: 78

آغاز: مطلع صبح قیامت آفرید، بدیهه گوی عقل از فصيده مصنوع صنایعش گزیری از اختصار ندیده؛ انجام: وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً کثیرا کثیرا.

خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با تاریخ های 1078 و 1079 و 1084 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 226 گ، اندازه: 16×29/5 سم [نشریه: 6- 109].

• سفینه نظم و نثر / گوناگون / فارسی

safīne-ye nazm va nasr

اوراق پریشان و درهمی است که در اصل مشتمل بوده است برقصیده یی از عرفی شیرازی، دیباچه گلزار ابراهیم و دیباچه نورس و دیباچه خوان خلیل نوشته نورالدين محمد ظهوری ترشیزی، و رساله های حسن و عشق و صحت و مرض از محمد بن سلیمان فضولی بغدادی، و انیس العشاق تأليف شرف الدين حسن بن محمد رامی تبریزی و بعضی از اصطلاحات صوفيه و مناجات خواجه عبدالله انصاری، و احوال بایزید بسطامی، ورقه یی که مولانا جلال الدين محمد دوانی بمولانا جامی نوشته است، ورقعه یی که صایب تبریزی در رفع منع شراب به شاه عباس ثانی نوشته است، و رقعه یی که در باب گنجفه وقفی آقا میرزا بیگ گنجفه ساز نوشته شده است، با بعضی مطالب متفرقه. و اکنون بیشتر مندرجات این سفینه یاناقص الاول است یا ناقص الاخر و یا آنکه صفحات آن جابه جا شده است. و جز رقعه یی که در باب گنجفه وقفی نوشته شده است بقیه هم مکررست و هم بطبع رسیده.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4451

آغاز: جهان بگشتم و درد ابهیچ شهر و دیار *** نیافتم که فروشند بخت در بازار؛ انجام: بعد از آن آنجمله حل كن با گلاب و آب مورد *** گر همی خواهی مرکب ساختن اینست رای.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری، جلد: روغنی اکلیلی، 91 گ، اندازه: 9×18/7 سم [ف: 7 - 582].

• سفینه نظم و نثر / گوناگون / فارسی

safīne-ye nazm va nasr

سفینه ای است مفصل مشتمل بر منتخبات اشعار و منظومه های مستقل و بعضی رسایل و فرامین سلاطين و مکاتب و ملتقطات که بسیار نفیس و با ارزش است. فهرست عناوین و مندرجات: 1. منتخب قصايد افصح المتكلمين ظهير الدین فاریابی عليه ما يستحق (مشتمل بر قصاید، مقطعات، رباعیات، غزلیات، جمعة پانصد و اند بیت). آغاز: «سفیده دم که زند ابر خیمه در گلزار *** گل از سراچه خلوت رود بصفه بار»، انجام: «چون ظهیر از سر آن زلف گره بگشاید *** که کمینه گرهی باشد ازو پنجه و شست»؛ 2. منتخب قصايد سيد الشعراء سید حسن غزنوی (مشتمل بر یک ترجیع بند و قصایدی چند در حدود 260 بیت، ناقص الاخر). آغاز: «داند جهان که قره عین پیمبرم *** شایسته میوه دل زهرا و حیدرم»، انجام: «در نوبتی که اهل کرم چون تویی بود *** پیدا بود که همت ما تا کجا رسد»؛ 3. منتخبات اشعار ابو طالب کلیم رحمه الله (مشتمل است بر منتخبات غزليات کلیم از الف تا یاء در حدود هزار و سیصد بیت مورخ غره رمضان 1055)، آغاز: «بدل کردم بمستی عاقبت زهد ریایی را *** رسانیدم بآب از یمن می بنیاد تقوی را»، انجام: «نگویی اثر دیگر کلیم این اشکریزی را *** زبختم گریه آخر هم سیاهی بردو هم شوری»؛ 4. اشعار نفیسه مولانا وحشتی کاشی علیه الرحمة و الغفران. (منتخبی از غزلیات وحشتی کاشی است از -

الف تا یاء و ناقص الاخر، جمعا 235 بیت)، آغاز: «چنان زانس و ملک بر ده زلف ایمان را *** که در دو كون نیابند یک مسلمان را»، انجام: «وحشتی خون دل از دیده فشاندی تا حشر *** یک نظر هر که برین چشم پر آبم کردی»؛ 5. منتخب قصايد املح المتکلمین شیخ علینقی کمره ای (مشتمل بر منتخباتی از قصاید و ترکیبات و غزلیات و مقطعات، در اهاجی و مطایبات در حدود نهصد بیت، ناقص الاخر)، آغاز: «زور آوران فلسفه کز قوت نظر *** بر مغلق علوم شکستند قفل و در»، انجام: «و آنکه شو مست بر ارباب هنر *** نيست الا قدم خواجه فلان»؛ 6. منتخب اشعار قدوة العاشقین مولانا وحشی یزدی علیه الرحمه (منتخب است از قصاید و ترجیع بند ساقی نامه و مربع ترکیب و مسدس ترکیب و منتخب غزلیات و فرهاد و شیرین و خلد برین در حدود 1650 بیت، مورخ غره جمادی الثانی 1055)، آغاز: «چه در گوش گل گفت بادخزانی *** که انداخت از سر کلاه کیانی»، انجام: «همت اگر سلسله جنبان شود *** مور تواند که سلیمان شود»؛ 7. قصاید منتخب جمال الدين عبدالرزاق رحمة الله عليه (قصاید و ترکیبات در حدود 750 بیت)، آغاز: «شرف الدین جهان فضل و کرم *** که جهان زو شکوه و فر یابد»، انجام: «تا که خورشید فلکرا خون کند رای صبوح *** از شفق می باشد از اختر تنقل کردنش»؛ 8. منتخب قصاید نجیب الدین جرپاد قانی علیه الرحمه (قصاید و رباعیات مشتمل بر سیصد بیت)، آغاز: «چو سایبان هوا گشت پردهای ظلم *** بماند جبهت خورشید در حجاب عدم انجام: من خون دل اندر دهن آرم چو قدح *** كان لب بهمین ترانه در دام افتد؛ 9. منتخب قصايد املح المتأخرين مولانا زکی همدانی علیه الرحمه. (مشتمل بر قصاید و غزلیات و رباعیات و مثنوی اختلاجات، در حدود 270 بیت، مورخ جمادی الاول 1055)، آغاز: «آب می پیچد بر آتش اشک آتش زای من *** شعله در زنجیر دارد موجه دریای من»، انجام: «دیگری گر جهد کند انگار *** که بیابد سعادت و مقدار»؛ 10. منتخب قصايد مولانا شانی تکلو (مشتمل بر قصاید و ترکیبات و مراثی در حدود 750 بیت)، آغاز: «نه دونم نه ستمکارم نه کودن *** چراگیتی نورزد کینه با من»، انجام: «مانع رزق مرا نیز دعایی فرض است *** آنچه او خواست بمن قسمت او باد همان»؛ 11. قصاید حکیم انوری (مشتمل بر قصاید و مقطعات و مثنوی در هجو قاضی کیرنگ و غزلیات و رباعیات در حدود دو هزار بیت)، آغاز: «گر دل و دست بحر و كان باشد *** دل و دست خدایگان باشد»، انجام: «ترسم که شب اجل امانم ندهند *** تا باز بروز وصل دل شاد کنم»؛ 12. میرزا ابراهیم ادهم آرتیمانی. (غزل و قصیده و رباعی)؛ 13. تتمه مرآت الجمال صایب (مرآت الجمال ابیات و مطالعی است از غزلیات صایب در وصف سراپای معشوق که چاپ هم شده است، و در این نسخه فقط در حدود پانصد بیت از آخر آن باقی مانده است)، آغاز: «من که از تلخی دشنام شوم شادی مرگ *** چه توقع کنم از لعل شكر خای کسی»، انجام: «در لامکان کند سیر، آه سبک عنانش *** آن را که قامت او، سر مشق آه گردد»؛ 14. دیباچه سحر حلال مولانا اهلی (بعد از دیباچه به ترتیب: مثنویات سحر حلال و شمع و پروانه و قصاید و غزلیات اهلی شیرازی، در حدود هزار و هشتصد بیت، مورخ 9 رجب 1055). آغاز: «حمد بیحد و ثنای نامحدود و شکر نامعدود سزاوار صانعیست ... الخ»، انجام: «دردی ز پیر میکده ساقی بما رسان *** چون ما سگ دریم و تو در خانه محرمی»؛ 15. منتخب اشعار املح المتكلمين المتأخرين مولانا محمد صوفي (منتخبی از غزلیات ملا محمد صوفی مازندرانی و تمام ساقی نامه او جمعة 363 بیت)؛ 16. قحط دکن ابوطالب کلیم (مشتمل بر چند مثنوی در باب قحط دکن و شکست دست کلیم و تعریف اسب و جنگ شاهزاده اورنگ زیب با فیل و کشته شدن اسب شاهزاده و تعریف سراپرده شاه جهان و تعریف سپر، در حدود چهار صد بیت)، آغاز مثنوی قحط دکن: «چو اقبال نظام الملک بر گشت *** بکشت بخت او شبنم شرر گشت»، انجام: «چگویم با تو کاین مطرب چه پرداخت *** در و دیوار را در وجد انداخت»، آغاز مثنوی شکست دست: «کیم من داغداری در زمانه *** بهر داغی خدنگی را نشانه». انجام: «چو شد تقدیر کس می افتد از بام *** اگر گیرد درون چاه آرام»، آغاز مثنوی در تعریف اسب: «مرا تا افگند هر روز جایی *** نصیبم کرد گردون باد پایی»، انجام: «کند از شیهه شیون در طويله *** تو گویی مرده لیلی در قبیله»، آغاز مثنوی جنگ شاهزاده: «بمهمانی گوش ارباب هوش *** یکی قصه دارم بمن دار گوش»، انجام: «همیشه بر اورنگ فرماندهی *** بماناد با فر ظل اللهی». آغاز تعریف سراپرده: «برای سراپرده ات آفتاب *** از زرتار تابیده زرین طناب»، انجام: «بهر سرزمینی که شاه جهان *** نهادست پا، گشته بر گرد آن»؛ آغاز مثنوی تعریف سپر: پیش رخ شه نه سپر شد حجاب *** پاره ابریست بر آفتاب»، انجام: «حفظ الهی سپر شاہ باد *** چرخ سپردار و هوا خواه باد»؛ 17. منتخب قصاید قطب الدنياء و الدين مجدالدین (؟!) كمال اسمعیل اصفهانی (مشتمل بر قصاید و مقطعات و رباعیات در حدود 1200 بیت، و بعضی از صفحات آن در صحافی پس و پیش واقع شده است)، آغاز: «ای گفته جان جانها روزی هزار بارت *** کز چشم زخم بادا ایزد نگاهدارت»، انجام: «من نیز دل خویش ز سر گردانی *** بگذاشتم آنجا چو چنان شاد شدم»؛ 18. امیر خسرو دهلوی (غزلیات در حدود هفتصد بیت، ناقص الاخر)، آغاز: «ای بدر ماندگی پناه همه *** كرم تست عذرخواه همه»، انجام: «ای سر خسرو ترامژده بهر بامداد *** فتنه بقصابی است بر سر بازار او»؛ 19. خسرو شیرین مولانا عرفی شیرازی (منتخبی است در حدود 250 بیت)؛ 20. منتخب قصاید قدوة الشعراء في الافاق مولانا عرفی شیرازی (مقداری از قصاید و غزلیات عرفی است در حدود 1500 بیت، ناقص الاخر)، آغاز: اقبال کرم می گزد ارباب همم را به همت نخورد نشتر آری و -

نعم را»، انجام: «نبود سایه نشین آفتاب حسن ز زلف *** که فتنه دست بران زلف خم بخم میزد»؛ 20. کتابتی که از جانب نواب اشرف (= شاه عباس ماضی) به خواندگار روم نوشته مصحوب مقصود سلطان خلفا؛ 21. کتابت از جانب نواب اشرف به محمد پاشای وزیر اعظم مصحوب مشار اليه؛ 22. کتابت از جانب نواب اشرف به نواب شاه سلیم در باب تعزیه اکبر شاه مصحوب امارت پناه یادگار على سلطان؛ 23. حکایاتی از سراج المنير کاشف و تاریخ نگارستان قاضی احمد غفاری؛ 24. هجو مولانا ظهوری مولانا مایلی را؛ 25. چند حکایت از اخلاق محسنی؛ 26. الشيخ الفاضل ابوالفضل آگره ای که خان عالم در حین حجابت به اشاره والی هند مطرح ساخته بود؛ 27. رقعه ای که مولانا عرفی شیرازی به شیخ فیضی آگرهای نوشته؛ 28. رقعه ای که حسن بیگ انسی به حکيم شفایی نوشته؛ 29. حکیم در جواب نوشته؛ نوشته بوده؛ 31. رقعه ای که میر محمد معصوم کاشی، به اهل کاشان نوشته؛ 32. ايضا رقعه دیگر که به یاران خود نوشته؛ 33. رقعه ای که خان خانان به مولانا عرفی در عیادت بیماری نوشته؛ 34. ايضا رقعه دیگر که نواب خان خانان به مولانا نظیری نوشته بوده؛ 35. رقعه ای که مولانا محمد مؤمن قاضی به شخصی که وعده عرق فتنه نموده بوده و نفرستاده بوده نوشته؛ 36. رقعه ای که به یکی از مجلدان نوشته بوده در وقتی که قید صحافی جهت او فرستاده بوده؛ 37. رقعه دیگر به شخصی که روغن از وی گرفته بود نوشته؛ 38. طالب علمی به حکیمی جهت رجولیت شخصی موافق اصلاحات علم صرف نوشته؛ 39. جواب که قاضی محمد مؤمن موافق قانون نحو نوشته؛ 40. رقاع گوهر دریای معانی نصیرانی همدانی که بهر کس نوشته، اما آنچه به شیخ محمد خاتون نوشته و از او عینکی طلب نموده این است؛ 41. رقعه دیگر که به میر معنی وزیر اصفهان نوشته و آب از جهت باغ یاسمین طلب نموده؛ 42. حکمی که سلطان حسین میرزای بایقرا در منع تراشیدن ریش به اهل خراسان نوشته، از منشآت خواجه عبدالله مروارید؛ 43. رقعه ای که غیاثای شروانی اصح: شیرازی به سیادت و نقابت پناه، نجابت و هدایت دستگاه علامی شاه تقی الدین محمدای شیرازی نوشته؛ 44. رقعه ای که نواب میر محمد باقر داماد به مرحوم مولانا عبدالله نوشته؛ 45. در بیان شکایت از نسخه سقیمی که بندگان میرزایی میرزا صادق دست غیب که مولانا محمد مؤمن قاضی را بر نوشتن آن نامزد فرموده بوده و قاضی مشارالیه نوشته مصحوب قاصد شوق روانه گردانیده بود؛ 46. انشاء دیگر از کلام بزرگان خرده دان؛ 47. حکایت و روایت مراسله و سفارت طرماح بن عدی حاتم طائی از جانب حضرت امیر کل امیر، امیر المؤمنین علی بن ابی طالب عليه الصلوة و السلام و التحية و الاکرام نزد معوية بن ابی سفیان عليه اللعنة و النيران که فصاحت و بلاغت شعاری جمالا محمدای قاضی زاده خوانساری از عربی فارسی نقل نموده و این دیباچه نفیسه بر وی نوشته. آغاز: «غنچه سر بسته سخن که در گلشن دل لب تشنه شکفتن و در حديقه خاطر جگر سوخته خندیدنست، مشتاق نسیم حمديست که ..... الخ»، انجام: «در مهاد امن و امان مرفه الحال باشند بمنه و کرمه، و السلام علی من اتبع الهدی و الدعاء»؛ 48. دیباچه کتاب مکارم الاخلاق من مصنفات مولانا جلال الحق و الدين محمد الدواني عليه ما يستحق + ايضا من جمله منشآته عليه ما يستحق (قسمتی از فاتحه و خاتمه کتاب لوامع الاشراق في مکارم الاخلاق معروف باخلاق جلالی است، در دعای دولت نصرة الدين حسن بیگی بهادر خان و فرزندش سلطان خليل)؛ 49. منشآت عاليحضرت سیادت و نقابت پناه نجابت و معالی دستگاه مقرب الخاقانی میرزا ابوالحسن منشی الممالک؛ 50. فرهاد و شیرین امیر سنجر کاشی (منظومه ناتمامی است مشتمل بر چهار صد و سه بیت، از آغاز فرهاد و شیرین که میر سنجر بن میر حیدر معمایی کاشی در گذشته به سال 1021ق سروده است)، آغاز: «الهی سینه یی درد آشنا ده *** غم از هر کس که بستانی بماده»، انجام: «که رشک طور گردان منزلم را *** نجات از تیه ظلمت ده دلم را». از آنجاست: «در آن فرخ صباح پویه دشمن *** بان شوقی که سنجر داند و من»؛ 51. قصاید امیر سنجر کاشی (قصاید و غزلیات در حدود هزار بیت، ناقص الاخر). آغاز: «دریغ و درد که کردم بخود بسی تدبير *** کزین طلسم بر آیم نشد، زهی تقدیر». انجام: «سر شکم لاله گون می خیزد از چشم 88 که طفلان جامه زنگین پسندند»؛ 52. شهر آشوب مولانا لسانی شیرازی (یکصد و هفده رباعی است از کتاب شهر آشوب موسوم به مجمع الاصناف در وصف ارباب حرف، بشیوه مهستی گنجوی و امیر خسرو دهلوی). آغاز: «آن بکر که چار گوهر صاف دروست *** بكریست که حسن قاف تا قاف دروست / درزیور اسم مجمع الاصناف است *** زانروی که جمعیت اصناف دروست»، انجام: «امید که این نامه بیاری برسد *** این راز درون براز داری برسد / این عقد گهر که تحفه بحر دلست *** مردانه بگوش شهر یاری برسد. نسخه دیگری از شهر آشوب یا مجمع الاصناف به شماره 4800 در همین کتابخانه موجودست؛ 53. چند حکایت در سلو ک ملوک؛ 54. منتخب اشعار افصح المتكلمين في عصره و زمانه مولانا صايب التبریزی؛ 55. منتخب اشعار افصح المتكلمين حکیم رکنای مسیحی سلمه الله تعالى (منتخبی است از غزلیات و ناقص الاخرست)؛ 56. الروضة الخامس من نگارستان من تأليف افضل المتأخرين مولانا جامی في تقرير رقة الحال (بهارستان صواب است نه نگارستان، و در دنبال آن روضه ششم کتاب مزبور مسطور است)؛ 57. شرح بیتی از قصیده مرآت الصفای قدوة العاشقين امیر خسرو دهلوى عليه الرحمة و الرضوان من تأليف افصح المتکلمین مولانا جامی علیه الرحمه: «از دریای شهادت چون نهنگ لابر آردهو *** تيمم فرض گردد نوح را در وقت طوفانش»؛ 58. رساله لوایح جامی. آغاز: لااحصی ثناء عليک -

كيف و كل ثناء؛ انجام: مگشای زبان بکشف اسرار وجود *** کاین در نشود سفته بالماس سخن.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4493

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ تيمنا وَ تَبَرُّكاً بِذَكَرِهِ الْعُلَى الاعلى الْوَهَّابُ؛ انجام: به البها ملیحی، بگفتن فصیحی *** بطلعت صبیحی، بگیسو معنبر.

خط: شکسته نستعلیق و رقاع و نسخ پخته و خوش، کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 10 ربیع الثانی 1055 ق؛ به طرز چلیپا، پشت صفحه اول خط و امضای حاج فرهاد میرزا معتمد الدوله، مورخ ربیع الاول 1293؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1396، جلد: چرمی ماشی معرق، 460 گ، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 583].

• سفینه نظم و نثر / ادبیات / فارسی

safīne-ye nazm va nasr

شامل منشآت و اشعار نویسندگان و شعرا غالبا از عهد صفوی.

اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه: 62

آغاز: دیباچه ای که میرزا محمد تقی منشی جهت دیوان أَفْصَحَ الْمُتَكَلِّمِينَ وَ أَفْضَلُ المتاخرین حکیم شفایی اصفهانی نوشته؛ انجام: متن: هر چند تصور گرفتاری خود را تصدیق نمایم.

حاشيه: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم *** تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: حدود اواخر قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ دارای سه سرلوح مجدول؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: روغنی، 175 گ، اندازه: 13/5×20/7سم [نشریه: 6 - 98].

• سفینه نظم و نثر = بیاض = سفينه غزل / ادبیات / فارسی

safine-ye nazm va nasr = bayaz = safine-ye qazal

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18277

آغاز: خورشید فلک رسالت مشیری آسمان هدایت؛ انجام: نام خانقاه صوفیان رقاص و ملحدان الحاد.

خط: نستعلیق شکسته، کا: منیر کرمانی و ذبیحی یزدی، اسماعیل و مستوفی، محمد جعفر، تا: 1136 ق؛ کاغذ: نخودی [رایانه].

• سفينه نظم و نثر / ادبیات / فارسی

safīne-ye nazm va nasr

دارای اشعار بیش از یکصد تن از شعراء و منشات و منثورات دارای قصاید از هدایت و منشات معتمد الدوله نشاط، نخستین آن غزلیات شیخ علی میرزای شاپور است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1335

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سه سرلوح؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 140 گ، 14 سطر (7×12)، اندازه: 12×18 سم [سنا: ف: 2 - 226].

• سفينة نوح / طب / فارسی

safine-ye nuh

استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری

(1898 - 1827) Estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja'far

در سال های 1262-1310 مکرر مرض وبا و طاعون در ایران به ظهور پیوست و در اثر سهل انگاری اولیای امور و پزشکان رسمی، گروهی بسیار مردند، مؤلف چون راهی برای گزارش این مطالب به محمد شاه قاجار پیدا نکرد به تحریر این رساله مبادرت کرد. این رساله که مشتمل بر دو باب دوا و دعا می باشد با تفصیل بیشتری در اسباب ظهور و شیوع وبا بحث کرده و درمان این مرض را بیان می کند و دعاهایی که به کار آید می نگارد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3873/1

آغاز: بعد از حمد خدا و صلوات و سلام بر خاتم انبیا محمد مصطفی و آل امجادش، عاصی عادی بمعاصی عادی؛ انجام: و حکم فرار و مانند اینها را در رساله منجيه شرح داده ام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 محرم 1309 ق، شاید به خط مؤلف؛ جلد:مقوایی، 18 گ(1پ-18پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 10-259].

• سفينة الهداية / شعر / فارسی

safīnat-ol hedāya

هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری

(1871 - 1801) hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī

غزل های فارسی است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3349- ف

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 128].

• سقا نامه / داستان / فارسی

saqqā-nāme

حضرت خواجه خضر

hazrat xāje xezr

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1338/19- ف

نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 583].

سَقَطَاتُ الْعَوَّامِ > التَّنْبِيهُ عَلَى غَلَطِ الْجَاهِلَ وَ النَّبِيهِ.

• سقطات العوام / - عربی

saqațāt-ul ‘awām

ابن کمال پاشا، احمد بن سليمان، - 940 قمری

(1534-) ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6208/2

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 12 گ (26پ -37ر)، 19 سطر (9×15)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16 - 217].

• سقط الزند = دیوان ابوالعلاء / شعر / عربی

siqt-uz-zand = d.-u abu-l-'alā?

ابو العلاء معری، احمد بن عبد الله، 363 - 449 قمری

(1058 - 974) ab-ol-'alāʻ ma‘arrī, ahmad ebn-e “abd-ol-lāh

دیوان ابي العلاء را شامل سه هزاربیت دانسته اند که آن را در جوانی سروده است و نام کتاب را نیز از همین باب دانسته اند و شروحی نیز بر آن نگاشته شده است.

چاپ: در بولاق و قاهره و بیروت، 192 و 14 و 40 ص، 1884م باشرح بطبع رسیده است.

[ کشف الظُّنُونُ 992/2؛ فِهْرِسْتُ المخطوطات، فُؤادُ سید 461/1؛ مخطوطات الْأَدَبِ فِي المحتف العربی 241؛ معجم المطبوعات 328].

شرح و حواشی:

1- شَرْحُ سَقَطَ الزَّنْدِ = ضَوْءُ السِّقْطِ = ضَوْءُ سَقَطَ الزَّنْدِ؛ خطيب تبریزی، یحیی بن علی (421-502).

2- التَّنْوِيرِ عَلَى سَقَطَ الزَّنْدِ؛ بطليوسي، عبدالله بْنِ مُحَمَّدٍ (444 -521).

3- التَّنْوِيرِ عَلَى سَقَطَ الزَّنْدِ = شَرْحُ سَقَطَ الزَّنْدِ = شَرْحُ التَّنْوِيرِ عَلَى سَقَطَ الزَّنْدِ؛ ابی یعقوب خوئی، يُوسُفَ بْنِ طَاهِرُ (-549).

4- ضرام السِّقْطِ فِي شَرْحِ السِّقْطِ؛ خوارزمی، قَاسِمُ بْنِ حسین (617-555).

5- شَرْحُ سَقَطَ الزَّنْدِ؛ عاملی ، علی بْنِ زَيْنُ الدِّينِ (-1104).

6- تنویر سَقَطَ الزَّنْدِ (2 عنوان).

7- شَرْحُ سَقَطَ الزَّنْدِ.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 163- ف

نسخه اصل: احمد کوپرولو ش 1267؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 15 جمادی الاول 601 ق، جا: صميصات [فيلمها ف: 1-335].

2. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1753

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - رَبُّ وُفِّقَ عَلَى اتمامه یا کریم الحمدالله الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْعُلَى الْقَهَّارِ ... «أُعِنَّ وَ خَدَّ الْقِلَاصَ كَشَفْتَ حَالًا *** وَ مَنْ عندر الظَّلَامِ طَلَبِ مَالًا» ... الى آخر؛ انجام: کانک الْبَدْرِ وَ الدُّنْيَا مُنَازَلَةِ *** فَمَا تليقك الاليلة دَارِ تَمَّ الْكِتَابِ بِحُسْنِ تَوْفِيقِهِ عَلَى يَدِ أَضْعَفَ عِبَادَ اللَّهِ مَحْمُودِ بْنُ عَلِىُّ بْنُ معري الطری غَرَّهُ ربیع الاول سِنُّهُ سِتٍّ وَ خَمْسِينَ ستعمائه وَ انسخ الَّتِي كَتَبَ مِنْهَا بِخَطِّ الْمُصَنِّفِ اللَّهُمَّ نَفَعَ بِهِ وَ بِجَمِيعِ أَمْثَالِهِ.

خط: نسخ، كا: مَحْمُودِ ابْنِ علی ابْنِ معري الطَّرِيَّ، تا: غره ربیع الاول 656ق؛ در شش صفحه قبل از آغاز متن کتاب و دو صفحه بعد از خاتمه این کتاب به خطی غیر از رسم الخط متن نسخه مطالب و عناوین ادبی و لغوی زبان عرب از عفيف الدين التلمسانی و شیخ شرف الدين الفارض مرقوم شده است که به نظر می رسد یادداشت هایی است از صاحبان قبلی؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بغدادی کهنه، جلد: مقوای روکش تیماج گلی 368 ص، 34 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 7- 453].

3. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2740/3

آغاز: تَخَيَّرَتْ جُهْدِي لووجدت خِيَاراً *** وَ طِرْتُ بعزمی لَوْ أَصَبْتُ مطارا؛ انجام: كانک البدرو الدُّنْيَا مَنَازِلِهِ *** فَمَا يليقك الاليله دَارٍ.

خط: نسخ، كا: محمود بن محمد الميرائی، تا: 780 ق؛ محشی، با قصيده عمرو ابن كلثوم و حارث بن حلزه؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی سبز، 100 گ، 13 سطر، اندازه: 16/5×17/5 سم [ف:3-1039].

4. تهران: مهدوی؛ شماره نسخه: 295

خط: نسخ، كا: محمد بن محمود خالدی نجفی، تا: جمعه 18 ربیع الثانی 1020 ق، جا: دکن؛ از روی نسخه مورخ ذیقعده 472 خوانده شده بر معری [نشریه: 2 - 156].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4825

آغاز: أُعِنَّ وَ خَدَّ الْقِلَاصَ كَشَفْتَ حَالًا *** وَ مَنْ عِنْدِ الظَّلَامِ طَلَبْتُ مَالًا؛ انجام: كانک الْبَدْرِ وَ الدُّنْيَا مُنَازَلَةِ *** فَمَا تلقيت الَّا لَيْلَةَ دَارٍ.

خط: نسخ، كا: مصطفی بن ابراهیم بن خالد دمشقی شافعی، تا: 17 جمادی الثانی 1031 ق؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری، جلد: چرمی عنابی، 99 گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 15/2×20/8 سم [ف: 7 - 598].

6. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 92

آغاز: قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْعَلَاءِ احْمَدَ بْنِ عبدالله ابی سلیمان التنوخی أَمَّا بَعْدُ؛ انجام: بِذَلِكَ الْفَرَسِ لَمْ يَعْقِدُ وَ لَمْ يُسَاءُ ... .

در این نسخه علاوه بر سقط الزند اشعار دیگر ابوالعلاء یافت می شود و در سقط الزند و در قسمت های دیگر لغزهای شعری بسیار موجود است که کاتب دیوان در مقدمه هر لغز به آن لغز گوشزد نموده است؛ خط: نسخ، كا: محی الدین بن ناصر الدين بن محمد بن محي الدين بن عبد اللطيف المنصوري، تا: 1074 ق؛ مجدول؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: فرنگی فسقی، جلد: تیماج قرمز، 68 گ، 23 سطر (8×14)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 7- 86].

7. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1587/1

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... فَانِ الشَّعْرِ كافراس منابقره فِي مَدَى مَا قَصْرٍ مِنْهَا لَحَقُّ وَ ما وَقَفَ لیم وَ سَبَقَ.

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1150؛ خط: نسخ، كا: سعید بن صالح بن محمد عقیل سمحی، تا: شنبه 12 شعبان 1075 ق، به رسم شیخ کامل احمد بن علی واصل؛ 112 ص (5-116) [عکسی ف: 4 - 448].

8. یزد؛ مدرسه خان؛ شماره نسخه: 73/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 16 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: - 52].

9. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1551

آغاز: بسمله. وَ بِهِ الِاسْتِعَانَةِ فِي التتمیم. الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... قَالَ أَبُو الْعَلَاءِ احْمَدَ بْنِ عبدالله بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُعْرَى التنوخي أَمَّا بَعْدُ فَانِ الشُّعَرَاءِ کافر أُسُّ تتابعن فِي مدي ... قَالَ احْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سلیمن التنوخي فِي مَذْهَبُ المديح وَ لَمْ يَكُنْ مِنْ طُلَّابِ الدُّنْيَا وَ اللَّهِ يُحْمَدُ عَلَى ذَلِكَ: أُعِنَّ وَ خَدَّ الْقِلَاصَ كَشَفْتَ حَالًا ؛ انجام : قَدْ أَتَتْنِي هَدِيَّةُ منک بَالًا *** مِنْ فقابلتها بِحُسْنِ الْقَبُولِ / غَيْرُ أَنِ السَّمَاعِ فی الکتب وُقِفَ *** وَ انْتِقَالُ الْوُقُوفِ غیر جمیل.

خط: نسخ، كا: محمد رفیع بن ملاصفات الله نایینی، تا: سه شنبه 7 ذیقعده 1101ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 100 گ، 15 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 8- 174].

10. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1334

خط: نسخ، كا: عبدالله بن علی اکبر بن عبدالله بن نورالدین محمد موسوی، تا: چهارشنبه 4 رجب 1150ق؛ تملک: احتشام الدوله در 1270؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 333 گ، اندازه: 21/4×31/2 سم [ف: 1- 269].

11. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1518/1

آغاز: یا شاهر الْبَرْقِ أَيْقَظَ رَاقِدُ السَّحَرِ *** لَعَلَّ بالجرع أَعْوَاناً عَلَى بنی مَطَرٍ.

خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: قرن 13؛ نشانی استكتاب محمد جعفر بن محسن حسینی به تاریخ 1267؛ جلد: تیماج مشکی، 31 (1پ - 31پ)، 18 سطر، اندازه: 22/5x15 سم [ف: 4 - 367].

12. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5171/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 50 گ (اپ-50ر)، 13 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 15 - 4135].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27622

آغاز: بسمله ، بالنشيد وَ الامر طَالِباً لِلثَّوَابِ وَ أَنَّمَا كَانَ ذَلِكَ عَلَى معنی ... قِوَامَ العیش وَ رِزْقُ ... وَ لَمَّا لَمْ يابقهن شیء ، مِنَ الْحَيَوَانِ أَعِدْ مِنْ الغلالا ... وَ أَبَتْ فَوْقَهُ شمرا الْمَنَايَا، لَكِنْ بَعْدَ مَا مُسْتَحَبُّ نمالا، انجام: جُنَّةُ ذَنْباً وَ الها حاطری وَ سِنٍّ، عِشْرِينَ حَوْلًا فَلَمَّا تبه اعْتِذَاراً ... أَنَّ سَقَطَ الزَّنْدُ شَعْرُ، دَقَّ معنی مِثْلَ شَعْرُ ... هُوَ مَنْ جَهِلَ معرى وَ مِنَ الْعِلْمِ مَعَ الوی.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: نباتی، جلد: مقوا [رایانه].

14. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 183/3

حکمت خط: نسخ، بی کا، تا: 2 ذیقعده 1201ق؛ از روی نسخه مورخ 17 رجب 676 نوشته احمد بن عثمان بن معروف بن سند بن ذکی ادیب؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 49].

15. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 798

آغاز: أَمَّا بَعْدُ فَانِ الشُّعَرَاءِ کافر أُسُّ تتابعن فِي مَدَى مَا قَصْرٍ مِنْهَا الْحَقُّ وَ ما وَقَفَ لیم وَ سَبَقَ وَ قَدْ كُنْتُ فِي ربان الْحَدَاثَةِ؛ انجام: جَنَيْتُ ذَنْباً وَ الها خاطری وَ سِنٍّ *** شعرين حَوْلًا فَلَمَّا نَبَّهَ اعْتِذَاراً.

خط: نسخ، كا: علی اکبر بن حاجی علی عسکر، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج،91 گ، 16سطر، اندازه: 14×21 سم [میراث اسلامی:دفتر نهم -76].

16. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 830- 5/120

آغاز: بسمله أُعِنَّ وَ خَدّاً الْقِلَاصَ كَشَفْتَ حَالًا *** وَ مَنْ عِنْدِ الظَّلَامِ طَلَبْتُ مَالًا / وَ دُرٍّ اخلت انجمه عَلَيْهِ *** فَهَلَّا خَلَّتْهُ لَهُ ذبالا؛ انجام: أَرَاكَ فِي الارض سيارا الَىَّ شَرَفٍ *** كَمَا شبيهك فِي الافاق سیار / وَ كَانَتِ الْبَدْرِ وَ الدُّنْيَا مَنَازِلِهِ *** فَمَا تلقيك الَّا لَيْلَةَ دَارٍ.

از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 10 شوال 1237ق؛ از روی نسخه سید علی بن حسن بن علی بن عبدالمطلب موسوی حسینی به تاریخ 7 ذیحجه 1047 که از روی نسخه مورد اعتماد احمد بن عثمان بن محمد معروف به سعد بن زکی الوديب و به تاریخ سه شنبه 17 رجب 676 نوشته شده بود کتابت شده است؛ جلد: تیماج سرخ، 90 گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 4 - 2313].

17. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20092

آغاز: بسمله، أما بعد ... الشعرا ... قتابعن في مدي، ماقصر منها لحق؛ انجام: تم بحمد الله و حسن توفيقه ... انه سميع مجيب قريب.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج ضربی، 100گ، 11 سطر، [رایانه].

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4352

آغاز: خف الوری و اقرتكم حکومكم؛ انجام: وَ هُوَ ابْنُ أَحَدُ عَشْرَ سِنُّهُ قَدْ وَقَعَ ... مُحَمَّدُ صَالِحِ النَّبِيِّ التوني الْعَامِرِيِّ.

خط: نسخ، كا: تونی، نبی بن محمد صالح، بی تا، کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [الفبائی: - 310].

• سقوط الأذان و الاقامة الصلاة الثانية لمن جمعها / فقه / عربی

suqut-ul adan wa-1 iqama li-s-salat-it taniya li-man jama'a-ha

موسوی، محمد حسین بن محمد، ق 13 قمری

mūsavī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (-19c)

در این رساله حکم اذان و اقامه برای نماز دوم در شرایط جماعت در مساجد و غیر مساجد، مادامی که جماعت نماز اولی متفرق نشده باشد، از راه استدلال بیان می شود.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11327/7

آغاز: مسالة الْمَعْرُوفِ بین أَصْحَابِنَا رِضْوَانُ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْهِمْ سُقُوطِ الاذان وَ الاقامة عَنِ الْجَمَاعَةِ الثَّانِيَةِ لِصَلَاةِ صَلَّاهَا الْأُولَى فِي الْمَسْجِدِ؛ انجام: وَ فِي الْخِصَالِ فِي حَدِيثِ الْأَرْبَعِمِائَةِ مَنْ كَانَ عَلَى يَقِينٍ فشک فَلْيَمْضِ عَلَى يَقِينِهِ فَانِ الشَّكُّ لَا يَنْقُضُ الْيَقِينَ -

خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 3 گ (22-24)، 26 سطر، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 28 - 522].

• سقوط قسطنطنیه / تاریخ / فارسی

soqūt-e qostantanīya

مستعان صفت، محمد

mostaʻān sefat, mohammad

مختصری است در تاریخ سلاطین عثمانی و مخصوصا سقوط شهر قسطنطنیه در سال 1453م تأثیر سیاسی و اجتماعی آن در کشور ترکیه و اروپا و ایران. پایان نامه تحصیلی مؤلف است که به سال 1331ش در دانشگاه تهران تدوین شده و به دکتر خان بابا بیانی تقدیم شده است. این کتاب در ده بخش (گفتار) تنظيم شده است: 1. تأسیس کشور عثمانی در آسیای صغیر؛ 2. انقراض سلاجقه روم و پادشاهان عثمانی؛ 3. پیدایش امیر تیمور و تصادم دولت تیموری و عثمانی؛ 4. سلطان محمد فاتح و تصرف قسطنطنیه؛ 5. انقراض امپراطور بیزانس و علل آن؛ 6. تأثیرات سقوط قسطنطنیه در اوضاع سیاسی اروپا؛ 7. تأثيرات سقوط قسطنطنیه در اوضاع اجتماعی اروپا؛ 8 تأثيرات سقوط قسطنطنيه در اوضاع اقتصادی اروپا؛ 9. تأثيرات سقوط قسطنطنیه در اوضاع سیاسی ایران؛ 10. تأثيرات سقوط قسطنطنیه در اوضاع اقتصادی ایران.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1965

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1371ق، جا: تهران؛ جلد: گالینگور نیلی، 94 گ، 11 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5 - 400].

• سقوط الوتيرة في السفر / فقه / عربی

suqūț-ul wutayra fi-s safar

طباطبائی حائری، جعفر بن علی نقی، - 1321 قمری

(1903-) tabātabāʻī hā’erī, ja'far ebn-e ‘alī naqī

در این که آیا نماز وتیره مانند نوافل ظهرين در سفر ساقط می شوند یا مانند نافله مغرب و صبح در سفر مانند حضر ساقط نمی شوند به طور استدلالی بحث نموده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 300/4

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَ بَعْدُ فَهَذِهِ زَبَدَةً وجيزة وَ نخبة عزيزة فِي مَسْأَلَةٍ مُشْكِلَةُ وَ هِيَ سُقُوطِ الْوُتَيْرَةِ فِي السَّفَرِ.

نسخه اصلی: کتابخانه سید علی حسینی صدر قم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 40 ص (110-149) [عکسی ف: 1 - 358].

• سقى السموم / طب / عربی

saqy-us-sumūm

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6913/2

آغاز: فِي سَقَى السُّمُومِ مَنْ خَافَ أَنْ يُسْقَى سَمّاً فَيَجِبُ أَنْ يحترز عَنِ الْأَغْذِيَةِ وَ الاشربة الْغَالِيَةِ الطُّعُومُ وَ الْغَالِيَةِ الروایج؛ انجام: وَ امساک الخلط يُنْتِنَ فِي الراس وَ پورث الدُّوَارِ وَ الشَّقِيقَةِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 7 ص، 14 سطر (8×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 16- 397].

• سقى السموم = دفع السموم / طب / عربی

saqy-us sumūm=daaf*-us sumūm

رساله ای است در گونه های سموم نباتی و حیوانی که نخست نام سم و سپس علائم و در پایان درمان آن را بیان می کند. احتمال می رود این رساله نیز بخشی از یک کتاب پزشکی باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14064/2

آغاز: فِي سَقَى السُّمُومِ مَنْ خَافَ أَنْ يُسْقَى سَمّاً فَيَجِبُ أَنْ يحتزر مِنَ الْأَغْذِيَةِ وَ الاشربة الْغَالِبَةَ الطُّعُومُ وَ غَالِبَةً الروائح لَانَ الْأَدْوِيَةِ القتالة أَنَّما يُمْكِنُ أَكْثَرَهَا أَنْ يَدُسَّ فِيهَا؛ انجام: وَ زَهْرَةِ الخنسی مِنْ تریاقاته وَ رُبَّمَا كَفَى فِيهِ اسْتِعْمَالِ الْمِلْحِ وَ الخ عَلَى مَوْضِعِ الغضة.

از: ناشناخته؛ خط: نستعلیق زیبا، كان ارسطو بن احمد بن محمد قمی، تا: یکشنبه شعبان 1287 ق؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 16 ص، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه:11×17 سم [ف: 35 - 557].

• سقیفه بنی ساعده = تاريخ السقيفة / تاریخ / فارسی

saqīfe-ye banī sā‘ede = tārīx-os saqīfa

نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 - 1300 قمری

(1883 - 1816) nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar

اهدا به: فریدون میرزا در عهد محمد شاه قاجار (1212 1250 ق).

در اثبات امامت حضرت امیر است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي دَلَّنَا عَلَى الْمَحَجَّةِ البيضا ... اما بعد خادم شرع انور .. ابن علی اکبر علی اصغر بروجردی ... می نگارد ... .

انجام: گفت من محمد برادر تو می باشم وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِرَةَ.

[فهرستواره منزوی 1688/3].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4079

آغاز: الحمدلله الَّذِي دَلَّنَا عَلَى الْمَحَجَّةِ البيضا ... اما بعد خادم شرع انور ... ابن علی اکبر علی اصغر بروجردی ... می نگارد؛ انجام: -

گفت من محمد برادر تو می باشم وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِرَةَ.

خط: نسخ، بی کا، تا پنج شنبه 15 ذیحجه 1267ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 568 گ، 22 سطر، اندازه: 17/2×23 سم [ف: 2 - 79].

• سقیفه بنی ساعده / تاریخ اسلام / فارسی

saqīfa-ye banī sā‘eda

قدس شریفی، فهيم السلطان، ق 14 قمری

qods šarīfi, fahīm-os-soltān (-20c)

داستان تاریخی اجماع مهاجر و انصار است، در تعیین جانشین پیغمبر اسلام. درباره شورای پس از رحلت پیامبر برای برگزیدن جانشین پیامبر با این عناوین: جغرافیای عربستان، مکه و مدینه، حجر الأسود، شناسائی ملت عرب، اعراب پیش از بعثت، بت پرستی، زردشتی، یهودیت، نصرانیت، حنیفه، نظر اجمالی به روزگار پیامبر ... آغاز: جغرافیای عربستان، قدیمیها شبه جزیره عربستان را بسه ناحیه قسمت نموده بودند. انجام: قتل مالک بن نويره بدست خالد با این که مسلمان بود و ملقب کرد، فرمانش در شب سقیفه امضا شده بود.

[فهرستواره منزوی 1688/3].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7340

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: سید تقی قدس شریفی، بهمن 1329؛ کاغذ: خط دار مشقی، جلد: پارچه ای، 87 گ، 20 سطر (7/5×12)، اندازه:17×22 سم [ف: 7 - 124].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7339

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: شکری، جلد: مقوا [الفبائی: - 310].

• سكب الانهر في شرح فرائض ملتقى الأبحر / فقه / عربی

sakb-ul anhur fī š.-i farā'id-i moltaq-al abhar

طرابلسي، على بن خليل، - 844 قمری

(1441-) tarābolosī, ‘alī ebn-e xalīl

وابسته به: مُلْتَقَى الأبحر فِي الْفُرُوعِ الْحَنَفِيَّةِ؛ حلبی، ابراهیم بن محمد (- 956)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1642/1

آغاز: الحمدلله الَّذِي قَضَى بالحام عَلَى جَمِيعِ الْأَنَامِ وَ وَرِثَ دقایق عَلِمَ الْفَرَائِضِ لِمَنْ خَصَّهُ بالاكرام؛ انجام: سَنَةُ تِسْعِينَ وَ تِسْعِمِائَةٍ هجرية.

خط: نسخ، كا: ابراهيم بن محم بن علاء الدين امام جامع اموی، تا: 4 شعبان 1069ق؛ در آغاز نسخه شناسی ها و تقريظ ها است از ابراهیم خطیب در 1070 و ابراهیم ابن حبيب قیری حنفی و قاضی بالی زاده طیبه و محمد بن مصطفی داودی و عبدالله افندی هر دو قاضی شام و محمد بن اسعد بن سعدالدین قاضی دمشق و سعدی زاده قاضی قدس و نجم الدين فرنی شافعی و حسام الدین افندی مدرس سلیمانیه شام و یحی بن البهنسی حنفی خطیب دمشق و احمد بن محيی بهنسی حنفی در جامع سلطان سلیمان و اسحق بن ابي اللطيف شافعی مفتی بیت المقدس و سید مهدی محمود حسینی قاضی دمشق و مصطفی بن محمد قاضی دمشق (عرفی زاده) و اسعد بن سعد الدين افندی؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه کاغذ، 21 سطر [ف: 5 - 319].

• سکرات العشاق و منارة الاسماع و الاماق / ادبیات / عربی

sakarāt-ul 'uššāq wa manārat-ul asmā' wa-l āmāq

چلبی، محمد بن ابراهیم، ق 11 قمری

čalabī, mohammad ebn-e ebrāhīm (-17c)

این کتاب جنگی گونه ای است حاوی اشعار و کلمات بزرگان در مباحث ادبی که گاه گاه داستانی ذکر شده و در تحت آن داستان شعری آمده که شاعر آن از بزرگان عرب بوده است. و در ذیل آن اقوال بزرگان دیگر عرب آمده و این گنجینه ذیقیمتی است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 216

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي حَكَمَ بِعِبَادِهِ فَقَهَرَ وَ دُبُرٍ بِلَفْظِهِ فَيَسِّرْ وَ أَلِّفْ بَيْنَ مَنْ شَاءَ مِنْ عِبَادِهِ؛ انجام: قَدْ فَرَغْتَ مِنْ كِتَابِنَا مُصَلِّياً مُسْلِماً یا رَبِّ فَارْحَمْ مَنْ عَلَى كَاتَبَهُ ترجما.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 401 گ، 17 سطر (10×16)، اندازه:14×21سم [ف: 7- 185].

• سکردان السلطان / گوناگون / عربی

sukkardān-us sultān

(1375- 1326) ebn-e abī hajale, ahmad ebn-e yahyā

تاريخ تأليف: 757 ق.

نویسنده می گوید عدد هفت اشرف اعداد و مصادیق آن در مصر اکثر از سایر بلاد است، من از مصادیق این عدد در مصر کتاب حاضر را پرداختم که شامل عبر و سیر فراوان است در یک مقدمه» و هفت «باب» و یک «نتیجه» بدین شرح: مقدمه: فِي ذِكْرِ نَبَذَهُ مِمَّا وَقَعَ فِي اقليم مِصْرٍ مِنْ هَذَا الْعَدَدِ عَلَى سَبِيلِ الاجمال، بَابُ 1. ذکر خاصية هَذَا الْعِدَدِ وَ شَرَفُهُ وَ مزیته عَلَى غَيْرِهِ مِنَ الاعداد؛ بَابُ 2. بَيَانُ مالمولانا السُّلْطَانِ أَعَزَّ اللَّهُ تعالی -

أَنْصَارُهُ بعذا الْعَدَدِ مِنْ العلاقة، وَ مَا بينهمنا مِنْ المناسبه وَ السِّرِّ المقتضى لِنَصْرِهِ وَ دَوَامَ ملکه؛ بَابُ 3. ذکر حَدُّ اقليم مِصْرَ الَّذِي وَقَعَ فِيهِ هَذَا الْعِدَدِ وَ ذکر نَبَذَهُ مِنْ أَخْبَارُهُ وَ أَخْبَارُ القاهره وَ النِّيلُ وَ مَا يَجْرِي مَجْرَاهُ؛ بَابُ 4. بیان کون مَوْلَانَا السُّلْطَانِ أَعَزَّ اللَّهُ تعالی أَنْصَارُهُ سَابِغِ مَنْ جَلَسَ عَلَى سَرِيرِ الْمُلْكِ مَنْ أُخُوَّتُهُ وَ ذکر مِنْ وَلَّى الْمُلْكَ مَنِ التَّرْكِ مِنْ أَوَّلِ دَوْلَتِهِمْ الَىَّ يَوْمِنَا هَذَا عَلَى سَبِيلِ الاختصار؛ بَابُ 5. ذَكَرَ طَرَفِ يَسِيرَ مِنْ سیره مَوْلَانَا السُّلْطَانِ أَعَزَّ اللَّهُ تعالی أَنْصَارُهُ وَ سیره أُخُوَّتُهُ وَ ابیه وَ عَمَّهُ الاشرف وَ الصَّالِحِ وَ جَدَّهُ الْمَلِكِ الْمَنْصُورُ؛ بَابُ 6. ذَكَرَ اتفاقات غريبه عجيبه اتَّفَقَتْ المولانا السُّلْطَانِ أَعَزَّ اللَّهُ تعالی أَنْصَارُهُ وَ بَعْضُ أُخُوَّتُهُ وَ عَمَّهُ الاشرف وَ جَدَّهُ الْمَنْصُورُ رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى لَمْ يَسْمَعْ باغرب مِنْهَا وَ لَمْ يَسْبِقَنِي أَحَداً الَىَّ التَّنْبِيهِ عَنْهَا عَلَى هَذَا الْوَجْهِ؛ بَابُ 7. تَفْسِيرُ بَعْضَ مَا أَوْدَعْتُهُ خُطَبِهِ هَذَا الْكِتَابِ وَ الْبَابِ الْخَامِسِ مِنْهُ مِنْ الاثار النَّبَوِيَّةِ وَ النَّكْتَ الادبيه عَلَى سَبِيلِ الاختصار؛ نتیجه: تفصیل مجملات مُقَدَّمِهِ وَ ایضاح مشکلات آنٍ. (عَبْدُ اللَّهِ أَنْوَارٍ).

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي أَنْطَقَ الطَّيْرِ بِحِكْمَتِهِ وَ أَجْرَى الْبِحَارُ السَّبْعَةِ بِقُدْرَتِهِ ... وَ بَعْدُ فَلَمَّا كَانَتِ السَّبْعَةِ مِنْ اشْرَفَ الاعداد ... .

چاپ: به طور مستقل در بولاق و سال 1317 ق در هامش المخلاة منسوب به شیخ بهائی در قاهره به چاپ رسیده.

[معجم المطبوعات 29؛ کشف الظُّنُونُ 994/2؛ الاوقاف الْعَامَّةِ مُوصِلَ 150/4].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 432

آغاز: برابر؛ انجام: مَا احْمَرَّ شقق الأصيل وَ دَبَّ سَوَادٍ عَارَضَهُ الاسمی.

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ تملک: احمد بن محمد فیومی مؤلف مصباح المنير؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 104 گ، 19 سطر (12×19)، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف: 7- 366].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 519

خط: نسخ، بی کا، تا: 830ق؛ با پیشانی زرین با عبارت «بُرْسِمَ خِزَانَةِ الْجَنَابِ الْعَالِي القاضوى الامینی مستوفی دیوانی ..»، یادداشت لطف الله در ربيع الثانی 1948 کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن، 128 گ، 15 سطر، اندازه: 14/3×18/2 سم [ف: 1- 269].

3. مشهد؛ الهیات، شماره نسخه: 250

خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 965 ق؛ جلد: مقوا، 159 گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1- 148].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 250

4. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1019- ط

آغاز: برابر؛ انجام: مَا احْمَرَّ شفق الأصيل *** وَ رُبَّ سَوَادٍ عَارِضُ الاسمر بِخَدِّهِ الاسيل.

خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ ابی بکر بن شیخ احمد بن عمر الاهبي امام، تا: رجب 969 ق، جان دمشق باب السلامه؛ تملک: عطاء الله بن محمد؛ کاغذ؛ کاهی، جلد: مقوایی، 112 گ، 23 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 24/2 - 109].

• سکرنامه / متفرقه / ترکی

sokkar-nāme

رساله ای است در باب در اختلاج اعضاء بدن. ریو چند سکرنامه یاد کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2883/2

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا لَا اسلام وَ جَعَلَنَا مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ أَمَّا عُلَمَاءُ متقدمین بو کتابی تالیف ابدودبنی آدَمَ اعضا لرى سکرد وَ کی وقتده تُجَرِّبَهُ أَبْلَهُ راست؛ انجام: وَ اگر صَاغَ اباغک باش بِرِّ باغی سكرسه مَالِ اللَّهِ كِبَرِهِ وَ فُرْهُ وَاشٍ اتون اله وَ اگر ایکنجی رباعی سکر سه بِرِّ سَبَبُ أَبْلَهُ بِرِّ مِقْدَارَ فِي صُوَرٍ أَوَّلِهِ أَوْ جنجی رباعی سکر سه بِرِّ خصجی أَبْلَتِ جنگ ایلبه صکره حَقُّ تعالی ... سکر سه ثَوْرٍ ... بِالصَّوَابِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 5 ص (47-51)، 17 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 10 - 265].

• سکریه = شکریه / جفر / فارسی

sokkarīye = šekarīye

اوحدی بلیانی، عبدالله بن محمد، ق 10 قمری

awhadī belīānī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad (-16c)

در اعمال جفر در چند «فصل»: فصل در بیان مداخل و مخارج حروف و کلمات، فصل در روایتی از امام جعفر صادق در جفر و اعمال آن، فصل در تصريف جميع اشياء از خیر و شر از جهة خود یا دیگری یا طلب تسلط با یاران یا هر چه خواهی از دفع و جلب اولاد. رساله ای با عنوان «سکریه» نیز به او نسبت داده شده که احتمالا یکی است.

1. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 275/8

بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 102].

2. تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 82/8

آغاز: بسمله الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ ... و بعد چنین گوید أَقَلَّ الْعِبَادِ وَ أَحْقَرَ خَلَقَ اللَّهِ الْغِنَى؛ انجام: و تركيب بعدد حروف و رَبِّي الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی روکش تیماج قهوه ای، 9 گ (124پ -133پ)، اندازه: 14×21 سم [ف: - 76].

• سکزیلدوز (جدول) / هيئت

sekezoldūz (jadval)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/9

این جدول نیز بگونه دائره است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 391 ص، 17 سطر، اندازه: 4×19/5 سم [ف: 19 - 444].

• السكنجبين = منافع السكنجبين = منافع الشراب المسمی سکنجبین / طب / عربی

as-sikanjabīn = manāfi -us sikanjabīn = manāfi -uš šarāb-il musammā sikanjabīn

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری

(1038 - 981) ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh

میان ابوسعید و پزشکی دیگر درباره سرکنگبین گفتگو شده و ابوسعید از شیخ رئیس درخواست کرده که درباره سودهای آن چیزی بنویسد. شیخ این نامه را نوشته و در آغاز آن از نام یونانی آن اکسومالی (Oxumeli یا Oxymel گرفته از اکسوس یا سرکه و ملی یا انكبين) یاد نموده است. سپس ساختن و مواد و سودهای آن را یاد کرده و از گفتار جالینوس در «تدبیر الاصحاء» و دیسقوريدوس آورده است. در دو «باب»: 1. در

تعریف سکنجبین و خواص آن؛ 2. در منافع و مضار سکنجبین. این نامه با نام Tractatus de Syrupo Acetoso در قرن دوازدهم میلادی به لاتینی در آمده است.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى نَبِيِّهِ ... سَأَلْتُ أَبَا سَعِيدٍ ... انَّ ارسم لَكَ جَمَلٍ مَنافِعُ الشَّرَابِ المسمی سکنجبین وَ اعلمک الْحَقِّ.

انجام: فَقَدْ ذَكَرْنَا مَا سَأَلْنَا ذَكَرَهُ واردتنا عَلَيْهِ مافيه كِفَايَةُ وَ بَلَاغٍ وَ اللَّهِ الْحَمْدَ وَ الْمِنَّةُ وَ الصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین.

[فهرست نسخه های مصنفات ابن سينا: ص 123].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 352/15- طباطبائی

خط: نستعلیق، کا: سالک الدین حموی، تا: 999 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی زرد، 2 گ (81-83)، 25 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 22 - 123].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1079/28

انجام: وَ الحمدلله كَثِيراً عَلَى نِعَمِهِ الْكَثِيرَةِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 5 ص (172-176) [ف: 4- 769].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12657/11

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: محمد قاسم بن غلامعلی طبیب، تا: قرن 11 مصحح؛ کاغذ: شرقی، 3 گ (158-160)، 28 سطر مورب، اندازه: 5×8 سم [ف: 32 - 157].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6201/2

خط: نسخ، بی کا، تا: 1006ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا با روکش کاغذ زرد، 9 ص (20-28)، 23 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 19 - 188].

7. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 18878/4

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، كا: عبدالکریم بن شیخ عزالدين محمد انصاری استر آبادی، تا: 9 ربیع الاول 1024 ق؛ 14 ص، 12 و 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 2 - 288].

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4452/14

آغاز: مِنْ عَظِيمِ مَنْفَعَةً الشَّرَابِ امداده للحرارة الغريزية؛ انجام: وَ مَضْغُ الْكَرَفْسُ وَ التمضمض بِالْمَاءِ وَرَدَ. وَ شَرَّ السِّكَنْجَبِينِ الْكَثِيرِ. وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

بی کا، تا: با تاریخ 1043 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 3 گ، (130ر-132پ)، 18 سطر، اندازه: 11×19/7 سم [ف: 7- 405].

9. تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 1046/34

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بن جواد علی، تا: دهه دوم جمادی الثانی 1071 ق؛ 3 گ (169پ-171 ر) [ف: 4 - 768].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24676

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، كا: عنایت الله کافی، تا: شوال 1104 ق، جان کشمیر؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 3 گ، 23 سطر، اندازه: 12×20 سم [اهدائی رهبر: 9 – 298].

11. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 798/4

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4 گ (298ر-301ر) [ف: 5- 112].

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14686/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 4 گ (آپ -4پ)، 19 سطر، اندازه: 8×19 سم [ف: 37 - 188].

13. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4656/3

خط نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8 ص (141-134)، 18 سطر (7×14)، اندازه: 10×19 سم [ف: 14 - 3601].

• سکنجینه / ادبیات / فارسی

sekanjine

فرهنگ شیرازی، ابوالقاسم بن محمد شفیع، 1242 - 1309 قمری

(1892 - 1827) farhang-e šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad safī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8949

آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين؛ انجام: یکی مثلث مخروط -

چون دم روباه.

خط شکسته نستعلیق، كا: علی اصغر حکمت، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [الفبائی: - 310].

سکندر نامه > اسکندرنامه.

• سکندرنامه / شعر / فارسی

sekandar-nāme

سروی، حسن علی

sarvī, hasan ‘alī

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1150/12- ف

نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012 ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1- 571].

• سکندر نامه بحری / - فارسی

sekandar-nāme-ye bahrī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18919

کا: محمد حسین، تا: 1155ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی؛ 136 گ، اندازه: 13/7×21/9 سم [رایانه].

• سکندر و لقمان و آب حیات / ادبیات / فارسی

sekandar va loqmān va āb-e hayāt

مثنوی فارسی است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7067/5

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2 گ (78-77 پ)، 20سطر (6×16)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16 - 444].

سکنده بهگوت پوران > بھگوت پوران.

• سکون زمین / هیئت / فارسی

sokūn-e zamīn

همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری

(1902 - 1824) hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far

وابسته به: اثبات سكون زمین و حرکت آفتاب؛ همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر (1239-1319).

تاريخ تأليف: جمادی الثانی 1295 ق.

جواب رساله میرزا محمد اسماعیل حکیم تهرانی است که در انتقاد کتاب او از اثبات حرکت شمس و سکون زمین نوشته بود. و آن را در اثبات ادعای خود مبنی بر اثبات حرکت خورشید.

آغاز: پس از یک سطر خطبه عربی: و بعد چنین گوید این بنده حاکسار محمد باقر غفر الله له که چون چندی قبل از این رساله در اثبات حرکت شمس و سکون زمین نوشته بودم.

انجام: و ما را هم مهلت بیش ازین نبود آنها را نقل نکردم.

[فهرستواره منزوی 2943/4؛ نسخه های منزوی 299/1].

1. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 200/10

کا: عبدالحسين بن عزيز بن حسن بن منصور همدانی، تا: سه شنبه 15 رجب 1303 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 ص (198ر-214پ)، اندازه: 11×18 سم [ف: 1 - 150].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12843/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: یوسف شریف کرمانی، تا: محرم 1308 ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج خرمایی، 16 سطر، اندازه: 17×21/3 سم [ف: 18 - 138].

• سکه های طبرستان / متفرقه / فارسی

sekke-hā-ye tabarestān

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2896- ف

نسخه اصل: مجموعه آقای دکتر شمس الدين جزایری؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 122].

• سكينة الاولياء / عرفان و تصوف / فارسی

sakīnat-ol-owlīyā’

داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024 - 1069 قمری

(1659 - 1615) dārā-šokūh-e bāberī, šāhzāde-ye hend

تاریخ تأليف: 1052 ق.

سرگذشت و شرح حال حضرت میان سید محمد مشهور به میر قادری لاهوری (957-1045 ق) و مریدان او که در هشت «باب» نگاشته است: 1. حمد و ثنا و نعت پیامبر و چهار یار و تمهید؛ ... 8. مریدانی که پس از ایشان در گذشته اند.

آغاز: سُبْحانَ الَّذِي هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شیی علیم ... .

چاپ: تهران، به اهتمام دکتر تاراچند و سید محمد رضا جلالی نائینی، با شرح ابيات مشكل مثنوی معنوی در یک جلد.

[فهرستواره منزوی 2169/3]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1475- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 223 .0r؛ خط: نستعلیق، كا: شرف الدین ملتانی، تا: 2 محرم 1276ق، جا: ملتان، به دستور نقنت کرنیل جارج وليم هملتين صاحب بهادر کمشنر و پسر زیدنت -

صوبه ملتان [فیلمها ف: 1 - 122].

• سكينة الداعی / دعا / عربی

sakīnat-ud dāʻī

علم الهدی، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری

(1704 - 1630) alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen

در آداب و وظایف روز جمعه، و ادعیه و اذکار وارده در این روز با مقدمه ای در احادیث وارده در فضیلت شب و روز جمعه.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15348

آغاز: الحمدلله الَّذِي آثَرْنَا بِيَوْمِ الْجُمُعَةِ عَلَى سَائِرِ الامم وَ اخْتَصَّنَا بِهِ دُونَ أَهْلِ الْمِلَلِ؛ انجام: رَجَاءُ الراجين وَ لَا يَتَعَاظَمُهُ الحاح السَّائِلِينَ وَ عَلَيْهِ نَتَوَكَّلُ وَ ایاه نَسْتَعِينُ.

خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، در آغاز تولد میرزا ابوالحسن ملقب به میرزا کوچک در سال 1164 ثبت شده؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 87 گ، 11 سطر، اندازه: 11/3×17/2 سم [ف: 43 - 37].

• سكينة الصالحين / عرفان و تصوف / فارسی

sakīnat-os sālehīn

حموی، محمد بن مؤید، 586 - 649 ؟ قمری

(1252 - 1191) hamavī, mohammad ebn-e mo’ayyed

کتابی ارزشمند در بیان اصول اخلاقی که به روش صوفیان پیشین نگاشته شده و در چهار «باب» تنظیم شده است: باب فِي الْأَوَائِلِ وَ البدايات (در بیان عدل انسان و معرفت عدل حق تعالی)؛ باب في الأواخر و النهايات (در بیان احسان و ایتاء ذِي القربی)؛ باب فِي الْمَوَانِعِ وَ الْآفَاتِ (در بیان غَيُّ وَ منکر وَ فحشاء)؛ باب فِي تَبْدِيلَ الاخلاق وَ تَحْصِيلِ الْحَسَنَاتِ.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ حَمْداً يُرِيدُ وَ لَا يَبِيدُ وَ الشُّكْرَ لَهُ عَلَىَّ وَ سپاس خدای را عندلیب عَشِقَ را دُرٍّ گلزار نوبهار اذکار ... .

[فهرستواره منزوی 486/7 از نجم الدین کبری دانسته].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10696

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ حَمْداً يُرِيدُ وَ لَا يَبِيدُ وَ الشُّكْرَ لَهُ عَلَى نِعْمَةِ الْمُنَاظَرَةِ مَا طَاقَةَ هُمْ الْعَارِفِينَ حَوْلَ الْعَرْشِ الْمَجِيدُ ... شکر و سپاس خدای را عندلیب عشق را در گلزار نوبهار اذکار؛ انجام: و بدین سبب عمل را بر ندارد از برای آن که رافع عمل علم است و عملی به علم عملی نه بود پس اگر نیکو بیند از سبب آن باشند تم الكتاب.

خط: نسخ کهن، كا: عمر بن محمد بن حاج محمد ابي القاسم بن احمد شیر کان، تا: ربيع الثانی 760 ق؛ مهر: «متوكل بحضرت معبود خاکراه شاه اولیاء مسعود» (دایره)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 88 گ، 11 سطر، اندازه: 12×15 سم [ف: 33/1 - 173].

• سكينة الصالحين / - فارسی

sakīnat-os sālehīn

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 152/7- ف

نسخه اصل: حسین چلبی ش 1184؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 756 ق [فیلمها ف: 1 - 420].

• سگ و شغال / شعر / فارسی

sag va šaqāl

امیرخیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1255 - 1344 شمسی

(1965 - 1876) amīr-xīzī, esmāʻīl ebn-e mohammad taqi

مثنوی است.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5988

آغاز: در زمان شهی بلند اقبال *** شه امان الله آن بلند اقبال؛ انجام: بهر تاریخ این خجسته مقال *** سگ دانای گفت: وای شغال (1348 قمری) بی کا، تا: 28 دلو 1326 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذی، 23 گ، 15 سطر (9×17)، اندازه: 15×23 سم [ف: 16 - 174].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17974

بی کا، بی تا، [د.ث. مجلس].

• سلاح اهل الإيمان / حديث / عربی

silāḥ-u ahl-il īmān

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26734

آغاز: فَقْراً لَا يُنَالُ غِنَاهُ أَبَداً؛ انجام: عَلَّمَ الْمَوْضِعَ الاعلى الرَّفِيعِ الْمَسْمُومِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نخودی، جلد: تیماج دارچینی [رایانه].

• سلاح اهل الإيمان في محاربة النفس و الشيطان = سلاح الإيمان = سلوک أهل الإيمان = شرح وصية الحر العاملي / اخلاق / عربی

silah-u ahl-il iman fi muharabat-in nafs Wa-s saytan = silah-ul īmān = sulūk-u ahl-il īmān = š.-u waşiyyat-il hurr-il ‘āmilī

سبزواری، محمد کاظم بن محمد علی، ق 12 قمری

-) sabzevārī, mohammad kāzem ebn-e mohammad ‘alī

(18c

تاریخ تأليف: 1103 ق.

مؤلف پس از آن که در مشهد امام رضا عليه السلام ساكن گردیده و به بحث و گفتگو در اخبار و روایات اهل بیت علیهم السلام پرداخته، یادداشت های متفرقه ای را نگاشته و سپس به فکر افتاده تا آنها را در کتابی گرد آورد که به وصیت نامه ای که مرحوم شیخ حر عاملی برای فرزندش نگاشته بود برخورد کرده و آن را متن قرار داده و مناسب هر موضوع احادیثی را از مصادر روایی نقل کرده است و وصایای پیامبر و ائمه (عليهم السلام) و دیگر بزرگان را نیز بدان اضافه نموده است. مؤلف ابتدائا متن وصیت نامه را به طور کامل آورده و سپس مطالب خود را در ضمن سی و چهار «فصل» و دو «تكمله» آورده با این عناوین: فصل 1. فَضْلُ الاخلاص وَ بیان خَلَاصِ الْمُخْلَصِينَ وَ هلاک المرائين؛ 2. فِيمَا يُدْفَعُ بِهِ الريا وَ طریق مُعَالَجَةِ النَّفْسِ مِنْ هَذَا الدَّاءِ؛ 3. فَضْلُ الْعِلْمِ وَ جَلَالَتِهِ وَ نَقْصِ الْجَهْلِ وَ خساسته وَ بیان قَدْرِ الْحُكَمَاءُ وَ الْعُلَمَاءِ؛ 4. الْحَثُّ عَلَى التَّعْلِيمُ وَ ثَوَابُ تعلیم الْجَاهِلَ وَ تَنْبِيهُ الْغَافِلِ؛ 5. فِيمَا يَنْبَغِي لِلْمُسْلِمِينَ المرشدين وَ المتعلمين المسترشدین وَ بیان حقوقهما؛ 6. ثَوَابُ مُجَالَسَةُ الْعُلَمَاءِ وَ مُذَاكَرَةً الْفُضَلَاءِ وَ مَنْ ينبغی مُجَالَسَتُهُمْ؛ 7. ذَمَّ الْجَهْلِ وَ داوئه وَ مَدَحَ الْعِلْمِ وَ بَقَائِهِ وَ ثَوَابُ الْعُلَمَاءِ؛ 8. ذَمَّ الْعُلَمَاءِ السَّوْءِ وَ لُزُومِ الِاحْتِرَازِ عَنْهُمْ؛ 9. آدَابُ الْعَالِمِ وَ الْمُتَعَلِّمِ؛ 10. اسْتِحْبَابُ ایتان الْمَسَاجِدِ وَ فَضْلِهَا وَ بیان الصَّلَاةِ فِيهَا وَ ثَوَابُ عامریها؛ 11. ذَمَّ تارک الصَّلَاةِ وَ عِقَابِ المستخفيها؛ 12. فَضِيلَةُ صَلَاةَ اللَّيْلِ وَ بیان فوائدها وَ کراهة تَرَكَهَا؛ 13. فَضْلُ الصَّلَاةِ وَ نَفَعَ السهاد وَ نَقْضُ الرُّقَادِ؛ 14. نَفَعَ الذاکر وَ خُسْرَانُ القارع؛ 15. فَضِيلَةُ التَّهْلِيلِ وَ مُطْلَقِ الذَّكَرِ وَ ضَرَرَ اللَّهْوِ وَ فَسادُ الْفِكَرُ؛ 16. اسْتِحْبَابُ قَوْلِ الْحَمْدُ اللَّهُ عَلَى كُلِّ نِعْمَةٍ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعَ مَرَّاتٍ؛ 17. فَضْلُ التَّحْمِيدِ وَ نَفَعَ التَّسْبِيحِ وَ أَجْرُ التَّهْلِيلِ؛ 18. تَفْسِيرُ تَوْبَةُ النَّصُوحِ وَ شرايطها وَ مَنَافِعِهَا؛ 19. صَفَحَ اللَّهِ عَنِ الْأَنَامِ بِتَأْخِيرِ الْعُقُوبَةِ وَ الِانْتِقَامِ؛ 20. عَفْوُ اللَّهِ وَ غُفْرَانِهِ وَ سَعَةِ رَحْمَتِهِ وَ احسانه؛ 21. فِيمَا يَعْدِلُ التَّسْبِيحَاتِ وَ يُوجِبُ رَفَعَ الدَّرَجَاتِ وَ مَحْوِ السَّيِّئَاتِ؛ 22. كَمِّيَّةُ الصَّلَوَاتِ وَ کیفیتها فِي بَعْضِ الْأَوْقَاتِ، 23. فَضْلُ الصِّيَامِ فِي بَعْضِ الْأَيَّامِ وَ زِيَادَةً قَدْرِهِ فِي رَجَبٍ وَ شَعْبَانَ؛ 24. اطعام الجياع وَ سَقَى الْعُطَاشُ وَ كِسْوَةِ الْعُرَاةِ؛ 25. ایتان قَبْرِ الْحُسَيْنُ (علیه السَّلَامُ) فِي يَوْمِ عَرَفَةَ وَ عید؛ 26. ثَوَابُ زُوَّارَهُ (علیه السَّلَامُ) وَ أَنَّ اللَّهَ يَزِيدُ فِي أَعْمَارِهِمْ؛ 27. ثَوَابُ زیارة الْإِخْوَانِ مِنْ أَهْلِ الْإِيمَانِ وَ عِيَادَةِ مَرْضَاهُمْ وَ تشییع جَنَائِزَ مَوْتَاهُمْ؛ 28. فَضِيلَةُ قَضَاءِ الْحَاجَاتِ وَ مزيتها عَلَى سَائِرِ الْمَنْدُوبَاتِ؛ 29. فَضْلُ الْمَعْرُوفِ مِنَ الْقَلِيلِ وَ الْكَثِيرِ وَ رِعَايَةٍ حَالِ الْفُقَرَاءِ وَ عیال سید الانبیاء (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ)؛ 30. اسْتِحْبَابُ قَضَاءِ حَاجَةِ عِتْرَةَ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) وَ فَضْلِ مَحَبَّتَهُمْ؛ 31. الرَّأْفَةِ بالارقاب وَ الْأَخَوَانِ؛ 32. وُجُوبُ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنِ الْمُنْكَرِ؛ 33. بیان معنی الْمَعْرُوفِ وَ اعْرِفْ أَفْرَادِهِ، دُرٍّ یک مُقَدَّمِهِ وَ دوازده فَصَلِّ؛ 34. فَضِيلَةُ النَّبِيِّ وَ الائمة المعصومین (علیهم السَّلَامُ) وَ بیان قِدْرِهِمْ وَ مَنْزِلَتِهِمْ؛ تَكْمِلَةُ: فِي فَضَائِلِ امیرالمؤمنین وَ ائمه علیهم السَّلَامُ، دارای دَوَازْدَهْ فَصَلِّ؛ تَكْمِلَةُ: فِي ذمائم الدُّنْيَا وَ مَعَالِجِهَا ، دارای دَهْ فَصَلِّ. شیخ آقابزرگ تهرانی دُرٍّ الذریعه (15/ 87 رقم 576) کتابی بِهِ نَامَ صلوح الايمان» أَزُّ همین مُؤَلِّفُ ذکر کرده که بِهِ سَالَ 1103 أَزُّ تَأْلِيفِ آنَ فَارِغُ شُدَّهُ اسْتِ وَ ظَاهِراً همین کتاب حَاضِرُ اسْتِ.

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَحَيِّى قُلُوبَنَا بِمُذَاكَرَةِ الْأَحَادِيثِ وَ الْأَخْبَارِ الْمُنْجِيَاتِ وَ شَرَحَ صُدُورَنَا بِمُتَابَعَةِ أَصْحَابِ الْعِصْمَةِ وَ أَرْبَابِ الطَّهَارَةِ بالنصوص وَ الْمُعْجِزَاتِ.

[الذريعة 87/15؛ معجم المؤلفين 157/11؛ تَلَامِذَةِ المجلسی121].

1. بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 140

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عُمُرِ الدُّنْيَا وَ حِصْنُ الْحُصُونِ وَ حُبِسَ الْأَمْوَالِ فَبَيْنَمَا هُوَ فِي غَضَارَةٍ دُنْيَاهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 131 گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 107].

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3707/2

آغاز: برابر؛ انجام: كَتَبَ اللَّهُ لَهُ سَبْعِينَ حَسَنَةً الْحَسَنَةُ تَعْدِلُ عِبَادَةَ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ يَوْمَيْنِ مِنْ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، 23 گ (55پ -78ر)، 24 سطر، اندازه: 18/5×24 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 823].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3474

آغاز:بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى نَعْمَائِهِ وَ الصلوه عَلَى سَيِّدِ أَنْبِيَائِهِ وَ صَفْوَهُ أَصْفِيَائِهِ ؛ انجام: وَ جَمِيعُ أَوْرَدْنَا فِي هَذَا الْكِتَابِ ... بِقَلْبٍ الاحبه وَ الخلطا.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1103 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن [الفبائی: 4- 385].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12525

آغاز: برابر؛ انجام: ثُمَّ الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ سِلَاحُ أَهْلَ الْإِيمَانِ فِي مُحَارَبَةَ النَّفْسِ وَ الشَّيْطَانُ عَلَى وُرُودِ الِاشْتِغَالِ وَ وُفُورِ الملال وَ غَايَةً الِاسْتِعْجَالِ.

خط: نسخ، كا: نظر علی بن محمد على، تا: چهارشنبه جمادی الاول 1103 ق؛ با علامت بلاغ، مصحح، محشی، با قلم خوردگی به تاریخ 1321ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای مذهبی 169 گ، 18-25 سطر (13×18)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 31-577].

سِلَاحُ الْإِيمَانِ > سِلَاحُ أَهْلَ الْإِيمَانِ فِي مُحَارَبَةَ النَّفْسِ وَ الشَّيْطَانُ.

• سلاح الايمان / اخلاق / عربی

silāḥ-ul īmān

سبزواری، کاظم بن محمد على، ق 14 قمری

sabzevārī, kāzem ebn-e mohammad ‘ali (-20c)

تاریخ تأليف: 1103 ق.

در آداب و صفات پسندیده و اخلاق ناپسند که باید مسلمان آنها را به کار گیرد یا از آنها بپرهیزد، در چند جلد و هرکدام دارای فصول و بیشتر فصول نصوص آیات و احادیث مروی از اهل بیت علیهم السلام می باشد.

1. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 136

کاتب = مؤلف، تا: 1103ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 902].

اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 13

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 300].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9551

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى نَعْمَائِهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى سَيِّدِ النبيائه وَ صَفْوَةٍ أَصْفِيَائِهِ وَ نخبة أَهْلِ وُدُّهُ وَ ولائه.

جلد دوم کتاب است دارای چهل و سه فصل که در این جزء بیست و هفت فصل آن آمده و باقی به جزئی دیگر حوالت داده شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تابه مهر: «جواد بن مرتضى الحسني الحسینی الطباطبائی» (بیضی)، «عبده مهدی الطباطبائی»؛ جلد: تیماج مشکی، 274 گ، 12 سطر، اندازه:14×21/5 سم [ف: 24-296].

• سلاح الحازم لدفع الظالم / كلام و اعتقادات / عربی

silah-ul hazim li-dafiz zalim

بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری

(1915 - 1861) bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far

رد و پاسخی است بر گفته های ابن حجر هیتمی در رساله «تطهير الجنان و اللسان عن الخطور و التفوه بثلب معاوية بن ابی سفیان» که در منع از ناسزا گفتن به معاویه بن ابی سفیان اموی نوشته و فضائلی در آن برای وی از گفته های گروهی از مورخین می آورد. تبویب این کتاب مانند تقسیم و تبویب اصل آن «تطهير الجنان» است، و تمام نقل های بهاری از کتاب های اهل سنت می باشد و روایت ها را از آنها گرفته تا بر آنها حجت باشد.

[نقباء البشر 201/1؛ الذريعة 208/12].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12328

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْفَاتِرُ الَىَّ رَحْمَةَ رَبِّهِ الْغَافِرُ مُحَمَّدِ الْمَدْعُوِّ بباقر؛ انجام: وَ لْيَكُنْ ذَلِكَ آخِرِ مَا نُورِدُهُ فِي الرِّسَالَةِ وَ ذَيْلِهِ كَتَبَ ذَا مؤله الْفَقِيرِ مُحَمَّدِ بَاقِرِ بْنِ مُحَمَّدٍ جَعْفَرٍ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 15 ذیحجه 1310 ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 168 گ، 19 سطر (15x10)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 31 - 211].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4771

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَنِّي لِمَا وَقَفْتَ عَلَى كِتَابِ الشَّيْخِ احْمَدَ بْنِ حُجْرٍ الهيتمی؛ انجام: وَ مَنْ رَامَ تَفْصِيلَ ذَلِكَ فَعَلَيْهِ بِكِتَابِ نَصْرُ بْنُ مُزَاحِمٍ أَوْ شَرْحِ ابْنِ ابی الحدید.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج قرمز، 135 گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 12 - 334].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12299

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْفَاتِرُ ... إِنِّي أَلَماً وَفَّقْتَ عَلَى كِتَابِ الشَّيْخِ احْمَدَ بْنِ حُجْرٍ الهيثمی؛ انجام : وَ مَنْ رَامَ تَفْصِيلَ ذَلِكَ فَعَلَيْهِ بِكِتَابِ نَصْرُ بْنُ مُزَاحِمٍ أَوْ شَرْحِ ابْنُ أَبِي الْحَدِيدِ وَ قَدْ شَاعَتْ نسختهما وَ لْيَكُنْ ذَلِكَ آخِرِ مَا نُورِدُهُ فِي الرِّسَالَةِ ... وَفَّقَنَا لِمَا تُحِبُّ وَ تَرْضَى.

خط: نسخ، کا: اسدالله بن محمد رضا خوشنویس دزفولی، تا: 25 محرم 1326 ق؛ سومین نسخه ای که در کتابخانه شخصی مؤلف موجود بوده، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آجری، 342 گ، 20 سطر (9×14/5)، اندازه:16×22/5 سم [ف: 31 - 168].

• سلاح العابدین و انیس الذاکرین = معراج العابدین و انیس الذاکرین / دعا / عربی

silāḥ-ul ‘ābidīn wa anīs-ud dākirīn = miérāj-ul ‘ābidīn wa anīs-ud dākirīn

شبر، عبدالله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری

(1827 - 1774) šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā

اعمال و ادعیه و اذکاری که در هر روز و هفته و ماه و سال تکرار می شود و آنچه تعلق به عبادات و عادات و معاملات و معاشرات دارد و اطمینان به صحت آنها به هم رسیده در چند باب و فصل گرد آورده شده است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي بِذَكَرِهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ وَ بِنِدَائِهِ وَ دُعَائِهِ تَزُولَ الْبَلَايَا وَ الْكُرُوبِ.

انجام: وَ جَعَلْنا وَ ایاهم وَ جَمِيعِ المومنین وَ المومنات فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ بِمَنِّهِ وُجُودِهِ.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5767

آغاز: مَأْمُولِهِ بِالسَّمْعِ وَ الطَّاعَةِ مَعَ قِلَّةِ الْبِضَاعَةِ وَ كَثْرَةِ الاضاعة وَ أَرْجُو مِنْ فَضْلِ ربی أَنْ يَأْتِيَ عَلَى طرز رشيق.

خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم سلماسی، تا: شوال 1225 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 145 گ، 19 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 15 - 156].

2. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 136

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: كاظم بن صفر علی اصفهانی نجفی، تا: 12 شوال

1232ق؛ افتادگی: آغاز مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 19 سطر، اندازه: 6/5×14 سم [ف: - 802].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 705/1

آغاز: برابر؛ انجام: انَّ كُنْتُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ الشَّفَاعَةِ لَا أَدْخُلُهَا الَّا وَ أَنْتَ مَعِي ، وَ لْيَقُلِ الْقَائِلُ مَا يَدُلُّ عَلَى الْقَبُولِ لِنَفْسِهِ.

خط: نسخ، كا: محمد صالح، تا: 25 شوال 1250 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 93 گ (1پ -93پ)، اندازه: 15x10 سم [ف: 2- 300].

4. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 541/2

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: - 278].

• السلاح الماضي في احكام القاضي = انوار الفقاهة / فقه / عربی

as-silah-ul madi fi ahkam-il qadi = anwar-ul fiqaha

آل کاشف الغطاء، حسن بن جعفر، 1201-1262 قمری

(1846 - 1787) āl-e kāšef-ol-qatā’, hasan ebn-e ja‘far

رساله ای متوسط در احکام و فروعات كتاب القضاء و شهادات که با توجه به آیات و روایات و اقوال فقها به صورت نیمه استدلالی نگاشته شده است. به تصریح مؤلف: این کتاب تتمه و تكمله «انور الفقاهه اوست در مبحث قضاء و شهادات: کتاب القضاء دارای پنج «قول»: الْقَوْلُ فِي صِفَاتِ القاضی وَ احکام الدَّعْوَى وَ التحليف؛ الْقَوْلُ فِي الشَّاهِدِ وَ الْيَمِينِ؛ الْقَوْلُ فِي الْقِسْمَةُ؛ الْقَوْلُ فِي التَّوَاصُلِ الَىَّ الْحَقِّ؛ الْقَوْلُ فِي الِاخْتِلَافِ فِي الْعُقُودِ. کتاب الشَّهَادَاتِ دارای دو قَوْلِ: الْقَوْلُ فِيمَا يَصِيرُ بِهِ الشَّاهِدُ شَاهِدُ الْقَوْلُ فِي شَهَادَةِ الْفَرْعِ.

آغاز: الْقَضَاءُ الحمدلله الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلِمَ الانسان مالم يَعْلَمُ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الاحقر حَسَنِ بْنِ الشَّيْخِ جَعْفَرُ هَذِهِ رِسَالَةِ وجيزة فِي أَحْكَامِ الْقَضَاءِ يَنْتَفِعُ بِهَا المبتدی وَ الْمُنْتَهِيَ بِحَوْلِ اللَّهِ تعالی وَ قُوَّتِهِ وَ سَمَّيْتُهُ بِالسِّلَاحِ الْمَاضِي.

آغاز شهادات: كِتَابُ الشَّهَادَاتِ الشَّهَادَةِ لُغَةِ الْحُضُورِ وَ الْعِلْمِ وَ الاخبار عَنِ الْيَقِينِ وَ شَرْعاً قیل هُوَ أَخْبَارِ جازم عَنْ حَقِّ لَازِمُ لِغَيْرِهِ وَاقَعَ مِنْ غَيْرِ الْحَاكِمُ.

انجام: عَنْ سببية الشَّرْعِيِّ مِنْ التزویج بَعْدَ الِاطِّلَاعُ عَلَى مُجَرَّدِ الصِّيغَةِ وَ الْبَيْنُونَةِ بِمُجَرَّدِ صُدُورِ الطَّلَاقِ وَ الْحُرِّيَّةِ بِمُجَرَّدِ الْعَتَاقِ حَامِلًا لِلْعَقْلِ وَ الايقاع عَلَى الصَّحِيحُ وَ كَذَا مَا كَانَ ، تَمَّتِ.

[الذريعة 209/12؛ ریحانة الادب: 26/5].

1. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 810/2

خط: نسخ، كا: عیسی، تا: 1 جمادی الاول قرن 13 [نشریه: 2 - 128].

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1182

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، از عصر مؤلف؛ گویا ناتمام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 131 گ، 25 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 3 - 441].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13216/1

آغاز: وَ بَعْدُ، فَيَقُولُ الرَّاجِي ... أَنَّ هَذِهِ الرِّسَالَةِ فِي الْقَضَاءِ وَ الشَّهَادَاتُ الْتَمِسْ كِتَابَتِهَا بَعْضِ الاخوان فاجبته مَعَ كَثْرَةِ التَّشْوِيشِ وَ الْهُمُومِ ... كِتَابُ الْقَضَاءِ، لِلْقَضَاءِ معانی عَدِيدَةٍ لُغَةِ؛ انجام: كَمَا يَجُوزُ الشَّهَادَةُ بالاثر الشَّرْعِيِّ عَنْ سَبَبِهِ الشَّرْعِيِّ مِنْ التزویج بَعْدَ الِاطِّلَاعُ عَلَى مُجَرَّدِ الصِّيغَةِ وَ الْبَيِّنَةَ عَلَى مُجَرَّدِ صَوَّرَ الطَّلَاقِ وَ الْحُرِّيَّةِ بِمُجَرَّدِ الْعَتَاقِ حَامِلًا لِلْعَقْدِ الايقاع عَلَى الصَّحِيحُ وَ كَذَا مَا کان. ناتمام.

شامل کتاب القضاء و الشهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، 41 گ (آپ - 141ر)، 21 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 33 - 408].

4. گلپایگان کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 109/2

کا: ملازین العابدین گلپایگانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج روغنی، 30 گ (172ر-201پ)، 24 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 84].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14723/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ يُجْرَى الْكَلَامَ فِيمَا ، اذا شَهِدْتُ بَيِّنَةُ أُخْرَى بَا قَرَارَهُ بِالْعَيْنِ لآِخَرَ ، كَمَا مَضَى ... .

خط: نسخ، كا: محسن آل طریح، تا: ذیحجه 1254ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ قبالا عَلَيْهِ سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی» مقابله شده؛ تملک: محمد موسوی مولانا؛ مهر: کتابخانه حاج سید علی مولانا در تبریز؛ کاغذ: فرنگی، 146گ (آپ -146 ر)، 25 سطر، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 37 - 272].

6. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7001/1

دو کتاب القضاء الشهادات؛ خط: نسخ، كا: محمد بن فتاح بن عبدالله قومشهی، تا: جمعه 6 محرم 1255 ق، جان نجف اشرف مدرسه صحن رواق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 99 گ (8پ -107پ)، 32 سطر (9×17)، اندازه: 14×21 سم [ف: 16-424].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8218

آغاز: بسمله، وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الراجی عَفْوُ رَبِّهِ الْأَجَلِ الاكبر حَسَنِ بْنِ شیخ جَعْفَرٍ؛ انجام: أَوْ هَمَّتْ ضُرِبَ الْحَدَّ وَ اعْزِمْ الدِّيَةِ وَ انَّ قَالَ ... ناقص.

خط: نسخ و نستعلیق، كا: عبد الحميد بن محمد موسوی، تا: 1256 ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 99 گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 20 - 234].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7923

خط: نسخ، كا: حسین بن محمد ملقب به عجيميه، تا: سه شنبه 4 ربیع الاول 1299 ق؛ جلد: مقوایی، 81 گ، 25 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 20 - 251].

9. تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 515].

10. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2213/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 110 گ، 22 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: 3 - 1109].

11. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 558

آغاز: برابر.

بی کا، بی تا، قطع: خشتی [ف: - 147].

• سلاح المؤمن / دعا / عربی

silah-ul mu'min

غرناطی، محمد بن محمد، - 745 قمری

(1345-) qarnātī, mohammad ebn-e mohammad

در دعاهایی که از حضرت رسول اکرم (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) یا اصحاب آن حضرت نقل شده از طریق اهل سنت، در بیست و یک «باب»: 1. فَضْلَ الدُّعَاءِ وَ الامر بِهِ وَ الْحِكْمَةَ فِيهِ؛ 2. فَضْلُ الذَّكَرِ وَ الامر بِهِ؛ 3. آدَابَ الدُّعَاءِ؛ 4. الاوقات وَ الْأَحْوَالِ وَ الْأَمَاكِنِ الَّتِي يَمْتَازُ الدُّعَاءِ غَيْرِهِ؛ 5. مِنْ يَمْتَازُ دُعَاؤُهُ عَلَى دُعَاءِ غَيْرِهِ؛ 6. طَلَبُ الدُّعَاءِ؛ 7. التَّخْصِيصُ بِالدُّعَاءِ وَ تَسْمِيَةِ الْمَدْعُوِّ لَهُ؛ 8. مِنْ دُعِىَ عَلَيْهِ أَوْ أَمَرَ بِالدُّعَاءِ عَلَيْهِ؛ 9. مِنْ نهی عَنِ الدُّعَاءِ عَلَيْهِ؛ 10. اسْمَ اللَّهِ الاعظم وَ أَسْمَاؤُهُ الحسنی؛ 11. أَدْعِيَةِ الصَّبَاحِ وَ الْمَسَاءِ وَ النَّوْمِ وَ الاستيقاظ؛ 12. ادَّعَيْتَ الطَّهَارَةُ وَ الصَّلَاةُ وَ الاذان وَ الْمَسَاجِدَ؛ 13. الادعية الْمُتَعَلِّقَةِ بِالصِّيَامِ؛ 14. الْأَدْعِيَةُ الْمُتَعَلِّقَةِ بِالْحَجِّ؛ 15. الادعية الْمُتَعَلِّقَةِ بِالْجِهَادِ؛ 16. الْأَدْعِيَةُ الْمُتَعَلِّقَةِ بِالسَّفَرِ؛ 17. ادَّعَيْتَ الاكل وَ الشُّرْبِ وَ اللِّبَاسِ؛ 18. الادعية الْمُتَعَلِّقَةِ بالنکاح؛ 19. ادَّعَيْتَ الْمَرَضِ وَ الْمَوْتِ؛ 20. الادعية المقترنة بالاسباب وَ الْحَوَادِثُ؛ 21. الدَّعَوَاتِ الَّتِي لَا تَخْتَصُّ بِوَقْتٍ وَ لَا سَبَبٍ.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1406

آغاز: الحمدلله الْمُنْعِمِ عَلَى خَلْقِهِ بِجَمِيعِ آلَائِهِ الْمُحْسِنُ اليهم بِلَطِيفِ رِفْدَهُ وَ جَزِيلِ عَطَائِهِ الْمُحَقِّقُ لِمَنْ أَمَلَهُ حِسُّ ظَنِّهِ وَ رَجَائِهِ؛ انجام: يابن آدَمَ لَوْ أَتَيْتَنِي بِقِرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا ثُمَّ لَقِيتَنِي لَا تُشْرِكُ بِي شَيْئاً لَا تيتك بقرابها مَغْفِرَةُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 805ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ابی بکر بن رستم بن احمد بن محمود شیروانی، شیخ حسن واعظ؛ جلد: تیماج مشکی، 134 گ، 23 سطر، اندازه: 25x16/5 سم [ف: 4 - 181].

• سلاح المؤمنین / دعا / فارسی

selah-ol-mo'menin

حسینی قزوینی، محمد ابراهيم بن محمد معصوم، - 1149؟ قمری

(1737-) hoseyni qazvini mohammade brahim ebn-e mohammad ma‘sūm

در دیباچه آن می نویسد که کتاب ساخته پدرم است و من به خواهش گروهی آن را مرتب کردم و اگر چه فهرستی داشته ولی من آن را در یک مقدمه و دو قسم نهادم. مقدمه در شرایط استجابت دعاء و بیان اذکار، ادعیه، احراز و تعویذات معتبره مأثوره و مجربه مؤلف، جهت قضای حاجات، رفع بلیات، نزول برکات و محو سيئات به نقل از کتب ابن طاوس، مصباح کفعمی، معانی الاخبار، حدائق الابرار، كلم الطيب، دلیل السالكين و غيرها.

آغاز: دیباچه فرزند مؤلف: بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ ... و بعد، چون کتاب مستطاب سِلَاحُ الْمُؤْمِنِينَ ... که شرائط استجابت دعاء بسیار و آداب آن بیشمار است و عمده در این باب دو چیز است اول تحصیل تقوی ... .

کار مؤلف: بسمله، حمدله، صلات. اما بعد، به عرض برادران دینی می رساند محمد ابراهيم بن محمد معصوم ... .

انجام: وَ آنَ تَرْزُقَنِي عَمَلِ الْخَيْرُ كُلِّهِ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُكَ امین رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ رَسُولِهِ وَ اله الطَّاهِرِينَ تَمَّ وَ نَعْمَائِهِ عَمٍّ بَلَغَ قبالا بِقَدْرِ الْوُسْعِ وَ الطاقه.

[الذريعة 209/12 ؛ نسخه های منزوی 958؛ فهرستواره منزوی 349/9 از احمد حسینی دانسته].

1. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگی؛ شماره نسخه: 647 س

آغاز: بسمله ... اما بعد چون کتاب مستطاب سلاح المومنین از جمله مجموعات و مؤلفات مرحمت و غفران پناه جنت و رضوان آرامگاه ... احمد الحسینی؛ انجام: بميثاقك وَ لَا سَحَقَ عَلَيْهِ السَّلَامُ بِخُلْفِكَ وَ ليعقوب بشهادتك.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ با سرلوح، جدول شنگرف، قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1134].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16280

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ ضمیمه: ضمن 4 برگ آخر نسخه احراز و تعویذات متفرقه به خط مغایر و هم چنین: وجیزه در بیان کیفیت خوردن تربت حضرت سید الشهدا، فارسی، تأليف: محمد جعفر استرابادی، موجودی: برگ اول نسخه است؛ واگذاری بنیاد مستضعفان شهریور 1367؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: میشن خرمایی، 109 گ، 17 سطر، اندازه: 12/4×19/8 سم [ف: 15 - 298].

3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 235

آغاز: برابر؛ انجام: لوجهك الدائم الباقی ... .

بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 85 گ، 20 سطر (6/5×15)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 1- 137].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11122

آغاز: برابر؛ انجام: و شر جميع خلقك برحمتك يا ارحم الراحمين؛ انك على كل شيء قدير.

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، -

جلد: تیماج حنایی، 166گی، 14 سطر (6/5×13)، اندازه: 11×19 سم [ف: 28 - 190].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11311

آغاز: برابر انجام: فايدنا الَّذِينَ آمَنُوا عَلى عَدُوِّهِمْ فاصبحوا ظاهِرِينَ.

خط شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1310 ق؛ مهر: کتابخانه مرحوم آیت الله شهید شیخ فضل الله نوری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 126 گ، 14 سطر (8/5×16)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 28 - 475].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7705

آغاز: برابر؛ انجام: رسوله و آله الطاهرین.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه ناتمام است، پنداشته می شود که این نسخه اصلی باشد؛ 116 گ، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6 - 250].

7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5136

آغاز: هَذَا كِتَابُ سِلَاحُ الْمُؤْمِنِينَ. بسمله. الحمدلله وَحْدَهُ وَ الصلوة وَ السَّلامُ عَلى مَنِ لَا نبی معده؛ انجام: عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین.

خط: نسخ معرب، كا: میرزا احمد نیریزی، بی تا، معتمد السلطان ارجمندی میرزا حسین خان حاکم لاهیجان که نسخه را در 12 رجب 1309 در گیلان به ابوالفتح خان داده است (ص ع) می نویسد که نوشته آغاز کار نویسندگی نیریزی است، مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی زمینه سبز مذهب، 260 گ، 12 سطر (9×19)، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 15 - 4122].

السلارية > اجوبة المسائل السلارية.

• سلاسل الحديد لتقييد ابن ابی الحدید / کلام و اعتقادات / عربی

salāsil-ul ḥadīd li-taqyīd-i ibn-i abi-l ḥadīd

بحرانی، یوسف بن احمد، 1107 - 1186 قمری

(1773 - 1696) bahrānī, yūsef ebn-e ahmad

وابسته به: شرح نهج البلاغة؛ ابن ابی الحدید؛ عبدالحميد بن هبة الله (586-655ق).

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17745

آغاز: رَسُولُ اللَّهِ صلی اللَّهِ عله وَ سَلَّمَ حِينَ ضربناک وَ آباک؛ انجام: تُسْتَرُ بِهَا عَنِ الْعَارُ عَلَى ذَلِكَ الامام وَ اسْتِحْيَاءٍ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه].

• سلاسل الحديد في تقیید اهل التقليد / فضایل و مناقب / عربی

salasil-ul hadid fi taqyid-i ahl-it taqlid

بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107 ؟ قمری

(1696-) bahrānī, hāšem ebn-e soleymān

اهداء به: حسین علی خان بن شیخ علی خان، وزیر اعظم شاه سليمان.

مؤلف با دیدن کتب عامه و خاصه آنها را مشتمل بر روایات بسیاری در فضل و خلافت بلا فصل أمير مؤمنان علی علیه السلام و ائمه اثنی عشر عليهم السلام دیده، و با مشاهده شرح ابن ابی الحديد این فکر تقویت یافته و تصمیم گرفته تا کتابی مشتمل بر این نصوص جمع آوری نماید. این کتاب در 73 باب تنظیم شده است.

[الذریعه 210/12 شماره 1394].

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1799/1

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ المنور بِمَعْرِفَتِهِ قُلُوبِ الْعَارِفِينَ وَ لَا اله الَّا هُوَ الْمَلِكُ الْحَقُّ الْمُبِينُ الدَّالِّ عَلَى وُجُودِهِ بِجُودِهِ ایجاد الْمَخْلُوقِينَ وَ انشاء الْمَصْنُوعِينَ.

نسخه اصل: کتابخانه ؟-1203؛ خط: نسخ، كا: محمد بن يوسف بن احمد بن صالح بن سعید بن حسین بخيل حمری اوالی، تا: 3 رجب 1101 ق؛ مصحح، با علامت بلاغ «محمود بن عبد السلام بن داود بحرانی» در 15 شعبان 1101، مجدول، دارای سرلوح زرین؛ 493 ص [عکسی ف: 5 – 267].

• سلاسل الحديد لتقييد من حكم بالاجتهاد و التقلید / اصول فقه / فارسی

slāsel-ol-hadīd le-taqlīd man hakama be-l-ejtehād va-t taqlīd

سردرودی تبریزی، محمد حسن بن محمد حسین، 1306 - 1371 قمری

(1952 - 1889) sardrūdī tabrīzī, mohammad hasan ebn-e mohammad hoseyn

نام نگارنده در پیشگفتار بسیار کوتاه آن و در پایانه نیامده است. در رویه عنوان آمده: سَلَاسِلُ الْحَدِيدِ فِي تَقْيِيدُ مَنْ حَكَمَ بِالِاجْتِهَادِ وَ التَّقْلِيدِ. در رد و ابطال کتاب اجتهاد و تقلید جناب ملا يوسف على ممقانی (مامقانی) و اثبات وجوب تقلید در احکام دینیه از امام معصوم. پس از سربند «مقانی گوید» بندی آورده شده، سپس با سربند عرض می شود» به آن پاسخگویی شده است. متن و این رد هر دو فارسی هستند.

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1608- عکسی

آغاز: الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی. و بعد، ممقانی گوید: مقدمه. اجتهاد در لغت تحمل جهد و مشقت است، در تحصیل آمری. و در اصطلاح.

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: شنبه 8 شعبان 1374 ق؛ 158 ص، 22 -

سطر (16×21/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 210].

سَلَاسِلُ الذَّهَبِ > دیوان بحتری.

سَلَاسِلُ الْعُقُولِ فِي مَسَائِلِ الاصول > لَمَعَ البروق فِي ايضَاحِ مفتتح الاصول.

• السلاسل في الحاق الأواخر بالأوائل / انساب /عربی

as-salasil fi ilhaq-il awaxir bi-1-awa'il

بحرانی، محمد بن عبد الله، ق 12 قمری

bahrānī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (-18c)

کتابی است در شرح حال بزرگان روات اخبار به ترتیب حروف تهجي. ابتدا اسامی و سپس القاب و کنیه ها ذکر شده و او نیز منظومه ای در رجال دارد که پس از آن آمده.

آغاز: بسمله - الحمدلله الَّذِي تلالات أَنْوَارٍ بَهَائِهِ الأمجد وَ تسلسلت رُوَاةِ أَخْبَارِ نَعْمَائِهِ خَلَفاً عَنْ سَلَفٍ وَ أَبَا عَنْ جَدٍّ.

[الذريعه 210/12؛ معجم المؤلفين 226/10].

1. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 648/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: عبدالمجيد بن محمد بن حسن ماحوزی بحرانی با مهر «الراجی عبدالمجید 1234»؛ 3 گ (93-95)، اندازه: 14/5×21/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 112].

2. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 15-ر/402

آغاز: برابر؛ انجام: تَمُتْ عَلَى يَدِ كَاتَبَهَا وَ مُؤَلِّفِهَا المفتقر لِلْفَيْضِ السبحانی مُحَمَّدِ بْنِ عبدالله بْنِ علی بْنِ حَسَنٍ البحرانی حَامِدٍ مُصَلِّيَةُ وَ سلماولا وَ آخِراً ظَاهَرَ وَ بَاطِنَةً آمِينَ مَنْ قَالَ أَمِينُ اتَّقِي اللَّهُ - فَانٍ هَذَا دُعَاءُ يَشْمَلُ الْبَشَرَةَ - سِنِّهِ 1170.

كا: محمد بن عبدالله بن علی بن حسن بحرانی، تا: 1170 ق؛ جلد: مقوا با تیماج مشکی، 124 ص، 15 سطر (10/5×15)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2 - 2].

• سلاسل القرار في عقد (تقیید) الغرار / کیمیا / عربی

salāsil-ul qarār fi ‘aqd (taqyīd)-il ġarār

کورانی، صلاح الدين بن محمد، - 1049

(1049-) kūrānī, salāh-od-dīn ebn-e mohammad

اشعاری است نسبتا قوی با قافیه های مختلف در صنعت کیمیا، ولی بیش از آن که به رموز و مصطلحات این صنعت بپردازد به مقدمات، تغزلات و تعارفات گذرانده است.

[ایضاح الْمَكْنُونِ 20/2؛ الاعلام زرکلی 207/3؛ معجم المؤلفين 23/5].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2004/4

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ مبدى كُلِّ نَعْماءَ *** عَلَى مَوَاهِبِ لَا تَفْنَى باحصاء.

نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان 199983؛ خط: نسخ، كا: محمود حمدى، تا: دوشنبه 17 ربیع الثانی 1346 ق؛ از روی نسخه (107) دار الكتب المصرية؛ 56 ص (152-207) [عکسی ف: 6 - 9].

• سلاطین قطب شاہ دکن / تاریخ / فارسی

salātīn-e qotb-šāh-e dakan

طباطبائی، محمد حسن بن میرزا باقر، 21249-1308 قمری

(1891 - 1834) tabātabā'ī, mohammad hasan ebn-e mīrzā bāqer

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/16

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 1 ص (241) [مختصر ف: - 453].

• سلافة البهية في الترجمة الميثمية / رجال / عربی

sulafat-ul bahiyya fi-t tarjumat-il maytamiya

بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری

(1710 - 1665) bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh

تاریخ تأليف: شب 27 جمادی الاول 1104ق شرح حال كمال الدين میثم بن علی بن میثم بحرانی (679 ق) را با استفاده از مجالس المؤمنین قاضی نورالله شوشتری و سایر کتب امامیه به طور اختصار بیان کرده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19981

آغاز: بسمله، بَعْدَ الْحَمْدِ وَ الصَّلَاةِ فَقَدْ سَأَلَنِي بَعْضُ أَخَوَانِ الملخصين وَ الخلان المتدينين انَّ أُتَرْجِمَ لَهُ تَرْجَمَةِ الْعَالِمِ الربانی وَ الْعَارِفُ البحرانی ... وَ أَضَفْتَ إِلَى ذَلِكَ زِيَادَاتٍ انيقة؛ انجام: وَ اعْتِمَادٍ الائمة الاعلام عَلَى كَلَامِهِ وَ جِدِّهِمْ فِي نَقْضِهِ وَ ابرامه وَ کتب مُؤَلِّفُ الترجمة الميثمية الْمَوْسُومَةِ بالسلافة البهية سُلَيْمانَ بْنَ عبدالله البحرانی حَامِداً مصلیا مُسْلِماً مُسْتَغْفِراً فِي اللَّيْلَةِ السَّابِعَةِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ جُمَادَى الْأُولَى سَنَةَ الرَّابِعَةِ وَ الْمِائَةَ وَ أَلْفٍ مِنِ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ بَعْدَ رُبُعِ اللَّيْلِ تَقْرِيباً وَ الَىَّ هُنَا بِخَطِّهِ قَدَّسَ اللَّهُ سِرَّهُ بحضيرة الْقُدْسِ.

خط: نسخ، كا: سید احمد بن محمد رضا خوانساری، تا: چهارشنبه 1 محرم 1331 ق؛ مصحح، مصدر است به فایده ای در ذکر مصائب امام حسین (علیه السَّلَامُ) به قلم سید احمد صفائی خوانساری در یک صفحه (232پ) و یادداشتی از همو درباره رساله السلافة البهية با مهر او «الراجی احمد بن محمد رضا الحسینی 1312» (بیضی) نوشته شده در ربیع الثانی 1332 ق؛ تملک: مصطفی صفایی خوانساری در 1360 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 6 گ (232پ۔ 237ر)، 21 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [اهدائی رهبر: 8 - 248] و [ف: 27-192].

• سلافة العرس و لب العلس في المضحكات و الدلس / شعر / عربی

sulāfat-ul “ars wa lubb-ul ‘als fi-l mudhikāt wa-d dals

خفنجی، علی بن حسن، - 1180 قمری

(1767-) xafanjī, 'alī ebn-e hasan

مجموعه ای است از اشعار مختلف و مطالب ادبی که بین مؤلف و شاعران و ادبیان عصرش رد و بدل شده است. بعضی از اشعار به تاریخ سال 1170 می باشد. کاتب در پایان نسخه بیست ورق اضافه کرده که در نسخه ای دیگر از دیوان خفنجی یافته است. این ملحق مشتمل بر 32 قصیده از اشعار خفنجی و جز اوست.

[أَعْلَامُ المؤلفين الزَّيْدِيَّةِ ص 426].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1580

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْكَرِيمِ الْمَنَّانِ الاول وَ الاخر الدُّيَّانِ عظیم الشان وَاسِعُ الْفَضْلِ وَ الْعَفْوُ الْغُفْرَانِ المبتدی بِالنِّعَمِ وَ الاحسان.

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1413؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول وَ الثانی 1235 ق؛ تملک: احمد بن محمد بن حسین بن یحیی بن ابراهيم سحولی شجری؛ با یادداشتی به تاریخ 25 رجب 1224؛ 424 ص [عکسی ف: 4 - 435].

سلافة الْعَصْرِ فِي مَحَاسِنِ أَعْيَانُ الْعَصْرَ > سلافة الْعَصْرِ فِي مَحَاسِنِ الشُّعَرَاءِ بِكُلِّ مِصْرَ.

• سلافة العصر في محاسن الشعراء بكل مصر - سلافة العصر في محاسن أعيان العصر / تراجم / عربی

sulafat-ul asr fi mahasin-is Su'ara' bi-kull-i misr = sulāfat-ul ‘așr fī maḥāsin-i a'yān-il ‘așr

مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118؟ قمری

(1707 - 1643) madanī, ‘alī xān ebn-e ahmad

تاريخ تأليف: 8 ربیع الثانی 1082 ق.

تذکره شاعران معاصر با مؤلف است اعم از شیعه و سنی، همراه با نمونه هایی از اشعار آنان، در پنج «بخش»: 1. شعرای مکه و مدینه؛ 2. شام و مصر؛ 3. يمن؛ 4. ایران و بحرین و عراق؛ 5. مغرب. نویسنده می گوید بر آن شدم که چون پاره ای از گذشتگان به شرح حال و کارهای علمی بزرگان علم و ادب بپردازم و آن را تقدیم اهل نظر کنم پس به این کار دست بازیدم و حاصل کارم این کتاب شد.

آغاز: یا مَنْ أَوْدَعَ جَوَاهِرِ الْكَلِمَ حِقَاقِ الشِّفَاهِ فنظمت مِنْهَا الْأَلْسُنَ بِحَمْدِهِ تقاصير وَ عُقُودِ ... .

چاپ: مصر، 1334 ق، حروفی، 607 ص؛ قطر، 1382ق، سربی، 607 ص.

[أَمَلٍ آلامل 485؛ روضات 398؛ مستدرک 486/3؛ مُصَفًّى الْمَقَالِ 269؛ معجم المطبوعات ص 244 و 245؛ الذريعة 212/12؛ اعلام الشيعه قرن 12 ص 521-524].

شرح و حواشی:

1- تذييل سلافة الْعَصْرَ؛ مدنی، علی خان بن احمد (1052-1118).

2- تذييل سلافة الْعَصْرَ؛ جزایری، عبدالله بن نورالدین (1112-1173).

3- تذکره شعرای عرب.

4- نشوة السلافة وَ مَحَلُّ الاضافة؛ خيقانی، محمد علی بن بشاره.

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1166

خط: نسخ، بی کا، تا: 1082 ق، با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 310 گ، 22 سطر، اندازه: 14/6×24/6 سم [ف: 1 - 270].

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 249

آغاز: برابر.

نسخه اصلی: کتابخانه راغب پاشا - ترکیه 1120؛ خط: نسخ، كا: سعید بن درويش بن علی گجراتی، تا: 28 جمادل الأول 1082 ق؛ در پایان آن هایی از مؤلف آمده به تاریخ روز جمعه 27 ذیقعده 1082؛ 691 ص [عکسی ف: 1 - 283].

3. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7272

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ انجام هم تا شیخ احمد بن محمد بن احمد بن حکیم الملک است؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 88 گ، 23 سطر (8/5×19)، اندازه: 15/5×26 سم [ف: 5- 113].

4. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 3315

از آغاز تا سرگذشت شیخ جمال الدين بن محمد بن ابی الحسن يكری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 157 گ، 19سطر (9×16)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف:5- 112].

5. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2065- عکسی

آغاز: برابر انجام: مِنْ حُسْنِ الابتدا وَ الختام، وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ ... وَ كَانَ الْفَرَاغُ مِنَ تاليف هَذَا الْكِتَابِ عَصْرِ يَوْمِ الْخَمِيسِ المبارک لِسَبْعٍ خَلَوْنَ مِنْ شُهُورِ رَبِيعٍ الثانی احدى شُهُورِ سَنَةِ اثْنَيْنِ وَ ثَمَانِينَ وَ أَلْفٍ. أَحْسَنَ اللَّهُ خِتَامَهَا . وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط ثلث، بی کا، تا: قرن 12، 743 ص، 20 سطر (8/5×17)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 211].

6. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2360

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در اپ -16پ قصیده هایی است از عبدالقاهر طمهری و شیخ عبدالرحمن مرشدی و احمد بن عیسی مرشدی و دیگران به عربی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 207 گ، 21 سطر (10/5×15)، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 9 - 964].

7. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3317

آغاز قسم سوم تا پایان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 26 رجب 1113ق؛ در پایان سه نامه است: 1. برای تملک روستای «سیس»، 2. نامه ای به روم؛ 3. تقليد في الفتوح؛ تملك: اعتضاد السلطنه در 1291؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7 گ (147پ -153ر)، 19 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 5 - 113].

8. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6243

خط: نسخ، كا: نظام الدین احمد بن داود نجفی، تا: پنج شنبه 6 رجب 1115 ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 327 گ، 23 سطر (9×19)، اندازه: 17×23 سم [ف: 16 - 225].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 67- طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مَاسَّةً قضیبا دعص فاتعلمت مِنْ الغيد ريما الاْمِنَ الشدن العفر .

خط: نسخ، كا: محمد ساوینی، تا: 15 جمادی الثانی 1132 ق؛ افتادگی: انجام؛ صفحاتی از پایان قسم دوم آن افتاده است؛ با یادداشت: «نَظَرْتَ فِيهَا وَ أَنَا الاقل عَلِىُّ بْنُ السَّيِّدِ احْمَدَ بْنِ هِلَالَهُ الغرامي وَ هِيَ مِنْ مَلَكَ الشَّيْخُ مُحَمَّدُ علی بْنِ قدوه أَهْلِ الْكَمَالِ وَ الاداب وَ الشَّعْرُ وَ النَّثْرِ الشَّيْخُ هَادِيَ ... الشَّاعِرُ فِي شَهْرِ رَبِيعٍ الثانی سِنِّهِ 1222»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 58 گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 24 - 70].

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9372

آغاز: برابر؛ انجام: واعضوا عَمَّنْ عَنِفُ وَ لَا مَ صلوة وَ سَلَاماً يعتنقان أَعْنَاقَ الالف وَ اللَّامُ.

خط: نسخ عربی، کا: محمد بن محمد بن زياده الميداني، تا: جمعه 17 ذیحجه 1134 ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب، با نسخه اصل مقابله شده، ابیاتی در وصف کتاب از نصر الله بن ابراهيم يحيی و سید موسی جمال الدين؛ جلد: تیماج عنابی، 334 گ، 25 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 30 - 96].

11. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 3810/2

آغاز: برابر.

قطعاتی از سلافه است که در کرانه نسخه ریحانة الالباء (شماره 3810/1) (برگ 12ر مجموعه = ص. 1. چاپ مصر آغاز می شود) و در احوال ابو البحر جعفر بحرانی برابر ص 524 چاپ مصر این نسخه سلافه ناقص مانده؛ خط: نسخ، كا: اسماعیل نابلسی، تا: 1142 ق؛ افتادگی: انجام کاغذ: نخودی اصفهانی، جلد: مقوا رویه کاغذ، 73 گ (13-34، 78-106 و 154-175)، سطور چلیپایی، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 17 - 39].

12. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 744

آغاز: برابر؛ انجام: اردت الذكر رتبته مقالا *** فلم اقدر على قول سدید.

خط: نسخ، كا: عبدالله بن ابراهیم تبریزی، تا: محتملا قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 189 گ، 31 سطر (15×22)، اندازه: 19×32 سم [ف: 8- 201].

13. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1199

آغاز: برابر؛ انجام: فكن باسمي ولا تصرح *** و قل اصاب الردى فلانة.

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 300 گ، 22 سطر (13×21)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 9 - 187].

14. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1316

از آغاز تا سرگذشت شیخ اصغر مقری مغربی مالکی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج سرخ، 385 گ، 20 سطر (9×16)، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 5- 113].

15. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1274

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 176 گ، 25 سطر، اندازه: 24/3x17/7 سم [ف: 1- 270].

16. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5590

خط: نسخ، كا: عبدالله بن سلطان محمد، تا: قرن 13؛ با یادداشت صفر 1274؛ مهر: قاسم بن محمد اسماعيل حسینی (بیضی)؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سیاه، 319 گ، 22 سطر، اندازه: 7/1×23/7 سم [ف: 1 - 270].

17. مشهد: الهیات؛ شماره نسخه: 21977

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 191 گ، 25 سطر (11/5×20)، اندازه: 30x18/5 سم [ف: 2 - 645].

18. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6095

آغاز: برابر؛ انجام: صلوة وَ سَلَاماً بعتنقان اعتناق الاف وَ اللَّامِ وَ كَانَ الْفَرَاغُ مِنَ تاليف هَذَا الْكِتَابِ ... مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الثانی أَحَدُ مَشْهُورُ سَنَةِ اثْنَيْنِ وَ ثَمَانِينَ وَ أَلْفَ أَحْسَنَ اللَّهُ خِتَامَهَا وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، در پایان گی 372 پ ظاهرا به اشتباه نوشته شده «كَمَلَ الْقَسْمِ الرَّابِعِ». در دیباچه کتاب مختصری در شرح حال مؤلف و پدر وی آمده است و پس از آن اشعاری در مدح مؤلف و کتاب ذکر شده یکی از آن شعرها امضای «لراقمه الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ الْغَنِيِّ عَلِىُّ بْنِ مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ الحسینی» دارد. این شخص احتمالا نویسنده دیباچه ای است که کاتب نسخه حاضر را از روی آن کتابت می کرده است؛ یادداشت اهدای کتاب از سوی حاج میرزا حسن فسوى ابن میرزا حسن بن میرزا محمد مجدالدین ابن سید علی خان صدر مؤلف ابن سید احمد بن محمد معصوم حسن مدنی در 1295 ق به محمد حسن منشی ابن علی حسنی مازندرانی با مهر «محمد حسین» (دایره)؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 377 گ، 23 و 24 سطر (7×8/5-16/5)، اندازه: 15×23/7 سم [ایانه].

19. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2604

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَعْرَضُوا عَمَّنْ عَنِفُ وَ لَامُ صَلَاةٍ وَ سَلَامَةٍ يعتنقان اعتناق الْأَلْفَ وَ اللَّامُ ، وَ كَانَ الْفَرَاغِ ... .

خط: نسخ، كا: حسنخان بن قاسم خان خوئی، تا: دوشنبه 23 محرم 1215ق؛ محشی؛ تملک: محمد حسن بن عبدالرسول زنوزی خوئی (میرزا حسن حسینی زنوزی خوئی صاحب کتاب ریاض الجنة)؛ مهر: «الْوَاثِقُ بِاللَّهِ الْعَلِىِّ عَبْدُهُ مُحَمَّدِ حسنِ الحسینی» (مربع)، «عبده رسول الحسینی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 325 گ، 22 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 7- 187].

20. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 4148

آغاز: برابر؛ انجام: يعتنقان الالف وَ اللَّامُ. وَ كَانَ الْفَرَاغُ مِنْ تَأْلِيفِ هَذَا الْكِتَابِ عَصْرِ يَوْمِ الْخَمِيسِ لِسَبْعٍ خَلَوْنَ مِنْ شَهْرِ رَبِيعِ الثَّانِي 1082 ... رَبُّ الْعَالَمِينَ ... فَرَغْتَ بِعَوْنِ اللَّهُ مِنْ تنسیخه وَ تحریره ... عَلَيْهِ أَلْفَ مَحَبَّةِ. تَمَّ.

خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالله، تا: جمعه 23 ربیع الاول 1223 ق؛ با کمند، مجدول، محشی با نشان «ف 22»، با سرگذشت نگارنده از «نفحة الريحانة» سید محمد امین حموی دمشقی در یک صفحه بعربی؛ تملک: میرزا ابوالحسن انصاری به تاریخ رجب 1276؛ مهر «عبده عبدالرزاق»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 366 گ، 21 سطر (12×22)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 11 - 146].

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11705

آغاز: برابر؛ انجام: و أعرضوا عمن عنف و لام، صلاة و سلامة يعتنقان اعتناق الألف واللام.

خط: نسخ، كا: عبدالله فرزند سلطان محمد، مراغی، تا: چهارشنبه 13 شوال 1229ق؛ مصحح، محشی، با 6 بیت شعر از «علامه حلی فرزند زین الدین فرزند محمد عاملی» در تعریف این نسخه به سال 1230ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز مذهب، 232 گ، 29 سطر (10×23)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 29 - 488].

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5799

آغاز: برابر، انجام: وَ لَهُ أَعَزَّهُ اللَّهُ فِي الدَّارَيْنِ فِي الْغَزْلُ. ضَلَّ سَبِيلِ الهدی ویانا *** مِنْ مِثْلِ الْقِدِّ نهال بَاناً / فَكُنْ بِاسْمِي وَ لَا تصرح *** وَ قُلْ أَصَابَ الْوَرَى فُلَاناً. تَمَّتْ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ الْمَيَامِينِ.

خط: نسخ، كا: عبدالامیر بن ناصر کعبی، تا: 1229ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 602 ص، 26 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 17 - 228].

23. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 521

آغاز: برابر؛ انجام: اردت لذكر رتبته مقالا *** فلم أقدر على قول سدید.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق؛ کاغذ: فرنگی، فستقی، جلد: تیماج ماشی مذهب، 276 گ، 25 سطر (10×19/5)، اندازه: 18×28 سم [ف: 8 - 21].

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4826

آغاز: برابر؛ انجام: فلم اقدر على قول سدید.

خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1233ق، واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: چرمی، 317 گ، 23 سطر (9×17/5)، اندازه: 18×28 سم [ف: 7- 125].

25. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8506

خط: نسخ، كان محمد حسن جویمی شیرازی، تا: یک شنبه سلخ ربيع الثانی 1246 ق، جان شیراز؛ مصحح، یادداشت استكتاب نسخه با مهر «عبده محمد حسین بن فضل الله الحسینی» (بیضی)، در حاشیه برگ اول تا برگ 142 اشعار طایر شیرازی به تاریخ 25 ربیع الاول 1246 ق در شیراز به درخواست میرزا محمد حسین ملاباشی، یادداشتی در معرفی شاعر به نقل از تذکره محمدشاهی و به خط خلخالی به سال 1339 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 333 گ، 12 سطر، اندازه: 17/5×30/5 سم [ف: 28 - 76].

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8950

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قُلْ أَصَابَ الرَّدَى فُلَاناً تَمَّتْ ... الحسینی المرعشي الشوشتری.

خط: نسخ، كا: محمد حسین مرعشی، تا: 1267 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [الفبائی: - 310].

27. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 404

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1267 ق؛ 308 گ، 29 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 2 - 236].

28. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 7037/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَعْرَضُوا عَمَّنْ عَنِفُ وَ لَامُ ، صَلَاةً وَ سَلَامَةٍ يعتنقان اعتناق الْأَلْفَ وَ اللَّامُ.

خط: نسخ، كا: عیسی بن على، تا: 1275ق؛ مجدول محرر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 25 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 25 - 44].

29. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4351

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قُلْ أَصَابَ الرَّدَى فُلَاناً تُتِمَّهُ ... بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ اله الامجاد.

خط: نستعلیق، كا: عبدالكریم آصف، تا: 1293 ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا [الفبائی: - 310].

30. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1509- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: لَكَ فِي مَجَارِي الرُّوحُ وَ ذکا مِنْ - مِنْهُ انبری ذَا الْقَدَحِ وَ الابراء.

خط ثلث، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 544 ص، 20 سطر (11/5×22)، اندازه: 30x11 سم [عکسی ف: 1- 211].

31. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 339

بی کا، بی تا، قطع: وزيري [ف: - 148].

32. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7302

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نوشته ای به تاریخ جمادی الاول 1267؛ جلد: روغنی مذهب، 338 گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 25 - 291].

• سلافة الوزارة / شعر / فارسی

solāfat-ol-vezāra

نظام الدوله، محمد علی خان، ق13 قمری

nezām-od-dowle, mohammad 'alī xān (-19c)

اهداء به: علی پاشا.

نویسنده می گوید این اشعار را به امر وزیر و صدر ديوان الوزارة علی پاشا پرداختم و در هفت «پیمانه» تنظیم کردم: 1. نصیحت یاران آشفته دل و فضیحت افتاده باران عالم آب و گل؛ 2. -

کشف اسرار ملكيه و شرح ادواز فلكيه؛ 3. بیان اینکه یک دل دو کار را نمی شاید؛ 4. بیان اینکه دل آگاه را مال و جاه حجاب راه نمی شود؛ 5. وجد و مستی و طريق قطع علایق هستی؛ 6. بیان این که باده سرمدی و نشانه ابدی عبارت از فیض بار باطن علوی و حقیقت محمدی است؛ 7. شرح رمزی از اسرار نبوت و کشف نوری از انوار ولایت.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1440

آغاز: بسمله، این مختصر رساله رشحات قمر بل جذوات جمر است که بنده اشفته؛ انجام: صدر ما را جان زغم آزاد باد کاخ فقر از دولتش آباد باد.

خط: نستعلیق، كا: علی پاشا، تا: قرن 13؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 22 گ، 11 سطر (7×13)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3- 499].

• سلالة المعيار في اسعار الأشعار / ادبیات / فارسی

solālat-ol me'yār fi as‘ār-el aš ār

علم الهدی، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری

(1704- 1630) alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13602/4

آغاز: سپاس حق شناس و ستایش نیایش اساس نیازمند خداوند برتر از ... بعد از ادای وظایف حمد و ثنا و اهدای درود ... که جمعی از متعصبان عصابه تعصب؛ انجام: وَ أَهْلُ بَيْتِهِ المبعوثين لِلْهِدَايَةِ مِنَ الضَّلَالَةِ المعتنين ... وَ جَعَلَهُ مِنِ الْمُتَقَرِّبِينَ اليه زلفی.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1096ق، جا: قمصر کاشان؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 26 گ (41-66)، 17 سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 34 – 462].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13456/1

آغاز: بعد از ادای وظایف حمد پروردگار و اهدای درود بر خانواده بشارت و انذار ... که به هنگام فراغ از تصنیف و انتخاب کتاب معيار الاشعار؛ انجام: از هواجس نفسانی و وساوس پنهانی لب فروبندی و از گفتن با زمانی وَ اسْتَخْرَجَ هَذِهِ السلالة مِنْ أَصْلِ الرِّسَالَةِ ناظمها.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1097ق؛ مصحح، با دستخط محمد علم الهدی، با یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی به سال 1327ق؛ مهر: نصیر الدین سلیمان بن محمد علم الهدی «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدی، نصیر الدین سلیمان» (بیضی)، ابو تراب بن نصیر الدین سليمان بن محمد علم الهدی «لا اله الَّا اللَّهِ الملک الْحَقُّ الْمُبِينُ عَبْدُهُ أَبُو تُرَابٍ» (بیضی)؛ واقف: ابو تراب؛ کاغذ: شرقی، 10 گ (1 -10)، 15 سطر، اندازه: 7×12 سم [ف: 34 - 144].

کاشان؛ علامه فیض: شماره نسخه: بدون شماره

همان نسخه بالا [میراث اسلامی: 5 - 619].

• سلالة النحو / نحو /عربی

sulalat-un nahw

رساله مختصری است در علم نحو که مؤلف آن ذکر نشده است.

شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 9- ش/644

آغاز: اليهما وَ اليه هَدَاهُ اللَّهِ سَوَاءُ الطَّرِيقِ وَ جَعَلَ بیده أَزُّ مِتُّ التَّحْقِيقِ؛ انجام: غیر اسْمُ مَفْعُولُ أَوْ حَرْفٍ تَعَيَّنَ للربط وَ جَرِّ الموصول أَوِ الْمُضَافِ لَهُ أَوِ الْمَوْصُوفِ بِهِ بِمِثْلِ مَا جَرَّ بِهِ الفظا.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 21 گ، 3 سطر (5/5×8/5)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 2 - 229].

• سلاليم اللغة / فقه / عربی

salālīm-ul luga

تنکابنی، محمد بن سليمان، 1234 - 1302 قمری

(1885 - 1819) tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān

رساله ای متوسط در توضیح و تفسیر جمله معروف علما «الفقه لغة الفهم» است که به طور تفصیل به تشریح مقاصد فقها از بیان این جمله در کتاب هایشان پرداخته است و آن را در چهل سلم به صورت «سلم، سلم» تنظیم کرده است. به گفته مؤلف این قصد زمانی که وی کتاب «تاسیسات» خود را تدریس می کرد به ذهنش خطور کرده و مطالب بسیاری که در کتب دیگر علما نیامده در این رساله گنجانیده است.

چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 663/6

آغاز: الحمدلله الَّذِي عَلَّمَ الانسان مالم يَعْلَمُ وَ آمده بالمداد وَ الْقَلَمِ وَ الْهَمِّ وَ الْهَمِّ اللُّغَةِ وَ الْكُتُبِ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ ... انی کنت فِي بَعْضِ الْأَزْمِنَةِ دَرَسَ فِي كِتَابِ التاسيسات ؛ انجام : وَ انَّ شِئْتَ أَكْثَرَ مِنْ ذكل فَرَاجِعْ الَىَّ كَتَبْنَا ... مِنْهَا منظومة الصَّغِيرَةِ فِي الْأُصُولِ وَ مِنْهَا منظومة الالفية وَ مِنْهَا شَرْحِهَا وَ مِنْهَا كُتَّابُ لِسَانُ الصِّدْقُ وَ مِنْهَا تعليقتي عَلَى الْمَعَالِمَ وَ مِنْهَا تعليقتي الاخرى عَلَيْهَا وَ مِنْهَا تعلیقتی عَلَى تعليقة السُّلْطَانِ عَلَيْهِ وَ مِنْهَا شَرْحِ [...] وَ مِنْهَا تعليقة عَلَى عَلَى القوانين، تَمَّ.

كا: مقصود علی بن حسینقلی کلاردشتی، تا: 1295ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 42 گ، اندازه: 11×18 سم [ف: - 174].

بِسْمِ السَّلَامُ > وُجُوبُ رَدِّ السَّلَامُ.

السَّلَامُ > معنی السَّلَامُ.

سَلامُ > آدَابُ سَلامُ.

• السلام / فقه / عربی

as-salām

مجتهد کرمانشاهی، محمد هادي بن عبدالرحیم، 1250 - 1336 قمری

(1918 - 1835) mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e 'abd or-rahim

رساله ای است مختصر در احکام سلام مرتب بر سه مقصد و یک خاتمه: 1. اسْتِحْبَابِهِ؛ 2. صیغه؛ 3. حُكْمَ الْجَوَابِ؛ خَاتَمِهِ فَفِي حُكْمِ مَا لَوْ سَلِمَ جَمَاعَةُ عَلَى وَاحِدٍ وَ بالعکس.

آغاز: بسمله حمدله وَ بَعْدَ هَذِهِ رِسَالَةِ مُخْتَصَرَةٍ فِي بَيَانِ السَّلَامِ وَ مَا يَتَرَتَّبُ عَلَيْهِ مِنَ الِاسْتِحْبَابِ وَ غَيْرِهِ مِنَ الْأَحْكَامِ.

1. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 53/2

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1326 ق؛ نسخه مسوده اصلی است؛ کاغذ: نخودی فرنگی کاهی، جلد: مقوا، 9 ص (223-231)، اندازه: 14×30 سم [ف: - 135].

2. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 20/1

آغاز: بسمله ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَ بَعْدُ يَقُولُ الْحَقِيرِ الفانی وَ الْأَثِيمِ ؛ انجام : مَعَ الخلوص الْمَرَامِ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ الْمَعْصُومِينَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ الصلوة وَ السَّلَامُ وَ قَدْ وَقَعَ الْفِرَاقَ لمؤلفه القاصر ... آلَافُ التَّحِيَّةِ وَ الثَّنَاءُ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ با تفریظ شیخ عبدالله مازندرانی بر رساله؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا، 10 گ، 19 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: - 223].

• السلام آدابه و احكامه = نبذة من الكلام في السلام / اخلاق / عربی

as-salām ādāb-u-h wa ahkām-u-h = nubdat-un min-al kalām fi-s-salām

شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری

(1558 - 1506) šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī

رساله ای است کوتاه در آداب و احکام سلام، با استفاده از آیات و روایات. این رساله، ظاهرا بخشی از یکی از آثار شهید ثانی باشد.

[ريحانة الادب 3/ 280].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13431/3

آغاز: نُبْذَةٍ مِنَ الْكَلَامِ فِي السَّلَامِ ابْتِدَاءً وَ جَوَابُ ... قَالَ أَمِيرُ المؤمنین عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي السَّلَامِ سَبْعُونَ حَسَنَةً، تِسْعَةً وَ سِتُّونَ للمبتدی وَ وَاحِدَةُ لِلرَّادِّ، انجام: وَ كَذَا مَنْ دَخَلَ مَسْجِدٍ أَوْ ... فَيَقُولُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ.

خط: نسخ، كا: مرتضی بن شاه مرتضی بن شاہ محمود کاشانی، تا: 1026 ق؛ محشی با نشان «تفسیر کبیر»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (35-38)، 13 سطر (4×8)، اندازه: 7/5×14سم [ف: 34- 88].

• سلامان و ابسال / داستان / عربی

salāmān va absāl

حنين بن اسحاق، 194 - 260 قمری

(875 - 811) honayn ebn-e eshāq

ترجمه حنين بن اسحاق عبادی از یونانی به عربی.

چاپ: این ترجمه در تسع رسائل در مصر به سال 1908 و در آستانه با روایت ابن خلکان از سلامان و ابسال شيخ به سال 1298 به چاپ رسیده.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 232/8- ف

نسخه اصل: او نیورسیته ش 4754؛ خط: نسخ، بی کا، تان ربيع الثانی 702 ق؛ 14 گ (73-86)، 15 سطر، [فیلمها ف: 1 - 440].

2. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3120/2- ف

نسخه اصل: متعلق به آقای کاظم مدیر شانه چی استاد دانشکده الهيات مشهد که خود او در نشریه (606/5) آن را شناسانده است؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 – 81].

• سلامان و ابسال / فلسفه / عربی

salāmān va absāl

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری

(1038 - 981) ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh

داستانی است فلسفی که اشاره به نفس ناطقه و عقل فطری دارد و می گویند حنین بن اسحاق آن را از یونانی به عربی برگردانده و ابن سينا گزارش داده است. داستان پسر پادشاهی به نام سلمان که عاشق ابسال می شود و پادشاه اطلاع یافته و آنها می گریزند. مراد از سلامان نفس ناطقه و ابسال عقل فطری است.

آغاز: بسمله، قَوْلُهُ وَ اذا قُرِعَ سمعک فِيمَا يُقَرِّعُهُ وَ سرد عَلَيْكَ فِيمَا تَسَعُهُ قُصَّهُ لسلامان وَ ابسال.

انجام: وَجْهُ امراة سلامان حَتَّى اعْرِضْ عَنْهَا فَهَذَا مَا تُضَحِّ لَنَا مِنْ أَمْرُ هَذِهِ القصه وَ مَا أَوْرَدْتُ القصه بعبارة الشَّيْخُ لِئَلَّا يَطُولَ الْكِتَابُ.

چاپ: معجم المطبوعات 129/1، به کوشش عباس احمد العصفور، الكاتب المصري، مجلد 5، ش17 (فبراير 1947).

[الذريعة 94/17 و 95؛ معجم المطبوعات 129/1].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2564/10

آغاز: أَيُّهَا الانسان انی اباریک لَمْ أَزَلْ فَرْداً وَ لَقَدْ خَلَقْتُكَ فِي دُونَكَ فَرُدَّتْ وَ سأجدك مِمَّا يليک فَرْداً ؛ انجام : وَ حلی لک کنه الْحَقِّ فِي كُلِّ مَطْلَعِ مِنْكَ عَلَيْهِ وَ هَدَانِي اليه وَ ایدک کل تأیید.

خط: نسخ، بی کا، تا: 907 ق؛ مصحح، محشی، علامت بلاغ؛ جلد: -

تیماج قرمز، 4 گ (135 - 1139)، 21 سطر، اندازه:12×19/5 سم [ف: 7 - 154].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6822/5

در نسخه حاضر به خواجه نصیرالدین نسبت داده شده؛ بی کا، تا: 961 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5 ص (67پ-71ر)، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 18 - 19].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10055/30

آغاز: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، كان يحيى بن كمال الدين محمد، تا 1086 ق؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 ص (297 300)، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 32 - 70].

4. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 220/8

آغاز: هَذِهِ قِصَّةِ سلامان وَ ابسال اللَّذَيْنِ كَانَا فِي زَمَنِ هِرُّ مانوس الملک بْنِ هِرَقْلٍ السوفسطیقی.

خط: شکسته، نستعلیق، کا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4 گ (555-559)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1 - 170].

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 557/8

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 147].

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4267/12

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1277ق، کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن سیاه، 3 ص (41پ -43پ)، 23 سطر، اندازه: 14×23/8 سم [ف: 7- 312].

6. اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 105/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1318 ق؛ در نسخه نام مؤلف ناشناخته است؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوای صورتی، 13 گ (295ر -307ر)، 11 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [دو کتابخانه اراک: - 133].

• سلامان و ابسال / داستان / عربی

salāmān va absāl

نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری

(1274 - 1201) nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad

قسمتی از اشارات است که خواجه پس از بیست سال از تأليف شرح اشارات آن را شرح و ضمیمه کرد.

[الذریعه 94:17 و 3308].

شرح و حواشی:

1- سلامان و ابسال (ترجمه)؛ گیلانی، مولانا حسن.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2909/2

آغاز: قَالَ الْمَوْلَى الْعَلَّامَةِ نَصِيرِ الْمِلَّةِ ... مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطوسی ... وَ قَدْ وَقَعَ عَلَى بُعْدِ تَحْرِيرُ هَذَا الشَّرْحِ قصتان منسوبتان الَىَّ سلامان وَ ابسال احديهما وَ هِيَ الَّتِي وَقَعَتْ أَوَّلًا الَىَّ ذَكَرَ فِيهَا؛ انجام: الَىَّ انَّ حَصَلَ عَقْلًا وَ مُسْتَفَادَةُ وَ هُوَ دَرَجَتَهَا فِي الْعِرْفَانِ أَنْ كَانَتْ تترقى إِلَى الْكَمَالِ وَ امراة سلامان الْقُوتِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه ناقص است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 3 ص (410-412)، 24 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 10- 307].

• سلامان و آبسال / داستان / عربی

salāmān va absāl

بحرانی، علی بن سليمان، ق 7 قمری

bahrānī, alī ebn-e soleymān (-13c)

این داستان فلسفی را حنین بن اسحاق (194-264ق) از یونانی به عربی در آورد. سپس کمال الدین علی بن سلیمان بحرانی فیلسوف روزگار طوسی آن ترجمه را با اندک افزایش و کاهشی در عبارت گزین نمود که اثر حاضر است. در داستان حنین که بحرانی از آن گزین نمود اندیشه یونانی و قبطی با هم آمیخته و مردی را نشان می دهد که از پدر و مادر آفریده نشده است. ابن طفيل (-581ق) حي بن يقظان خویش را بر پایه سرگذشت چنین مردی نهاده و در پایان آن این داستان را به شکل دیگری آورده است.

چاپ: این ترجمه در کنار شرح اشارات طوسی چاپ 1305 (نمط نهم) به چاپ رسیده بی آن که نامی از بحرانی در آن برده شود.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 247/2

آغاز: هُوَ اللَّطِيفُ - قَالَ الْحَكِيمُ كَمَالِ الدِّينِ الْبَحْرَانِيَّ رَحِمَهُ اللَّهُ تعالی (تا اینجا دُرٍّ نُسَخِهِ چاپ تهران نیست) هَذِهِ قِصَّةِ سلامان وَ ابسال الَّذِينَ كَانَا فِي زَمَنِ هِرُّ مانوس الملک بْنِ هِرُّ قُلْ السو فسطیقی انتجنت مِنْ نَقْلِ حُنَيْنِ ابْنِ اسحاق مِنْ اليوناني الَىَّ الْعَرَبِيِّ وَ الْكِتابِ الَّذِي انتخبت مِنْهُ كَانَ بِخَطِّ الشَّيْخِ أَبِي الْحُسَيْنُ (ابی حسین - دُرٍّ چاپ تهران) اللوكري قَالَ كَانَ فِي الزَّمَنِ الْقَدِيمِ قَبْلَ بلوقان النَّارِ مَلَكُ يُقَالُ لَهُ هِرُّ مانوس» وَ انجام داستان دُرٍّ چاپ تهران چنین اسْتِ» «وَ كَانَ آخِرُ مَا كَتَبَ الْأَلْواحِ مِنْ لِسَانِ سلامان انَّ اطْلُبِ الْعِلْمِ وَ الْمُلْكَ مَنْ العلويات الكاملات فَانٍ الناقصات الَّا نَاقِصاً . وَ آخَرُ دَعْوَانَا انَّ الحمدلله ... وَ سَلَّمَ»؛ انجام: انَّ يهلک ابسالا حَتَّى يستريخ مِنْهَا فَقَالَ لَهُ هِرُّ مانوس ایها.

خط: نسخ، بی کا، بی تاب برابر است با سطر 13 ص 163 ترجمه حنين و سطر 66 هامش صفحه 2 نمط 9 شرح اشارات چاپ تهران و بیشتر از نیمه این داستان در نسخه ما نیست [ف: 3 - 260].

• سلامان و ابسال / شعر / فارسی

salāmān va absāl

جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری

(1493- 1415) jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad

تاریخ تأليف: 885 ق.

از داستان های یونان باستان است که نخستین بار حنین پسر اسحاق در قرن سوم آن را به عربی گردانیده و سپس بوعلی سینا (-427ق) داستانی مانند آن نگاشت. سلامان و ابسال جامی به آنچه حنين بن اسحاق آورده بیش از آنچه از آن بوعلی است شبیه است. مثنوی جامی به بحر رمل مسدس (فاعلاتن فاعلاتن فاعلن) به نام سلطان يعقوب آق قوینلو (ش 884-896) سروده شده و جامی در دیباچه آن از پیری نالیده است. از مثنوی های هفت گانه (هفت اورنگ) اوست. این داستان به زبان های ترکی و جز آن ترجمه و گزارش شده است.

آغاز: ای بیادت تازه جان عاشقان *** زاب لطفت تر زبان عاشقان.

انجام: هر دمش جاه و جمالی تازه باد *** مدت ملکش برون ز اندازه باد.

چاپ: تهران، سنگی، 1306 ش /1345، جیبی، 115+1 صص.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1062/2- ف

نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی 204 .D؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 21 ذیحجه 890 ق؛ 31 سطر، [فیلمها ف: 1- 163].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 187/2- فيروز

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 197ق، جان تربت جام [ف: 21 - 340].

3. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 314/27

خط: نستعلیق، كا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارایی شکری، جلد: مقوای روکش تیماج لاکي مذهب، اندازه: 26×36 سم [ف: 3- 249].

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8253/24

خط: نسخ، كا: محمد بن حسن معرف هروی، تا: شوال 909ق؛ کاغذ: سمرقندی، 27 سطر (2/5×15)، اندازه: 23/5×33/5 سم [ف: 17- 90].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5024/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: احمد بن محمد بن احمد الكاتب، تا: 14 ذیقعده 121ق؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری، جلد: چرمی، 15 سطر در متن و 10 سطر در هامش (7×13)، اندازه: 13×27 سم [ف: 7- 890].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 894/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 939ق؛ مجدول؛ مهر: صبحگاهی ز آثار دعا شدی احمد مظهر لطف الهی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 42 گ ( 70پ -112پ)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 3 - 89].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2543/8

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 945ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 32 گ (553-584)، 19 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8 - 244].

8. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1933/3

خط: نستعلیق خفی، کا: محمود بن فقيه احمد الكاتب، تا: 955ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح؛ مهر: ناصر الدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش تیماج عنابی، 19 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 3 – 225].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13915/2

خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن سلطان محمد، تا: 955ق [ف: 37- 507].

10. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 102/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 966ق؛ 91ص (503-593 حاشیه) [ف: 2 - 326].

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15948/2

خط: نستعلیق، کا: صفی الدین فخرالدین حاجی شمس جهرمی، تا: شوال 977ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه ترمه، 19 سطر چهار ستونی، اندازه: 18/5×27/6 سم [ف: 17 - 534].

12. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 317/7

انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمود ابن فیروز بخت حسینی، تا: 978 ق؛ دو صفحه مذهب مرصع عالی، مجدول، با نقش نیم تنه یک زن جوان که یک شاخه گل نرگس بر دست دارد، با سرلوح مذهب مرصع بسیار عالی؛ مهر: حسین بن هدایت الله، رضا الحسینی، مشير السلطنه 1322؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روکش میشن گلی، مذهب، 21-22 سطر، اندازه: 17×29/5 سم [ف: 3 - 216].

13. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5993/6

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 982ق؛ مجدول؛ کاغذ: ختایی صورتی، جلد: میشن قرمز، 21 سطر [ف: 9 - 120].

14. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9185/2

داستان های محمود و پیر دهقان و پیر زال و سنجر ... يعقوب سلطان و نظام الملک و ابن سینا است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 جمادی الثانی 984ق ؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (12×21)، اندازه: 20×32 سم [ف: 17 - 315].

15. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19107

کا مالک دیلمی، تا: 985 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 17/7×27/9 سم [رایانه].

16. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1059/2

خط: نستعلیق، کا: شجاع بن حسین بن عبداللطيف، تا: 985 ق؛ -

دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج سیاه، مذهب، 16 گ (50-65)، 19 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 3 - 77].

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13818/6

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 993 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 گ (247پ -263پ) [ف: 37 - 370].

18. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 9827/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 14 سطر (7/5×12)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 17 - 491].

19. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 315/9

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح مذهب مرصع عالی، با شرحی به این مضمون که به موجب دستور فتحعلیشاه قاجار میرزا محمد شفیع صدر اعظم مربی و معلم شاهزاده محمود میرزا کتاب حاضر را به جهت شاهزاده مزبور در تاریخ ذیحجه 1230 ضبط نموده است با مهر محمود میرزا «چون طالع خسروی است مسعود / محمود آمد صفات محمود 1217»؛ مهر: مشيرالسلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: بخارایی شکری، جلد: مقوای روکش میشن تریاکی مذهب، 25 و 27 سطر، اندازه: 25×35/5 سم [ف: 3 - 240].

20. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 313/14

خط: نستعلیق، کا: خواجه خواوند بن میرک، تا: قرن 10؛ با یک شمسه مذهب مرصع ممتاز، مذهب، با سرلوح مذهب مرصع عالی، مجدول مذهب؛ مهر: «بروز قیامت بلرزد جسد - محمد بفریاد جعفر رسد 1165»، مهر ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بخارایی نباتی، جلد: مقوای روکش تیماج زیتونی، هر صفحه منثور 23 سطر و صفحه منظوم 19 سطر، اندازه: 35×43 سم [ف: 3- 235].

21. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 354/2

خط: نستعلیق، کا: محسن معاد حسینی، تا: قرن 10؛ 15 گ (86پ -100پ) [ف: 5 - 114].

22. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 686

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد امین کاتب، تا: رجب 1001 ق؛ مجدول با یک سرلوح مذهب عالی، با یک مجلس مینیاتور ممتاز؛ مهر: «لا اله الَىَّ اللَّهِ الملک الْحَقُّ الْمُبِينُ محمد عيسى 1143»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روغنی بوم نارنجی مذهب، 98 ص، 13 سطر، اندازه: 18/5×29/5 سم [ف: 3 - 258].

23. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29120

آغاز: برابر؛ انجام: گز وصال او شود ارجمند مختصر آورم این گفتار را ختم شد وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، کا: سمرقندی، میرزا محمد، تا: 1008 ق؛ کاغذ: نخودی [رایانه].

24. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2/10/2

خط: نستعلیق خوش، كا: میر محمد حبيب بن حاج میر یعقوب کشمیری، تا: 15 رمضان 1023 ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: مقوا، 56 سطر (14×21/5)، اندازه: 22×35 سم [ف: 1- 8].

25. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 318/8

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038 ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مذهب مرصع ؛ مهر: عبد الوهاب موسوی، مشير السلطنه، حسین بن هدایت الله، محمد رضا حسینی؛ کاغذ: اصفهانی نباتی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی مذهب، 20 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 3 - 213].

26. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 352/1

خط: نستعلیق چهارستونی، بی کا، تا: ذیحجه 1043 ق؛ از محمد قاسم بن غیاث الدین علی اردستانی، مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی زرد، جلد: تیماج حنایی، 17گ (1پ -17)، 21 سطر (11×22)، اندازه: 18×29 سم [ف: 5 - 114].

27. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 973/2

آغاز و انجام: براب.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: جمادی الثانی 1056 ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی سیاه، 34 گ (189- 222)، 19 سطر (11×19/5)، اندازه: 19×31 سم [ف: 2-522].

28. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13424/25

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوش، كا: شمس محمد بن شمس الدين الكاتب، تا: صفر 1072 ق؛ سه ستونه با حواشی چلیپایی، مجدول؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 33 (376-408)، 14 سطر، اندازه: 15×27/6 سم [ف: 17 - 412].

29. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1855/2

خط: نستعلیق خوب، كا: شاهمراد بن نظر على كاتب، تا: جمادی الاول 1074 ق؛ در چهار ستون، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 19×24 سم [ف: 5 - 274].

30. تهران، نوربخش، شماره نسخه: 403/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1085 ق؛ با سر لوح؛ کاغذ: ایرانی، 116 ص (160-275)، 18 سطر [ف: 2 - 113].

31. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5059/5

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا گلپایگانی، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، جلد: رویه میشن سیاه، 14گ (72-85ر)، 28 سطر، اندازه: 18/2×29/8 سم [ف: 3 - 633].

32. تهران: دانشگاه شماره نسخه: 2464/21

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 21 ص (320-340 حاشيه يكم)، سطور چلیپایی (17/5×33)، اندازه: 18/5×34 سم [ف: 9 - 1204].

33. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10426/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 38 گ (212-249)، 17 سطر (11×15/5)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 19 - 576].

34. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2/ 7339- 37/129

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور آبی، 11 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3 - 1768].

35. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2724

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1107 ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، 42 گ، 17 سطر (7×15)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 10- 1598].

36. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 321/4

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1187 ق، جان اصفهان؛ دو صفحه مذهب به ریسه شاخه و برگهای زرین، با سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب، مجدول مذهب؛ مهری به نام عبدالوهاب الموسوی 1225 که نمایانگر به عرض رسیدن این نسخه در زمان فتحعلیشاه قاجار است، و از دوران ناصری نیز مهر محمدرضا الحسینی؛ کاغذ: ترمه شکری، جلد: مقوای روکش چرم ساغری مشکی مذهب، 21 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 3 - 220].

37. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 750/4

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1199ق و جمادی الثانی 1201 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر (10/5×14/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2 - 860].

38. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9425/4

خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: حدود 1216 ق؛ 27 ص (152-178) [مختصر ف: - 453].

39. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 669/2

خط: شکسته نستعلیق، کا: سید حسن حسینی، تا: شنبه 7 جمادی الاول 1231 ق؛ دارای سرلوح مرصع، مجدول مذهب؛ جلد: ساغری مطلا، 21 سطر چهار ستونی (11/5×20/8)، اندازه: 17/5×28 سم [ف: 1 - 603].

40. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4614/2- حاشیه

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: شكر الله اردلانی سنندجی، تا: 1231ق، برای میرزا معصوم طبیب اصفهانی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: چرمی قهوه ای، ابعاد متن: 11/5×23، اندازه: 21/5×31/2 سم [ف: 7- 672].

41. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11110/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد صادق خالدی، تا: 1241 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 9 - 364].

42. مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1428/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 20 گ (78پ -97ر)، 20 سطر، اندازه:18×29/5 سم [مؤيد: 3- 346].

43. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 23/2

معیری بی کا، تا: 1254 ق؛ 23 ص (125-147) [ف: 118 - 32].

44. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 5379

خط: شکسته، نستعلیق، کا: حیدر علی بن عبدالرحیم، تا: جمادی الأول 1309 ق، به نام ناصرالدین شاه با یک سرلوح زرین زیبا، مجدول، با کمند زرین و رنگین؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: رویه مخمل بنفش، 40 گ، 15 سطر، اندازه: 13/2×21/4 سم [ف:3-471].

45. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10480

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق خوش، كا: میرزا سید علیخان حسینی دشتکی، تا: صفر 1311 ق؛ دارای سرلوح مذهب و مرصع زیبا، با کتیبه ای در پیشانی، دارای کمند و مجدول؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 52 گ، اندازه: 15x10 سم [ف: 9 - 184].

46. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 221/2

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 1- 207].

47. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1473/2

خط: تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 5 - 2293].

48. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 16768

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 53 گ، اندازه: 11×18 سم [رایانه].

49. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3020

آغاز: ... تا چو بیند دور از و بیگانه را *** جلوه گاه خود کند آن خانه را انجام: آن چه خود دانی روش میكن بر آن *** و آن چه نی می پرس از دانشوران.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 30 گ، 15 سطر، اندازه:11×17/5 سم [ف: 2 - 832].

50. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2557/14

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول و مذهب، دارای یک سرلوح زیبا با آب طلا و مینا و دو قطعه مینیاتور ناقص؛ کاغذ: متن سمرقندی، جلد: چرمی، 16 گ، 42 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 2- 832].

51. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 59/6

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای سر لوح، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 17 گ (258پ -274)، 19 سطر، اندازه: 16/5×22/5 سم [مؤيد: 3 - 607].

52. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 402/4

بی کا، بی تا؛ 15 گ (142-156) [ف: 5 - 114].

53. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 138 فرخ

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، دارای یک پیشانی مذهبی مجدول مذهب، با یادداشتی بدین مضمون: «قدنظر فِي هَذَا الكليات حاجی صالح بن ملا محمد زمان ساکن اصفهان»؛ تملک: محمد اشرف؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 38 گ، 17 سطر (6×14)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: - 106].

54. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 4130

بی کا، بی تا؛ 107 گ (3پ-109ر) [ف: 11 - 127].

55. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 404/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمود هروی، بی تا؛ کاغذ: ایرانی، 37 ص (180 - 216)، 17 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 2 - 115].

56. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 4130

بی کا، بی تا؛ 20 ص (109پ -128ر) [ف: 11 - 127].

57. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3638/2

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، بی تا [ف: 3- 1409].

• سلامان و ابسال / داستان / فارسی

salāmān va absāl

محمود بن میرزا علی، ق 11 قمری

mahmūd ebn-e mīrzā “alī (-17c)

در تأویل این داستان که در شرح خواجه نصیر طوسی بر اشارات ابن سينا آمده در یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه».

آغاز: بسمله. حمد و سپاس بی حد و قیاس مر واجب الوجودی راست که از نهایت حکمت بالغه و غایت عنایت سابغه سلامان نفس ناطقه ... .

انجام: قصه آنست که عارف نفس خود و درجات او را در عرفان بداند والصلوة وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی.

[دنا 174/6؛ فهرستواره منزوی 422/1].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 2130

آغاز و انجام: برابر.

مقدمه و خاتمه؛ خط: نستعلیق، کا: درویش مصطفی استنبولی، تا: با تاریخ 1065ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن آلبالویی، 16 گ (2پ -18پ)، اندازه: 13×23 سم [ف: 5 - 427].

2. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 326/15

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1088ق [ف: 3 - 54].

• سلامان و ابسال / فلسفه / عربی

salāmān va absāl

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 2621/8

ترجمه از حنين بن اسحاق نوشته از روی شیخ حسن لوکری (؟)؛ خط: نسخ، كا: محمد بن عبد الحسين آل حسینی نجفی، تا: 1050 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 2 ص (154- 155)، 19 سطر (6×21/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 9 – 1497].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 724/2- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 10901 .Or. گزیده از نقل حنین؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 1- 529].

• سلامان و ابسال = انوار قدسیه / عرفان و تصوف / فارسی

salāmān v absāl = anvār-e qodsīya

تاريخ تأليف: 19 شعبان 1164 ق.

رساله ای متوسط در عرفان و سلوک معنوی به صورت نظم و نثر که در آن داستان سلامان و ابسال و سیر و سلوک آنها به نظم و نثر ترسیم شده است؛ اثر وحدت، در عرفان شیعی امامی با نثر در میانه و با آوردن عبارات اثولوجيا.

آغاز: حمد بیحد سزاوار بارگاه یگانه ایست که بر وحدت ذاتیه او کثرت موجودات دليل است وافي وثناء بيعد مخصوص آستان خداوند یست که هلاک ذاتیه ممکنات برسرمدیت ذات مقدسش برهانی است کافی ... .

انجام: حال جان شد باز بر جانان عيان *** کس نپرسد حال جانان را زجان / زانکه نبود ذره را از آفتاب *** انتهى والله اعلم بالصواب.

[دنا 174/6 ؛ فهرستواره منزوی 241/10].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5010

آغاز و انجام: برابر؛ بتاريخ يوم سه شنبه 19 شهر شعبان 1164 ... اتمام یافت ولا حول ... العظيم.

خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد تقی رضوی موسوی حسینی، تا: چهارشنبه 5 صفر 1179 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 46 گ، 14 سطر، اندازه: 13/6×22 سم [ف: 2 - 40].

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2372/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 ذیقعده 1250ق، جا: اردبیل مدرسه ملا ابراهیم؛ در هامش اشعاری آورده شده است؛ جلد: تیماج سیاه، 84 گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 3 - 1109].

• سلامان و ابسال (ترجمه) / ادبیات / فارسی

salāmān va absāl (t.)

گیلانی، مولانا حسن

gīlānī, mowlānā hasan

وابسته به: سلامان و ابسال؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (672-597).

از روی گفتار خواجه طوسی.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2096/3

آغاز: بسمله. النمط التاسع في مقامات العارفين بدانکه عارفان را اندر زندگی دنیا درجاتی و مقالی است؛ انجام: و باقی را خود استخراج می تواند نمود و الله الموفق المعين.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 7 گ (5ر11پ)، 15 سطر (6×13)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 8 - 722].

• سلامان و ابسال (منتخب) / ادبیات / فارسی

salāmān va absāl (mn.)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5085/16

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 8 - 195].

• سلامان و ابسال و ... / علوم غریبه / عربی

... salāmān wa absāl w

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 253/14

سلامان وَ ابسال وَ الْبَحْثُ عَنِ السِّحْرِ وَ الطلسمات وَ النير نَجَاةُ وَ الاعاجيب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3 - 41].

• سلامة بن جندل / شعر / عربی

salāma bin jandal

دیوان سلامة بن جندل از ابی سعید الاصمعی و روایت ابی العباس محمد بن الحسن بن دینار الأحوال است که ابوعبدالله بن محمد بن العباس الیزدی از ابی العباس احمد بن يحيی نقل کرده وی این دیوان را نزد عماره قرائت نموده که مورد توجه و تحسین قرار گرفته است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2216

آغاز: بسمله. قَالَ سَلَامَةُ بْنُ جَنْدَلِ بْنِ عَبْدِ بْنِ عَمْرِو بْنُ عُبَيْدِ بْنِ الْحَرْثِ بْنِ مقاعس بْنِ عَمْرِو بْنِ کعب بْنِ سَعْدِ بْنِ زَيْدِ مَنَاةُ بْنِ تمیم بْنِ مربن ادبن طابخة بْنِ الياس ... عَدْنَانَ وَ مقاعس هُوَ الْحَرْثِ بْنِ عَمْرٍو وَ أَنَّمَا سُمِّيَ الْحَرْثِ مقاعسأ لَهُمْ تقاعسوا عَنْ حَلْفِ احتلفوا عِيُّهُ فِي وقعه مِنْ الوقعات اودي الشَّبَابِ حمید ذوالتعاجبب اودی وَ ذَلِكَ شاو غَيْرُ مَطْلُوبُ؛ انجام: حَدَّثَنَا أَبُو عبدالله مُحَمَّدِ بْنِ الْعَبَّاسِ الْيَزِيدِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَبَّاسِ احْمَدَ بْنِ يَحْيَى ثَعْلَبَةَ يَقُولُ اینت عُمَّارِهِ وَ معی شَعْرِ سَلَامُهُ بْنِ جَنْدَلٍ فَقَالَ لِي مامعك فاخبرته فَقَالَ لمعلك تطن ای لااحسن الْأَشْعَرِ جريرات اقراه عَلَى فقراته عَلَيْهِ فَكَانَ يقروه مَعِي وسالته عَنْ اشيا فِيهِ فرايته بجيب وَ تُحْسِنُ.

خط: نسخ و ثلث، بی کا، بی تا؛ نوشته شده «احمد بن محمد بن ابراهيم بن ابی بکر بن خلکان» در ذیل این خط چنین مرقوم «هَذَا خَطُّ القاضی شَمْسِ الدِّينِ بْنُ خلكان صَاحِبُ الوفيات رَحْمَةُ اللَّهِ تعالی»، نوشته دیگر «الله حسبي - من كتب ابی بکر بن رستم بن احمد الشيروانی»، نوشته دیگر «مِنْ مستملكات الْفَقِيرِ اللَّهِ تعالی احْمَدَ بْنِ نَاصِرِ الدِّينِ بْنُ عَلِىِّ السَّامِي الشهير ببقاعی عفی عَنْهُ»؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش کاغذ ابری، 61 ص، 6-7 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 7- 369].

• سلامة السفر = زاد المسافرين / طب / فارسی

salāmat-os safar = zād-ol mosāferīn

شریف علمی، محمد بن حسن

šarīf ‘elmī, mohammad ebn-e hasan

[دنا 174/6؛ فهرستواره منزوی 847/7].

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1016

آغاز: بسمله. الحمدلله عَلَى نواله وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ بعد عرضه می دارد و بِر صحیفه بیان می نگارد تُرَابٍ مدینه عَلِمَ الهدی مُحَمَّدُ بْنُ حَسَنِ الشَّرِيفِ ... این رساله مقاله ایست مختصر مسمی بسلامة السفر؛ انجام: و چون سلام دهد هفت بار سوره و الضحی را بخواند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 115 گ، 15 سطر (8×11)، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 3 - 822].

السَّلَامَ فِي أَحَادِيثِ الْمُتَعَلِّقَةِ بِدُخُولِ الْحَمَّامِ > رِسَالَةُ السَّلَامَ فِي أَحَادِيثِ الْمُتَعَلِّقَةِ بِدُخُولِ الْحَمَّامِ.

• سلام نامه داماد / ادبیات / فارسی

salām nāma-ye dāmād

قاری، عبدالرحمن، ق13 قمری

qārī, “abd-or-rahmān (-19c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29553

آغاز: اول بنام خدای هژده هزار عالم سلام می گویم دویم بنام حضرت آدم صفی الله سلام می گویم خصوصا برا انجام: بمجرمان تبه کار خویش رحمت کن بحق حرمت اسرار خویش رحمت کن بذات اقدس پاک سلام می گویم تمت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه].

• السلامية / فقه / عربی

as-salāmīya

قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری

(1687-) qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn

در تحقیق سلام در نماز که آیا واجب است یا مستحب و آیا -

جزء نماز است یا خارج از آن و در صورت وجوب کدام یک از سلامها واجب است گفته شود، مشتمل بر «مقدمه» و سه «فصل».

آغاز: الحمدلله السَّلَامَ مُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْعَظِيمِ الْكَرِيمِ الرَّحِيمِ الْغَفَّارِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ ... .

انجام: بالاحاديث الْمَعْرِفَةِ وَ الْأَخْبَارِ المكذوبة أَعَاذَنَا اللَّهُ مِنَ الْعَمَلِ بروایات هَؤُلَاءِ الْفَجَرَةَ.

[الذريعة 214/12 ؛ دنا 174/6؛ مكتبة امير المؤمنين 641/2].

1. قم؛ روحانی، مهدی؛ شماره نسخه: 15/1

آغاز: برابر.

كا: علیقلی بن عبدالله رضوی، تا: 1146 ق؛ 21 گ، قطع: رقعی چند نسخه [ف: - 448].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2215/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 24 گ (76پ -99ر)، 19 سطر (6×15)، اندازه: 12×20 سم [ف: 9 - 891].

3. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2925/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: «الْمُتَوَكِّلُ عَلَى اللَّهِ عَبْدَهُ امامقلی» (بیضی) به سال 1260؛ جلد: تیماج مشکی، 21 گ (220پ - 240ر)، 19 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 823].

سلاميه > العينية

سلجوق نامه > ذکر سلاطين آل سلجوق.

سلجوق نامه > شهنامه سلجوقی.

• سلجوق نامه / تاریخ / ترکی

saljūq-nāme

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 356 بخش 3

خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا، 80 گ [ف: - 152].

• سلسبيل / كيميا، شعر / فارسی

salsabīl

مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظم، 1150 - 1215 قمری

(1801 - 1738) mozaffar--alī-šāh-e kermānī, mohammad taqī ebn-e mohammad kāzem

منظومه کوتاهی است در علم کیمیا و بیان مفتاح اعظم در آن که همان مقطر زیبق (جيوه) است.

آغاز: اول دفتر بنام آن ملیک *** که بود ملكش مجلی از شریک / مالک الملکيست يعطى من يشاء *** مجرى الفلكيست يفعل ما يشاء.

انجام: خاک ز اکسیر قناعت زر کنی.

[دنا 174/6 ؛ مكتبة امير المؤمنین 413/2؛ فهرستواره منزوی 3958/5].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16347/1

آغاز: برابر، انجام: تا مگردد از تو باید این عمل *** خوب او را کی بدانی در عمل.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج زرشکی، 17 ص (ص 2-18)، 14 سطر، اندازه: 12/2×18 سم [ف: 45 - 171].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18868/2

آغاز: بسمله، اول دفتر با جذر و مد *** نام نامی خداوند احد / آن خداوندی که از یک کاف و نون *** از کمون آوردن عالمرا برون؛ انجام: یک چو گردد طرح بر هفت از نحاس *** می باید کرد او را بیهراس.

خط: نستعلیق دو ستونی، بی کا، تا: قرن 14؛ دو ستونی و یک ستون هم به صورت چلیپا؛ جلد: مقوایی، 68 گ، 17 سطر (12×16/5)، اندازه: 18×22 سم [ف: 51 - 187].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16109/2

انجام: گر بدست تو نیفتد این کتاب *** شرح آن را باز جو از پنج باب.

خط: نسخ، بی کا، تا: 22 محرم 1328 ق، جلد: مقوایی با روکش کاغذی مشکی، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 45 - 13].

4. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:48/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: احمد خوشنویس، تا: 15 ذیحجه 1318ق، جان تهران؛ کاغذ: کاهی اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 69 ص (292- 360)، 16 سطر، اندازه: 20/5x15 سم [ف: 1 - 60].

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8928/4- 59/148

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 20 گ (109-128)، 14 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 2314].

• السلسبيل في معرفة التفصيل | کیمیا / عربی

as-slsabil fi marifat-it-tafsil

شیخ بهائی ثانی، علی اکبر، ق 13 قمری

šayx bahā'ī-ye sānī, 'alī akbar (-19c)

تاريخ تأليف: 14 شعبان 1283 ق؛ محل تأليف: خراسان در اکسیر.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3201/3

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي فَتَقَ الاجواء وَ خَلَقَ الارض وَ السَّمَاءِ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الاحقر خَادِمُ الْفُقَرَاءِ عَلَى أَكْبَرَ انْهَ لَمَّا كَانَ -

رَحًى الْحِكْمَةِ ؛ انجام : فالان خذما آتَيْناكَ وَ كُنْ مِنَ الشاکرین وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... فَرَغْتَ مِنْ تَأْلِيفِ هَذِهِ الرِّسَالَةِ فِي (همان تارِيخِ تأْليف فوق) مِنَ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ فِي الْمَشْهَدِ الرضوته آلَافِ ثَنَاءُ وَ تَحِيَّةً.

خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1283ق، کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: میشن سیاه، 4 گ (28پ - 31ر)، 20 سطر، اندازه: 14/1×20/8 سم [ف: 6- 288].

• سلسلة الابرار (الارواح) / عرفان و تصوف / عربی

silsilat-ul abrār (arwāḥ)

در چگونگی خلق موجودات و سلسله ایجاد مخلوقات از آغاز آفرینش به روشی عرفانی و با الهام و کشف و شهود (بنا به گفته مؤلف در مقدمه کتابش)، در ده «فصل»: 1. خَلَقَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَامُ المعرفته؛ 2. اثبات ابْتِدَاءً الطَّرِيقَةِ بالتلقين؛ 3. وُجُوهُ السَّيْرِ وَ الْمَقَامَاتِ؛ 4. سِلْسِلَةٍ المشایخ؛ 5. الطهارات الَّتِي يَكُونُ الانسان بِهَا أَهْلًا لَمَسَ الْقُرْآنِ وَ بَاطِنِ حَقَائِقِهِ؛ 6. تَبْدِيلَ السَّيِّئَاتِ الَىَّ الْحَسَنَاتِ بِالتَّوْبَةِ وَ التَّلْقِينُ؛ 7. فِي قَوْلِهِ تَعَالَى «وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ»؛ 8. النَّصِيحَةَ لِلسَّالِكِينَ؛ 9. ایمان الْمُؤْمِنِينَ؛ 10. فِي قَوْلِهِ تعالی «انَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ».

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 146116

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا بِمُحَمَّدٍ لِكِتَابِهِ وَ فَضَّلَنَا عَلَى سَائِرِ الْأُمَمِ بِأَكْرَمِ أَنْبِيَائِهِ وَ نستجلب الْمَرْغُوبِ مِنْ رِضَائِهِ؛ انجام: وَ هُوَ حَالٍ سِرْ السِّرُّ لَا يَظْهَرَ مِنْهُ شَيْ‌ءُ فِي ظَاهِرِ القالب غَالِبٍ کالمشرب المحمدی.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 9 گ (96 - 104پ)، اندازه: 13×19 سم [ف: 4 - 252].

• سلسلة الابريز و الاكسير العزیز / حديث / عربی

silsilat-ul ibrīz wa iksīr-ul 'azīz

على بن شرف الدين يحيى، - 978 قمری

(1571-) ‘alī ebn-e šaraf-od-dīn yahyā

تاریخ تأليف: دهه آخر ذیقعده 975 ق.

چهل حدیث نبوی است که در آغاز آن مفصلا مشایخ خود را آورده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1612/3

آغاز: قَالَ الْفَقِيرُ الَىَّ كَرَّمَ اللَّهُ تَعَالَى ... هَذَا جُزْءُ عَظِيمُ فِيهِ أَرْبَعُونَ حَدِيثٍ بِرِوَايَةِ ذُرِّيَّةً سَيِّدُ المرسلین.

نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 1159؛ خط: نسخ، كا: محمد بن هادي بن خطبة هادوی (كاتب تمامی نسب خود را تا امام هادي إلى الحق يحیی بن الحسين آورده)، تا: دهه آخر جمادی الثانی 1073 ق، جا: صنعاء؛ 3 ص (162-164) [عکسی ف: 5 - 28].

• سلسلة الاسلام / تراجم / فارسی

selselat-ol eslām

چشتی، ابراهیم معصوم بن زين، - 1098 قمری

(1687-) čaštī, ebrāhīm ma‘sām ebn-e zayn

ملفوضات شیخ سلیم چشتی فتحپوری است. در آغاز گزیده ای از احوال همه اقطاب سلسله چشتیه تا شیخ سلیم چشتی آمده است. کتاب بخش بندی مشخصی ندارد. از مؤلف شرح شمایل النبي ترمذی با نام «کشف الشمایل» را هم می شناسیم. در آغاز از کتبی که در وصف بزرگان چشتیه نوشته شده، یاد کرده است.

[فهرستواره کتاب های فارسی 2170/3].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35399

آغاز: فراوان ستایش و آفرین نهان آفرین را که شعشه يُهْدَى اللَّهِ النوره مَنْ نَشاءُ دلهای ارباب شهود را پذیرای نور گردانیده مرآت حسن مطلق ساخت؛ انجام: طريق تعلیم ذکر آنست که اول شیخ بدل گوید لا اله الَّا اللَّهُ مُحَمَّدُ رَسُولُ اللَّهِ مريد دل خود حاضر کند و در مقابله دل شیخ بدارد. فقط.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: صنعتی حنایی، جلد: تیماج فرنگی، 117 گ، 16 سطر، اندازه: 20 ×33 سم [ اهدائی رهبر: 8 - 248].

• سلسله افغانیه / تراجم / فارسی

selsele-ye afqānīye

در بیان تعداد سلسله افاغنه و اسامی آنها.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18153/2

آغاز: بسمله ذکر يبان تعداد سلسله افاغنه که حق تعالی از کرم عمیم خویش قیش؛ انجام: سرنبی و تبنی و غرغشی از انصالحه تولد یافته اند.

خط: تحریری، کا: حاجی ایوانجی (؟) کا کرم، تا: ظاهرة 1270 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 43 ص (119-161)، 11 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 50 - 37].

• سلسلة الاقطاب = سلسله نعمت اللهی = اثبات ولایت قمریه سلسله نعمت اللهیه / تراجم / فارسی

selselat-ol aqtāb = selsele-ye ne'mat-ol-lāhī = esbāt-e velāyat-e qamarīye-ye selsele-ye ne'mat-ol-lāhī

مظفر علیشاه، يوسف، ق 13 قمری

mozaffar ‘alīšāh, yūsof (-19c)

تاریخ تأليف: 1276 ق.

از مظفر علی شاہ یوسف استرابادی گزی مرید مشتاق علی شاه غلام رضای شیشه گرساروی مازندرانی مؤلف فيضية، شجره سلسلة شاه نعمة الله ولی کرمانی است و او هم جز میرزا محمد -

تقی مظفر علی شاه پسر محمد کاظم کرمانی (- 1215) است چه او این رساله را در 1276 ساخته گویا پیش از 1300 در گذشته است. وی می نویسد که «غرض اولی ما در این رساله بیان سلسله جليله علويه ولویه رضویه معروفه نعمة اللهیه بود». او پس از شاه نعمت الله کرمانی در این سلسله از شاه برهان الدين خليل الله پسر او و میر حبیب الله حسینی و میر شاہ کمال الدین عطية الله حسینی و میر شاه برهان الدين خليل الله حسینی ثانی و میر شاه شمس الدین محمد حسینی و میر شاه حبيب الدين محب الله حسینی ثانی و میر شاہ شمس الدین محمد حسینی ثانی و میر شاه کمال الدين عطية الله حسینی ثانی و میر شاہ شمس الدين محمد حسینی ثالث و سید عماد الدين دکنی و شمس الدين دکنی و سید علی شاه علی رضای دکنی و حاج سید محمد دکنی ظهور على شاه و غلام رای مشتاق علی شاه که قطب وقت و زمان مؤلف است و مرشد او یاد می کند.

آغاز: هُوَ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ. بسمله الحمدلله عَلَى جلواته وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ وَ اليه وَ عَلَى اوليلهما وَ الائمه مظاهر جذباته و بعد مخفی و مستور نماند بر اصحاب شریعت و ارباب طریقت و اولیاء حقیقت که سلسله استكمال و اکمال و تکمیل در همه ادوار و اطوار دایر و سایر و جاری بوده ... .

انجام: وَ هَذَا مَا أَرَدْنَا ایراده هُنَا وَ أَنَا الْعَبْدِ ... يوسف الاسترابادی الجزي الملقب به مظفر علی شاه في الطريقة من مریدی مشتاق على شاه دَامَ ظِلَّهُ الْعَالِي وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِراً وَ بَاطِناً.

[دنا175/6؛ فهرستواره منزوی 2170/3].

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:3636- ف

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ابوالمعالی امیر محمد سعید حسینی رضوی همدانی، تا: جمادى الأول 1300 ق؛ با حواشی «مِنْهُ رَحِمَهُ اللَّهُ»؛ 32 گ، 12 سطر، قطع: بغلی [فیلمها ف: 2 - 205].

2. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 22620/2

آغاز: برابر.

خط: شکسته نستعلیق، كا: عباس نائینی، تا: جمعه 15 شعبان 1313ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا مشکی، 10 گ (145)، 18 سطر، اندازه: 20x13/5 سم [ف: 3 - 790].

• سلسله اوصياء آدم تا رسول الله و ائمة (علیهم السلام) / حديث / عربی

selsela-ye owsīyā’-e ādam tā rasūl-ol-lāh va a'emme

حدیثی است به روایت از امام صادق (علیه السَّلَامُ) به نقل از امالی شیخ طوسی. در محضر جان نثار خان مازندرانی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/172

خط: نستعلیق، کا: نظام الدین احمد غفاری مازندرانی، تا: 14 ربیع الاول 1051ق؛ 1 ص (362) [مختصر ف: - 453].

• سلسله اولیاء / عرفان و تصوف / فارسی

selsela-ye owlīyā'

همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری

(1385 - 1315) hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad

زنجیره طریقت اوست، نام کتاب به خامه نویسنده نسخه در آغاز آمده است. با خطبه ای بلند و ستایش از فقیران آغاز می شود، سپس به زنجیره پیران می پردازد؛ از شرف الدين محمود بن عبدالله مزدقانی، علاء الدوله سمنانی، عبدالرحمان اسفراینی تا جنید سقطی و او از حضرت موسی کاظم (علیه السَّلَامُ) و می رسد به حضرت علی بن ابیطالب (علیه السَّلَامُ).

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 210/13- عکسی

آغاز: الحمدلله الَّذِي غَرِقَ فِي بِحَارِ عَظَمَتِهِ أَوْهَامَ الْعُقَلَاءِ ... أَمَّا بَعْدُ ، لَمَّا كَانَ رُتِّبَتْ الْفُقَرَاءِ المنكسرين الصَّابِرِينَ أَعْلَى الْمَرَاتِبِ؛ انجام: وَ أَكْمَلَ التَّحِيَّاتُ وَ عَلَى جَمِيعِ الْأَنْبِيَاءِ وَ الْمُرْسَلِينَ . وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

اصل نسخه: گنج بخش، ش 5417 (گنج 661/2 )؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 5 ص (362-366) [عکسی ف: 2- 161].

• سلسلة الاوليا = سلسلة الذهب / تراجم / عربی

silsilat-ul uwlīyā = silsilat-ud dahab

نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری

(1465 - 1393) nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad

شرح حال کوتاه مشایخ صوفیه است که به صورت مشجره نوشته شده و شبیه به شجره نسب است. ترجمه هر یک از مشایخ درون دایره ای نوشته شده است. این دایره ها با خطوطی به هم پیوند داده شده و بر این اساس استادان و شاگردان و پیروان هر یک از مشایخ و زمان زندگی آنها مشخص شده است. از سید محمد نوربخش دو مشجر به یادگار مانده، یکی «صحيفة الأولياء» که درباره اولیاء زمان خود نوشته است و دیگری «سلسلة الاولياء» که مربوط به مشایخ صوفیه از آغاز تا زمان اوست و همین نسخه ماست. با عنوان «ای عزیز» در چند بند و سلسله اولیا را در یک بندی از خودش محمد بن محمد مخصوص به خواجه اسحق به سید علی همدانی به محمود مردقانی و علاءالدوله سمنانی به عبدالرحمن اسفراینی به احمد جوزقانی به نجم الدین کبری به عمار یاسر به ابوالنجيب سهروردی به احمد غزالی تا به امام رضا می رساند.

آغاز: بسمله. الحمدلله الذي نور بانوار تجليات ذاته وصفاته ... اما بعد بدان ای عزیز که مقصود از خلقت آدم معرفة الله است.

انجام: و نسبت ایشان بجناب سالار انبیاء محمد مصطفی صلی اللَّهُ -

عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ وَ صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلَامُهُ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ مِنَ الْآنَ الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ.

چاپ: لاهور، در 2 جلد، بی تا، 384+222 ص؛ به تصحیح محمد تقی دانش پژوه، جشن نامه هانری کربن، تهران، 1356، 1-62.

[الذريعة 1228/9؛ بهارستان 208؛ رجال القاين ص 6؛ مجالس المومنین، طرايق الحقیق 485/1 و 522 و 71/3؛ ریحانة الادب 243/3؛ فهرستواره منزوی 2171/3؛ سلسلة الاولياء نوربخش قهستانی، محمد تقی دانش پژوه، در جشن نامه هانری کربن، زیر نظر سید حسین نصر، 1356 ش، ص 1-61؛دنا 175/6].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7902/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد فاضل روضه ای، تا: 1097ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 12 گ (125-136ر)، 12 سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 16 - 729].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17245/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: سید میر باقر حسینی، تا: 1281 ق؛ یادداشت هایی از علی حسینی تفرشی که نسخه را به میرزا داداش اهداء کرده در مورخ 1304 ق و یادداشت از ویرانعلی تفرشی و جعفر بن ... حسینی در تاریخ 22 ربیع 1321؛ مهر: «عبده الراجی جعفر الحسینی 1276»، «کاظم ابن مرتضى الحسینی»، «مرتضی الحسینی»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10 ص (ص 112)، 14-16 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2

• 92].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9055

آغاز: ابوسهل الصعلكوك . ابْنُ سُلَيْمَانَ الصعلكوک صَحِبَ أَيْضاً المرتعش تُوُفِّيَ سَنَةِ تِسْعٍ وَ سِتِّينَ وَ ثلثمائة ؛ انجام: حاجی مُحَمَّدِ الْعَصَّارِ التبریزی ... وَ غَيْرِهَا أَشْعَارُ لَطِيفَةً تُوُفِّيَ فِي تبريز سَنَةٍ ثُلُثٍ أَوِ اثْنَيْنِ وَ تسعین وَ سسبعمائه وَ دُفِنَ بچرنداب.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی نیلی، جلد: گالینگور قهوه ای، 11گ، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 29/2 - 677].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3497/2

آغاز و انجام: برابر (تمام شد رساله سِلْسِلَةٍ الاولياء الصَّغِيرَةِ الْمُسَمَّاةَ بسلسلة الذَّهَبِ از مصنفات ... امیر سید محمد نور بخش قدس سره العزيز).

خط: نسخ، كا: حسین علی حیرت ذهبی خراباتی زنجانی، تا: جمادی الثانی 1315ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 10 ص (46-37)، 17 سطر (8×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 12 - 2505].

• سلسله اولياء صوفيه / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye owlīyā’-e sūfīya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10595/2

خط: نستعلیق، کا: محمد میانجان، تا: 1275ق؛ 9 گ (30ر - 38ر) [مختصر ف: - 115].

• سلسلة الترتيب = درخواست نامه = علم کلیات / فلسفه / فارسی

selselt-ot-tartīb = darxāst-nāme = "elm-e kollīyāt

خیام، عمر بن ابراهيم، - 517؟ قمری

(1124-) xayyām, ‘omar ebn-e ebrāhīm

به درخواست: فخرالملک بن مؤيد الملک وزیر سه فصل کوتاه است در شناخت کلیات و حقیقت وجود. این رساله با نظمی مختلف و نام هایی چند ذکر شده است. در آغاز آن بندی است که خیامی دانشمندان را در آن مانند غزالی در المنقذ به چهار گروه صوفی و فیلسوف و متکلم و باطنی بخش می کند (راهنمای کتاب س3 ش 2 ص 196) و این بند در چاپ 1315 این رساله نیامده است.

آغاز: چنین گوید ابوالفتح عمر بن ابراهيم الخيام که چون خدمت صاحب عادل فخرالملک بن مؤيد الملک میسر گشت و قربت و اختصاص داد بعالی مجلس خویش بهر وقت الفي یادگاری خویشتن در علم کلیات.

انجام: و مقصد مقصود همه روند گان راه حق باشد چنان که فرمود سَتَرَ اللَّهُ ظَاهَرَ الشَّرِيعَةِ عَنْكَ وَ کشف بَاطِنِ الْكُفْرِلَكَ. تَمَّ.

چاپ: استانبول، به کوشش و پیشگفتار عبدالباقی گولپینکارلی، 1332 ش؛ تهران، 1338 ش، به کوشش محمد عباسی، در کلیات آثار پارسی حکیم عمر خیام، صص 395-400 چاپ شده است.

[دنا 175/6 (9 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 168/6].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2412/18

آغاز: بسمله، چنین گوید ابوالفتح عمر بن ابراهيم الخیامی که چون مرا سعادت خدمت عادل فخر الملک؛ انجام: و سيد عليه السَّلَامُ بدین اشارت کرده است و گفته الَّا أَنْ لِرَبِّكُمْ فِي ایام دَهْرٍ کم نَفَحَاتِ الافتعرضوا.

خط: نسخ، كا: محمد بن على الدامغاني الجابر می المولد، تا 659 ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج، تریاکی، 16ص ( 387-372 )، 19 سطر (6×15/5)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 5- 552].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2449/3

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7 و 8 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 10 ص (41-50)، 16 سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 9 - 1171].

3. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 308/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر (7×14/5)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: - 210].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1163/5- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 575].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2464/9

رِسَالَةُ فِي اللكليات للخيام وَضَعَهَا للملک فَخَرَّ الملک بْنِ مُؤَيَّدُ الملک، همان دیباچه سلسلة الترتيب است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 2 ص (556-557)، سطور چلیپایی (17/5×33)، اندازه: 18/5×34 سم [ف: 9 - 1202].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2043/6

آغاز: برابر؛ انجام: و سید کائنات بدین اشاره کرده و گفته است ان لربكم في ايام أمركم نفحات ألا فتعرضوا لها.

خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد رضی بن محمد کریم استهاردی، تا: 1271 ق؛ جلد: تیماج سبز، 4 گ (87-90ر)، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6 - 53].

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3059/20- ف

بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 51].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 640/12

آغاز: چنین گوید ابوالفتح عمر بن ابراهيم الخيام که چون مرا سعادت خدمت صاحب عادل فخر الملک میسر کشت و قربت و اختصاص داد بعالی مجلس خویش و این بزرگوار بهر وقت از من یادگاری خواستی در علم کلیات پس این جزو بر مثال رسالتی از بهر درخواست او املا کرده شد تا اهل علم و حکمت انصاف بدهند که این مختصر مفید تر از مجلدات است ایزد تعالی مقصود حاصل گرداند فصل اول بدانک هرچه موجود است بجز ذات باریتعالی یک جنس است و آن جوهرست و جوهر بر دو قسمست جسمست و بسيط و لفظها که بازای معنی کلیات است اول لفظ جوهرست و چون آن را بدو قسم کردانی لفظی جسم است و لفظی بسیط و موجودات کلی را بیش ازین دو نام نیست از آن جهت که جز ذات باری تعالی موجود همین است و کلیات نوعی قسمت پذیر است و نوعی دیگر قسمت پذیر نیست آنچه قسمت پذیر ست جسم است و آنچه قسمت ناپذیر نیست بسیط است و قسمت پذیر و قسمت ناپذیر بر تفاوت اند بر تبت.

بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، (333-338)، 17 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 2 - 406].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 236/3

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 4 ص (84-81)، 29 سطر (15×23)، اندازه: 23×30 سم [سنا: ف: 1- 117].

• سلسله تصوف و ارشاد / عرفان و تصوف / فارسی

selsela-ye tasavvof va eršād

ذهبی، محمد حسین، ق 13 قمری

zahabī, mohammad hoseyn (-19c)

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1697/4

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238 ق [ف: 5 - 338].

• سلسله تلقین ذکر / عرفان و تصوف / فارسی

selsela-ye talqīn-e zekr

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 37316- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 1838؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ 1 گ (141ر وپ) [فيلمها ف: 1- 461].

سلسله چشتیه > شرح حال چشتیه.

• سلسله چشتیه نظامیه / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye čaštīye-ye nezāmīye

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28468

آغاز: بسمله. حمدله . فَهَذِهِ سلسلتي مِنْ مَشَايِخِي فِي الطرايقة الجشتية رِضْوَانُ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْهِمْ اجمعین؛ انجام: الله تعالی از ذات با برکات ایشان ترقی سلسله چشتیه کند و ایشان را به مرتبه غوثیت رساند.

خط: نستعلیق، كا: ابوعلى حسن محمد، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن دار چینی، 16 گ، 15 سطر، اندازه: 12/8×21 سم [اهدائی رهبر: 5 - 90].

سلسله چنگیزیه > تاریخ حکومت تاتارها در قریم.

سلسله چنگیزیه قریم > تاریخ مختصر سلاطین قریم.

• سلسلة الخواجگان في آداب عبودية الأعيان / عرفان و تصوف / عربی

silsilat-ul xājigān fī ādāb-i 'ubūdīyat-il a'yān

کوسج، درویش احمد، - 1195 قمری

(1781-) kawsaj, darvīš ahmad

در آداب سلوک سلسله نقشبندی؛ شامل شش «باب» و یک «خاتمه»: باب 1. کیفیت ذکر قلبی؛ 2. تعريف مراقبت؛ 3. اتباع سنت؛ 4. تزکیه نفس؛ 5. فایده صحبت مشایخ؛ 6. محبت مرید؛ خاتمه در شرح کلمات قدسیه. او این رساله را برای شیخ الاسلام ولی الدین نگاشته است.

آغاز: بسملة، الحمدلله الَّذِي شَرْحِ بالأذكار خَفَايَا لَطَائِفِ صُدُورِ الذاکرین وَ فَتَحَ بالطاعات جنایا دَوَائِرِ نُفُوسُ العابدین ... أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ وَ أَشْرَفُ الْأَحْوَالِ اتِّبَاعِ السُّنَّةُ فِي كُلِّ حَالٍ ... فَلَمَّا كَانَتِ الطَّرِيقَةِ النقشبندية كافلة عَلَى اتِّبَاعِ السُّنَّةِ وَ شَامِلَةُ عَلَى الْفَضَائِلِ الْجُمَّةِ أَرَدْتَ السلوك فِيهَا مِنْ بَيْنِ طُرُقِ الصُّوفِيَّةِ وَ تلقيتها بِعُمُومِ النِّسْبَةِ وَ خصوصها عَنْ حَضَرَتِ سیدى الأستاد صَاحِبُ الْفَيْضِ وَ الإمداد الشَّيْخُ مُحَمَّدُ بْنُ الشَّيْخِ مُرَادٍ قَدَّسَ اللَّهُ أسرارهما وَ هُوَ تَلَقَّاهَا مِنْ وَالِدِهِ الشَّيْخُ الْأَعْظَمُ ... عَنِ الشَّيْخِ الْمَعْرُوفِ الْكَرْخِيِّ وَ هُوَ عَنِ الْإِمَامُ عَلَى الرِّضَا ... وَ هُوَ تَلَقَّاهَا عَنْ -

إِمَامُ الْمُتَّقِينَ وَ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ ... ثُمَّ لَمَا كَانَتِ الطَّرِيقَةِ النقشبدية عِبَارَةُ عَنْ هَذِهِ الْأَرْكَانِ ... وَ رتبتها عَلَى سِتَّةِ أَبْوَابٍ وَ خَاتِمَةَ الْبَابِ الْأَوَّلِ ... وَ سُمِّيَتْ هَذِهِ الرِّسَالَةِ ... وَ جَعَلْتَهَا هَدِيَّةُ لحضرة مفخر الْعِزِّ وَ الْإِجْلَالِ وَ مُقِرُّ السُّعْدِ وَ الْإِقْبَالِ وَ مَلَاذٍ أَرْبَابِ الْعُلُومِ ... أَعْنِي شَيْخُ الْإِسْلَامِ وَ الْمُسْلِمِينَ وَلَّى الْحَقِّ وَ الدِّينِ، أَعَزَّهُ اللَّهُ بِالْعِزِّ الرصين ... الْبَابُ الْأَوَّلِ فِي فصلان ... .

انجام: فَإِذَا انْقَطَعْتُ عَنْ تعلقات الْأَبْدَانِ رَجَعَتْ إِلَى صِفَاتِهَا الْأَصْلِيَّةِ وَ لَا تَزَالُ بَعْدَ ذَلِكَ عَنِ تِلْكَ الصِّفَةَ قَالَ الشَّيْخُ أبوحفص قَدَّسَ اللَّهُ سِرَّهُ حرست قلبی عِشْرِينَ لَيْلَةً ثُمَّ حرسني قَلْبِي عِشْرِينَ سَنَةً، ثُمَّ وَرَدَتْ حَالَةٍ فَصِرْنَا فِيهَا محروسین ... الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

[دنا 175/6]

1. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10527/4

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست مجلس (40/2 ص 336) تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا با روکش اسلیمی، 36 گ (81پ -116پ)، اندازه: 17×21 سم [ف: 33/1 -77].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/6

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، محشی به عربی و ترکی با لهجه عثمانی با نشان های «22، نجم الدين»؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 15 گ (19پ -33پ)، 27 سطر (10/5×17/5)، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 40/2- 336].

3. مشهد: الهيات، شماره نسخه: 448/2

آغاز و انجام: برابر.

نام مؤلف به استناد فهرست مجلس (40/2 ص 336) تعيين شد؛ خط: نسخ، كان على محمد بن حاجی ملاعبدالجواد خطيب حضرت رضا، تا: 1307 ق؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 39 گ، 15 سطر (7×11/8)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1- 363].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 448/2

همان نسخه بالا [نشریه: 5 – 62].

4. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3503/1

آغاز: برابر انجام: عِنْدَ ذَلِكَ وَ يَرْقَعُ اصبیعیه (در باب سوم و نانوشته مانده).

نام مؤلف به استناد فهرست مجلس (40/2 ص 336) تعیین شد؛ کا: سلطان يوسف پور منوچهر پورفتحعلیشاه، تا: 1307 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 42 ص (1-42)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 14×23 سم [ف: 12 - 2512].

5. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 8916/1- 59/136

آغاز: برابر.

نام مؤلف به استناد فهرست مجلس (40/2 ص 336) تعيين شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 21 گ (1-21)، 21- 23 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 2316].

• سلسله خواجگان نقشبند = سلسله مشایخ نقشبند / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye xājegān-e naqšband = selsele-ye mašāyex-e naqšband

خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدین، - 949 قمری

(1543-) xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn

رساله ای است در بیان سلسله مشایخ نقشبندیه در دو بخش: 1. در ذکر پیامبران تا پیامبر اسلام، ابوبکر، سلمان، امام جعفر صادق، بایزید بسطامی، ابوالحسن خرقانی و دیگران تا قاضی بن بهاء الدين سمرقندی (-923 ق)؛ 2. در پند و سیر و سلوک و سخنان پیران طریقت و بنا به خواهش جانی بیگ سلطان نگاشته شده است.

آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان من صلصال کالفخار ... اما بعد سبب تألیف این نسخه آن بود که حضرت سلطان ... در مجلسی از سالک طریقت و شاهباز بلند پرواز حقیقت ... .

انجام: میفکن کار من ای دوست بآخر *** بکن کارم رحيما تم بالخير.

[دنا 176/6 ؛ دانشنامه ادب فارسی آسیای مرکزی 55/1؛ مشترک پاکستان 1324/3 «بيان سلسله» (5 نسخه) همانجا 1211٫3 «آداب السالكين» او؛ دوشنبه 306/3 (2 نسخه)؛ ازبکستان، تاشکند 527/6].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10560/9

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق هندی، كا: بابا گلکار، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، 8 گ (90-97ر)، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 33/1- 99].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12537/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 6 گ (30-25)، 17 سطر، اندازه: 9×18/5 سم [ف: 31 - 590].

3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 267/16- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

اصل نسخه: گنج بخش، ش 1401 (گنج 668/2)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1280 ق؛ 12 گ (157-167) [عکسی ف: 2 - 44].

• سلسله ذکر خداوندگار قدس الله سره العزیز / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye zekr-e xodāvndegār qaddas-al-lāh serr-a-h-ol aziz

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3464/5- عکس

نسخه اصل: توبینگن 3784 .Oct بی کا، بی تا، 1 گ (165ر) [فیلمها ف: 3 - 224].

سلسلة الذهب > سلسلة الاوليا.

• سلسلة الذهب / حديث / عربی

silsilat-ud dahab

علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم، 153 - 203 قمری

(819 - 771) alī ebn-e mūsā, emām-e haštom

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4275/43

آغاز: بسمله. فِي عُيُونِ أَخْبَارِ الرِّضَا (علیه السَّلَامُ) فِي بَابِ السَّادِسُ وَ الثَّلَاثُونَ؛ انجام: الَىَّ يَوْمِنَا هَذَا. اللَّهُمَّ اغْفِرْ كَاتِبَهُ ... . حدیث با زنجیره آن؛ خط: نستعلیق، کا: گویا محمد سعید بن محمد تقی خاتون آبادی، تا: 1081ق؛ 1 گ (189ر - 189پ متن) [ف: 7- 330].

• سلسلة الذهب / شعر / فارسی

selselat-oz zahab

جامی، عبد الرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری

(1493 - 1415) jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad

تاریخ تأليف: اول ذیقعده 876 ق.

ششمین مثنوی از «هفت اورنگ» جامی است که به وزن «هفت پیکر» سروده شده و در آن مطالب عرفانی و تربیتی به شیوه حکایت و تمثيل آمده است. این مثنوی در سه دفتر نظم شده: دفتر 1. در عرفان و اخلاق و کلام و در پایان بخشی به نام «اعتقاد نامه» دارد که به نام پسر استاد خود، یعنی پسر خواجه عبیدالله احرار، سروده، تاریخ سرودن اول ذیقعده 876 ق است. آغاز: «لِلَّهِ الْحَمْدُ قَبْلَ كُلُّ كَلَامٍ *** بصفات الْجَلَالِ وَ الاكرام»، انجام: «ور بماند جواد عمر از سیر *** خَتَمَ اللَّهُ لِي بِمَا هُوَ خَيْرُ»؛ دفتر 2. در عشق روحانی به سال 890 سروده شده، آغاز: «بشنو ای

گوش برفسانه عشق *** از صرير قلم ترانه عشق»، انجام: «هم بدین حرف این خجسته کلام *** ختم شد و السلام و الاكرام» با دفتر 3. وی این دفتر را به نام پادشاه عثمانی بایزید دوم (ش 886 تا 918ق) در آئین کشورداری، در پانصد بيت سرود، برخی نام این مثنوی را از روی شعر زیر «تحفه شاهی» نهاده اند: «لیک از آنجا که تحفه شاهست *** یاد کرد کمين هوا خواهست»، آغاز: حمد ایزد نه کار تست ای دل *** هرچه کار تو بار تست ای دل»، انجام: «بر همین نکته ختم شد مقصود *** لِلَّهِ الْحَمْدَ وَ الْعُلَى وَ الْجُودِ».

آغاز: لله الحمد قبل كل كلام *** بصفات الجلال و الاكرام.

انجام: بر همین نکته ختم شد مقصود *** لِلَّهِ الْحَمْدَ وَ الْعُلَى وَ الْجُودِ.

چاپ: مشار فارسی، ج3، صص 3054-3055؛ لاهور، سنگی، 1345 ق/1927م، وزیری بزرگ، 435؛ هند، مطبع حیدری، 1289 ق، 466 ص (در هامش)؛ کانپور، سنگی، 1874م، وزیری، 467 ص.

[دنا 176/6 - 181 (158 نسخه)؛ نسخه های منزوی 2914/4 - 2920 و 325/2؛ الذريعة 188/9 و 216/12 و 210/29؛ کشف الظنون 996/2؛ مشترک پاکستان 528/7؛ مكتبة امير المؤمنین 415/2 و 416/2].

1. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 1062/1- ف

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 21 ذیحجه 890 ق؛ 31 سطر [فیلمها ف: 1- 163].

2. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 23 حکمت

عکس نسخه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذی حجه 884 ق؛ 79 گ [ف: 2- 24].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11878/6

نیمه آخر این مثنوی موجود نیست؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 886ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج حنایی مذهب، 55 گ (217 271)، 19 سطر به صورت ستونی و 4 فرد (12/5×16/5)، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 30 - 151].

. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 187/1- فيروز

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 197ق، جان تربت جام [ف: 21 - 340].

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9827/1

دارای دو دفتر از آن که نخستین آن در روز آدینه 1 ذیحجه 876 سروده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 14 سطر (7/5×12)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 17-491].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10513

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ دارای یک سرلوح مذهب مرصع کتیبه دار، مجدول؛ جلد: میشن، 119 گ، 19 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 9 - 185].

7. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 314/28

دفتر اول؛ خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902 ق؛ کاغذ: بخارایی شکری، جلد: مقوای روکش تیماج مذهب، اندازه: 26×36 سم [ف: 3 - 249].

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 314/30

دفتر دوم؛ خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902 ق [ف: 3- 249].

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 314/31

دفتر سوم؛ خط: نستعلیق، كا: ظهوری، تا: 902 ق [ف: 3- 249].

8. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8253/8 تا 8253/10

دفتر اول تا سوم؛ خط: نسخ، كا: محمد بن حسن معرف هروی، تا شوال 909 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 27 سطر (2/5×15)، اندازه: -

23/5×33/5 سم [ف: 17 - 90].

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5024/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: احمد بن محمد بن احمد الكاتب، تا: 14 ذیقعده 921 ق؛ واقف: نائینی؛ کاغذ: شکری، جلد: چرمی، 15 سطر در متن و 10 سطر در هامش (1377)، اندازه: 13×20/7 سم [ف: 7- 890].

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 452/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 رجب 128 ق؛ در دیوان کاغذ: سفید، 207 ص (454-660)، 14 سطر، اندازه: 10×16 سم [سنا: ف: 1-264].

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1097

خط: نستعلیق خوب، کا: محمد حسن، تا: 130 ق، جان هرات؛ با سرلوحی زیبا، مجدول، ابیاتی از ملا احمد نراقی صفائی تخلص و بابا طاهر عریان و غیر ایشان؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 85 گ، 38 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 3 - 345].

12. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1480

نسخه تا نیمه دفتر سوم است؛ خط: نستعلیق، كا: قوام لاری، تا: ربيع الأول 943 ق؛ مجدول، با سرلوح زیبا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج عنابی، 145 گ، 12 سطر (12/5×7)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 8 - 131].

13. همدان؛ اعتماد الدوله؛ شماره نسخه: 103

کا: میر خرد، تا: اواخر رمضان 144ق؛ افتادگی: آغاز، مجدول [نشریه: 5 - 343].

14. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2543/1

آغاز: برابر؛ انجام: ور بماند چو عمر او سپری *** ختم الله لي بما هولی.

دفتر اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 145ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 108 گ (3-110)، 19 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8- 242].

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2543/2

آغاز: بشنو ای گوش پر فسانه عشق *** از صرير قلم ترانه عشق؛ انجام: هم برین حرف این خجسته کلام *** ختم شد وَ السَّلامُ وَ الاكرام.

دفتر دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 945 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 46 گ (111-156)، 19 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8 - 242].

16. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2543/3

آغاز: حمد ایزد ز کار تست ای دل *** هرچه کار تو بارتست ای دل؛ انجام: برابر.

دفتر سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 945 ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 32 گ (157-188)، 19 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8- 243].

17. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3136/1

هر سه دفتر آن؛ خط: نستعلیق، كا: علی بن حسام شاعر، تا: 947 ق؛ مجدول، با سه سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 19

سطر (11×17)، اندازه: 17×23 سم [ف: 11 - 2087].

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9700

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: دهه دوم ذیحجه 954 ق؛ مجدول دارای سرلوح دقیق، جلد: تیماج قرمز، 246 گ، 14 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 25 - 64].

19. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1933/1 و 1933/2

جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق خفی، کا: محمود بن فقيه احمد الكاتب، تا: 955 ق؛ مجدول، با سرفصل منقش و مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش تیماج عنابی مذهب، 19 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 3- 225].

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13915/1

خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن سلطان محمد، تا: 955ق [ف: 37- 507].

21. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 5761

آغاز و انجام: برابر.

مشتمل بر سه دفتر؛ خط: نستعلیق خوش، كا: سلطان محمد کاتب، تا: 959 ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 252 ص، 15 سطر دو ستونی، اندازه: 12×21 سم [ف: 17 - 200].

22. تهران: مهدوی؛ شماره نسخه: 25

دفتر 1 و 2؛ خط: نستعلیق، کا: محمود کاتب، تا: 20 شعبان 960 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی [نشریه: 2 - 84].

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13818/3

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 963ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 90 گ (71پ - 160ر) [ف: 37 - 369].

24. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 317/3 تا 317/5

دفتر اول تا سوم؛ خط: نستعلیق، کا: جلال الدين محمود ابن فیروز بخت حسینی، تا: 963 ق؛ دو صفحه مذهب مرصع بسیار عالی مجدول، با سرلوح مذهب مرصع؛ مهر: «لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ عبدالوهاب الموسوی»، حسین بن هدایت الله، رضا حسینی، مشير السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روکش میشن گلی مذهب، 21-22 سطر، اندازه: 17×29/5 سم [ف: 3 - 216].

25. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 102/1

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 966 ق؛ 503 ص (1-503 حاشیه) [ف: 2- 325].

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4827

آغاز: بیتی گفته است، و این وزن بغایت لطیف و مطبوعست؛ انجام: برابر برگ اول و آخر از دفتر اول و برگ اول از دفتر دوم و یک برگ -

از میان دفتر سوم افتاده؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن شیخ على سبزواری، تا: 15 ذیقعده 966 ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ با سرلوح، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 69 گ، 25 سطر چهار ستونی (9/2×16)، اندازه: 16×9/2 سم [ف: 7 - 598].

27. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 475

آغاز: بشنو ای گوش بر فسانه عشق *** از سریر قلم ترانه عشق / قلم اینک چونی بلحن صرير *** قصه عشق می کند تقریر؛ انجام: برابر.

دفتر دوم و در باره مراتب سلوک و داستان های عرفانی است؛ خط: نستعلیق، کا: میر علی ابن میر محمد الكاتب رزهای، تا: 1 شعبان 969 ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب مرصع مزدوج بسیار عالی؛ کاغذ: ختایی نباتی، جلد: مقوای روکش تیماج مذهب، 144 ص، 12 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 3 - 233].

28. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 675

آغاز: بشنو ای گوش بر فسانه عشق *** از صرير قلم ترانه عشق / قلم اینک چونی بلحن ضرير *** قصه عشق می کند تقریر؛ انجام: برابر.

مثنوی سلسلة الذهب است که در آغاز و پایان نسخه اضافاتی دارد؛ خط: نستعلیق عالی، کا: شاه محمد مشهدی، تا: با تاریخ 971ق؛ مجدول، یک سرلوح مذهب مرصع عالی؛ تملك: عبدالرحیم خان بن بیرام خان خانان در 971ق، بعدها به کتابخانه سلاطين گورکانی هندوستان منتقل شده و امهار و یادداشت های متعددی از کتابداران سلاطین هند به سنوات مختلف از جمله محمد حسین، اعتماد خان جهانگیر شاهی 1032، عبدالرشید، مرید خان، محمد علی خان، عارف خان، صادق خان شاه جهانی 1067، محمد خان، سید علی عالم گیر پادشاهی، قائم بن عبدالحق شیرازی 971 و غیره دارد؛ مهر ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روغنی منقش، مذهب، 120 ص، 14 سطر، اندازه: 13/8×23 سم [ف: 3 - 227].

29. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 671

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: بابا شاه اصفهانی، تا: 977 ق؛ مجدول، حواشی تشعیر سازی و مذهب ممتاز، 14 مجلس مینیاتور ممتاز؛ تملك: میرزا مهدیخان نادری با مهر «مَنْ هَدَيْتَ المهدی 1152»؛ کاغذ: متن سمرقندی، جلد: مقوای روغنی مذهب، 498 ص، 14 سطر، اندازه: 15/5×24/5 سم [ف: 3 - 223].

30. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15948/1

خط: نستعلیق، کا: صفی الدین فخرالدین حاجی شمسی جهرمی، تا: شوال 977 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه ترمه 19 سطر چهار ستونی، اندازه: 18/5×27/6 سم [ف: 17 - 533].

31. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1948

آغاز: بشنو ای گوش بر فسانه عشق *** از صرير قلم ترانه عشق / قلم اینک چونی به لوح صرير *** قصه عشق می کند تحرير / عشق مفتاح مخزن جود است *** هرچه بینی به عشق موجود است؛ انجام: برابر.

دفتر دوم؛ كا: على بن شاہ میر الحسنی، تا: پنج شنبه 12 صفر 981 ق؛ با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول؛ مهر: «عبده الراجي اسرحای» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23 گ، 19 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف مخ: 3 - 1110].

32. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5993/1

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: صفر 982ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: ختایی صورتی، جلد: میشن قرمز، 21 سطر چهارستونی [ف: 9 - 119].

33. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 9185/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 جمادی الثانی 984ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (12×21)، اندازه: 20×32 سم [ف: 17 - 315].

34. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1059/1

جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، كان شجاع بن حسين بن عبداللطيف، تا: 985 ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج سیاه مذهب، 48 گ (2-49)، 19 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 3 - 77].

35. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2549

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 985ق؛ مجدول؛ تملک: محمد بن كاظم بروجردی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 512 ص، 14 سطر (6×13/5)، اندازه: 11×19 سم [ف: 8- 254].

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 405

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 986 ق؛ دارای سه سرلوح کوچک نوساز؛ 186 گ، 18 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف: 2 - 237].

37. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 156

کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 988 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 195 گ، 15 سطر (6×11)، اندازه: 11×17 سم [ف: 5- 114].

38. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8065

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 988 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 176 گ، 11 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 21 - 68].

39. تهران: مفتاح، شماره نسخه:677

خط: نستعلیق، کا: محمد بن مراد، تا: 21 جمادی الاول 989 ق؛ مجدول، قطع: بغلی [نشریه: 7- 179].

40. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 18366

بی کا، تا: 990ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ -

173 ص، اندازه: 16/5×23/1 سم [رایانه].

41. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9379

آغاز: بسمله. حَمْداً لِرَبِّ جلیل مِنْ عَبْدٍ ذلیل وَ سَلاماً عَلى حَبِيبٍ فایق مَنْ مَحَقَ صَادِقُ وَ عَلَى آلِهِ الْمُهْتَدِينَ؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ربيع الثانی 990 ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب، رکابه دار؛ تملک: محمد شاهی؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرائی؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 212 گ، 15 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 30 - 100].

42. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17860

كا: محمد بن مراد، تا: 998ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 107 گ، اندازه: 11/1×18/4 سم [رایانه].

43. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6965- 35/145

آغاز: برابر؛ انجام: گر مدد کار می شود توفيق *** که کنم درس عشق را تحقیق / بهر آن دفتری زنو سازم *** داستان دگر بپردازم / وربماند جواد عمر از سیر *** خَتَمَ اللَّهُ لِي بِهَا هُوَ خَيْرُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 999 ق؛ مجدول مذهب، دارای سرلوح مزدوج مرصع؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 188 گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4 - 2314].

44. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26347

آغاز: کتاب سِلْسِلَةِ الذَّهَبِ حَمْداً لِرَبِّ جلیل مِنْ عَبْدٍ ذلیل؛ انجام برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ضربی [رایانه].

45. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11311

آغاز و انجام: برابر.

دو دفتر از کتاب را در بر دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ سرلوح زیبا، مجدول؛ جلد: تیماج سیاه، 210 گ، 15 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 33/2 - 76].

46. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15587

آغاز: در بیان آن که حضرت خواجه بزرگ قَدَّسَ اللَّهُ تعالی سِرِّهِ می فرموده اند که بناء کار را بر نفس می باید کرد چنان که اشتغال به وظیفه و زمان حال از تذكر ماضی و تفکر در مستقبل را مشغول گرداند؛ انجام: که نه جمعی فرشته را به مثل *** باشد اندر وجود آن مدخل / از ملایک چهار مشهورند *** که باسماء خویش مشهورند ... .

دفتر نخست سلسلة الذهب می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 118 گ، 15 سطر (6/5×10/5)، اندازه:13× 18 سم [ف: 39 - 539].

47. تهران: مفتاح، شماره نسخه: 808

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ با دو سرلوح، مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 179].

48. تهران: مفتاح؛ شماره نسخه: 878

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 179].

49. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1057

خط: نستعلیق راسته و چلیپا، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با یک پیشانی، جلد: روغنی با گل و بوته [نشریه: 7- 179].

50. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 630

دفتر سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، قطع: ربعی [نشریه: 7- 179].

51. تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 547].

52. تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 48

آغاز: آغاز دفتر سوم: حمد ایزد نه کار تست ای دل *** هرچه کار تو بار تست ای دل ؛ آغاز دفتر دوم: بشنو ای گوش بر فسانه عشق *** از صرير قلم ترانه عشق؛ انجام پایان دفتر سوم: صبح رویش زوالضحی فضح *** منشرح صدرش از لم نشرح؛ پایان دفتر دوم: [لا يُقِرَّا ...] قال خموش *** [لا يُقِرَّا ...] حال [لا يُقِرَّا ...].

دفتر دوم و سوم در این نسخه اول دفتر ثالث سلسلة الذهب می آید و آن از آغاز نسخه تا صفحه 93 است و بعد دفتر ثانی سلسلة الذهب در پی آن تا پایان نسخه می آید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: گالینگور، 294 ص، 15 سطر (6/5×14)، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: - 87].

53. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 7776

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 196 گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 14×22 سم [ف: 16 - 695].

54. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7985

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 184 گ، 15 سطر (7×17)، اندازه: 12/5×25 سم [ف:16-757].

55. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5997/13

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 27 سطر [ف: 3 - 635].

56. قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 11248

آغاز: ... زانکه هست از تمامی اشیاء *** آدمی کل ما بقی اجزاء؛ انجام: بعد از آن آمدی فرو از بام *** هم چنان بیقرار و بی آرام.

خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: کاغذی با مقوا، 133 گ، 10 سطر (8×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 28 - 357].

57. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5997

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 تا اوایل قرن 11؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 375 ص، 11 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 17 - 383].

58. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 46

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: -

معین نظام در 1303؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 266 گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 13×22 سم [سنا: ف: 1 - 25].

59. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 846

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سه سرلوح؛ مهر: «وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظِ»، «محمد صفی»، «هُوَ الْعَلِيُّ الاكبر»؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قرمز، 226 گ، 14 سطر (5×11)، اندازه: 13×21 سم [سنا: ف: 2 - 74].

60. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 438

سه دفتر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن احمد حسینی ابیوردی، تا: رمضان 900 ق؛ مجدول، با دو پیشانی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 230 گ، 15 سطر (6×11)، اندازه: 13×21 سم [سنا:ف: 1-258].

61. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 327

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 10 با دو سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 187 گ، 19 سطر (12/5×22)، اندازه: 14×55 سم [ف: 1- 138].

62. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1098

آغاز: کانچه خوانند مشرکانش خدا *** گرچه باشد ز فرط جهل و عما.

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز کاغذ: خان بالغ، جلد: میشن، 272 گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 3 - 346].

63. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 315/5 تا 315/7

دفتر اول تا سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ دو صفحه مذهب، مجدول، با سرلوح مذهب مرصع عالی؛ با شرحی به این مضمون که به موجب دستور فتحعلیشاه قاجار میرزا محمد شفیع صدر اعظم مربی و معلم شاهزاده محمود میرزا کتاب حاضر را به جهت شاهزاده مزبور در تاریخ ذیحجه 1230 ضبط نموده با مهر محمود میرزا ... «چون طالع خسروی است مسعود *** محمود آمد صفات محمود 1217»؛ مهر: مشيرالسلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: بخارایی شکری، جلد: مقوای روکش میشن تریاکی، مذهب، 25 و 27 سطر، اندازه: 25×35/5 سم [ف: 3- 240].

64. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 313٫15 تا 313/17

دفتر اول تا سوم؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه خواوند بن میرک، تا: قرن 10؛ با یک شمسه مذهب مرصع ممتاز، دو صفحه مذهب مرصع، مجدول، دارای سرلوح مذهب مرصع؛ مهر ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بخارایی نباتی، جلد: مقوای روکش تیماج زیتونی مذهب، اندازه: 35×43 سم [ف: 3-235].

65. تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 7971

بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 220 گ، 15 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 16- 752].

66. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4828

آغاز: حمد ایزد نه کارتست ایدل *** هرچه کار تو بار تست ایدل؛ انجام: برابر.

دفتر سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سر لوح، مجدول؛ واقف: حاج قائم مقام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ارغوانی، 54 گ، 13 سطر ( 7×12/7)، اندازه: 13×18/2 سم [ف: 7- 599].

67. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 5620

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح زرین، مجدول، با تاریخ دست خورده 895 پس از شش بیت از خود نویسنده نسخه؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 15 سطر، اندازه: 11/6×16/8 سم [ف: 3 - 471].

68. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 354/1

خط: نستعلیق چهارستونی، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: محمد باقر؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مشکی سوخت روغنی، 188 گ، 22 سطر (14×22)، اندازه: 21×33 سم [ف: 5 - 114].

69. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 402/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی مذهب، 52 گ (1-52)، 23 سطر (12×28)، اندازه: 17×24 سم [ف: 5 - 115].

70. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 657

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ یادداشتی از کریم به سال 1326 در اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 210 گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 2 - 508].

71. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5059/3

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا گلپایگانی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: رویه میشن سیاه، 18 گ (42پ59ر)، 28 سطر، اندازه:18/2×29/8 سم [ف: 3 - 633].

72. تبریز؛ محقق (آقاي)؛ شماره نسخه: 5

بی کا، تا: قرن 10 و 11 [نشریه: 4- 329].

73. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8261

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح دو مجلس؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی مذهب، 93 گ، 16 سطر (15x7/5)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 17 - 93].

74. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 2742/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: ابو تراب منعم الدین اوحدی، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: روغنی مذهب، 240 ص (1-240)، 15 سطر (7/5×14/7)، اندازه: 15×23 سم [ف: 6 - 351].

75. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14764

آغاز: باد و دعای ابقاهم دام مرغ اجابت شکار ایشان: بعد حمد حق و درود نبی *** نیست پوشیده بر زکی و غبى / چون زمانه سواد شعر ربود *** خود بکو از سواد شعر چه سود / شعر لهوست بکسل از وی خو *** ليت شعري الى متى تلهو.

خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: احتمالا قرن 11، افتادگی: آغاز؛ -

مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 172 گ، 15 سطر، اندازه: 14/7×23/5 سم [ف: 41 - 202].

76. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 112

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 106، 16 سطر، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: - 60].

77. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 10426/1

آغاز و انجام: برابر.

شامل بخشی از دیباچه سلسلة الذهب است که آغاز آن افتاده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 123 ص (3-125ر)، 17 سطر (11×15/5)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 19 - 575].

78. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2399

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قسمت اصلی محتملا قرن 11 و قسمت جدید نویس 1264 ق؛ کاغذ: بخارایی و فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 22 سطر (7×16/5)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 5- 515].

79. قم: دار الحديث؛ شماره نسخه: 236

آغاز: جرم و عصیان به سوی خویش افکن *** سر شرمندگی به پیش افكن / معذرت پیشه گیر و استغفار *** عجز و فقر و شکستگی پیش ار؛ انجام: خوابت از هشتصد و نهصد بگذشت *** قد بر افراز که از حد بگذشت / دست از برد يمان بیرون آر *** کف ز جلباب کفن بیرون آر.

خط: نستعلیق، کا: شمس الدین محمد ری شهری معروف به خطیب، تا: سلخ جمادی الثانی 1008 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوای، 147گ، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 235].

80. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 29119

آغاز: کتاب سلسلة الذهب حمد الرب جلیل من عبده ذلیل و سلام على حبيب فايق من محب صادق؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: سمرقندی، میرزا محمد، تا: 1008 ق، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش مخمل [رایانه].

81. قم؛ حافظیان، ابوالفضل؛ شماره نسخه: 27/1

آغاز: در بقای تو فنا می خواهد *** از فنای تو بقا می خواهد. عقد هفتم در شرح تصوف که جستن از دست تصر فست ورستن از قید تكليف: ای بصوفی گری آوازه بلند *** کرده زین شغل بآوازه پسند؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: شمس بن محمد ریشهری مشهور به خطیب، تا: سلخ جمادی الثانی 1008 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور سبز، 211 گ، 15 سطر (اپ-211ر)، اندازه: 15×22 سم [ف مخ].

82. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16243

آغاز: رود این حرف در همه آنست *** بر نفس های جمله حيوانست اگر ازو غایبند اگر حاضر *** همه او را بدین نفس ذاکر؛ انجام: هست دیدار حق اجل نعم *** و به انتهى الكلام و تم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1012ق، جا: بلاد ثره؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: حاج محمد باقر تبریزی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 202 ص، 25 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 45- 107].

83. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 16822

بی کا، تا: 17 10ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 174 گ، اندازه: 16×23/8 سم [رایانه].

84. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5356

خط: نستعلیق، كا: عبدالله كاتب بخارایی، تا: 1020 ق؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: رویه میشن سیاه، 179 گ، 15 سطر، اندازه: 13/4×23/9 سم [ف: 3 - 471].

85. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2/10/1

خط: نستعلیق خوش، کا: میر محمد حیبیب بن حاج میر یعقوب کشمیری، تا: 15 رمضان 1023 ق؛ در هامش به طور چلیپا، مجدول مذهب؛ جلد:مقوا، 56 سطر (14×21/5)، اندازه: 22×35 سم [ف: 1 - 8].

86. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1229/2

آغاز: بود صد گفت و گو میان سپاه *** که سبب چیست در تفاوت شاه؛ انجام: و بماند جواد عمر از سیر *** خَتَمَ اللَّهُ لِي بِمَا هُوَ خير.

سلسلة الذهب که در دفتر است در اینجا دفتر اول آن از صفحه 149 تا 266 می آید البته صفحه اول آن یعنی صفحه 149 يک صفحه از سبحة الابرار است و از صفحه 150 سلسلة الذهب از اواسط شروع می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ربیع الاول 1026ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 117 ص (149 - 266)، 15 سطر (5×11)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 3 - 278].

87. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 318/4

مثنوی اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب مرصع مزدوج؛ مهر: عبد الوهاب الموسوی، مشير السلطنه، حسین بن هدایت الله، محمد رضا حسینی؛ کاغذ: اصفهانی نباتی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی مذهب، 20 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 3 - 213].

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 318/5

آغاز کتاب اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038ق [ف: 3 - 213].

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 318/6

کتاب دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038ق [ف: 3 - 213].

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 318/7

کتاب سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1038 ق [ف: 3 - 213].

88. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 973/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: جمادی الثانی 1056 ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی سیاه، 188 ص، 19 سطر (11×19/5)، اندازه: 19×31 سم [ف: 2 - 521].

89. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1855/1

خط: نستعلیق خوب، كا: شاهمراد بن نظر على كاتب، تا: جمادی -

الاول 1074 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 19×24 سم [ف: 5 - 274].

90. تهران: نوربخش، شماره نسخه: 403/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1085 ق؛ با سرلوح؛ کاغذ: ایرانی، 157 ص (3 - 159)، 18 سطر [ف: 2 - 113].

91. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27273

بی کا، تا: 1089 ق؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه].

92. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7785/15

حکایت عينيه و ریا از آن؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 22 شعبان 1099 ق؛ با سرلوج؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 12 سطر (15×20)، اندازه: 13×23 سم [ف: 16 – 698].

93. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 788/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ اهدایی: سید علی علائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 21 سطر (6×18)، اندازه: 13×25 سم [ف: 2 - 663].

94. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1/ 7339- 37/129

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور آبی، 11 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3 - 1768].

95. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 173

از آغاز دفتر ثانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام کاغذ: سفید، جلد: گالینگور، 168 گ، 18 سطر (8×15)، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 1- 85].

96. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1195

آغاز: برابر؛ انجام: هرکه آن زاغ می کند آوا *** آید آوای او بدین مأوا.

خط: نستعلیق بسیار خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج ماشی، 148 گ، 12 سطر (5/5×11)، اندازه: 12×20 سم [ف: 3 - 227].

97. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 16810

بی کا، تا: 1108 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 141 گ، اندازه: 13/5×24/2 سم [رایانه].

98. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13835/1

فقط یک برگ از این مثنوی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الاول 1112 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، اگ (راپ)، 16 سطر [ف: 37 - 390].

99. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1679

هر 3 دفتر، پر حاشیه؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 15 جمادی الثانی 1120 ق، کاغذ: هندی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 172 گ، 21 سطر، اندازه: 8/5×18 سم [ف: 3 - 174].

100. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 498- ف

نسخه اصل: عاشر افندی ش 159. دفتر یکم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الأول 1150 ق؛ 150 گ، 4 سطر [فیلمها ف: 1- 123].

101. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5219

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1150ق، کاغذ: فستقی، جلد: رویه ابری فرنگی، 203 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 471].

102. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 321/1 تا 321/3

انجام: ور نماند چو عمر او سپری *** ختم الله لي بما هولی.

دفتر اول تا سوم؛ خط: شکسته نستعلیق، كان محمد رضا، تا: 29 ربیع الاول 1187 ق، جان اصفهان؛ با یک سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب، مجدول؛ مهر: عبد الوهاب موسوی 1225، محمدرضا حسینی؛ کاغذ: ترمه شکری، جلد: مقوای روکش چرم ساغری مشکی مذهب، 21 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 3 - 220].

103. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 3/ 750

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1199ق و جمادی الثانی 1201 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2- 860].

104. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2/ 4039- 20/159

آغاز: معتمر نام مهتری ز عرب *** رفت تا روضه نبی یک شب / رو در آن قبله دعا آورد *** ادب بندگی به جا آورد؛ انجام: از این کز دل بدی با من شکی نیست *** که خوبان را زبان با دل یکی نیست / کنم چو شرح غم او سواد بر کاغذ *** سرشک من نگذارد مداد بر کاغذ.

از انجام ناتمام مانده است. داستان عنينه و ریا از سلسلة الذهب جامی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10 گ، 17 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 8- 4415].

105. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2115/2

آغاز: بشنو ای گوش بر فسانه عشق *** از صرير قلم ترانه عشق / قلم اینک چونی به لوح صریر *** قصه عشق می کند تقریر؛ انجام: می کند بنده راه شرح بیان *** می نهد مهر خواموشی بدهان / بس همان به که لب فروبندم *** پیش از این گفتگوی نپسندم.

شامل دفتر دوم، سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 85 گ، 14 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: 3 - 1110].

106. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13226

آغاز و انجام: برابر.

شامل دو دفتر از این مثنوی می باشد؛ خط: نستعلیق مغلوط، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: الوان، جلد: تیماج ماشی، 197 گ، 14-16 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 17 - 302].

107. کاشان، فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه: 86/1

خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد نبی سجستانی، تا: 1215 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 85].

108. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9425/1

جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد على خواجوئی، تا: حدود 1216 ق؛ 89 ص (1-89) [مختصر ف: - 453].

109. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9425/3

جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1216ق؛ 26 ص (126-151) [مختصر ف: - 453].

110. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9425/2

جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد على خواجوئی، تا: حدود 1216 ق؛ 35 ص (90-125) [مختصر ف: 454].

111. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1734

آغاز: برابر انجام: همه ملکی جهان حقیر بود *** زانکه آخر فناپذیر بود.

این نسخه به سه دفتر تقسیم و تحریر شده؛ خط: نستعلیق، کا: محی الدین نقش بندی، تا: 12 ربیع الاول 1226 ق؛ مجدول، با کمند کشی زرین، با سرلوح مذهب به سبک کار هند؛ مهر: «سليمان»، «یا محمد مدد»، مهر ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار «بر ملکت ناصری ولیعهد - بررایت نصر حق مظفر 1282»؛ کاغذ: ترمه هندی، جلد: مقوای روکش تیماج، مذهب، 450 ص، 15 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 3 - 231].

112. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4614/1

حاشیه آغاز: دو الف زو براستی دو گواه *** کرده روشن بسر وحدت راه؛ انجام: برابر.

مقدمه منثور با ده بیت از آغاز مثنوی را ندارد؛ خط: نستعلیق، كان شکر الله اردلانی سنندجی، تا: 1231 ق، برای میرزا معصوم طبیب اصفهانی؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سفید فرنگی، جلد: چرمی قهوه ای، ابعاد متن: 11/5×23، اندازه: 21/5×31/2 سم [ف: 7- 671].

113. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 669/1

خط: شکسته نستعلیق، كا: سید حسن حسینی، تا: شنبه 7 جمادی الاول 1231 ق؛ دارای سرلوح مرصع، مجدول مذهب؛ جلد: ساغری مطلا، 21 سطر چهار ستونی (11/5×20/5)، اندازه: 17/5×28 سم [ف: 1 - 603].

114. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2672/1

آغاز: معتمر نام مهتری زعرب *** رفت تا روضه نبی یکشب؛ انجام: جانشان غرق رحمتست آباد *** کس چه ایشان ازین جهان مرواد.

داستان عنينه و ریا از سلسلة الذهب جامی، 252 بیت؛ خط: نسخ کتابتی، بی کا، تا: 1239 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی بوم قهوه ای مذهب، 22 گ (1-22)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 8 - 434].

115. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1184

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1240 ق، جا: داراب (احتمالا)؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 78 گ، 16 سطر (9×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 3 - 218].

116. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11110/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد صادق خالدی، تا: 1241 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 9 - 364].

117. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه: 16413

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: جمادی الثانی 1243 ق، جا: الپور هند؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ در حاشیه چلیپایی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 145 گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×21/7سم [ف: 17 - 302].

118. مشهد؛ رجائی مغزی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره/2

بی کا، تا: 6 شوال 1244 ق [تراثنا: س 5ش 3 - 103].

119. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10577

آغاز: برابر؛ انجام: انجام دفتر سوم: همه مقبول مستجاب شده *** همه مقرون بفتح باب شده.

دفتر اول تا سوم؛ خط: نستعلیق، كا: محمد زکی، تا: 1246ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 169 گ، 20 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 33/1 - 110].

120. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2677/2

آغاز و انجام: برابر.

6860 بیت؛ خط: نستعلیق، كا: عبد الوهاب، تا: 1265 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 203 گ (55-257)، 17 سطر در متن 32 سطر در حاشیه (8×17)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 8- 444].

121. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 4884

خط: نستعلیق، كا: اسماعیل ذبیح العرفاء، تا: ربيع الأول 1285 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن زرد، 197 گ، 14 سطر، اندازه: 10/9×17/6 سم [ف: 3 - 471].

122. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8433

آغاز: برابر؛ انجام: گوش سر از سماع آن معزول *** گوش سر بر سماع آن مجبول.

دفتر اول و دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294 ق؛ واقف: محمد على صفوت تبریزی، مرداد 1332، کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 146 گ، 11 سطر در متن و 11 سطر در هامش (10/5× 19)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 7- 599].

123. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3027

خط: نستعلیق، كا: نورعلی شاہ بن حاجی ملا اسماعیل حکمی الهی سبزواری، تا: چهارشنبه 18 ذیقعده 1314 ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 281 گ، 10 سطر (8×13)، اندازه: 13×21 سم [ف: 10 - 1968].

124. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2735/5

آغاز: حق چو داد از پی اطیعوا الله *** باطیعو الرسول مارا راه؛ انجام: امر دین گویم اولی و اقدم *** زانکه دنیاست خوار و بی مقدار.

بخشی از سلسله الذهب؛ خط: نستعلیق، كان محمد عظیم خان منشی دربار هرات پسر محمد اسماعیل خان، تا: 1315 ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 80 ص (451- 530)، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم -

[ف: 9 - 75].

125. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26544

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1342ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن [رایانه].

126. مشهد: الهيات، شماره نسخه: 725

خط: نستعلیق، کا: شیخ علیرضا بن محمد على، تا: شعبان و رمضان 1346 ق؛ تملک: عبدالحمید مولوی؛ جلد: مقوا، 235 گ، 14 سطر (10/2×15)، اندازه: 17×21 سم [ف: 1- 149].

127. مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 251

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای سرلوح کار مکتب هرات، مجدول مذهب؛ تملک: کتابخانه شاهزاده ركن الدولة؛ مهر: «كاتب الخاقان»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج نیلی مذهب، 46 گ، 21 سطر (10/5×21)، اندازه:17/5×29/5 سم [ف: 1- 149].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 251

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 35].

128. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10486

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با یک سرلوح؛ اهداء نسخه از سوی شخصی به نام مصداقی به دوست خود محمد شهید نورائی در تاریخ 1334/12/11؛ مهر: کتابخانه خاندان فرمانفرمائیان (مستطیل)؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 230 گ، 15 سطر (9/5×14)، اندازه: 12×20 سم [ف: 19 - 663].

129. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10892/2

آغاز: معتمر نام مهتری ز عرب *** رفت تا روضه نبی یک شب رو در آن قبله دعا آورد *** ادب بندگی به جا آورد / ساخت بالین ز آستان نیاز *** گوش بنهاده بر نشیمن راز؛ انجام: ز اهل دل هر که آن رقم خواند *** حال آن کشتگان غم داند / جانشان غرق رحمت است آباد *** کس چه ایشان از این جهان در داد.

داستان کوتاه عاشقانه عنينه و ریا است. کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: مهدی یوسفی نجات، محمد حسین بن سید محمدباقر؛ یادداشت یادگاری اسدالله ولد میرزا عبدالحسین در 20 محرم 1335 ش و حسین بن حبيب الله سری و علی محمد بن میرزا عبدالوهاب خان؛ واقف: مهدی یوسفی نجات، مهر 1378؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 10 گ (114ر-123)، 14 سطر (8×15)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 20 - 469].

130. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2120

آغاز: معتمر نام مهتری زعرب *** رفت تا روضه نبی یکشب؛ انجام: رحمت حق نثار ایشان کرد *** جای ما در جوار ایشان کرد.

داستان عنينه و ریا از سلسلة الذهب جامی؛ خط: نستعلیق، کا: میر على كاتب، بی تا، مجدول؛ نسخه را میرزا آقا خان به پسرش داود بخشیده؛ تملك: اعتضاد السلطنه در 1296؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سبز، 23 گ، 11 سطر (5/5×10)، اندازه: 14×22 سم [ف: 5 - 602].

131. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26390

آغاز: ابتدای بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ؛ انجام: هرچند که در حساب هیچ است.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه].

132. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17958

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 210 گ، اندازه: 12/1×19/5 سم [رایانه].

133. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 17448

بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 17×24/5 سم [رایانه].

134. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20114

اشعار سلسلة الذهب، بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه].

135. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3623/5

آغاز و انجام: برابر.

حاوی هر سه دفتر ؛ خط نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 42 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 3 - 1407].

136. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3638/1

آغاز و انجام: برابر.

شامل هر سه دفتر؛ بی کا، بی تا [ف: 3- 1409].

137. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1473/1

خط: تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 5 - 2293].

138. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 258/1

آغاز: برابر.

سه دفتر؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین زیبا؛ جلد: تیماج قرمز، 21 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 1- 289].

139. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18897

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 226 گ، اندازه: 11/6×19/5 سم [رایانه].

140. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 22

آغاز: برابر؛ انجام: آخر ور بماند جواد عمر از سیر *** ختم الله لي بما هو خير.

بی کا، بی تا [ف: - 181].

141. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6270

آغاز: [در گ 79 نسخه ]: از حدود تعلقات برون وز قیود و تعینات مصون نه بدام قيود صید شده نه با طلاق نیز قید شده؛ انجام: [در گ 78 پ نسخه]: گر رضا باشد آن صفت ور قهر جان عاشق ز هر دو یابد بهر اذن کردن حق سبحانه و تعالی ملایکه را در امتحان ابراهيم صلوات الله عليه ... عليه.

دفتر اول و حدود دو برگی از دفتر دوم است؛ خط: نستعلیق، -

بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ این نسخه نمونه بارز خیانت و تزویر در نسخه به جهت کسب سود بیشتر است، نسخه در آغاز یک برگ و در انجام اوراق زیادی افتادگی داشته، جاعل برای اینکه نسخه کامل به نظر برسد اولین برگ در اوایل نسخه را که با عنوان شروع می شده انتخاب و بر اشعار صفحه قبل کاغذی نانوشته و تقریبا هم رنگ الصاق کرده است به طوری که صفحه ظهریه نسخه به نظر می رسد، اوراق قبل از این برگ را نیز به آخر نسخه یعنی گی 79-84پ منتقل کرده است. برای برگ انجام نیز از میان کتاب ورقی که با عنوان در چند سطر پایان نپذیرفته را انتخاب و به آخر نسخه الصاق کرده است، به طوری که نسخه در نگاه اول کامل به نظر می آید؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج سیاه، 86گ، 17 سطر (5/5×12)، اندازه: 12/6×18/2 سم [رایانه].

142. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 221/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 1- 207].

143. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 59/1

آغاز و انجام: برابر.

شامل دو دفتر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای سر لوح، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 75 گ (1پ -75پ)، 19 سطر، اندازه:16/5×22/5سم [مؤید: 3 - 605].

144. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 23/1

معیری سه دفتر؛ بی کا، بی تا، 120 ص (1-68 و 70-100 و 103-123) [ف: 18 - 32].

145. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 404/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمود هروی، بی تا، کاغذ: ایرانی، 175ص (4- 178)، 17 سطر [ف: 2 - 115].

146. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10342/2

انجام: گفت حق کی گزیده ای یک چند *** ساختی با تو خویش را مانند.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 198 گ (26پ -223پ)، 14 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 26- 285].

147. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 406

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای سرلوح کار قدیم، مجدول، محشی، ناتمام؛ 244 گ، 15 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 2-237].

148. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7882

آغاز: در عمارتگری مرد سوار *** کرد یک چند به مزدوری کار / مزد نگرفته بیفتاد و بمرد *** مزد وی بود در آن کیسه که برد؛ انجام: ذات خورشید بر فلک طالع *** تو بعکس چرا شدی قانع / شاه کرمان آن مطيع مطاع *** که به میدان عشق بود شجاع.

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 164 گ، 12 سطر، اندازه:11×17/5 سم [ف: 26 - 358].

149. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 7202/14

آغاز: برابر؛ انجام: هر دعا را بقای او مضمون *** به سعادات سرمدی مقرون / همه مقبول و مستجاب شده *** همه مقرون به فتح باب شده.

تا آخر دفتر سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: روغنی، 101 گ (57پ -157 پ)، اندازه: 11×18 سم [ف: 25 - 201].

150. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 970/19- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4209؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27 سطر [فیلمها ف: 1 - 162].

151. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1932

آغاز و انجام: برابر.

دفتر اول و ثانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با کمند کشی؛ تملک: محمد علی نامی در سال 1267 ق، کاغذ: ختائی، جلد: مقوای روکش تیماج لاکی مذهب، 499 ص، 14 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 3 - 229].

152. یزد؛ خجسته، علی اصغر؛ شماره نسخه: 3/2

بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 466].

• سلسلة الذهب / شعر / فارسی

selselat-oz zahab

مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظمی 1150 - 1215 قمری

(1801 - 1738) mozaffar--alī-šāh-e kermānī, mohammad taqī ebn-e mohammad kazem

سلسلة الذهب از مثنوی های او می باشد و در آن به طور اجمال شرح حال سلسله نعمت اللهی آمده است.

آغاز: بعد حمد حضرت فرد صمد *** الَّذِي لَيْسَ لَهُ كُفُواً أَحَدُ.

انجام: مائی ما را از ما بستان تمام *** تا تو مانی جاودانه و السلام.

1. تهران، مجلس؛ شماره نسخه: 9365/10

خط: نستعلیق، کا: هدایت، تا: قرن 13، 3 گ (266ر -268ر) [مختصر ف: - 715].

2. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 277/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوایی، 5 ص (62)، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 21].

• سلسلة الذهب / شعر / فارسی

selselat-oz zahab

قصه پسر یحیی برمکی و صفت بخل وی، از کتاب سلسله الذهب جامی است.

اراک، دهگان، شماره نسخه: 134/17

آغاز: داشت یحیی برمکی پسری *** بلکه فرزند نجل را پدری.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: لیمویی، جلد: مقوا با رویه نایلون صورتی، 1 ص (360)، اندازه: 10×19 سم [ف: 1- 153].

• سلسلة الذهب في بيان أحوال الرواة / رجال / عربی

silsilat-ud dahab fī bayān-i ’aḥwāl-ir ruwāt

ایوبی، احمد بن عبد العزيز، ق 13 قمری

ayyūbī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-'azīz (-19c)

وابسته به: الجامع الصحيح = صحيح البخاری بخاری، محمد بن اسماعیل (194-256 ق).

تاریخ تأليف: از 25 ربیع الثانی 1287 ق تا 20 ربيع الثانی 1288 ق؛ محل تألیف: قصبه طوبخانه.

مؤلف که قاضی قصبه طوبخانه (در نزدیکی استانبول) بوده، کتاب حاضر را در شرح اسناد کتاب بخاری و بیان احوال روات احادیث صحیح بخاری نگاشته است. وی کتاب را بر اساس حروف هجا مرتب کرده است. ایوبی در تألیف این اثر از کتاب های ذیل استفاده کرده است: شرح البخاری از یوسف افندی زاده، شرح بخاری عینی افندی، شرح بخاری از کرمانی، شرح بخاری قسطلانی، الهداية، در المختار في الوصايا و ... نسخه های شناخته شده از سلسلة الذهب: 1. مدرسه محمودیه در مدینه منوره، نسخه شماره 653، گویا تصویر حاضر از این نسخه اخذ شده است؛ 2. دار الكتب قاهره، نسخه شماره 215 طلعت، به خط مؤلف؛ 3. کتابخانه موزه طوپ قاپی سرای استانبول، نسخه شماره 497 M 6521.

[الاعلام، زرکلی 151/1؛ عثمانلی مؤلفلری 197/3؛ الفهرس الشَّامِلُ للتراث الْعَرَبِيِّ الاسلامي المخطوط، الْحَدِيثَ النبوی وَ عُلُومَهُ وَ رِجَالِهِ 895/2].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1487- عکسی

آغاز: بسملة. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لطريق الْعِلْمِ وَ هُوَ أُهْدِيَ السَّبِيلِ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ أَمَرَنَا بِاتِّبَاعِ الْقُرْآنِ وَ الْأَحَادِيثِ الصَّحِيحَةِ بَيْنَ الْمُحَدِّثِينَ الموثوقين ... بَابُ الْأَلْفِ أَبُو أَيُّوبَ خَالِدُ بْنُ زید بْنِ کلیب الْأَنْصَارِيِّ الْبُخَارِيِّ شَهِدَ بَدْراً وَ الْعَقَبَةَ الثَّانِيَةِ ؛ انجام: وَ خَلَصَ أُصُولِنَا وَ فُرُوعِنَا وَ أقربائنا وَ تعلقاتنا وَ استاذنا وَ تلميذنا وَ مَشَايِخِنَا ...، عَنْ يَدٍ أَفْقَرُ الْعِبَادِ وَ تُرَابِ أَقْدَامِ الطَّالِبِينَ وَ خَادِمٍ نِعَالٍ عُلَمَاءُ الْعامِلِينَ الواصلين، أَحْمَدُ عبدالعزيز ابْنِ حسین بْنِ حَافَظَ خلیل مَوْلِدِ بَاباً قَلْعُهُ لی مَوْطِناً أيوبی - غَفَرَ اللَّهُ تَعَالَى لَنَا وَ لوالدينا - ... الْحَمْدُ لِلَّهِ وَفَّقَنَا بَا تَمَامَ تَأْلِيفِ الْمُسَمَّى بسلسلة الذَّهَبِ فِي بَيَانِ حَالِ الرُّوَاةِ فِي مُحْكَمَةُ قَصَبَةٍ طوبخانه فِي الْيَوْمِ الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَبِيعِ الْآخِرِ، لِسَنَةٍ ثَمَانٍ وَ ثمنين وَ مئتين وَ أَلْفٍ مِنْ هِجْرَةً سَيِّدُ المرسلین ولیکن آخَرَ كَلَامَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا اله إِلَّا اللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ.

خط: نسخ ترکی، كان ممکن است به خط مؤلف باشد، بی تا؛ مجدول، با سر لوح مزدوج مذهب؛ یادداشت وقف بر کتابخانه مدرسه جليله محمودیه در مدینه منوره، از سید یوسف در 11 رمضان 1289؛ 56 ص، 21 سطر [عکسی ف: 4 - 368].

• سلسلة الفلاسفة / فلسفه / عربی

silsilat-ul-falāsifa

تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 19/8

آغاز: الحمد لواهب العقل بی کا، بی تا، اص، قطع: رحلي [ف: - 272].

سِلْسِلَةٍ الفلاسفة > الْعَرُوسُ.

سِلْسِلَةِ الْمَشَايِخِ > نسبت خرقه درویشان.

• سلسلة المشايخ / رجال / عربی

silsilat-ul mašāyix

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 20641

نوشته ای با این عنوان «وُجِدَ بِخَطِّ تَلَامِذَةِ الشَّهِيدُ الْأَوَّلُ فِي ذکر سِلْسِلَةٍ مَشَايِخِنَا»؛ بی کا، تا: قرن 11؛ تذکر: شماره بازیابی تصحیح شد؛ 4 ص [اهدائی ف: - 376].

• سلسلة الموجودات / عرفان و تصوف / فارسی

selselat-ol mowjūdāt

عین القضاة، عبد الله بن محمد، 492 - 525 قمری

(1132 - 1100) ayn-ol-qozāt, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad

رساله کوتاهی است در حقیقت و کیفیت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات که مؤلف آن را به درخواست دوستی به فارسی نگاشته است. که در نسخه به عین القضات همدانی نسبت داده شده است.

آغاز: بسمله وله الحمد دائما و کفی جوده ... اما بعد اکرام دوستی که دوستی وی خدای را بود نه ریا را در خواست نادر حقیقت اشیا و کیفیت سلسله موجودات و تسلسل اسباب ... برطریق سؤال وجواب ایراد کرده شد تا به تفهیم نزدیک تر باشد ... سؤال چیست موجب وجود اول حق تعالی ... جواب بدان که انسان را سه نوع ادراک است به حسب سه نوع مدرک ... .

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 446/9- 3/66

آغاز: برابر؛ انجام: این است معنی آن چه گفت وهو الذي بيده الخلق ثم يعيده و آن چه گفته واليه يرجع الأمور كله. بر این است هدایت واعادت و شرح این هر دو طریق عمرها باید وقتهای مساعد باید -

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شوال 1083ق؛ لاگ، 25 سطر چلیپایی [ف: 4 - 2338].

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4895/10 - 24/195

آغاز: برابر؛ انجام: ترتیب بدایت و اعادت و شرح این هر دو طریق عمرها باید وقتها می باید اما بر سبيل اجمال این قدر گفته شد و الله اعلم بالصواب.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 5 گ، 24 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 4- 2315].

• سلسله ذهبيه / عرفان و تصوف، شعر / فارسی

selsele-ye zahabīye

شیرازی، محمد هاشم بن اسماعیل، - 1199 قمری

(1785-) šīrāzī, mohammad hāšem ebn-e esmāʻīl

از ولایت نامه آقا محمد هاشم شیرازی به نظم.

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1732/15

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3 گ (134ر136ر چلیپا) [ف: 5- 351].

• السلسلة الذهبية في سيرة العترة النبوية / شعر / عربی

as-silsilat-ud dahabīya fī sīrat-il ‘itrat-in nabawīyya

کلیبی، محمد بن عبدالله

kolaybī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh

منظومه ای است لامیه و مفصل در تاریخ زندگانی اهل بیت (علیهم السَّلَامُ) و ائمه زیدیه، که ناظم با استفاده از نگارش ها و کتب اهل بیت آن را به نظم کشیده، و شخصی به نام «حاج صفی» نیز در نظم آن و تصحیح روایات با وی مشارکت داشته است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 760

آغاز: یا نفس صَبْراً عَلَى الحما وَ الْمِلَلِ *** وَ حَادِثٍ خَالَطَ الاجسام بِالْعِلَلِ.

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 949؛ خط: نسخ نازیبا، کا: مصلح بن معوض مجری جماعی، تا: پنج شنبه 28 ذیقعده 1293 ق، به عنایت «احمد بن حمزه» و در حیات ناظم؛ محشی؛ 73 گ (2- 74) [عکسی ف: 2 - 435].

• سلسلة الذهبية (منظومة) / عرفان و تصوف، انساب / فارسی

selselat-oz zahabīyya (mnz.)

69 بیت در قالب مثنوی است که در آن نسب نامه فرقه ذهبيه - از فرقه های صوفیه - بررسی شده است. در این ابیات، سلسله نسب ذهبيه از خواجه عبدالله (احرار) خاتم این سلسله مورد بررسی قرار گرفته و این نسبت به امام جعفر صادق (علیه السلام) رسیده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2821/5

آغاز: چون می خواست که بنظر کیمیا اثر عالیجاه معارف دستگاه ... وَ بِاللَّهِ التَّوْفِيقُ وَ الْهِدَايَةِ، خواجه اهل کرم هادی راه *** بود در نفسش ذكر اله؛ انجام: پس همین به که از ایشان گویم *** مدد از معنی ایشان جویم.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1293 ق، کاغذ: فرنگی شکری جلد: رنگ و روغن بوم سبز مذهب، 4 گ (74پ -77)، اندازه: 14×24 [ف: 13 - 317].

• سلسله سدیریه سبزواریه و نوربخشیه همدانیه / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye sodayrīye-ye sabzavarīye va nūrbaxšīye-ye hamedānīye

سرگذشت این گروه و شرح خرقه اینها است از سید محمد بن میر محمد علی بن میر مظفر علی بن پیر محمد تقی شاهی مشهدی بن شیخ محمد مؤمن سدیر سبزواری تا معروف کرخی.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4689/2

آغاز: ذكر سلسله سلسله سدیریه سبزواریه و نوربخشيه همدانیه که شعب سلسله عليه ذهبيه اند و مِنْهُمْ سِلْسِلَةِ الْعَلِيَّةِ الصفوية وَ الزاهدية وَ كِلَاهُمَا وَاحِدٍ وَ الجشتية الهندية وَ النِّعْمَةَ اللهية وَ داعی اللهية وَ الگیلانية كُلِّهِمْ شُعَبٍ الذهبيه؛ انجام: لَيْسَ فِيهِ كَلَامُ أَشْهَرُ مِنْ أَنْ يُوصَفَ وَ اعْرِفْ مِنْ أَنْ يُذْكَرَ وَ السَّلَامُ خَيْرُ ختام كُتِبَ فِي طُهْرَانِ.

بی کا، بی تاب کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای پارچه ای، 3 ص (42)، 13 سطر (5×10)، اندازه: 9×15 سم [ف: 14 - 3639].

• سلسله شیوخ درویش محمد عرفان و تصوف، تراجم /فارسی

selsele-ye šoyūx-e darvīš mohammad

در این رساله زنجیره شیوخ و پیروان درویش محمد بدین گونه برشمرده شده است: حاجی محمد و حاجی حسین و میر سید محمد و شیخ اسحاق و محمود و علاء الدولة و عبدالرحمان خلیق و احمد خرقانی و على لالا و مجد الدين و نجم الدين و یاسر عمار و نجیب و ابوالفتح عارف نساج و ابوالقاسم و على ابو کاتب و عبدالله و جنید وسری و حضرت امام رضا.

آغاز: ای بنام تو افتتاح سخن *** زانکه از توست عقل پیر کهن.

انجام: شكر لله که گشت نامه تمام *** یافت از لطف دوست آن انجام.

[دنا 181/6؛ فهرستواره منزوی 2176/3].

تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 7076/5

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا، پس از این مطالب پراکنده؛ 3 گ (141-139 پ) [ف: 5- 115].

• سلسلة الصدیقین / عرفان و تصوف / فارسی

selselat-os seddīqīn

خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949 قمری

(1543-) xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn

رساله ای است مختصر در سلسله مشایخ نقشبندیه، آمیخته به نظم و به ترتیب از پیامبر اسلام ابوبکر، سلمان، امام جعفر صادق، خواجه احرار تا مولانا محمد قاضی (- 921ق) که مؤلف دوازده سال در خدمت او بوده و سرانجام عبیدالله خان شبیک (904 946ق). مؤلف رساله دیگری نیز در این موضوع و شبیه به همین رساله نگاشته است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءُ .... اما بعد بدان ای طالب صادق که قرآن که کلام محبوب حقیقی است جل جلاله.

انجام: گر نیم مرغان ره را هیچ کس *** ذکر ایشان کرده ام اینم نه بس.

[دانشنامه ادب فارسی آسیای مرکزی 55/1؛ فهرستواره منزوی 2173/3؛ دنا 181/6؛ مشترک پاکستان 1552/3].

1. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10560/11

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق هندی، كا: بابا گلکار، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، 3 گ (100پ-102ر)، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 33/1- 99].

2. تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 187/10

تذکر: در فهرست این رساله بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، كا: حسن خان جوهر، تا: 1054 ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16×23 سم [نشریه: 3 - 232].

3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 267/18- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

اصل نسخه: گنج بخش، ش 1401 (گنج 669/2 و 2125/4)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1128 ق؛ 11 گ (گ 185-195) [عکسی ف: 2 - 161].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1253716

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ مصحح، کاغذ: شرقی، 14 گ (46-33)، 17 سطر، اندازه: 9×18/5 سم [ف: 31 - 591].

• سلسله صوفیان / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye sūfīyān

چند سلسله و طریق و سند آن در آن یاد شده مانند: دیلمی و صابونی و سهروردی و نوربخشی و حسینی و خوافی و صفوی و ذهبی و چشتی و مولوی و نقشبندی و کمیلی و اردستانی و هروی و قونوی و پیر حاجات و کوفی و روزبهانی و کهنه پوشی و ماهرویی و همدانی و بکتاشی و حیدری و قادری و نعمة اللهی. در پایان مثنوی است درباره نامهای پیران سلسله از میرزا على قهقرفی ملقب به ثابت على که مؤلف آن را در دنبال این رساله آورده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 316716

آغاز: بسمله. در بیان ترتیب و رجوع و اخذ طريقه و سلاسل صوفيه صافی طویه بر ضمیر طالبان تحقیق پوشیده نماند که علامه حلی در منهاج الكرامه و ابن ابی جمهور لحساوی در کتاب مجلی و مولانا یوسف بهبهانی در کتاب رشحات و مولانا عبدالرحمن جامی در کتاب نفحات و مولانا محمد مومن طبسی در کتاب مناهج العرفا و مولانا حاجی محمد جعفر همدانی در کتاب مراحل السالكين ... بیان نموده اند که انتساب خرقه و زمره صوفیه و اخذ آداب طریقه فرقه عليه و سلاسل مشایخ صافی طویه ... بحضرت .. امیر المومنین (علیه السلام) و یا بیکی از ائمه طاهرین ... می رسد؛ انجام: از پدر او داشت او هم از پدر – متصل تا حضرت خیر البشر - نسبت این سلسله گفتم تمام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 13 ذیقعده 1306ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 21 گ (243-263)، 16 سطر (5/5×13)، اندازه: 10/5 ×20 سم [ف: 11 - 2131].

• سلسله صوفیان / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye sūfīyān

درباره چهارده پیر و چهارده خانواده است و از سلمان آغاز شده و در آن این گروه ها یاد گردیده است: صلبیان، گازریان، طیفوریان، کرخیان، حسنیان، جنیدیان، طوسیان، فردوسیان، سروریان، زیدیان، عياضيان، ادهمیان، یاسر میان و از گروه نعمة و اصناف و میان بسته ها نکاتی از تاریخ صوفیان و درویشان در آن هست.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4419/4

آغاز: در بیان چهارده پیر و چهارده خانواده؛ انجام: چهارم عبدالر ابن تیلم خوش خوانان باو می رسانند.

كا: میرزا محمد على شريف يزدی شاهرودی، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ (25-38)، 12 سطر (12×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 13 - 3382].

• سلسله طریقت خاکسار جلالی / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye tarīqat-e xāksār-e jalālī

مشهدی عباد الله، شیر علی شاه، ق13 قمری

mašhadī ‘ebād-ol-lāh, šīrʻalī šāh (-19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10121/2

آغاز: لسمله شیر علی شاه طالب ذو قعلیشاه مرید در پیش سید عسكر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 3 ص (9-11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 32 - 152].

• السلسلة الطولية / فلسفه / عربی

as-silsilat-ut tuliyya

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

(1810-1871) kermānī, mohammad karām ebn-e ebrāhīm

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3219/1

خط: نسخ، كا: على بن احمد بن اسماعيل حسینی، تا: پنج شنبه 9 صفر 1289 ق؛ مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 77 ص (1-77)، 15 سطر (6×10/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 5 - 1576].

سِلْسِلَةٍ العارفین > سوانح الْأَيَّامِ فِي مشاهدات الْعَوَّامِ.

• سلسلة العارفین / عرفان و تصوف / فارسی

selselat-ol-'ārefin

اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 11552

بی کا، بی تا [نشریه: 5 – 317].

• سلسلة العارفین و تذکرة الصديقين / عرفان و تصوف / فارسی

selselat-ol-'ārefin va tazkerat-os-seddīgīn

محمد قاضی، محمد بن برهان الدین، - 921 قمری

(1516-) mohammad qāzī, mohammad ebn-e borhān-od-dīn

تاريخ تأليف: 916 ق.

در احوال و مقالات مراد مؤلف، خواجه عبیدالله احرار (921 ق) نگاشته است، شامل «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در طريق معرفت حق سبحانه و احتیاج مرید به مراد و شرایط و آداب شیخ و مرید و ...؛ فصل 1. بيان مبادی احوال حضرت ایشان و سلسله خواجگان؛ فصل 2. بیان حقایق و لطایفی که در خلال مجالس بر زبان حقیقت بیان گذرانیده است؛ فصل 3. خوارق عادات و کرامات ایشان، خاتمه در بیان اخلاق و اوصاف و حکایات این طایفه. نسخه هایی از این رساله در تاجیکستان و تاشکند موجود است. «رساله بهائیه» همین بخش بندی را دارد شاید مؤلف به آن نظر داشته است.

آغاز: بسمله الْحَمْدُ لِلَّهِ ذِى الافضال وَ الاكرام رَبِّ الخلايق طُرّاً بارى النِّعَمِ معطى الْهِدَايَةِ ... حمدی که حامد آن رب معبود باشد نه عبد مربوب و ثنائی که منشی آن حق غالب بود نه خلق ... .

انجام: قسم سیم طاوفه اند که مطلقا متسببند در ضرورت ... نه سبب تمت هَذِهِ الرِّسَالَةُ الشَّرِيفَةِ ... المتبركة المفاحرة المسمی بدهبید.

[دنا 182/5 ؛ فهرستواره منزوی 487/7 و 2174/3؛ مشار فارسی 3056/3].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10122

آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: تَمَّتِ هَذِهِ الرِّسَالَةِ ... فِي ارْبِعْ وَ عُشْرَهُ شَهْرِ الْبَرِيَّةِ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ فِي قَرْيَةٍ المبركة الْفَاخِرَةِ المسمی بدهید.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول مرصع، دارای سرلوح مذهب؛ در برگی اضافی اول اسامی حضرات خواجگان آمده؛ تملک: محمد ... بن محمد بن حسن بن نصير، عبدالوهاب العاصي در دمشق؛ مهر: «محمد الحسینی 1131» (بیضی)؛ جلد: مقوایی مذهب، 332 گ، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 32 - 153].

• سلسله علاء الدوله سمنانی / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye ‘alāʻ-od-dovla-ye semnānī

علاءالدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736؟ قمری

(1336 - 1262) alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad

در هشت بیت.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 129/41- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4795؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 855ق؛ 1 گ( 330)، 14 سطر [فیلمها ف: 1- 414].

• سلسله مجلسی / گوناگون / فارسی

selsele-ye majlesī

مجلسی، عزیزالله بن محمد تقی، - 1163 قمری

(1750-) majlesī, ‘azīz-ol-lāh ebn-e mohammad taqī

عزیز الله بن محمد تقی مجلسی و پسرش حیدر علی بن مولی عزیزالله از بزرگان شیعی دوران صفویه اند. عزیزالله بن محمد تقی مجلسی در سفرهای متعدد، این بیاض را همراه خود داشته است و در هر شهر و قصبه ای که می رفته و دست به کتابی و یا رساله ای پیدا می کرده سعی می کرده است آن را در این بیاض بیاورد. از این رو در این بیاض به خط او بر می خوریم و نیز مولی حیدر علی بن عزيز الله هم رسالاتی در این بیاض دارد و شرح این رسالات و مطالب مندرج در آن بدین قرار است: هداية العارفين تأليف مولی عزیز الله بن مولا محمد تقی مجلسی که برای مؤتمن الملک شجاع الدین اسد جنگ تألیف کرده است به فارسی در اصول دین اسلام در مذهب شیعه حاوی پنج باب و -

یک مقدمه و یک خاتمه؛ اشعار از مولی عزیزالله بن مجلسی بخط مولی عزیز الله؛ مطالبي نقل از جلاء العيون مجلسی و کتب دیگر؛ مختصری در کیفیت شهادت ائمه به فارسی؛ منشآت متفرقه به فارسی؛ القاب شهرها؛ ذكر بعضی از تاریخ ولادتها از جمله تاریخ ولادت مولی عزیز الله، تاریخ عروسی ابوالفتح خان پسر محمد کریم خان فرمانروای ایروان گفته حاجی لطفعلی بیک آذر؛ تاج القصائد نعمت خان عالی به خط مولی حیدر على به تاریخ 1192؛ متفرقات از اشعار و اعداد؛ مطایبات و اللطایف؛ اشعاری از میرزا داود مدظله و مطایبه ای از جامی و شعری از شیخ بهائی؛ نامه ای از شیخ بهاء الدين به میرزا ابراهیم همدانی، اتمام مراسله فوق در دارالسلطنه اشرف سال 1937 و در خصوصی اعداد موازین؛ در معرفت شانه؛ اشعار متفرقه؛ مراسله بهاریه مختصر از محمد قلم سلیم؛ اشعار متفرقه؛ خط محمد محسن مازندرانی به چند سطری بنا بر خواهش کاتب بیاض که در سال 1137ق نوشته و مطایبات دیگر؛ حکایات و خطب بی نقطه از فیض و از ابوالخیر؛ در تعبیر خواب و خواص کلب؛ اشعار و یادبودها؛ تواریخ ولادت و مسافرت منظوم از مولی عزیز الله؛ حکایات متفرقه از کتب متعدده؛ مطالبی چند نقل از خزان و بهار و سراج المنير از مؤلفات محمد شریف رازی؛ صورت تألیفات مولانا محمد باقر مجلسی که در دکن به سال 1142ق نوشته شده به خط عزیزالله بن مجلسی و چند سطری به خط حیدر على؛ رساله ای به عربی که مولی عزیز الله درشت نوشته است؛ رساله ای در کلام؛ تاریخ اتمام رساله ایکه در 1136ق در رشت نوشته شده است؛ من الملجنه؛ شرح رباعی در مراعات نظیر؛ رساله در مراتب تحصیل و نصایح متفرقه محرر در 1136 ق در رشت؛ رساله خلق اعمال من محقق الدوانی و شرحی در خصوص القاب که به سال 1136ق در رشت کتابت شده است؛ فایده جلیله و آن 40 سوره است منتخب از تورات؛ نصایح و برء الساعة زکریای رازی؛ در خصوص قاعده هندیها در تشخیص سعادت و شقاوت؛ نقل از کتاب حلية المتقين؛ مطالب گوناگون از کتب فارسی محرر 1137ق؛ مطالب گوناگون که درباره فروش کتابت شده است؛ رساله ای در عبادات از شهید ثانی که به تاریخ 951ق نگاشته شده و در 1137ق در قزوین کتابت شده است؛ نقل از حیات القلوب و حکایات مختلفه که به سال 1137 ق در مازندران کتابت شده؛ بحثی در فضیلت قصیده سید اسماعیل حمیری و اصل قصیده که در 1139ق در سبزوار کتابت شده است؛ شرح رفتن طرماح و رسالت او نزد معاویه؛ اعتقادات صدوق که در قریه شاهرود که در سال 1138ق کتابت شده؛ رساله حق اليقين در معرفت اصول دین از علی بن محمد مازندرانی که در سال 1071 ق به فارسی تأليف شده؛ تاریخ قتل نادرشاه از میرزا رحیم نواده میر داماد؛ تاریخ جلوس عادلشاه؛ مطالبی از مولی عزیز الله كاتب؛ نسخه معجون نزهة الارواح که اطباء برای میرزا محمد رضا خلف محمد باقر مجلسی ترکیب نموده اند؛ ادویه جهت بطوء انزال؛ مختصری است در بیان تاریخ ولادت و وفات ائمه؛ در معما رمضان 1138ق؛ در حقیقت اوزانی که معمول اطباست و در بندر سورت به سال 1144ق کتابت شده؛ خط نواده حیدر على بن عزيز الله که به سال 1249 ق کتابت شده؛ تاریخ وفات سلطان العلماء؛ صورت اجازه بعضی از علما بخط پسر محمد کاظم بن محمد تقی مجلسی؛ رساله ای در مطالب گوناگون از حیدر على به خط حیدر على؛ رساله ای در این مساله فقهى «آن من انتسب بامه الى هاشم هاشمى هو و يستحق الخمس ام لا» این رساله به خط حیدر علی بن عزيز الله در 1205 ق تألیف شده و اصل بیاض به سال 1209 ق کتابت گردیده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2360

خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 210 گ، 28 سطر (8/5×21)، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 5 - 479].

• سلسله محمد تقی مجلسی / انساب / فارسی

selsele-ye mohammad taqī majlesī

مجلسی، حیدر علی بن عزیز الله، 1146 - 1220 قمری

(1806 - 1734) majlesī, heydar "alī ebn-e 'azīz-ol-lāh

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6027/1- ف

نسخه اصل: ناصريه لكهنوء. برای عمش میرزابو القاسم؛ كاتب = مؤلف، تا: 25 ربيع الثانی 1209 ق، ص (1-6) [فيلمها ف: 3 - 192].

• سلسله مشایخ چشتیه / عرفان و تصوف / عربی

selsele-ye mašāyex-e čaštīye

سلسله مشایخ را به صورت مناجات از حضرت محمد (صلی الله علیه وسلم) تا خواجه محمد علی خیر آبادی که کلا سی و پنج تن می شوند ذکر کرده است.

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22504

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ أَجْمَعِينَ أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ سلسلتی مِنْ مشایخی فِي الطَّرِيقَةِ الچشتیه رِضْوَانُ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْهِمْ اجمعین الهی بِحُرْمَةِ سَيِّدُ الكونين رَسُولُ الثَّقَلَيْنِ.

خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، جلد: تیماج عنابی، 19 سطر (8×16)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 2 - 703].

سلسله مشایخ شاه نعمت الله > نسبت خرقه.

سلسله مشایخ عرفا > کرسی نامه سلسله ذهبيه.

سلسله مشایخ نقشبند > سلسله خواجگان نقشبند.

• سلسله موجودات / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye mowjūdāt

نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری

(1465- 1393) nūrbaxs-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad

تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 719/19

بی کا، بی تا، قطع: خشتی [ف: - 302].

• سلسله موجودات / فلسفه / فارسی

selsele-ye mowjūdāt

در این رساله رشته هستی ها از خدا تا طبیعت یاد می شود.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 876/11

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... بدان که جمله حكما می گویند که واجب الوجود لذاته موجب بالذات است از ذات واجب الوجود یک جوهر صادر شد؛ انجام: و بکمال ندارند بمرور ایام از آن خلاص یابند وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى فِي 17 شَهْرِ رَجَبٍ 1292.

خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 گ (82-86ر) [ف: 3 - 272].

سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات > حقیقت و کیفیت سلسله موجودات و تسلسل اسباب و مسببات.

• سلسله مولانا در طریقت / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-ye mowlānā dar tarīqat

تهران؛ نوربخش: شماره نسخه: 714/5

آغاز: برهان الدین محقق سیدی است حسینی از ترمذ بوده است و از مریدان و تربیت یافتگان مولانا بهاء الدين ولد بوده؛ انجام: مولانا بهاء الدين محمد را و بهاء الدين محمد تلقين کرد برهان الدین محقق را و برهان الدین محقق تلقین کرد مولانا را.

خط: نستعلیق، كا: عبدالقادر کرکوکی، تا: 1279ق، جان قسطنطنیه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 3 ص (56-58)، 23 سطر، اندازه: 11×18 سم [نشریه: 13 - 87].

• سلسله نامه عرفان و تصوف / فارسی

selsele-nāme

همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری

(1385 - 1315) hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 774/7- ف

نسخه اصل: پاریس 39 .P (بلوشه 156)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23 سطر [فیلمها ف: 1- 537].

• سلسله نامه / عرفان و تصوف / عربی

selsele-nāme

مظفر علیشاه، يوسف، ق13 قمری

mozaffar ‘alīšāh, yūsof (-19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10657

تذکر: در فهرست مختصر با عنوان رساله در تصوف (ولايت نامه)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1296ق؛ با سرلوح؛ جلد: تیماج زرشکی، 37 گ، و سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 33/1 - 152].

• سلسله نامه / عرفان و تصوف / فارسی

selsele-nāme

مظفر علیشاه، یوسف، ق 13 قمری

mozaffar ‘alīšāh, yūsof (-19c)

رساله ای کوتاه در بیان سلسله نعمة الله به همراه با معرفی مقامات معنوی ائمه معصومین که در 1276 ق به نگارش آن اشتغال داشته است. وی به گفته خود از مریدان غلامرضا مشتاقعلی شاه بوده و برخی حوادث و جریانات صوفيان نعمت اللهی معاصر خود را بیان کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10624

آغاز: الحمدلله عَلَى جلواته وَ الصَّلَاةِ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ وَ وَلِيُّهُ عَلَىَّ وَ اولیائهما الْأَئِمَّةِ مُظَاهِرٍ جذباته؛ انجام: وَ هَذِهِ الْمُشَاهَدَةِ أَيْضاً يَدُلُّ عَلَى أَنَّ كبرياء هَذِهِ السِّلْسِلَةِ اقطاب لَا قُطْبُ الاقطاب اللَّهُمَّ اجعلنی مِنْهُمْ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ هَذَا مَا أَرَدْنَا ایراده هُنَا.

خط: نستعلیق، کا: ابوالمعالی امیر محمد سعید حسینی رضوی همدانی، تا: جمادی الثانی 1300 ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 31 گ، 12 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 33/1 - 136].

• سلسله نامه / شعر / فارسی

selsele-nāme

مجنون مراغی، رضا قلی میرزا بن ملک قاسم، ق 14 قمری

majnūn-e marāqi, rezā qolī mīrzā ebn-e malek qāsem (-20c)

مدح نامه ای است در مدح مرشدش کبیر و ذکر اسامی شیوخ طریقت.

[دنا 183/6؛ فرهنگی سخنوران 513؛ نسخه های منزوی 251373].

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1941/2

آغاز: طوطی طبعم گشوده بال پر *** تا به نظم سلسله ریزد گهر / -

خواهم از فضل خدای ذوالجلال *** تا مرا یاری دهد در این مقال نام شاهان طریقت را تمام؛ انجام: اوست سلطان جميع اوليا *** جان پاكان خاک راهش را فدا / از جمیع اولیا خواهم مدد *** تا که مجنون را شمارند از عدد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1321ق؛ این نسخه با سعی و اهتمام ظفر الدوله امیر تومان رئیس قراولان دربار شاهنشاه در اواخر ماه ذیقعده 1321 ق کتابت شده؛ جلد: مقوا، 2 گ، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 3 - 1110].

• سلسله نسب صفویه / تاریخ ایران / فارسی

selsele-ye nasab-e safavīye

زاهدی، حسین بن ابدال، ق 11 قمری

zāhedī, hoseyn ebn-e abdāl (-17c)

تاريخ تأليف: 1056 ق.

در «احوال حضرت قطب الاقطاب ... شیخ صفی ... و اولاد کرام». در آن سرگذشت شیخ و رویدادهای روزگارش و دیدارهایی که با صوفیان بزرگ کرده و نیز سلوک او آمده، سپس به زندگی یکایک فرزندانش می پردازد. نگاشته روزگار شاه سلیمان صفوی.

آغاز: کی در حرم قدس تواش راه بود.

انجام: بر مفارق فقراء و عجزه مبسوط گرداند بحق محمد و آله الامجاد.

چاپ: در برلین به کوشش بنیاد ایران شهر ش 6 در 1303 ش با پیشگفتار کاظمزاده ایرانشهر.

[دنا 183/6 ؛ فهرستواره منزوی 984/2 و 627/7 ، الذریعه 217/12 «سلسلة ...»؛ نسخه های منزوی 4338/6 (3 نسخه)؛ استوری 318/1؛ بر گل، روسی 896/2 ش 753].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1202/2

آغاز و انجام: برابر؛ كاتب العبد حاجت قلی حکاک ابن استاد ملک دلاک مراغی بتوفيق حق سبحانه و تعالی در بلده طيبه اهر في شهر رجب المرجب با تمام رسانید. سنه 1099.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه کاغذ قرمز، 120 گ، 12 سطر (7×14)، اندازه:14×21 سم [ف: 3 - 234].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 73/5- عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 162].

• سلسله نسب مولوی / انساب / فارسی

selsele-ye nasab-e mowlavī

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 346316- عکس

نسخه اصل: توبینگن 3784. Or. Oct ؛ بی کا، بی تا؛ 2 گ (165پ۔ 166ر) [فیلمها ف: 3 - 224].

سلسله نعمت اللهی > سِلْسِلَةٍ الاقطاب.

• سلسله نقشبندیه / عرفان و تصوف، شعر / فارسی

selsele-ye naqšbandīye

شهرزوری، خالد بن حسین، 1193؟ - 1242 قمری

(1827 - 1779) šahrazūrī, xāled ebn-e hoseyn

منظومه ای است در 72 بیت از شیخ خالد نقشبندی که هنگامی که به جهان آباد هندوستان خدمت شیخ عبدالله شاه دهلوی نقشبندی رسیده اسماء خواجگان نقشبندیه را به رشته نظم در آورده است.

آغاز: 1: خداوندا بحق اسم اعظم *** بنور سید اولاد آدم.

2: بسمله. سلسله طریقه نقشبندیه که حضرت مولانا برشته نظم پذیرفت. الهی بحرمت آن شفیع المذنبین سرچشمه صدق و صفا سید اولاد آدم محمد مصطفی].

انجام: 1: بمحض فضل تو امیدوارم *** تو خود فرموده ای آموزگارم.

2: الهی بحرمت آن مطلع انوار فیوضات ایزد سبحان ... شیخ عثمان قدس سره.

[دنا 183/6 (1 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2174/3].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4243/3

آغاز و انجام: برابر 2

با عنوان مشایخ نقشبندی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 5 گ (80-84)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 13 - 3213].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4243/10

آغاز و انجام: برابر 1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 5 گ (103-107)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 13 - 3214].

3. مشهد: الهیات، شماره نسخه: 14822/1

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج عنابی، 19 سطر، قطع: پستی [الهيات مشهد: ف: 2 - 123].

سلطان آباد عراق > احوالات قصبه آستانه سلطان آباد عراق.

• سلطان الانساب / تاریخ ایران / فارسی

soltān-ol ansāb

داود اصفهانی، داود بن عبد الله، 1065 - 1133 قمری

• dāvūd-e esfahānī, dāvūd ebn-e 'abd-ol-lāh (1655 -

(1721

نژادنامه منظوم صفویان است تا پیامبر، و نیز سرگذشت نیاکان آن شاه و برخی رویدادهای بزرگ روزگار آنان، در قالب مثنوی. سراینده از نزدیکان شاه سلطان حسین (1105-1135ق) بوده است. وی در دیباچه می گوید: این پادشاه مرا برای مقام صدر الصدوری دعوت کرد نپذیرفتم، چند سالی تولیت آستانه مشهد را پذیرفتم و چندین سال در آنجا کار کردم. (احمد منزوی).

آغاز: بسمله، بنام انکه آدم را نسب داد *** بنطق از کاینات او را حسب داد.

انجام: که قبل از آنکه او آمد ببطحا *** خزاعه داشته سنگی در آنجا.

[دنا 183/6 ؛ فهرستواره منزوی 985/2 و 2179/3]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2354

آغاز: بسمله، بنام آنکه آدم را نسب داد *** بنطق از کاینات او را حسب داد؛ انجام: که قبل از آن که او آمد بطحا *** خزاعه داشته سنگی در آنجا.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (محتملا)، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 136 گ، 15 سطر (8/5×17)، اندازه: 15×25 سم [ف: 5 - 473].

سلطان التواریخ > تاریخ دولت عثمانی.

• سلطان الحكايات / تاریخ / فارسی

soltan-ol hekāyāt

لال جی پرستیل برشاد، ق13 قمری

lāl jī prestīl boršād (-19c)

اهدا به: ملکه هندوستان تاریخ تأليف: 1270 ق.

آورده از زمان برهان الملك سعادت خان تا واجد علی شاه. با ماده تاريخ تأليف در پایان از پناه على واثق و ثروت.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 690

خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه سید ابو جعفر تعلقه دار سردار پور در 1313؛ کاغذ: سفید، جلد: گالینگور، 148 گ، 17 سطر (11×21)، اندازه: 18×26 سم [سنا: ف: 2 - 31].

سلطان العلماء > گفتاری از سلطان العلماء.

سلطانعلی بن امام باقر > تاریخ سلطانعلی بن امام باقر عليه السلام.

• السلطان المبين لمعرفة أصول الدين / کلام و اعتقادات / عربی

as-sultān-ul-mubīn li-ma'rifat-i usūl-id dīn

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10127/4

خط: نسخ، كا: على بن عباس بحرانی، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س ش 2 - 25].

• السلطان المبين لمعرفة دعاة الدين / کلام و اعتقادات / عربی

as-sultān-ul mubīn li-ma'rifat-i du āt-id dīn

اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232؟ قمری

(1817 - 1765) axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī

در بیان حدود دین اسلام و مذهب حق و اینکه باید آن را در اخبار ائمه معصومین علیهم السلام یافت نه در ظنون اجتهادی و گفته های مجتهدین، و در حقیقت ردی است بر طریقه مجتهدین و اثبات طريقه اخباریین.

آغاز: بسملة، الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی، أَمَّا بَعْدُ، فَهَذِهِ رِسَالَةِ سُلْطانٍ مُبِينٍ لِمَعْرِفَةِ دُعَاةً الدِّينِ وَ لتعرفن بَنَاهُ بَعْدَ حِينٍ، إِنْ قِيلَ: مَا الْوَاجِبِ الاول؟ قُلْنَا: مَا لَا يَحْصُلُ الدِّينِ الَّا بِهِ فَانِ الْغَايَةِ النَّجَاةِ ... .

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 15650

آغاز: برابر؛ انجام: سَادِساً وَ اتِّصَالِ الْإِمَامَ وَ هُوَ حُجَّةُ اللَّهِ الْأَكْبَرُ نَبِيتُ كَانَ أَوْ رَسُولًا أَوْ وَصِيَّةٍ وَ خَلِيفَةُ بِاللَّهِ تعالی؛ سَابِعاً: أَلا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: شیعتنا آخذون ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ (117-18پ)، 13 سطر (7×13)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 39 - 606].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6623/3

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَنَّكَ لا تَخَلَّى أَرْضَكَ مِنْ حُجَّةٍ لَكَ عَلَى خلقک ظَاهِرٍ لَيْسَ بِالْمُطَاعِ ... .

خط: نسخ، كا: یاد علی بن ممتاز علی حسنی بارهای، تان چهارشنبه 10 رجب 1232 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، گ (41ر -45پ)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 17 - 193].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23287

آغاز: برابر؛ انجام: وَ فِيمَا ذَكَرْنَا کفایه وَ بَلَاغِ انْتَهَى.

خط: نسخ، كا: لاهیجانی، محمد بن محمد، تا: 1347ق [رایانه]

سلطان محمود غزنوی > کیفیت قصه سلطان محمود غزنوی.

• السلطان المفرج عن أهل الإيمان / حديث / عربی

as-sultān-ul mufarij-u 'an ahl-il īmān

نسابه، علی بن عبدالكريم، - 800؟ قمری

(1398-) nassābe, ‘alī ebn-e 'abd-ol-karīm

در اخبار و قصص کسانی که حضرت حجت (علیه السلام) را درک کرده و دیده اند.

[الذريعة 217/12 -218].

چاپ: این رساله با عنوان «السُّلْطَانَ الْمُفَرِّجُ عَنْ أَهْلِ الْإِيمَانِ [فِيمَنْ رَأْيِ صَاحِبِ الزَّمَانِ (عَجَّلَ اللَّهُ تعالی فَرْجَهُ الشریف)]» با تحقیق شیخ قيس العطار در ضمن سلسله مصادر بحارالأنوار به چاپ رسیده و در مقدمه تحقیق درباره رساله و مؤلف آن بحث شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1131/6

آغاز: بسمله. أَيْضاً نُبْذَةٍ منتقاة مِنْ كِتَابِ السُّلْطَانِ الْمُفَرِّجُ عَنْ أَهْلِ الايمان تَأْلِيفِ السَّيِّدُ الْعَالِمَ الْكَامِلَ الْفَاضِلِ بَهَاءُ الْمِلَّةُ وَ الدَّيْنُ عَلِىُّ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ وَ هُوَ مَنْقُولُ مِنْ خَطِّهِ فَمِنْ ذَلِكَ مَا اشْتَهَرَ وَ ذَاعَ ؛ انجام : وَ أَتَى السَّيِّدُ بِأَشْيَاءَ فِي آخِرِ الْحِكَايَةَ حَذَفْتُ لِعَدَمِ الْحَاجَةِ اليها هَذَا آخِرِ مَا وَجَدَ مَنْقُولًا مِنْ خَطِّ سید علی بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ تَغَمَّدَهُ اللَّهِ بِرَحْمَتِهِ وَ أَسْكَنَهُ بُحْبُوحَةِ جَنَّتِهِ آمین وَ الحمدلله وَ حَدِّهِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ وَ الطَّاهِرِينَ أَجْمَعِينَ.

نسخه اصل: ملک، شماره های 5429 و 2817 و 2263؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 996 ق [عکسی ف: 3 - 270].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 648/2

آغاز: أَيْضاً نُبْذَةٍ منتقاة مِنْ كِتَابِ السُّلْطَانِ الْمُفْرِحِ [كَذَا] عَنْ أَهْلِ الايمان تَأْلِيفِ السَّيِّدِ ... وَ هُوَ مَنْقُولُ مِنْ خَطِّهِ فَمِنْ ذَلِكَ مَا أَشْهُرٍ [كَذَا].

نسخه اصل: کتابخانه ملک ش 2263؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 40 گ (49-88) [عکسی ف: 2 - 284].

سلطان نامه > نه سپهر.

• سلطان نامه / داستان / فارسی

soltan-name

موسوی سرابی، مصطفی قلی بن محمد حسن، ق13 قمری

mūsavī sarābī mostafa qolī ben mohammad hasan (-19c)

تاریخ تأليف: 1261 تا 1269 ق؛ محل تألیف: سراب.

ساخته به نام محمد شاه قاجار و شاه زاده محمد رحیم میرزا در زمان فرمانروایی قهرمان میرزا در تبریز. مؤلف به نگارش تاریخ قاجار به نام محمد رحیم میرزا هم می پرداخته است، به نثر و نظم بسیار شیرین و اصل آن داستانی است منظوم به نام قضية عهد انوشیروان که از یونانی به عربی آمده (؟) و در زمان محمود غزنوی فارسی شده و او آن را به نام سلطان حسین میرزا به نثر در آورده، گویا طوطی نامه مانند است. در آن از فرخ روز یاد می شود که به کشمیر می رود و از ناصر الدين آتابیک. داستان مال داری است یونانی که به ایران آمده و در اصفهان مانده و دختری گرفته است.

آغاز: بعد از حمد خدا و نعت پیمبران راهنما و درود خاتم الأنبيا و سید الأصفيا محمد المصطفى عليه من الصلوة از کاها و من التحيات انماها مادام الأثنان زوج و النيران يدوران حضیضا و اوج مكشوف رأی مورخان اوضاع روزگار و محدثان احوال لیل و نهار می دارد.

انجام: و درویش را بوثاق پادشاهانه رسانیدند: چو درویش شاهزاده را دید و گفت *** منم چاره فرمای درد نهفت. کنیزک ایقان باجابت مسئلت خود که بدرگاه عزت کرده بود نمود و شکر الهی را بجا آورده که آن همه زحمت او در راه حفظ عصمت خواجه خود بهدر نرفت و کوشش و اهتمام او در ينباب ضایع و عبث نگشت.

[دنا 183/6 ؛ نسخه ها منزوی 3721؛ فهرستواره منزوی 423/1].

1. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3273

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1269ق؛ با تاریخ قاجار از مؤلف نسخه در یک مجلد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 125 گ، 20 سطر، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 2 - 833].

2. تهران، فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 85

خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1270 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 84 گ، 20 سطر (13×22)، اندازه: 21×34/5 سم [نشریه: 3 - 187].

• سلطان الواعظين / فلسفه، تراجم / فارسی

soltān-ol-vāʻezīn

تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 134/9

بندی به نثر درباره سلطان الواعظین؛ بی کا، تا: قرن 13 قطع: ربعی [نشریه: 5 - 644].

سلطان ها و خلفاء > تاریخ.

• سلطانیه = دوازده مقام / موسیقی / فارسی

soltānīye = davāzdah maqām

کوکبی، نجم الدین، ق10 قمری

kowkabī, najm-od-dīn (-16c)

شامل دوازده «مقام» و یک «خاتمه»: مقام 1. شرف علم موسیقی؛ 2. بیان معنی موسیقی و نغمتين؛ 3. تعريف نغمه؛ 4. تعریف بعد و جنس و جمع و ملایمت و منافرت آن؛ 5. بیان پرده های اصلی که 12 بیت است؛ 6. نسبت آوازها و شعبات؛ 7. بیان مرکبات؛ 8. -

تعریف نقره، تعریف ماهیت حروف؛ 9. تعریف ایقاع؛ 10. ادوار الضرب؛ 11. تقسیم تصنيف اضافی که به حسب اجزاء از هم ممتازند؛ 12. اقسامی که بر حسب اصول از هم ممتازند خاتمه در رعایت حالات و تعیین اوقات و تأثیر نغمات.

آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد حکیم کازسازی را که سازگار عشاق ... اما بعد، این سطری است مشتمل بر معرفت اجزا و اركان تصنیف و احوال و عوارض آن مرتب بر دوازده مقام. مقام اول ... .

انجام: و بیات و دو گاه و غزال و اوج نیز همین تأثیر دارد. وَ هُوَ المؤثر، وَ اليه الْمَصِيرُ.

[نسخه های منزوی 3898/5 با عنوان سلطانیه؛ دنا 184/6؛ بهجة الروح: 3888].

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1500/32

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1069ق؛ در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو»؛ 8 ص (230-237) [ف: 3 - 174].

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 562- 4/32

آغاز: بسمله برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، كا: محمد امین انصاری، تا: 1077 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 15×26 سم [ف: 4 - 2316].

• سلطانیه = اجوبة مسائل فتحعلی شاه قاجار = افضلية بعض الأئمة على بعض / كلام و اعتقادات / عربی

sulțānīya = ajwibat-u masā'il-i fatḥ-alī šāh-i qājār = afdalīyat-u ba'd-il a'immat-i 'alā ba'd

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 قمری

(1826 - 1753) ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn

تاریخ تأليف: دوشنبه غره صفر 1234 ق؛ محل تأليف: کرمان.

رساله ای در پاسخ فتحعلی شاه است که از شیخ می پرسد آیا امام عصر عليه السلام بر سایر ائمه معصومین جز امام علی و امام حسن و امام حسین علیهم السَّلَامُ فضیلت دارد؟ شیخ در این رساله اثبات می کند که همه ائمه در رتبه یکسان اند و همه از یک نوراند.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... آنَ حَضَرَتِ الْجَنَابِ الْعَالِي الشَّأْنِ الوثيق الامکان حاوی السلطنتین سَلْطَنَةِ الْعَقْلِ وَ الْفَهْمَ.

انجام: وَ لَا تفنی خَزَائِنُهُ وَ لَا تَقُلْ عَطَاؤُهُ، لا اله الَّا هُوَ اليه الْمَصِيرُ، الَىَّ هُنَا انْتَهَى الْجَوَابُ لخدمة الْحَضْرَةِ المحترمة السُّلْطَانِيَّةُ.

[الذريعة 210/5 ؛ فهرست مشایخ 32/2؛ دنا 184/6 (23 نسخه)].

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 210/2

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ وَ هُوَ ثِقَتِي الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ ... انْهَ قَدْ وَرَدَتْ عَلَى مِنْ نَاحِيَةِ الرَّفِيعَةِ السامية وَ الْجِهَةُ الْمَنِيعَةِ الْعَالِيَةِ؛ انجام: فعلی اجرامی وَ لَاحَوْلَ وَ لَا قَوِّهِ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جان کرمانشاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 19 ص

(64-82)، 15 سطر (8/5×14)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 7- 180].

2. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1757/10

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 10 گ (115پ -124ر)، اندازه: 12×19/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 177].

3. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 198

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 تملک: محمد بن محمد جعفر گلپایگانی متخلص به کو کب؛ جلد: تیماج قرمز، 48 گ، 7 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 1 - 146].

4. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 557/2

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ. فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْمِسْكِينِ انْهَ وَرَدَتْ عَلَى مِنْ نَاحِيَةِ الرَّفِيعَةِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: - 292].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14811

آغاز: برابر؛ انجام: اعرضنا لغموضها وَ لرجوع بَعْضُهَا الَىَّ مَا ذَكَرَ.

خط نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 27 رمضان 1228 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 20 گ، 17 سطر، اندازه: 11/3×17 سم [ف: 41 - 226].

6. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1723/2

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: عسکر بن محمد جواد طباطبایی، تا: 1230 ق؛ 16 گ (25-40)، اندازه: 10×15 سم [نسخه پژوهی: 3 - 172].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 1970

کا: عباسعلی، تا: 1238 ق [الفبائی: - 173].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29327

آغاز: بسمله، حَمْدٍ لَهُ أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْمِسْكِينِ احْمَدَ بْنِ زین الدین احسائی انْهَ وَرَدَتْ عَلَى مِنْ نَاحِيَةٍ؛ انجام: وَ أَمَّا أَنَا فَانِ افْتَرَيْتُهُ فعلی اجرامی لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نسخ، كا: کاظمی، حسن، تا: 1238ق؛ ضمیمه نسخه ش 29326؛ کاغذ: نباتی، جلد: تيماج [رایانه].

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 949/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 1 گ (29ر - 36پ)، 22 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 3-135].

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 949/3

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَرَدَتْ عَلَى مِنَ النَّاحِيَةِ الرَّفِيعَةِ السامية وَ الْجِهَةُ الْمَنِيعَةِ الْعَالِيَةِ؛ انجام: وَ قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تسوید هَذِهِ الأجوبة بِمَا وَفَّقَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنَ التَّشْرِيفَ بِجَوَابٍ الملک الاعظم خُلِّدَ اللَّهِ مُدَّةِ دَوْلَتِهِ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج روغنی، 5 گ (37-41پ)، 22 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 3 - 135].

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5445/19

آغاز: بسمله. حمدله. أَمَّا بَعْدُ، فَيَقُولُ الْعَبْدُ المسکین احْمَدَ بْنِ زَيْنُ الدِّينِ الاحسایی انْهَ قَدْ وَرَدَتْ عَلَى مِنْ نَاحِيَةٍ ... السُّلْطَانَ فتحعلیشاه شَدَّ اللَّهِ عَضُدِهِ؛ انجام: بِقَلَمٍ مَنْشَأَهَا الْعَبْدِ الْمِسْكِينِ احْمَدَ بْنِ زَيْنُ الدِّينِ الاحسایی حَامِدٍ مُصَلِّيَةُ مستغفرة.

كاتب: محمد بن علی گنجوی تبریزی، تا: 1239 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 5 گ (172-176)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16 - 352].

12. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1169/1 و 2696/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق، جلد: تیماج مشکی، 19 گ (1پ -19ر)، 15 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 3 - 418] و [عکسی ف: 7- 293].

13. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2029/4 و 2180/4

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... انْهَ قَدْ وَرَدَتْ عَلَى مِنْ نَاحِيَةِ الرَّفِيعَةِ السامية وَ الْجِهَةُ الْمَنِيعَةِ الْعَالِيَةِ؛ انجام: وَ أَمَّا أَنَا فَانِ افْتَرَيْتُهُ فعلی اجرامی لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1240ق، جا: کربلا؛ جلد: مقوایی، 12 گ (43پ -54پ)، 15 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 1- 167] و [عکسی ف: 6 - 226].

14. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3797/9 - 19/127

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْمِسْكِينِ أَحْمَدَبْنِ زَيْنُ الدِّينِ الاحسائی آنَ حَضَرَتِ الْجَنَابِ الْعَالِي الشَّأْنِ ... الخاقان السُّلْطَانِ فتحعلی شَاهُ؛ انجام: انْتَهَى الْجَوَابُ لخدمة الْخُضْرَةِ المحترمة السُّلْطَانِيَّةُ مَدَّ اللَّهُ ذَلِكَ الظِّلِّ الظليل عَلَى الْبِلَادِ وَ رَحِمَ بِبَقَائِهِ الْعِبَادِ.

خط: نسخ، كا: حسنعلی بن ملا مراد، تا: جمعه 8 جمادی الاول 1241 ق، جلد: تیماج مشکی مذهب، 7 گ، 30 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 104].

15. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 5744/20

آغاز: بسمله. حمدله. وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطاهرین، وَ بَعْدُ فَيُقَالُ الْعَبْدِ الْمِسْكِينِ احْمَدَ بْنِ زین الدین الاحسائی وَ رَدَّتْ عَلَى مِنْ نَاحِيَةِ الرَّفِيعَةِ؛ انجام: وَ أَمَّا أَنَا فَانِ افْتَرَيْتُهُ فعلی اجرامی، لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ ... وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تسوید هَذِهِ الأجوبة ... بِجَوَابٍ سوال الْمَلِكِ الْأَعْظَمُ ... تَمُتْ فِي 1244.

خط: نسخ، كا: مرتضی بن احمد حسینی گیلانی، تا: 1249 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 5 گ (145ر-149ر)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9- 13].

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13217/14

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی اصغر قاینی، تا: 1255ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ قباط» مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، 8 گ (106ر-113پ)، 23 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 33 - 419].

17. اصفهان؛ ابوالبرکات، رضا، شماره نسخه: 58/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد بن کربلایی حسین بیرجندی، تا: 1261 ق؛ 19 گ (58پ -76ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 59].

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15803/5

آغاز: الْحَمْدُ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ ، فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْمِسْكِينِ ... انْهَ وَرَدَتْ عَلَى مِنَ النَّاحِيَةِ الرَّفِيعَةِ السامية ... الخاقان بْنِ الخاقان بْنِ الخاقان، السُّلْطَانَ فَتَحَ علی شَاهُ ... مسئلة جَرَتْ عَلَى الْخَاطِرِ العاطر؛ انجام: فَلَا يَكْذِبْ بِمَا لَا يُحِيطُ بِهِ عِلْماً وَ لَمَّا يَأْتِهِ تَأْوِيلِهِ وَ أَمَّا أَنَا أَنْ افْتَرَيْتُهُ فعلی اجرامی، وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ.

خط: نسخ، كان على بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: 1274ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 8 گ (194-201)، 19 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 40 - 179].

19. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 145/5

آغاز: برابر؛ انجام: لِمِثْلِ هذا فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قرمز، 13 گ (81-93پ)، اندازه: 15/5×21/5 سم [مؤید: 1- 138].

20. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7537/5

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 6 گ (97ر -102پ)، اندازه:14×20 سم [ف: 19 - 342].

21. همدان؛ سیر لو، حمید؛ شماره نسخه: 12/12

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، بی تا، 12گ (65پ -77پ) [رشت و همدان: ف: - 1710].

22. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 483/11

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا، جلد: مقوا قهوه ای، 9 گ (52پ - 60پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1 - 412].

23. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 692/6

بی کا، بی تا؛ 7 گ، قطع: خشتی [ف: - 296].

24. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 553/7

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، 11 گ (83پ - 93پ)، 22 سطر (9×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 180].

25. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 398/8

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: عبدالله، بی تا، جا: نجف اشرف؛ پس از آن جواب سوال آخوند ملا رشید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ (97پ - 104)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1- 377].

26. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1831/4

خط: نسخ، كا: رضا انجدانی، بی تا؛ اندازه: 11×15 سم [ف: 3-138].

27. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2051/3

بی کا، بی تا، پس از این رساله احادیثی از پیامبر ائمه اطهار در نکوهش تارک الصلوة و بيان حال مؤمن در دنیا و ... آمده است همچنین حکایاتی به فارسی و عربی در مسائل عرفانی و اخلاقی ذکر شده، پس از آن در برگ 142 کاتب تاریخ وفات بعضی مجتهدان و عدد و اسامی مصنفات ایشان را می آورد، رساله با بیان فصلی در اقسام و احکام علم با دستور زبان عربی، و شرط خیار در نکاح، تا برگ 151پ ادامه و خاتمه می یابد؛ کاغذ: فرنگی، نخودی، جلد: تیماج مشکی، 51 ص (101-151)، 11 سطر [ف: 11- 193].

• سلطانیه / فقه / فارسی

soltānīye

شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری

(1844- 1762) šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqi

به خواهش: فتحعلی شاه قاجار.

مجموعه ای از احکام واجبات نماز و طهارت و شک و سهوهای نماز. كاتب عنوان رساله را چنین آورده «رساله سلطانیه من کلام حاجی سید محمد باقر سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی».

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2930/2

آغاز: احْمَدِ اللَّهَ الاول وَ الاخر وَ طَيَّبَ التَّعْقِيبِ وَ الصلوة عَلَى الذِّكْرِ الدَّاعِى اليه وَ خَلِيفَتِهِ عَلَى ... اما بعد بدانکه این اجمالیست از تفصيل احکام واجبه و مستحبه طهارت و صلواة؛ انجام: و در مختصر به همین قدر از واجب و مستحب و احکام ضروریه کفایت وقت خداوند حسن ظن و پرهیز کاری از خطا و زلل عاقبت روزی کند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 10 گ، 14 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 3 - 1111].

• سلطانیه = نبوت خاصه و ولایت / کلام و اعتقادات / فارسی

soltānīye = nabovvat-e xāsse va velāyat

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

(1810-1871) kermānī, mohammad karām ebn-e ebrāhīm

اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313ق) تاريخ تأليف: 13 جمادی الاول 1274 ق.

رساله ای در یک «مقدمه» و دو «بحث» و یک «خاتمه»: بحث 1. اثبات نبوت عامه و خاصه؛ بحث 2. اثبات امامت ائمه اثنی عشر سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ؛ خاتمه در اثبات وجود و بقای حضرت بَقِيَّتُ اللَّهِ عَجَّلَ اللَّهُ فَرْجَهُ.

آغاز: بسمله. شکر و سپاس برون از حصر و حد یگانه خداوند بیمانندیرا سزد که چون نیستی را جلوه هستی داد. بداد و کرم عالم را پایه محكم نهاد. و گروهی از خلق را که صفوه ایجادند.

انجام: و ما را توفیق شکر این نعمت و دعا گوئی این دولت عطا فرماید تا به مقتضای لئن شكرتم لأزيدنكم عطوفت و رحمت ظل اللهی برحق و اهل حق افزون و مرحمت و مکرمت سرکار ... فارغ شد از تصنیف این کتاب مستطاب ... .

چاپ: ایران، تبریز، 1278ق، سنگی، 223 ص؛ هند، بمبئی، 1277 ق، سنگی، وزیری، 223 ص؛ ایران، کرمان، 1283 ق؛ ایران، سنگی، رقعی، 192 ص.

[الذريعة 218/12؛ دنا 184/6 ؛ فهرستواره منزوی 350/9].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25013

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ واقف: دکتر علی شاملو؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج [رایانه].

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2403- 13/83

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد صادق شیرازی، تا: 3 ربیع الثانی 1276 ق؛ در آخر نسخه غزلی از طلوعی تهرانی تحریر شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 147 گ، 17 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 4- 2317].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3327

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: اسماعیل، تا: 24 صفر 1281 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 132 گ، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 9 - 105].

4. شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، تا: 1296 ق [میراث اسلامی: 5 - 569].

• سلطانیه / شعر / فارسی

soltānīye

مینا شیرازی، سلطان علیخانی - 1302 قمری

(1885-) mīnā šīrāzī, soltān-‘alī-xān

به نظم با دیباچه منثور، در ستایش شاهزاده حسام السلطنه سلطان مراد میرزا (1233-1300 ق) که آن را پس از سرودن مرادیه و حسامیه ساخته و آن قصیده ای است دارای 271 بیت با چند گونه صنعت در مدح حسام السلطنه با دیباچه ای در شش شکل در بحور و اوزان شعری، شعرهای دیگری هم به وزن های مختلف از سراینده در آن هست.

آغاز: شکر و سپاس بی قیاس خداوندی را سزا است که فرد و بی همتا است ... اما بعد در زمان دولت شاهنشاه جهان خسرو کشورشان.

انجام: در مدحت شه به اول فروردین *** کردم غزلی ز خواجه -

حافظ تضمین / چون دست رسم به حضرت شاه نبود *** دادم به یکی زپرده داران امین.

[دنا 184/6؛ منزوی 2920].

1. تهران: مفتاح، شماره نسخه: 802/4

بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [نشریه: 7- 257].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5598

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با یک پیشانی و یک سرلوح، با غزل هایی از سراینده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 18 گ، 11 سطر، اندازه: 16/8×26 سم [ف: 3 - 475].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5599

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با یک سرلوح، مجدول زرین؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن سرخ، 60 گ، 15 سطر، اندازه: 16/8×25/8 سم [ف: 3 - 475].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 825/5

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با حاشیه و دیباجه؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 26 ص (225-250)، ابعاد متن: 10×14، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 2 - 70].

• سلطانیه / فقه / فارسی

soltānīye

سید بحرینی، ق 14 قمری

seyyed-e bahreynī (-20c)

سید بحرینی در سال 1289 ق به تبریز می رود و در آنجا با مظفرالدین شاه آشنا می شود و محتملا در جزء ملتزمان ركاب او قرار می گیرد. بعدها روزی که مظفرالدین شاه در کاخ صاحبقرانیه مجلسی تشکیل می دهد و در آن مجلس سخن از پاکی و نجاست اهل کتاب به میان می آید و سرانجام بحث به آیه «وَ طَعامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حِلُّ لَكُمْ وَ طَعامُكُمْ حِلُّ لَهُمْ ...» می کشد، شاه از سید می خواهد که در این مورد رساله ای تأليف کند. او این رساله را در طهارت مشروط اهل کتاب می پردازد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 641

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ فَيَكُونُ لِلْعَالَمِينَ نذیر؛ انجام: خبائث وَ قذرات معاصی وَ أَخْلَاقِ رذیله را از وجود و نفوس مقدمه شیعه شسته نموده و پاک نماید. وَ قَدْ تَمَّتْ هَذَا الرِّسَالَةِ الشَّرِيفَةِ السُّلْطَانِيَّةُ در روز یکشنبه بیست و هشتم شهر ربيع الثانی سنه 1315.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 28 ربيع الثاني 1315 ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قرمز، 25 گ، 15 سطر (7×14/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 148].

سلطنة الشخص على غيره > الحق و الحكم.

سلطنت > آداب سلطنت.

• سلطنت / کلام و اعتقادات / فارسی

saltanat

ناجی، محمد یوسف، ق 12 قمری

nājī, mohammad yūsof (18c-)

تاریخ تأليف: دوازدهم محرم 1127 ق.

عده ای از مردم در عصر مؤلف عقیده شان بر این بود که پادشاهی و سلطنت خدادادی نیست؛ بلکه هرکس به زور و قدرت آن را به دست آورد پادشاه است. مؤلف در رد عقیده این عده رساله حاضر را پرداخته و در آن با استناد به آیات و روایات اثبات می کند که ولایت و سلطنت مخصوص حضرت پیامبر و ائمه معصومین و مؤمنان می باشد. نثر رساله، مغشوش و از لحاظ ادبی در سطح خیلی پایینی است. مؤلف در اواخر دوره سلطنت صفویان این رساله را نوشته و در آن نام هیچ شاهی را نیاورده و در پایان رساله فقط به دعا نمودن به شاه، بدون آوردن نامش اكتفا نموده است.

آغاز: الحمدلله المالک الملک وَ مَجْرَى الْفَلَكِ للعالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدِ الْمُصْطَفَى وَ علی المرتضی وَ آلِهِمَا الطَّاهِرِينَ و بعد بر ضمائر اولی الالباب و ابصار و صاحبان فطرت و افکار مخفی نماند که چون از بعضی اخوان دین شنید مکرر که پادشاهی را خدا نمی دهد و خدا را دخلی نیست بلکه محض جبر و غلبه است بنابر به خاطر حقير كثير التقصير محمد يوسف ملقب به ناجی وسع سعی نمود که شاید این معلوم شود از قول خدا و رسول و ائمه هدی و لهذا مبادرت نموده عرض می نماید.

انجام: به تاریخ دوازدهم شهر محرم الحرام سنه 1127 از هجرت اتمام پذیرفت از دست مؤلف و الحمدالله على اتمامه اولا و آخرة.

[دنا 185/6 ؛ فهرستواره منزوی 464/6].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7371

آغاز: الحمدلله الْمَالِكِ الْمُلْكُ وَ مَجْرَى الْفَلَكِ للعالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدِ الْمُصْطَفَى وَ عَلَى المرتضی وَ آلِهِمَا الطَّاهِرِينَ و بعد بر ضمائر اولی الالباب و ابصار و صاحبان فطرت و افکار مخفی نماند که چون از بعضی اخوان دین شنید مکرر که پادشاهی را خدا نمی دهد و خدا را دخلی نیست بلکه محض جبر و غلبه است بنابر به خاطر حقير كثير التقصير محمد یوسف ملقب به ناجی وسع سعی نمود که شاید این معلوم شود از قول خدا و رسول و ائمه هدى و لهذا مبادرت نموده عرض می نماید؛ انجام: به تاریخ دوازدهم شهر محرم الحرام سنه 1127 از هجرت اتمام پذیرفت از دست مؤلف وَ الحمدلله عَلَى اتمامه أَوَّلًا وَ آخَرَ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 114 گ، 18 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 25 - 358].

• سلطنت انگلستان / حکومت و سیاست / فارسی

saltanat-e engelestān

ملكم، 1249 - 1326 قمری

(1908 - 1834) malkam

در تاریخ انگلستان و قوانین جاری در آن و بیان مقامات دولتی و آلات جنگی و غیره در دوازده فصل تا زمان سلطنت ویکتوریا دخبر ادوارد دیوک کنت. این کتاب از انگلیسی به فارسی ترجمه شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13545/1

آغاز: قرار سلطنت انگلستان سلطنت محدودی و موروثی است و اگر اولاد ذكور نباشد دختر؛ انجام مطابق 1284 هجری و توپهای آنها و عمليه جات آنها از قرار صورتی است که کذکر می شود.

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج یشمی، 55 گ (1ر55پ)، 14سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 37- 41].

• سلطنت ناصرالدین شاه / تاریخ ایران / فارسی

saltanat-e nāser-od-dīn šāh

شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری

(1888-) šarīf-e nā'īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī

رساله حاضر در مشروعیت بخشیدن به حکومت و وجوب آن و در واقع تأیید حکومت ناصرالدین شاه است که به سفارش برخی از دولتیان آن را نگاشته است و در پایان در مدح او قصیدهای بلند سروده و به آن افزوده و خطبه ای به عربی در تهنیت سلطنت ناصرالدین شاه.

آغاز: بسمله. رساله ایست که در وجوب سلطنت بر سر کار اعلى حضرت قدر قدرت کیهان بسطت کیوان رفعت شاهنشاه. بسمله. الحمدلله وَ سَلَامِهِ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی. و بعد چون از جانب امنای دولت ... .

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر هشتم، به کوشش علیرضا دستگردی، 1377 ش.

[دنا 185/6؛ فهرستواره منزوی 985/2 و 680/6].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5256

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق خوش، كا: على نایینی، تا: جمادی الاول 1301ق؛ با یک سرلوح، مجدول کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن آلبالویی، 33 گ، اندازه: 13/88×22 سم [ف: 3 - 476].

• سلطنت و استیلای خوف و وحشت در ایران / حکومت و سیاست / فارسی

saltanat va estīlā-ye xawf va vahšt dar īrān

جمال الدین اسد آبادی، 1254 - 1314 قمری

(1897 - 1838) jamāl-od-dīn-e asadābādī

رساله ای است که مؤلف به درخواست هانری حاویس درباره سلطنت ایران و استیلای خوف و وحشت در این مملکت و کمی و کاستی های آن در باب زراعت و ظلم به مردم و غیره را به زبان فرانسوی نوشته و به دربار ملکه انگلیس فرستاده است. در ابتدای این رساله شرح حال مختصری از مؤلف و سفرهای او به شهرها و کشورهای مختلف آمده است.

غاز: شخص معروف پلتیک دان که مدرس و خطیب بزرگ است و استعداد آن دارد که اصلاح وضع بمیان آرد مطلبی به عنوان سلطنت و استیلای وحشت ... .

[دنا 185/6].

1. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 47/2

آغاز: برابر؛ انجام: بهتر از وضع حالیه خواهد بود ملت ایران چیزی که می خواهد تغییر است. شیخ ... .

بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 18 ص (40 -58)، 19 سطر (9×17)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: - 82].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1004/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 251].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8174/11

آغاز: مملكت من بحالت خرابی افتاده است و از جمعیت مملکت ایران کاسته شده. کارهایی که متعلق به زراعت و آبادانی است خراب شده؛ انجام: مبنی بر این است که تغییر در وضع حکومت ایران حاصل شود یا پادشاه ایران معزول گردد. سید جمال الدين 131.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: خط دار جدید، جلد: مقوایی با روکش مخمل بنفش مذهب، 35 ص (205-239)، 19 سطر، اندازه:

12/7×20/6 سم [ف: 27/1- 397].

السَّلَفُ > کتاب السَّلَفِ.

• سلك البيان في كشف مشکلات القرآن = ایضاح مشكلات القرآن = حل مشکلات القرآن / علوم قرآن / فارسی

selk-ol bayān fī kašf-e moškelāt-el qor’ān = īzāh-o moškelāt-el qor'ān= hall-o moškelāt-el qor'ān

استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198 - 1263 قمری

(1847 - 1784) estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn

در این رساله کلمات مشكله از سوره های قرانی را که بر بعضی -

مشتبه شده یا احتمال اشتباه در آن می رود به ترتیب سوره های قرآن توضیح داده شده و ضبط حركات اعرابی آن کلمات را مشخص نموده است.

آغاز: بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى نواله وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ وَ آلِهِ اما بعد پس میگوید خادم شرع انور محمد جعفر که این رساله ای است در اصلاح کلمات قرآنیه که بعضی بر بعضی مشتبه میشود و یا احتمال اشتباه میرود بترتيب سورة قرانيه از جهت حل اشكال ایراد شد. سوره الْحَمْدُ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ أَلْفٍ مالک را احدی اماله نکرده است ... .

نجام: الْأُولَى مَلِكِ النَّاسِ بِفَتْحِ میم وَ کسر لَامٍ وَ كَافٍ، الثَّانِيَةُ مِنَ الْجَنَّةِ بكسر جیم است.

چاپ: ضمن گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی -1 مسلسل 3، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1380ش، با تصحیح سید مهدی جهرمی؛ به اهتمام ملک الكتاب، بمبئی، 1309ق، با عنوان «سلک بیان»؛ تهران، 1311 ق، به همراه رساله تجویدی دیگری از محمد بن میر سید شریف جرجانی.

[الذريعة 499/2 و 219/12؛ نسخه های منزوی 116/1؛ دنا 18616 (22 نسخه)].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4703/3

آغاز: برابر؛ انجام: بدون تشدید.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 13 ص (145-157)، 15 سطر (5×10)، اندازه: 11×16 سم [ف: 14 - 3648].

2. کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره/1

كا: محمد تقی کاشانی، تا: 1250 ق [نشریه: 7- 749].

3. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: 246/1

آغاز: الحمدلله المتعالی بکمال ذَاتِهِ عَنْ حجل عرايس أَفْكَارَ ابکار النَّاظِرِينَ النَّاسِ بِجِمَالٍ صِفَاتِهِ لَا فِي آثَارِهِ عَلَى عُذْراً الْعَذْرَاءُ؟ انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: اسماعیل بن استاد حسین حداد، تا: 1252 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 1 گ، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف مخ: - 22].

4. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 645/2

آغاز: برابر؛ انجام: هشتم يوم لاتجزی بفتح تاء وكسر زاء نهم ثم اضطر هم بدون این که حدود ده سطر از این رساله بیشتر نوشته نشده.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 19 شوال 1263 ق؛ افتادگی: انجام؛ با صورت اجازه جواز عمل به این رساله به خط و امضاء میرزای شیرازی، محشي از میرزای شیرازی و شیخ مرتضی انصاری کاغذ کاهی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 18-23 سطر (8-8/5×15/5-16)،

اندازه: 13×21 سم [ف: 1- 327].

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2456/3

آغاز و انجام: برابر.

کا: سید رضا موسوی، تا: 1263 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی مذهب، 11 گ (146-156)، اندازه: 15×21 سم [ف:12-278].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3635/1

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه کامل شد؛ خط: نسخ، كان فتحعلی، تا: یک شنبه 13 رمضان 1267 ق؛ مصحح: جلد: تیماج قهوه ای، 22 گ (1پ - 22ر)، 11 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10 - 34].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27470

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ تحریری، كا: شكر الله، تا: 1275ق؛ کاغذ: نخودی و آبی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 18 گ، 14 سطر، اندازه: 10×17/2 سم [ف: 23 - 105].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4183/3

آغاز: برابر؛ انجام: من الجنة بكسر جیم و فتح نون مشدده.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شوال 1280 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 7 گ (77ر-83ر)، اندازه: 13×20 سم [ف: 11 - 192].

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11774

خط: نسخ، كا: آقا بابا بن کربالیی مهدی، تا: چهارشنبه 12 شعبان 1282ق؛ واقف: ابوالقاسم رازانی، مهر 1356، کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه سورمه ای، 19 گ، 12 سطر، اندازه: 15x10 سم [ف: 23 - 106].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13547/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1286 ق؛ کاغذ: نخودی و شکری، جلد: مقوایی با روکش مشمع قرمز، 47 ص (2-48)، 12 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 17 - 459].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 11861

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، كان محمد علی فرزند ملا عبدالحسینی، تا: 1288ق، جان بر آغوش همدان؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، 12 گ (35-24)، 13 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 30 - 120].

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12077/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: شکرالله بن میرزا علی کردستانی، تا: پنج شنبه ذیحجه 1288 ق؛ جلد: تیماج زیتونی، 13 ص (133-145)، 16 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 35 - 89].

13. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1/ 8138

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 رجب 1292ق؛ مهر: «عبده الراجی عبدالحسين 1255 ق»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 18 گ (2پ -19ر)، 15سطر (6/5×12)، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 3 - 147].

14. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6437/2

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه کامل شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد ابراهیم گوهری، تا: 1293 ق؛ از روی نسخه چاپی در 21 جمادی الثانی 1293؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 13 گ (23ر -135)، 14 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 9 - 390].

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5572/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد اسمعيل بن آخوند ملا عبدالحسين بن آخوند ملا محمود، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 68 ص (1-68)، 11سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 17 - 34].

16. قزوین؛ امام صادق شماره نسخه: 1087/4

آغاز: برابر؛ انجام: سُورَةُ التَّوْبَةِ فِيهَا سَبْعِ كَلِمَاتٍ وَ آتُوا الزكوة بفتح تاء و ضم واو با اشباع دوم.

خط: نستعلیق، كا: احتمالا محمد پسر صارم لشگر قزوینی، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 3 ص (34-36)، [ف: 2 - 293].

17. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 397/3

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه کامل شد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 21 ربیع الاول 1301 ق، جان گرگان؛ جلد: تیماج نیلی، 15 گ (45پ59ر)، 13 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1- 374].

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38169

آغاز: برابر؛ انجام: من الجنه بكسر جیم است و از جن است نه بفتح جیم که بمعنی بهشت است.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: پنج شنبه 12 جمادی الاول 1305ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا، 14 گ، 12 سطر، اندازه: 17×23 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن – 351].

19. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2737/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1322ق؛ 10 گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 4 - 1612].

20. کاشان؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: 53/6

خط: نستعلیق، كا: على محمد بن ملا سیف علی کاشانی، تا: دوشنبه 2 جمادی الثانی 1345 ق؛ جلد: تیماج کرمی، 10 گ (83-92ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: - 50].

21. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 110/13

آغاز: برابر؛ انجام: از جهت حل اشكال ایراد شد تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه کامل شد؛ خط: نسخ، كان محمد حسین بن علی اکبر کرمانی، تا: 1348 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، 3 گ (102-104)، ابعاد متن: 16×28/5، اندازه: 22×35 سم [ف: 1- 147].

22. قم، مدرسه رضویه؛ شماره نسخه: 75/2

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 27 گ (40پ66پ)، قطع: ربعی [چند نسخه -ف: - 50].

23. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7398/6

خط: نستعلیق، کا: کربلایی الله یار پسر الله ویردی خیاوی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 18 گ (243-260)، 17 سطر (11×17)، اندازه: 17×21 سم [ف: 16 - 545].

24. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 608/3

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، اندازه: 11×18 سم [ف: - 321].

• سلک جواهر = سلك الجواهر و نصيب الفتيان / لغت / عربی، فارسی

selk-e javāher = selk-ol javāher va nasīb-ol fetyān

انکوری، عبد الحميد بن عبد الرحمن، ق8 قمری

ankūrī, ‘abd-ol-hamīd ebn-e ‘abd-or-rahmān (-14c)

تاريخ تأليف: جمادی الثانی 757 ق.

فرهنگ منظوم عربی به فارسی است که مؤلف به پیروی از «نصاب الصبیان» ابونصر فراهی و «نصيب الفتيان» حسام خویی سروده است که ابتدا پانصد بیت بوده و بعد پنجاه بیت دیگر به آن افزوده؛ و قطعات آن 35 است.

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي زَيَّنَ الانسان بالراس وَ الراس بالانسان وَ کرمهم عَلَى سَائِرِ الْأَشْيَاءِ ... .

نجام: مُدّاً وَ کنه وَ شاو وَ غایت وَحَّدَ وَ آمد قصوى *** قصاری و نهایت خاتمت چون عاقبت پایان / حمید این را بسال هفتصد و پنجاه و هفت اندر *** بپایانش رسانیدی بعون خالق يزدان.

[کشف الظنون 997/2؛ فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 162؛ الأوقاف العامة الموصلی 173/3].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4175/1- ف

كا: عبد الله امامی، تا: 857 ق [فیلمها ف: 3- 25].

2. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 260/5

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن جمال الدين، تا: با تاریخ 885 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 93 ص (284-376)، 12 سطر، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 1- 237].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 25716

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 294].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9512/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 9 و 10؛ جلد: تیماج زرد، 28 گ (37پ -64پ)، 13 سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 30 - 183].

4. تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، تا: 1071 ق [میراث اسلامی: 5 - 603].

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2016/37- ف

بی کا، بیتا [فيلمها ف: 1- 638].

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8584/1

بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 21 گ (1پ -21پ)، 18 سطر (7×15) [ف: 17 - 166].

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 21047

بی کا، بی تا، خریداری از احمد مستوفی [رایانه].

8. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 420/8

آغاز: بسمله. ظَاهِرُ الْمُقِرُّ عَلَى ذُنُوبِهِ الْكَبِيرِ، الْمُعْتَرِفِ عَلَى ذُنُوبِهِ الْكَثِيرَةِ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عبدالرحمن الأنكوری؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: مقوا، 1 گ (192پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: 1 - 351].

9. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 267612

آغاز: ظَاهِرُ الْمُقِرُّ عَلَى ذُنُوبِهِ الْكَبِيرِ ، الْمُعْتَرِفِ عَلَى ذُنُوبِهِ الْكَثِيرَةِ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عبدالرحمن الأنكوری ... الله خدا احد یکی دان *** حی زنده رقیب چون نگهبان؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 44 گ، 10 سطر، اندازه: 15×20/5 [ف: 2 - 831].

سلك الْجَوَاهِرِ وَ نَصِيبُ الفتيان > قرآن کریم.

سَلَكَ الْجَوَاهِرِ وَ نَصِيبُ الفتيان > سلک جواهر.

• سلك السلوك / عرفان و تصوف / فارسی

selk-os solūk

نخشبی، ضياء الدين، - 751 قمری

(1351-) naxšabī, zīyā'-od-dīn

در بیان درویشی و سلوک است در یکصد و پنجاه و یک «سلک» با شواهدی از آیات و احادیث و داستان های عرفانی و ابیاتی از شعر که گویا از خود مؤلف باشد. در آغاز می گوید: «سخن ارباب عشق را با ترتیب چه کار مع هذا عاشق در کلام خود اگرچه ترتیب ظاهر را مراعات نکند اما ترتیبی که اصلی است البته آن را مراعات کند».

آغاز: حمدی که از عطر روایح او ارواح اولیا معطر گردد مر احدی را که اولیا او را غیر او کس نتواند شناخت.

چاپ: دهلی، سنگی، 1329، وزیری، 124 ص.

[نسخه های منزوی 1199؛ افغانستان 140؛ دنا 185/6؛ ریحانة الادب ج 171 - 4، فهرستواره منزوی 488/7].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18767

آغاز: برابر؛ انجام: و تشنگان بادیه ضلالت را شربت لطف خود نوشان بِحَقِّ النَّبِيِّ الْهَاشِمِيِّ وَ آلِهِ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه گالینگور قهوه ای، 137 گ، 13 سطر، اندازه: 14×23 سم [اهدائی رهبر: 5 - 91].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2837

آغاز: برابر؛ انجام: و بر هنگان عالم جهالت را خلعت عميمه ... بادیه ضلالت را شربت لطف خود نوشان بحق النبي ... وَ قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تَحْرِيرُ هَذِهِ النُّسْخَةِ الْمَيْمُونَةِ مسمی بِهِ سَلَكَ السلوک منتظم التَّالِي وَ الْجَوَاهِرِ ... خواجه ضياء الله نخشبی ... بعد الظهر روز دوشنبه بتاریخ 2 شهر صفر ... 1022 در مقام برهانپور با تمام رسید ... نوشته بماند بخط سیاه نویسنده گردد بخاک تباه.

خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 2 صفر 1022ق، جا: برهانپور؛ کاغذ: هندی متوسط، جلد: تیماج مشکی، 150 گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 10 - 163].

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 731- ف

نسخه اصل: پاریس 121 .S. P (بلوشه 110)؛ خط: نستعلیق، كان عبدالرحيم بن ملاعلی چشتی، تا: دوشنبه پایان صفر 1080 ق؛ 84 گ، 17 سطر [فيلمها ف: 2 - 3].

4. قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 7

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ در مجموعه ای که رساله دیگر آن «غوث الاعظم» است [چند نسخه ف: - 106].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31997

آغاز: برابر؛ انجام: و تشنگان بادیه ضلالت را شربت لطف خود نوشان بِحَقِّ النَّبِيِّ الْهَاشِمِيِّ وَ آلِهِ ... .

خط: نستعلیق شکسته تحریری، كا: غلام فروز، تا: 29 ربيع الثاني 1119 ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن ماشی، 88 گ، 19 سطر، اندازه: 12×23 سم [اهدائی رهبر: 5- 92].

6. تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 3527

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ از نسخه های محمد على تربيت؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه پارچه سرخ، 158 گ، 11 سطر، اندازه: 13/8×21/6 سم [ف: 3 - 476].

7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9615/10

دارای سلک 1 تا سلک 132؛ بی کا، تا: 1236 ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 13 گ (145پ -157ر)، 17 سطر (9×11/5)، اندازه: 16×24 سم [ف: 17 - 436].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 682

خط: نستعلیق، كا: فرخ على، تا: جمعه 5 رجب 1237 ق، جا: کول؛ مهر: کتابخانه سید ابو جعفر تعلقه دار سردار پور سنه 1313؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 148 گ، ابعاد متن: 10×20 ، اندازه: 20×31 سم [سنا: ف: 2 - 28].

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27091

بی کا، تا: 1259ق؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه].

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6871/2

آغاز: برابر؛ انجام: و تشنگان بادیه ضلالت را شربت لطف خود نوشان -

خط: نستعلیق، کا: قادر بن حسین حسنی ماهدشتی، تا: رجب 1297 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 80 گ (25ر -104پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 18 - 65].

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17881- ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

12. تهران: دانشگاه، شماره نسخه: 1409/8- عکس

نسخه اصل: کیمبریج، برون (11)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 221].

• سلک العين لاذهاب العين / - عربی

silk-ul 'ayn li-idhāb-il 'ayn

صفدی، خلیل بن ایبک، 696 - 764 قمری

(1363 - 1297) safadī, xalīl ebn-e ībak

شرح و حواشی:

1- نُورِ الْعَيْنِ فِي شَرْحِ سَلَكَ الْعَيْنِ = شَرْحُ التائية؛ علوان، علی بن عطيه (873-936).

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3948/4/1- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 4364 .Or (ش 1089 فهرست)؛ بی کا، تا: 141ق [فیلمها ف: 2 – 287].

• سلک گهر /- فارسی

selk-e gohar

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 778416

عاصی؛ کا: غلام نبی عاصی، تا: 11 ذیقعده سال یکم جلوس اشرف قرن 12، جاز احمد نگر دکن هند؛ افتادگی: آغاز؛ تاریخ آن «سلک گهر» است؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16 - 698].

• سلم الارض و السماء / - عربی

sullam-ol ard wa-s samā'

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3135/5

آغاز: بسمله، حمدله، فَهَذِهِ رِسَالَتِي فِي بَرَاهِينَ الثَّلَاثَةِ المسامة وَ السَّلَمِ وَ التطبيق فِي بَيَانِ تَنَاهِي الابعاد وَ سَمَّيْتُهَا بِسُلَّمِ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ.

خط: نسخ، كا: علی اکبر بن عبد القادر تونی، تا: ذیحجه 1051 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 13×20 سم [ف: 5- 1545].

• سلم الاصول / اصول فقه / فارسی

sollam-ol osūl

امیر مازندرانی، محمد باقر بن محمد على

amīr māzandarānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad 'alī

وابسته به: درة البهية؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1155-1212 ق).

به دستور: سید محمد تقی بن امیر مومن قزوینی حسینی (-1270 ق).

رساله ای است متوسط در شرح و توضیح ارجوزه اصولیه منسوب به علامه بحرالعلوم موسوم به «الدرة البهية».

قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1/ 680

آغاز: چنین گوید: أَحْقَرَ الْعِبَادِ وَ أَفْقَرُ الطلاب إِلَى رَحْمَةَ رَبِّهِ الْغَنِيِّ محمد باقر المرحوم؛ انجام: شرعيه مِثْلَ صَوْمٍ وَ صَلَاةٍ وَ انَّ أَزُّ قبیل قیر وَ حدید وَ مَعَادِنِ است تمت.

خط: نستعلیق، كا: على بن ...، تا: 1259 ق؛ با دو اجازه روایت: 1: اجازه بسیار مفصل در 18 صفحه از سید عبدالله بن محمدرضا شبر کاظمی با ذکر 50 تألیف از نامبرده به سید محمد تقی بن میر مومن حسینی قزوینی در رمضان 1240 ق، 2. اجازه سید محمد تقی مزبور با خط مجیز به محمد باقر بن محمد علی مولی کاظم مقدس طبری در دوشنبه 14 صفر 1263 در 6 صفحه با مهر «أُفَوِّضُ أَمْرِى الَىَّ اللَّهِ عَبْدُهُ تقی الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج سبز، 119 ص (34-152)، 15 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 2 - 141].

سلمان > خبر وفات سلمان.

سلمان فارسی > اسلام آوردن سلمان فارسی.

• سلمان فارسی و اصبغ بن نباته / تراجم / عربی

salmān-e fārsī va asbaq ebn-e nobāta

رساله ای است در باب سلمان فارسی و اصبغ بن نباته.

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 518/9

آغاز: بسمله - لَمَّا أَمَرَ الاصبغ أَنْ يَحْمِلَهُ الَىَّ الْمَقَابِرِ - أَنَّ سَلْمَانَ الْفَارِسِيَّ كانَ ضَعِيفاً؛ انجام: وَ جَلَسَ مَعَ الْقَوْمِ الَّذِينَ يَتَحَدَّثُونَ فَلَمَّا بَلَغَ الْخَبَرُ الَىَّ معوية أَمَرَ أَنَّبَهُ - تَمَّتِ.

بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با تیماج قهوه ای مذهب، 20 ص، 12 سطر (8×14)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 2 - 210].

• سلمانیه / متفرقه / فارسی

salmānīye

هزارجریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، -1234؟ قمری

(1819-) hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad safī

رساله ای است در بیان فضایل حضرت سلمان رضی الله عنه با -

استفاده از اخبار و تاریخ.

آغاز: بسمله حمدله و صلى الله على خير خلقه ... اما بعد چنین گوید بنده خاطی ابن محمد شفیع محمد کاظم هزار جریبی عفی الله عن جرائمهما که بهترین اعمال بعد از معرفت خداوند عالم و حجت های او عَلَيْهِمُ السَّلَامُ ... .

انجام: و چنین غلطها را می گویند و به آنها اعتقاد دارند چرا فکر نمی کنند و الله يهدي من يشاء الى صراط مستقیم.

[فهرستواره منزوی 3/ 2180؛ الذريعة 220/12؛ دنا 186/6].

1. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 307/9

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كان ابن شیخ محمد ارومیه ای کربلایی، تا: پنج شنبه ذیقعده 1236 ق؛ این نسخه پیش از این در مكتبه میرزای شیرازی بوده و صاحب الذريعة در آنجا این نسخه را دیده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ (205پ -218پ)، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 1- 269].

2. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 600/11

آغاز و انجام: برابر.

از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قبل از 1237 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13 گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 1- 269].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23244

آغاز: برابر؛ انجام: بنده خدا چه میکنی نماز بدون زكوه را.

خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه].

• سلم الجنان = معراجيه / شعر / فارسی

sollam-ol jenān = meʻrājīye

جاوید، اکبر علی خان، ق 12 قمری

jāvīd, akbar 'alī xān (-18c)

تاریخ تأليف: 1195 ق.

مثنوی مفصلی است که شاعر در آن معراج حضرت پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) را به نظم کشیده است او در اشعارش «جاوید» تخلص می کند.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13933

آغاز: حمد خدا را که به ما داد جان *** فهم عطا کرد و سخن گو زبان / کرد بكن نقش دو عالم پديد *** دست بقا جيب عدم بر درید؛ انجام: بود نهان در اثرش این خبر *** باد نثارش گهر و لعل ترا گوی بغلغل خبر دلپسند *** وصل نبی شد بخدای بلند.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 9 شعبان 1204 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 108 گ، 15 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 37 - 519].

• سلم الحساب / ریاضیات

sollam-ol hesāb

طباطبائی یزدی، قطب الدین، ق 12 قمری

tabātabā'ī yazdī, qotb-od-dīn (-18c)

از سید قطب الدین طباطبایی یزدی است که نخست جامع المؤلفات في الحساب نامیده و سپس برگردانده به سلم الحساب و در پنج مقاله و چندین شکل: مقاله نخستین در 50 و دومی 54 و سومی 18 و چهارمی 12 و پنجمی 12 روی هم 146 شکل است. در صفحه عنوان به خط مؤلف نام های کتاب های حساب دیده می شود: حاوی، غَنِيَّةُ الْحِسَابِ، قِوَامَ الْحِسَابِ، جَعْفَرِيَّةُ الْحِسَابِ، شمسية الْحِسَابِ که شرح ها دارد، وسیله که شرح ها دارد، معونه ، لُبَابِ الْحِسَابِ، مِفْتَاحُ الْحِسَابِ غیاث الدین جمشید کاشی، عیون الحساب مولانا محمد باقر یزدی. نام مؤلف در هامش نسخه در برخی از جاها آمده و تاریخ تأليف آن هم از همین جاها بر می آید که در نزدیکی های 1130 تا 1134 بوده است. در آن از عيون الحساب يزدی و کتاب بدیع استاد خود فاضل کرخی نقل کرده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1819

خط: نسخ، كاتب =مؤلف، تا: قرن 12؛ خط خورده و به حاشیه رفته است، مؤلف در پایان زایجه و تاریخ تولد فرزندش محمد کاظم بن میرزا عبدالله به نام بی بی زینب در 7 جمادی الثانی 1129 (= 29 خرداد جلالی 639) را نوشته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 109 گ، 18 سطر (7/5×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 8- 414].

• سلم دار السلام في بيان حكم اركان الاسلام / عرفان و تصوف / فارسی

fī bayān-e hokm-e arkān-el

sollam-o dār-es-salām eslām

ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری

(1433-) torke esfahānī, “alī ebn-e mohammad

در اصول اعتقادی و بعضی از احکام اسلامی و حکمت های آنها بر پایه های عرفانی گرفته شده از کتاب و سنت و گفته های عرفان دارای یک «مقدمه و پنج «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: تحقیق در معنی عبادت و انواع آن؛ باب 1. بیان کلمه شهادتین؛ 2. بیان حکمت نماز و شرایط آن؛ 3. بیان حکمت زکات؛ 4. بیان حکمت روزه؛ 5. بیان حکمت حج. (سید احمد اشکوری).

آغاز: شکر و سپاس خدای را که ریاض عالم آلايش بحياض شعار شرعیه تازه و سرسبز گردانید و نهال برومند ارکان اسلام را.

[دنا 187/6 (2 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 489/7].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10196/45

آغاز: برابر؛ انجام: خاک درت گذاشته منت توتیا کشم ثُمَّ الصلوة ... وَ السَّلَامُ .

خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841 ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ مهر: «عبده علی نوری 1196» (بیضی)؛ جلد: -

تیماج مشکی، 7 ص (360-366)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 242].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 422/17- ف

نسخه اصل: بایزید ولى الدين ش 1825؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 10 جمادی الاول 851 ق، جان ابرقوه؛ 33 گ (244-276)، 19 سطر، [فیلمها ف: 1- 477].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3035/17

آغاز: برابر؛ انجام: و از این جاست که چون این حرکت را بعدد کامل رسانید و استفاده کمال از ... .

خط: نستعلیق، کا: محمد صالح اصفهانی، تا: یک شنبه 17 جمادی الثانی 1084 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 26 گ (168پ -193ر)، 15 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 8 - 235].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26328

آغاز: برابر؛ انجام: مِنْ ظَهْرِ بِوُجُودِهِ سلاليم دَارِ السَّلَامِ الاسلام مُحَمَّدٍ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: امیر زاهدی، علی محمد بن اسمعیل؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه].

سَلَّمَ الدَّرَجَاتِ > سَلَّمَ دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ فِي مَعْرِفَةِ أَبِي الائمة.

• سلم الدرجات / طب / فارسی

sollam-od-darajāt

مدراسی دهلوی، احمد الله خان، - 1218 قمری

(1804-) medrāsī dehlavī, ahmad-ol-lāh xān

تاریخ تأليف: 1212 ق (= منتخب عمده).

در اندازه و درجات خواص داروها از حرارت و برودت و رطوبت و یبوست، که مؤلف ما آن را در کتابی به درستی نیافته جز رساله «قانون العلاج» ولی محمد که دارای نادرستی هایی بود و در این رساله گفته های وی آورده می شود. این رساله در یک «مقدمه» و سه «فصل» می باشد: مقدمه: در معنی درجات؛ فصل 1. حاجب به ترکیب ادویه؛ فصل 2. کیفیت ترکیب مطلقا؛ فصل 3. دانستن مزاج مركب.

آغاز: نحمدک یا رفيع الدرجات و یا مجيب الدعوات ... چون اکثر اوقات طبیب را احتیاج باستخراج درجه مرکب و قدر شربت او می شد.

انجام: بهمین قدر در مراتب بیان استخراج کیفیت دوای مرکب حَامِداً اللَّهِ وَ مُصَلِّياً عَلَى نَبِيِّهِ وَ عِتْرَتِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ.

[دنا 187/6 ، منزوی 551/1 ؛ آصفیه 105/2؛ فهرستواره منزوی 3506/5].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8578/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 29 جمادی الثانی 1256 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 9 گ (33-41ر)، 17 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 22 - 155].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13446/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 غره صفر 1270 ق؛ جلد: روغنی مذهب مجدول، 13 گ (23-35پ)، 16 سطر [ف: 36 - 392].

• سلم درجات الجنة في معرفة ابی الائمة / فضایل و مناقب / فارسی

sollam-u darajāt-el janna fi ma‘refat-e ab-el a'emma

قمی مشهدی، محمد بن محمد رضا، - 1107 قمری

(1696-) qomī mashadī, mohammad ebn-e mohammad rezā

اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135).

تاریخ تأليف: پیش از 1117 ق.

از میرزا محمد بن محمد رضا بن اسماعیل بن جمال الدین قمی مجاز از مجلسی و مؤلف كَنْزُ الدقائق، در یک «مقدمه» و چهل حدیث با شرح آنها در فضایل حضرت علی و دیگر پیشوایان دین.

آغاز: حمد و سپاسی کسی را سزا است که به استحقاق غير او احدی نیست محمود و شکر کسی را رواست که هیچ لغتي نیست. و بعد چنین گوید ... میرزا محمد بن محمد رضا بن اسماعیل بن جمال الدین قمی.

انجام: در کنز گفته که طالع به معن سخت ترش روی دندان وا گشوده لبها برجسته شده.

[الذريعة 220/12؛ نسخه های منزوی 4490؛ دنا 187/6؛ فهرستواره منزوی 1689/3].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5920

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: میرزا احمد تبریزی، تا: 1054 ق؛ با یک سرلوح، مجدول زرین، مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سفید، 86 گ، 14 سطر، اندازه: 12/8×22 سم [ف: 3 - 477].

• سلم السلالم للارتقاء الى اصول المعالم / اصول فقه / عربی

sullam-ul salālim li-l-irtiqā' ilā usūl-il maʻālim

موسوی، ابوالقاسم بن عباس، ق13 قمری

mūsavī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abbās (-19c)

وابسته به: مَعَالِمَ الْأُصُولِ = مَعَالِمَ الدِّينِ وَ مَلَاذِ الْمُجْتَهِدِينَ؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011).

تاریخ تأليف: 1229 ق؛ محل تأليف: کربلا.

مؤلف از شاگردان شريف العلماء و از مردمان نیمه اول قرن 13 است و کاتب چندین نسخه از رساله های صاحب ریاض و -

دیگران است. کتاب شرح است با عنوان «قوله قدس سره» بر معالم الاصول». مؤلف در زمانی که به کربلا رفته و در درس سید علی صاحب ریاض حاضر شده آن را نگاشته است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي بَعَثَ الْأَنْبِيَاءَ وَ المرسلین وَ أَرْدَفُ دَعَوْتُهُمْ بالايات وَ الْبَرَاهِينِ لِيَخْرُجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ الَىَّ النُّورُ الْمُبِينُ.

[دنا 187/6 ، الذریعه 220/12].

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4348/1

آغاز: برابر؛ انجام: فَمَنْ شاءَ أَنْ يَأْخُذُ بِحُكْمِ الاباحة وَ مَنْ شَاءَ أَنْ يَأْخُذَ بحکم خِلَافُهَا وَ هَذَا كَمَا قَالَ لِلْمُحَقِّقِ رَحِمَهُ اللَّهُ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 275گی (1پ -275پ)، اندازه: 21×30 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 824].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6490

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مَنْ شاءان يَأْخُذُ بحکم خِلَافُهَا وَ هَذَا كَمَا قَالَ الْمُحَقِّقُ رَحِمَهُ اللَّهُ.

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن محمد از غذی مشهدی، تا: یک شنبه 19 محرم 1236 ق؛ 269 گ، 25 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف:6-53].

3. تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، تا: 1236 ق [نشریه: 7- 515].

• سلم السماء = رساله كمالية / هیئت / عربی

sullam-os samā’ = r.-ye kamālīya

کاشی، جمشید بن مسعود، - 841؟ قمری

(1438-) kāšī, jamšīd ebn-e mas‘ūd

اهداء به: كمال الدين محمود وزیر.

تاریخ تأليف: 21 رمضان 809 ق.

رساله ای در ابعاد افلاک و مساحت اجرام آن، مشتمل بر هفت «مقاله» و یک «خاتمه»: مقاله 1. مساحة الْأَرْضِ وَ ما یتعلق بِهِ؛ 2. أَبْعَادِ الْقَمَرِ وَ مِقْدَارُ قطره؛ 3. أَبْعَادِ الشَّمْسِ وَ مِقْدَارُ قَطْرَهَا؛ 4. أَبْعَادٍ السفلتين وَ مِقْدَارُ قطريهما؛ 5. أَبْعَادِ الْكَوَاكِبِ الْعَلَوِيَّةِ وَ اقطاره؛ 6. أَبْعَادٍ فَلَكَ الثوابت؛ 7. اجرام الْكَوَاكِبِ.

آغاز:الحمدلله الَّذِي رَفَعَ السَّمَاءَ بِغَيْرِ عَمَدٍ، فَزَيَّنَهَا بِمَصابِيحَ السيارات وَ الثوابت ... .

انجام: وَ لْيَكُنْ هَذَا آخرما أَوْرَدَتْهُ فِي هَذِهِ الرِّسَالَةِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَلَمُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطاهرین وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً.

چاپ: یک بار با شرح چغمینی و یک بار با رساله استخراج حبیب ... چاپ سنگی شده.

[الذريعة 220/12؛ مشار 523؛ کاشانی نامه 27، آصفیه فهرست مشروح 64/1 دنا 187/6 (11 نسخه)].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3180/8

خط: نستعلیق، كا: عبدالرزاق بن محمد ملقب به معین منجم کاشی، تا: با تاریخ 830 ق؛ در صفر 830 در سمرقند از روی خط مصنف و مقابله شده با اصل؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 23 سطر، اندازه: 12×25 سم [ف: 6 - 264].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5540

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 رمضان 859 ق؛ در پایان نسخه مسطور است: «هُوَ الْغَنِيُّ، از جمله سیصد و شصت و شش مجلديست که مخصوص بمتعلمين و طلبه مدرسه فاضلیه است، حرره، مهر ملامير عبدالله مورخ 1065»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 45 گ، ابعاد متن: 9×10/5، اندازه: 16/8×22/5 سم [ف: 8 - 171].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3142

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: میشن سیاه، 20 گ، 19 سطر، اندازه: 11/4×17/3 سم [ف: 1 - 270].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5338

آغاز: برابر؛ انجام: ثمن فلكها 5، 4، 1، ماح، 2، 5، 0، 9، 5، 1.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: آقا زین العابدین خادم اصفهانی، 1166 ق، کاغذ: نوعی ترمه، جلد: پارچه ای، 31 گ، 14 سطر (5/4×10/5)، اندازه: 6/9×17/1سم [ف: 8 - 189].

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7072/1

خط: نسخ، كا: ابو تراب مکی، تا: سه شنبه شوال 1035 ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (5/5×18)، اندازه: 9/5×18 سم [ف: 16 - 445].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19689

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، کا: کاشانی، محمد تقی بن رفيع الدين، تا: 17 صفر 1048ق؛ با یادداشت محمد یوسف بن زین العابدین طبیب رضوی که نسخه را برای فرزندش میر عبدالرزاق استكتاب کرده، مجدول، با اشکال هندسی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 12گ، 18 سطر، اندازه: 19/5×26 سم [اهدائی رهبر: 9 - 68].

7. مشهد؛ الهیات، شماره نسخه: 726/4

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: عبدالصمد بن شمس الدين محمد مازندرانی، تا: دوشنبه 5 صفر 1092ق؛ مجدول، با جداول نجومی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، ص، 50 سطر [ف: 1 - 421].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12061/3

آغاز: برابر؛ انجام: أَصْغَرُهَا 128، مب لح، أَصْغَرُهَا 23 الدو.

خط: نستعلیق، كا: محمدبیک بن عبد الغني، تا: سه شنبه 3 رجب 1101 ق، جان اصفهان؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 10/5×22/3 سم [ف: 10 - 211].

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6984

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1277ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی فستقی، 14 گ (1پ -14پ)، 17 سطر (10/5×15/5)، اندازه: 17×20/5 سم [رایانه].

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12225/5

آغاز: برابر؛ انجام: الْقَدْرُ السَّادِسَ، أَعْظَمَهَا، أَوْسَطُهَا، أَصْغَرُهَا 203.

خط: نسخ، کا: اسدالله منجم دو دانگه مازندرانی، تا: 1306 ق، جان تهران؛ از روی خط مولانا معین الدین منجم الكاشی مورخ 826 ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج، اندازه: 15/58×20/52 سم [ف: 10 - 111].

11. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 27174

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [ف: 5- 1268].

12. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 3202/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 15 سطر، اندازه: 12/4×18/8 سم [ف: 6 - 290].

• سلم السماء = شرح زیج سلطانی گورکانی = شرح زیج الغ بیک / هیئت / فارسی

sollam-os samā' = d.-e zīj-e soltānī gūrkānī = š.-e zīj-e oloq bayk

قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمری

(1475-) qūščī, ‘alī ebn-e mohammad

وابسته به: زیج الغ بیک = زیج گورکانی = زیج جدید سلطانی = زيج سلطانی گورکانی؛ الغ بیک، محمد بن شاهرخ (796 -853).

با کمک چند تن از دانشمندان؛ مشتمل بر چهار مقاله: مقاله اول دارای یک مقدمه و هفت باب. مطالب تحت عنوان «متن، شرح، باب، فصل» آمده.

آغاز: بسمله (متن) مقاله اول در معرفت تواریخ و آن مشتمل است بر مقدمه و هفت باب. مقدمه در معرفت معنی تاریخ و سال و ماه چون از همه اجرام ظاهرتر آفتاب و ماه است ... (شرح) دوازده دور ماه سیصد و پنجاه روز است و کسری.

[دنا 765/6 (6 نسخه) با عنوان «شرح زیج الغ بیگ»؛ فهرستواره منزوی 2968/4].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3420

آغاز: برابر؛ انجام: مقاله چهارم درباره اعمال نجومی و آن مشتمل است بر دو باب ... متن فصل سیم در معرفت مطالع صحيح كواكب ... شرح دایره الف ب را افق فرض کنیم ... و آن چه در عبارت مصنف واقع شده.

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 169 گ، 16 سطر، اندازه: 12/6×18/8 سم [ف: 3 - 509].

2. مشهد؛ الهیات، شماره نسخه: 286

آغاز: برابر؛ انجام: متن فصل چهارم در مطارح شعاعات کواکب الى آخر الكتاب، شرح مضمون آن فصول به بسطی احتیاج ندارد و نه برهانی چه اکثر این اوضاع ماخوذ است از اصحاب ... و کیفیت وضع جداول نیز ظاهر است والا اعلم تم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: دهه ذیحجه 1076 ق؛ با جداول نجومی؛ جلد: تیماج مشکی، 114 گ، 21 سطری (10×18)، اندازه: 17×25 سم [ف: 1 - 168].

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 286

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 39].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1805/88

آغاز: و اما آن که گفته اند که تا چهار ماه متوالی سی سی اند و زیاده نی؛ انجام: بیست و نه روز وزیاده از ثلثه ارباع می شود و اگر کسر شبانه روز بیشتر از اربعة اخماس می بود پنچ ماه متوالی سی سی می امد و السلم.

بخشی از مقاله یکم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 3 ص (600-602)، 25 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 9 - 387].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6375/1

آغاز: برابر؛ انجام: و مستند آن تجربه و امتحان است بل وحی و الهام و کیفیت وضع جداول ظاهر است.

از مقاله اول آغاز می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی منقول از شرح بیرجندی، زیج سيف الدين يزدی، زیج قوام، ملا مظفر و ملخص ابو معشر بلخی، از شرح مقاله 4 اوراقی از نسخه افتاده (دنباله متن فصل اول از باب اول مقاله 4 تا فصل 7 همین باب)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 258 ص (2-259)، 17-20 سطر، اندازه: 7/5×17/5 سم [ف: 19 - 475].

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20127

بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه].

• سلم السماء / اسطرلاب، شعر / عربی

sullam-us samā'

یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری

(1881 - 1824) yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza

منظومه ای است در اسطرلاب، مشتمل بر یک «مقدمه»، چند «درجه» و یک «خاتمه» در 136 بیت. ناظم این منظومه که در این اثر خود را با عنوان باقر بن مرتضی منسوب به سبطين الحسن و الحسين (علیهما السَّلَامُ) معرفی کرده است، ظاهرا همان مؤلف نهمین رساله مجموعه ش 6903 کتابخانه ملی (شَرْحُ بَعْضِ الْأَحَادِيثِ المشكله وَ الاخبار المعضله) است که در آن خود را با عنوان «ابْنُ مرتضی -

الْحَسَنِيُّ الْحُسَيْنِيِّ الطباطبایی مُحَمَّدِ بَاقِرِ الیزدی النجفی » معرفی کرده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6903

آغاز: بسمله، الحمدلله المدير لِلْقَلَمِ عَلَى صَفَائِحِ الْوُجُودِ بِالنِّعَمِ ... وَ بَعْدُ فالمنصوب بالسبطين الْحَسَنِ الزکی وَ الْحُسَيْنِ هُوَ مسمي بَاقِرِ ابْنِ الْمُرْتَضَى يَقُولُ أَنَّ مَنْ عَلَى افترضا؛ انجام: أَرْخَتْ لاختتام ذالكتاب طوبت الاسطرلاب فِي كِتَابِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج پشمی، 8 گ (37پ -44)، 12 سطر (7×14)، اندازه: 10/6×16/5 سم [رایانه].

• سلم السماوات / کلام و اعتقادات / فارسی

sollam-os samāvāt

کازرونی، ابوالقاسم بن ابی حامد، ق 11 قمری

kāzerūnī, ab-ol-qāsem ebn-e abī-hāmed (-17c)

اهداء به: شاه عباس صفوی و الله وردی خان فرمان فرمای فارس.

تاریخ تأليف: 1014 ق.

کتاب از مجاميع فلسفی و ادبی است و غرض از تأليف را چنین بیان کرده است: «این کتابی است مشتمل بر هفت مرقوم در خلاصه کتاب ها و نفایس علوم، متصدی جمع و تألیف آن ابو القاسم ابن ابو حامد ابن نصر البيان طريق طلب قدم قدم نور دیده و اوراق صحف ورق ورق گردیده تا سرمایه این مقصود چون خرقه و طعمه گدایان هر پاره از جایی و هر لقمه از سرایی فراهم آورده ... و اگر جه مقصود اصلی در این اوراق ایراد عقاید دین و نفایس علم و اليقين بود چون رغبت اصحاب به مطالعه منشآت و اشعار مشاهده می نمود آن لآلی گرانمایه حکمت و جواهر کمیاب معرفت را به نوادر اشعار مشاهده می نمود و بدایع گفتار مقرون داشت تا ناظران را رغبت افزاید». کتاب در هفت «مرقوم» تنظیم شده و هر مرقومی دارای خطبه جداگانه است: مرقوم 1. معرفت مولی و شناختن حق سبحانه و تعالی در دوازده کلمه؛ مرقوم 2. نبوت رسول (صلی الله علیه وسلم) و فضایل قرآن و امامت ائمه علیهم السلام و دلایل آن، در دو قسم؛ مرقوم 3. ولایت و کرامت مکاشفات و علوم غریبه و خارق عادات، در هفده باب؛ مرقوم 4. ذکر جمعی از حکمای جهان و جمله ای از سخن های ایشان؛ مرقوم 5. اصناف شعرای معجز آئین و نموداری از شعرای گزین؛ مرقوم 6. مخاطبه نفس اصم به انواع مواعظ و حکم، در ده خطاب؛ مرقوم 7. حقیقت موت و معاد ایشان و خاتمه حال جهان، در سه فصل و خاتمه.

آغاز: فاتحه آغاز و ابتدا و خاتمه انجام و انتها تقدیم جناب کبریا ... بهترین سخن ثنای خداست.

انجام: وَلَهِ الْحِكْمَةِ وَ السِّرِّ وَ الاضمار. این است آن چه مناسب نمود ایراد آن در فصول این باب و خواتیم این کتاب وَ الْمَرْجُوُّ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى الْعَفْوَ ثُمَّ الْقَبُولِ وَ ذَلِكَ أَعَانَتْ الْمَأْمُولُ. نظم: ای کار همه یافته انجام از تو *** وی گشته روا امید هر خام از تو / بپذیر رعایت کرم تا برسد *** این دفتر اوراق به اتمام از تو.

چاپ: مرقوم پنجم از کتاب سلم السموات توسط استاد دکتر یحیی قریب در سال (1340ش) در تهران به چاپ رسیده.

[دنا 188/6 (7 نسخه)؛ الذریعه 221/12؛ نسخه های منزوی 672/1].

شرح و حواشی:

1- سلم السماوات (منتخب)؛ نیریزی شیرازی، محمد ابراهیم (13).

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 670

آغاز: ای غنچه گشاده در ثنای تودهن؛ انجام: لاجرم در عرصه این مصاف و ساحت این مطاف زبان قلم در کلام تیغ سخن در نیام است هَذَا وَ اسْتَغْفَرَ اللَّهِ الْعَظِيمِ وَ هُوَ التَّوَّابَ وَ هُوَ الْكَرِيمِ وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمُ.

نسخه تنها مرقوم اول و چهارم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1067 ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 75 گ، 16 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 4- 163].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1652- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 123].

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 8993

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْوَاحِدَ الْقَدِيمِ الْعَالِمِ الْحَكِيمُ. نظم: ای غنچه گشاده در ثنای تو دهن *** گل چاک زده ز شوق تو پیراهن ... سبزه خط گلعذاران نسخه محامد الهی است و صیحه کبک کوهساران خطبه مناقب شاهی نو خطان مکتب حسن؛ انجام: الان قام در کام و تیغ سخن در نیام است ندارد اسْتَغْفَرَ اللَّهِ الْعَظِيمِ وَ هُوَ التَّوَّابَ وَ هُوَ الْكَرِيمِ وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمُ (که مربوط به مرقوم چهارم است ولی در پایان نسخه آمده).

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه شعبان 1184ق، 7 جمادی الثانی 1074 ق؛ مصحح؛ تملک: اسمعیل امین الملک در ذیقعده 1302 ق با مهر «امین الملک 1300» (بیضی)؛ خریداری از ادیب برومند در اردیبهشت 1344 ش؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: میشن عنابی، 112 گ، اندازه: 15/3×21 سم [ف: 29/1 - 575].

تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 5814- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 183].

3. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 55 و 1196 عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: لاجرم در عرصه این مصاف و ساحت این مطاف زبان قلم در کام و تیغ سخن در نیام است.

خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: وسط؛ تاریخ 1234 در پایان نسخه به خطی جز خط نسخه آمده و تاریخ آن نباید باشد، یادداشتی از سید محمد على روضاتی، در حاشیه بعضی اشعاری از میرزا غلامعلی هندی متخلص به غلام و محمد متخلص به طرب افزوده شده؛ جلد: تیماج مشکی، 182 گ، 17 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 1- 82] و [عکسی ف: 3 - 484].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6951

آغاز: و نعمتش از شمار افزون؛ انجام: من ز روی تربیت بر خواستم.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 269 گ، 16 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 11 - 172].

• سلم السماوات (منتخب) / تراجم / فارسی

sollam-os samāvāt (mn.)

نیریزی شیرازی، محمد ابراهیم، ق 13 قمری

neyrīzī šīrāzī, mohammad ebrāhīm (-19c)

وابسته به: سَلَّمَ السَّمَاوَاتِ؛ کازرونی، ابوالقاسم بن ابی حامد (- 11).

این کتاب در شرح حال جماعتی از حکماء و شعراء و اصحاب مقامات نوشته شده است. محمد ابراهیم نیریزی شیرازی در اواخر قرن سیزدهم، این کتاب را گلچین نموده است.

[الذریعه 221/21؛ دنا 188/6].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 82/2 عکسی

آغاز: از مَتابِ سَلَّمَ السَّمَوَاتِ شیخ ابو القاسم کازرونی ... امیر صدر الدين محمد از سادات و نقبای شیراز که صاحب فطرت عالی و ذوق ناقد بوده اند؛ انجام: نصير الدين محمد طوسی ... در تقویت و استحکام آن کوشیده و در اکثر مواضع ایرادات شاحر سابق بعبارات وی نقل نموده.

نسخه اصل: کتابخانه مرکزی دانشگاه. چند برگ از آن گلچین است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ 13 گ (37-25) [عکسی: 1- 86].

• سلم العروض = میزان الشعر / عروض و قافيه / اردو

sollam-ol-'orūz= mīzān-oš-šeʻr

صدرالافاضل، مرتضی حسین، ق 15 قمری

sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn (-21c)

رساله مختصری است در علم عروض که مؤلف آن را از کتاب ترجمه و اختصار نموده است.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2772/2

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَعْطَانَا اللِّسَانِ وَ سَائِرِ الْأَعْضَاءِ ... أَمَّا بَعْدُ أَحْقَرَ الطَّلِبَةِ ... تی أُسُّ بَاتَ کا ارادہ کیا که عَلِمَ الْأَدَبِ فِي المعانی وَ الْبَيَانِ وَ الْبَدِيعُ وَ الْعُرُوضِ کاملخص.

نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مؤلف - پاکستان؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، بی تا، 14 ص (96-109) [عکسی ف: 7 - 364].

• سلم العلوم في صناعة الميزان / منطق / عربی

sollam-ol-olūm fī sanā‘at-el-mīzān

بهاری، محب الله بن عبد الشکور، - 1119 قمری

(1708-) bahārī, moheb-o-llāh ebn-e ‘abd-oš-šakūr

متنی نسبتا قوی است در مباحث منطقی که شرح های بسیاری بر آن نوشته شده است که معروف ترین آنها «شرح ملا حسن» و «شرح قاضی مبارک» می باشد.

آغاز: بسمله سُبْحَانَهُ مَا أَعْظَمَ شَأْنِهِ لَا يُحَدُّ وَ لَا يُتَصَوَّرُ وَ لَا يَنْتِجَ وَ الايتغير تَعَالَى عَنِ الْجِنْسِ وَ الْجِهَاتِ وَ جَعَلَ الكليات وَ الْجُزْئِيَّاتِ الايمان ... أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ فِي صِنَاعَةً الْمِيزَانِ سَمَّيْتَهَا بِسُلَّمِ الْعُلُومِ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ بَيْنَ الْمَنُونِ كَالشَّمْسِ بَيْنَ النُّجُومِ مُقَدِّمَةِ الْعِلْمِ التصور.

انجام: قَابِلُ الجدلی فمشائی هَذَا وَ الْمُؤَلَّفُ مِنَ الرَّاجِحِ وَ الْمَرْجُوحِ مَرْجُوحٍ خَاتِمَةَ أَجْزَاءِ الْعُلُومِ فِي الْمَسَائِلِ وَ المباد مِنِ الْوَسَائِلِ تَمَّتْ.

چاپ: لكنو، جُزْءُ 2، 1265 و 1282ق؛ لاهور، 1309؛ هند، جُزْءُ 1، 1312 ق.

[معجم المطبوعات، سرکیس 595/1؛ ذیل کشف الظُّنُونُ 23/2؛ ايضَاحِ الْمَكْنُونِ 23/2؛ مكتبة أَمِيرُ المؤمنین 643/2؛ دنا 188/6 (11 نسخه)].

شرح و حواشی:

1- شرح سلم العلوم فاروقی؛ کوفاموی، محمد مبارك بن محمد (- 1162).

2- حاشية شرح سلم العلوم؛ بحرالعلوم، محمد بن محمد (1144 -1225).

1. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 629

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 صفر 1182ق؛ 84 گ (1پ -84پ)، 5 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1 - 535].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15424

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق هندی، كا: لطف الله خان ولد غلام حیدر، تا: جمعه 23 جمادی الاول 1195 ق، جان رام پور؛ محشی، در آغاز چند بیت به خط شاعر آن با تصریح به «لكاتبه» از جمله این دو بیتی:«مسی رنگ ز لعل آتشینت کرد *** خورشید طراوت از جبینت کرد / از صحن چمن چو عزم کاشانه کنی *** گل دامن و بلبل آستینت کرد»؛ جلد: تیماج يشمی، 48 گ، 11 سطر، اندازه: 13/7×22/5 سم [ف: 43 - 84].

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 724316- 37/33

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول محرر، مصحح، محشی با نشان «فیروزشاه»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 گ، 23 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 4 - 2317].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24313

آغاز انجام: برابر.

موجودی فقط 4 برگی است با عناوین ذیل: مُقَدِّمَةُ الْعِلْمِ: التصور وَ هُوَ الْحَاضِرُ عِنْدَ المدرک (ظَاهِراً) وَ الْحَقُّ انْهَ مِنْ أَجْلِي البديهيات کالنور وَ ... مَوْضُوعُ الْمَنْطِقِ: المعقولات مِنْ حَيْثُ الايصال الَىَّ التصور وَ التَّصْدِيقِ ... التصورات، الثَّانِي: الْجَدَلِ، الثَّالِثُ: الخطابية، الرَّابِعُ: الْعُشْرُ، الْخَامِسَ: السفسطة، خَاتِمَةُ: أَجْزَاءِ الْعُلُومِ هِيَ المسایل وَ المبادي مِنْ الوسایل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258 ق؛ افتادگی: وسط؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوای مذهب، 4 گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 24 - 186].

5. مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 351/1

كا: مولوی رضا حسن خان بهادر، تا: 1262 ق [اوراق عتیق: 1-254].

6. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 377/7

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1267-1268 ق؛ 24 گ (268پ۔ 291پ)، اندازه: 16/5×27 سم [ف: 2 - 76].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10036/5

آغاز انجام: برابر؛ انجامه: بَلَغَ مُقَابَلَةِ عَلَى نُسَخِهِ الاصل مَعَ الشَّيْخُ عطا اللَّهِ خراسانی بِجَامِعٍ سَيِّدِنَا الْحُسَيْنِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج مشکی، 41 ص (315- 355-)، 21 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 32 - 51].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10090/4

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 30ص (51-80)، 17 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 32 - 115].

9. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 323

آغاز انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «مولوی أَسَدُ اللَّهُ»، «فيروز»، «12م»، «محمد عَبْدُ الْبَدِيعُ»؛ 69 گ، 9 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [مؤید: 1- 279].

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18905- ض

بی کا، بی تا؛ محشی [د.ث. مجلس].

11. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17334

بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ 69 گ، اندازه: 15/9×27 سم [رایانه].

12. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1413

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 31 گ، 16 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1- 130].

• سلم اللسان في معرفة الايمان / كلام و اعتقادات / عربی

sullam-ul lisān fī ma'rifat-il īmān

حسین بن خسرو، ق 11 قمری

hoseyn ebn-e xosrow ( 17c)

مؤلف در این کتاب به اثبات اصول دین به شیوه متکلمین شیعه اثنی عشری پرداخته است. گویا از میر سید حسین بن سید خسرو. مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «اصل» و مسائل متفرقه: مقدمه در دو فصل»: 1) اثبات واجب الوجود، 2) بیان معنی دور و تسلسل و ابطال آن دو؛ اصل 1. توحيد؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد.

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14867/5

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي جَعَلَ التَّكْلِيفِ ذَرِيعَةً إِلَى الْفَوْزِ بِالثَّوَابِ وَ النَّجَاةَ مِنَ الْعِقَابِ وَ الصَّلَوَاتِ وَ السَّلَامُ عَلَى نَبِيِّهِ وَ رَسُولُهُ مُحَمَّدِ الْمَبْعُوثُ بَا مَتْنَ کتاب الَىَّ كَافَّةً ذَوِي الْأَلْبابِ وَ عِتْرَةَ الطَّيِّبِينَ الاحباب وَ بَعْدَ فانه لَمَّا كَانَ حُصُولِ الثَّوَابَ عَلَى وَجْهِ يُنْتَفَعُ بِهِ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادى الأول 1058 ق؛ مهر: «محمد شفیع»، «عَبْدُهُ الی نقی الحسینی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 و 16 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 175].

• السلم المرونق في المنطق = السلم المنورق / منطق / عربی

as-sullam-ul murawniq fi-l manțiq = as-sullam-ul munwariq

اخضری، عبدالرحمن بن محمد، 918 - 983 قمری

(1576- 1513) axzarī, “abd-or-rahmān ebn-e mohammad

وابسته به: ایساغوجي = الكليات الخمس = المدخل الى علم المنطق – الرسالة الأثيرية في المنطق؛ اثير الدين ابهری، مفضل بن عمر (-660).

تاریخ تأليف: اوایل محرم 141 ق.

منظومه ای است در منطق که رساله «ايساغوجی» اثير الدین ابهری را در 144 بیت به نظم کشیده است. مشتمل است بر 10 «فصل» و 2 «باب» و «خاتمه»: فَصَلِّ فِي جَوَازِ الِاشْتِغَالِ بِهِ، أَنْوَاعُ الْعِلْمِ الْحَادِثُ، أَنْوَاعُ الدَّلَالَةِ اللفظية، فَصَلِّ فِي مباحث الْأَلْفَاظِ، فَصَلِّ فِي نِسْبَةُ الالفاظ للمعانی، فَصَلِّ فِي بَيَانِ الْكُلَّ وَ الْكُلِّيَّةِ وَ الجزئية، فَصَلِّ فِي المعرفات، بَابُ الْقَضَايَا وَ أَحْكَامِهَا، فَصَلِّ فِي التَّنَاقُضِ، فَصَلِّ فِي الْعَكْسِ المستوى، بَابُ فِي الْقِيَاسِ، فَصَلِّ فِي الْأَشْكَالِ، فَصَلِّ فِي الْقِيَاسِ الاستثنائی، فَصَلِّ فِي لَوَاحِقُ الْقِيَاسِ.

آغاز: الحمدلله الَّذِي قَدْ أُخْرِجَا *** نَتَائِجُ الْفِكْرِ لَا رَبَابٍ الحجي / وَ حَطَّ عَنْهُمْ مِنْ سَمَاءِ الْعَقْلِ *** کل حِجَابُ مِنْ سَحَابُ الْجَهْلِ / حَتَّى بَدَتْ لَهُمْ شُمُوسُ الْمَعْرِفَةِ *** رَأَوْا مخدراتها منکشفة / نَحْمَدُهُ جَلَّ عَلَى الانعام *** بِنِعْمَةٍ الايمان وَ الاسلام.

انجام: مَا قَطَعَتِ شَمْسِ النَّهَارِ ابرجا *** وَ طَلَعَ الْبَدْرُ الْمُنِيرُ فِي الدجی.

چاپ: مشار عربی، 523 ص (صص 156-163)؛ گنجينه بهارستان، حکمت 2، مسلسل 11، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1379 ش، با تصحيح على اوجبی؛ مصر، 1281 ق، سنگی، رقعی، -

8 ص؛ ایران، تبریز، 1354 ق، سنگی، جیبی، 13 ص (صص 20 - 32)؛ ایران، 1282 ق، سنگی، جیبی، 15 ص؛ ایران، 1306 ق، سنگی، جیبی، به درخواست آقا میرزا محمود آقا، 15 ص.

[معجم المؤلفين 187/5؛ دنا 188/6 - 189 (15 نسخه)؛ کشف الظنون 1998/2 معجم المطبوعات 406/1؛ مشار عربی 523؛ مكتبة امير المؤمنین 644/2].

شرح و حواشی:

1- شَرْحُ السَّلَمِ المرونة فِي عِلْمِ الْمَنْطِقِ؛ اخضری، عبدالرحمن بن محمد (918-983).

2- شَرْحُ السَّلَمِ المرونة الجزائری؛ نجار، سعید بن ابراهيم (-1066).

3- ايضَاحِ الْمُبْهَمُ مِنْ مَعَانِي السَّلَمُ = شَرْحُ السَّلَمِ المرونق؛ قويسنی، حسن بن درویش (-1254).

1. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 961/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی [نشریه: 7- 263].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6952/2- عکس

بی کا، تا: 1161ق [فیلمها ف: 3 - 268].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1617/5

خط: نسخ، بی کا، تا: 1253-1257 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 10 ص (173-182)، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 10 - 169].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2754/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدین موسوی، تا: 18 صفر 1283 ق؛ جلد: مقوایی، 6 گ (96-101ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 7- 309].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11319/2

آغاز انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ابو هاشم کازرونی، تا: 1291ق، جان بوشهر؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 6 گ (12-17)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 28 - 506].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 17715

آغاز انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: شیخ حسن خندق آبادی، تیر 1369؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 5 گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 24 – 186].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25930

آغاز: برابر؛ انجام: قَدِ انْتَهَى بِحَمْدِ رَبِّ الْفَلَقِ *** مَا رِمَّتَهُ مِنْ فن عَلِمَ الْمَنْطِقِ.

خط: نستعلیق، كا: احمد با کوبی، تا: قرن 14؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور مشکی، 4 ص، 20 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 24 - 188].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29808

آغاز انجام: برابر.

خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: رقعی [رایانه].

9. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 95/1

خط: نسخ، كا: اسماعيل بن حسن بن محمد على آل عبد الجبار، تا: 1301 ق؛ کاغذ: رنگارنگ [نشریه: 11 - 924].

10. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 415/2

خط: نسخ، بی کا، تا: 5 ربیع الاول 1311ق؛ 10 گ (174پ۔ 183پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 263].

11. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 186/13

بی کا، بی تا، جلد: تیماج قرمز، 7 گ (168-174ر)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 1- 137].

اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 336/13

همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 942].

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13877/2

آغاز انجام: برابر.

خط: مغربی، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 1 گ (40ر -47ر) [ف: 37 - 449].

13. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4737/1- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 9620 .Add بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 98].

14. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6988/3- 35/167

آغاز انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 7 گ، 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 2317].

15. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4165/2

آغاز انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 5 گ (58پ -62)، 21 و 22 سطر (9×14/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 18 - 87].

16. کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: 4 مجموعه بدون شماره

آغاز: برابر؛ انجام: وَ بَعْدِهِمْ مُحَمَّدِ التُّقَى *** ثُمَّ عَلَى الهادی المهدی / وَ بَعْدَهُ ذَا الْحَسَنِ المسدد *** ثُمَّ مُحَمَّدِ الزکی الامجد.

كا: على اكبر الخادم، بی تا [دليل المخطوطات: 1- 285].

• سلم المعارف / گوناگون / فارسی

sollam-ol maʻāref

صابر شیرازی، مهدی بن محمد، - 1280؟ قمری

(1864-) sāber-e šīrāzī, mahdī ebn-e mohammad

به نام: ناصرالدین شاه.

تاریخ تأليف: 1268 ق.

در پنج «باب»: معرفت افلاک، سفلیات، مواليد حضرت انسان و تشریح آن، مطالب گوناگون ساخته است.

[دنا 189/6 ؛ فهرستواره منزوی 3859/5؛ نسخه های منزوی 425/1 (1 نسخه)؛ فارسنامه ناصری 149 (به نقل)؛ آثَارَ الْعَجَمِ 560؛ طَرائِقَ الحقایق 112/3؛ فرهنگ سخنوران 321].

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 184/1- حکمت

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی، [ف: 2 - 50].

السَّلَمُ المنورق > السَّلَمُ المرونق فِي الْمَنْطِقِ.

• السلمية لتحقيق حجية الظواهر الكتابية / اصول فقه / عربی

as-silmiya li-tahqiq-i hujjiyat-iz zawahir-il kitabiya

تنکابنی، محمد بن سليمان، 1234 - 1302 قمری

(1885- 1819) tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān

تاریخ تأليف: شوال 1250 ق؛ محل تأليف: قزوین مدرسه ملا صالح.

در حجیت ظواهر کتاب (قرآن کریم) و رد بر اخباری ها که ظواهر کتاب را حجت نمی دانند، با مقدمه ای در تعریف علم اصول فقه.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8687/1

آغاز: نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ أَعْطَانَا مَعَالِمَ الدِّينِ وَ هَدَانَا الَىَّ نِهَايَةَ الْحَبَلَ المتین وَ کرمنا زَبَدَةً الْأَحْكَامِ الْمُبِينُ وَ شَرَفِنَا تكليفا بالقوانين؛ انجام: فأعاننا اللَّهِ وَ اياك بِطَاعَتِهِ بِحُرْمَةِ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ الطاهرین.

خط نستعلیق، کاتب =مؤلف، تا: 1250 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 80 گ (1پ -80ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 22 - 235].

• سلوان المطاع في عدوان الاتباع / تاریخ / عربی

sulwān-ul mutāí fi ‘udwān-il atbā“

ابن ظفر، محمد بن عبدالله، 497 - 565 قمری

(1104-1170) ebn-e zafar, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh

اهداء به: ابی عبدالله محمد بن أبي القاسم علی بن علوی قرشی (حاكم صقليه).

تاريخ تأليف: 544 ق؛ محل تأليف: صقليه.

در اخلاق و نوادر اخبار پادشاهان بر لسان وحوش و طیور، این کتاب به سبک کلیله و دمنه است و مشتمل بر پنج «سلوانه»: 1. تفويض؛ 2. صبر؛ 3. تأسی؛ 4. رضا؛ 5. زهد؛ و در مقدمه به نام کتاب و وجه نامگذاری آن اشاره کرده است: «سَمَّيْتَهَا سلوان الْمُطَاعِ فِي عُدْوانَ الِاتِّبَاعُ، وَ السلوان جَمَعَ سلوانه وَ هِيَ خَرَزَةً تَزْعُمُ الْعَرَبِ أَنَّ الْمَاءَ المصبوب عَلَيْهَا اذا شُرْبِهِ الْمُحِبُّ سَلًّا».

آغاز: بسمله. وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً قَالَ عبدالله الْفَقِيرِ اليه الْغِنَى بِهِ مُحَمَّدُ بْنِ أَبِي مُحَمَّدٍ بْنُ ظَفِرَ عَفَا اللَّهُ عَنْهُ انَّ شَكَرَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ الأسنى الْمَلَابِسِ الْفَاخِرَةِ وَ أَنَّ حَمِدَهُ لأعود بِخَيْرِ الدُّنْيَا وَ خَيْرَ الْآخِرَةِ فَالْحَمْدُ اللَّهُ ... انجام : كَمَا استعفيه مِنْ غَوْلُ الْجَوَابِ وَ اسْتَدْفَعَ بِهِ فَسَادِ الْخَطَّابِ كَمَا الستدفع کساد الصَّوَابِ وَ أَتُوبُ اليه فَهُوَ رَحِيمُ تَوَّابُ . نُجِزْ الْكِتَابِ وَ الحمدلله الَّذِي بِنِعْمَتِهِ تَتِمُّ الصَّالِحَاتُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى سیدنا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً.

چاپ: قاهره، دار نشر الثقافة، محقق: ابونهلة احمد بن عبد المجيد، 150ص، 1398 ق.

[معجم المطبوعات 149؛ دنا 189٫6 (5 نسخه)؛ مَجْمَعُ العلمي العراقی 209/2].

شرح و حواشی:

1- رِيَاضُ الْمُلُوكِ فِي رياضات السلوك = ترجمه سلوان المطاع؛ نظام تبریزی، علی بن محمد (740-9).

2- فريدة الْأَصْقَاعِ فِي تَرْجَمَةِ سلوان الْمُطَاعِ؛ موسوی شوشتری، نعمة الله (13).

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 286

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: عبدالرحمن ابن احمد ابن علی ابن احمد ابا حیان الحضرمی بلدة و الكندي نسبا، تا: 23 ذیقعده 980 ق؛ 94 گ، 17 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 2 - 163].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 512

خط: نسخ، بی کا، تا: 1016 ق؛ کاغذ: فستقی استانبولی، جلد: رویه کاغذ، 71 گ، 19 سطر، اندازه: 14/4×20/1 سم [ف: 1- 270].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1810

خط: نسخ، كا: احمد بن عبدالله بن محمود بن يونس جزایری، تا: 12 شوال 1079 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 82 گ، 17 سطر، اندازه: 14/2×19/1 سم [ف: 1- 271].

4. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1556

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ربيع الثانی 1198 ق؛ 65 گ، 19 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 1 - 130].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1144

آغاز و انجام: برابر.

نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال مادرید، ش 528 (فهرست نسخه های خطی عربی کتابخانه اسكوريال: 355/1)؛ خط: مغربی، بی کا، بی تا، در لابه لای صفحات مختلف بیش از چهل تصویر مرتبط با داستان های کتاب، تصاویر مذکور در تصحیحی که ابو نهله احمد بن عبدالمجید از کتاب نموده و در 1978 میلادی در عربستان منتشر ساخته درج شده، ابونهله ادعا کرده که نسخه حاضر در چهار نقطه نقص دارد؛ 178 ص، 17 سطر [عکسی ف: 3].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16289/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ معاصر به سبک نسخ کهن، بی کا، تا: 20 رمضان 575 ق اگر جعلی نباشد، جان همدان؛ کاغذ و خط و سبک کتابت برساخته یکی از جعالان معاصر تهران است چنانچه در شناسنامه کتاب نیز بدان تصریح شده، در آغاز این نسخه، اجازه نقل کتاب -

توسط سه نفر از علما آمده است؛ جلد: چرم قهوه ای، 61 ص (353-293)، 31 سطر، اندازه: 29×34/5 سم [ف: 45 - 136].

• سلوة الاوليا في معرفة سيرة الانبياء / تاریخ معصومین / عربی

salwat-ul awlīyā fī ma'rifat-i sīrat-il anbīyā’

ایمنی، احمد بن یحیی، 775 - 840 قمری

(1437 - 1374) yamanī, ahmad ebn-e yahyā

تاریخ تأليف: 831 ق؛ محل تأليف: قرية المدح من نواحی حران.

سیرت پیامبران است در 3 فصل.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1090/2- طباطبائی

آغاز: کتاب سَلْوَةُ الاوليا ... وَ فِيهِ فُصُولِ ثلاثه ... فِي تَصْوِيرٍ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ بْنِ عَبَّاسٍ ... خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ (علیه السَّلَامُ) مِنْ أقاليم الدُّنْيَا فراسه مِنْ بَرِيَّةُ الكعله ؛ انجام : وَ عُمَرَ عِيسَى الَىَّ انَّ رَفَعَهُ اللَّهُ ثلاثه وَ ثَلَاثُونَ سِنِّهِ. فَلَنَا خُذْ أَلَانَ فِي الْمَقْصُودِ وَ وَصَفَ شَرْحِ کتاب الْجَوَاهِرِ وَ الدُّرَرِ وَ كَانَ الْفَرَاغُ مِنْ تَأْلِيفِ هَذِهِ الْمُقَدَّمَةِ المبار که یو مالجمعه ... فِي قَرْيَةِ الْمَدْحِ مِنْ نواحی حُرَّانِ سِنِّهِ 831.

کا: شیخ صلاح بن احمد بن محمد حسين حولانی، تا: 1032 ق؛ 17 گ (ور-26ر) [ف: 23 - 534].

• سلوة الحريف بمناظرة الربيع و الخريف / ادبیات / عربی

salwat-ul hariyf bi-munazarat-ir rabi' wal xarif

جاحظ، عمرو بن بحر، 150 - 255 قمری

(870 - 768) jāhez, ‘amr ebn-e bahr

چاپ: استانه، 132 ص، 1302 ق؛ بیروت، دار الرائد العربی، 69 ص، 1402 ق.

[دنا 189/6].

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 323 بخش 3

نسخه اصل: عاشر أفندى 293، ساخته 441؛ كا: على بن محمد ابن الحسن بن طباطبا العلوی، تا: دوشنبه 12 ربیع الثانی 447 ق، به نام قوام الملک ناظم الدین ابویعلی احمد بن طاهر؛ 51گ [ف: - 142].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2284- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 336].

• سلوة الحزين = دعوات / دعا / عربی

salwat-ul hazin = daawat

قطب راوندی، سعید بن هبة الله، - 573 قمری

(1178-) qotb-e rāvandī, sa‘īd ebn-e hebat-ol-lāh

در ادعیه سر و دیگر ادعية مأثوره و روایات مربوط به آنها. ابن شهر آشوب (ش 359) و قمی (اجازات بحار ص 7) از این کتاب یاد نکردند ولی نگارنده روضات (ص 300) در سرگذشت راوندی از «الدعوات» که آن را «سلوة الحزين» نامیده است یاد نموده (نيز الذریعه 20108). مجلسی می گوید (بحار 13:1) که نسخه کهنه ای از کتاب الدعاء» (کتاب الدعوات چنانکه نوری از بحار آورد) یافته ایم و در آن دعاهای کوتاه فرخنده ای است که از اصل های ارزنده ای گرفته شده است گذشته از این کار کار سند دعاها را دشوار نباید گرفت. نوری در مستدرک (323:3) می گوید که در آن کتاب الدعوات که قطب راوندی سلوة الحزين نامیده است تنها دعاها نیست بلکه چیزهایی دارد درباره خوشی و ناخوش و آداب احتضار و آنچه مربوط به پس از مرگ است و فائده های بسیار و نادره های گرانبها و من پیش ها می پنداشتم که آن از سید فضل الله راوندی است و در دارالسلام و نجم ثاقب و جز آن به او نسبت داده ام و پس از اینها دریافتم که از قطب راوندی می باشد گر چه هر دو دانشمند از بزرگان ما و استادان روزگار خویش می باشند چنانکه مجلسی این گونه اشتباه کرده (بحار جلد یکم فصل 1 ص 7) و نگارنده ریاض بدین اشتباه برخورد و رفعش نمود و من چون به مجلسی خوش گمان بوده ام و به مأخذ ننگریستم این اشتباه مرا دست داد. نوری «در الصحيفة الرابعة السجادية» نگارش 1299 از این کتاب آورده است (ص 17 و 140 چاپ سنگی 1312 تهران). (دانش پژوه).

در چهار «باب»: 1. ذَكَرَ الدُّعَاءِ وَ التَّضَرُّعِ إِلَى اللَّهِ فِي الصِّحَّةِ وَ الْمَرَضُ؛ 2. ذَكَرَ الصِّحَّةِ حَفِظَهَا وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهَا؛ 3. ذَكَرَ الْمَرَضِ وَ مَنَافِعُهُ الْعَاجِلَةِ وَ الْآجِلَةِ وَ مَا جَرَى مَجْرَاهَا؛ 4. أَهْوَالُ الْمَوْتِ وَ أَحْوَالِهِ.

چاپ: قم، مدرسه امام مهدی، 1407 ق، 298 ص، مصحح.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4004

آغاز: هَذِهِ برفعكها زَاكِيَةً متقبله أَنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ... آغاز دعای بَعْدُ: مَنْقُولُ أَيْضاً عَنْ خَطِّ السَّيِّدِ ابی الرِّضَا فَضْلُ اللَّهِ؛ انجام: الامان الامان مِنْ زَوَالِ الايمان.

این نسخه در فهرست شناخته نشده است و با نام في الادعيه معرفی شده است. در مقدمه کلیاتی درباره دعا و آداب و حالات دعا کننده ذکر کرده که قابل ملاحظه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 130 گ، 17 سطر [ف: 11 - 8؛ فهرست رایانه ای ص 395].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1240

آغاز: أَنَّ الدُّعَاءُ يَرُدُّ الْقَضَاءَ بَعْدَ مَا أُبْرِمَ ابرام؛ انجام: مَلَكُ مِنْ بُطْنَانِ السَّمَاءِ يُبَشِّرُهُ.

كاتب: عباسقلی تهرانی، تا: 1319 ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مهر: حسینی طباطبائی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 432 ص، 23 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4 - 24].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 502/1

آغاز: دَعَوَاتُ الراوندی- عَلَيْهِمَا وَ آلِهِمَا أَنَّ الدُّعَاءَ يَرُدُّ الْقَضَاءَ الْمُبْرَمَ بَعْدَ مَا أُبْرِمَ ابراما فاكثر وَ أَمْناً الدُّعَاءِ فانه مِفْتَاحُ كُلِّ رَحْمَةٍ وَ نَجَاحُ كُلِّ حَاجَةٍ ... وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ أَنَّ اللَّهَ تبارک وَ تعالی لِيُعْلَمَ مَا يُرِيدُ الْعَبْدُ اذا دَعَاهُ وَ لَكِنْ يُحِبُّ أَنْ يَبُثَّ اليه الْحَوَائِجَ؛ انجام: وَ رُوِيَ أَنَّ الْمُحْتَضَرِ يَحْضُرُهُ صَفُّ مِنَ الْمَلَائِكَةُ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ لِبَاسِ خَضِرٍ وَصَفَ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ لِبَاسِ سُودُ ... فَيَبْعَثُ اللَّهُ إِلَى ذَلِكَ الْمُؤْمِنُ مَلَكاً مِنْ بُطْنَانِ السَّمَاءِ يُبَشِّرُهُ.

در نسخه ما روایت های آن مرسل است تنها در یکجا دارد: «حدثنی أَبُو جَعْفَرٍ النيسابوری» (93ب) همانکه در قصص الانبياء از او روایت نموده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 129 گ (ار- 129پ) [ف: 5 - 1355].

4. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2615/2

آغاز: الحمدلله الْمُتَفَضِّلَ بالاحسان، المتطول بِالِامْتِنَانِ وَلِيَّ الْعَافِيَةِ وَ الممتع بِالسَّلَامَةِ يُقَوِّينَا بِذَلِكَ عَلَى طَاعَتِهِ وَ يهنينا فِي أَكْثَرِ الْحَالَاتِ طَيِّباتِ رِزْقِهِ.

نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 76 ص (154-229) [عکسی ف: 7 - 221].

• سلوة الحزين و انیس المستوحشين / دعا / عربی

salwat-ul hazīn wa anīs-ul mustawḥišīn

حائری، محمد علی بن قاسم، ق 13 قمری

hā’erī, mohammad ‘alī ebn-e qāsem (-19c)

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11907

آغاز: بسمله، الحمدلله اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ؛ انجام: وَ لَا اقْسِمْ بِالنَّفْسِ اللوامه.

خط: نسخ، كان محمد خوانساری، تا: 1281 ق؛ کاغذ کاهی، جلد: میشن [الفبائی: - 312.

2. تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 105/1

خط: نسخ، كا: علی بن محمد بن حبيب الدين محمد خوانساری، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 40 سطر (10×21)، اندازه: 20×29 سم [نشریه: 3 - 226].

• سلوة الشيعة = تاج الاشعار = دیوان امیرالمؤمنین (علیه السلام) / شعر / عربی

salwat-uš šīʻa = tāj-ul ašřār = d.-u amīr-il-mu'minīn

فنجکردی، علی بن احمد، 433 - 513؟ قمری

(1120 - 1042) fanjokerdī, ‘alī ebn-e ahmad

مؤلف کشف الْحُجُبِ وَ الاستار (ص 312) در ذیل این نام نوشته: «لِلشَّيْخِ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ الفنجکردی بِفَتْحِ الْفَاءُ وَ سکون النُّونِ وَ الرَّاءُ وَضَمِ الْجِيمُ وَ كَسْرِ الْكَافُ وَ آخِرُهُ دَالُّ مُهْمَلَةُ قَرْيَةٍ مِنْ قُرَى نیشابور عَلَى حَدِّ الدَّرْبِ الْمُتَوَفَّى سَنَةٍ ثُلُثَ عَشَرَ وَ خمسائه (513) ذَكَرَهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي الوشاح وَ عَبْدِ الْغَفَّارِ فِي تَارِيخِهِ وَ يَاقُوتٍ الحموي فِي معجم الْأُدَبَاءِ جَمَعَ فِيهِ أَشْعَارُ مَوْلَانَا علی بْنِ ابی طَالِبٍ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ نَحْواً مِنْ مأتی بیت». در این رساله شعرهای منسوب به امیر مؤمنان علی را در دویست بیت گرد آورده است و البته از این قریه امروز در نیشابور اثری نیست. ابن شهر آشوب در معالم العلما (ش 469) می نویسد: «لَهُ تَاجُ الاشعار، سَلْوَةِ الشِّيعَةِ وَ هِيَ أَشْعَارُ امیر المؤمنین» و همانا دو کتاب می پندارد ولی در الذريعة (215/3) یکی دانسته شده است. خوارزمی (مقتل الحسین، ج 2، ص 128) نام کتاب تاج الإشعار را «تَاجُ الاشعار فِي النَّبِيِّ الْمُخْتَارِ وَ آلِهِ الطهار» ضبط کرده و از این نام پیداست که «تَاجُ الاشعار» و «سَلْوَةِ الشِّيعَةِ» نام دو کتاب است چنان که معالم العلماء نیز چنین پنداشته است. مؤلف در گردآوری این اشعار فقط به مغازی ابن اسحاق اشاره می کند.

آغاز: قَالَ الشَّيْخُ الامام أَبُو الْحَسَنِ علی بْنِ احْمَدِ الفنجکردی أَمَّا بَعْدَ حَمْدِ اللَّهَ عَزَّ اسْمُهُ عَلَى تَمَامِ نِعْمَتِهِ وَ الصلوة عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ شَفِيعُ أَمَتَهُ فَانٍ هَذَا مَاتَا بَيْتٍ فِي الْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ وَ الْفَخْرِ وَ السَّمَاحَةَ وَ الشَّجَاعَةَ وَ التَّذْكِيرَ وَ التبصير وَقَعَ عَلَيْهَا اختیاری مِنْ الاشعار الْمَنْسُوبَةِ إِلَى أَمَامَ المتقین وَ امیر المؤمنین علی بْنِ ابی طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ الْمَأْخُوذَةِ مِنَ السُّنَّةِ الْعُلَمَاءِ الاكابر الملتقطة مِنْ مودعات الدَّفَاتِرِ مِنْهَا ابیات أَوْرَدَهَا مُحَمَّدِ بْنِ اسْحَقِ بْنِ بشاد فِي مَغَازِيهِ وَ هُوَ الثِّقَةِ فِيمَا يحكيه الْأَمِينُ عَلَى ... وَ يدويه فَانِ ارْتَابَ فِي صِحَّتِهَا فَاضِلِ فَدَعْهُ وَ مَا يريبه وَ لَكِنْ مَنِ الْحَدِيثِ طِيبِهِ وَ سَمَّيْتُهُ بسلوة الشِّيعَةِ وَ اللَّهُ الْمُعِينُ عَلَى نَسَخَهَا وَ نَقْلِهَا وَ الْمُوَفِّقُ الفهمها وَ حِفْظِهَا فنبدأ مِنْهَا بِمَا سَارَ مَسِيرِ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ وَ أُنْشِدُهُ اولوالفضل فِي الْبَدْرِ الْحَصْرِ: رَضِيتَ بِمَا قَسَمَ اللَّهُ لِي *** وَ فَوَّضْتُ أَمْرِى الَىَّ خالقی / لَقَدْ أَحْسَنَ اللَّهِ فِيمَا مَضَى *** كَذلِكَ يُحْسِنُ فِيمَا بَقِيَ / مُحَمَّدِ النَّبِيِّ أَخِي وصهري *** وَ حَمْزَةَ سَيِّدِ الشُّهَدَاءِ عَمِّي وَ جَعْفَرِ الَّذِي يُضَحِّيَ وَ يمسی *** يَطِيرُ مَعَ الْمَلَائِكَةِ ابْنِ امی.

انجام: لَعَمْرِي لَقَدْ أَعْذَرْتُ فِي نَصْرِ احْمَدِ وَ طَاعَتِهِ رَبِّ بِالْعِبَادِ علیم.

چاپ: سنگی، میراث حديث شیعه، دفتر هفتم، ص 263 - 285، تحقیق محمد رضا انصاری؛ ضمن گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی -1، مسلسل 3، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1380 ش، با تصحیح جویا جهانبخش.

[الذريعه 205/3 و 101/9 و 223/12؛ معالم العلما 71؛ دنا 656/2 «با عنوان تاج الاشعار»].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7099/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كان محمد شاه بن محمد ناعمری مریبانی، تا: 716ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11 ص (248-258)، اندازه: 16×24 سم [ف: 25- 108].

2. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 313/7

آغاز: يديمون الْمَوَدَّةَ مَا رأونی *** وَ يَبْقى الْوُدُّ مَا بَقِىَ اللِّقَاءُ ... وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: صُنِ النَّفْسِ وَ احْمِلْهَا عَلَى مَا يُزَيِّنُهَا *** تَعَشَّ سَالِماً وَ الْقَوْلِ فِيكَ جَمِيلٍ. (برابر با س 14 گ 2 نسخه دانشگاه)؛ انجام: وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: حِرْزُ بنیک عَلَى الاداب فِي الصِّغَرِ *** کی مَا تُقَرِّبَهُمْ عَيْنَاكَ فِي الك / أَنَّ الْأَدِيبُ اذا زَلَّتْ بِهِ قَدَمٍ *** يهوی عَلى فُرُشِ الدِّيبَاجِ وَ السرر؛ تَمَّتِ كِتَابَةِ سَلْوَةِ الشِّيعَةِ غُرَّةِ شَعْبَانَ 735 عَلَى يَدِي ... محمد بن يوسف بن عقیل (برابر س 4 گ 5 نسخه دانشگاه).

شامل 138 بیت از این کتاب است و 62 بیت آن افتاده؛ كا: محمد بن يوسف وحیدی بیهقی، تا: 735 ق؛ افتادگی: آغاز؛ ترجمه برخی کلمات میان سطور، محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 12 گ (100-111)، 15 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 2 - 447].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2203/1

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 5 گ (1پ -5ر)، 11 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×22 سم [ف: 9 - 884].

• سلوة الشيعة و قوة الشريعة / عرفان و تصوف / فارسی

salvat-oš šī‘a va qovvat-oš šarī‘a

میرلوحی سبزواری، محمد بن محمد، 1000؟ - 1085؟ قمری

(1675 - 1592) mīrlowhī sabzevārī, mohammad ebn-e mohammad

تاريخ تأليف: اواسط 1060 ق.

مؤلف چون کتاب «تَوْضِيحِ المشربين وَ تنقیح المذهبين» را در رد صوفيه كافی دانسته، مطالبی از آن انتخاب و در رساله حاضر گرد آورده است. در پایان فتاوای جمعی از علمای معاصر خود را در حرمت افعال صوفيه و بدعت آنان آورده که از جمله آنان میرزا حبیب الله صدر، میر سید احمد بن زین العابدین علوی، میرزا رفيع نائینی، ملا محمد باقر خراسانی، شیخ علی نقی و میرزا نور الدين على مفتی می باشند. این کتاب دارای چند باب و هر کدام دارای چند فصل می باشد.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... چنین گوید ساکن زاویه نامرادی مطهر بن محمد المقدادی که چون این فقیر بی خانمان که از پدر پدران دوستی و پیروی شاه مردان به میراث یافته و مانند آباء و اجداد از متابعت اعداء ... .

انجام: چنان که اگر بر او دست یابند بیم آن هست که به قتلش مبادرت نمایند. نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ الشَّيَاطِينِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ. تَمَّتِ الرساله بِعَوْنِ اللَّهِ.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، به کوشش شیخ احمد عابدی، ص 343- 359.

[دنا 190/6 ؛ الذریعه 223/12 -224 ش 1472؛ فهرستواره منزوی 351/9].

شرح و حواشی:

1- سلوة الشيعه (مختصر).

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4014/8

خط: نستعلیق، کا: مراد بن آقا شاه آشتیانی قمی، تا: 1061 ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، جلد: تیماج مشکی، 12 گ (94پ - 105ر)، 14 سطر، اندازه: 18/5×25 سم [ف: 11 - 18].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4296/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 22 گ(1پ -22پ)، 15 سطر، اندازه: 19×25 سم [ف: 11-290].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2204/2

آغاز: بسمله، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ اله أَجْمَعِينَ، أما بعد چنین گوید ساکن زاویه نامرادی؛ انجام برابر.

خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، ماشی، 51 ص،13 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف:5- 292].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3306

آغاز: برابر، انجام: و احادیث در مذمت ایشان بسیار لیکن چون این مختصر را گنجایش بیش از این نبود بهمین اقتصار نمود.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر وقفنامه کتاب به نام «مُعِزَّ الدِّينِ الحسینی» (دایره)؛ جلد: تیماج مشکی، 117 گ، 11 سطر، اندازه: 9/5×13/5 سم [ف: 9 - 86].

5. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1937

آغاز: برابر.

نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 23 ص [عکسی ف: 5 - 400].

• سلوة الشيعه (مختصر) / عرفان و تصوف / فارسی

salvat-oš-šī‘e (mx.)

وابسته به: سلوة الشيعة و قوة الشريعة؛ میرلوحی سبزواری، محمد بن محمد (1000-1085) مختصری است از سَلْوَةُ الشيعه وَ قُوَّةِ الشريعه میرلوحی.

[دنا 190/6؛ الذريعة 224/12].

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5703/5- 29/43

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ والصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین اما بعد چنین گوید ساکن زاویه نامرادی مطهر ... که چون این فقیر بی خان و مان که از پدر پدران دوستی و پیروی شاه مردان به میراث؛ انجام: وعجبتر از این آنکه به مجرد گمان تشیع که به حلاج ... اگر بر او دست یا بندهم أن هست که به قتلش مبادرت نمایند نعوذبالله مِنْ شُرُورِ الشَّيَاطِينِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین تَمَّتِ الرِّسَالَةِ بِعَوْنِ اللَّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ والحمدلله ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 12 گ، 19 سطر، اندازه: 20×26 سم [ف: 7 - 4222].

• سلوة العاشقين / عرفان و تصوف / فارسی

salvat-ol-'āšeqīn

علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736؟ قمری

(1336 - 1262) ‘alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad

درباره خلوت و شرایط آن و برخی از واقعیات صوفيان که به خواهش مریدان ساخته است.

آغاز: الحمد لله حمدا على أن جعل الصوفية و روح الخلق .. و اشهد ان محمد عبده ... و چون این بیجاره روی از دنیا برگردانید، و عشق حق سبحانه حبیب دل این مفلس بگرفت.

چاپ: به کوشش نجیب مایل هروی، یغمای سی و دوم، تهران، 1370.

[دنا 190/6؛ فهرستواره 489/7].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5863/3

آغاز: بسمله الْحَمْدُ اللَّهُ عَلَى أَنْ جَعَلَ الصُّوفِيَّةِ سِرَاجُ الْخَلْقِ وَ بَهْجَةٍ أَهْلِ الصِّدْقِ؛ انجام: چه حَاجَةٍ محک خود بگوید که چیست وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 20 گ (263-282ر)، 17 سطر (7×14)، اندازه: 12×16 سم [ف: 16 - 113].

• سلوة الغريب و اسوة الأديب / ادبیات، سفرنامه / عربی

salwat-ul garīb wa uswat-ul adīb

مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118؟ قمری

(1707 - 1643) madanī, ‘alī zān ebn-e ahmad

تاریخ تأليف: جمعه 29 جمادی الثانی 1075 ق.

سفرنامه ادبی است که در سفر هند نگاشته و دارای مقدمه ای در غربت و شرح حال خود و پدر و برخی از نیاکانش و هم چنین حالات زید بن علی است. آن را در روز جمعه 29 جمادی الثانی سال 1075 به پایان رسیده و به سال 1106 ق آن را تکمیل نموده است.

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الْأَرْضَ مهادو سَلَكَ فِيها سُبُلاً وَ أَوْدَعَهَا مِنْ عَجَائِبِ صَنَعَهُ مَا شَاهَدْتُهُ مَجِلَتْ الْمَوْرِدِ، مجلد 8، 1979م وَ مجلد 9، 1980م؛ بیروت، عالِمُ الْكُتُبِ، 1988م.

[الذريعة 224/12 -225؛ دنا 190/6].

1. شیراز؛ مدرسه منصوریه؛ شماره نسخه: بدون شماره

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 12 ذیقعده 1082 ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: بهاء الدین فرزند حاج محمد حسین خان نظام الدوله صدراعظم اصفهانی؛ مهر: «بَهَاءُ الدِّينِ ... الدوله» (چهار گوش)؛ واقف: منصور منصوری، اندازه: 15×20/5 سم [نسخه پژوهی: 1- 51].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1666

آغاز: برابر؛ انجام: قَالَ سَقَى اللَّهِ أَيَّامِنَا بِالْحِجَازِ وَ لَا عَلَيْكُمْ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: احتشام الدوله، فرهاد بن ولیعهد در 18 جمادی الثانی 1279 ق، معتمد الدوله؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج نارنجی، 158 گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 10 - 244].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 7706

بی کا، تا: 1204ق [الفبائی: - 312].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6906

آغاز: برابر؛ انجام: وَ يَقْضِي لَنَا بِالرُّجُوعِ.

خط: نسخ، كا: محمد سميع لشكر نویس، تا: 2 شوال 1241ق؛ در هامش؛ واقف: درة السلطنه ملکزاده کوثر؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 156 گ، 17 سطر (7×12/8)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 7- 600].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4829

آغاز: برابر؛ انجام: و يقضي لنا بالرجوع.

خط: نسخ، بی کا، تا: 12 شعبان 1283 ق؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: چرمی یشمی، 161 گ، 17 سطر (8/5×15)، اندازه: 14/8×22/2 سم [ف: 7- 600].

6. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 12/1

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كان محمد علی امامی خوانساری نجفی، تا: 16 ذیحجه 1299ق، جان نجف اشرف؛ جلد: تیماج شتری، 180 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 1 - 13].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 514/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 105].

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 941/1

آغاز: برابر؛ انجام: فَالْيَوْمَ رُحْتَ وَ قَدْ قَرَّبْتُ عَلَى الهوی وَ جری امحی امسست عَلَيْهِ ضِعافاً وَ انقت آنِسْ مضجع متبوأ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 111 گ (3پ -113پ)، 15 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 3 - 128].

8. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 971/1- طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ انْهَ اخْبُرْ عَنِ الشَّيْ‌ءِ بِخِلَافِهِ فاشخصوه.

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 111 ص (1-111)، 20 و 16 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 23-252].

9. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 7- س /218

آغاز: برابر؛ انجام: عَلَى خِلَافِ ذَلِكَ وَ انْهَ اخْبُرْ عَنْ الشيی بِخِلَافِهِ فاشخصوه الَىَّ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 92 گ، 21 سطر (8×14/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1- 191].

10. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 3729- 19/59

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الْبَيْنِ قُلْ لِي مَا لصياله وَ قَالَ سَقَى اللَّهِ أَيَّامِنَا بِالْحِجَازِ وَ لَا.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام چند برگ در مطالب متفرقه به خط سید محمدبن عبدالكريم جزائری بعضی از یادداشت ها در حاشیه کتاب دارای تاریخ 1270 می باشد؛ جلد: مقوایی، 108 گ، 18 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 4 - 2318].

• سلوة الغریب و مسامرة الحبيب / حديث / عربی

salwat-ul garīb wa musāmarat-ul ḥabīb

شریف عراقی، علی اکبر بن محمد باقر، - 1371 قمری

(1952-) šarīf ‘erāqī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer

تاريخ تأليف: 1341 ق.

مجموعه احادیثی است انتخاب شده از کتاب های کافی وَ مَنْ لَا يَحْضُرُهُ الْفَقِيهُ و جز اینها، درباره موضوعاتی اخلاقی و وظایف دینی و پاره ای از اعتقادات و بعضی از دعاها، که گویا مؤلف می خواسته مواد کتابی باشد که توفيق ترتیب آن را نیافته است. این نسخه پیش نویس مؤلف می باشد و پاره ای از برگ ها سفید مانده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5023

آغاز: وَ خَلَفَ فِي أُمَّتِهِ كِتَابِ اللَّهِ وَ وَصِيُّهُ امیرالمؤمنین وَ أَمَامَ الْمُتَّقِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ صاحبين مؤتلفين.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 342 گ، اندازه: 13×21 سم [ف: 13 - 224].

• السلوة في اخبار کلوه / تاریخ

as-salwa fī axbār-i kilwa

زنگباری، محيي الدين، 904 ق - 10 قمری

zangbārī, mohī-od-dīn (1499 - 16c)

به درخواست: سلطان معظم محمد بن سلطان حسین بن سلطان بن سليمان بن سلطان محمد پادشاه کلوه.

تاریخ جزیزه کلو (Kilwa) یا کوئیلوا (Quiloa) است در شرق آفریقا که اکنون جزو زنگبار است و تاریخ پادشاهان کلوه، در یک مقدمه و ده باب و می رسد به پادشاهی المطر الجديد سلطان محمد در باب دهم. اینها از خانواده ای شیرازی هستند که نخستین بار بدانجا رفته بودند.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3367- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 2666 .Or (391/2 ش 600)؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن مصبح صوافی، تا: شنبه 5 جمادی الاول 1294 ق، برای برعش بن سعيد بن سلطان؛ نسخه را همین برعش زنگبار در روز 11 جمادی الاول 1294 به سر جان کرک نمایده ملکه انگلیس در زنگبار بخشیده؛ 17، 18 سطر [فيلمها ف: 2 - 131].

• السلوة في شرائط الخلوة / عرفان و تصوف / عربی

as-salwa fi sara'it-il xalwa

خاصی، موفق بن محمد، 579 - 643 قمری

(1246 - 1148) xāsī, movafaq ebn-e mohammad

در عنوان آن آمده: «لَابِي الْحَسَنِ الخاصي وَالِدِي رَحِمَهُ اللَّهُ». در ص ع نام مؤلف چنین آمده ولی دیگری در روبه روی آن نوشته که نجم الدین در 617 در گذشته است و سلوة از علی بن يوسف بن ابی الحسن جوینی شیخ الحجاز در گذشته 462 است چنان که چلبی نوشته است. (دانش پژوه).

شرح و حواشی:

1- السَّلْوَةَ فِي شرایط الْخَلْوَةِ (مختصر)؛ غزالی، احمد بن محمد (520).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 214/1- ف

نسخه اصل: احمد 3ش 1416؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 822 ق؛ 112گ (1-112)، 13 سطر [فیلمها ف: 1- 434].

• السلوة في شرايط الخلوة (مختصر) / عرفان و تصوف / عربی

as-salwa fī šarā'it-il-xalwa (mx.)

غزالی، احمد بن محمد، - 520 قمری

(1127-) qazālī, ahmad ebn-e mohammad

وابسته به: السَّلْوَةَ فِي شَرَائِطِ الْخَلْوَةِ؛ خاصی، موفق بن محمد (643-579).

در فِهْرِسُ المخطوطات الْمُصَوَّرَةِ (167/1) از السَّلْوَةَ فِي شرایط الْخَلْوَةِ از ابوالموید الموفق بن محمد بن الحسن الخاصی یاد شده است که در فهرست بولونیا از رزن (63 ص ش 250/1) هم آمده و آغاز این دو هم یکی است. (دانش پژوه).

[برو کلمن ذیل 756/1 ش 12].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4134- ف

نسخه اصل: واتیکان 299/2 عربی (ص 24 فهرست عربی النكو)؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3- 19].

سَلْوَةُ الْمُرِيدِينَ فِي فَضَائِلِ ذکر رَبِّ الْعَالَمِينَ > احادیث کتاب الاربعين.

سلو ک > مرید و مریدی.

سلو ک > ده اصل.

سلو ک > زَادَ السَّالِكِ.

سلو ک > آداب سلوک.

السلوک > آدَابُ السلوک.

• السلوك (رسالة) / عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk (r.)

ابوطالب مکی، محمد بن على، - 386 قمری

(997-) abo-tāleb-e makkī, mohammad ebn-e ‘alī

رساله مختصری است در آداب سیر و سلوک و طریق مجاهده و بیان اصطلاحات صوفیه که مؤلف به خواهش گروهی از یارانش فراهم کرده است. مؤلف در این رساله ابتدا به توضیح مختصری درباره شریعت، طریقت و حقیقت می پردازد و سپس حدود 55 اصطلاح از اصطلاحات صفویه را تعریف کرده و در آخر هم 42 باب در تعریف مقامات و منازل سالكين ذکر می کند و در این میان گاه به سخنانی از بزرگان صوفیه از قبیل ابراهیم ادهم ابوعلی دقاق، بایزید، ابوعبدالله رودباری و ... تمسک می جوید. در این رساله نامی از مؤلف نیامده ولی در خاتمه رساله، این اثر به ابوطالب مکی نسبت داده شده که در منابع چنین اثری را جزو آثار ابوطالب مکی نیافتیم و با «قوت القلوب» اثر معروف ابوطالب مکی نیز تطبیق نمی کرد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3152/1

آغاز: بسمله وَ الحمدلله الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَ مَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَولَا أَنْ هَدَينَا اللَّهُ ... أَمَّا بَعْدُ فَقَدِ الْتَمِسْ مِنِّي جَمَاعَةٍ اصدقائي وَ زُمْرَةِ اخلائی انَّ اجْمَعْ لَهُمْ مُخْتَصَرَةٍ فِي بَيَانِ مَذْهَبُ أَرْبَابِ السلوك ؛ انجام : وَ مَنْ سَلَكَ هَذِهِ الطُّرُقِ الثَّلَاثِ اسْتَحَقَّ السجاده وَ لَا يَسْمَعُ ... مُصَنِّفُ هَذَا الرسلاه وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ ابوطالب مُحَمَّدُ بْنُ عَلِىٍّ بْنُ عطيه الْيَمَنِيِّ المکی رِضَى اللَّهِ تعالی عَنْهُ.

خط: نسخ ریز متوسط، كان عبدالکریم بن محمد هاشم، تا 1094 ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوایی، 27 گ (پ۔ 35پ)، اندازه: 12/5×22 [ف: 14 - 266].

• السلوک = جواب ابی سعید ابی الخیر از عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk = jawāb-u abī saʻīd ab-il-xayr

ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری

(1038 - 981) ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh

ابوسعید در این نامه پرسش هایی را مطرح ساخته و در ضمن آن به شیخ الرئیس می گوید: «بیابان های ظن در راه وصول به راه متشعب (گوناگون) هستند و من از هر راهرو، از راهش سؤال می کنم تا ..» و شیخ به آنها پاسخ می گوید. در برخی از نسخه ها قید شده که این نامه را شیخ در پاسخ ابن ژیلا نوشته (مانند نسخه 2938/11 کتابخانه مجلس) اما ملاحظه متن سؤال و همین جواب مسلم می دارد که مخاطب شیخ الرئیس مردی بزرگ و مورد احترام فراوان شیخ بوده است و این شخص بدون تردید کسی به جز ابن ژیلا است. این سؤال و جواب در مورد حصول علم و حکمت است.

[دنا 191/6 ؛ فهرست مصنفات شیخ از دکتر مهدوی ص 8 (شماره /4 و)؛ فهرست قنواتی شماره های: 260- 266 و 268].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1842/2

خط: نستعلیق، كان حسام الدين محمد صالح بن احمد مازندرانی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 24 سطر (11×18)، اندازه: 19×26 سم [ف: 8 - 439].

2. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 591

بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 152].

• السلوک / عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk

نجم الدین کبری، احمد بن عمر، 540 - 618؟ قمری

(1222 - 1146) najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 643/19- ف

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7 گ (100پ - 106 پ) [فیلمها ف: 1- 518].

2. همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 188/10

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی رشت و همدان: ف: - 1395].

• السلوک / عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk

سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری

(1226 - 1148) sohravardī, 'omar ebn-e mohammad

تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 188016

آغاز: بسمله سُبْحَانَهُ وَ مَنْ مفاداته أَيْضاً قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ العزیز ایها الْعَبْدِ الصَّالِحِ المتطلع الَىَّ أَحْوَالِ الصَّالِحِينَ المتشوق الَىَّ سلوک طَرِيقُهُمْ؛ انجام: فِي ادنی سَاعَتِكَ وَ اللَّهُ تَعَالَى الْمُوَفِّقُ الْمُعَيَّنِ.

خط: نسخ، كا: محمد بن الحسن بن محمد، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 1 گ (241ر)، 22 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13×22 سم [ف: 8 - 486].

• سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

solūk

ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری

(1266 - 1194) ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā

از ابن طاوس دانسته شده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1628/4

خط: نستعلیق، کا: محمدرضای گیلانی، تا: شوال 1299 ق؛ کاغذ: -

فرنگی، جلد: تیماج سبز، 56 گ (77پ -132ر)، 12 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 8 - 211].

• سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

solūk

نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق 7 قمری

nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad (-13c)

در بیان حقیقت سلوک و این که سالک کیست و آداب و شرایط و ارکان سلو ک چیست، در ده «فصل» کوتاه و با عناوین «ای درویش»: 1. سلوک چیست؛ 2. نیت سالک در سلوک چیست؛ 3. سالک را علم به طریق عکس چون حاصل شود؛ 4. آدمیان سه طائفه اند؛ 5. راه به مقصد؛ 6. درجه عوام (جمله مردمان)؛ 7. شرایط سلوک؛ 8 ارکان سلوک؛ 9. حجاب و مقام؛ 10. بیان تربیت.

آغاز: 1- الحمد لله ... اما بعد، ... از این بی چاره در خواست کردند که می باید که در سلوک رساله جمع کنید و بیان کنید سلوک چیست ... فصل در بیان آن که سلو ک چیست. بدان أَعَزَّكَ اللَّهِ فِي الدارین که سلوک در لغت عرب عبارت از رفتن است.

انجام: و چون به قرب پادشاه رسید، رستگار شد و از اهل نجات گشت. وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ.

چاپ: تهران، با پیشگفتار هانری کربن، با تصحیح و مقدمه ماریژان موله، انتشارات طهوری، چاپ دهم، 1389 ش.

[فهرستواره منزوی 491/7].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4009/5

کا: امان الله بن حسين اسفراینی، تا: 129 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 15 سطر، اندازه: 12/6×17/6 سم [ف: 7 - 144].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4045/9

آغاز: برابر؛ انجام: چون بقرب پادشاه رسید رستگار شد و از اهل و نا اهل نجات یافت.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1075ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن سیاه، 7 گ ( 90 - 96ر)، 18 سطر، اندازه: 15/7×22/2 سم [ف: 7 - 168].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 994/10- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، عصا (119-114)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 23 - 284].

4. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1396/10

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: حیدر علی، تا: شوال 1280 ق، جان تهران؛ با این که تصحیح شده پر است از غلط؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوایی، 8 گ (167ر-174 پ)، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 5 - 49].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8013/10

آغاز و انجام: براب.

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: ربيع الثانی 1285 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7 گ (136ر-142پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 21 -17].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4949/8

آغاز: برابر؛ انجام: و قرب پادشاه یافت و رستگار شد ... عَلَى يَدِ مُحَرَّرِ الْأَوْرَاقِ وَ مسودها مُحَمَّدِ جَوَادُ الطَّبِيبِ ملقب بِهِ نَجْمِ الْحُكَمَاءِ فِي دَارِ الْخِلَافَةِ طُهْرَانِ فِي شَهْرِ جُمَادَى الْأُولَى وَ قَدْ مَضَى مِنَ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ سِنِّهِ 1314.

این رساله نیز با دگرگونی هایی مطابقت دارد با ص 83-99 همان مجموعه چاپی؛ خط: شکسته نستعلیق، كا: محمد جواد بن محمد حسین طبيب طهرانی (نجم الحكماء)، تا: 1314 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 5 گ (48ر - 52ر)، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 14 - 214].

• سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

solūk

همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری

(1385 - 1315) hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad

گویا از میر سید علی همدانی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10197/7

آغاز: که جان های مستعدان قبول ... ربانی را بحكم اراد الله؛ انجام: وَ الْحَقْنِي بِالصَّالِحِينَ ... وَ السَّلامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی.

خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 14 ص (45 حاشیه -58 حاشیه)، اندازه: 14×20 سم [ف: 32 - 245].

• سلوک (رساله در) / عرفان و تصوف / فارسی

solūk (r. dar)

کاشغری، سعدالدين، - 862 قمری

(1458-) kāšqarī, sa'd-od-dīn

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29498

آغاز: بعضی گفته اند مانند سنگ پشت (بست) متوجه قلب صنوبری می باید بود؛ انجام: مِنْ أَنْفَاسِ القدسیه حَضَرَتِ قُطْبُ العارفین سیدنا وَ مخدومنا مَوْلَانَا سَعْدِ المله وَ الدَّيْنَ الْمَعْرُوفِ بالكاشغری قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ الْعَزِيزِ.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج دار چینی، 3 گ، 11 سطر، اندازه: 11/5×19/7 سم [اهدائی رهبر: 5 – 92].

• السلو ک (رسالة في) / عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk (r.-un fi)

عيدروس ، عبدالله بن ابی بکر (811-865 ق)

aydarūs, ‘abd-ol-lāh-e bn-e abī-bakr

رساله ای کوتاه در اصول سلوک و عرفان به روش نقشبندیه که توسط یکی از شاگردان از کلمات مؤلف گردآوری شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10527/5

آغاز: الحمدلله الذَّاكِرُ لِنَفْسِهِ بِنَفْسِهِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى أَفْضَلُ مِنْ اصطفيهم لِنَفْسِهِ؛ انجام: أَنْ يُجِيزَ مَنْ شَاءَ فِي هَذِهِ الطَّرِيقَةِ وَ غَيْرِهَا اجازة مُطْلَقَةُ وَ رُخْصَةٍ محققة.

خط: نستعلیق، كا: عثمان بن محمد بن حسن بن حسين قره حصاری، تا: صفر 1196ق، جا: قسطنطنیه؛ جلد: مقوا با روکش اسلیمی، 4 گ (118پ -124پ)، اندازه: 17×21 سم [ف: 33/1-77].

• سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

solūk

نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری

(1465 - 1393) nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad

این رساله جز آنهایی است که آقای منزوی در نسخه های فارسی معرفی کرده است. رساله ای است که در آغاز اشاره به دو آیه کریمه که در آن لفظ «شفاء» آمده است آورده سپس اشاره به اخلاق بشری و پس از آن راه سلوک و کسب صفات نیکو را ذکر کرده است.

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 20941

آغاز: بسمله الحمدلله حَقَّ حَمْدِهِ وَ الصلوة عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ أَمَّا بَعْدُ قَالَ اللَّهُ تعالی یا ایها النَّاسَ قَدْ جائتكم مَوْعِظَةُ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءُ ... أَخْلَاقِ بشری وَ غوایل أَوْصَافِ بهیمی وَ سبعی وَ شیطانی، نیک تأمل کنی ترا معلوم شود که.

خط: نستعلیق جلی، كا: مختار، تا: 1308 ق؛ دارای یک سرلوح مرصع، مجدول مذهب؛ کاغذ: نخودی، جلد: مخملی عنابی، 9 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 520].

• سلوک = معرفت سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

solūk = ma‘refat-e solūk

خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175 ؟ قمری

(1762 -1670) xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher

این رساله در همه فهارس با نام های متفاوت و ناشناس آمده؛ منزوی در فهرستواره خود به استناد گفته صاحب الذریعه آن را به محمد جعفر کرباسی نسبت داده و ما نیز به همان استناد چنین کردیم. نقل سرآغازی که الذریعه آورده با این رساله ها کاملا همانند است. اموری که سالک را بعد از تحصیل عقائد حقه لابد است از آن و اخلال آن به هیچ وجه روا نیست بیست و پنج چیز است: 1. محافظت بر صلوات خمس؛ 2. محافظت بر نماز جمعه و عیدین و آیات؛ 3. محافظت بر نماز یومیه؛ 4. محافظت بر صوم ماه رمضان؛ 5. محافظت بر صوم سنت؛ 6. محافظت بر زکات واجب؛ 10. محافظت بر حقوق اخوان؛ 16. کم خفتن و کم خوردن و کم گفتن: 17. هر روز قدری از قرآن خواندن؛ 18. قدری از اذکار خواندن؛ 19. صحبت عالم؛ 25. اوقات خود را ضبط کردن.

آغاز: بسمله الحمدلله وَ سَلَامِهِ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی از کیفیت سلوک راه حق پرسیده بودند بدان ایدک الله بروح منه هم چنان که سفر صوری مبداء و منتها و مسافتی و مصیری و زادی.

انجام: به که دل در خانه و دکان نهم.

[فهرستواره منزوی 913/8 که از محمد جعفر کرباسی (1175ق) دانسته؛ الذريعه 257/21 که از کرباسی دانسته و با همین سرآغاز].

1. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 1/ 21730

آغاز: برابر.

در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، كان عبد الوهاب بن حاجی محمد صادق کاشانی، تا: صفر 1117 ق؛ مهر: «ماشاالله لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ»؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 2 - 598].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5341/11

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 9 شوال 1182 ق، کاغذ: فرنگی [ف: 16 - 254].

3. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 719/15

آغاز: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ شاید همان که در فهرست منزوی (1398:2) آمده است [ف: - 126].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11373/1

آغاز: برابر.

انجام این است آن چه ار ائمه معصومین علیهم السَّلَامُ بما رسیده که خود می کرده اند و دیگران را می فرموده اند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در ابتدای نسخه و نیز ابتدای رساله حاضر، فوائد و نکات اخلاقی متفرقه و پراکنده ای آمده است که به نسخه های دیگر تعلق دارند؛ جلد: گالینگور سبز، 7 ص (23-17)، 16 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 33/2 - 101].

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7542/3

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1230 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 19 گ (37-55)، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16 - 619].

• سلوک / سیر و سلوک / فارسی

solūk

بید آبادی، محمد بن محمد رفیع، - 1197 قمری

(1783-) bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafi

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4057/75

آغاز: بدان ای برادر عزیز که راه بسوی خدا منحصر است به تخلیه و تحلیه و تجليه؛ انجام: ذوق این باده ندانی بخدا تا نچشی.. .

خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256 ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن قهوه ای، 1 گ (104ر)، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 7- 189].

• سلوک / اخلاق / عربی

solūk

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 13380

آغاز: بسمله. الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ؛ انجام: الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ ... اللَّهُمَّ اغفرهم وَ لَهُ وَ لِوَالِدَيْهِ.

خط: نسخ، كا: قربانعلی، تا: 1256 ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [الفبائی: - 311].

• السلوک = سلو کیه / سیر و سلوک / عربی

as-sulūk = sulūkīya

میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبدالنبي، 1212؟ - 1286 قمری

(1870 - 1798) mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e 'abd-on-nabī

این رساله در بیان سیر و سلوک و مشتمل بر دو «منهاج» است: آفاقی و انفسی.

آغاز: الحمدلله وَ سَلَامِهِ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ مُحَمَّدٍ ص وَ آلِهِ اولی بِالْوَلَايَةِ وَ الِاصْطِفَاءَ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُ اللَّهِ فَاعْلَمْ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ الشَّقِيقُ الشَّفِيقِ سقاك اللَّهُ مِنْ مدام رَحِيقٍ حَتَّى تَصِلَ بِالرَّفِيقِ الْأَعْلى وَ هُوَ نَعَمِ الرَّفِيقِ ... .

انجام: حَيْثُ أدرجهم بِفَضْلِ مُتَابَعَةِ حَبِيبِهِ فِي مَقَامٍ الحبیبیه ای أُدْخِلَهُمْ فِي تَحْتَ لِوَاءِ الْفَقْرَ الْمُحَمَّدِيِّ الَّذِي هُوَ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ بِهِ افْتَخَرَ وَ أَنَا أَقُولُ الحمدلله الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَ مَا كُنَّا النهتدي لَولَا أَنْ هَدانَا اللَّهُ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى الْهُدَاةِ الْمَهْدِيِّينَ وَ عَلَى الْعُرَفَاءُ وَ الالهيين وَ اولالياء الْكَامِلِينَ وَ الطلاب وَ السالكين وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ.

[دنا 191/6 ؛ الذریعه 282/12].

1. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4810/2

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، كا: محمد حسن نوری، تا پایان شعبان 1282 ق، جان تهران؛ قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1567].

2. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 602/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 9 ص (112-120)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 2 - 245].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10327/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین عشقی ذهبی ابن میرزا محمد فايق، تا: 1306 ق، حسب فرمایش عمدة التجار آقا عبد المحمود تاجر اصفهانی؛ جلد: تیماج قرمز، 14 ص (1-14)، 14 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 32 - 325].

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3576/12

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: حاج سید محسن موسوی سپاهانی، تا: 1307 ق، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 5 گ (234پ۔ 238پ)، 14 سطر (8×13)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12 - 2594].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3260/7

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام کتاب با توجه به آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1307 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 4 ص (87-90)، 19 سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 10 - 860].

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5196/2

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس؛ در سلوک، دو دو منهج: منهج يكم منهج آفاقی، منهج دوم منهج انفسی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: زرد و فلفل نمکی فرنگی، جلد: قرمز، 11 گ (55-65پ)، 15 سطر، اندازه: 13/2×21 سم [ف: 8- 242].

• السلوک / عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk

قوام الدين بسطامی

qavām-od-dīn bastāmī

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 593/5

آغاز: قَالَ الشَّيْخُ الامام الْمُحَقِّقُ قِوَامَ الْمِلَّةُ وَ الدَّيْنَ البسطامی قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ اعْلَمْ أَنَّ الْوُصُولِ الَىَّ اللَّهَ تَعَالَى لَا تَحْصُلُ الَّا بالخلوة وَ الِانْقِطَاعِ عَنِ الْخَلْقِ وَ هِيَ مَبْنِيَّةُ عَلَى عَشْرِ شَرَائِطِ : الْقُعُودُ فِي بیت مُظْلِمٍ ضِيقِ ؛ انجام: قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ افشاء سِرْ الرُّبُوبِيَّةِ كَفَرَ، شَعْرُ: فَمَنْ مَنَحَ الْجُهَّالِ عِلْماً أَضَاءَ *** وَ مَنْ مَنَعَ المستوجيين فَقَدْ ظُلْمُ. أُمّاً -

بَعْدَ فاقول وَ أَنَا مُؤَلِّفُ هَذَا السِّرَّ الْمَكْنُونِ وَ الدَّرُّ المصون أَضْعَفَ عِبَادَ اللَّهِ وَ أَحْقَرَ خَلَقَ اللَّهُ فِي بلادالله المتمسک بذيل كَرَّمَ اللَّهُ عبیدالله الْفَقِيرِ اليه عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ بْنُ احْمَدِ البسطامي طَرِيقَةِ وَ مَسْلَكاً الْحَنَفِيِّ مُعْتَقِداً وَ مَذْهَباً اللكزی منشا وَ مولدا تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ تَوْبَةً نَصُوحاً بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین نُقِلَ مِنْ کشف أَسْرَارِ الْحُرُوفِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 127].

• سلوک (رساله در بیان) / عرفان و تصوف / فارسی

solūk (r. dar bayān-e)

مهتدی، محمد اعظم بن سيف الدين

mohtadī, mohammad a‘zam ebn-e sayf-od-dīn

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10527/3

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: آبی فرنگی، قطع: جيبي [میراث شهاب: س 8ش 4 - 70].

• السلوک / عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk

غیر همانند: 1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5893/1

آغاز: وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ اعْلَمْ بِالْمُهْتَدِينَ، وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ سید المرسلین وَ آلِهِ الابرار ... اعْلَمْ اخواني أَسْعَدَكُمُ اللَّهُ وَ ایانا المرضاته، أَنَّ الْعِبَادَةَ ثَمَرَةُ الْعِلْمِ وَ فَائِدَةُ الْعُمُرِ؛ انجام: وَ اليه انْهَ جَوَادُ کریم، فَهَذَا مَا أَرَدْنَا أَنْ نَذْكُرُهُ فِي شَرْحِ كَيْفِيَّةِ سلوک طریق الاخرة، وَ قَدْ وَ فِي بِالْمَقْصُودِ فِي ذَلِكَ، وَ الحمدلله الَّذِي بِنِعْمَتِهِ تَمَّ الصَّالِحاتِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ.

شامل: الْبَابُ الْأَوَّلِ فِي الْعَقَبَةِ الاول وَ هی عُقْبَةَ الْعِلْمِ، الْبَابُ الثَّانِي فِي الْعَقَبَةِ الثَّانِيَةَ وَ هِيَ عَقَبَةُ التوبه، الْبَابُ الثَّالِثِ فِي الْعَقَبَةِ الثَّالِثَةَ وَ هِيَ العوايق؛ كا: حسن بن محمود، تا: ذیقعده 1103 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: کاغذ ابری فرنگی، 146 گ (1پ - 146ر)، 13 سطر، اندازه: 15/7×27/5 سم [ف: 9 - 90].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14830

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي وَفَّقَنَا لِتَحْمِلَ طَرِيقِ الْوُصُولِ؛ انجام: وَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ عَلَى مَنْ لدیکم تَمَامَ شَدَّ بید الحقر النَّاسِ عُثْمَانَ عُفِيَ عَنْهُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1169ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه].

3. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 190/7

آغاز: بسمله حمدلله وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ أَمَّا بَعْدُ اعْلَمْ ایا مبدا مُحَمَّداً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ فالمقدم فِي صِفَةِ الرُّوحُ الْمَحَبَّةَ لَكِنْ مَحَبَّةِ اللَّهِ قَدِيمٍ مُقَدَّمُ عَلَى مَحَبَّةِ الْخَلْقِ قَالَ اللَّهُ تعالی فَسَوْفَ يَأْتِى اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ؛ انجام: ثُمَّ ذَكَرَ الْقَلْبِ ثُمَّ استعلاء المذكوروان مَحَا الذَّكَرِ وَ ذَلِكَ نتایج الاعمال الصَّالِحَةُ وَ الاحوال السَّنِيَّةِ وَ هَذِهِ فِي النِّهَايَةِ بِصِحَّةِ الْبِدَايَةُ مَذْكُورُ فِي كُتُبِ أَهْلِ الْمَعْرِفَةُ مِنَ السَّلَفِ قَدَّسَ اللَّهُ تعالی سِرَّهُمْ امین بِحُرْمَةِ مُحَمَّدِ الامين يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ تَمَّتْ هَذِهِ الرِّسَالَةُ الْمُبَارَكَةِ بِحَمْدِاللَّهِ وَ عَوْنِهِ.

رساله عرفانی مختصری است از یکی از عرفای اهل سنت با استفاده بسیار از روایات نبوی و در برخی موارد نقل أقوال عرفای بزرگی همچون نجم الدین کبری دارای فصول، بیشتر به آداب سلوک و کیفیت رفتار مرید و شیخ پرداخته است؛ خط: نسخ، كان عبداللطيف بن شیخ عبدالعزيز خلوتی، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوای مشکی، 6 گ، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 1 - 235].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3995/8

آغاز: بسمله، وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ. الحمدلله الَّذِي فَتَحَ بِمَفَاتِيحِ الْغُيُوبِ ... وَ رُفِعَ حَجَبَ السراير؛ انجام: وَ اخيبة الْآمَالِ أَنْ اقصیتنی *** عَنْ بَابِهِمْ وَ اخيبة الامالی.

در آن اشعار به استشهاد آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 33 (26-58پ)، 25 سطر، اندازه: 15/5×21/6 سم [ف: 7- 137].

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2207/11

آغاز: بسملة، اعْلَمْ انَّ الطَّرِيقِ إِلَى اللَّهِ أَمَا طَرِيقِ أَرْبَابِ الْمُعَامَلَاتِ، بِكَثْرَةِ الصَّلَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ الْحَجِّ وَ الْجِهَادِ وَ غَيْرِهَا؛ انجام: فَهَذَا الطَّرِيقِ الْمُخْتَارِ مَبْنِيُّ عَلَى الْمَوْتِ بالارادة. قَالَ (علیه السَّلَامُ) مُوتُوا قَبْلَ أَنْ تَمُوتُوا، وَ هُوَ مَحْصُورُ فِي عَشَرَةِ أَصُولُ وَ ذکرها بِالتَّفْصِيلِ وَ هِيَ: التَّوْبَةُ وَ الزُّهْدِ التَّوَكُّلِ الْقَنَاعَةِ الْعُزْلَةِ وَ مُلَازَمَةِ الذِّكْرِ، التَّوَجُّهُ الَىَّ اللَّهِ بِالْكُلِّيَّةِ، الصَّبْرُ، المراقبه الرِّضَا تَمَّتِ الرِّسَالَةِ بِالْخَيْرِ وَ السَّلَامُ عَلَى أَوْلِيَائِهِ.

درباره سه راه وصول الى الله معاملات، مجاهدات و موت اختیاری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، نخودی، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 1 ص (208)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 11- 529].

• سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

solūk

غیر همانند:

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1157/2- ف

نسخه اصل: بادلیان ش 41 Sal (1282). در هشت باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1012 ق [فیلمها ف: 1- 573].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/73

آغاز: در بيان سلوک که عبارت از سیر است و سَيْرُ الَىَّ اللَّهِ باشد وَ سِيرَ فِي اللَّهِ باشد؛ انجام: من بودم پس وداع کرد غایب شد.

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 2 گ (103 - 104ر) [ف: 7- 189].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10637

آغاز: سپس بی قیاس مر یکتایی را ذات بي جهاتش بعدم ظهور صفات در ازل با خلل نبوده وَكَانَ اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ مَعَهُ شییء ذَلِكَ ثَابِتٍ فِي الْكِتَابِ؛ انجام و صل من و في الخلق انسب *** على اولاده یا رب یا رب.

رساله ای عرفانی بر مذاق صوفيان سنی مذهب مناطق هندوستان که در آن درباره مقامات معنوی انسان و رشد عرفانی آن سخن رانده و فقرات کلامش را با عبارات «يا عینی، یا عینی» تنظیم نموده و در لابه لای متن از اشعار تک بیتی و یا دو بیتی خود استفاده کرده است. در رساله از اسامی و سخنان عارفان سلسله خواجگان استفاده شده است. در پایان رساله منظومه در معرفی سلسله عرفانی خود و دیدگاه های صوفیانه آنها سروده شده است.

تذکر: این رساله در فهرست مختصر مجلس به: مسافر پلنگ پوش نسبت داده شده است؛ خط: نستعلیق، کا: نور محمد، تا: شعبان 1210 ق؛ 65 گ، 13 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 33/1 - 141].

4. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1267/7

آغاز: حمدله. عاقبة. صلاة بدان ارشدک اللَّهِ تعالی که ابتدای معامله سلو ک این بزرگواران به ذکر قلب است و طریقش این است که طالب باید چشم بسته زبان خود را به کام بچسباند و به جميع همت متوجه قلب صنوبری که در پهلوی چپ واقع است؛ انجام: هر که را تبعت او بیشتر، علم او اندر حقایق بیشتر، وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الهدی. تَمَّتِ الرِّسَالَةِ فِي السلوک.

ناشناخته. بخشبندی نشده. در آداب بیعت و ذكر، که در پایانه «سلوک» نامیده شده است؛ خط: نسخ پخته، كا: محمود بن احمد، تا: 1243ق؛ 4 گ (گ 39ر-42ر) [ف: 3 - 174].

5. تهران: دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قريب گرکانی؛ شماره نسخه: 144/3

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي جَعَلَ وَسِيلَةً اللَّيْلِ فَرَحٍ وَ كَمَالُ (؟) و بعد بر ضمیر منیر مهر تنویر اهل صدق و صفا ... می نگارد؛ انجام: ارکان طریقت صفویه عليه السَّلَامُ.

در آن سلسله ارشاد درویشان و سند خرقه ایشان از اویس قرنی تا شاه اسماعیل خطایی و شاه طهماسب حسینی و شاه اسماعيل عادلی و شاه خدابنده و شاه عباس دوم و سلیمان و ابراهیم فرزند جنید و از ذاکر شمخال که اول طعام دهنده است و شمخال فراش و طره يقچی حسینی و حسینی کوزه چی و کوزچی جارچی و جارچی کلمه چی و قاپو چی یاد شده است. آداب درویشی زمان صفویان و تاریخ تصوف آن زمان در آن هست؛ خط: نستعلیق، کا: فتح الله بن محمد سمیع و فسی برای مرشد کامل میرزا يعقوب، تا: یکشنبه 27 محرم 1249 ق؛ در فهرست تاشکند (351/3) از آداب الطريق حاجی عبدالرحیم زنده در 1083 که در 12 باب است و از دستگاه درویشی در آن گفتگو شده است یاد گردید؛ قطع: بغلی [نشریه: 5 - 645].

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/32

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256 ق [ف: 7- 185].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 106

از الواح بهائیان بنام ذَكَرَ الاسرار فِي مَعارِجَ الْأَسْفَارِ لِمَنْ يُرِيدُ أَنْ يتعارج الَىَّ اللَّهِ الْمُقْتَدِرُ الْجَبَّارِ؛ خط: نستعلیق، کا: سلیمان، تا: پنج شنبه 21 شوال 1296ق، جا: بندر راگون چین؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ، 19 سطر (9×16)، اندازه: 15×21 سم [سنا: ف: 1 – 55].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4951

آغاز: حمدله. وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ ... سپاس و ستایش خدایرا که مخترع جسم و مبدع روحست و خالق صبح و خالق صبوح؛ انجام: گروهم تو از توئی بیفتد *** توحید بود دوئی بیفتد. حسب الأمر حضرت مستطاب ... الحاج سيد نَصْرُ اللَّهُ التَّقْوَى ... راقم الحاج سید جواد موسوی مدنی بنان الشریعه کرمانی بتاریخ بیست و پنجم رجب 1348 در طهران.

کتابی است در سیر و سلوک و اخلاق در پنج باب بدین گونه: 1. بعث مستفید بر طلب، 2. طریق شناخت جسم و جان، 3. صفات جسم و جان، 4. اعمال جسم و جان، 5. مراتب جسم و جان، و عنوان های «فصل»؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، كا: حاج سید جواد موسوی (بنان الشریعه کرمانی)، تا: 25 رجب 1348 ق، به دستور سيد نصرالله تقوی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل قرمز، 55 گ، 14 سطر (6×13/5)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 14 - 223].

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14280

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 311].

• سلوک (ترجمه) / سیر و سلوک / فارسی

solūk (t.)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4673/5

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 8- 13].

• سلوک ابناء الملوک / حكومت و سیاست / فارسی

solūk-o abnā'-el-molūk

قزوینی، عبدالوهاب بن علیقلی، ق13 قمری

qazvīnī, ‘abd-ol-vahhāb ben ‘alī-qolī (-19c)

اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212-1250ق).

تاریخ تأليف: 12 رجب 1223 ق.

کتابی است در حوزه اندیشه سیاسی با گرایشات عرفانی در هشت «باب» و «خاتمه» و هر بابی شامل چهار فصل»: باب 1. معرفت معنی عفت و سخاوت و عدالت و حکمت و اضداد آنها که جهل و جور وجین و شره است و ضرورت صاحب کار عادل و ناموس الهی و استعمال عدالت و تقرب به باری تعالی و لزوم صناعات و کمالات و ما يتعلق بها؛ 2. مجملی از وضع صاحبان عدالت و سلطنت و رعایت جانب رعیت و حصول -

سعادت سلطنت اخروی بعلت عدالت و عدم ظلم و اظهار وصایای هوشنگ و مرتکب امور خیر و ثواب شدن و اراذل را تربیت نکردن و طریقه سلو ک سلاطین با طبقه ناس و طریقه سلوک کافه ناس با سلطان و کیفیت آن؛ 3. عدالت و دادخواهی و محافظت و خلوص نیت و اظهار قدری از احادیث و بعضی از حکایات سلاطین که متصف به صفات مزبوره بودند و اسم ایشان باقیست و خواهد بود؛ 4. مذمت صفت خبیثه ظلم که جوراست و باعث بر ارتکاب آن محبت دنیا است و عقوبت اخروی آن و اینکه سبب زوال سلطنت دنیا و آخرت خواهد گردید؛ 5. سخاوت و کرم که معایب را می پوشاند و منشأ نجات آخرت می گردد و طریقه سخا و ارباب استحقاق آن و قاعده کرم کردن؛ 6. معرفت جهت خلافت و سلطنت آدم عليه السلام وصفت جلالت عشق و علاج خوف و اندیشه موت و صحت نفس و صحبت و سلو ک با ارباب دهر و علاج حزن و اندوه و بخل و حسد و غضب و عجب و کبر و استهزاء و غيره؛ 7. پند و مواعظ و نصایح دلپسند از سید سرور ما محمد (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) و على بن ابی طالب و اولاد اطهار آن جناب که پیشوای خلایق اند و از حضرت عیسی و موسی و حکماء و بزرگان یونان و پادشاهان پیشدادیان و کیانیان و اشکانیان و ساسانیان و آنچه سخنان حکمت آمیز و نصایح و وعظ دلپذیر واقع شده؛ 8 ذکر پند و نصایحی که از مشایخ کبار و علمای نامدار و عرفایی که در صحفه روزگار بوده اند امر فرموده اند و از ایشان یادگار و اهل عبرت و بصارت را اعتبار است، یکصد و شش نفر آنها در چهار فصل ایراد می گردد و از سخنان دلپذیر ایشان بیان می شود؛ خاتمه: در تمثیلات و کلمات که در میان صاحبان فضل و کمال و ارباب صحبت و خبرت و جلال و اهل معرفت و صناعت خلق روزگار بر سبیل ایجاز و اختصار مجملی به مثلی ادا کنند به اظهار کنایه و اخفاء مطلب مقصود را بیان فرمایند به قاعده حروف از حرف الألف الى آخر الياء در هشت فصل نموده خواهد شد.

آغاز: بسمله حمدله وصلاة. اما بعد بدان که آدمی را در این عبرت

خاص از جهت شوق ومحبت از سواد اعظم عدم به شهرستان وجود آورده اند و بر عقبات گذرانیده مدتی در بطن خاک.

انجام: طریقه فناء في الله که یکی از مراتب مشایخ و عرفان است روی نماید و در چهار اربعین مرتبه بقاء بالله که منتهای مراتب سال است دست دهد به اعانت الله تعالی.

[نسخه های منزوی 1633/2؛ دنا 192/6 (4 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 497/6].

1. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1500

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 88 گ، 16 سطر، اندازه: 21/7×30/7 سم [ف: 3 - 477].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36800

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالرسول آشتیانی، تا: پنج شنبه رمضان 1224 ق؛ دارای کتیبه و سرلوح منقش، مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوای روغنی مذهب، 97 گ، 18 سطر، اندازه: 17×28/5 سم [اهدائی رهبر: 6 - 92].

3. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 87

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: عبدالرسول آشتیانی، تا: پنج شنبه رمضان 1224 ق؛ مجدول، با لوح زرنگار؛ جلد: تیماج زرشکی، 97 گ، 18 سطر، اندازه: 17/5×28/5 سم [مؤید: 3 - 648].

4. تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 83

خط: نستعلیق، كا: عبدالرسول آشتیانی، تا: پنج شنبه رمضان 1224 ق؛ قطع: رحلي [نشریه: 5 - 631].

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 473- 3/93

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد محسن ابن محمد حسن ابن ابراهیم خان، تا: چهارشنبه 4 رمضان 1305 ق، جا: قزوین؛ جلد: گالینگور آبی، 80 گ، 15-17 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 4- 2318].

6. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 638

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح فرزند آقا شفا، تا: 11 رجب 1244 ق؛ در پایان سفارش مؤلف در فراموش نکردن خدا و نصایح او دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سبز، 79 گ، 19 سطر (11/5×17)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: - 562].

السلوك الَىَّ اللَّهُ > آدَابُ السلوك.

• السلوک الی الله / بهائیت / عربی

as-sulūk ila-1-lāh

باب، على محمد بن محمد رضا، 1236؟ - 1266 قمری

(1850 - 1821) bāb, “alī mohammad ebn-e mohammad rezā

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3725/12

خط: نسخ، كا: غلامرضا متخلص به حیران، بی تا، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج ماشی، 7 ص (190-184)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 5 - 1764].

• السلوک الی الله / عرفان و تصوف / فارسی

as-soluk-o ela-l-lah

ملک الاطباء رشتی، محمد کاظم بن محمد، ق 13

قمری

malek-ol atebbā' raštī, mohammad kāzem ebn-e mohammad (-19c)

رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 30/4 ر

بی کا، تا: 27 محرم 1304 ق [رشت و همدان: ف: - 1192].

سُلُوَّ ک أَهْلِ الْإِيمَانِ > سِلَاحُ أَهْلَ الْإِيمَانِ فِي مُحَارَبَةَ النَّفْسِ وَ الشَّيْطَانُ.

• السلوك الى التكاليف / اصول فقه / عربی

as-sulūk ila-t-takālīf

رساله ای در آن چه در کیفیت سلوک به سمت استدلال بر تکالیف شرعیه ضروری است و اخذ آنها به طریق اهل بیت. شامل «مقدمة» و پنج «فصل» و «خاتمة»: مقدمة فالطالب الْأَمْرِ لَا بُدُوِّ أَنْ يَكُونَ مَقْصُودٍ اله أَمَّا بِبَعْضٍ الاعتبارات أَوْ عَلَى سَبِيلِ الاجمال؛ فَصَلِّ 1. الْعُلُومُ الَّتِي لَا بُدَّ مِنْهَا فِي الِاسْتِدْلَالِ؛ 2. فِي الْقِدْرِ الْمُحْتَاجِ اليه مِنْ هَذِهِ الْعُلُومِ؛ 3. كَيْفِيَّةُ الِاسْتِدْلَالِ؛ 4. فِي مَا يَقَعُ فِيهِ الِاسْتِدْلَالِ وَ الِاجْتِهَادِ؛ 5. التراجيح؛ خَاتِمَةُ: نَفَحَاتِ واردت اتَّصَلَ الَىَّ أَهْلِ الِاسْتِعْدَادِ.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7712/3

بی کا، تا: 14 صفر 1237 ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 32 سطر (15×26)، اندازه: 20×33 سم [ف: 16 – 682].

سلوک جو کیه > طريقه اذکار.

سلوک السَّالِكِ فِي تَدْبِيرِ الممالک > سلوک الْمَالِكِ فِي تَدْبِيرِ الممالك.

• سلوک السلاطين / اخلاق / فارسی

solūk-os-salātīn

اثری است شامل حکایات در پند و اندرز و اشعار در ابوابی چند که نیاز به بررسی بیشتری دارد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8381

آغاز: بی وفایان می فرماید که چون در کشتی نشینند و تلاطم امواج بلا؛ انجام: کلاه داری و آیین سروری داند.

در این نسخه گویا برخی صفحات جابه جا شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در برگ های اضافی آغاز نسخه خواص برخی از میوه ها و غلات و گوشت حيوانات ذکر شده و در برگ اضافی پایان نسخه دستورات طبی و نیز در پشت جلد (انتهای نسخه) یادداشتی از محمد زمان شیرازی روضه خوان به تاریخ 1246 ق؛ اهدایی: احتشام السلطنه؛ جلد: تیماج مشکی، 98 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 27/2-87].

• سلوک السلطنه / اخلاق / فارسی

solūk-os saltana

غزالی، امیر اسلام بن احمد، ق8 قمری

qazzālī, amīr eslām ebn-e ahmad (- 14c)

اهدا به: مغیث الدوله سلطان حسین (قرن 8 ق).

ترجمه رساله اسکندر به ارسطو.

آغاز: حمدی که اسماع ارباب صوامع جوامع ملکوت ... .

[دنا 193/6 (از احمد بن محمد غزالی دانسته شده که خطاست)؛ فهرستواره منزوی 497/6].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1462-ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 254 .Or؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 1- 123].

• سلوک الشوارع الموصلة الى عقد الاصابع / حساب / عربی

sulūk-uš šawār“-il mūşila ilā ‘iqd-il aşābi'

مقصود عالم شاهی، جعفر بن محمد

maqsūd ‘ālam šāhī, ja'far ebn-e mohammad

رساله در کیفیت عقد انامل است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16180/9

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي قَالَ فِي كِتَابِ الْمُبِينُ وَ انْزِلْ فِي خطابه ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ ... كَانَ اللَّهُ تعالی؛ انجام: كَثِيرُ بَيْنَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَ هَذَا الْفَرْدِ.

خط: نستعلیق هندی، كا: غوث محی الدین بن سید ابوالحسن قادری، تا: با تاریخ 1263 ق؛ جلد: چرم قهوه ای مذهب، 4 ص (197-194)، 13 سطر، اندازه: 15/5×19 سم [ف: 45 - 62].

• سلوک الطريق اذا فقد الرفيق / عرفان و تصوف / عربی

suluk-ut tariq ida fugid-ar rafiq

در بیان چگونگی سیر و سلوک برای کسی که به مرشد یا دوست دلسوزی دسترسی ندارد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18211/4

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ ... أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ سَمَّيْتَهَا سلوک الطَّرِيقِ اذا فَقَدْ الرفيقی یعنی الْمُرْشِدُ وَ أَدْنَى فائدتها أَنَّ مَنْ لَمْ يَجِدْ؛ انجام: أَسْرَعُ فايدتها دَفَعَ الْغَفْلَةُ عَنِ الشَّخْصِ وَ دَوَامَ الْحُضُورِ وَ لَا شَكَّ أَنَّ هَذَا هُوَ الْمَقْصُودِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ تَمَّتْ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 6 ص (77-72)، 11 سطر، -

اندازه: 14/5×21 سم [ف: 50 - 61].

• سلوک الطريق الى الله تعالی / عرفان و تصوف / عربی

suluk-t tariq-i ila-1-lah-i ta'ala

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10983/11

خط: نستعلیق، کا: محمد بن حصار بکری، تا: 855 ق؛ قطع: جانمازی، [میراث شهاب: س وش 2 - 38].

• سلوک طريق المقربين / عرفان و تصوف / عربی

sulūk-u țarīq-il muqarribīn

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 441/17- ف

نسخه اصل: بایزید ولى الدين ش 1819؛ بی کا، تا: قرن 9؛ 4 گ (106-109) [فیلمها ف: 1- 474].

• سلوک طریقه نقشبندیه = طریقه نقشبندیه / عرفان و تصوف / فارسی

solūk-e tarīqe-ye naqšbandīye = tarīqe-ye naqšbandīye

قندهاری، محمد بن محمد، ق 13 قمری

qandehārī, mohammad ebn-e mohammad (-19c)

تاريخ تأليف: 21 ربیع الاول 1197ق؛ محل تأليف: بندر سورت.

رساله ای است کوتاه در طریقه نقشبندیه، مشتمل بر «مقدمه»، یک «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در بیان یازده كلمات مصطلحات این طريقه؛ باب: در بیان سلو ک این خانواده؛ خاتمه: در بیان بعضی فواید ضروريه. وی در پایان، اسناد و مشایخ خود را نیز بیان داشته است. وی کتاب آداب طریقه رفاعیه را به سال 1213 ق تألیف کرده است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي عَلَّمَ الانسان مَا لَمْ يَعْلَمْ ... اما بعد، بنده ضعيف خاکپای سالکان ... معروض می دارد که بموجب سؤال بعضی محبين راغبين سلوک طریقه عليه نقشبندیه ... .

[دنا 193/6 ؛ مشترک پاکستان 1215/3؛ فهرستواره منزوی 494/7].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13775/6

آغاز: ابرابر؛ انجام: و ایشان از جبرئیل امین علیه السَّلَامُ و ایشان از رَبُّ العالمین جَلَّ جَلَالُهُ وَ عَمَّ نواله و فراغ يافت مؤلف این رساله.

خط: نستعلیق، کا: سید ابراهیم رضوی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 9 گ (143-151)، 13 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 34 - 5].

• سلوک العارفین = سیر و سلوک = عشق و محبت = شوقيه / سیر و سلوک / فارسی

solūk-ol ‘ārefin = seyar va solūk = 'ešq va mohabbat = šowqiye

جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری

(1414 - 1340) jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad

رساله ای است در بیان عرفان و مراتب آن که مؤلف به درخواست شخصی (زاهد صادق) آن را تأليف نموده است، در نه «فصل»: 1. رد و قبول از درگاه بی علت و غایت است؛ 2. شقاوت؛ 3. قرب و وصال درگاه بی جد و جهد صورت نبندد؛ 4. مکاشفات مجذوب؛ 5. رغبت مطلوب حقیقی؛ 6. ترک دنیا؛ 7. درجات يقين؛ 8؟؟ 9. ریاضت سالك.

آغاز: ... این کلمه چند شوق انگیز صفا آمیز در چند فصل جهت التماس زاهد صادق سَلَّمَهُ اللَّهُ ایانا مکتوب شد ... بدان ای طَالِبُ أَسْعَدُاللَّهِ فِي الدارین که از باب تحقیق گفته اند ... .

انجام: ... غایت مقصود باشد. بیت: یا رب همه خلق را بمقصود رسان *** باشد که در آن میان یکی من باشم. تَمَّتِ الرساله وَ اللَّهِ الْمَسْئُولُ انَّ توفقنا لِمَا فِيهَا وَ الْحَمْدُ لِوَلِيِّهِ.

[دنا 193/6 (5 نسخه)؛ نسخه های منزوی 1208/2؛ قهرستواره منزوی 511/7].

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1206/21

آغاز: برابر.

نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفيا، استانبول - ترکیه 4792؛ خط: نسخ، كا: اسعد بن علی بن محمد کاتب، تا: 813 ق؛ 8 ص (13-20 در حاشیه) [عکسی ف: 4 - 24].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/33- عکس

آغاز: برابر.

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا؛ خط: نسخ، كا: اسعد بن احمد بن محمد کاتب، تا: 816 ق، جان شیراز؛ در هامش از 569پ [فیلمها ف: 3 - 217].

2. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4009/8

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 929ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 15 سطر، اندازه: 12/6×17/6 سم [ف: 7- 144].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5685/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 997ق؛ کاغذ: ترمه زرد، 3 گ (5ر - اپ)، 41 سطر، اندازه: 9/8×22 سم [ف: 8- 457].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29859

آغاز: برابر؛ انجام: پاک رساند و بر مسند ... صدق عند مقتدر بنشاند ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [رایانه].

5. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7518/6

آغاز و انجام: برابر.

در هفت فصل؛ بی کا، تا: 1308 ق؛ 6 گ (44ر -49پ) [ف: 5-322].

• السلوك في طبقات العلماء و الملوک / تراجم / عربی

as-sulūk fī tabaqāt-il ‘ulama' wa-l mulūk

جندی، محمد بن يوسف، - 732 قمری

(1332-) jondī, mohammad ebn-e yūsof

کتابی است در تراجم علماء و ملوک و وزراء يمن در دو جزء در آغاز، احادیثی در فضل علماء و ملوک و مقداری از سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) را آورده است. در این کتاب فقهاء از صحابه و تابعین و بعد از تابعین که تا آخر سال 730ق وارد یمن شده اند مذکورند لذا از این کتاب به «طبقات فقهاء اليمن» نیز نام برده اند. بروکلمان و سخاوی، از مؤلف به «محمد بن يعقوب بن يوسف جندی» نام برده اند و این با تصریح مؤلف از نام پدرش به «والدي يوسف بن يعقوب» سازگار نیست، هم چنین بغدادی و كحاله درگذشت جندی را در 723ق نوشته اند که احتمالا اشتباهی رخ داده است زیرا مؤلف از سنوات بعد از این تاریخ بحث نموده است.

[دنا 193/6؛ مصادر التراث اليمني / 56؛ بروکلمان /2 (184) 334؛ عکسی مرعشی 165/1].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 182 عکسی

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُلْكُ الْعَظِيمُ ... أَمَّا بَعْدُ فَلَمَّا كَانَ عَلِمَ التَّارِيخِ مِنَ الْعُلُومِ الْمُفِيدَةِ؛ انجام: وَ ذَلِكَ مِنْ مَشَايِخِ الْعَرَبِ ... قَالَ فِي الام الْمَنْسُوخِ مِنْهَا: انْتَهَتْ نساخته الَىَّ هُنَا، وَ هُوَ الْمَوْجُودِ فِي الْأُمِّ الْمَنْسُوخِ مِنْهَا وَ بِاللَّهِ التَّوْفِيقُ ... .

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3110 (اربری، فهرست چستر بیتی 44/1)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 13 ربیع الاول 1054 ق (جزء اول) و 18 ذیحجه 1051 ق (جزء دوم)؛ مصحح، مقابله شده؛ 333 گ [عکسی ف: 1- 165].

• السلوك لمعرفة دول الملوک / تاریخ / عربی

as-sulūk li-ma'rifat-i duwal-il-mulūk

مقریزی، احمد بن علی، 766؟ - 845 قمری

(1442 - 1365) maqrīzī, ahmad ebn-e ‘alī

تاریخ مفصلی است به ترتیب سال ها - از سال 577 تا 844 - در بیان تاریخ پادشاهان مصر و بعضی از دانشمندان آن دیار بعد از زوال دولت فاطمیان. مؤلف این کتاب را پس از «عَقَدَ الْجَوَاهِرِالاسفاط» و «اتعاظ الحنفاء» که در تاریخ فتح مصر و دولت فاطمیان بود نگاشته است و در آن بیشتر به بیان حوادث پرداخته و کمتر شرح حال ها را بیان می کند.

چاپ: قاهرة، لجنة التأليف و الترجمة، 1958م، نشره: محمد مصطفی زیادة و مرکز تحقيق التراث بدار الكتب، محقق سعید عبدالفتاح عاشور، چاپ اول، 1389 ق.

[کشف الظنون 1000/2؛ فهرست کتاب های عربی واتیکان 69/1؛ معجم المطبوعات 1778/2 -1782؛ ذخائر التراث العربی 2/ 850 -851؛ دنا 193/6].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1254

آغاز: سَنَةَ أَرْبَعٍ وَ خَمْسِينَ وَ سَبْعَ مِائَةِ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحْرِمِ أَوَّلِهِ الْخَمْسِينَ فِيهِ قَدَّمَ الْخَبَرَ.

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 725. از حوادث 754 تا 800 را دارا می باشد؛ خط: نسخ، كا: علی بن ابی بکر مرزوقی، تا: 8 رجب 854 ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ 513 ص [عکسی ف: 4- 79].

• سلوک المالک في تدبير الممالک = اخلاق المشجرة / اخلاق / عربی

sulūk-ul mālik fī tadbir-il mamālik = axlāq-ul mušajjara

ابن ابی ربیع، احمد بن محمد، 218 - 272 قمری

(886- 834) ebn-e ebi rabi, ahmad ebn-e mohammad

اهداء به: المستعصم عباسی.

تاریخ تأليف: 655 ق.

در سیاست و اخلاق به روش تقسیم و تشجير است در چهار فصل»: 1. مقدمه کتاب؛ 2. اخلاق و اقسام آن؛ 3. اصناف سیرت عقلی؛ 4. اقسام سیاست و احکام آن مطالب این کتاب به تقلید از «تقويم الأبدان» مجدول است.

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي خَلَقَ الانسان فِي أَحْسَنِ تقویم وَ عَدْلِهِ وَ رَفَعَهُ عَلَى كَثِيرٍ مِنِ الْخَلْقِ بالتكريم وَ فَضْلِهِ وَ أَمَرَهُ بِمَكَارِمِ الاخلاق تَزْكِيَةِ لِنَفْسِهِ ... وَ بَعْدُ فَانِ الَّذِي بَعَثَ المملوک علی تَأْلِيفِ هَذَا الْكِتَابِ أَمْرَانِ أَمَّا الاول فانه وَقَفَ عَلَى كِتَابِ مشجر فِي حِفْظِ الصِّحَّةِ الْبَدَنِ مُخْتَصَرُ ... وَ الثَّانِي أَنْ بَعْضَ مَنْ أَوَامِرَهُ مُطَاعَةُ مُجَابَةُ وَ عوارض الْعَوَائِقِ عَنْ ملتمساته ... أَمْرُهُ انَّ يَمْضِيَ ذَلِكَ الرَّأْيِ فِي انشاء الْكِتَابِ الْمُقَدَّمِ ذِكْرُهُ وَ هُوَ يُوَلِّيَهُ مِنِ الْعِنَايَةِ.

چاپ: چاپ سنگی به شکل جدول درختی 1289 در جمعية المعارف؛ فرج الله الكردي 1309 در 112 ص؛ در معجم المطبوعات العربيه سال چاپ 1286 ذکر شده؛ بیروت، دار عوایدت، محقق: ناجى التكریتی، 182ص، 1397ق.

[معجم المؤلفين 101/2].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3443

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الِاعْتِرَافِ بِوُجُوبِ الْحَقِّ مَانِعاً مِنْ تُطْرَقُ الْعَتْبُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 746ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن [الفبائی: - 30].

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 4975/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَصِيَّةُ أَوْصَى بِهَا ارسطو للاسکندر فَقَالَ : اذا استولت بِكَ اللَّازِمَةِ فَجَدِّدِ ذَكَرَ الْعَطَبِ .. وَ لَنْ لَا بِنَاءً السَّبِيلِ وَ الْطُفْ بِهِمْ فِي سیاستک.

این رساله در فهرست شناخته نشده است و با نام الاخلاق المشجره معرفی شده است (فهرست رایانه ای 572)؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1284 ق؛ جلد: میشن سرخ، 43 گ (1پ -43پ)، 18 و 16 سطر (10×17)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 14 - 266].

3. تهران، ملک، شماره نسخه: 4030

آغاز: برابر؛ انجام: وَ کن لَا بِنَاءً السَّبِيلِ وَ الْطُفْ بِهِمْ فِي سياستک.

خط: نسخ، كا: غلام حسین طبيب خادم، تا: 1285 ق، جا: مشهد رضوی صحن عتيق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 43 گ، 25 سطر، اندازه: 13/8×21/4 سم [ف: 1- 271].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5048

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اذ قدو فِينَا بِمَا أَرَدْنَا تلخيصه وَ تشجيره فِي هَذَا الْكِتَابِ ... وَ هُوَ سَالَ مِنَ الْكَرِيمِ بَسَطَ عُذْرَهُ فِيمَا عُذْرَهُ فِيمَا قَصَّرَ فِيهِ ... بِوُجُوبِ الْحَقِّ مَانِعاً مِنْ تطفا الْغَيْبِ.

خط: نسخ خوش، كا: سیخ عبد الجواد نیشابوری، تا: 14 رجب 1306 ق؛ با یک سر لوح زیبا، مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 54 گ، 23 سطر (12×23) [ف: 15 - 12].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3503

آغاز: برابر؛ انجام: و الطف. بهم في سیاستك.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ واقف: نائینی، 43 گ، مختلف السطر (18 و 20)، اندازه: 17×22 سم [ف: 6 - 382].

• سلوک المصباح / عرفان و تصوف / فارسی

solūk-ol mesbāh

محمد بن السيد ناصر بن حسن

mohammad ebn-es seyyed nāser ebn-e hasan

در صفت نفس و روح انسانی و چگونگی تهذیب نفس بر پایه های عرفانی صوفی، با شواهدی از آیات و احادیث و روایات نبوی مروی از طریق اهل سنت.

آغاز: الْحَمْدُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الارض بِصُنْعِ قُدْرَتِهِ ... یعنی نفس دو صفت دارد چنان که گاهی مسمی بروح شود.

انجام: چون آن بیچاره در طلب حقیقت است در آن ننگرد و در آن شروع نکند و تا مادام صبر کند که به وحدانیت برسد.

[دنا 194/6].

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 740/26- ف

نسخه اصل: پاریس 125.S.P (بلوشه 151)؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1052 ق [فیلمها ف: 1- 533].

2. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 22/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد تقی بن احمد بن محمد حسین بن محمد على خوانساری، تا: آخر ذیحجه 1297؛ جلد: تیماج مشکی، 3 گ (521پ -523پ)، 22 سطر، اندازه: 16/5×26 سم [ف: 1- 19].

• سلوک مقامات / عرفان و تصوف / فارسی

solūk-e maqāmāt

نسفی، عزیز الدین بن محمد، ق 7 قمری

nasafī, “azīz-od-dīn ebn-e mohammad (-13c)

آغاز: بسمه. أَوْحَى اللَّهُ إِلَى دَاوُدَ ... فَقَالَ يَا دَاوُدُ فَرَغَ لی بیتا اسْكُنْ فِيهِ. بدان که جملگی کتب منزل و شرایع انبیا شرح سلوک مقامات است.

انجام: از دیگران و ظلمت خودشان بینند گویند: انْظُرْ تا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ. فلتمسوا نُورَةً وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

[دنا 194/6 ؛ فهرستواره منزوی 494/7].

تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 405/20

آغاز و انجام: برابر.

خط: تعليق، كا: احمد بن عبدالعلی بیک بیوک آبادی همدانی، تا: زمستان 1283 ق؛ 5 گ (140ر-144) [ف: 3 - 447].

• سلوک الملوک / اخلاق / فارسی

solūk-ol molūk

فضل الله بن روزبهان، 860؟ - 925 قمری

(1519- 1456) fazl-ol-lāh ebn-e rūzbehān

اهدا به: عبيد الله خان ازبک.

تاريخ تألیف: آغاز 918 و پایان 920 ق؛ محل تأليف: بخارا.

به روش شافعی و حنفی، درباره وظایف سلطان، امام، وزیر، شیخ الاسلام، مفتی، قاضی، محتسب، داروغه، والی مظالم، و دیگر سازمان های اجتماعی، در یک «مقدمه» و پانزده «باب»: باب 1. حفاظت از قانون، قانونمندی؛ ... 5. خیرات و صدقات؛ 10. جلوگیری از طغیان؛ 15. سازش و تعهد با کافران. آغاز: فتح الباب هر کتاب به حمد آن مالک وهاب سزاست ... صانعی که چون به حکم الدِّينِ وَ الْمَلَكِ توامان ... .

[دنا 194/6 (2 نسخه)؛ دیباچه مهمان نامه بخارا؛ نسخه های منزوی 1634؛ فهرستواره منزوی 497/6].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1437- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 253 .Or؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 25 رمضان 1089ق [فیلمها ف: 1- 123].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4837- ف

نسخه اصل: بنیاد خاورشناسی لنینگراد 319 .A (فهرست عمومی 315)؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 111].

• سلوک الملوک / حكومت و سیاست / فارسی

solūk-ol-molūk

واعظ گیلانی، عبدالوحید بن نعمت الله، ق 11 قمری

vā‘ez-e gīlānī, 'abd-ol-vahīd ebn-e ne'mat-ol-lāh (-17c)

صدر نسخه نوشته شده: «کتاب سیزدهم مسمی به سلوک الملوک در بیان آداب رعیت پروری و عدالت گستری و سویت نگاه داشتن»، در دیباچه آورده است: «بیاید دانست که وجوه -

قرائت در مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ وَ ملک یوم الدین در اولین کتاب گذشت». از جمع میان دو عبارت معلوم می شود که این کتاب از سلسله مجلدات کتابی است که هر جلدی را به نامی موسوم داشته و دور نیست که بر سوره «فاتحة الكتاب» تفسیری مفصل نگاشته است و این از اجزاء آن کتاب باشد. بالجمله مؤلف در این کتاب کلمه ملک و مالک از آیه سوم سوره فاتحة الكتاب را عنوان قرارد داده و به ذكر آداب و سیرت پادشاهی پرداخته است. کتاب مرتب است بر پنج باب: 1. بيان سلطنت و خلافتی که نیابت حق است جل جلاله؛ 2. نصیحت ملوک (شامل ده قاعده)؛ 3. سیرت ملوک؛ 4. سیرت ملوک با هر طایفه از رعایا (در این باب عهدنامه مالک اشتر را ترجمه و شرح نمود)؛ 5. آداب وزراء و اصحاب قلم و نواب و گماشتگان ملوک عالم.

آغاز: نام خداوندیست که رحمن است بر بندگان بدادن ملک و سلطنت بدیشان تا طریق بندگی او را بدانند که خدمت پادشاه را جز پادشاهان ندانند.

انجام: آنچه مناسب این کتاب بود از سخنان اکابر در اینجا انتخاب افتاد بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

[دنا 194/6؛ فهرستواره منزوی 497/6].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3549

آغاز: نام خداوندیست که رحمن است بر بندگان بدادن ملک و سلطنت بدیشان تا طریق بندگی او را بدانند که خدمت پادشاه را جز پادشاهان ندانند؛ انجام: آن چه مناسب این کتاب بود از سخنان اکابر در اینجا انتخاب افتاد بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1073 ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی، 23 گ، 23 سطر، اندازه: 26×43 سم [ف: 6 - 439].

• سلوک ملوک / حكومت و سیاست / فارسی

solūk-e molūk

صدر، محمد حسین، ق13 قمری

sadr, mohammad hoseyn (-19c)

مؤلف در رساله ملزم شده که در تمام این کتاب حرف الف و همزه را نیاورد، به این واسطه در تکلف و تقید افتاده خود و خواننده را حیران و به زحمت انداخته است. این کتاب در یک «دیباچه» و هشت «سلوک» و یک «خاتمه» است: دیباچه در تعليل و تفصیل کتب سیر و مجد و خبر و حمد و ستایش پروردگار و درود بر حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم)؛ سلوک 1. تهذیب خلق ملوک؛ 2. ترتیب و تعیین سفير؛ 3. ترتیب مقربین حضرت و محرمین خلوت؛ 4. تکمیل خلق دستور؛ 5. نظم و نسق محکمه و دفتر؛ 6. ترتیب لشگر و ترتیب معسكر؛ 7. تعمیر مملکت؛ 8 تربیت رعیت؛ خاتمه در بعضی پند و حکمت متفرقه.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 187

آغاز: بسم رب عزیز رحیم. حمد بیحد شکر بیعد مختص معبود لم يزل سرمد مخصوص مسجود لم يلد صمدیست جلت عظمته و عظمت قدرته که هستیش نیستی ندید ... چون زحمت سیر و سلوک سفر و منتخب کردن سیر و سلوک ملوک نورتر بهم و سرخ قربهم هشت سنه کشیده همین نسخه بسلو ک ملوک تسمیه شده؛ انجام: بطريق قربست. ز پند و نصیحت بسی سر و حکمت *** نموده قريحت مرتب مصنف. بسی طعن و تعریض گویند من بعد *** غرض شد هدف هر کسی شد مصنف. قد ختم كلم و تم حكم موعظة لمن يتقط تذكره يتقط ... رقمه بخط مصنفه لملك ملوک و سمیت بسلو ک ملوک ... و توسلی بمحمد و رتبطه و نبیه و عترته و ذويه عليهم تسلیمی و تحیتی و تکریمی و من ربی و توفیقی في بدو و ختم.

خط: نستعلیق عالی، کاتب = مؤلف، تا: 1268 ق؛ یادداشتی به خط مؤلف نسخه (محمد حسین متخلص به صدر) بدین شرح «و هو رب فيوض في بدو و ختم نخستین نسخه سلو ک ملوک بی همزه که بر قسم مصنف یعنی ذره بیقدر محمد حسین متخلص بصدر تحریر پذیرفت و هر چه ترجمه شده در تفسیر فرمیه و عربیه نیز بی همزه مترجم گشته و هم چنین نسخه بی نقطه نصيحة الملوک عربيه مع قصيده عربیه بی نقطه هم مترجم کرد قصیده جلوس میمون که هر مصرعش تعیین وقت جلوس برقم کمترین بنده عتبه عليه بود ...» مجدول، کمند کشی مضاعف، با 8 سرلوح خوب؛ مهر: ناصر الدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی، مذهب، 271 ص، 11 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 7 - 456].

• سلوک الملوک / اخلاق / فارسی

solūk-ol molūk

در آداب ملوک که در آن به تعریض اوضاع روزگار خود پرداخته، گویا از مردم زمان ناصرالدین شاه قاجار باشد.

آغاز: بسمله تبارک وَ تَعَالَى أَنْ يُدْرِكَهُ الْعُقُولِ والابصار ... چون این بنده از نژاد علماء ایرانم اگر چه از هیچ جهت مرا از علم حاصلی نیست ولی پیروى آباء که همیشه همت خود مصروف خدمتگزاری دولت و آیین گرانداز نتایج افکار و خاطر خود را در این اوراق می نگارد.

[دنا 194/6؛ فهرستواره منزوی 498/6].

1. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 252

آغاز: برابر.

خط نستعلیق ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فستقی؛ جلد: تیماج مشکی، 42 گ، 7 سطر (10×15) اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1 - 150]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 252

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 35].

• سلوک الملوک / اخلاق / فارسی

solūk-ol-molūk

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25757

بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه].

• سلوک الملوک مظفری / تاریخ اسلام / فارسی

solūk-ol-molūk-e mozaffarī

سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی، 1268 - 1342 قمری

(1924 - 1852) sepehr-e kāšānī, “abbās-qolī ebn-e mohammad taqī

اهدا به: مظفر الدین شاه (1313-1324ق).

تاريخ تأليف: 1316 ق.

در آداب کشورداری و پند و اندرزهایی از پادشاهان گذشته که به فرزندان خود و دیگران داده اند و در پی هر یک از پندها آداب و روش کشورداری را می آورد. گزیده ای از کتاب مفصل اوست که به سال 1316 ق برای مظفرالدین شاه ساخته است.

آغاز: بسمله، خلاصه کتاب سلوک الملوک مظفری است که این کمتر چاکر پیشگاه خلایق پناه عباسقلی سپهر از کتب عديده که حاوی کلمات و مواعظ سلاطین جهان و حکمای باستان است.

انجام: هیچ وقت نباید خود را از پادشاه مستغنی و بی نیاز برشمرد.

[دنا 194/6 (2 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 498/6].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5856

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد تقی خان کمال المله (چنانچه در پایان نسخه بخطى جز خط اصل نوشته شده است)، تا: رجب 1315ق؛ جلد: مقوایی، 32 گ، 12 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 15- 238].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 344

آغاز: برابر؛ انجام: و از طول عمر و صحت بدنی و سلامتی و عافیت و عظمت و اقبال و ابهت و اجلال و کامکاری و کامرانی و مملکت داری و عدل سپاری و دوست نوازی و دشمن گدازی برخوردار فرماید.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی کمال السلطنه، تا: 1316 ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: کاغذی ابره، 46 گ، 13 سطر (8/5×17)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1 – 335].

سلو ک ملوک > سلوک نعمت.

• سلو ک منظوم / عرفان و تصوف، شعر / فارسی

solūk-e manzūm

خواجه حسن عطار، - 820 قمری

(1418-) xāje hasan, attār

آغاز: ای عاشق سرسری اوباش طلب *** ای وعده که کرده است که فرداش طلب / در غم اگرش نیابی در شادی جو *** در ظلمت نور در همه جاش طلب / اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا یخرجهم مِنَ الظُّلُماتِ الَىَّ النُّورِ.

هیچ ظلمت چو خویش بینی نیست ... بدان که طريقه سلوک طایفه حضرت علائيه زاد الله فتوحهم اعلى اطوار سلوک جميع مشایخ است واقرب سبل است ... .

[فهرستواره منزوی 494/7؛ دنا 191/6].

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 743/3- ف

نسخه اصل: پاریس 968 . S. P (بلوشه 113)؛ بی کا، تا: 8 رمضان 1009 ق [فيلمها ف: 1 - 534].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8944/17

آغاز: برابر؛ انجام: به تضرع هر چه تمامتر در حضرت جامعه خود این دعا بخواند. اللَّهُمَّ کن وجهتي فِي كُلِّ وَجَّهْتُ ... وَ وَ کیلی فِي كُلِّ أُمُورِ وَ تولتی تولی مَحَبَّةً وَ عناية فِي كُلِّ حَالٍ برحمتک یا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ. «تَمَّتِ الْكِتَابِ بِعَوْنِ الملک الْوَهَّابِ فِي يَوْمِ الْأَرْبِعَاءِ دَاخِلُ دُرٍّ مَاهْ صُفْرٍ خَتَمَ بِالْخَيْرِ وَ الظُّفُرِ فِي عَامٍ ثَمَانٍ وَ سَبْعِينَ وَ أَلْفٍ مِنَ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةُ عَلَيْهِ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى يَدِ الْعَبْدِ الضَّعِيفِ النحيف الرَّاجِي ابْنِ نِظَامُ الدین علی عبدالكريم. اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِوَالِدَيَّ وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الراحمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى خَيْرٍ».

در فهرست با عنوان «رساله عرفانی» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، كان عبدالکریم بن نظام الدین علی در میانی قاینی، تا: چهار شنبه صفر 1078 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن مشکی مذهب، 3 ص (366-368)، مختلف السطر (10/5×12)، اندازه: 15/7×28/6 سم [ف: 29/1 - 418].

سلوك النساء > العنوان في السلوك النسوان.

• سلوک نعمت اللهی / عرفان و تصوف، دعا / عربی، فارسی

solūk-e ne'mat-ol-ālāhī

فصولی است در تعلیم سلو ک به روش سلسله نعمت اللهی: فصل دوم و سوم در اوراد مشتر که و مخصوصه و فصل چهارم شرح اطوار سبعه.

قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 4122/1

آغاز: هَذَا هُوَ الدعا الْمَرْوِيُّ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ علیه وَ آلِهِ) تقرءا بَعْدَ الِاسْتِغْفَارِ الْمَذْكُورِ؛ انجام: و بدان که چون دیده دل مومنان بدین نور عظمت عرش آمد روشن گردید دیدند و دانستند آن چه -

مقدور بود.. .

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ بخشی از یک طالع نامه؛ جلد: گالینگور سبز، 31 گ (11-31پ)، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 3 - 1111].

• سلوک و آداب الصوفيه / عرفان و تصوف / فارسی

solūk va ādāb-os-sūfīya

خواجه عبدالشهید

xāje ‘abd-oš-šahīd

سخنان خواجه عبدالشهید نبیره خواجه عبدالرحیم مشتمل بر كلمات صوفیه و آداب سلو ک. نویسنده می گوید: «این کشف و بصيرة به تصفیه باطن و کمال تبتل و دوام توجه بمنتهای مقاصد خود می رسند» و آن استهلاک در شهود جلال و جمال اوست و برای این کار او در ابتداء از طهارت جسم و جان و سپس از نماز واقعی و بعد از صوم و افطار عارفان و حج آنها بحث می کند و سپس در مقامات و حالات صوفی وارد می شود و یکایک حالات و مقامات را بر می شمارد و به نظر خود رأی می دهد تا به «فنا و بقا» که نهایت سیر الی اللَّهُ است می رسد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3034/1

آغاز: بِاسْمِهِ، أَهْلُ کشف وَ بصيره بتصفیه بَاطِنٍ وَ کمال تَبَتَّلْ؛ انجام: هرچند شاهد سری مر حق را قوی تر می گردد از خلق.

بی کا، تا: محتملا 878ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی مشین عنابی، 39 ص (1-39)، 22 سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 6 – 825].

• السلوك و الاخلاق / عرفان و تصوف / عربی

as-sulūk wa-l-axlāq

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5248/3

آغاز: بسمله. اعْلَمْ أَنَّ النَّفْسَ الْإِنْسَانِيَّةِ بحکم خَوَاصِّ التطورات ... كَانَتْ غافلة عَنْ أَصْلِ فِطْرَتِهَا؛ انجام: وَ أَوْضَحْتَ أَسْرَارِ الْحَكَمِ وَ الْمَعَارِفِ الَّتِي فُقِدَتْ مِنْ كَلِمَاتٍ اکابر الْعُرَفَاءُ فِي ذَلِكَ الْمَقَامِ.

خط: نستعلیق، کا: محمود حسینی ساوجی، تا: 17 رجب 1315 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11 سطر (7×12)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 15 – 4178].

• السلوک و الأخلاق الرحمانية / اخلاق / عربی

as-sulūk wa-l axlāq-ur raḥmānīya

باب، على محمد بن محمد رضا، 1236؟ - 1266 قمری

(1850- 1821) bāb, “alī mohammad ebn-e mohammad rezā

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي تَعَالِي بذاتية ذاتية ذاتية عَنْ وَصْفِ المجردات وَ کنهها وَ الحمدلله الَّذِي تَقَدَّسَ بكينونة كَيْنُونِيَّةٍ عَنْ نَعَتَ الماديات انجام: وَ سُبْحَانَ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ وَ سَلامُ عَلَى المرسلین وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3116/10

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست با عنوان «رساله ای در حکمت» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: پسته ای فرنگی، جلد: میشن قرمز، 6 گ (117ر-122پ)، 18 سطر، اندازه: 16×21/7 سم [ف: 6-228].

2. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 6115/23

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن قهوه ای، 8 گ (140ر-147 پ)، 19 سطر [ف: 9 - 176].

3. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 2024/2

آغاز: برابر.

در فهرست با عنوان «رساله ای به عربی» آمده؛ بی کا، بی تا؛ 15 گ، اندازه: 10×15 سم [ف: 3 - 168].

• السلوک و الذکر / عرفان و تصوف / فارسی

as-solūk va-z zekr

جبرئیل خرم آبادی، ق 8 قمری

jebre’īl-e xorram-ābādī (-14c)

تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 373/2- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 1838؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 58 گ (78-135) [فیلمها ف: 1- 461].

• سلوک و سیرت زن / اخلاق / فارسی

solūk va sīrat-e zan

گفتاری است با عباراتی شیوا در تشویق به زن گرفتن و چگونگی معاشرت زنان با مردان تا سعادت خانوادگی نصیب آنان گردد و از زندگی مشترک لذت و بهره برند و پیوند عشقی بین آنان ایجاد شود.

آغاز: بعد حمد خدا و ذکر صفات بمحمد و آل او صلوات، در شب یلدا که حد و پایانش ناپیدا بود خود را مشغول کردن خواستم.

[دنا 194/6 ؛ فهرستواره منزوی 498/6].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6421/2

آغاز: برابر؛ انجام: خانم تصور می کند مرد را احیاء کرده چه خوب کرده که ساعتی از شوهرش ... .

خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج -

قرمز، 17 گ (14پ - 30پ)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 17 - 32].

• السلوک و عيوب النفس / اخلاق / فارسی

as-solūk va 'yūb-on-nafs

قرشی، محمد بن حسین

qorašī, mohammad ebn-e hoseyn

[دنا 194/6 ؛ فهرستواره منزوی 495/7].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 436/11- ف

نسخه اصل: ایا صوفيا ش 4821؛ كا: عبدالرزاق بن عبدالكریم، بی تا [فیلمها ف: 1- 467].

سُلُوَّ ک وُلَاةِ الْعَدْلِ > آدَابُ الْوُلَاةِ.

• سلوک هفته / اخلاق / فارسی

solūk-e hafte

در هفت «فصل»: 1. صدق؛ 2. رحم و مروت؛ 3. عشق و محبت؛ 4. صبر و شکر؛ 5. خوف و خشیت؛ 6. معدلت و نصفت؛ 7. جود و همت.

آغاز: نخستین حمدی که چهره عروس هر هفت کرده ورق گلگونه درر و غرر لطفش ... .

[دنا 194/6 ؛ فهرستواره منزوی 495/7].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 584/1

آغاز: نخستین حمدی که چهره عروس هر هفت کرده ورق گلگونه درر و غرر لطفش؛ انجام: کسی که دم زند جز شمشیر و شخصی که ترک وطن کند جز تیر نیست.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 42ص (2-43)، اندازه: 14/8×20/7 سم [ف: 5 - 90].

• سلوک هفته / اخلاق / فارسی

solūk-e hafte

مؤلف آن را برای رکن الدوله على نقی میرزا تألیف کرده است به ترتیب روزهای هفته از یک شنبه.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11 سرود

خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 408].

• سلوک يونس (علیه السلام) / عرفان و تصوف / فارسی

solūk-e yūnos

جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، 814-883؟ قمری

(1479- jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9326/20

خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ 19 ص (607-625) [مختصر ف: - 455].

سلوکیه > سیر و سلوک.

سلوکيه > السلوک.

سلوکیه > زاد السالک.

سلوکیه > ده اصل.

• سلوکیه = اربعین / عرفان و تصوف / فارسی

solūkīye = arbaʻīn

نوربخش، حسن بن قاسم، - 926 قمری

(1520-) nūrbaxš, hasan-e bn-e qāsem

آغاز: رساله سلو کیه. از رساله اربعین بهاء الدوله نوربخش. تجلی ذاتی آن است که سالک در آن تجلی فناء مطلق یابد.

[دنا 195/6؛ فهرستواره منزوی 514/7]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4233/2

آغاز: برابر؛ انجام: مرتبه پنجم عالم انسان کامل است و ناسوت مبالغه ناس است.

خط: نستعلیق، كا: على بن فتح الله، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 1 گ (17پ)، 18 سطر (7×12)، اندازه: 13×19 سم [ف: 13 - 3207].

• سلوکیه / عرفان و تصوف / فارسی

solūkīya

شریف، محمد شريف بن کریم، ق 14 قمری

šarīf, mohammad šarīf ebn-e karīm (-20c)

در پاسخ به سؤالات دوستی که درباره سلوک به سوی جنان پرسیده بود، و این که نحوه سلو ک پس از شناختن حجت عصر ایا سبیلی خاص است یا قناعت به معروف او، بر مبنای اعتقادات شیخیه.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15388/1

آغاز: سپاس برون از حصر و حد مر خدائی را سزد که پرورنده موجودات است و برون از وصف جميع مخلوقات ... یکی از دوستان صانه الله عن طوارق الحدثان از عين تصديق و ایمان؛ انجام: عرض های من از نقل شیرین تر است چراکه هر یکی گنجی است از حکمت پروردگار.

خط: نستعلیق شکسته تحریری، كاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 28 صفر 1292 ق؛ جلد: چرم قهوه ای، 8 گ (پ -13ر)، 22 و 30 -

سطر، اندازه: 14/5×21/8سم [ف: 43 - 64].

• سلیمان نامه / شعر / فارسی

solaymān-nāme

زلالی خوانساری، محمد حسن، - 1031؟ قمری

(1622-) zolālī zānsārī, mohammad hasan

در داستان «سليمان» و «بلقيس»، عرفانی، در بحر «شاهنامه» حکیم فردوسی، در 447 «بیت» با دیباچه ای به نثر از طغرای مشهدی. (حمد منزوی).

آغاز: آغاز دیباچه: تیمنا به خطاب گستاخانه شکسته، خامه فهرست نثر سلیمان نامه ... آغاز مثنوی: بنام جهانگیر دلهای تنگ *** که آمد سليمانش یک مور لنگ.

[دنا 195/6 ؛ فهرستواره منزوی 1690/3].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 5040

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر (9×16)، اندازه: 15×27 سم [ف: 15 - 4094].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1093/6

خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق؛ 39 ص (342-380) [ف: 3 - 337].

3. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 326/2

آغاز: برابر؛ انجام: در آتشکده لاله ام نعل ماند.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج عنابی، 48 ص (428-475)، 17سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 2 - 65].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18901- ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

5. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 414/7

با مقدمه منثور؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: کشمیری نخودی، جلد: مقوای روکش تیماج سورمه ای مذهب، 14 سطر، اندازه: 12/1×22/9 سم [ف: 3 - 490].

• سلیمان نامه / متفرقه / فارسی

solaymān-nāme

گزارشی است در بیان آمدن دیوان و جنیان به نزد حضرت سلیمان و بیان وظایف خود و چگونگی دفع شر آنان.

اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 624

آغاز: و از حرام بی بهره بود و مال بزرگان بخورد و او را کارهای گرم و تر سازد و خاصیت بسیار بود؛ انجام: چون بگذارد بعد ... کند و دعای جوشن با خود دارد درد و علت وی دلالت دارد بر این طالع.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ در پنج برگی آغازین مقداری از کلمات موسی و مناجات وی با خداوند آمده؛ مهر: «عبده على الحسینی» (مربع)؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ 39 گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 455].

• سلیمان و بلقيس / شعر، تاریخ پیامبران / فارسی

solaymān va belqīs

نظام استر آبادی، - 921 قمری

(1516-) nezām-e estarābādī

تاریخ تأليف: 1192 ق.

این کتاب «بلقیس نامه» و «کتاب بلقيس» هم خوانده می شود. نظام در سه جای این مثنوی از خود یاد کرده و از مرزبان هری محمد خان و سلطان حسین بایقرا و همایون و شاه تهماسب هم نام برده است. عنوان های «حکایت همای و بوم شوم، در سد باب مناهی و ملاهی، در تربیت علماء ذكر فقهاء و مجتهدین، مولود سلیمان» در آن دیده می شود با چند حکایت. در میانه آمده است: «نظام این سخن در روش خاص توست *** قبولی گرش هست اخلاص توست». جز «سلیمان و بلقیس» شماره 5565/2 ملک است که از حیاتی گیلانی است به نام جهان گیر همراه دیوان او که در آن از میرزا ابوالفتح یاد شده است.

آغاز: جهان باشد همای تیز چنگال *** صباحش بال و شامش سایه بال.

[نسخه های منزوی 2303؛ دنا 195/6 (3 نسخه)؛ الذریعه 148/3 و 12019؛ فرهنگ سخنوران 607؛ فهرستواره 306/10].

1. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1758

آغاز: برابر؛ انجام: ندارم طاقت اندوه چندین *** اغثنی یا غیاث الْمُسْتَغِيثِينَ / بود صاحب دلی یا رب که روزی *** کند در حق مسکینان دعائی.

در فهرست جدید به استناد شناسنامه و غیر محرز از ایروانی میرزا محمد حجت دانسته شده؛ خط: نستعلیق، كا: محمد قاسم بن حسنقلی، تا: 1260ق؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: شکری، جلد: گالینگور مشکی، 27 گ، 17 سطر، اندازه: 9/5×14/5 سم [ف: 5 – 177].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4154- ف

از خاتمه یک بیتی مانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلمها ف: 3 - 22].

3. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 68/1- فرخ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ فرنگی؛ جلد: مقوا، 15 سطر (7×13)، اندازه: 14×23 سم [ف: - 169].

• سلیمان و بلقیس / شعر / فارسی

solaymān va belqīs

نصیبی کرمانشاهی، محمد بن موسی بیگ، ق13 قمری

nasībī kermānšāhī, mohammad ebn-e mūsā beyg ( 19c)

تاريخ تأليف: 1251 ق.

منظومه ای است در داستان سلیمان و بلقیس و آوردن تخت او از سبا.

آغاز: ابتدا نامی که ابن برخيا *** خواند و تخت آورد از ملک سبا / آن گرامی نام نام داور است *** مطلع ديوان دل زان ... است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14102/3

آغاز: برابر؛ انجام: حق کند رحمت بر آن نیکو نهاد *** کو نصیبی را کند با خیر یاد / نک ز تاریخش گرفتم در رقم *** هست آن چه گفته ام بی کیف و کم.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مشکی، 56 ص (609-664)، 22 سطر، اندازه: 17/5×28/5 سم [ف:38-133].

• سلیمانیه / فقه / فارسی

solaymānīye

گلپایگانی، ابوالقاسم بن محمد، - 1092 قمری

(1681-) golpāygānī, ab-ol-cāsem ebn-e mohammad

اهداء به: شاه عباس ثانی صفوی بهادر خان.

مؤلف گوید: روزی از روزهایی که جناب آقا سلیمان قمی نزد محرر این اوراق به جهت استفاده علوم دینیه تردد می کرد، فرمود که احکام و قوانین زنان در میان احکام و قواعد مردان در کتب فقهیه شیعه مخلوط گشته و هیچ زنی قواعد شرعيه مختصه خود را نمی داند، سزاوار است که در این باب رساله ای که مشتمل بر مسایل مختصه زنان باشد چون احكام رضاع و طلاق و ظهار و ایلاء و خلع و مبارات و حدود و دیات در سلك تأليف در آید و این در عصر شاه صفوی بهادرخان بوده است. این کتاب در یک «مقدمه» و بیست «باب مرتب شده: مقدمه: در معنی فقه و تقسیمات آن به اقسام اربعه؛ باب 1. طهارت و باقی مقدمات نماز؛ 2. نماز؛ 3. زکات؛ 4. روزه؛ 5. حج؛ 6. جهاد؛ 7. امر به معروف و نهی از منکر؛ 8 عقود مثل بيع و قرض تا وصیت؛ 9. نکاح و رضاع و سایر احکام ایشان؛ 10. طلاق؛ 11. خلع و مبارات؛ 12. ظهار؛ 13. ایلا؛ 14. لعان؛ 15. عتق ؛ 16. میراث؛ 17. شهادت؛ 18. حدود و تعزیرات؛ 19. قصاص؛ 20. دیات. هر باب شامل چند فصل است.

آغاز: بسمله. ستایش و سپاس بیرون از تحدید و قیاس لایق حضرت پروردگاریست که به قدرت کامله خود از ترکیب کاف و نون، ممکنات را خلعت وجود پوشانید ... اما بعد محرر این مقاله و مؤلف این رساله فقیر حقیر جانی راجی ابوالقاسم بن محمد جرفاد قانی گوید که تحریر این رساله چنین اتفاق افتاد که انجام این است آنچه مقصود بود از این رساله ...... خدای تعالی ایشان را توفيق حسنات کرامت کناد و بر طلب مرضات خود حریص گرداناد. بمحمد و آله الامجاد.

چاپ: ایران، قم، نشر سهل، 1390 شمسی، محمد حسین درایتی، مهدی مهریزی، 1.

[دنا 195/6؛ طبقات اعلام الشيعه - قرن 11ص447].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3334

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد باقر سپاهانی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 221 گ، 19 سطر (7/5×13)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 11 - 2318].

2. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 588

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: نصیر بن محمد گوشه ای از توابع گلپایگان، تا: شنبه 5 جمادی الاول 1153ق؛ 248 گ، 12 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 2 - 428].

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 230- 2/50

آغاز و انجام: برابر.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، كا: ابن على بحرانی، تا: 2 ذیقعده 1211 ق؛ مصحح؛ جلد: مقوای سرخ، 82 گ، 31-33 سطر، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 4 - 2093].

4. قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 18

در فهرست با عنوان فقه شیعی. برای عالی حضرت صاحب اعظم توفيق آثاری آقا سلیمان قمی که نزد او تردد می نمود. به روزگار شاه عباس اول، بی کا، بی تا [چند نسخه ف: - 107].

• سلیمانیه / كلام و اعتقادات / فارسی

solaymānīye

بلباسی تهرانی، الیاس

belbāsī tehrānī, elīyās

به نام: سلیمان خان قاجار در اصول دین به دلیل عقلی و نقلی و تفصیل فروع دین که با بیان معجزات امیرالمؤمنین (علیه السَّلَامُ) آغاز می شود. علامه تهرانی درباره مطالب کتاب می نویسد: «فارسی في معجزات امیرالمؤمنین (علیه السَّلَامُ) و مناقبه و جُمْلَةُ مِنَ الْعَقَائِدِ عَقْلًا وَ نقلأ وَ بَعْضِ الْأَحْكَامِ الْفَرْعِيَّةِ وَ فُصُولٍ فِي الْأَخْلَاقِ».

آغاز: بسمله الحمدلله ... وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى اشْرَفَ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ ... اما بعد بدان ای نورچشم که در این جهان فانی بهتر از باقیات صالحات چیزی نیست که بعد از وفات او در دنیا یادگار بماند ... .

[دنا 195/6 ؛ الذريعة 228/12].

1. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 127/1

آغاز: برابر؛ انجام: امید چنانست که عموم شیعیان از این رساله بهرمند شوند و بعد بخوانند و کاتب را ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 114 گ، 20 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف مخ: 1 - 270].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29203

آغاز: برابر.

انجام: آن شخص عرضی کرد که فدای تو شوم .. در رایانه بدون مؤلف و با عنوان «کتاب در اخبار»؛ خط: نستعلیق خوش جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، مختلف السطر (12/3×17/8)، اندازه: 15/2×21 سم [رایانه].

• سلیمانیه / كلام و اعتقادات / فارسی

solaymānīye

فخرالدین محمد بن طی

faxr-od-dīn mohammad ebn tey

به نام سلطان سلیمان میرزا «مروج اثنی عشری»، در یک «مقدمه» و پنج «فصل» در اصول پنج گانه دین، با ماده تاریخ در پایان: «شاید این بس که گشت تاریخش *** سخن اهل حق ببين ازو»

[الذريعة 228/12؛ دنا 195/5].

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 459

آغاز: زینت فاتحه کتاب و زیور گوش هوش اولی الافهام جَوَاهِرِ حمد و ثنای ... أَمَّا بَعْدُ أَقَلَّ الْعِبَادِ ... مُحَمَّدُ الْمَشْهُورُ بفخر الدِّينِ ابْنُ طی.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 970 ق؛ با سرلوح، مجدول و کمند؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه مرغش، 90 گ، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 3 - 477].

• سلیمانیه /- فارسی

solaymānīya

تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره

کا: ابوالفضل بن شمسا، تا: 1070ق؛ از کتاب های صنيع الدوله و همراه مرزبان نامه بوده [میراث اسلامی: 5 - 598].

• سلیمانیه / فقه / فارسی

solaymānīye

فقه فتوایی است با اشاره بسیار مختصر به دلیل آنها و به نقل اقوال فقها در بعضی مسائل گویا تألیف شده به نام شاه سلیمان صفوی، در یک «مقدمه» در معنی فقه و تقسیم آن به اقسام چهارگانه (به روش شرائع الاسلام محقق حلی) پس از آن بیست «باب» دارای فصول از طهارت تا دیات پس از آن «خاتمه»ای در آداب خلوت و احادیث مناسب آن.

قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 38

آغاز: در غایت اشکال چه در این روزگار تألیفی که مقبول طبایع خاص و عام گردد و پسندیده وضیع و شریف و خورد و کلان شود؛ انجام: اگر آن شخص خویشان پدری و آزاد کننده نداشته باشد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 252 گ، 14 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 1- 58].

سلیم جواهری > سليم جوهری.

• سلیم جوهری / داستان / فارسی

salīm-e jowharī

داستان شخصی به نام «سليم جوهری» با حجاج بن یوسف ثقفی که در آن داستان خود را به او گفته است. نام این کتاب که مؤلفش شناخته نیست به صورت های مختلف در فهارس آمده است.

آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار و طوطیان شکر شکن شیرین گفتار چنین روایت کرده اند از کتاب جامع الحکایت که در زمان مروان حكم عليه العنه و العذاب آن ملعون را وزیری بود.

انجام: دوستانی هستند به فکر یکدیگر باشند و دو روزه عمر خود را بعبث ضایع نکنند این بود قصد سلیم جواهری هزار رحمت بر خواننده و نویسنده و شنونده امین یارب الْعَالَمِينَ.

[مشار فارسی 3063٫3؛ فهرستواره فارسی 423/1؛ نسخه های منزوی 3666/5؛ دنا 196/6].

1. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2952/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی کرمانی، تا: 7 رجب 1231 ق؛ جلد: تیماج سیاه، 82 گ، 12 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 3 - 1112].

2. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2700

آغاز: برابر؛ انجام: و بر سر تخت دولت نشسته کامرانی میکرد و بعد از هر شش ماه یکمرتبه با بانو حسن دیدنی پدرش و دیو سفید می آمد و بر جای خود می رفت و این ازیشان یادگار بماند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 157 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 2 - 834].

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2504

آغاز: چون از چشم رفته بود.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1241ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: کبود فرنگی، 104 گ، 11 سطر (7/5×12)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 4 - 1321].

سلیم خان نامه > شهنامه سلیم خان.

• سلیم و سلمی / شعر / فارسی

salīm va solmā

مفتون دنبلی، عبدالرزاق بن نجفقلی، 1176-1243 قمری

(1828 - 1763) maftūn-e donbalī, 'abd-or-razzāq ebn-e najaf-qolī

ازین مثنوی در تذکره ها نامی نرفته.

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2816/2

آغاز: ای نام تو نور بخش خامه *** وی مطلع مهر از تو نامه؛ انجام: از دیده حاسدان نهان باد *** مقبول دل جهانیان باد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با مثنوی «ناز و نیاز» خود شاعر در یک مجلد؛ مهر: «الراجی محمد حسن بن خداداد»، «عبده الراجی محمد حسن»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 30 گ، 14 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 2 - 835].

• سماء الاسماء / لغت / عربی به فارسی

samā’-ol-asmā'

صفا، مهدی قلیخان بن علی قلیخان، ق 12 قمری

safā, mahdī qolīvān ebn-e ‘alī qolīXān (-18c)

اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی.

فرهنگ عربی به فارسی است. فرهنگ قواعد و مصطلحات قوافی است؛ دارای مقدمه در چهار گفتار، گفتار چهارم در هفت ضابطه، و سپس در فصول متعدد طبق ردیف حروف آنها را آورده آورده و اشعار مناسب لغات نیز با توضیحات کافی.

[فرهنگنامه ها 238؛ الذريعة 228/12؛ دنا 196/6].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15357

آغاز: هرکه نه گویا به تو خاموش به *** هرچه نه یاد تو فراموش به انجام: کمان سبک الاجشاء جَمَعَ كَقَوْلِ (ص) وَ (ق): الجش الْقَوْسِ الْخَفِيفَةَ وَ الْجَمْعِ أَ جُشَاءً.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، تملک: لطفعلی (صدر الافاضل) در سال 1322؛ جلد: چرم مشکی، 188 گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 44 - 43].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 310

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط؛ انجام در حرف الف فصل ضاد افتاده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن لاجوردی 206 گ، 21 سطر، اندازه: 17/5 ×24/3 سم [ف: 3 - 478].

• سماء الغزوات / تاریخ معصومین / فارسی

samā’-ol qazavāt

یزدی، احمد بن حسن، - 1310؟ قمری

(1893-) yazdī, ahmad ebn-e hasan

کتابی است در جنگ ها و غزوات پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) و حضرت على (علیه السَّلَامُ) مشتمل بر مقدمه و دوازده برج و خاتمه و هر برجی مشتمل بر چند شهاب؛ و برای اهل منبر نگاشته شده. این کتاب را مؤلف بعد از تألیف کتاب «باقیات الصَّالِحاتِ فِي التَّفْسِيرِ» و ... و کتاب «بحر المدموع» نوشته است.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5232

آغاز: برج اول در غزوه بدر ... قَالَ اللَّهُ تَعَالَى فِي سُورَةِ الدُّخَانِ انَّ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ طَعامُ الْأَثِيمِ بدرستی که درخت زَقُّومٍ؛ انجام: وَيْلَهُمْ قَدْ جَرَّحو أَقْلِبُ رَسُولُ الثَّقَلَيْنِ *** فَالْعَنُوهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ شِيعَتِي فِي كُلِّ حِينٍ.

خط: نسخ، كا: ابراهيم بن عبد العظيم شریف یزدی، تا: 25 شعبان 1289 ق؛ تملك: محمد على شريف نائینی فرزند ملا مرتضی چاوش نائینی و مهر «محمد على بن مرتضی قلى الشريف» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 223 گ، 20 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 14 - 29].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15580

آغاز: بسمله الحمدلله الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْقَادِرِ الْمُقْتَدِرِ الْقَهَّارِ ... وَ بهد چنین گوید: عَبْدِ عاصی ... که پس أَزُّ فَرَاغِ أَزُّ تألیف وَ ترتیب جلدین کتاب مستطاب موسوم باقیات الصَّالِحَاتُ؛ انجام : أَنَا الَّذِي اری أَعْمَالِ الخلايق فِي مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا وَ لَا تَخْفَى عَلَى شي مِنْهُمْ.

خط: نسخ، كا: ابن محمدرضا محمد علی هرندی، تا: 1291ق؛ در حاشیه مطالبی به نقل از کتاب سُرُورٍ المومنین، أَحْسَنَ الْكِبَارِ، حُزْنُ المومنین ... نوشته شده است؛ مهر: «عبده الراجی محمد علی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 231 گ، 20 سطر (9/7×15/2)، اندازه: 15/5×22 سم [رایانه].

• سماء المقال في تحقيق علم الرجال / رجال / عربی

samā’-ul maqāl fī taḥqīq-i ‘ilm-ir rijāl

کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247-1315 قمری

(1898- 1832) kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm

تاريخ تأليف: 12 جمادی الثانی 1340 ق؛ محل تأليف: نجف اشرف.

برای شناخت اسانید کتب روایی احتیاج به شناخت علم رجال است و مؤلف بر این اساس این کتاب را تألیف و آن را در چهار رکن» تنظیم نمود: 1. المعرفين، در چند «مقصد»؛ 2. المعرفين، در دو «مقام»؛ 3. فيما به يعرف، در بیست «فصل»؛ 4. بيان بَعْضُ الْمَطَالِبُ الْمُهِمَّةِ، در چند «باب».

آغاز: الحمدلله الَّذِي ثواقب الْفَطِنَ عَنْ اكتناه ذَاتِهِ حاسرة وَ نواقب الْفِكْرِ عَنْ ادراک أَوْصَافِهِ خاصرة وَ طَوَامِحُ الْعُقُولِ عَنِ الاستبار فِي مَعْرِفَتِهِ قَاصِرَةُ

چاپ: قم، 1372 ق، با تصحیح سید محمد على روضاتی، دو جلد 176+202 ص؛ قم، تصحیح و نشر مؤسسة وَلِيُّ الْعَصْرِ للدراسات الاسلامية، دو جلد، 1419 ق.

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1385

آغاز: برابر.

نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف - قم؛ خط: نسخ زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1340 ق؛ مصحح، محشی به خط مؤلف؛ 385 ص [عکسی ف: 4 - 234].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3485

خط: نسخ، كان جمال الدين بن ابی طالب اصفهانی، تا: شعبان 1319 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 157 گ، 24 سطر، اندازه: 17/6×22/2 سم [ف: 1- 272].

السَّمَاءُ وَ الْعَالِمُ > تَلْخِيصُ السَّمَاءِ وَ الْعَالِمُ.

• السماء و العالم / فلسفه / عربی

as-samā”-u wa-1-'ālam

ارسطو، 384 - 322 قبل میلاد

(322 --384-) arastu

مترجم: ابن بطريق، یحیی بن بطريق، - 200؟ قمری.

رساله ای در علم طبیعی که در قرن چهارم توسط «ابن بطريق» به عربی ترجمه شده و به دنبال آن شروح، حواشی و ردیه هایی بدان نوشته شده است. دومین کتاب از دوازده اثر حکمی ارسطوطاليس است که از چهار «مقاله» تشکیل شده: 1. الْجِسْمَ؛ 2. الْفَحْصُ عَنْ الاعراض وَ الْخَوَاصُّ الَّتِي تُوجَدُ لِهَذَا الْجِرْمِ؛ 3. أَقَاوِيلَ تثبتية وَ أَقَاوِيلَ عنادیه؛ 4. صَوَّرَ سَائِرِ الْأَجْسَامِ البسایط و حركات ها. شروحی نیز از آن به وسیله حنين (-264 ق) و ابوزید البلخی (-322 ق) و ابو جعفر الخازن ترتیب یافته است و فارابی همچون بقیه کتاب های ارسطو آن را نیز تفسیر کرده است و يحيى النحوی نیز نقضی بر این کتاب نوشته و باز ابوعلى الحسن بن الحسن بن الهيثم البصری (355-430) ردی بر نقض او نگاشته است.

آغاز: قَالَ الفيلسوف أَنْ جَلَّ الْمَعْرِفَةِ بالطبيعة وَ الْعِلْمُ بِالدَّالِّ عَلَيْهَا يَكُونُ فِي الاجرام وَ فِي الْعَظْمِ وَفِيُّ الْآثَارِ وَ فِي حَرَكَاتِهَا وَ فِي اوایل كُلُّ مَا أَشْبَهَ هَذِهِ الطَّبِيعَةِ أَيْضاً.

چاپ: چاپ شده با الْآثَارُ الْعَلَوِيَّةِ در مصر، 1961م.

[دنا 196/6 (16 نسخه)].

شرح و حواشی:

1- تلخيص السماء و العالم؛ ابن رشد، محمد بن احمد ( 520-595).

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 149

آغاز: برابر؛ انجام: تَمَّتِ الْمَقَالَةَ الرابعه مِنْ کتاب ارسطو طاليس فِي السَّمَاءِ وَ الْعَالِمُ وَ بتمامها تَمَّ الْكِتَابِ ... سِنُّهُ أَلْفُ وَ خَمْسُ وَ خَمْسِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1055 ق؛ نسخه ما از روی ترجمه مهران بن منصور بن مهران المسیحی که در سال 553 نوشته شده استنساخ گردیده، محشی؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا ابری، 86 گ، 19 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 1 - 129].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6034- عکس و 6475- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 336 و 3 - 237 و 257].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1253/14

خط: نستعلیق، کا: محمد صالح کو کدی گلپایگانی، تا: سه شنبه 2 رجب 1077 ق، جا: اصفهان؛ از روی نوشته 15 جمادی الثانی 580 در دمشق به دو واسطه؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر، [ف: 5 – 252].

3. تهران: فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 175

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن قاسم علی مشهدی اصفهانی، تا: چهارشنبه 1 شعبان 1081 ق؛ جلد: تیماج سرخ [نشریه: 3 - 187].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1610

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 5 ذیقعده 1087 ق؛ کاغذ: ترمه جلد: میشن آلبالویی، 119 گ، 17 سطر، اندازه: 11/7×19/3 سم [ف: 1- 373].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2843/1- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 736].

5. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 301/1

خط: نسخ، كا: محمد محسن پسر ملاعوض، تا: 1090 ق؛ محشی. حاتم نامی می نویسد که با نسخه منقول از اصل نزد مولانا عوض شوشتری در 1090 مقابله شده؛ کاغذ: سپاهان [نشریه: 11 - 939].

اصفهان، ادبیات، شماره نسخه: 38/1

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 304].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4549/1- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 71].

6. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 202/2

آغاز: غَرَضَهُ فِي هَذَا الْكِتَابِ الْمُتَرْجَمِ بِكِتَابِ السَّمَاءِ وَ الْعَالِمُ التَّكَلُّمِ فِي الْأَجْسَامِ الْبَسِيطَةُ الْأُولَى الَّتِي هِيَ أَجْزَاءِ الْعَالِمِ أَوَّلًا وَ اليها يَنْقَسِمُ وَ فِي اللواحق وَ الاعراض الَّتِي يُوجَدُ لَهَا وَ لِلْعَالِمِ؛ انجام: وَ أَشْكَالِهَا مَعَ أَنَّهَا مِنْ خَشَبٍ وَ لِذَلِكَ مَتَى طَبَقَةً المراكب عَلَى الْوَجْهِ الَّذِي ذَكَرَ أَصْحَابَ الْحِيَلُ لَمْ يُفَرِّقَ، انْقَضَى الْقَوْلُ فِي هَذَا الْكِتَابِ وَ هُوَ الْمُتَرْجَمِ بِكِتَابِ السَّمَاءِ وَ الْعَالِمُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ.

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قرمز، 15 گ، 22 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف مخ: 124].

7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3293

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قُلْنا فِيهِمَا قَوْلًا مستقصی شَافِياً عَلَى هَذَا الْمَذْهَبِ تَمَّتِ الْمَقَالَةَ الرَّابِعَةِ مِنْ كُتَّابَ السَّمَاءِ وَ الْعَالِمُ آخَرَ غَرَضُ -

الفيلسوف فِي هَذَا الفن وَ هِيَ آخِرِ الْكِتَابِ. خط: نسخ، كا: محمد على بن اسماعيل طباطبائی، تا: قرن 12، برای آمیرزا محمد حسین یادداشت محمد حسین طباطبائی در پایان هست، در 213 ص؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 108 گ، 15 سطر (5×11)، اندازه: 10×16 سم [ف: 11 - 2264].

8. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 290

آغاز: ... يَقُولَ الْقَائِلُ فِي عِلَّةِ الَّتِي أَوْ كَيْفَ يَقَعُ السَّامِعُ باقناع مَا سوا ضَعِيفُ أَمْ باقناع قوی ... فِي ابطال صَوْتَ حَرَكَةِ الَّا فلاک وَ نَقُولُ أَيْضاً انْهَ قَدِ اسْتَبَانَ وَ الضح بِمَا ذَكَرْنَا ابطال قَوْلُ مَنْ قَالَ انْهَ قَدْ يَعْرِضُ مَنْ سِلْكُ؛ انجام: وَ قُلْنا فِيهِمَا قَوْلًا مستفصی شَافِياً عَلَى هَذَا الْمَذْهَبِ ای أَرْبَعَةً مِنْ كُتَّابَ السَّمَاءِ وَ الْعَالِمُ أَوْ عَرْضٍ الفيلسوف فِي هَذَا الفن وَ هِيَ أَوِ الْكِتَابِ الحمدلله تَمَّتْ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1116ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج سیاه، 82 گ، 14 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ]. همدان؛ مدرسه غرب: شماره نسخه: 702/2

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: - 1441].

10. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 19/3

بی کا، بی تا، قطع: رحلي [ف: - 271].

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6687/1

انجام: شِبْهَ الْمَاءِ وَ الْهَوَاءُ وَ لَا يُقَالُ لِوَاحِدٍ مِنْهَا خَفِيفاً مُرْسَلُ وَ لَا ثَقِيلًا مُرْسَلُ لانهما أَخَفَّ مِنْ الارض وَ ذلک انَّ الْجُزْءُ مِنْهُمَا عَلَيْهِمَا.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 73 گ (1پ -73پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 20 - 202].

• السماء و العالم / طبیعیات / فارسی

as-samā' va-l 'ālam

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 8734

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 433].

• السماح في اخبار الرماح / حديث / عربی

as-samāḥ fī axbār-ir rimāḥ

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری

(1506 - 1446) soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr

روایاتی که در باب ثواب و پاداش نیزه و شمشیرزنی در راه خدا وارده شده گرد آورده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22214

آغاز: بسمله، الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِي اصطفی هَذَا جُزْءُ فِي الرِّمَاحَ فِيهِ فواید سِلَاحٍ وَ أَخْبَارُ حَسَّانَ وَ صِحَاحٍ سَمَّيْتَهُ بالسماح فِي أَخْبَارِ الرِّمَاحَ، انجام: يَلْتَوِي فِي كَفِّهِ ثُعْبانُ رَمْلِ فَوْقَ مَتْنَ عِقَابُ وَ اللَّهِ تعالی اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الْمَآبِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سیدنا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ.

خط: نسخ، كا: زکریا بن محمد محلی شافعی، تا: چهارشنبه 22 جمادی الثانی 1060 ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 3 گ، 23 سطر، اندازه: 16×25 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 354].

السَّمَاعِ > بَيَانُ الْإِجْمَاعَ عَلَى مَنْعِ الِاجْتِمَاعِ عَلَى بِدْعَةِ الْغِنَاءِ وَ السَّمَاعِ.

• السماع (رساله في حكم) / فقه / عربی

as-sama (r.-un fi hukm-i)

حنبلی، عبدالرحمن بن رجب، ق 8 قمری

hambalī, ‘abd-or-rahmān ebn-e rajab (-14c)

رساله موجزی در پاسخ به مساله حكم سماع است. مؤلف ضمن تقسیم کلی غنا به دو قسم 1. لهو و لعب، 2. برای تقرب به خدا (چه با استفاده از آلات لهو و لعب یا نه)، و یا استناد به اخبار و روایات منابع اهل سنت و ایراد اقوال علما به بحث پرداخته است.

مشهد؛ رضوی؛ قَالَ الشَّيْخُ الامام الْعَالِمُ ... سُئِلْتَ عَنِ السَّمَاعِ الْمُحْدِثِ وَ مَا يَتَضَمَّنُهُ؛ انجام: وَ لَا يَسْتَوِيانِ حَتَّى يَسْتَوِيَ الْحَقِّ وَ الْبُطْلَانِ وَ مَا پستوى الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ ... وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ اله وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ اجمعین.

خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 8 گ، 29 سطر، اندازه: 13×20 سم [اهدائی رهبر: 3 - 357].

• السماع (رساله في حل) / فقه / عربی

as-samā“ (r.-un fi ħall-i)

علوی زبیدی، اسماعیل بن محمد، ق 9 قمری

alavī zobeydī, esmāʻīl ebn-e mohammad (-15C)

رساله مفصل استدلالی در موضوع رقص و سماع است. مؤلف شافعی مذهب، در این رساله نظر کسانی که سماع را مطلقا حرام می دانند و به اجماع استناد می کنند رد می کند و با تفصيل اجماع به قطعی و ظنی منکر اجماع ظنی را مستحق تکفیر نمی دانند. بحث مفصلی نیز در باب مقایسه حکم تناول مسكر غير خمر و حكم سماع او تار و مزامیر دارد. در مجموع در باب سماع نظریه تسامح آمیز و مطلق رقص را حرام نمی داند.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28564

آغاز: بسمله. قَالَ الشَّيْخُ الْمُحَقِّقُ الفهامه الْحَبِرَ المدقق العلامه مُجْتَهِدٍ مُذْهَبِ؛ انجام: امْتِثَالًا لإشارة مِنْ أَمْرِهِ حکم وَ طَاعَتِهِ غَنَمُ وَ اللَّهُ تَعَالَى هُوَ الْمُوَفِّقُ لَارَبَّ غَيْرِهِ ... وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلِّمْ وَ الحمدلله وَحْدَهُ عَلَى يَدِ كَاتَبَهُ حَسَنِ بْنُ عَلِىٍّ العجيمي ... ثُمَّ قَالَ مَنْ الاخر الْبَابِ وَ يُكْرَهُ الرَّقْصِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نسخ، كا: حسن بن على عجيمي، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج فرنگی، 47 گ، 28 سطر، اندازه: 13×20 سم [اهدائی رهبر: 3 - 357].

• السماع / عرفان و تصوف / عربی

as-samā

ممشاد دینوری

mamšād dīnvarī

بندی در سماع

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 504/6

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 3/2 ص، 25 سطر (11×18)، اندازه: 17×26 سم [سنا: ف: 1- 294].

• السماع (رساله في حل) / فقه / عربي

as-samā' (r.-un fi ħall-i)

کرمی، مرعي بن يوسف، - 1033 قمری

(1624-) karamī, marʻī ebn-e yūsof

رساله موجز در حلیت سماع، منقول از علامه مرعي بن يوسف حنبلی و مستند و مستدل به روایات و احتجاجات مجوزین و مانعین است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28565

آغاز: الحمدلله وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ بَعْدَ فَهَذَا مَا نُقِّلَتْ؛ انجام: وَ كَسَائِرِ أَفْعَالَهُ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ ... وَ صلی اللَّهِ عَلَى مَنْ لانبی بَعْدَهُ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ حِزْبُهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 3 گ، 27 سطر، اندازه: 13×20 سم [اهدائی رهبر: 3 - 358].

• السماع / عرفان و تصوف / عربی

as-samā

در سه «باب»: 1. كَيْفِيَّةُ السَّمَاعِ لطفة وَ مَعْنَى فِي الْقُرْآنِ وَ الْحَدِيثِ؛ 2. الْفِقْهُ المفتيون لَمْ يفتوا جَوَازِهِ مطقا؛ 3. مَا قَالَ أَهْلُ التَّصَوُّفِ فِي كِتَابِ التصوفات. وَ اسْتَعَانُوا عَلَى أَحْيَاءُ دِينِ اللَّهِ وَ عَلَى أَعَانَتْ رَسُولَ اللَّهِ.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1501/7

آغاز: بسمله. رَبُّ يُسْرٍ وَ تَمَّمَ بِالْخَيْرِ. الحمدالله مُسْتَحِقِّ الْحَمْدُ قَبْلَ الْعِبَادِ ... وَ بَعْدُ كَثْرَةِ الْبِدْعَةِ وَ فَتَحَ بَابَ السَّمَاعِ بَيْنَ الْعَوَّامِ وَ الْجُهَّالِ فِي الْأَطْرَافِ وَ البقطاع؛ انجام: وَ لَكِنَّ یابی الْقَلْبِ قَبُولِهِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 710ق؛ کاغذ: سفید و سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 11 ص (142-152) [سنا: ف: 2 - 303].

• السماع / عرفان و تصوف / عربی

as-samā

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/182

خط: نسخ، كا: ابوالمجد تبریزی، تا: 723 ق؛ 1 گ (340ر) [مختصر ف: - 455].

• سماع / موسیقی / فارسی

samā

در دو باب: 1. حلال و حرام بودن سماع؛ 2. آثار سماع و آداب آن. به نقل از «کیمیای سعادت» غزالی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5446/1

آغاز: وَ فِي كَلَامٍ حَجَّةً الاسلام ایضا رَحِمَهُ اللَّهُ وَ حُكْمِ سَمَاعِ دُرٍّ دو بَابُ؛ انجام: وَ صُدُورَ حرکات ازو بِرِّ وجهی بِوُدِّ که دَفَعَ آنَ نتواند کرد ... وَ رَزَقَنَا بِفَضْلِهِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: مقوا، 3 گ (1ر-3ر)، 34 سطر، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 16- 355].

• سماع ابن سینا در مرض موت / - عربی

samā‘-e ebn-e sīnā dar maraz-e movt

حکایتی است به نقل از ابوعلی قرمزی صوفی صهر ابن سینا. کاتب این نوشته را در 9 ربیع الثانی 1238 از خط صدرالدین شیرازی متأخر - که گویا منظور ملا صدرا است - نقل کرده است. نسخه ای دیگر از این یادداشت با تفاوت بسیار اندک در نسخه کهن جنگ شماره 7360 موجود است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13569/10

آغاز: بسمله مَوْلَانَا أَدَامَ وجودكم لِما قالُوا وُجُودِ الباری عین ذَاتِهِ لِعَدَمِ انفكاك الْوُجُودِ.

بی کا، تا: 9 ربیع الثانی 1238 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1 ص (75)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 37 - 73].

• سماع الدعوى / فقه / عربی

محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری

samāʻ-ud da'wā

(1534 - 1486) mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn

آیا کسی که چیزی را ادعا می کند باید به طور قطع و یقین باشد یا ادعای او هر چند مبتنی بر ظن و گمان هم باشد برای حکم قاضی کفایت می کند؟ در سه وجه این موضوع را بررسی کرده است.

آغاز: بسمله، الحمدلله وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ هَلْ يُشْتَرَطُ فِي سَمَاعِ الدَّعْوَى وُقُوعِهَا مِنَ الْمُدَّعِي بِصُورَةِ الْجَزْمِ.

انجام: وَ كانَ لَهُ الاستحلاف وَ الْحَبْسِ وَ هَذَا بَعْضِ صُوَرِ النزاع وَ اللَّهُ الْعَالِمُ.

[دنا 197/6].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14408/7

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 2 گ ( 123-122 )، 20 سطر، اندازه: 9/5×13 سم [ف: 36 - 357].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 825616

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: على بن احمد بن هلال، تا: 936 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ (23ر -23پ)، 23 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 27/2- 33].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4933/9

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: حسين بن عبدالرحیم رستمداری، تا: 964 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2 گ (115پ -116پ)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 13- 130].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7829

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 4 ص، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 21 - 794].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19875

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1333 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 1 گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 358].

• السماع و الرقص / فقه / عربی

as-samā'-u wa-r-raqs

دشتی، محمود، ق 8 قمری

daštī, mahmūd (-14c)

مؤلف آن را در پاسخ پرسشی که از او درباره سماع و رقص صوفیان کرده اند تأليف نموده و آنها را ناروا نشان داده است. چند عنوان «فصل» در آن دیده می شود. در آن یادی از پادشاهی مجوسی که بصره را بگرفت و این که مجوسان را بر تازیان می نهاد یاد گردیده و دارد که ما در سال 754 هستیم. از دانشمندانی چند و نگارش های آنها در آن نامبرده شده است مانند: المسئلة فِي تَحْرِيمِ الغنا وَ الرَّقْصِ أَزُّ ابوبکر مُحَمَّدِ بْنِ الحسین آجری وَ اربعین أَوْ، لُزُومُ طَرِيقِ التَّحْقِيقِ وَ النَّهْيِ عَنِ الغنا وَ التصفيق أَزُّ حَافَظَ ابوالعباس، تَحْرِيمُ الغنا وَ الرَّقْصِ وَ اللَّهْوَ وَ الرَّدِّ عَلَى المشتغلين بِذَلِكَ عَلَى مَذْهَبِ الْإِمَامِ الشافعی وَ مالک أَزُّ ابوبکر مُحَمَّدِ بْنِ ولید فهري طرطوشی، ذَمَّ أَهْلِ الرَّقْصِ وَ الرَّدِّ عَلَيْهِمْ أَزُّ أَبُو الْحُسَيْنِ بْنُ قاضی ابی یعلی بْنِ الْفَرَّاءِ حنبلی وَ أَزُّ ابوالمحاسن حرانی، الرَّدُّ عَلَى أَهْلِ الرَّقْصِ وَ السَّمَاعِ أَزُّ ابوالمحاسن هِبَةِ اللَّهِ بْنِ نَصْرٍ حرانی، فَضَائِلِ الْفُقَرَاءِ وَ ذَمِّ الْمُتَشَبِّهِينَ بِهِمْ وَ لَيْسُوا مِنْهُمْ أَزُّ قاضی أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ ابی الْحَسَنِ النيحي الشَّافِعِيُّ، المناهی وَ عُقُوبَاتِ الْمَعَاصِي أَزُّ ابویعقوب مُحَمَّدِبْنِ اسْحَقِ نیشابوری، الامر بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنِ الْمُنْكَرِ أَزُّ ابوبكر خِلالُ، بَابُ مُخَنَّثِينَ سُنَنِ أَبُو عبدالله قزوینی، حِفْظُ اللِّسَانِ سلیمان خطابی، سُنَنُ ابوالقاسم طبری، کتاب قاضی ابوالطيب طبری، کتاب أَمَامَ أَبُو الْحَسَنِ حرانی، الترغیب وَ الترهيب وَ خَطُّ مُوَفَّقٍ عبدالله بْنِ قُدَّامَهُ مقدسی. در آن از حافظ محمد بن عبدالواحد روایتی کرده و از ابو على حسن بن علی گرگانی و امام ابی عبدالله یاد نموده است. شیخ ابو یعقوب خراط در نکوهش و ذم اهل رقص و سماع منظومهای دارای بیش از 300 بیت سروده است و پاره ای از آن در این نامه دیده می شود. (دانش پژوه).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1097/1

آغاز: بسمله. وَ بِهِ نَسْتَعِينُ قَالَ الشَّيْخُ الامام الْعَالِمِ الْحَافِظِ الْمُصَنِّفِ المفتی نَاصِرُ الاسلام وَ السنه أَبُو مُحَمَّدٍ مَحْمُودٍ الدشتی جَامِعُ الورعین وَ قامع الْمُبْتَدِعِينَ قَالَ: انَّ سَائِلًا سَأَلَنِي بَعْدَ انَّ کتب صُورَةٍ مَا سَأَلَ: مَا قَوْلُ السَّادَةِ الْعُلَمَاءِ وَفِّقْهُمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي قَوْمٍ يَجْتَمِعُونَ فِي مَسْجِداً وَ غیره وَ يَسْمَعُونَ الدُّفُوفِ وَ الشبابات وَ الْغِنَاءَ بالالحان المطربة وَ يتواجدون وَ يرقصون وَ يَزْعُمُونَ هَذَا جَائِزُ وَ مِنَ الْمَنْدُوبَاتِ فانكر عَلَيْهِمْ قَوْمُ آخَرُونَ: قالُوا: هَذَا مَا يَنْبَغِي لَكُمْ وَ لَا يُحْسِنُ بِكُمْ وَ قَدْ قَالَ رَسُولُ (اللَّهُ). عَلَيْهِ السَّلَامُ: شَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا. وَ أَنَّ هذا مِنِ الْمُحْدَثَاتُ وَ مِنَ الْبِدَعِ وَ الضلالات وَ الْمَسَاجِدَ مَا بِنِيَّةٍ لِهَذَا. وَ هَذَا تَضْيِيعِ الْأَوْقَاتِ. وَلَمْ يَكُنْ هَذَا مِنْ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ لَا مِنْ أَفْعَالِ أَصْحَابِهِ رِضْوَانُ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَ لَا هَذِهِ مِمَّا يُتَقَرَّبُ بِهِ أَحَدُ الَىَّ اللَّهِ تعالی وَ لَا طَرِيقٍ أَحَدُ مِنَ الصَّالِحِينَ. فَالْأَوْلَى بِالْعَبْدِ غَيْرِ ذَلِكَ مِنَ الْحَذَرُ وَ الْجَدِّ بالتعبد وَ مَا اجْمَعْ عَلَى استجابه. فَقالُوا لِمَنْ أَنْكَرَ عَلَيْهِمْ: قَدْ وَرِثْنَا ذلک عَنْ ابائنا الْأَوَّلِينَ وَ مشائخنا الْمُحَقِّقِينَ الْعَادِلِينَ وَ أَبَاحَهُ الامامان العالمان: مالک بْنِ انَسٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ ادریس الشافعی وَ نَحْنُ لسادتنا مِنَ التَّابِعِينَ وَ فِيمَا نَحْنُ عَلَيْهِ غَيْرُ مُبْتَدِعِينَ ... وَهَا أَنَا اذْكُرْ مَا جَاءَ فِي النَّهْيِ عَنِ الرَّقْصِ وَ السَّمَاعِ بِالْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ الاجماع وَ رَدَّ اسْتِدْلَالُهُمْ فِي نُصْرَةِ الِابْتِدَاعِ وَ اذْكُرْ مِنْ أَخْلَاقِ نَبِيِّنَا -

... وَ مَا جَاءَ مِنَ الصَّحَابَةِ وَ التَّابِعِينَ ... وَ مَنْ بَعْدِهِمْ ... فَابْدَأْ أَوَّلًا وَ أَقُولُ الحمدلله الَّذِي بصرنا بِالْحَقِّ وَ حَبِّبْنَا لِاتِّبَاعِ الْقُرْآنِ ... وَ بُغْضِ الينا قَوْماً ينتمون إِلَى مَذْهَبِ الشَّيْطَانُ فِي اسْتِمَاعُ الْأَغَانِي وَ صُحْبَةُ المردان وَ بُغْضِ الينا اقرانهم أَهْلِ الاراء (وَ) المقائیس المعاندین الاهل الايمان ... أَمَّا بَعْدُ فانه لِمَا كَانَتِ الْهَدَايَا تَزْرَعُ الْحَبِّ وَ تُولَدْ الْوَلَاءَ وَ الشَّفَقَةِ أَحْبَبْتَ انَّ اذْكُرْ فِي كِتَابِي هَذَا عَنِ الْأَئِمَّةِ السالفين وَ مَا نُقِلُوا مِنَ الْأَخْبَارِ وَ الْآثَارُ فِي ذَمِّ الغنا وَ الرَّقْصِ وَ صُحْبَةُ أَحْدَاثِ الْمُرْدَ وَ النِّسَاءِ وَ الْإِنْكَارِ عَلَى فاعليه ؛ انجام : فَهَذَا مَا نَقَلْنَاهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ ... وَ مَنْ سَنَةٍ رَسُولَهُ ... وَ مَنْ أَقَاوِيلِ الصَّحَابَةِ وَ التَّابِعِينَ وَ مَنْ بَعْدِهِمْ مِنِ الْعُلَمَاءِ ... وَ عُبَّادِهِمْ ... مَا وَرَدَ فِي أَخْلَاقِ الاولياء وَ الصَّالِحِينَ ... وَ كَلَامُهُمْ وَ سیرهم وَ آدَابُهُمْ وَ ذکر عِبَادَاتِهِمْ وَ حَفِظَ أَوْقَاتَهُمْ خِلَافاً لِأَخْلَاقِ المشائخ وَ الْفُقَرَاءِ مِنْ أَهْلِ زَمَانِنَا وَ خِلَافُ السیر تَهُمُّ وَ آدَابُهُمْ لطال ذَلِكَ عَلَى النَّاظِرِ وَ قَصَّرْتَ الْهِمَّةِ عَنْ ذَلِكَ وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نستعلیق، کا: خليل بن حاجی حسن، تا پایان جمادی الاول 1097 ق؛ مجدول؛ مهر: «عبده محمد باقر بن محمد هاشم الموسوی»؛ کاغذ: فرنگی، فاقد جلد، 116 گ (1پ -116پ)، 19 سطر (5/5×17)، اندازه: 11/5×22 سم [ف: 6 - 2274].

• السماع الطبیعی / فلسفه / عربی

as-sama-ut tabi'1

ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد

(322 --384) arastu

ارسطو در حکمت طبیعی و الهی و عملی دوازده کتاب تأليف کرد که این اثر اولین آنهاست که از هشت مقاله تشکیل شده که نیمه اول کتاب الاصول و نیمه دوم کتاب الحر که نام دارد مترجمان این اثر چند نفر بودند: ابو روح الصابی، یحیی بن عدی و قطابی لوقا از مترجمین قرن چهارم که هر کدام یک یا دو مقاله ترجمه کردند: مقاله 1.... 2. التَّكَلُّمِ فِي الْأُمُورِ الَّتِي تَجْرِى مَجْرَى الْأُصُولِ وَ المبادي فِي هَذِهِ الصِّنَاعَةُ؛ 3. الْقَوْلُ فِي الْحَرَكَةُ وَ مَا لَا نِهَايَةَ؛ 4. الْقَوْلُ فِي الْمَكَانِ وَ الْخَلَا وَ الزَّمَانِ؛ 5. الْقَوْلُ فِي ای جِنْسُ مِنْ أَجْنَاسِ المقولات تُوجَدُ الْحَرَكَةِ؛ 6. فِي حَدِّ الْحَرَكَةِ الْمُتَّصِلَةِ وَ الزَّمَانِ الْمُتَّصِلَةِ؛ 7. فِي بَيَانُ أَنَّ لِكُلِّ متحرک محرک؛ 8 ... .

[تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، ذبیح الله صفا ح 93/1 و 96].

شرح و حواشی:

1- شَرْحُ السَّمَاعِ الطبيعي؛ ابن باجه، محمد بن يحيى (-533).

2- شَرْحُ الثَّانِيَةِ مِنَ السَّمَاعِ؛ ابن باجه، محمد بن يحيی (-533).

3- تَلْخِيصُ السَّمَاعِ الطبيعي؛ ابن رشد، محمد بن احمد ( 520-595).

آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 202/1

آغاز: ... وَ ههنا نتبين أَنْ غَرَضُ هَذَا الْكِتَابِ الْمُتَرْجَمِ بِالسَّمَاعِ الطبيعي هُوَ النَّظَرِ فِي الْأَسْبابِ الْعَامَّةِ الْأَوَّلَ لِمَا يُوجَدُ بالطبيعة مِنْ جِهَةِ مَا هُوَ مَوْجُودُ بالطبيعة وَفِيُّ اللواحق الْعَامَّةِ لِهَذِهِ الْأَسْبَابِ؛ انجام: كَمَا هُوَ لَا يُمْكِنُ أَنْ يُوجَدَ حُرُّ که حَادَثَهُ انَّ لَمْ يُوجَدْ محرک ازلی انْتَهَتْ جَوَامِعَ الْكَلَامِ ارسطو فِي السَّمَاعِ الطبيعی وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ اله الْمَعْصُومِينَ.

از اواسط مقاله اول تا آخر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قرمز، 38 گ، 22 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف مخ: - 86].

• السماع الطبیعی / فلسفه / فارسی

as-samāʻ-ot tabī'ī

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری

(1038 - 981) ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 8734

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 312].

• سماع الغناء = الغناء على مذهب الشافعی / فقه / عربی

smāʻ-ul ġinā' = al-ġinā' 'ala madhab-iš šāfi'i

طبری، طاهر بن عبد الله، 348 - 450 قمری

(1059 - 960) tabarī, tāher ebn-e ‘abd-ol-lāh

با اجازه روایت از ابوالفتح نصر بن ابراهيم بن نصر مقدسی که آن را بر ابوالحسن علی بن محمد طراح بغدادی خوانده و او آن را نزد مؤلف خوانده است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 649- ف

نسخه اصل: شیخ الاسلام اسعد افندی ش 22؛ خط: نسخ، كان محمد بن عبدالله، تا: 627 ق؛ تعليق عمربن محمدبن عمربن الموصلی است؛ 156 گ، 12 سطر [فیلمها ف: 1 - 332].

• سماعية / عرفان و تصوف / فارسی

samā'īye

خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949 قمری

(1543-) xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn

به نثر آمیخته به نظم در اسرار و منافع سماع، در آن به سختی به مخالفان تاخته، و از احادیث صوفیان و سخنان بزرگان بهره برده است و بیشتر به مسایل علمی و روانی و پرورشی تکیه کرده است. در این رساله اشعاری از مؤلف و دیگران است. در پایان چند غزلی است از قاسمی عارف.

آغاز: بسم الله الحمدلله الذي خلق الانسان ... اما بعد سبب تأليف این نسخه آن بود که ... علمائنا كذبا لة النبراس هي للحريق وضوءها للناس یعنی علماء این زمان که ایشان را نصیبی از نشئه این طایفه نبوده و بوی ذوق این طایفه بمشام جان ایشان نرسیده ... از این جهت منكر طريقه و حالات و اذواق ایشان بوده اند.

انجام: ز شرب تو مستقیم هم چو آتش تیز *** ز هي حرارت باده زهی حلاوت جان / از سکر آب شدم بس شراب ناب شدم *** شرابخانه شدم هرچه خوانیم می خوان / از قاسمی نظر لطف خویش باز مگیر *** که قاسمی ز تو دارد حیات جاویدان.

[دنا 197/6 ؛ فهرستواره منزوی 494/7].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10560/16

آغاز: ... طريق انبیاست معنعن بایشان رسیده است ای يومنا هذا بعد از او صلی الله عليه و سلم چون که از این چار پاره انجام: برابر.

تذکر: در فهرست به نام عشق نامه آمده؛ خط: نستعلیق هندی، كا: بابا گلکار، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، 16 گ (149ر-164پ)، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 33/1- 100].

2. تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 187/2

خط: نستعلیق، کا: حسن خان جوهر، تا: 1054 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16×23 سم [نشریه: 3 - 232].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 335/2- فیروز

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق هندی، کا: محمد جميل بن عبدالرحمن، تا: قرن 12 مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 21 گ (13پ۔ 33ر)، 19 سطر، اندازه: 15/5×26 سم [ف: 21 - 307].

4. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 267/2- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

اصل نسخه: گنج بخش، ش 1401 (گنج 714/2)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد امین، تا: 1280 ق؛ 19 گ (14-32) [عکسی ف: 2- 162].

5. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3741/2

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: میرک، بی تا، کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 28 ص (17-44)، ابعاد متن: 10×18، اندازه: 18×25 سم [ف: 5 - 1776].

السماكية > اجوبة المسائل السماكية.

• سماوریه / شعر / فارسی

samāvrīye

مسكين خراسانی

meskīn-e xorāsānī

منظومه ای است حدود یکصد و پنجاه بیت در شکوه از سماور که با چاشنی پند و شوخی همراه گردیده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14077

آغاز: آنچه ای دل دورت از یزدان کند *** وز ره حق دور چون شیطان کند / گرچه باشد اسب و گاو و گوسفند *** چون خداجویی بر آنها دل مبند؛ انجام: گفتنش باشد زبانت بی حساب *** ختم کن وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ / موزون شده از طبع جناب مسکین *** کاو هست سخندان و خداوند كلام.

خط: نستعلیق، كا: امیری، تا: قرن 14؛ مهر: «اسمعيل» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 7 ص، 11 سطر (8×16)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 35 - 579].

• السماويات / فلسفه / عربی

as-samāwīyāt

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15733/14

آغاز: بَابُ قَدْ قَدَّمْنَا جُمْلَةٍ مِنْ أَفْعَالِ الباری سُبْحَانَهُ وَ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُهُ وَ نَخْتِمُ الْكِتَابِ بِذِكْرِ الْأَجْسَامِ السَّمَاوِيَّةِ وَ سِرْ الْقَدْرِ وَ کيفية تُرَتَّبْ وُجُودِ الْأَشْيَاءِ مِنَ الباری سُبْحَانَهُ وَ تَرْتِيبَ الاسباب وَ المسببات؛ انجام: ثُمَّ الْمَعَادِنِ ثُمَّ النَّبَاتِ ثُمَّ الْحَيَوَانِ وَ آخِرُ رُتِّبَتْ الانسان عَلَى مَا قَدْ مَرَّ بُرْهَانُهُ فِي أَفْعَالِ الباری تبارک وَ تعالی. نُجِزْ التَّأْلِيفِ وَ الْحَمْدُ لواهب الْمَعُونَةِ كَمَا هُوَ أَهْلُهُ.

خط: نستعلیق، کا: حیدر علی کاتب، تا: 1028 ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (73ر-75پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 44 - 32].

• سمت الدرر / شعر / فارسی

saamt-ud durar

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 304

آغاز: سپاس برون از شمار و قیاس *** سزاوار ذات خدایی شناس / کتابی نوشتم چو نظم گهر *** نهادم ورا نام «سمت الدرر»؛ انجام: دیگر چیست انجیر و دیگر نخود *** شراب است دیگر و لیکن نه بد.

به نام اتابک اعظم افراسیاب سروده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 12 صفر 1090 ق، جا: قندهار؛ میان دیباچه و مطلب افتاده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 179].

سمت قبله > استخراج سمت قبله.

سَمَّتِ الْقِبْلَةِ > مَعْرِفَةُ سَمَّتِ الْقِبْلَةِ.

• سمت القبلة / هيئت / عربی

samt-ul qibla

ابن هیثم، حسن بن حسن، 354 - 430 قمری

(1039 - 966) ebn-e heysam, hasan ebn-e hasan

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3934/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 17 ص (19-35)، 19سطر، اندازه:14×19/5 سم [ف:10-2039].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3927/1

آغاز: مَقَالِهِ أَبُو عَلَى حَسَنِ بْنِ الْهَيْثَمُ فِي سَمَّتِ القبله رَحِمَهُ اللَّهِ سَمَّتَّ القبله هُوَ الْجِهَةِ الَّتِي اذا قابلها الانسان كَانَ كالنظر الَىَّ قَطْرِ الْعَالِمِ الْمَارَّةِ بالكعبه وَ كَانَ شُعَاعُ بَصَرِهِ الْخَارِجُ عَلَى ذَلِكَ السَّمْتِ نفی سَطْحِ الدَّائِرَةِ الْعَظِيمَةِ الماره بِسِمَةِ راسه وَ بالنقطه المسامتة للكعبه انجام: فَحَيْثُ انْتَهَتْ الاجزاء اوصلنا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ مرکز الدائره بِخَطِّ مستقیم وَ هُوَ السَّمْتِ الْمَطْلُوبُ وَانٍ شِئْنَا اطبقنا صَحِيفَتُهُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: نخودی و زرد، جلد: تیماج مشکی، 6 ص (2-7)، 18 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 10- 2003].

• سمت القبلة / هیئت / عربی

samt-ul qibla

نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری

(1274 - 1201) nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad

رساله ای به عربی در تعیین سمت قبله. مدرس رضوی از آن یاد نکرده است.

آغاز: ضَرَبْنا جَيْبُ تَمَامَ عَرَضَ بَلَدِنَا فِي جَيْبُ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ مکه فِي الطُّولِ وَ قَسَمْنَا الْمَبْلَغُ عَلَى الْحَسَبِ كُلَّهُ (وَ هُوَ نِصْفُ ...) فَنَخْرُجُ جَيْبُ الْعَمُودُ بقوسه وَ ... جَيْبُ تَمَامُهَا وَ مُقَسِّمٍ عَلَيْهِ مَضْرُوبٍ عَرَضَ بَلَدِنَا فِي الْجَيْبِ كُلَّهُ.

انجام: تَمَامَ عَرَضَ مَكَّةَ كنیم جیب زاویه ه ط مَ الَّتِي بِقَدْرِ مَا بَيْنَ الطولين عَلَى جَيْبُ زاویه ط هُمْ فراد بِهِ طهم مَعْلُومِهِ لَكَ جَيْبَهَا تَمَامَهَا ... القائمتين اعنی زَاوِيَةٍ ح ه س وَ هَذِهِ الزَّاوِيَةِ هِيَ الَّتِي بَعْدَ أَزُّ قَوْسِ اسْتِ الَّتِي هِيَ بَعْدَ سَمَّتِ الْقِبْلَةِ عَنْ نُقْطَةُ الْجَنُوبِ وَ ذَلِكَ مَا أَرَدْنَا.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1459/18- ف

آغاز و انجام: برابر.

نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 23570 .Add؛ بی کا، بی تا، 1 گ [فیلمها ف: 1- 604].

• سمت القبلة / هيئت / فارسی

samt-ol-qibla

نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری

(1274 - 1201) nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad

رساله بسیار کوتاهی است در معرفت سمت قبله، شامل سه مقدمه و یک «مقاله»: مقدمه 1. استخراج خط نصف النهار و خط مشرق و مغرب زمین؛ مقدمه 2. طول مکه معظمه؛ مقدمه 3. تعریف سمت قبله هر شهر از هشت صورت خالی نیست .... مدرس رضوی از آن یاد نکرده است.

آغاز: بسمله اما بعد این مختصریست در معرفت سمت قبله مشتمل بر سه مقدمه و یک مقاله مقدمه اولی در استخراج خط نصف النهار و خط مشرق و مغرب زمین.

انجام: مغرب بمقدار هفده درجه تقريبا بدینصورت و باقی ارتفاع بدین قیاس باید کرد وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

[فهرستواره منزوی /4 3007؛ دنا 198/6 (4 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3007/4].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1419/24-ط

خط: نستعلیق، کا: گویا محمد تقی تاری، تا: قرن 12، 3 گ حاشیه (340-342) [ف: 24٫3 - 118].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12042/7

آغاز و انجام: برابر.

مشتمل بر سه مقدمه و یک مقاله؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد هادی بن محمد تقی سهروردی شولستانی، تا: 1104 ق، جان شیراز مدرسه صالحیه؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 1 گ، اندازه: 14×26 سم [ف: 10 - 175].

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1668/14- 9/218

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ، 16 سطر، اندازه: 9/5×14/5 سم [ف: 4 - 1794].

4. اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 34/4

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 303].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5819

بی کا، بی تا، در انتهای نسخه [ف: 17-238؛ فهرست رایانه ای ص 770].

• سمت القبلة = الدائرة الهندية = معرفة التقويم / هیئت / عربی

samt-ul qibla = ad-dā’irat-ul hindīyya = ma'rifat-ut taqwīm

فارسی، محمد تقی بن محمد، ق 10 قمری

fārsī, mohammad taqī ebn-e mohammad (-16c)

وجیزه ای است از ابوالخير تقي الدين محمد بن محمد فارسی، که در شعر «بیهقی» تخلص می کرده است. ولی در جلد سوم فهرست آستان قدس احتمال داده اند که از غیاث الدین جمشید کاشانی باشد. سمت قبله را با دائره هندی که مورد قبول مجتهدین است، با مقدمه ای در بیان عرض بلاد گزارش کرده است. صاحب الذريعه این رساله را به نام دائره هنده یاد می کند و می گوید نسخه ای از آن مورخ 1009 را دیده اند، در رساله ای -

فارسی به نام سمت القبله جداگانه از این یاد کرده اند و نسخه ای از آن را نیز در کتابخانه خوانساری نجف دیده اند.

آغاز: بسمله بَعْدَ الْحَمْدِ وَ الثَّنَاءُ وَ الصلوة وَ الدُّعَاءِ يَقُولُ الْفَقِيرِ ابوالخیر مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ الْفَارِسِيِّ لَا يَخْفَى عَلَى أَوْلَى النُّهَى أَنْ مَعْرِفَةِ سَمَّتِ الْقِبْلَةِ يُمْكِنُ بِوُجُوهٍ كَثِيرَةً وَ طُرُقٍ عَدِيدَةٍ مِنْهَا مَا هُوَ الْمَشْهُورُ وَ هُوَ الدَّائِرَةِ الْمُبَارَكَةِ الهندية الَّتِي ... .

انجام: آنَ أَسْهَلِ الْمَوَاضِعِ قِبْلَةً أَنَّما هُوَ جَوْفِ الْكَعْبَةِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِحَقِيقَةِ الْحَالِ وَ تَحْقِيقُ المآل الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْكِرَامِ وَ مَنْ تَصَوَّرَ هَذِهِ الصُّورَةِ يَنْكَشِفَ عَلَيْهِ الْأَمْرُ وَ هَذَا صُورَتُهُ.

[دنا 198/6 (21 نسخه)].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5406/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: حنایی سمرقندی، جلد: پارچه ای، 10 ص (1-10)، 15 سطر (5/5×10/3)، اندازه: 12/6×18/6 سم [ف: 8- 417].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5383/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای، 4 ص (4-1)، 22 سطر (12×18/5)، اندازه: 20×25/5 سم [ف: 8- 403].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 512/1 - عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 259].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6343/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول طلایی؛ کاغذ: دولت آبادی شکری، جلد: تیماج قرمز، ص(298-304)، 19 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 19 - 368].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5311/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ يُخْرِجُ مِنْ منتصفها خُطًا مستقیما يَمُرُّ بالمركز فَهُوَ.

خط خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1020ق؛ جلد: تیماج پشمی، 4 ص ( 65-62 )، 13 سطر (9/2×12/8)، اندازه: 15/1×20/2 سم [ف: 8- 393].

5. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1314/2

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، كا: محمد مومن بن عباس سیار وستاقی، تا: 1039 ق؛ 2 گ، اندازه: 12/5×20 سم [نسخه پژوهی: 3 - 144].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 769/1- طباطبائی

آغاز: برابر، انجام: يَكُونُ الْبَلَدِ غَرْبِيّاً جنوبيا فَيَعُدُّ مِنْ نقطتي الْجَنُوبِ وَ الشِّمَالِ إِلَى الْمَشْرِقِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا:1043ق؛ افتادگی:انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 3 ص (1-3)، 18 سطر، اندازه: 8×17 سم [ف: 23 - 55].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38363

آغاز: برابر؛ انجام: يَكُونُ عَرَضَ مَكَّةَ أَقَلَّ مِمَّا فرضناه وَ الملازمة مَبْنِيَّةُ فِي مَوْضِعِهِ.

خط: نستعلیق، كا: على بن محمد کاظمی شیرازی، تا: 1088 ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 4 گ، 15 سطر، اندازه: 8/5×15سم [ اهدائی رهبر: 9- 100].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7387

آغاز: بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَوْضَحَ لَنَا؛ انجام: انْهَ غَفُورُ رَحِيمُ آمین یا رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، كا: محمد باقر، تا: 1090ق [الفبائی: - 243].

9. مشهد؛ امام هادی (کتابخانه عمومی)؛ شماره نسخه: 41/10

خط: نستعلیق، کا: رضا علی بن محمد تقی هزار جریبی، تا: غدیر 1105 ق، جا: مشهد رضوی، برای استادش محمد کاظم خواتون آبادی؛ محشی؛ 4 گ (104-108ر)، اندازه: 12/5×18 سم [ف:35].

10. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4217/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد بن بدوي جزائری، تا: 29 صفر 1115ق؛ با اشکال هندسی، مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6 گ (59پ -64ر)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18سم [محدث ارموی مخ: 2 - 744].

11. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2716/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كان عبد الوکیل بن محمد باقر، تا: 1127ق، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی، 5 گ (85پ -89)، 16 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 13 - 179].

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25821

آغاز: برابر، انجام: تَقْرِيباً فِي التَّشْبِيهِ الْمَذْكُورِ ... وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ سِنِّهِ 1157.

خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن عبدالرسول، تا: 1157 ق؛ ضمیمه نسخه ش 25819؛ قطع: خشتی [رایانه].

13. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1103/6

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق پست، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (75-78)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3- 1521].

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3929/8

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست با عنوان «مَعْرِفَةُ قِبْلَةً الْبِلَادِ» و از شیخ بهائی دانسته ولی با توجه به آغاز و انجام خطاست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 8ص، قطع: خشتی [ف: 10- 2016].

15. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 1334/2

آغاز: برابر.

در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: مهر: ربیع سمنانی، تا: -

12 ذیقعده 1201ق؛ 44 گ (36-79)، اندازه: 10×14/5 سم [نسخه پژوهی: 3 – 145].

16. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4053/10

آغاز: برابر؛ انجام: فَمَعْرِفَةُ السَّمْتِ فِيهِ بارصاد الْحَوَادِثِ الفلكية كالخسوفات القمرية مُمْكِنُ مَعَ تَعَسَّرَ عَلَى مَا أَشَارَ اليه الْمُحَقِّقُونَ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1262ق؛ اشکال هندسی به مشکی، در شانزده برگ ما قبل دین رساله یادداشتی در احوال حكما به نقل از کتاب جَوَاهِرُ اللُّغَةِ، یادداشت ها در حساب، آداب القاری به نقل از تفسیر معین، کیفیت استخاره با قرآن، و سؤال و جواب هایی فقهی و متفرقات دیگری آمده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ (164پ-171 پ)، 19 سطر، اندازه: 11×18 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 664].

17. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 242/3

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد حسن خوانساری امامی، تا: 1276 و 1277ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج شتری، 8 ص (57 64)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 1- 207].

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1831/3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 – 292].

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11388/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كان محمد امین بن على محمد بن علی بن حسین بن محمد علی بن زین الدین، موسوی جزائری شوشتری، تا: جمعه 14 ربیع الثانی 1311 ق، کاغذ: فرنگی، 4 گ (1-4)، 17 سطر، اندازه:10×15 سم [ف: 28 - 645].

19. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7301/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج نیلی، 4 گ (19-22ر)، اندازه: 10×18 سم [ف: 19 - 91].

20. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11981/5

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 5 گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 10- 218].

21. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 3718/8

آغاز: برابر؛ انجام: فَمَعْرِفَةُ السَّمْتِ فِيهِ بارصاد الْحَوَادِثِ الفلكيه كالخسوفات القمريه مُمْكِنُ عَلَى مَا أَشَارَ اليه الْمُحَقِّقُونَ.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد علی، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 7 ص (276-282)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 10 - 1695].

22. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 764/10

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 5 گ (140پ -144ر)، 16 سطر (5×11/5)، اندازه:10×17/5 سم [ف:- 390].

• سمت قبله / هیئت / فارسی

samt-e qebla

صفوی حسینی، محمد بن ابراهیم، ق 10 قمری

safavī hoseynī, mohammad ebn-e ebrāhīm (16c-)

نام او در رساله آمده و مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «مطلع» است: مقدمه در آن چه پیش از شروع مقصد دانستنی است از دوائر و غیره آن؛ مطلع 1. بيان عمل دائره هندی که مقصود از آن معرف خط نصف النهار است؛ مطلع 2. سمت قبله و مراد به سمت قبله نقطه ای باشد از افق که مصلی ... مواجه کعبه باشد. در این رساله چند بار از شهر اردبیل یاد شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1016/3- طباطبائی

آغاز: در وی پیدا آمده به خلعت صورت انسانی بنواخت و نفس ناطقه را در مدينه ازل به تعلیم و علم آدَمَ الْأَسْماءَ كُلِّهَا ... مو شح گردانیده از حضيض نقصان ... ارتقاء فرموده ... و درود نامعدود شایسته نثار مرقد مقدس مضجع اقدس سرور راه نمایان دین ... اما بعد این رساله ایست در بیان سمت قبله مشتمل بر مقدمه و دو مطلع؛ انجام: و به خط وصل کنند و عمل را به تفصیل سابق بجا آورند تا سمت قبله معلوم شود به این شکل تَمَّتِ الرساله بِعَوْنِ اللَّهِ وَ تَوْفِيقِهِ.

بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج مشکی، 23 ص (28-50)، اندازه: 12×18 سم [ف: 23 - 296].

• سمت قبله / فقه / فارسی

samt-e qeble

خلخالی، حسین بن حسن، - 1014 قمری

(1606-) xalxālī, hoseyn ebn-e hasan

[دنا 199/6؛ فهرستواره منزوی 3006/4].

شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه:بدون شماره/ 8

بی کا، تا: 1237 ق [میراث اسلامی: 5 - 570].

• سمت القبلة / هیئت / عربی

samt-ul qibla

گفتار مختصری است و ظاهرا بخشی است از یکی از کتاب های نجوم.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6346/3

آغاز: فاذا أَرَدْتَ سَمَّتِ الْقِبْلَةِ فِي الْعَرْضَ ؛ انجام پایان : لِضِيقِ الْمَوْضِعِ مَا كَتَبْنا عَلَيْهِ الَّا الشرقيه.

خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی شکری، 4 ص (257-254)، 15 سطر، قطع: رقعی باریک و بلند [ف: 19 - 382].

• سمت قبله = سمتيه / هیئت / فارسی

samt-e qeble = samtīye

رساله ای است در معرفت سمت قبله. دارای یک «مقدمه» و دو فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان مبادی و تعریفات؛ فصل .. معرفت هیئت و صفت خانه کعبه؛ فصل 2. معرفت سمت قبله؛ خاتمه در ربع دائره که برخی از علماء برای تشخیص قبله ساخته اند. در پایان دیباجه از غزالی نقل می کند که: «مَنْ لَمْ يَعْرِفِ الْهَيْئَةِ وَ التشريح فَهُوَ فِي مَعْرِفَةِ اللَّهِ عِنِّينُ».

[دنا 199/6 ، الذریعه 38:12].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3927/7

آغاز: هر حمد و ثنایی که زبان فصاحت در ادای آن عاجز است ... اما بعد بر ارباب بینش و اصحاب دانش پوشیده نماند که شرف انسان به علم است؛ انجام: و طول و عرض بلامذکور را و ربع دائره در این مقام آورده شد تا بر مصلی به اندک تا ملی معلوم گردد وَالحمدلله عَلَى الاتمام. تَمَّتِ الرِّسَالَةِ السمتيه بِعَوْنِ اللَّهِ وَ تایید رَسُولَهُ ... سَنَةُ 1055 (در صفحه مقابل، دائره و جدولی است متعلق به رساله سمتیه برای نشان دادن طول وعرض و سمت قبله عده ای از بلاد که قبله انسان بین مغرب و جنوب است رسم گردیده است).

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی و زرد، جلد: تیماج مشکی، 13 ص (18-30)، 18 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 10 - 2005].

• سمت قبله / هیئت / فارسی

samt-e qeble

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6266/3

تعليقه یا ذیلی است بر رساله قبله نما (ش 6267/2)، در بیان طریقه دیگر در «معرفت سمت قبله» پس از این عنوان چنین آمده: آن چنان بود که آلتی سازند به شكل دائره یا ربع دائره و بر آن دائره تمام یا ربع دائره بکشند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 1 ص (93)، اندازه: 13×19 سم [ف: 19 - 237].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8283/1

آغاز: بتحقیق سمت قبله جهت تعیین محراب مسجدی که در آن اوان امر ببناء رفيع البنيان آن فرموده بود؛ انجام: چرا که سمت القدم كعبه معظمه سمت الرأس آن موضع است.

مؤلف، برای یافتن قبله در مناطق مختلف مخصوصا بلاد هند، قواعدی که فقهاء یا منجمین بکار می بندند کافی نمی داند، به درخواست بعضی از اعزه این رساله را که مشتمل بر مبادی و تمهید و صغری و کبری و شکل و خاتمه می باشد، بر پایه دایره هندی با اصلاح آن تأليف نمود تا جهت قبله بطور دقیق به دست آید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 محرم 1014 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 35 گ (1ر -134)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 21-243].

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3337/8

آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد این چند ورق نوشته می شود بالتماس بعضی از دوستان و عزیزان ... از برای دانستن سمت قبله در هر بلدی؛ انجام: و سایر بلاد را بر این مذکور قیاس کنند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1116 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 4 گ (169-173)، 27 سطر (9×14/5)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 11 - 2322].

4. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3819/4

آغاز: بسمله لِلَّهِ تَعَالَى الْحَمْدَ وَ الْمِنَّةُ ... این مختصریست در معرفت سمت قبله هر اقلیمی و شهری که بالتماس بعضی از علما در صدد افاده و استفاده بوده اند ... نوشته شد ... مشتمل است بر مقدمه و دو باب و خاتمه؛ انجام: و طول و عرض آن شهرها نهاده شد برقم در جدول منقول از زیج مَوْلَانَا ... نُصَيْرِ الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ الطوسی تَغَمَّدَهُ اللَّهُ بغفرانه.

گویا نسخه ناتمام است. دو فصل دارد یکی در بیان اصطلاحات رومی در بیان سمت قبله؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، ص (93-99)، 14 سطر (7×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 12 - 2798].

• سمت القبله (منظوم) / هیأت، شعر / عربی

samt-ul-qibla (manZum)

منظومه ای است دارای 12 بیت.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3927/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در عنوان نسخه با قلم قرمز نوشته: «وَلِبَعْضِهِمُ فِي مَعْرِفَةِ سَمَّتِ القبله منظوما» از نخستین ابیات منظومه: « اذا مَا تَشَاءُ وَضْعاً لَقَبِلْتُ بَلْدَةٍ *** عَلَى صِحَّةِ فَافْهَمْ مقالی وَ اعقلی/ وَ حَرَّرَ لَهَا طُولًا وَ عَرْضاً وَ قسهما *** بِمَكَّةَ وَ اخْبُرْ حکم شَعْرِي المفضلی ...»، آخرین بیت: «وَمَا ثُمَّ أَمَرَ زاید عَنْ قَوَاعِدَ *** ذَكَرْتَ فخذما قَدْ نَظَمْتُ وَ کمل»؛ کاغذ: نخودی و زرد، جلد: تیماج مشکی، 2 ص (7-8)، 18 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 10- 2004].

• سمت القبلة با اسطرلاب / اسطرلاب / فارسی

samt-ol-qebla bā ostorlāb

تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه:60/3

خط: نسخ، كا: ابن عبدالباقی مجو مردی حسین، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2 گ (34پ -35پ)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: - 224].

• سمت قبله تبریز / هیئت / عربی

samt-e qebla-ye tabrīz

نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری

(1274 - 1201) nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad

رساله کوچکی است که در آن با براهین هندسی سمت قبله تبریز را معین کرده است.

آغاز: ليكن سمت رأس تبریز و سمت ؤدس مكة ... قطب معدل النهار من معدل النهار و حرا من نصف نهار تبریز.

انجام: وَ هُوَ زاویه بَارُّ الَّتِي هِيَ قَدْرِ انْحِرَافٍ سَمَّتِ كُلَّهُ مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ ... الْمُسَمَّى قِبْلَةً تبریز وَ هُوَ مط.

[دنا 199/6].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5452/6

آغاز: مَنْقُولُ مِنْ خَطِّ الْأَمَامَ وَ الْحَبِرَ الْهُمَامُ نُصَيْرِ الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ كَتَبَهُ عَلَى ظَهْرِ تَحْرِيرُ المجسطی بِخَطِّهِ الشَّرِيفِ، اسْتِخْرَاجُ قَبْلَهُ بَلْدَةٍ تبریز حُمَّاهَا اللَّهِ تعالی؛ انجام: حُمَّاهَا اللَّهُ مِنَ الْيَوْمِ الْمَذْكُورِ وَ هُوَ الْمَطْلُوبُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ جزو لاحقه ای است که عماد فهرستی به کتاب ضمیمه کرده است؛ واقف: محمد مهدی عماد فهرستی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 3 ص (23-25)، اندازه: 17/8×23/5 سم [ف: 8- 65].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3934/5

آغاز: اسْتِخْرَاجُ سَمَّتِ قُلْهُ تبریز ... مَنْقُولُ مِنْ خَطِّ الْأَمَامَ ... نُصَيْرِ الْحَقِّ والدین. لیکن آ سَمَّتِ راس تبریز وَ بِ سَمَّتِ راس مکه وَ ح قُطْبُ معدل النَّهَارِ؛ انجام: وَ هُوَ ارْتِفَاعِ الشَّخْصَ فِي الْوَقْتِ الَّذِي يَكُونُ قُلْتُ مسامته لمکه حُمَّاهَا اللَّهِ تَعَالَى مِنِ الْيَوْمِ الْمَذْكُورِ وَ هُوَ الْمَطْلُوبُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 4 ص (45-48)، 19 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 10-2039].

3. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 286/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 936].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4545/4- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 70].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19237

آغاز: مَنْقُولُ مِنْ خَطِّ الْأَمَامَ وَ الْحَبِرَ الْهُمَامُ نصیر الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ كَتَبَهُ عَلَى؛ انجام: فِي الْوُجُودِ وَ عَلَى آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ ... تَسْلِيماً كَثِيراً كَثِيراً. خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا [رایانه].

• سمت القبلة الصفوية / هیئت / فارسی

samt-ol-qeblat-es-safavīya

اهداء به: معین الدوله.

تاريخ تأليف: 493 ق.

رساله کوتاهی است در شناخت سمت قبله در دوازده فصل با ترسیم اشکالی توضیحی برای مسائل آن.

آغاز: بسمله ... این رساله را با تمام کند از خدای تعالی توفیق خواست تا بدولت روزگار معین الدوله این کتاب تمام کرد بزبان پارسی ... نام این رسالت سمت القبلة الصوفية نام نهاده آمد بتاریخ شهور ثلث و تسعین و اربعمائة و این کتاب مشتمل است بر چند فصل از مقارنات فصل اول اندر شناختن معنی افق ... .

انجام: و این قدر کفایت باشد از امثال و صورت این است که دو وجه دیگر کشیده است.

1. تهران: حوزه آستان حضرت عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 54/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1001ق؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19 گ (آپ -19ر)، 16 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: - 33].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10195/5

آغاز: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن کامران تبریزی، تا: 1020 ق، جلد: تیماج مشکی، 7 گ (32-138)، اندازه: 13×20 سم [ف: 26 - 157].

• سمت قبله قزوین / هیئت / فارسی

samt-e qeble-ye qazvīn

گفتاری است در تعیین سمت قبله قزوین و قوس انحراف آن در دائره هندیه با استدلال هندسی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 90/6- طباطبائی

آغاز: بسمله أَخَذَهُ جَيْبُ تَمَامَ عَرَضَ مکه ... فضربناه فِي جَيْبُ فَضْلَ مَا بَيْنَ طُولِ مکه وَ طُولِ بَلَدِنَا دَارِ السلطنة قزوین بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «حق»؛ کاغذ: فرنگی آبی و شکری، جلد: تیماج قرمز، 2 گ (125ر-126ر)، اندازه: 17×21 سم [ف: 22 - 17].

• سمت القبلة و معرفة الاوقات / هیئت / عربی

samt-ul-qibla wa ma'rifat-ul-avqāt

مؤلف دو جدول ترتیب داده بود در شناخت جهت قبله و وقت های نمازهای پنج گانه به طریق حساب نجومی چون عقیده دارد که آلات همیشه میسور و دقیق نیستند، ولی برای آسان بودن کار آن دو جدول را با یکدیگر در این کتاب به هم آمیخت. در آغاز چند باب است راهنمای تطبیقی و قواعد پس از آن چند قاعده مجدول دیده می شود.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2254

آغاز: الحمدلله الَّذِي بِنِعْمَتِهِ تَتِمُّ الصَّالِحَاتُ وَ لِعَظَمَتِهِ أَطَاعَتْ الارض وَ السَّمَوَاتِ وَ بِحِكْمَتِهِ عَلِمْتَ الشُّهُورِ وَ الاوقات.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، نسخه قدیم و نفیس؛ جلد: مقوایی، 47 گ، 17 سطر، اندازه: 14×18 سم [ف: 6 - 239].

سمتیه > سمت قبله

• السمحة السهلة في أحكام الشريعة الغراء النبوية / فقه / فارسی

as-samhat-os sahla fi ahkam-es sari'at-el qarra'-en nabavīyya

حسینی، حسن بن علی، ق 13 قمری

hoseynī, hasan ebn-e ‘alī (-19c)

تاریخ تأليف: حدود 10 ربیع الاول 1286 ق.

در مسائل مکاسب و انواع بیع و رهن و نکاح و طلاق و وصیت و مواریث و حدود و قصاص و دیات، که همه مکلفین بدان احتیاج دارند به زبان فارسی با ذکر اقوال و اشاره به ادله هر یک و ترجیح قول مختار مؤلف. در بعضی از مقامات ادله به عربی ذکر شده تا کسالت مطالعه کننده را برطرف نماید.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 231

آغاز: الحمد ... اما بعد، بنده كثير التقصير حسن بن علی الحسینی ملاحظه نمودم مسائل مکاسب و بیوع.

نسخه اصلی: کتابخانه شيخ حسن شریعتی - قم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [عکسی ف: 1- 259].

• سمر الفلاسفة = تذکرة الحكماء = ثمرات الفلسفه / فلسفه / فارسی

samar-ol falāsefa = tazkerat-ol hokamā’ = samarāt-ol falāsefa

لاهوری، عبدالستار بن قاسم، - 1014 قمری

(1606-) lāhūrī, 'abd-os-sattār ebn-e qāsem

اهدا به: اکبر شاه هندی (963-1014ق).

تاریخ تأليف: 1012 ق.

تاریخ فلاسفه و حکما است. از عبدالستار بن قاسم لاهوری که در زمان جلال الدین اکبر شاه به دستور او از یک اروپایی پادری «ژیرو نمو شویر» زبان لاتینی آموخته در شش ماه و این کتاب را از روی کتاب «سنت اثنين» در سال 48 الهی یا 1012ق نوشته و سرگذشت فیلسوفان را از تالیس تا هراسیو در آن آورده و در دیباچه اندکی از تاریخ رم را گذارده است. عبدالستار را کتابی است به نام «مراة القدس» که به نام شاه ساخته است. او در این کتاب به پیروی از اصل فیلسوفان را «طبقه طبقه ساخته هر طبقه را به پادشاه بزرگ آن روزگار منسوب گردانید و لختی عجایب احوال آن برگزیده وقت نیز نگاشته است». خود مترجم گاهی هم در سرگذشت فیلسوفان از جاهای دیگر چیزهایی افزوده است. کاتب نسخه دانشگاه در پایان عنوان «اسمار فلاسفه» را به آن داده و در خود کتاب نامی آشکارا به آن داده نشده است و از پایان رساله بر می آید که مترجم گویا می خواهد آن را «خردنامه» بنامد. در فهرست آستان رضوی «تذكرة الحكما» و در فهرست براون «سمر الفلاسفه» خوانده شده است. (دانش پژوه).

آغاز: بسمله. تَمَّمَ بِالْخَيْرِ وَالسَّعَادَةِ. سپاس الهی و ستایش جان آفرین در آغاز نامه ها رسمی است پیشین ورنه ساخته را چه نیرو که از سازنده خویش گوید ... پس لايق ما زمینیان آنکه زبان خود را در آغاز مطالب بنام نامی ... جلال الدين و الدنيا اكبر پادشاه ... سیراب سازیم و دعای این دولت خداداد سرنامه کتاب ساخته ... چون خديو خدا آگاهان ... بنده عبد الستار بن قاسم را ... طلب فرمود و فرمان شد که زبان فرنگی آموزد و اسرار این ملت و احوال سلاطین این گروه و حکمای یونان زمین ولتين از روی کتب ایشان بفارسی گزارش دهد ... به پادری ژیر و نمو شویر که از گزیده دانایان فرنگی زمین است و سعادت آستانبوسی بتازگی در یافته آمیزش گرفتم و آموختن و فراگرفتن آن زبان پیش نهاد همت شد ... در ششماه نیروی دریافت مطالبی علمی و عملی در آن زبان پیدایش گرفت اگر چه از کم گفتن و از فزونی شغل ترجمه گذاری تا امروز یارای گفتار بشایستگی نشد ليكن در آنچه خواهش خلیفه خدا بود و مراد شاهنشاه بیدار بخت پیش از آنچه پادری ژیر و نمو شویر گفتار کتابی بپایان رسانید کارگران آسمانی پرده از روی پردگیان معانی و شواهد مقاصد بر گرفته بودند و این کمترین پرستاران در کاه آن را بقلم ... سپرده بود ... در کمتر زمانی سامان گرفت و ... غوامض اسرار علمی و عملی این گروه و چگونگی احوال مسیح و فرمان دهان رومیه و یونان و دقیقه شناسی حکیمان نامور بشایستگی نگارش یافت و از روی انجیل و کتاب «سنت اثنين» که از کتب معتبر آن سرزمین است برداشته شد و در گزارش احوال سلاطین رومیه و یونان و حکمای این دو زمین مدار بر کتاب «سنت اثنین» نهاده آمد مگر در حكما که لختی چیزها از دیگر نامه نیز آمیزش گرفت و بدین روش خرد گزین قرار یافت که حکیمان نامور را طبقه طبقه ساخت هر طبقه را بپادشاه بزرگ آن روزگار منسوب گردانید و لختی عجایب احوال آن برگزیده وقت نیز نگاشته آبروی دیگر بخشید انجام: بتاریخ سیزدهم ربیع الاول روز جمعه هزار و دوازده هلالی و بیست و نهم امر داد الهی روزمار اسفند چهل و هشت از جلوس حضرت شاهنشاهی این «خردنامه» مختصر صورت گرانبار معنی انجام گزین شد و ارمغانی خرد گزین برای دوربینان نازک پسند از شهرستان دانایی ... سرانجام یافت ... ایزد -

نیایش دوست ... این خرد زاده نه ماهه را که پیران کهن سال را تجربه آموز و تجربه کاران را روشنی افروز است بحرمت گیتی خداوند پیرایه قبول ارزانی دارد بِالنَّبِيِّ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ الامجاد.

(تمام شد این تاریخ اسمار فلاسفه بتاریخ روز شنبه قریب بظهر هشتم شهر رجب ... سنه 1078 ثَمَانُ وَ سَبْعِينَ وَ أَلْفٍ در بلده کابل).

[دنا 200/6 ؛ فهرستواره منزوی 2091/3].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4089

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [الفبائی: - 121].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4534/2

آغاز: بسمله. مترجم مذکور در این کتاب گوید که غوامض اسرار علمی این گروه و چگونگی احوال مسیح و فرماندهان روم و یونان و دقیقه شناسی حکیمان نامور بشایستگی نگارش یافت و از روی انجیل و کتاب سنت انتینن که از کتب معتبر آن سرزمین است برداشته شد؛ انجام: طاعت شما گناه است و زندگانی و بال. پاسخ اسکندر اگر آنچه می گویی راستی دارد و چنان می انگارم که همین بر همنان ... .

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 57 گ (13-69پ)، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 12 - 205].

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2597/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: محمود بن خضر حسینی بخاری، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 141 ص (35-176)، 25 سطر (6×15)، اندازه: 9×18 سم [ف: 9 - 1444].

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1336- ف

نسخه اصل: آستان رضوی ش 17 (فهرست 78/3)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 132 گ، 15 سطر [فیلمها ف: 1- 123].

• سمرقندیه / عرفان و تصوف / فارسی

samarqndīye

ژنده پیل، احمد بن ابی الحسن، 441؟ - 536 قمری

(žende-pīl, ahmad ebn-e abe-l-hasan (1050 -1142

نامه های اوست در پاسخ پرسش هایی که به او رسیده، به ویژه از مردم سمرقند که ژنده پیل در برابر هر یکی پاسخی داده است. بخشی از این رساله همراه «مقامات ژنده پیل» به کوشش دکتر حشمت مؤید 1340 خ چاپ شده است (احمد منزوی).

آغاز: (پس از نعت) حَقُّ تعالی روضه شیخ الاسلام سُلْطَانِ الطَّرِيقَةِ وَ بُرْهَانِ الْحَقِيقَةِ از نور پر کناد (فهرستواره).

[دنا 200/6 ؛ فهرستواره 392/7].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 577/1- ف

سخه اصل: نافذ پاشا 399؛ بی کا، بی تا؛ 33 گ (1پ -33ر) [فیلمها ف: 2 - 2].

2. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 3752/5- عکس و 3753/5- عکس

نسخه اصل: توبینگن 3784

Or Oct. ص 209-227 چاپی. بندی از رساله؛ بی کا، بی تا؛ 11 گ (154ر-164ر) [فيلمها ف: 3 - 227].

• سمریه / تاریخ ایران / فارسی

samarīye

ابوطاهر سمرقندی ملاسی

abū-tāher-e samarqandī-ye melāsī

در مقدمه، و 12 «باب» در تاریخ سمرقند و مزارات آنجا.

آغاز: ... اما بعد این کتابیست در بیان بنای ولایت سمرقند ... و این کتابرا سمریه نام نهادم.

چاپ: با مقدمه ایرج افشار، سالنامه کشور ایران، 7: 289- 330.

[دنا 200/6 ، فهرستواره 225/1].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1646/2- ف

نسخه اصل: موزه آسیایی آکادمی علوم شوروی 2307 .B بی کا بی تا [فیلمها ف: 1- 624].

• السمط الثمین فی مناقب امهات المؤمنين / فضایل و مناقب / عربی

as-samt-ut tamin fi manaqib-i ummahat-il mu'minin

طبری، احمد بن عبد الله، 615 - 694 قمری

(1295 - 1219) tabarī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh

در بیان مناقب زوجات پیغمبر است و مشتمل بر یک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه»: مقدمه: مُشْتَمِلَةُ عَلَى بَيَانِ جملتهن وَ كَمِّيَّةِ الْمَشْهُورَاتِ مِنْهُنَّ وَ انسابهن، رِضْوَانُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِنَّ وَ هُنَّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُنَّ أَحَدُ عَشْرَ امْرَأَةٍ سِتُّ مِنْ قُرَيْشٍ، الخ؛ بَابُ 1. ذکر خَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدِ الْقُرَشِيَّةِ الاسدیه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا؛ ... بَابُ 11. ذَكَرُ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ صَفِيَّةُ بِنْتُ حیی؛ بَابُ 12. فِيمَنْ ذَكَرَ مِنْ أَزْوَاجِهِ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ وَ قَدْ ذَكَرَ أَنَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَزَوَّجَ نِسْوَةٍ غَيْرُ مَنْ تَقَدَّمَ ذِكْرُهُ وَ جملتهن اثْنَا عَشَرَ؛ خَاتَمِهِ الْكِتَابِ بذکر سراريه صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ اذهن مِنْ حلايله رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُنَّ.

آغاز: الحمدلله كَمَا يَنْبَغِي لِعَظِيمِ جَلَالُهُ ... .

انجام: فَذَكَرَهَا صَاحِبُ الصَّفْوَةِ وَ الفضایلی وَ لَمْ يذكرا مِنْ أَخْبارَها شَيْئاً وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ تعالی اعْلَمْ.

چاپ: حلب، مطبعة العلمبة، 191 ص، 1346 ق.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2036

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد بن رمح بن ناصر بن سلطان نعیمی، تا: شنبه 4 جمادی الاول 977 ق؛ واقف: نائینی، مرداد 1311، کاغذ: شکری، جلد: مقوا با روکش پارچه، 38 گ، 29 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 5 - 168].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6457- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 256].

• السمط الجديد في سلاسل اهل التوحيد = السمط المجيد في تلقين الذكر لاهل التوحيد / عرفان و تصوف / عربی

as-samt-ul jadid fi salasil-i ahl-it tawhid = as-samt-ul majīd fi talqīn-id dikr li-ahl-it tawḥīd

مقدسی، احمد بن محمد، 991 – 1071 قمری

(1661 - 1583) moqaddasī, ahmad ebn-e mohammad

چاپ: حیدر آباد، 1327 ق.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10102/1

آغاز: بسمله وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلِّمْ وَ عَلَى جَمِيعِ الْأَنْبِيَاءِ ... الْحَمْدُ لِلَّهِ رَافِعٍ مَنْشُورٍ وَلَايَتِهِ؛ انجام: وَ زِدْ المتحققين مِنْ عِنْدِكَ نُوراً ... وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، كا: محمد بن ابی بکر الرام شافعی قادری، تا: 1111 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 87 ص (1-87)، 27-25 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 32 - 124].

• سمط الجمان في شرح ناصحة الاخوان / کلام و اعتقادات / عربی

samt-ul juman fi S.-i nasihat-il ixwan

جنداری، احمد بن عبد الله، - 1337 قمری

(1919-) jondārī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh

عبدالله بن حمزه حسنی کتابی به نام «الرِّسَالَةُ الناصحة بِالدَّلَائِلِ الْوَاضِحَةُ» نگاشته که دربرگیرنده مطالبی از کتاب و سنت، أَقْوَالُ ائمه أَطْهَارٍ (علیهم السَّلَامُ) و عالمان زیدیه و برخی ادله عقلی است، نسخه موجود شرحی است بر آن کتاب که از سوی جنداری تأليف یافته، وی بخشی از متن کتاب را آورده، سپس به شرح آن پرداخته است.

[دنا 200/6 ؛ اعلام المؤلفين الزيديه 135؛ مؤلفات الزيديه 100/2].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14731/1

آغاز: بسمله، الحمدلله الْمُبْدِعِ مَوَادُّ الكائنات بِلَا مِثَالٍ، وَ المخترع صَوَّرَ الموجودات عَلَى أَتَمَّ کمال ... وَ بَعْدُ فتفاضل الْبَرِيَّةِ أَظْهَرَ مِنْ انَّ يَحْتَاجُ الَىَّ بَيَانُ وَ ارتقا الْبَعْضَ مِنْهُمْ الَىَّ ذِرْوَةِ الْمَجْدِ عَنَى عَنِ الْبُرْهَانِ ...؛ انجام : نسال اللَّهَ التَّوْفِيقَ لِمَا يُرْضِي الَىَّ انْتَهَى مَا أَرَدْتَ وَ هُوَ نِصْفُ الرِّسَالَةِ النَّاصِحِ وَ مَا فِيهَا فِي فَضْلَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ الْحَاجَةِ أَنَّما هِيَ لِمَا حَصَلَ ... .

خط: نسخ، كا: سید علی بن احمد بن محمد، تا: حدود قرن 14؛ مصحح، محشی، با افزودگی هایی منظوم که ظاهرا از مؤلف است بعد از انجام آمده؛ کاغذ: فرنگی، 70 گ (1پ - 70پ)، 22 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 37 - 305].

• السمط الحاوی المتسع مجاله للراوی / تراجم / عربی

as-samt-ul-hāw-il-mutts--u majāluh-ū lir-rāwī

جغمان، اسماعیل بن حسین، 1212 - 1256 قمری

(1840 - 1798) jaqmān, esmāʻīl ebn-e hoseyn

کتابی است شامل دو «فصل»: فصل 1. کوتاه و در سیره پیامبر اکرم (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) و بخشی از تاریخ صدر اسلام و صحابه است، مؤلف این فصل را «السِّمْطِ الحاوى المتسع مجاله للراوی» نامیده است؛ فصل 2. بخش عمده کتاب را تشکیل می دهد و در ترجمه ائمه زیدیه تا عصر مؤلف است که از شرح حال امام علی بن ابی طالب و امام حسن و امام حسین (علیهما السَّلَامُ) شروع شده و با شرح حال امام مهدی عبدالله بن احمد (1251ق) پایان می یابد. گفتنی است فصل های مذکور در برخی منابع، هم چون أَعْلَامُ المؤلفين الزَّيْدِيَّةِ وَ مُؤَلَّفَاتِ الزَّيْدِيَّةِ به عنوان دو کتاب مستقل معرفی شده اند.

[أَعْلَامُ المؤلفين الزَّيْدِيَّةِ 232؛ مُؤَلَّفَاتِ الزَّيْدِيَّةِ 101/2 و 272؛ مصادر التُّراثَ الْيَمَنِيِّ فِي المتحف البريطانی 124-125؛ مصادر الْفِكْرِ الاسلامي فِي الْيَمَنِ 534؛ دنا 200/6].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1258/5

آغاز: بسمله. وَ بِهِ نَسْتَعِينُ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ حَمْداً يوازی نِعَمِهِ وَ يكافی فَضْلِهِ وَ کرمه هَيْهَاتَ بِأَىِّ الْعِبَارَاتِ أَوْ بِأَيِّ اللُّغَاتِ فنعماه تُجِلَّ عَنْ الاحصا بِاللِّسَانِ وَ آلَاءَهُ لَا تَقْدِرُ عَلَى شُكْرِ نُقْطَةٍ؛ انجام: وَ تکنا بالمهدی ثُمَّ تُوُفِّيَ عَشِيَّةَ السَّبْتِ لَعَلَّهُ 7 شَهْرِ شَعْبَانَ سُنَّةُ 1251 وَ دَعَا بَعْدَهُ ابْنِهِ عَلَى يَوْمٍ ثَانِي مَوْتِ أَبِيهِ وَ تکنا بالمنصور وَ لَعَلَّ مَوْلِدِهِ فِي سَنَةٍ 1226.

کا: محمد بن على وحيش، بی تا؛ محشی؛ 28 ص (180-207) [عکسی ف: 3 - 578].

• سمط الدرة /- فارسی

samt-od-dorra

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18826

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 43 گ، اندازه: 13×20/6 سم [رایانه].

• سمط العلى للحضرة العليا = تاریخ سلاطین کرمان / تاریخ ایران / فارسی

samt-ol ‘olā le-l-hazrt-el ‘olyā – tārīx-e salātīn-e

kermān

کرمانی یزدی، ناصر الدين بن منتخب الدین، ق 8 قمری

kermānī-ye yazdī, nāser-od-dīn ebn-e montaxab-od-dīn (-14c)

در 716 آغاز شده است.

آغاز: حمد و سپاس و شکر و ستایش بی قیاس.

چاپ: تهران، به کوشش میرزا محمد خان قزوینی، 1328 ش، چاپ شده [دنا 200/6؛ فهرستواره منزوی 986/2].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 27- ع

آغاز: برابر.

نسخه أصل: ایاصوفيا ش 3019؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن حسین ساناق هروی، تا: ربيع الاول 752 ق؛ 124 گ، 15 سطر [فیلمها ف: 1- 123].

تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 117/2- ف و 27- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 411 و 3- 219].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 24 تا 25- عکسی

نسخه اصل: موزه بریتانیا 22695؛ بی کا، تا: محتم 1194ق؛ با مقدمه محمد قزوینی [نشریه: 2 - 275].

• سمط اللآل في اسماء ذی الجلال / اسماء الله / عربی

samt-ul la’āl fi asmā’-i di-1-jalāl

لبيب، ابراهیم بن عمر، ق14

labīb, ebrāhīm ebn-e ‘omar (-14c)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10930/2

خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: رقعي [میراث شهاب: س ش 2 - 33].

السِّمْطِ الْمَجِيدِ فِي تَلْقِينِ الذِّكْرِ لَا هَلِ التَّوْحِيدِ > السِّمْطِ الْجَدِيدِ فِي سَلَاسِلُ أَهْلُ التَّوْحِيدِ.

السِّمْطِ الْمَجِيدِ فِي شَانَ الْبَيْعَةِ وَ الذِّكْرِ وَ تلقينة وَ سَلَاسِلُ أَهْلُ التَّوْحِيدِ > السِّمْطِ الْجَدِيدِ فِي سَلَاسِلُ أَهْلُ التَّوْحِيدِ.

• سمط النجوم العوالي في انباء الاوائل و التوالي = تاريخ العصامي / تاریخ اسلام / عربی

samt-un nujūm-il ‘awālī fi anbā’-il awā'il wa-t tawālī = tarix-ul isami

عصامی، عبدالملک بن حسین، 1049 - 1111

(1111 - 1049) ‘esāmī, 'abd-ol-malek ben hosayn

کتابی است شامل چهار «مقصد» و هر مقصد متضمن چند «باب»: مقصد 1. نسب النبي (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ)؛ 2. أَحْوَالِهِ مُنْذُ وِلَادَتُهُ وَ هِجْرَتُهُ الَىَّ وَفَاتِهِ؛ 3. ذَكَرَ الْخُلَفَاءَ الْأَرْبَعَةِ؛ 4. أَخْبَارُ الدَّوْلَةِ الأموية وَ العباسية وَ الدويلات الاخرى المتغلبة عَلَى الدَّوْلَةِ العباسية فالدولة الْعُثْمَانِيَّةِ وَ يُصَلِّ فِيهِ الْمُؤَلِّفُ الَىَّ عَصْرِهِ.

چاپ: الْقَاهِرَةِ، المطبعة السلفية، تحقیق مُحِبُّ الدِّينِ الْخَطِيبِ، الطبعة الْأُولَى، 1946-1963 م، 4 مجلد.

[التاريخ و التراجم ص 244].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21943

آغاز: بسمله. مِنْ تَارِيخِ الشَّيْخُ عبدالملک العصامي ... عَنْ ابی لیلی عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ الصِّدِّيقُونَ ثَلَاثَةَ حَبِيبِ النَّجَّارِ مُؤْمِنُ آلِ يَاسِينَ الَّذِي قالَ يا قَوْمِ اتبعونی اهدکم وَ حزقیل مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ الَّذِي قَالَ أَ تَقْتُلُونَ رَجُلًا أَنْ يَقُولَ زکی اللَّهِ وَ علی بْنِ ابیطالب وَ هُوَ أَفْضَلَهُمْ ؛ انجام: لَخَرَجَ کتاب بذلک عَنْ وَضَعَهُ الْمَقْصُودِ بِالذَّاتِ فَاعْتَدَّتْ عَلَى مَا أَثْبَتَهُ الاية الاثبات وَ أَوْدَعَ بُطُونِ الْكُتُبِ الْمُصَنَّفَاتِ. این نسخه بخشی از تاریخ عصامی است که در آن احادیث وارده از لسان خاتم النبيين به طریق اهل سنت در فضل امیر المؤمنين با ذکر سند ذکر شده، مانند «علی منی بِمَنْزِلَةِ رَأْسِي مِنْ جَدْيُ» جمع احادیث این کتاب که در فضل امیرالمؤمنین است 54 حديث می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصدر به 12 برگ احادیث منتخبه از تاریخ الاسلام ذهبی در فضائل حضرت علی عليه السلام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج فرنگی سوسنی، 15 گ، 27 سطر، اندازه: 14×19 سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 1- 178].

• سمع القواعد / تجوید / فارسی

samʻ-ol qavā'ed

كحافی

kahāfi

رساله مختصری است در تجوید به روایت عاصم، در یک مقدمه، دو مقاله و خاتمه، به نثر و نظم.

قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 1031/4

آغاز: و لطف عمیم که بر كافه اهل اسلام داشته عنایتی درباره این فقیر حقیر ... قاری ابن قارى الكحافی.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1249 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13 گ (93پ -105ر)، 11 سطر، اندازه: 8×11 سم [ف: 2 - 285].

• السمع و البصر / فلسفه / عربی

as-sam' wa-l başar

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10183/17

آغاز: بسمله اخْتَلَفَ الْعُلَمَاءِ فِي انَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ نَفْسِ الْعِلْمِ بالمسموعات وَ المبصرات أَوْ صِفَةِ أُخْرَى غَيْرِهِ؛ انجام: وَ يَحْدُثُ عَلَى آخَرَ لِزَوَالِ الشَّرْطِ انْتَهَى.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1111 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 110 ص، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 32 - 218].

• السمكة / کیمیا / عربی

as-samka

جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری

(814 - 739) jāber ebn-e hayyān

در آن از کتاب های السبعين، الخواص، الخمسين خود یاد می کند و از هرمس نام می برد. در آن تنها به تدبیر آب می پردازد به طوری که از آن حیوان و حجر و نبات در آید. نام کتاب در دیباچه آمده است.

آغاز: الحمدلله خَالِقِ الارض وَ السَّماءِ وَ مَا بَيْنَهُمَا مِنَ النَّارِ وَ الهوا وَ الْمَاءِ، وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدِ النَّبِيِّ الْخَاتَمَ ... اعْلَمْ أَنَّا قَدْ كُنَّا ذَكَرْنَا لَكَ مَرَارَةُ السيوط ... وَ ذَلِكَ أَنَّ هَذِهِ الْكِتَابَ الَّذِي رَسَمْنَاهُ بِكِتَابِ السَّمَكَةَ تَتَضَمَّنُ فِيهِ عَلَى تَدَابِيرِ الْمَاءِ وَ حَلَّهُ عَلَى طُرُقِ الَّذِي.

انجام: هَذِهِ الْغَايَةِ. فَلْيَكُنْ آخِرِ الْكِتَابِ، وَ لناخذ فِيهَا يَلِيهِ انشاء اله تعالی وَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ. تَمَّ كِتَابُ السَّمَكَةَ بحمدالله وَ عَوْنَهُ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ وَ مِشْيَتِهِ. وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيْرِ خَلْقِهِ وَ آلِهِ وَ صَحِبَهُ.

[دنا 494/8 (کتاب السَّمَكَةَ)؛ سزگین 251/4].

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1988/9- عکسی

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1054ق؛ در مجموعه رساله های او؛ عص (114-119) [عکسی ف: 1- 211].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17281/21

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج قهوه ای، ص ( 430-425 )، 18 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 47/2 - 118].

3. تهران، ملک، شماره نسخه: 6206/10

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 4 ص (149-152)، 23 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 9 - 257].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10884/11

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق شکسته، كا: علی اکبر، تا: 1266 ق [رایانه].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12577/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد:مقوا سبز، 4ص (73-76) [ف: 36 - 121].

6. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 491/23

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جان حیدر آباد؛ 3 گ (139 - 141 ر) [ف: 4 - 1031].

• سمک عیار = داستان مرزبان شاه = قصه فرخ روز / داستان / فارسی

samk-e ‘yār = dāstān-e marzbān šāh = qessa-ye farrox rūz

ارجانی، فرامرز بن خداداد، ق 6 قمری

arrajānī, farāmarz ebn-e xodādād (-12c)

تاريخ تأليف: 585 ق.

مرزبان شاه از زبان صدقه شیرازی فرامرز ارجانی فرزند خداداد (ن 585 ق). آغاز می کند با روایت صدقه بن ابوالقاسم و داستان پسر شاه حلب است از دختر شاه عراق و دلباختگی او به دختر فغفور چین، در 3 مجلد و چند تحریر. (احمد منزوی).

چاپ: چاپ شده با مقدمه دکتر خانلری.

[دنا 2016 (7 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 424/1].

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6949- عکس و 1202ف و 1203- في و 1204- ف

نسخه اصل: بادلیان اوسلی 379 تا 381. مصور و مجلد 2 در برگی 230 تا 450 س 380 (فهرست اته 421/1 ش 442). ج 1 تا 3؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 6 [فيلمها ف: 1-123 و 3- 268].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 112- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 2 – 276 و 3 - 103].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1451- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 3298 .Or. دیباچه چاپ پرویز ناتل خانلری ج 1 بخش 2 فهرست ترکی ریو ص 229؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 263 گ، 18 سطر [فیلمها ف: 1 - 123 و 2 - 7].

السمنانية > اجوبة مسائل ملاكاظم بن علی نقی سمنانی (الاولی).

• سمند و بی دل / شعر / فارسی

samnd va bi del

از سند و داستان بشوی رفتن دختر پیرزن است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4724/6

آغاز: در کشور شام پیر زالی *** از قامت خم شده هلالی؛ انجام: زین دختر کان سند حذر کن *** ای دلشده چاره دیگر کن.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: شميز قهوه ای، 3 ص (2017)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 14- 3670].

• سمند و ماهی / شعر / فارسی

samand va māhī

نوعی خبوشانی، محمد رضا، - 1019 قمری

(1611-) now'ī xabūšānī, mohammad rezā

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5135/2- ف

نسخه اصل: مونیخ 6؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 136].

• سمنو نامه / شعر / فارسی

samnū-nāme

از مهدی و داستان پختن سمنو است و مراد یافتن دختران از آن.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4724/12

آغاز: من بنام حق ابتدا کردم *** سمنو نامه را بنا کردم؛ انجام: مهدیا سخت بی خبر شده ای *** سمنو خورده ای پکر شده ای.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: شميز قهوه ای، 6 ص (74-79)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 14- 3671].

• سموات العرفان / عرفان و تصوف / عربی

samāwāt-ul ‘irfan

سبزواری، محمد حسن بن زین العابدین، ق 13 قمری

sabzevārī, mohammad hasan ebn-e zayn-ol-'ābedīn (-19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4899/2

آغاز: بسمله. الحمدلله مُبْدِعُ أَنْوَارِ الْعُقُولِ وَ مُوَدَّعَ الْأَسْرَارِ فِي كُلِّ مَعْلُولُ مُدَوَّرُ الْأَجْرَامِ الشَّوَامِخُ بِالنُّفُوسِ؛ انجام: وَ لَا يُتَوَقَّفُ عَلَى اعْتِبَارِ وُجُودِهِ أَيْضاً فانه مَعْنَى السَّلْبَ البسيطو وَ انَّ كَانَ فِي صُورَةِ الايجاب گزیده ای اسْتِ أَزُّ سَمَوَاتِ الْعِرْفَانِ سبزواری نگارنده مِرْقَاةِ الْعِرْفَانِ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 9 گ (105-113پ)، 20 سطر (11×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 14 - 53].

سموم > مَعْرِفَةُ السَّمُومِ.

سموم > معرفت سموم.

• السموم = السموم القاتلة / طب / عربی

as-sumūm = sumūm-ul-qātila

متطبب بغدادی، عیسی بن علی، - 358 قمری

(970-) motatabbe baqdādī, 'īsā ben ‘alī

کتابی است در طب و راه های شناسایی سوم غذایی، نوشیدنی ها، روغن ها و ... که با عناوین «باب، باب»، «صفة، صفة» و «علامة، علامة» بیان گردیده است.

آغاز: بَابُ فِي الصِّفَاتِ الْجَامِعَةِ لِمَعْرِفَةِ السمائم فِي الْمَأْكَلِ وَ الْمَشَارِبِ وَ الْمَلَابِسِ وَ الطِّيبِ وَ العسول وَ الْأَدْهَانِ.

انجام: تَمَّتِ الْخَوَاصُّ وَ الْمَنَافِعِ وَ الروحانيات وَ السميا وَ غیر ذَلِكَ وَ الحمدلله وَحْدَهُ وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ وَلَاحَوْلَ وَ الاقوة الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

[دنا 201٫6؛ تَارِيخُ الْأَدَبِ العربی، بروکلمان، چاپ: در المعارف مصر، 270/4؛ معجم عُلَمَاءُ الْعَرَبِ، بیروت 1986م، 155/1؛ هَدِيَّةُ العارفین 806/1].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11841/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1135ق؛ از برگ 12 تا 16 اوفاقی در خلاصی محبوس، رفع تب و ... در چند باب آمده است که از منابع مختلفی هم چون: مَنَافِعُ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ و ... و نیز از امام غزالی گردآوری شده؛ مصحح، مقابله شده با عبارت: «بَلَغَ صِحَّةِ هَذَا الكراس»، قبل از آغاز دو برگی در «صفت بعضی ادویه ها» آمده؛ تملک: مهدی بن ریحان الله الموسوی در 29 شعبان 1335، عبدالله در شوال 1271 همراه مهر «عبدالله» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی قدیم، 12گ (1-12)، 18 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 30 - 87].

• سموم / طب / فارسی

somūm

ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری

(1038 - 981) ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh

در سه «باب»: جانوران، گیاهان، کائنات.

[فهرستواره منزوی 3859/5].

تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 153/2

آغاز: بسله. حمدله ... اما بعد بدان که این مختصریست از علوم مخزون و اسرار مکنون ... ابوعلی سینا تصنیف فرموده و در معرفت زهرها و این را مبوب بسه باب گردانیده (حيوانات نباتات، کائنات)؛ انجام: داروی دیگر مغز جوز شش درم ... نافع است وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 46].

• سموم / طب / فارسی

somām

خاتون آبادی، محمد شريف بن محمد صادق، ق 12 قمری

xātūn-ābādī, mohammad šarīf ebn-e mohammad sādeq (-18c)

اهداء به: شاه سلیمان صفوی

انواع سمومات و پیشگیری و علاج مسمومیت، در این رساله بسیار مختصر برای پزشکان گزارش شده و دارای یک «مقدمه) و دوازده «فصل» و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه: در بیان و وجه احتراز از سموم؛ فصل 1. انواع سموم مشروبه و قانون علاج کلی آنها؛ 2. ذکر سموم معدنی؛ 3. بيان سوم نباتی؛ 4. ذکر سموم حیوانی؛ 5. ذكر مرارات قاتله؛ 6. بیان دم جامد و غیر جامد؛ 7. بیان عرق مهلک؛ 8 بیان ذنب قاتل؛ 9. بيان لبن جامد؛ 10. طردد هوام؛ 11. ذکر ادویه که قتل و طردد هوام؛ 12. ذکر انواع و اصناف ماران؛ خاتمه: در ذکر تدبیر کلی در معالجات هوام و ... .

آغاز: حمدی که زبان ملاء اعلى از تعداد نعم موجوب آن بعجز و قصور اعتراف نموده و بیان ساکنین ارضین سفلی از تحریر.

انجام: از هریک دو درم معجون کنند بعسل و بقدر گردوئی از آن استعمال نمایند، والله يعلم.

[دنا 2016؛ فهرستواره منزوی 3860/5].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15162/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 19 گ (74-92)، 19 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 38-484].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9889/2

آغاز: برابر؛ انجام: علاج قی کنند چند مرتبه و تنضيف.

خط: نستعلیق، كا: محمد تقی بن محمد حسین خاتون آبادی، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 17 گ (39 -55پ)، 14 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 25 - 186].

• سموم / طب / فارسی

somām

غیر همانند:

1. شیراز؛ هاشمی، نورالدین (خاندان)؛ شماره نسخه: 17/30

با عنوان های «فصل»؛ بی کا، تا: 1085ق [نشریه: 5 - 288].

2. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 192/2

آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد این رساله ایست در بیان سمومات و تریاقات آنها.

انجام: علاج چون تازه خورده باشند نخست دوای تی دهند تا آن چه در معده باقی مانده بیرون آیند ... .

در سه باب و شبیه آن که در فهرست منزوی (426/1) به ابن سینا نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین طبيب گیلانی رشتی، تا: 1303ق، جان: تهران؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 2 گ (150ر-151پ)، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: - 99].

3. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 370/5

آغاز: در تدابير منع تأثير سموم و احتراز از آن، از جمله مجربات است که چون طفل را در روز ولادت قبل از آنکه شیر دهند قدر حبه از اشک گاو گوهی که در تعقیر تحت چشم او منجمد می گردد؛ انجام: و در جایی که در انباد بخور کنند مورچه هرگز بآنجا نمی آید و مجربست و داشتن پیاز عنصل موجب هرب سباع و هوام و مار و قمل و مورچه و مگس است والله اعلم.

رساله ای کوتاه در بیان انواع سمومات و طرز اجتناب از آنها و خواص و مضرات آنها که در یک دفتر جمع آوری شده و بعید نیست بخشی از یک کتاب طبی بوده باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: تیماج سیاه، 5 گ، اندازه: 10×25 سم [ف مخ].

4. خوی؛ گنجینه (موزه)؛ شماره نسخه: 12/3

آغاز: بسمله مقدمه در بیان تاثیر سم و وجه احتراز از سموم بدانکه تاثیر سم در بدن بر دو قسم است؛ انجام: و منها البتوعات تبوع نباتی را گویند که درو شیر.

رساله کوتاهی است در یک مقدمه و چند فصل در بیان انواع سم ها با این عنوان ها: مقدمه: در بیان تاثیر سم، فصل 1. بیان معرفت انواع سموم مشروبه و قانون علاج بر وجه کلی، فصل 2. ذکر سموم معدنی، فصل 3. بیان سموم نباتی؛ از انجام ناتمام مانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5 گ (7-12)، 23 سطر، اندازه: 14/5×24سم [ف مخ].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6645/7

آغاز: این رساله مشتمل است بر چند فصل فصل اول اندر احتیاط کردن از زهرها و یاد کردن انواع زهرها و علاج آن؛ انجام: و نمک و سرکه بر گزیدگی او طلا کنند کفایت بود باب اندر زخم انواع زنبور زنبور اماسی.

رساله ای است در شناخت سم ها و انواع حیوانات گزنده و طريق معالجه آنها، در چهار فصل»، هر یک در چندین باب. عنوان فصول: 1. اندر احتیاط کردن از زهرها و یاد کردن انواع زهرها و علاج آن و ذکر داروهای زیانکار معدنی و نباتی و حیوانی، 2. اندر گزیدن ماران و جانوران زهرناک و تدبیر راندن حشرات، 3. اندر گزیدن مردم و گزیدن سگ و گرگ و غیر آن، 4. اندر گزیدن حشرات؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج تریاکی، 16 گ (120پ -135 پ)، 18 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 20 - 171].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17400- ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• سمومات و تریاقات / طب / فارسی

somūmāt va teryācāt

پولاک، یاکوب ادوارد، 1818 - 1891 میلادی

(1891 - 1818) polāk, yākūb edvārd

ترجمه ای است از رساله طبی پولاک اتریشی در بیان سمومات و تریاقات آنها مشتمل بر سه باب: 1. سمومات معدنی؛ 2. سمومات نباتی؛ 3. سمومات حیوانی از اصطلاحات طب جدید استفاده می کند. گویا خاتمه رساله «زَبَدَةً الْحِكْمَةِ ناصری» است که خطبه ای جداگانه دارد و نیز محتمل است که اصل آن از -

درس ها دکتر پولاک باشد.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... این رساله ایست در بیان سمومات و ترياقات.

انجام: اگر چه حمای عفونی باشد زیرا که بطریق نوبه آید.

[نسخه های منزوی 425/1؛ نسخ خطی پزشکی ایران ص 168؛ دنا 202/6؛ فهرستواره منزوی 5/ 3860].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4206/2

خط: نستعلیق، كا: محمد حسن بن حاجی علی تاجر عرب، تا: دوشنبه 27 رجب 1278 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ (109پ۔ 116ر)، اندازه: 14×21 سم [ف: 11 - 207].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3916/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (107پ -116ر)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 10 - 295].

3. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 10- ض

در سه باب: 1. سمومات معدنی. 2. سمومات نباتی، 3. سمومات حیوانی که هر باب علامت مسموم بودن و دواهای مخصوص به معالجه هریک را ذکر می نماید و به خط نستعلیق خوب و خوانا است؛ خط: نستعلیق خوب، كا: عبد الحسين بن حسین، تا: 1303 ق [ف: - 209].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1547/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 رجب 1304 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 20 ص (191-210)، 19 سطر (7×15/5)، اندازه: 13/5×21/5

سم [ف: 8 - 173].

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1401/2- 8/111

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: حسن بن حاج محمد باقر نرسوبادی، تا: 25 رمضان 1309 ق؛ جلد: تیماج سبز، 8 گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 4- 2319].

6. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7603/5- 38/223

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 محرم قرن 13 یا 14، جان کرمانشاه؛ جلد: مقوا، 8 گ، 17 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 4- 2319].

• السموم بارتوقا (یارتوقا) و دفع مضارها (ترجمه) / طب / عربی

as-sumum bartuqa (yartuqa) wa daf-u madariha (t.)

ابن وحشیه، احمد بن على، - 296 قمری

(910-) ebn-e vahšīye, ahmad ebn-e ‘alī

ترجمه شده از لغت نبطی به عربی جهت فرزندانش احمد و عبدالله و در مقدمه به برخی از کتاب هایی که هنود و فرس و یونانیون و مصریین در این موضوع نگاشته اند اشاره کرده است و متذکر شده که کتاب حاضر را از کتب کسدانيين انتخاب و با دیگر کتب سنجیده و بر آن افزوده و چون کتاب (بارتوقا یاربوقا) را مفصل تر دیده لذا کتاب حاضر را در پنج «قسم» ترتیب داده با این عناوین: 1. ذَكَرَ الْقَاتِلَةُ بِالنَّظَرِ اليها؛ 2. ذکر الاصوات الْهَائِلَةَ الخالعة للقوب الَّتِي يُقْتَلُ كَثِيراً وَ تُمْرِضُ أَحْيَاناً مَرَضاً عَظِيماً وَ كَيْفِيَّةِ عَمَلُهَا؛ 3. ذَكَرَ الاشياء الْقَاتِلَةُ بِالسَّمِّ بِاخْتِلَافٍ أَزُّ مانها؛ 4. ذَكَرَ الْأَشْيَاءِ الْقَاتِلَةُ بِالطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ؛ 5. ذکر عَمِلَ الْأَشْيَاءِ الْقَاتِلَةُ باللمس وَ المماسة وَ الْمُبَاشَرَةُ للابدان.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6508

آغاز: اخْسَ مِنِ النَّبَطُ وَ أَذَلُّ مِنَ نبطی وَ فُلَانُ يَدَّعِي انْهَ عزلی وَ هُوَ نَبَطِيُّ لَا خَيْرَ فِيهِ وَ فُلَانُ يَدَّعِي انْهَ فارسی وَ هُوَ نبطى فَلَا صَبَرَلی وَ اللَّهِ يَا بَنِي عَلَى سَمَاعِ كَلَامِ أَمْثَالِ هولاء لُؤْمَ عَلَى مِنَ الْغَضَبِ القومي ؛ انجام : وَ مَنْ جَعَلَ هَذَا مَوْضِعُ صحیح اقرحه وَ ابكاه واجعه الْعَقْرَبِ يسدج وَ يَشُدُّ عَلَى مَوْضِعِ لدعها فيجذب السَّمِّ إِلَى خَارِجِ فَيَسْكُنُ الْوَجَعِ وَلِّهَا ادوية كَثِيرَةُ لَكِنْ هَذِهِ ابْلُغْ وَ أَجْوَدُ وَ السَّلَامُ.

خط: نسخ مایل به رقعی، کا: حسن بن محمد معربی بعلبکی، تا: جمعه دهه اول ذیقعده 113 ق، جا: طرابلس؛ افتادگی: آغاز مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 116 گ، 17 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 20 – 85].

السُّمُومُ الْقَاتِلَةِ > السَّمُومِ.

• السموم القاتلة و علاجاتها النافعة / طب / عربی

as-sumūm-ul-qātila wa ‘lājātuh-an-nāfiʻa

جالینوس، 129 - 199 میلادی

(199 - 129) jalinis

شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1773/6

آغاز: الدرارتج جار مفرط الحرارة من شرب منه.

خط: نسخ، بی کا، تا: 23 رجب 580ق؛ افتادگی: انجام؛ تملك: ناصر الدين بن نصر الله ابن يوسف بزاز اسدی 858ق، ابن محمد رضا محمد تقی رازی در در السلطنة اصفهان 1052ق با مهر «غلام على محمد تقی» (بیضی)، ابن محمد تقی طبیب محمد على از طريق ارث 1267 ق، صنيع الدوله ولد محمد حسن خان در 25 جمادی الثانی 1304 ق؛ 1 گ (164)، اندازه: 16×24 سم [نسخه پژوهی: 1 - 35].

• سموم و ادویه زیانکار / طب / فارسی

somām va advīya-ye zīyānkār

رساله ای کوتاه در بیان سمومات و دواهای مضر و حیوانات گزنده و تریاكات و نیز راه های استفاده برخی سموم و زهرها که جهت صحت بدن تجویز می شود و نیز علاج و درمان -

اشخاصی که سموم زهردار استعمال کرده اند.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2862/1

آغاز: بسمله در میان سموم و ادویه زیانکار و حيوانات ذات سم ... بدانکه سم آن چیزی است که چون به وجهی از وجوه وارد بر بدن شود فاسد سازد مزاح روح را یا مزاج جمله بدن را به خاصیتی که؛ انجام: و در شاخ تازه و برگ و غنچه و گل باریک هم تریا قیتی نیکوست جهت سموم و [...] پوست بیخ کبر جهة ضرر اكثر نهوش و استرخاء مفید آید وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الماب تَمَّتْ.

خط: نستعلیق، کا: محمد مسیح بن محمد مومن همدانی، تا: 23 ربيع الثانی 1096 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19 گ، 23 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 3 - 1112].

• السموم و التحرز من الادوية القتالة = فاضلیه / طب / عربی

as-sumūm wa-t taḥarruz min-al adwīyat-il qattāla = fādilīya

قرطبی، موسی بن میمون، 529 - 601 قمری

(1205 - 1135) qortobī, mūsā ebn-e maymūn

اهداء به: ابو علی عبدالرحيم بن ابوالمجد على البيسانی معروف به القاضي الفاضل وزير الملك الناصر صلاح الدين.

تاريخ تأليف: 575 ق.

کتابی است مختصر و نافع در یک مقاله در خصوص کیفیت تحفظ از سموم و علاج شخص مسموم از تألیفات فیلسوف و حکیم و طبيب معروف ابو عمران موسی بن میمون (در نسخه موسی بن عبدالله) بن يوسف بن اسحق القرطبي الأندلسی. این کتاب را مؤلف از قرار تقریر خود او در مقدمه که قسمتی از آن را ذیلا نقل خواهیم نمود در سال 575 تألیف کرده و به نام ابوعلی عبدالرحيم بن ابوالمجد على البيسانی معروف به القاضي الفاضل موشح و به اسم او تسمیه نموده است، چنان که می گوید: «وَ أَنَّمَا ذَكَرَ الداعی الی وَضَعَ هَذِهِ الْمَقَالَةَ دَعَا الَىَّ تصدير هَذِهِ الْمُقَدَّمَةِ فِي هَذَا الْقَوْلُ الَّذِي احاوله أَلَانَ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَوْلَانَا أَدَامَ اللَّهُ ظِلُّهُ (یعنی القاضي الفاضل) مِمَّا تَعْمَلُ فِكْرَتُهُ الشَّرِيفَةِ فِي الْمَصَالِحِ الْعَامَّةِ كَمَا ذَكَرْتَ يامر الاطبا بِمِصْرَ انَّ تَعْمَلُوا التِّرْيَاقِ الْكَبِيرِ وَ معجون مثرودیطوس وَ عَمِلَ هَذَيْنِ فِي مَدِينَةِ مِصْرَ عُسْرَةٍ جِدّاً اذا لَمْ يَطَّلِعْ فِي هَذَا الْبَلَدِ شَيْ‌ءُ مِنَ الحشائش المستعمله فِي التِّرْيَاقِ الَّا الخشخاش وَ اسْتَجْلَبَ الادوية بامره النَّافِذِ مِنْ اقاصى الْغَرْبِ وَ الشَّرْقِ وَ عَمِلَ المعجونين جَمِيعاً وَ وَافَقَهُمَا لِكُلِّ مَنْ قَالَتِ الْأَطِبَّاءِ أَنَّهُ يُنْتَفَعُ بِهِمَا اذا هَذَانِ مِمَّا لَا يُوجَدُ فِي أَكْثَرِ خزاین الْمُلُوكِ فَكَيْفَ فِي الْأَسْوَاقِ ... وَ لَمَّا كَانَ فِي هَذَا الزَّمَانِ وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ الْمُعَظِّمُ سَنَةَ خَمْسٍ وَ سبعین وَ خَمْسِمِائَةٍ قَالَ لَا صِغَرٍ ممالیکه أَنِّي فِكْرَةُ الْبَارِحَةَ فِيمَنْ يلسغ حَتَّى يَتَّصِلُ الينا وَ يَأْخُذُ التِّرْيَاقِ قَدْ لسيط السمية فِي جمسه وَ یهلک وَ لَا سِيَّمَا انَّ لَسَعَ لَيْلًا وَ لَا يُصَلِّ الينا حَتَّى يُصْبِحَ وَ أَيْضاً كَوْنِ هَذَيْنِ المعجونين مَعَ عُسْرٍ عَمَلُهُمَا قَدْ تُنْفَذُ فِي أُمُورِ صَغِيرَهُ مِثْلَ لِسَعَةِ عَقْرَبُ أَوْ رتيلا الَّتِي تكتفى فِيها بترياق الْأَرْبَعِ وَ نَحْوِهِ فَلِذَلِكَ نأمرک أَنْ تَضَعَ مَقَالَةِ صَغِيرَةً الْحَجْمَ وجيزة اللَّفْظِ فِيمَا يُبَادِرُ بِهِ الملسوع مِنِ التَّدْبِيرِ وَ تَذْكُرُ ادويته وَ اغذيته ... فَبَادَرْتُ الَىَّ امْتِثَالِ الامر الْمُطَاعِ فَوَضَعَتْ هَذِهِ الْمَقَالَةَ وَ سَمَّيْتُهَا الفاضلية الخ».

کتاب منقسم است بر دو نوع» و هر نوع مفصل دارای چند فصل» باین شرح: نوع 1. در گزیدن هوام و حشرات مشتمل بر شش «فصل»: 1) تدبیر شخصی که حیوانی او را گزیده، 2) بیان ادویه مفرد و مرکبی که باید بر موضع گزیدگی گذاشت، 3) بیان ادویه مفردی که برای گزیدگی جمیع هوام نافع است، 4) بیان ادویه مرکبی که برای این منظور مفید است، 5) علاج خاص به جهت کسی که او را حيوان معلومی گزیده، 6) بیان ادویه به جهت اشخاصی که حیوانات آنها را گزیده اند و ذکر خواص آنها؛ نوع 2. در باب اشخاص مسموم مشتمل بر چهار «فصل»: 1) بیان کیفیت تحفظ از سموم، 2) بیان تدبیر کسی که سم خورده، 3) بیان ادویه مفرد و مرکبی که عموما به حال اشخاص مسموم نافع است، 4) تدبیر کسی که می داند چه سمی خورده. این کتاب را موسی بن تبون و زرحیاحن هر کدام على حده به زبان عبری و آرمانگود آن را تحت عنوان De Venenis به زبان لاتین و در این اواخر M. L. Rabbinowicz به زبان فرانسه و M. Steinschneider به زبان آلمانی ترجمه کرده اند و از آن یک نسخه نیز جزو مجموعه شماره 889 مورخه 15 ربیع الأول سنه 712 در اسكوريال محفوظ است. (غلامعلی عرفانیان).

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5115

آغاز: بسمله قَالَ الشَّيْخُ الرَّئِيسِ أَبُو عِمْرَانَ موسی بْنِ عبدالله القرطبی الاسرائيلي قَدْ شَهْرٍ فِي اعصارنا وَ فِي اقليمنا هَذَا بَلْ فِي عُدَّةِ أقاليم الخ؛ انجام: قَدْ راه المملوک کافيا بِحَسَبِ الامر الَّذِي أُمِرَ بِهِ وَ لَعَلَّهُ وَافَقَ الْغَرَضُ انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی تَمَّ الْكِتَابِ.

خط: نسخ درشت، بی کا، تا: شنبه 5 محرم 690 ق؛ واقف: نادر شاه، 1145؛ کاغذ: نخودی بغدادی، جلد: مقوا رویه پارچه، 18 گ، 19 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 19 - 546].

• السموم و الترياقات / طب / عربی

as-sumūm wa-t tiryāqāt

ابن وحشیه، احمد بن على، - 296 قمری

(910-) ebn-e vahšīya, ahmad ebn-e 'alī

نسخه دیگری از آن در لیدن 1284 (215/3 ش 726 Warn) و موزه بریتانیا 1357 و ولي الدين 2542 ب و آصفیه 3639/1/12 و شهید علی پاشا 2073 هست.

[دنا 202/6، بروکلمان 242/2 ذیل 430/1 ؛ مجلة معهد المخطوطات 2/5 ص 271].

شیراز؛ سیفی؛ شماره نسخه: 3

خط: نسخ، كا: حسن بن محمد المغرى البعلبکی، تا: دهه نخستین ذیقعده 713 ق؛ نسخه آقای سیفی [نشریه: 5 – 295].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3003- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 336 و 2-19].

• السموم و دفع مضارها / طب / عربی

as-sumum wa daf-u madar-i-ha

جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری

(814 - 739) jāber ebn-e hayyān

رساله ای مختصر است در سم ها و انواع و نفع و ضرر آنها از دید کیمیاگران دارای شش «فصل»: 1... وَ أوضاع الْقُوَى الْأَرْبَعَةِ؛ 2. أَسْمَاءُ السُّمُومِ وَ مَعْرِفَةِ الْجَيِّدِ مِنْهَا وَ الردی؛ 3. ذَكَرَ السُّمُومِ الْعَامَّةِ الْفِعْلِ فِي سَائِرِ الْأَبْدَانُ؛ 4. عَلَامَاتِ السَّمُومِ؛ 5. ذَكَرَ السُّمُومِ المركبة؛ 6 ... فِي الِاحْتِرَازِ مِنْ أَحَدِ السُّمُومِ قَبْلَ أَخْذُهَا.

آغاز: بسمله. قَالَ أَبُو موسی جابربن حیان الصُّوفِيِّ قَدْ ارتسمت أَطَالَ اللَّهُ بَقَاءَ ک مَا أَمَرْتَ بِهِ ... .

انجام: وَ لَا سِيَّمَا فِي أَعْلَالِ فَسَادَ الْمَعِدَةِ ... أَمِ الْفَصْلِ السَّادِسُ مِنْ کتاب السُّمُومِ وَ تَمَّ بِهِ الْكِتَابُ وَ اللَّهُ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ.

چاپ: جمعیت المستشرقين، مطبعة فرانز شتینر، 417ص.

[الذريعه 231/12؛ معجم المؤلفين 4-150؛تَارِيخُ التُّراثَ العربی 385/4].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1963

آغاز و انجام: برابر.

نسخه اصل: کتابخانه تیموریه، قاهره، 393 طب؛ خط: نسخ کوفی نما، بی کا، بی تا، سزگین تاریخ تحریر این نسخه را 503 ق ثبت کرده ولی در فهرست المخطوطات المصورة 639 ق درج شده است؛ 386، 15 سطر [عکسی ف: 5 – 385].

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 263

آغاز: برابر.

نسخه اصل: یکی از کتابخانه های خارجی [شاید همان نسخه بالا].

خط: نسخ مایل به خط مغربی، بی کا، بی تا، 376ص [عکسی ف: 1- 306].

• سمیات / طب / فارسی

sammīyāt

خالدار، کمال الدین حسین

xāldār, kamāl-od-dīn hoseyn

از بخش موجود به دست می آید که این رساله در اصل دارای دو «قسم» است: 1. غذاهای فاسد مسموم کننده (که دنباله آن شیر فاسد و معالجه مسمومیت حاصل از آن در نسخه موجود است)؛ 2. ذکر گزنده ها و تدارک گزیدگان، این قسم دارای یک مقدمه و دو مقاله است: مقدمه: بدان که مدار علاج در این مبحث نیز دادن ترياق است ...، مقاله 1) ذکر حشرات گزنده و مسموم کننده) چون مار، کژدم، کرباسه، عنکبوت و هزار پا (نسخه حاضر در این مقاله به پایان رسیده و ناتمام است).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 838/3- طباطبائی

آغاز: از رساله سمیات مولانا کمال الدین حسین خالدار. شیر فاسد، فساد شیر به آن بود که عفونت ... کند از خوردنش ... و پیچش و درد معده دهد و گاه باشد قی و اسهال شود و حیثیتی که به مردن رسد؛ انجام: به تجربه پیوسته که چون زبان را به دندان گزند زنبوران زرد صغير نتوانند گزید. یکی از ظرفا روزی به بنده نوشته بود که آن که میگفتی که زبان را چون به دندان گزند زنبور نگزد گویا سهو لسان بوده زیرا که چنین کردم و زنبور سرخی بر دست نشاندم گزید حالا علاج چیست. بنده نوشتم که آن قاعده در شأن زنبور زرد است، اما زنبور سرخ را جگر زیر دندان باید گرفت و السلام.

نام مؤلف از فهرست رایانه ای 572 ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 2 ص ( 206-205 حاشیه)، 19 سطر، اندازه: 16/5×29 سم [ف: 23 - 132].

• سمير الخواص في اوهام درة الغواص / لغت / عربی

samir-ul xawas fi awham-i durrat-il gawwas

علوی سبزواری، محمد مهدی بن ابراهیم، 1326 - 1350 قمری

(1932 - 1908) ‘alavī sabzevārī, mohammad mahdī ebn-e ebrāhīm

تاريخ تأليف: 23 صفر 1348 ق؛ محل تألیف: سبزوار.

رساله مختصری است در بیان برخی از اشکالاتی که مؤلف هنگام مطالعه کتاب «دُرَّةِ الْغَوَّاصِ» حریری بدان ها برخورده است و در ردیه خود به کلام فیروز آبادی و جوهرى استشهاد نموده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2652

آغاز: الحمدلله عَلَى نَعْمَائِهِ ... وَ بَعْدُ فَبَيْنَمَا كُنْتُ أَ طَالِعَ ذَاتَ يَوْمٍ کتاب دُرَّةِ الْغَوَّاصِ عَثَرْتُ فِيهِ عَلَى مَوَاضِعِ زَلَّ فِيهَا قَدِمَ الحریری اللُّغَوِيِّ.

نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ 7 ص [عکسی ف: 7 - 252].

سمیه > مَعْرِفَةُ السَّمُومِ.

• سنابرق / پاسخ پرسش ها / فارسی

sanābarq

تنکابنی، محمد بن سليمان، 1234 - 1302 قمری

(1885 - 1819) tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān

تاریخ تألیف: شب شانزدهم رجب 1301 ق.

پاسخ از پرسشی است راجع به نمودن حضرت موسی علیه السلام داستان روز عاشورا را به مردی بیابانی.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 623/1

آغاز: شکر و سپاس خاص ذات کامل الصفات حضرت ظاهر و باطن را که آثارش هویدا؛ انجام: و هم چنین در بعضی تألیفات دیگر ذکر توجيهات آن نموده ایم وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِرَةَ.

خط: نستعلیق نازیبا، كاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 37 گ (1پ -37ر)، 8 سطر، اندازه: 10×12/5 سم [ف: 2 - 224].

• سنابرق في شرح البارق من الشرق / شرح دعا / عربی

sanābarq fī š.-il bāriq min-aš šarq

کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمری

(1851 - 1775) kašfī, ja'far ebn-e abī-eshāq

اهدا به: صدراعظم.

تاریخ تأليف: ذیقعده 1253 ق.

شرح مبسوطی است بر دعای ماه رجب که از ناحیه مقدسه امام زمان (عَجَّلَ اللَّهُ تعالی فَرْجَهُ الشریف) به وسیله محمد بن عثمان بن سعيد صادر شده است. آغاز دعا چنین است: «اللَّهُمَّ أَنِّي أَسْأَلُكَ بِمَعَانِي جَمِيعِ مَا يَدْعُو ک بِهِ وُلَاةُ امرک». مؤلف در ماه رمضان 1253 در شهرستان یزد شروع به تألیف این کتاب کرده و در ذیقعده همان سال در بروجرد آن را تمام نموده است.

آغاز: بسمله حمدله والصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِهِ وَ رَسُولُهُ الْمُحِيطِ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ الْمُهَيْمِنِ عَلَيْهِ عسق حُمَّ وَ آلِهِ ... بَعْدَ فَهَذَا دُعَاءً جَلِيلُ الْقَدْرِ مِمَّا قَدْ خَرَجَ مِنَ النَّاحِيَةِ الْمُقَدَّسَةِ.

انجام:الَىَّ الملبس الْبَهِيُّ الَىَّ المَطْعَمِ الشهي *** إِلَى الْمَشْرَبِ الهني مِنْ السلسل الختيم.

[دنا 203/6 (28 نسخه)؛ الذريعة 232/12؛ مكتبة امير المؤمنین 645/2].

شرح و حواشی:

1- حاشية سنا برق فِي شَرْحِ البارق مِنَ الشَّرْقِ؛ کشفی، جعفر بن ابی اسحاق (1189-1267).

1. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 200

آغاز: برابر؛ انجام: ظَاهِراً وَ مولا سَرْمَداً شمرا جمهلا كَمَلًا.

خط: نستعلیق خوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: مقوا، 206 گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: - 146].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7179/1

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 نسخه اصل را می ماند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 11×18 سم [ف:16-476].

3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1026

آغاز: برابر؛ انجام: بِحَقِّ نَبِيِّهِ وَ عِتْرَتِهِ وَ آلِهِ الْأَطْهَرِ. وَ يَكُونُ هَذَا الختام فِي ثَالِثَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ ذيقعدة الْحَرَامِ مِنْ سَنَةِ تِسْعَةً وَ خَمْسِينَ وَ مأتین بَعْدَ الْأَلِفِ ... .

خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی که نسخه به خامه نگارنده در 1259 ق است؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 190 گ، 21 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 2 - 142].

4. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 794/1

انجام: وَ الْعُمُرِ فِي الدُّنْيَا وَ الْبَقَاءِ فِيهَا مِنْ حَيْثُ هُوَ هُوَ لَمْ يَكُنْ وَلَنْ يَكُونَ أَبَداً قَدَّرَ وَ قابلأ وَ لَا يُقَالُ الانسان وَ تلونا ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 122 گ (اپ۔ 122پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 593].

5. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10630

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 207 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 33/1 - 138].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1132- طباطبائی

مفردات مأخوذه؛ در ضمن جنگ آمده؛ بی کا، تا: قرن 13، 13ص (317-305) [ف: 23 - 601].

7. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 902

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد بن کربلایی شریف، تا: 1207 ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی چرم قرمز، 146 گ، 21 سطر (7/5×15)، اندازه: 14×23 سم [ف: 2 - 744].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5925

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1254ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: ريحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ هشتم ربیع الاول 1324 با مهر «الْعَبْدُ رَيْحَانُ اللَّهُ الموسوی» (بیضی)، فرزندش سید محمد به تاریخ 1332 با مهر «محمد بن رَيْحَانُ اللَّهُ الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 207 گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 15 - 309].

9. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 3369

آغاز: برابر، انجام: شملا جمها را کملا.

خط: نسخ، كا: عبدالحسين بن حاج عبدالكریم، تا: دهه آخر شوال 1255 ق؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 221 گ، 20 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6- 250].

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 14491

آغاز: برابر: انجام: بِالْحَسَنِ قَدْ توالی بِالنُّورِ قَدْ تلالی ... مِنْ السلسل الختيم وَ الحمدلله أَوَّلًا ... وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ آخِراً وَ أَوَّلًا وَ ظَاهِراً وَ مولا سَرْمَداً جَمْراً شملا جمهارا كَمَلًا.

خط: نسخ، كا: محمود بن محمد ابراهیم حسینی صفوی، تا: ربيع الثانی 1255 ق، جان اصفهان؛ مصحح، محشی به امضاء «مِنْهُ هَدَاهُ اللَّهُ تعالی»؛ جلد: تیماج سرخ، 208 گ، 19 سطر، اندازه: -

13×22 سم [ف: 38 - 647].

11. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4614

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ مصحح، تملک: میرزا ابوالحسن؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 154 گ، 21 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 19 - 260].

12. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26254

بی کا، تا: 1258 ق؛ مجموعه آقا رفيع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه].

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6285

خط: نسخ، كا: عبد الحسين بن عبد الكريم، تا: غره محرم 1262 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: روغنی، 214 گ، 18 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 16 - 256]

14. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 123

خط: نسخ، كا: مولى ابن عقیل حسینی فاطمی، تا: شوال 1264 ق، جان بروجرد؛ 230 گ، 17 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1 - 135].

15. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1/ 1861

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد هادي بن عزیز شیخ الاسلام، تا: شنبه 19 رجب 1268 ق؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1294؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 139 گ (1پ-139)، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 5 - 118].

16. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3772

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: حسین موسوی لارجانی شاهاندشتی حائری، تا: 22 رجب 1268ق، جهت میرزا محمد حسین؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 175 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×22/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 824].

17. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7455- 38/75

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: سید مولی بن عقیل علوی، تا: 10 رجب 1269ق؛ محشی با نشان «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ العالی»؛ تملک: ريحان الله بن جعفر موسوی (فرزند مؤلف) در محرم 1326؛ جلد: تیماج قهوه ای، 179 گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4 - 2320].

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14304

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، كا: محمد على، تا: شعبان 1270 ق، حسب الامر آقا میرزا نبی شیرازی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ماشی، 186 گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×32/5 سم [ف: 15 - 299].

19. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 609/1

آغاز: وَ بَعْدُ فَهَذَا دُعَاءً جلیل الْقَدْرِ قَدْ خَرَجَ مِنَ النَّاحِيَةِ الْمُقَدَّسَةِ تقشيعا.

خط نسخ، بی کا، تا: 1278 ق؛ 30 سطر، اندازه: 16×28 سم [ف: 2 - 363].

20. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2434

آغاز: برابر.

نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، كا: احمد بن حسن بیرجندی، تا: پنج شنبه 17 ذیحجه 1287 ق، جا: مشهد رضوی؛ 279ص [عکسی ف: 7 - 41].

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9039

خط: نسخ، كا: محمد کریم بن شریف، تا: پنج شنبه 15 ربیع الاول 1289 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 163 گ، 19 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 23 - 195].

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3193

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 ذیحجه 1300ق، جان کرمان؛ واقف: سید محمد شوشتری، 1409 ق؛ کاغذ: حنایی و شکری فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 183 گ، 19 سطر، اندازه: 16×19/7 سم [ف: 15- 300].

23. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3370

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 185 گی، 20 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 6 - 251].

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7284

انجام: تمام الختام و ختام. خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 160 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6 – 251].

25. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 711-5/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «مِنْهُ رَحِمَهُ اللَّهُ»؛ تملک: مهدی بن ریحان الله موسوی در 1335؛ جلد: مقوا با روکش سرخ، 186 گ، 21 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 4 - 2320].

26. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 172/1

خط: نسخ عالی، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف:1393].

27. اصفهان؛ سید کشفی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، بی تا [دليل المخطوطات: 1 – 45].

28. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1534

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ آخِراً وَ أَوَّلًا وَ ظَاهِرَةً وَ مؤلا سَرْمَداً ... .

خط: نسخ، كا: محمد حسین خراسانی، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 185 گ، 19 سطر (9/5×16)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 10 - 28].

• السنام في السنة المتفق على روايتها بين الامة / حدیث / عربی

fi-s sunnat-il muttafiq-i “ala riwāyat-i-hā as-sanām bayn-al umma

شقیفی، ابوالقاسم بن محمد، ق 8 قمری

šaqītī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad (-14c)

مؤلف در آغاز کار روایت هایی را از «سنن ابی داوود» که موافق مذهب ائمه زیدیه بود انتخاب نموده و آن را «الْجَوْهَرِ وَ الْمِنَنِ الْمُنْتَقَى مِنْ كِتَابِ السُّنَنِ» نامیده پس از آن روایاتی که خود مؤلف به طرق شيوخش نقل می کند با حذف سند آنها به ترتیب کتاب های فقهی افزوده و در بیشتر ابواب از روش «التحرير» سید ابوطالب پیروی می کند. در این کتاب آنچه را که به نظر مؤلف صحیح می باشد روایت شده و آنچه را که بین مذهب اهل سنت و زیدیه مورد اتفاق نباشد آورده نمی شود و در پایان کتاب بابی در فضایل اهل بیت افزوده شده تا حجت بر مخالفین کامل باشد.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَلْهَمَنَا الِاعْتِصَامِ بِالسُّنَّةِ مَعَ الْكِتَابِ وَ داوانا بِلُطْفِهِ عَنْ مَذَاهِبِ الزَّيْغِ وَ الِارْتِيَابِ وَ خَصَّنَا بالانتظام فِي سلک شِيعَةُ ذَوِي الْأَلْبابِ.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10735

آغاز: برابر؛ انجام: وَ علی سید الْعَابِدِينَ وَ عَلَى الْأَصْغَرَ وَ مُحَمَّدٍ وَ عبدالله اسْتُشْهِدَ مَعَ أَبِيهِ وَ جَعْفَرٍ وَ زینب وَ سَكِينَةٍ وَ فَاطِمَةَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 802 ق، به دستور جمال الدين على بن عبدالله بن أبي الخير؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 329 گ، 28 سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 27 - 171].

• سنان حیدریه / كلام و اعتقادات / فارسی

sanān-e heydarīye

از مقدمه این چنین بر می آید که سید محمد رضا مجلسی که یکی از علمای شیعه ساکن در شهر محمود آباد مشهور به بنارس بوده در آنجا کتابی در جواز سب خلفاء نوشته و کسی از خوارج عثمانیه بر آن کتاب ردی نوشته و این کتاب حاضر رد بر آن است که احتمالا املاء سید محمدرضا و نوشته سید کلب على می باشد.

شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 161

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ مَظْهَرِ الْحَقِّ بِنَصْبِ الادلة الْوَاضِحَةِ وَ الْبَرَاهِينِ الْقَاطِعَةُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 119 گ، اندازه: 15×24 سم [ف: 1- 51].

• سنبلستان / ادبیات / فارسی

sonbolestān

محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 ؟ قمری

(1855 - 1800) mahmūd mīrzā gājār

تذکره ای است از نام شعرا با چند بیتی از آنها و جز سه تذکره او که استوری (887/1 ) یاد کرده است. فهرست نامها: خاقان، دولت محمد علی میرزا، خسروی محمد قلی میرزا، شوکت محمد تقی میرزا، والا على نقی میرزا، عادل شاهزاده علی شاه، شاپور شاهزاده شیخعلی میرزا، دارا شاهزاده عبدالله میرزا، خاور حیدر قلی میرزا، همایون شاهزاده همایون، احمد علی میرزا، جهان میرزا، امید ابوالحسن خان نهاوندی، آذر حاجی لطفعلی بیگ بیگدلی، اشرف ملا محمد سعید مازندرانی، امیر خسرو دهلوی، اهلی شیرازی، اقدسی طوسی، اوحدی مراغه ای، اخگر محمد رضای سپاهانی، اختر احمد بیگ گرجی، آشفته کلبی حسین ایروانی، اکبر میرزا علی اکبر کاشانی، آزاد میرزا محمد علی کشمیری، امید میرزا محمد خان سپاهانی، امید میرزا عباس کرمانشاهانی، آشنا نجف نهاوندی، امیری حسین خان سپاهانی، انور ابراهیم خان هدایت، آذری، بنایی هروی، بابا فغانی شیرازی، میرزا بديع الزمان سبزواری، برقی عبدالله خویی، بیدل میرزا رحیم شیرازی، بیدل محمد امین خان خراسانی، بهار میرزا محمد علی دارابی شیرازی، باقی میرزا عبدالباقی سپاهانی، پریشان مرتضی قلی بیگ قراگوزلوی هدایت، بزمی میرزا صادق بیدگلی کاشانی، بسمل حاجی علی اکبر شیرازی، پرتو ابوطالب نهاوندی، تاثیر محمد حسن سپاهانی، تیمورشاه افغان، تسلی رجبعلی شیرازی، جلالی علی رضای یزدی، چماقلوی مازندرانی، جلیس نهاوندی، چاکر میرزا محمود اشرفی مازندرانی، جامی عبدالرحمن، حاجب اللهیار خان، حافظ شمس الدین شیرازی، حسن قمی، حرفی سید محمد طاهر مهنه ای، حاتم کاشانی، آقا حسن نهاوندی ماتم، حرب عتیقی همدانی، حاجب یادگاری شیرازی، حلوایی محمد علی همدانی، خلیل میرزا حسین یزدی، حیران میرزا محمد علی یزدی، حیرت زین العابدین نهاوندی، حاذری میرزا فضل الله شیرازی، خرم نجفقلی شیرازی، دانش محمد علی سپاهانی، دانش میرزا رضی مشهدی، راحب میرزا محمد جعفر سپاهانی، رشکی محسن بیک همدانی، رفیق ملا حسین سپاهانی، رنگی همدانی، سعدی شیخ مصلح الدین شیرازی، سپهر آقا محمد تقی کاشانی، سوزی حسنعلی ساوه ای، سالم محمود بیک ترکمانی، سحاب میرزا سید محمد سپاهانی، سرباز اسماعیل خان کاکاوند، شاپور تهرانی، شجاع کاشانی، شاهدی، شرر حسنعلی بیک بیکدلی، شیدا میرزا محمد علی سپاهانی، شریف تبریزی، شایق هادی ساکن استان، صبا فتحعلی خان کاشانی، صبوری تبریزی، صیدی تهرانی، صباحی حاجی سلیمان کاشانی، صهبای قمی آقا محمد تقی صافی میرزا جعفر سپاهانی، صفایی ملا احمد نراقی کاشانی، صفایی میرزا محمد علی یزدی، طغرل ابراهیم خان، طایر حسن خان شیرازی، طالب لاهیجانی، طاهر طوسی، طوفان، طالب هزار جریبی، طبیب میرزا عبدالباقی سپاهانی، طلعت محمد سپاهانی، طرب میرزا يوسف همدانی، طیب میرزا محمد بروجردی، عراقی فخر الدين -

ابراهیم همدانی، عرفی سید محمد شیرازی، عرشی طهماسقلی بیک بیکدلی، عزت سلیمان خان، عالی میرزا حسین صفوی، فرخ خانلر خان، فکرت لاریجانی سید نعمة الله، فردی صفر بیک زند، فدای اردستانی، فروغی کاکای قزوینی، قطره میرزا عبدالوهاب سپاهانی، قسمت، قابل حسین علی خان ایروانی، کلیم ابوطالب کاشانی، کمال اسماعیل سپاهانی، کشته میرزا احمد نطنزی کاشانی، میرزا کاظم تویسرکانی، مشتاق میرزا سید علی سپاهانی، میر نجات میر عبدالعالی سپاهانی، میلی میرزا قلی بیک ترکستانی، ملا محتشم کاشانی، مجید درویش عبيد طالقانی، مجذوب میرزا محمد کرمانی، میرزا اسد الله تبریزی، مجمر آقا سید حسین سپاهانی، مظهر محمد صادق استر آبادی، مدهوش میرزا محمد صادق گلپایگانی، مونس ملا محمد نهاوندی، مشرب عامری میرزا اشرف (؟)، محمد تقی ملایری، مشفق میرزا محمد شیرازی، مقصدی ساوجی، محبس على نقی بروجردی، محرم میرزا محمد سپاهانی، مفتون میرزا محمد حسن فارسی، مشتاقعلی میرزا محمد کاشانی، نشاط میرزا عبدالوهاب سپاهانی، نصرت سلطان حسین طالشی، نیازی احمد میرزای صفوی، نشاطی محمد باقر بیک ساکی، نورعلی شاه سپاهانی، ندیم میرزا محمد بارفروشی مازندرانی، نقی شیخ علی نقی کمره ای، نظیری ملا محمد حسین نیشابوری، نظیر امان الله بیک، نظیر سید حسین گلپایگانی، وحشی، میر و الهی قمی، واله میرزا محمد کاظم سپاهانی، وامق محمد صالح سپاهانی، وفایی عبدالله بیک تفرشی، وصال میرزا محمد علی شیرازی، وامق محمد على یزدی، هاتف آقا سید محمد سپاهانی، هلالی جغتایی، هجری میرزا ابوالقاسم تفرشی، یغما میرزا ابوالحسن جندقی، یوسف گرجستانی، محمود قاجار. (محمد تقی دانش پژوه).

آغاز: هُوَ. الْحَمْدُاللَّهُ تعالی. کتاب سنبلستان. بسمله. الحمد على كل حال. گرم ببوستان فصاحت برند رونق آن افزایم و گر بگلستان بلاغتم بار دهند بر حسن وی افزونی آرم اگر با کودکان همزبانم خوانند بهمان بیان محفل بیارایم در مجلس حکیم افلاطونم و در موقف سعادت همایون نامم محمود است و افعالم مسعود نه بفرزندی شهریارم اقتدار است و افتخار. انجام: که یک مثقال بوده باشد به بیست تومان خریده می باشد.

[دنا 204/6 ؛ تاریخ تذکره های فارسی 733/1].

1. تهران: مفتاح؛ شماره نسخه: 647

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با تاریخ 16 محرم 1248؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 180].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3153/2

آغاز: تذکره سنبلستان محمود قاجار: ز فتحعلی شاه داور گیتی *** جهان گشت چون باغ فردوس بنيان / ملکزاد گانش همه شیر صولت *** خجسته از آن رسته شاه سخندان / جهاندار محمود میر دلاور *** فروغ جهان بین شاه جهانبان / چه این مختصر نامه شد نامی آمد *** بنام او شه نامور سنبلستان؛ انجام: هرکس که هست عاشق باید که بنده باشد *** محمود گشت دیدی چون بنده غلامی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 108 گ (71-178)، 11 سطر (8×11/5)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 11- 2111].

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3153/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 70 گ (1-70)، 11 سطر (8×11/5)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 11- 2111].

• السنة (فائدة في) / اصول فقه / عربی

as-sunna (fā'idat-un fi)

قزوینی، عبدالوهاب بن محمد علی، ق13 قمری

qazvīnī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad alī (-19c)

رساله جدایی را می ماند.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5932/5

کا: بیابانکی قزوینی، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 33 گ (117ر149پ)، 18 سطر (10×20)، اندازه: 20×30 سم [ف: 16 - 160].

• السنة السرمدية و الايام الربوبية / عرفان و تصوف / عربی

as-sunnat-us-sarmadīya wa-l-ayyām-ur-rubūbīya

عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری

(1336-) ‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad

ملا عبدالرزاق در ابتدا می گوید حقیقت ذات الهی از حيث بقاء آن غير مضبوط است چه از این حیث آن را رسم و وصفی نیست و چون به تعین آید این تعین نخستین علم اوست به ذات خود و این صفت از حضرت احدیت ذاتی به حضرت و احدیت او فرود می آید و از این جا معلوم می شود که احدیت را تقدم بر واحدیت است. او سپس به تعریف سرمدیه و دهریه می پردازد و سپس تنظير با زمان فلکی و سال های کوکبی می کند. (انوار).

آغاز: بسمله، الْحَمْدُلِلَّهِ رَبِّ العالمین وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ ... وَ بَعْدُ فَانٍ حَقِيقَةِ الذَّاتِ الإلهية مِنْ حَيْثُ هِيَ هِيَ امتدادها - أَعْنِي مُدَّةِ بَقَائِهَا - غَيْرُ مَضْبُوطَةً.

انجام: وَكَانَ وَقَّتَهُ وَاحِداً فَكَانَ عَنْ كُلِّ مَرْتَبَةِ صَاعِدَةُ وَ اللَّهِ الباقی، وَ الْخَلْقُ فانی، وَ ذَلِكَ يَوْمُ الْحَقِّ.

چاپ: در مجموعه رسائل و مصنفات کاشانی (تهران، میراث مکتوب).

[دنا 204٫6 (24 نسخه)].

1. تبریز؛ خادم حسینی؛ شماره نسخه: 6/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (26-29)، 17 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [اوراق عتیق: 1- 84].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4650/24

خط: نستعلیق، كا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866 ق؛ جلد: مخمل قرمز، 4 گ (205-208پ)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12 - 231].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5283/71

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1076ق؛ 2 گ (190-191پ) [ف: 16 - 199].

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6217/1

خط: نستعلیق، كا: عبدالواسع بن علامی، تا: 1100 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 4 گ (1پ -4پ)، 18 سطر (8×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16 - 219].

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8556/17

خط: نسخ، كا: حاجی عبدالله بن سید طه عرب، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 5 گ (309ر -313پ)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 22 - 135].

6. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 293/50

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 2 گ (164ر165ر)، 24 سطر (1/5×18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: - 202].

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 872/8

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، تا: 1101ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج تریاکی، 8 ص (173-166)، 8 سطر (5×11)، اندازه: 9/5×16/3 سم [ف: 8- 382].

8. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 26/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: طه بن يحيى بن سليمان بن محمد کردی خوشناری، تا: 1192 ق؛ جلد: چرم سیاه 4 گ (64پ -67ر)، 21 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [مؤيد: 3 - 564].

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3322/12

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم فاضل خلخالی، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7 گ (111-117)، 14 سطر (6/5×10)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 11 - 2307].

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1010316

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 3 ص (13-15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 32 - 126].

11. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 4655/70

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، 2 گ (1306-307پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5 سم [ف: 7- 468].

12. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 65/9- ر

بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 12/5×17/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1195].

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1952/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن حسینی خویی زنوزی، تا: غره شوال 1206 ق، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج مشکی، 3 گ (34ر 36ر)، اندازه: 10/5× 14/5 سم [ف: 5 - 319].

14. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1445/11

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1210ق؛ سپس بندی در تجلی ذات باری (گ 90ر-90پ)؛ 3 گ (87پ -89پ) [ف: 3 - 175].

15. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 5969

آغاز و انجام: برابر.

خط شکسته نستعلیق، كا: على اكبر طبیب، تا: 1263 ق، جان رشت؛ واقف: فهرستی؛ 2 گ، 19 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 4 - 114].

16. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 663/3

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كان محمد علی بن حاج ملا عبد الغني تفرشی، تا: جمادی الاول 1274 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3 گ (56پ -58پ)، 20 سطر (7/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 352].

17. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 602/4

بی کا، تا: 1288 ق؛ 17 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 2 - 359].

18. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 562

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: حاج سید عباس شاهرودی، تا: ذیحجه 1306ق، جا: تهران؛ واقف: فهرستی؛ 5 گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4 - 114].

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6473/5- عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 257].

19. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2986/23- ف

نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1350ق؛ 3 گ (197-199پ)، قطع: ربعی [فیلمها ف: 1 - 752].

20. رشت؛ ملی؛ شماره نسخه: 65/7- ر

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 389].

21. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 556/14

آغاز و انجام: برابر.

نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قرمز، 3 گ ( 160پ -162ر)، اندازه: -

12/5×20/5 سم [مؤید: 2 - 60].

22. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10120/1

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 7 گ (2پ۔ 6ر)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 26 - 86].

23. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 5 مجموعه بدون شماره

بی کا، بی تا [دَلِيلُ المخطوطات: 1 - 150].

24. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1841/4

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی [ف: 5- 380].

• السنة القائمة / اخلاق / عربی

as-sunnat-ul-qā'ima

اصفهانی، محمد رفیع، - 1200 قمری

(1786-) esfahānī, mohammad rafi

در پاره ای از آداب اسلامی و اخلاق عملی و عرفان و راه تهذیب نفس، گرفته شده از آیات قرآن و احادیث اهل بیت عَلَيْهِمُ السَّلَامُ، در هشت «باب»: 1. سِلَاحُ الطَّرِيقِ؛ 2. زَادَ الطَّرِيقِ؛ 3. أَصْحابُ الطَّرِيقِ وَ كَيْفِيَّةِ مُعَاشَرَتِهِمْ؛ 4. الطَّرِيقُ وَ الضلالات؛ 5. أَبْوَابُ مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ الْعَقْلِ؛ 6. مَدِينَةُ الْعِلْمِ الْمِعْبَرِ عَنْهَا بِالْعَقْلِ وَ النُّورِ؛ 7. الْمَقْصُودُ مِنَ طَيِّ الْمَرَاحِلِ وَ الْوُصُولِ الَىَّ الْبَابِ وَ الدُّخُولِ فِي الْمَدِينَةِ؛ 8. فِي مَا فَوْقَ الْمَقْصُودِ.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6599

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... قَالَ اللَّهُ وَ مَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً؛ انجام: وَ قُلْ بَعْدَهُ الحمدلله هَدَانَا لهدا وَ ماكنا لِنَهْتَدِيَ لَولَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 125 گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 17 - 174].

• سنة الهداية لهداية السنة / كلام و اعتقادات / فارسی

sonnat-ol-hedāya le-hedāyat-es sonna

آقامحمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری

(1802 - 1732) āpā-mohammad ‘alī kermānšāhī

تاریخ تأليف: 11 شوال 1189 ق.

کتابی در عقاید و معتقدات شیعه درباره امامت شامل «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه» که به خواهش برخی از سنیان به انجام رسانده است: مقدمه در معنی امام، نسب پیامبر و صحابه، اقامه دلیل بر اثبات مدعا و ...؛ فصل 1. امامت على؛ 2. خلافت ابوبکر؛ 3. مطاعن در یک مقدمه و سه سهم؛ خاتمه: در فواید و مؤیدات و طرایف روایات و ظرایف حکایات. نویسنده درباره موضوع و نام کتاب و معرفی خود چنین نگاشته است: «اما بعد چنین گوید بنده قاصر محمد علی بن محد باقر که این چند کلمه ایست در باب امامت که بالتماس بعضی از طالبان راه هدایت از اهل سنت و جماعت قلمی می گردد ... و آن مرتب بر مقدمه و سه فصل و خاتمه گردید و بِسَنَةٍ الهدايه لِهِدَايَةِ السنه مسمی گشت». (اردلان).

آغاز: بسمله وَ بِهِ ثقتی احْمَدْهُ عَلَى نواله مُصَلِّياً عَلَى احْمَدْهُ وَ صَحْبَهُ وَ آلِهِ اما بعد چنین گوید بنده قاصر محمد على بن محمدباقر اصفهانی مشهور به بهبهانی که این چند کلمه ایست در باب امامت.

انجام: طول مقال در این مجال زیاده بر این نیست وَ الْعَاقِلُ يَكْفِيهِ الاشاره وَ الْجَاهِلِ لَا يَنْفَعُهُ أَلْفَ عِبَارَةُ ... حَامِدٍ مُصَلِّيَةُ مُسْلِمَةٍ.

[دنا 204/6 -205 (19 نسخه)؛ نسخه های منزوی 959/2، الذريعة 234/12؛ فهرستواره منزوی 252/9].

شرح و حواشی:

1- حاشية سُنَّةَ الْهِدَايَةِ لِهِدَايَةِ السُّنَّةِ؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144- 1216).

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 148

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، كا: علی اصغر بن محمد، تا: صفر 1193 ق؛ محشی؛ با مهر و خط مؤلف؛ واقف: حاج میرزا موسی، 1261؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن خرمائی سیر، 155 گ، 19 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1 - 130].

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2987

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 19 جمادی الثانی 1198ق؛ مهر: «ابن ابو الهادی عبده محمد علی طباطبائی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 153 گ، 16 سطر (8/5×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 1496].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8725

آغاز: برابر؛ انجام: از الف دويم (كذا) از هجرت نبويه عَلَى مهاجرها وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ مَا لَا يتناهی مِنْ تَحِيَّةً حَامِداً مصلیا مُسْلِماً.

خط: نسخ، كا: ابوالحسن، تا: 1199 ق؛ محشی از مؤلف؛ واقف: غلامرضا ریاضی، خرداد 1338، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه مشکی، 183 گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 11- 173].

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6375

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 160 گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 16 - 334].

5. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3315

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ مهر: «عَبْدُهُ عَبْدِ العلی الطباطبائی» (بیضی)؛ واقف: محمد علی ندوشنی یزدی، 1247 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 119 گ، 23 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: -

[3- 1113].

6. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 565/1

آغاز: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، دارای بلاغ؛ مهر: حاج سید سعید جلد: تیماج عنابی، 169 گ (1-169)، 17 سطر (8/5×15/5)، اندازه:

15×20/5 سم [ف: 2 - 674].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 671

آغاز: برابر؛ انجام: کجا از اخبار غیبیه و تحقیقات لاریبه در بعضی از ریاضات.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (تا اواخر فصل اول را دارد)؛ واقف: نائینی؛ 23 گ، 10 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 4 - 164].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18770

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11600/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ برخی فواید ادبی و عرفانی از شعرا و عرفای پیشین در برگهای اولیه و انتهایی آمده؛ جلد: گالینگور، 109 گ (9پ -117پ)، اندازه: 16×22 سم [ف: 33/2- 192].

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15947

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13، در حیات مؤلف کتابت شده؛ مصحح، محشی با نشان «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ العالی»؛ مهر: «فیروزه ...» (شلجمی)، «میرزا کوچک 1261»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم زرشکی مذهب، 146 گ، 15 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 40 - 438].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14663

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «دام ظله، منه عفي عنه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 157 گ، 21سطر (8/5×14/5)، اندازه: 16/5×23 سم [ف: 37 - 140].

12. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1565- 9/115

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 26 جمادی الثانی 1207ق، جان سنندج؛ محشی از مؤلف «منه دام ظله»؛ 152 گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 4 - 2321].

13. خوانسار؛ فاضل، شماره نسخه: 30

خط: نسخ، كا: محمد بن محمد علی شیرازی، بی تا: 1213ق، جان کرمانشاه؛ محشی با عبارت «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ العالی»، با عبارت «امانة من جناب الحاج مولی محمد باقر التستری ایده اللَّهِ تعالی»، در برگ دوم نصاب غلات به خط نستعلیق آمده، و در برگ سوم طریق خواندن نماز جهت والدین و چند طلسم آمده؛ جلد: تیماج قرمز، 105 گ، 21 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 1- 27].

14. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 410/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: فرج الله بن محمد يوسف سنقری، تا: 7 شوال 1216ق، جان کرمانشاه؛ پس از آن صورت مکتوب امیر معصوم بیگ ابن امیر دانیال والی ماوراء النهر ملقب به بیگی خان که به خوانین دار الايمان خراسان در شعبان 1202 نگاشته با آغاز: «بسمله الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الْجِهَادِ مَا ضياه» و جواب آن از محمد رفیع بن عبدالواحد طبسی از برگ 255 تا 302؛ 51 ص (205-255) [ف: - 294].

15. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1670

خط: نستعلیق، کا: محمد عیسی بن محمد جعفر، تا: 1225 ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 97 گ، 19 سطر، اندازه: 13/8×20 سم [ف: 3 - 478].

16. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 634- 4/104

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 20 ربیع الثانی 1227ق، جان شکی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 116 گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 4 - 2321].

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 451

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد سلیم بن کربلائی كاظم، تا: سه شنبه 9 رجب 1234ق، جا: تبریز، به جهت ملا محمد بن حاج حیدر گنجی؛ مصحح؛ مهر: «صِراطِ عَلَى حَقٍّ نمسکه» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 133 گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2 - 54].

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1938

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد علی کاشانی ابن میرزا ابوالحسن یزدی، تا 20 شوال 1236 ق؛ تاریخ وقف: جمادی الثانی 1302؛ جلد: تیماج مشکی، 79 گ، 26 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 5 - 304].

19. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1676

آغاز: این نسخه در س 8گ کپ نسخه ش 611 دیده می شود؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: احمد بن ابی الفتح شریف سپاهانی، تا: 15 ربیع الأول 1239ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 139 گ، 19 سطر (7/5×14)، اندازه: 13×20 سم [ف: 8 - 238].

20. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1769/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1275 ق؛ از صفحه 106 تا 117 صورت مکتوبی است از امیر معصوم بیک امیر دانیال والی ماوراء النهر که به سال 1202 ق به سرخیلان و بزرگان خراسان نوشته؛ کاغذ: فرنگی، فستقی، جلد: مخمل قرمز مذهب، 106 ص (1- 106)، 31 -

سطر (12×22)، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 4 - 226].

21. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 611

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم کازرونی، تا: رمضان 1312ق؛ دو نامه در پایان نسخه هست، چنین است این دو نامه: آغاز 1: «صورت نامه و مکتوبی که عالیجاه سفاهت پناه امیر معصوم بیک ابن امیر دانیال و الى ماوراء النهر که ملقب است به بیکخان بخوانین دارالامان خراسان نوشته بوده بتاريخ سنه 1202 هزار و دویست و دو. الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الْجِهَادِ مَاضِياً ... اما بعد این نامه ایست از نزد امير المسلمين امیر معصوم بیک بن امیر دانیال نزد رؤسا و سر خيلان قبایل و عشایر ایلات و احشامات و حكام شهرها و بلادهای دار الكفر خراسان»، انجام: «در امان باشید ... در نصیحت و پند بگفتمت تو اگر بشنوی در اوورنه». آغاز 2: «جواب مكتوب منکوب اسلوب که حسب الأمر بندگان سلیمان شان مرحوم امیر محمد خان ... بقلم کمترین بندگان ابن حاجی عبدالواحد طبسی محمد رفیع صورت ترقیم یافت. بسمله. الحمدلله الذي فضل الاسلام على سائر الملل و الاديان ... و بعد که تا رستم رزم خواه بیان بتیغ زبان بر گشاید زبان»، انجام: «و بر عنوان نامه نوشته دُرٍّ قُبَّةِ الْبَلَوِيِّ وَ بِئْسَ الملوی بخارا خربها اللَّهِ بِالطَّاعُونِ وَ الوبا صَحِيفَةُ الاذی دلخراش وَ سینه کار عالیجاه جَهَالَةٍ پناه رذالت دستگاه سَفاهَةُ اكتناه ضَلَالَةٍ انتباه امیر الختاز يَرْوِ الْكِلَابِ الْمَطْرُودُ عِنْدَ الوالالباب مَعْصُومُ بْنِ دانیال الْمُلَقَّبِ بِهِ بیکخان خَلَّدَهُ اللَّهُ فِي أَسْفَلِ درک النِّيرَانِ خواهد گردیده نميقه فِي شَهْرِ شَعْبَانَ حَجُّهُ شافيه تاریخیه سِنِّهِ 1202 هزار و دویست و دو ( تَمَّتِ الْكِتَابِ بِعَوْنِ الملک بیداقل الطلبه ابوالقاسم الكازورني فِي شَهْرِ رَمَضَانَ المبارک سِنِّهِ 1312)»، در این دو نامه از استاد الكل آقا محمد باقر و سید میرزا محمد مهدی و مولانا محمد باقر مجلسی به «باقر فاجر و مهدی کافر و باقر نام مجلسی که در مجلس جهنم ... مستقر است» تعبیر گشته و نادرشاه کافر خوانده شده و از این که آنها قهوه می نوشند و غلیان می کشند نكوهش شده است؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدین نوری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 138 گ، 18 سطر (9×15/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 6- 2276].

• سنت و جماعت و رد بدعت / کلام و اعتقادات / فارسی

sonnat va jama'at va radd-e bedat

نویسنده که معلوم نیست سعی کرده است که مذهب سنت را درست و سایر مذاهب که آنها را بدعت می داند نادرست معرفی کند.

شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف 241/3

آغاز: بسمله - الحمدلله حَقَّ حَمْدِهِ وَ الصلوه وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ وَ صَحِبَهُ؛ انجام: و اگر حقیقت خواهی انْقِطَاعِ باقی همه ضِيَاعُ وَ صُدَاعٍ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِراً وَ بَاطِناً إِلَى يَوْمِ الْمِيعادَ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 گ، 15 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 1- 215].

• سند ازدواج / اسناد / فارسی

sanad-e ezdevāj

سند ازدواج غلامعلی خان خلف آقا باباخان از اهل خوی با عایم تاج خانم صبيه مرحوم حاتم خان ملقب به حبیب الله خان شیرازی دهه اول ذیقعده سال 1321 ق، در حواشی آن تائیدیه برخی از علماء به خط خودشان مرقوم است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3021- 16/31

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَحَلَّ النِّكَاحِ وَ حَرَّمَ أُلْزِمَا وَ السِّفَاحُ وَ الحمدلله الْمَدْعُوِّ فِي أَرْضِهِ وَ أَسْمَائِهِ الْمَرْهُوبِ مِنْ سَخَطِهِ وَ غَضَبُهُ الْمُطَاعِ فِي ملکه وَ الصلوة ... مُحَمَّدُ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ و بعد، انجام: و تمام مراتب مرقومه واقعه وجاريه گرديد فِي الْعَشْرِ الْأَوَّلِ مِنْ شَهْرِ ذِي قَعَدَتْ الْحَرَامِ سِنِّهِ ... در حضور جمعی جمع صداق مرقومه در متن توسط ورثه مرحوم غلامعلی ... .

خط: نسخ و تحریری، بی کا، تا: دهه اول ذیقعده 1321 ق؛ با سرلوح مرصع، مجدول و مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای مشکی، 6 گ، 5 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 4 - 2321].

• سندباد نامه / داستان / فارسی

sndbad-name

ظهیری سمرقندی، محمد بن علی، ق6 قمری

zahīrī samarqandī, mohammad ebn-e ‘alī (-12c)

اهدا به: سلطان قلج طغفاج خاقان بن قلج قراخان برهان مسعود.

قصص و حكایاتی است که متضمن مواعظ، نصایح و حکم است و همچنین مصالحی که در سیره پادشاهان با رعایا باید رعایت شود. فارسی پهلوی بوده که حکمای فارسی زبان برای پادشاهان خود گرد آوردند. خواجه عميد الفوارس القناورزی به فرمان نوح بن منصور در 389ق آن را به فارسی دری ترجمه کرد، و چون الفاظ و عبارات آن مشوش بود، كاتب سمرقندی آن را تهذیب و عبارات آن را سامان بخشید.

آغاز: 1:حمد و ثنای کریمی را که از حجله غیب خلوت عاشقان پرداخت و سپاس موجدی را که از بیاض روز روشن مرحله طالبان کون و مکان و فساد را بر ساخت ... .

2: حمد و ثنای مکرمی را که از حجله شب تار حجره عاشقان ... .

چاپ: به اهتمام احمد آتش، استانبول، 1848م، سربی، 104+418 ص؛ چاپ دوم، تهران، مؤسسه خاور، با مقدمه و تصحيح على قويم، 1333ش، سربی، 164 ص.

[الذريعة 235/12 ؛ مشار فارسی 3070/3؛ دنا 205/6؛ فهرست مقالات فارسی 302 و 323 و 5026؛ فهرستواره منزوی 424/1].

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 272- ف

نسخه اصل: از میر کتابخانه حصار سلحپ چی ش 676؛ خط: نسخ، كا: ابوالخير بن ابی العز بن محمد الجامع، تا: دوشنبه 7 شعبان 614ق؛ 135 گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1- 124].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 46-ع

نسخه اصل: سلیمانیه عاشر افندی ش 861؛ خط: نسخ، كا: رمضان بن غريب عبدالرحمن بغدادی، تا: 5 ربیع الثانی 785 ق؛ 134 گ، 17 سطر، [فیلمها ف: 1- 124 و 3-220].

3. تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 268/1

آغاز: برابر 1؛ انجام: و ویرا کرد.

نیمه دوم نسخه باید داستان دیگری باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام، جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 405].

4. تهران، ادبیات، شماره نسخه: 134- د

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 جمادی الثانی 1032 ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 128 گ، 15 سطر (6×14)، اندازه: 11/5×21 سم [ف: 1- 318].

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7199- 36/199

آغاز: فصل بیاید دانست که این کتاب جمع کرده حکماء عجم است به لغت پهلوی تا ... امیر عادل نوح بن منصور دستور داد خواجه ابوالقاسم قناویزی را تا این کتاب را به زبان فارسی ... آغاز کتاب چنين گویند روایان حدیث و خداوندان تاریخ که در مواض ایام؛ انجام: مرد شهری رسید صندل ديدمتحیر شد با خود گفت جایی که هیزم ایشان.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 89 گ، 19 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 4 - 2322].

• سند تقسیم اموال / اسناد / فارسی

sanad-e taqsīm-e amvāl

سواد سندی که به موجب آن مرحوم علاءالدوله در تاریخ 1322 کثیری از رقبات املاک و اعیان اموال خود را بین اولاد امجاد خود تقسیم کرده و به هر یک از آنها بعضی از املاک خود را به عنوان صلح منتقل نموده (در یک برگ در قطع بزرگ) در تاريخ شعبان 1330 نوشته شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18042/8

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، كا: میرزا مصطفی خان منشی باشی (مدير الممالک)، تا: 1322 - 1330ق؛ جلد: مشمع آبی، اندازه: 13×21/7 سم [ف: 17 - 485].

• سند تولیت / اسناد / فارسی

sanad-e towlīyat

سند تولیت روضه حضرت قدسیه بیک مصاحبه مریم زمان که به سید صفدر علی خان حسینی موسوی صفوی متخلص به ضيا تفويض شده است، انشای تولیت در قلعه امتیاز کداد ولی در 17 جمادی الثانی 1193ق صورت گرفته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/71

بی کا، تا: 19 صفر 1093ق؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، سبز، 1 گ (326ر)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38 - 323].

• سند تولیت امامزاده داود / اسناد / فارسی

sanad-e towlīyat-e emāmzāda dāvūd

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16682

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• سند خرقه شیخ صدرالدین اردبیلی / عرفان و تصوف / عربی

sanad-e xerqa-ye šeyx sadr-od-dīn-e ardabīlī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 612/19- ف

نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208. از موسی صفوی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 839 ق؛ 1 گ (248رپ)، 19 سطر [فیلمها ف: 1- 511].

• سند در باب تحویل سرحد میانه ولایات / اسناد / فارسی

sanad dar bāb-e tahvīl-e sarhad-e mīyāna-ye velāyāt

سند در باب تحویل سرحد میانه ولايات ماوراء خزر مملکت ایران به حکومت های محلیه متعلقه به دولتین ایران و روس.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4326/37

آغاز: در مجلس منعقد در تاریخ 23 جمادی الاول 1303 با حضور مأمورین کمسیون های تحدید حدود دولتين ... ایران و روس؛ انجام: حسینقلی بیک ولد مرحوم کد خدا حسن شاد تحویل شد.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ارقام سياق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن سبز، 1 گ (131پ)، اندازه: 21/9×25 سم [ف: 7 - 352].

• سندرنامه = مرزنامه / جغرافيا / فارسی

sndar-nāme = marz-nāme

سرحدنامه ای است که از زبان شاه سلیمان صفوی پس از مصالحه با سلطان مراد خواندگار روم نوشته شده. این نامه فرمانی است خطاب به امرا و حكام ایران تا از حدود مرزهای تعیین شده تجاوز نکنند. در صدر فرمان در نسخه حاضر این نوشته دیده می شود: «سندرنامه از جانب نواب خاقان رضوان

مکان نوشته شد، سارو خان به تاریخ 4 محرم سنه 1049 نزد سردار برد بعد از چند روز با رودی معلی فرستاد به مهر اشرف مزین ساخته ارسال نموند بعد از چند روز عالیجاه مشاراليه سندر نامه ایشان را هم آورد».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/237

آغاز: ستایش و نیایش بی آلایش سزای عتبه کبریایی بی کا، تا: 1063-1141 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 1 ص (341)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10 - 1364].

• سند السعادات في حسن خاتمة السادات / حديث / فارسی

sanad-os saʻādāt fī hosn-e xātimat-es sādāt

آزاد بلگرامی، میر غلامعلی بن نوح، 1116 - 1200 قمری

(1786 -1705) āzād-e belegrāmī, mīr qolām-alī ebn-e nūh

در این کتاب احادیثی از طریق اهل سنت است در فضایل و عاقبت به خیری سادات گردآوری و از همان طریق به آیات قرآنی نیز استناد شده است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَرْسَلَ الينا حبیبه وَ خِيَرَتِهِ التارک فِينَا الثَّقَلَيْنِ ... اما بعد این تألیفی است لطیف و انموذجی است شریف مسمی به سند السعادات.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24626

آغاز: برابر؛ انجام: و گفت که این فخرای ابا الحسن حق است و دیگری درین فخر شریک شما نیست اللَّهُمَّ صَلِّ وَ سَلَّمَ ... رَبُّ العالمین زیبا است خوی آتش ابنای ابولهب را تو ابن بو ترابی باید که خاک باشی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 11 گ، 15 سطر، اندازه: 15×24 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 355].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12623/5

آغاز: برابر.

خط: نستعلیق خوانا، بی کا، بی تا؛ این رساله چاپ سنگی است به قلم میرزا محمد علی در 19 ذیقعده 1308 تحریر شده؛ جلد: گالینگور مشکی، 32 گ (43ر -74پ) [ف: 36 - 185].

سند سهم الارث > ترکه نامه.

• سند صحيفة الرضا و برخی روایات آن / رجال / عربی

sanad-e sahīfat-or-rezā va barxī revāyāt-e ān

وابسته به: صَحِيفَةُ الرِّضَا = مُسْنَدِ الرِّضَا = الرضويات = الصَّحِيفَةُ الرَّضَوِيَّةِ = صَحِيفَةُ أَهْلَ الْبَيْتِ؛ علی بْنِ موسی (علیه السَّلَامُ)، امام هشتم (203-153)

تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 803/1

کا: حسن بن محمد الخياط، تا: قرن 8 قطع: خشتی، [ف: - 309].

• سند فقر / عرفان و تصوف / فارسی

sanad-e faqr

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17763

مجموعه اسناد فرقه خاکسار؛ بی کا، تا: 1229 ق [د.ث. مجلس].

• سند الفقيه / رجال / عربی

sanad-ul faqīh

طباطبائی، محمد حسین بن علی اصغر، - 1293 قمری

(1876-) tabātabā’ī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī asqar

وابسته به: كِتَابُ مَنْ لَا يَحْضُرُهُ الْفَقِيهُ = مَنْ لَا يَحْضُرُهُ الْفَقِيهُ؛ شیخ صدوق، محمد بن على (311-381) در آن اسانید و طرق كتاب «من لایحضره الفقیه» مرتب شده با اشاره به موضع هر راوی از مشيخه تا اگر مراجعه به اصل احتیاج افتاد کمک کار باشد، شامل مقدمه و چند باب و خاتمه.

آغاز: الحمدلله عَلَى الدَّوَامِ ... لَمَّا كَانَ كِتَابِ مَنْ لَا يَحْضُرُهُ الْفَقِيهُ لِلشَّيْخِ الْأَجَلَّ الْعَالِمَ الصَّدُوقِ أَبِي جَعْفَرٍ ... .

قم؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره /3

آغاز: برابر کاتب = مؤلف، بی تا [ تراثنا: س 2ش 3 - 161].

• سند قرائت عاصم / قرائت / فارسی

sanad-e qerā’at-e 'āsem

قاری، مصطفی بن ابراهیم، 1007 - 1080 قمری

(1670 - 1599) qārī, mostafā ben ebrāhīm

در پنج «فصل».

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5895/3

خط: نسخ، كا: محمد کاظم طباطبائی، تا: رجب 1274 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: فرنگی، 17 سطر (6×12)، اندازه: 10×17 سم [ف:16-137].

• سند مقرری بابر خليفه / اسناد / فارسی

sanad-e moqarrarī-ye bāber xalīfa

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4584/2- ف

نسخه اصل: از سازمان اسناد ملی. از شاه سلیمان در 1099؛ بی کا، -

بی تا [فیلمها ف: 3 - 75].

• سند مقرری محمد قاسم خليفه / اسناد / فارسی

sanad-e moqarrarī mohammad qāsem xalīfa

تاریخ تأليف: 2 ربیع الاول 1067 ق.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4584/1- ف

نسخه اصل: از سازمان اسناد ملی. از شاه سلیمان در 2 ربیع الاول 1067؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 – 75].

• سند مناجات على (علیه السلام) / دعا

sanad-e monājāt-e 'alī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5972/4

«یا سَامِعُ الدُّعَاءِ ...»؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن حاج محمد ترشیزی، تا: 18 ذیقعده 1094 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 3 گ (28-30)، 17 سطر (7×14)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16- 171].

• سند و حکم / اسناد / فارسی

sanad va hokm

درباره دو دیه اندوان و فیروزاباد اصفهان با گواهی رستم آق قویونا و مورخ 20 جمادی الثانی 902 ق که به اقطاع شاه تقی الدین محمد نقیب پسر شاه قوام الدین حسین در آمده است.

[فرمان های ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو ص 109 و 131؛ بررسی های تاریخی 4/8 ص 213 تا 218 و 11/2 ص 93].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4205/1- ف

بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 31].

• سند وقفنامه / اسناد / فارسی

sanad-e vaqf nāma

سندی به امضای حسین علی درباره وقف کردن خانلرخان پسر حسین قلی خان روستای گشت فومن را بر فرزندان خود به موجب وقف نامه جداگانه.

رشت؛ ملی؛ شماره نسخه: 13

بی کا، تا: 10 ربیع الاول 1265 ق [نشریه: 5 - 1392].

• سند وقفنامه شش دانگ ... / اسناد / فارسی

... sanad vaqf-nāme-ye šeš dāng

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15896

بی کا، بی تا انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی؛ 1 گ، اندازه: 21/5×26/5 سم [رایانه].

• سندی درباره مزار شیخ مرشد ابواسحاق شیرازی / اسناد / فارسی

sanadī darbāre-ye mazār-e šeyx moršed ābū-eshāq-e šīrāzī

سندی درباره مزار شیخ مرشد ابواسحاق شیرازی در کازرون با نام بردن از ابوسعید گویا متولی آنجا در تاریخ 5 جمادی الاول 826 ق با مهری گویا از یکی از پادشاهان جلایری.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5731- ف

نسخه اصل: سازمان اسناد ملی؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 178].

• سنگ تراش کوه طور / ادبیات فارسی

sang tarāš-e kūh-e tūr

جلالی

jalālī

منظومه کوتاهی است که در آن داستان سنگ تراش کوه طور و مناجات او با خدا و اعتراض حضرت موسی به وی، به نظم کشیده شده است. شاعر پس از اتمام داستان مناجاتی آورده و تخلص خود را «جلالی» ذکر نموده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4665/4- 23/185

آغاز: سنگ تراشی بود اندر کوه طور *** سنگ تراشیدی و گفتی یا غفور / تو کجایی در میان آسمان *** چند باشی پیش چشم ما نهان؛ انجام: دشمن دانا نیازارد تو را *** گر بیازارد تو را نادان دوست / ... ای شمس تو گنج غمی چون با تو همدمی *** این را بگو در هر دمی یارب چه سازم چون کنم.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوای آبی، 9 گ، 8 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8- 4642].

• سنگ شناسی / طبیعیات / فارسی

sang senāsī

مطالب تحت عنوان فصل آمده است: 1. در معدن زمرد؛ 2. آس؛ 3. لعل، فیروزه، عین الهر، در سایر احجار ... .

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 14821/4

خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد بن حاج ملا حسن بن حاج اکبر، تا: 8 ذیحجه 1288 ق؛ جلد: تیماج عنابی، 9 گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 120].

• سنگ شناسی طبیعیات / فارسی

sang-šenāsī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2457/4- ف

نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع یزد، ش 5293؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا [فيلمها ف: 1- 696].

• سنگلاخ / لغت / ترکی - فارسی

sanglāx

استر آبادی، محمد مهدي بن محمد نصیر، 1100 - 1180؟ قمری

(1767 - 1689) estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr

فرهنگ واژه های ترکی جغتایی است که در نوشته های امیر علیشیر نوایی (844-906ق) به کار رفته است. در سال های 1173-1172 ق، در سه بخش نوشته شده است: 1. مبانى اللغة، در یک «ترصيف» و شش «مینا»، با سربندهای کوچکتر باب و فصل و «تمهيد»؛ 2. فرهنگ واژه های ترکی به فارسی، به ترتیب الفبایی، هر حرف در سه بخش: مَفْتُوحُ الْأَوَّلِ، مَكْسُورُ الاول وَ مَضْمُومُ الْأَوَّلِ. این بخش بیشتر کتاب را در بر دارد؛ 3. ذیلی از واژه های فارسی و عربی به کار رفته در کارهای امیر علیشیر نوایی. گزیده آن چاپ شده است. (احمد منزوی).

آغاز: بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ لَا يَسْتَقْصِي حَمِدَهُ بلغات مختلفه وَ السُّنَّةِ الشتی ... .

انجام: یمن بر کت و سعادت يوح آفتاب تَمَّتِ الْكِتَابِ بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ.

[دنا 207/6؛ الذريعه 236/12؛ نسخه های منزوی 1991/3، فارسی 4487/4].

شرح و حواشی:

1- خلاصه عباسی؛ حکیم قبلی، محمد بن عبدالصبور (-13).

2- فرهنگ ترکی بفارسی؛ خوئی، میرزا محمد.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17227

آغاز: سیم ساق و ساک است که علامت متكلم مع الغير است؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 1530 گ، 18 سطر، اندازه: 22×33/5 سم [ف: 47/2 - 80].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4919

خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 12؛ خط عزالدوله قاجار مورخ 1927؛ جلد: تیماج مشکی، 533 گ، 29 سطر (19/5×30/5)، اندازه: 31×42/5 سم [ف: 14 - 4031].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 392

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول؛ تملك: فرهاد میرزا در رجب 1300، کاغذ: فستقی، جلد: روغنی، 362 گ، 24 سطر، اندازه: 27/2×30/4 سم [ف: 1 - 613].

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1141

آغاز و انجام: برابر؛ پایان نسخه: بتاریخش خرد تأليف خان گفت *** از آن گردید اسیری نغمه گستر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1173 ق؛ ظاهرا این نسخه به نظر میرزا مهدیخان رسیده و به خط او تصحیحاتی در آن شده، با قلم خوردگی؛ جلد: تیماج سرخ، 730 گ، 16 سطر (14×23)، اندازه: 21×34 سم [ف: 3 - 163].

5. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 496

آغاز: ... بولماس وَ الَّا یا نماک اولماس: مالک نمی تواند شد؛ انجام: قاووش ماس بولسا ... نسخه تنها قسمتی از بخش دوم کتاب است؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی و آبی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 178 گ، 16 سطر (14×23/5)، اندازه: 21×31 سم [ف: 1- 138].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 860

آغاز: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ به فرمان یکی از اشراف و امرا از روی نسخه اصل استنساخ کرده اند و امیر مذکور پشت برگ نخستین این موضوع را به خط خوب خویش نوشته ولی امضاء نکرده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 531 گ، 21 سطر، اندازه: 21×5/ 30 سم [ف: 3- 89].

• سنگلاخ نوائی / لغت / ترکی

sanglāx navā'ī

امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کيچکنه، 844 - 906؟ قمری

(1501- 1441) amīr “alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīrebn-e kīčakne

این لغت را امیر علشیر نوائی در معنی تعدادی از کلمات ترکی پرداخته و در ابتدای آن پس از حمد خدا و نعت پیغمبر در یک مثنوی ترکی شرح تنظیم این لغت نامه را داده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2947

آغاز: یوزحمد انکا کیم وصفی را دور ایل تیلی لآل *** گرچه تیل ارا آندین ایرور سوز کامجال؛ انجام: قپایاین دمک در و بر نسنه صوايله يومایه ين دمک در.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11 کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، میشن زرد، 135 گ، 19 سطر (7/5×17)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 6 - 696].

• سنگ مزار امیر اویس آل نوشروان / جغرافیا، تاریخ / فارسی

sang-e mazār amīr ovays āl-e nvšervān

شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق 14 شمسی

safi'i ardestani, morteza ebn-e ahmad (-20c)

تاريخ تأليف: 18 شعبان 1418ق.

توضیحاتی سودمند درباره اردستان و سنگ مزار امیر اویس آل نوشروان است که در این شهر قرار دارد و از آثار تاریخی و دیدنی آنجا به شمار می آید.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12131

آغاز: نظر اجمالی به جغرافیا و تاریخ اردستان، به هر کاری که خواهی کرد اول بر زبان آور مبارک نام رحمان را تَبارَكَ رَبَّنَا الْأَعْلَى؛ انجام: و برای این کار در سال گذشته شفته کاری دیوار دور سنگ ها را انجام داده، بعون الملک الوهاب.

خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 18 شعبان 1418 ق، جان تهران؛ جلد: مشمعی فیروزه ای، 17گ، 9 سطر (14×18)، اندازه: 17×21 سم [ف: 30 - 578].

• سنگ و رنگ شناسی / طبیعیات / فارسی

sang va rang senāsī

پاره کتابی است در سنگ و رنگ شناسی که باید در 42 «باب» و 140 «فصل» باشد: باب 1. ساختن مروارید؟ ... باب 42 در آتش بازی. تا کمی از باب 7 در رنگ کردن عاج را دارد.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1593/2

خط: نسخ، كا: علی اکبر بن ملامحمد بیارجمندی، تا: چهارشنبه 4 رجب 1207 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 13 (61 -73)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 8 - 195].

• سنگ های بتیسی / داستان / فارسی

snghāy-e batīsī

چتر بهوج، ق 11 قمری

čatr bahūj (-17C)

[دنا 207/6؛ نسخه های منزوی 3723].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5077- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 5652 .Add (ص 763 فهرست ریو)؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 131].

• سنگ هایی که از هوا افتاده / متفرقه / فارسی

sanghā-yī ke az havā oftāda

اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری

(1819-1881) e-tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/91

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 ص (279) [ف: 9 – 198].

• سنگ يده / طبیعیات / فارسی

sang-e yade

چنگی، درویش على

čangī, darvīš 'alī

در خواص سنگ يده و مواردی که به کار آید، مشتمل بر چهار فصل»: 1. شناخت سنگ يده و خاصیت آن؛ 2. قور کردن و دانستن عملهای بده؛ 3. گشادن ابر يده؛ 4. قور کردن سنگ يده. آغاز: سپاس بی قیاس شاهنشی را سزد که به عنوان عنایت جليله و به يمن عواطف جزيله در فسحت بارگاه خسروان ذوى الاقتدار

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/26

آغاز: برابر؛ انجام: تا ابرها جمع شود بفرمان حق سبحانه و تعالی.

خط: نستعلیق ریز، کا: نصیر الدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: بین سال های 1064 الی 1096 ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 1 گ (73ر -74ر)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16 - 339].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/25

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 175].

السنن > سنن ابی داود.

السنن > سنن الدارمی.

سنن > الاحادیث.

السنن > سنن ابن ماجه.

• سنن ابن ماجه = السنن / حديث / عربی

sunan-u ibn-i māja = as-sunan

ابن ماجه، محمد بن یزید، 209 - 273 قمری

(887 - 825) ebn-o māja, mohammad ebn-e yazīd

یکی از کتب شش گانه حدیثی معتبر نزد اهل سنت.

چاپ: بیروت، دار الفكر، تحقيق محمد فؤاد عبدالباقی، کراچی، سنگی، 1372 ق، رحلی بزرگ، 332 ص.

[کشف الظُّنُونُ 1004/2؛ وفيات الْأَعْيَانِ 279/4؛ بِرُّ کلمان 1(163) 171؛ دنا 2086؛ الاوقاف الْعَامَّةِ بَغْدَادَ 251/1؛ ذَخَائِرُ التُّراثَ 233/1؛ دار صدام ص 164].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 113- عکسی

آغاز: قرء عَلَى الشَّيْخِ امعمر عِمَادُ الدِّينِ عَبْدِ الْحَافِظِ بْنِ بدران ... ابْنُ ماجه قَالَ: بَابُ اتِّبَاعِ سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ)؛ انجام: حَدَّثَنَا أَبُو بکر بْنِ ابی شیبة فاذا مَاتَ فَدَخَلَ النَّارَ وَرِثَ أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلِهِ فَذَلِكَ قَوْلِهِ: اولئک هُمُ الْوارِثُونَ.

نسخه اصل: مراد ملا (داماد زاده) - استامبول ش 400؛ خط: نسخ، کا: محمد بن نجار بغدادی، تا: 21 صفر 624 ق، جا: قاهره؛ مصحح، دارای سماع به تاریخ دوشنبه 20 صفر 622؟ و رجب 637 ق؛ 295 گ، 25 سطر [عکسی ف: 1 - 112].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15861

آغاز: كِتَابُ الْفَرَائِضِ، أَبْوَابُ الْفَرَائِضِ، الْحَثُّ عَلَى تَعْلِيمِ الْفَرَائِضِ، حَدَّثَنَا ابرهيم بْنِ الْمُنْذِرِ الحزامي قَالَ ثنا حَفْصِ بْنِ عُمَرَ، انجام: فاذا مَاتَ، فَدَخَلَ النَّارِ، وَرِثَ أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلِهِ، فَذَلِكَ قَوْلُهُ اولئک هُمُ الْوارِثُونَ.

از کتاب قرائض تا پایان کتاب زهد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 761 ق؛ مقابله نسخه، 19 روز پس از کتابت به فرجام رسیده، از روی یک نسخه بسیار نفیس کهن دیگر نگاشته شده که به سال 561، 619 و 631 ق از سوی عالمان بزرگ اهل سنت مقابله شده بوده؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم مشکی، 77 گ، 29-31 سطر (14×21)، اندازه: 19×27 سم [ف: 40 - 295].

• سنن ابی داود = السنن / حديث / عربی

sunan-u abi dāwūd=as-sunan

ابوداود، سلیمان بن اشعث، 202 – 275 قمری

(889- 818) abūdāvūd, soleymān ebn-e aš“as

یکی از مجاميع حدیثی معتبر نزد اهل سنت است، مؤلف می گوید: من پانصد هزار حدیث از پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) نوشتم، سپس از میان تمام آنها چهار هزار و هشت حديث صحيح و نظیر آن را انتخاب نموده و در این کتاب قرار دادم.

چاپ: بیروت، دَارُ احیاء السُّنَّةِ النَّبَوِيَّةِ، تحقيق محمد محيي الدين عبدالحمید؛ قاهره، محقق: محمد محيي الدين عبد الحميد، مطبعة السعادة، 4 جلد، 1369 ق.

[کشف الظُّنُونُ 1004/2؛ وفيات الْأَعْيَانِ 404/2؛ بروکلمان /1 (161) 168؛ دنا 2086؛ الْأَوْقَافِ الْعَامَّةِ بَغْدَادَ 250/1؛ دار صدام ص 165].

شرح و حواشی:

1- معالم السنن في شرح سنن أبي داوود؛ خطابی، احمد بن محمد (388-319).

2- سنن ابی داود (مختصر) = الْمُجْتَبَى مِنَ السُّنَنِ؛ منذری، عبدالعظیم بن عبدالقوی (581-656).

3- شرح سنن ابی داوود؛ مقدسی، ابن ارسلان.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 210- عکسی

آغاز: بَابُ فِي الْأَسِيرِ مكرهخ عَلَى الْكُفْرِ ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ سُلَيْمَانَ بْنِ الْأَشْعَثِ السجستانی؛ انجام: عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ ) اخُذَ بید مَجْذُومٍ ... وَ قَالٍ: كُلُّ ثِقَةُ بِاللَّهِ وَ تَوَكُّلًا عَلَيْهِ.

نسخه اصل: فيض الله افندی کتابخانه ملت - استانبول ش 334.

جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح، مقابله شده، دارای چند سماع که آخرین آنها به تاریخ روز یک شنبه 20 ربیع الأول 655 است؛ تملک: فیض الله افندي بتاریخ 1107 ق؛ 182 گ، 19 سطر [عکسی : 1- 192].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34771

آغاز: بسمله . قَالَ أَخْبَرَنَا الشَّيْخُ الْفَقِيهِ ... أَبُو عبدالله مُحَمَّدِ بْنِ اسمعیل بْنِ ابی الصَّيْفِ؛ انجام: عَنْ بِرَدِّهِ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنِ النَّبِيِّ عَلَيْهِ السَّلَامُ تَمَّ كِتَابُ السُّنَنِ ... از اول «طهارت» تا «بَابُ فِي قِتَالِ اللُّصُوصُ»؛ خط: نسخ، كان عبدالملک بن نوری، تا: دوشنبه 5 رجب 1097 ق؛ در تاریخ شنبه 10 شوال 1099 توسط عبد الغني بن اسماعيل ابن نابلسی با چندین نسخه مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی،

جلد: تیماج فرنگی، 388 گ، 27 سطر، اندازه: 13/2×20 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 356].

3. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 21968/2

آغاز: اول كتاب الضحايا حدثنا مسدد قال نایزیدح و حدثنا حمید.

جزء دوم آن است از کتاب ضحايا تا باب في الرجل يسب الدهر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: مقوا، 25 سطر (9/5×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2 - 635].

• سنن ابی داود (مختصر) = المجتبى من السنن / حديث / عربی

sunan-u abi dāwūd (mx.) = al-mujtabā men-as-sunan

منذری، عبد العظيم بن عبد القوی، 581 - 656 قمری

(1186-1259) monzerī, ‘abd-ol-“azīm ebn-e 'abd-ol-qavī

وابسته به: سُنَنُ ابی دَاوُدُ = السُّنَنُ ابوداود، سليمان بن اشعث (275–202).

منذری، کتاب سنن ابو داود سليمان بن اشعث ازدی سجستانی را یکی از کتاب های حدیثی معتبر نزد اهل سنت است مختصر نموده است. این مختصر ظاهرا در بیش از شانزده جزء تدوین شده است.

چاپ: بیروت، دار المعرفة، تحقیق احمد محمد شاكر، 8 جلد.

[دنا 208/6 ؛ سیر اعلام النبلاء 24/23 -319؛ کشف الظنون 1004/2؛ دار صدام ص 245].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 990- عکسی

آغاز: بَابُ صَلَاةِ النَّهَارِ : عَنْ يَعْلَى بْنِ عطا بْنِ علی بْنِ عبدالله ... عَنِ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) قَالَ: صَلَاةَ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ مثنی مثنی؛ انجام: عَلَى مَا يُقَاتَلُ الْمُشْرِكُونَ ... قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) أُمِرْتُ أَنْ أَ قَابِلِ النَّاسِ حتی.

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3131 (اربری، فهرست خطی عربی 52/1 )؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 207 گ، 15 سطر [عکسی ف: 2 - 472].

سنن بیهقی > السُّنَنُ الْكُبْرى.

سُنَنُ ترمذی > الْجَامِعُ الصَّحِيحِ.

• سنن الدارقطني / حديث / عربی

sunan-ud dāraquțnī

دارقطنی، علی بن عمر، 306 - 385 قمری

(996 - 919) dāraqotnī, ‘alī ebn-e 'omar

کتاب حدیثی مهمی است به روال ابواب فقه، با اشاره به احوال رجال و فقه الحديث و غير آن، که ظاهرا در هفده جزء تأليف شده است.

چاپ: قاهره، دار المحاسن، 1386ق؛ هند، 1310 ق.

[بروکلمان /1(165) 4 و 173؛ دنا 208/6؛ کشف الظُّنُونُ 1007/2؛ ذَخَائِرُ التُّراثَ 507/1؛ دَارُ صدام ص 166].

شرح و حواشی:

1- مَنْ تَكَلَّمَ فِيهِ الدارقطنی؛ ابن زريق، محمد بن عبدالرحمن (-803).

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 913- عکسی

آغاز: حَدَّثَنَا أَبُو الْحَسَنِ علی بْنِ عُمَرَ بْنِ احْمَدِ الدَّارَ قُطْنِيُّ الْحَافِظِ ... عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) قَالَ: مَنْ جَمَعَ بَيْنَ صَلَاتَيْنِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ فَقَدْ آتا بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الكباير، انجام: وَ لَا يُرَخِّصُ الَّا الْكَبِيرُ الَّذِي لَا يُطِيقُ الصَّوْمِ أَوْ مَرِيضُ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا يَشْفِىَ. يَتْلُوهُ أَبُو صَالِحٍ عَنْ ... وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدِ النَّبِيِّ وَ اله الطاهرین.

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3498 (اربری، فهرست خطی عربی 111/2). مشتمل است بر قسمتی از مباحث صلاة، و کتاب بيع، و زکات وصوم، و حدود و دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا اواخر قرن 6؛ مصحح، با نشان بلاغ، با صورت سماع های مختلف که تاریخ اکثر آنها مربوط به نیمه دوم قرن ششم هجری است؛ 76گ، 20 و 23 سطر [عکسی ف: 2 - 393].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 769- عکسی

آغاز: بَقِيَّةُ كِتَابُ الْحَجِّ ... «أَخْبَرَنَا أَبُو الْحَسَنِ علی بْنِ عُمَرَ بْنِ احْمَدِ الدَّارِ قطنی بِبَغْدَادَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ» حديث شماره (237) از کتاب الحج، از سنن چاپ دار المحاسن قاهره؛ انجام: متن حدیث افتاده: «حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ الصَّيْدَلَانِيِّ بواسطه ... وَ عَمْرِو بْنِ دینار وَ طَاوُسُ الیمانی».

نسخه اصل: ایا صوفيا، ش 550؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 6 افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشانه بلاغ، با چندین قرائت و سماع که اقدم آنها به تاریخ رجب 508 دال بر این که احمد بن محمد بن فضل کتاب را بر شیخ اسماعیل بن فضل بن احمد بن اخشید معروف به سراج قرائت نموده، هم چنین چند سماع دیگر بر همین سراج به تاریخ ربیع الاول 509، و شعبان 512، و محرم 517 ق و غیر آن؛ 207 گ، 24 سطر [عکسی ف: 2 - 248].

• سنن الدارمي = السنن / حديث / عربی

sunan-da-dārimī = as-sunan

دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن، 181 - 255 قمری

(870 - 798) daremi, abd-ol-lah ebn-e abd-or-rahman

این کتاب برخلاف اصطلاح محدثین اهل سنت به «مسند دارمی» اشتهار یافته است. سیوطی در «تدریب الراوی» می گوید: مسند دارمی، مسند نیست زیرا آن به ترتیب ابواب مرتب شده، بعضی از محدثین آن را صحیح نامیده اند.

چاپ: در سال 1349 در دمشق در دو مجلد؛ كانبور، چاپ سنگی، 20 ص، 1293 ق. بطبع رسید است.

[کشف الظنون 1008/2؛ هدية العارفین 441/1؛ دنا 208/6].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 401- عکسی

آغاز: چهار سطر بعد از اول بَابُ التورع عَنِ الْجَوَابِ فِيمَا لَيْسَ فِيهِ کتاب وَ لَا سَنَةٍ: فَقَالَ مَا سالتمونا عَنْ شي مِنْ كِتَابِ اللَّهِ تعالی أَخْبَرَنَا کم؛ انجام: بَابُ كَرَاهِيَةِ الألحان فِي الْقِرَانِ ... قَالَ : يَرَوْنَ هَذِهِ الحان فِي الْقِرَانِ مُحْدِثِهِ.

نسخه اصل: دَارُ الْكُتُبِ المصريه؛ خط: نسخ، كا: احمد بن على العزاری، تا: 22 ربيع الثانی 735 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، و با نسخه منقول منه و نسخه دیگری مقابله شده، با علامت سماع و قرائت بر مشایخ؛ 255 گ [عکسی ف: 1 - 352].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 400- عکسی

آغاز: بَابُ مَا كَانَ عَلَيْهِ النَّاسُ قَبْلَ مَبْعَثِ رَسُولَ اللَّهِ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) مِنَ الْجَهْلِ وَ الضَّلَالَةِ؛ انجام: بَابُ كَرَاهِيَةِ الألحان فِي الْقِرَانِ ... قَالَ: كَانَ فَعَلَهَا كَانُوا يَرَوْنَ هَذَا الالحان فِي الْقُرْآنِ مُحْدِثِهِ، تَمَّ بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی.

نسخه اصل: دار الكتب المصريه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 10؛ نسخه را مصطفی بیک برادر احمد پاشا وزیر اعظم مصر، به احمد بن عجمی در اوایل محرم 1082 اهداء نموده؛ 193 گ، 23 سطر، [عکسی ف: 1- 351].

• السنن الکبری = سنن بیهقی / حديث / عربی

as-sunan-ul-kubrā = sunan-e biyhaqi

بیهقی، احمد بن حسین، 384 - 458 قمری

(1067 - 995) beyhaqī, ahmad ebn-e hoseyn

یکی از کتب حدیث معتبر نزد اهل سنت، مؤلف، كتاب را به ترتیب کتب فقهی مرتب نموده است.

چاپ: حیدر آباد دکن، 5-1354ق، سربی، 10 جلد؛ بیروت، دار المعرفة؛ قاهره، مطبعة الرحمانية، 1347 ق.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 565- عکسی

آغاز: أَخْبَرَنَا الشَّيْخُ الْعَالِمُ ... قَالَ الامام الْحَافِظِ الْمُصَنِّفِ ابوبکر احْمَدَ بْنُ الْحُسَيْنِ الْبَيْهَقِيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ: بَابُ الرَّجُلِ يُقْسِمُ صَدَقَتِهِ عَلَى قَرَابَتِهِ وَ جیرانه؛ انجام: آخِرُ الْمُجَلَّدِ مِنَ هَذِهِ النُّسْخَةِ ، وَ يَتْلُوهُ فِي بَابُ دِيَةِ الاسنان انشاء اللَّهِ تعالی ... .

نسخه اصل: رئيس الكتاب، سلیمانیه - استانبول، ش 258. مشتمل است بر اواخر کتاب الصدقات، تا «باب دية الأسنان» از کتاب الديات، الا اینکه أَبْوَابُ نَقْصِ الْبَصَرَ، وَدِيَّةً أَشْفَارُ الْعَيْنَيْنِ، وَ دِيَةُ الْأَنْفِ، وَ دیظ الشفتین از آخر آن افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 7؛ مصحح، با نشانه بلاغ که تاریخ بلاغ برگ 73 سلخ 784ق است، و در پایان دارای قرائت و سماعی است به تاریخ جمادی الثانی 754 ق در مسجد اموی دمشق؛ 345 گ [عکسی ف: 2- 58].

• السنن الكبيرة = سنن النسائی / حديث / عربی

as-sunan-ul kabīra = sunan-un nisā’s

نسائی، احمد بن علی، 215 - 303 قمری

(916 - 831) nesā’ī, ahmad ebn-e ‘alī

یکی از کتب سته اهل سنت (صحاح سته) می باشد که احادیث صحیح آن توسط خود نسائی با عنوان «المجتبی» یا «السُّنَنُ الصَّغِيرَةِ» استخراج شده است.

چاپ: بارها چاپ شده از جمله قاهره، مطبعة الميمنية، 1312ق؛ مطبعة مصطفی البابی الحلبی، 1964 م.

[دنا 208/6 ؛ کشف الظنون 1006/2؛ ذخائر التراث 877/2 دار صدام ص 167].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:35407

آغاز: بسمله. اللَّهُمَّ افْتَتَحَ بخیر وَ اخْتَتِمْ بِخَيْرٍ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ قَالَ الامام أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ احْمَدَ بْنِ شعیب؛ انجام: آخَرَ کتاب الاشربة وَ هُوَ آخِرُ کتاب الَّذِي نُسْخَةٍ مِنْهُ وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخَرَ ... سیدنا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ اجمعین.

از اول کتاب الطهارة تا آخر کتاب الاشربة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1125ق، جان مکه مکرمه؛ دارای پیشانی و سرلوح نیم ترنجی، مجدول مذهب؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن مشکی، 374 گ، 29 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 356].

السُّنَنُ (لِمُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْأَشْعَثِ) > الاشعثيات.

سُنَنُ النسائی > السُّنَنُ الْكَبِيرَةُ.

• سنن الهدى في متابعة المصطفى / حديث / عربی

sunan-ul-hudā fī mutāba‘at-il-mustafā

ابن عبدالقدوس، عبد النبي بن احمد، - 990 قمری

(1582-) ebn-e ‘abd-ol-qoddūs “abd-on-nabī- ebn-e ahmad

تاریخ تأليف: 980 ق؛ محل تأليف: مکه مکرمه.

روایت هایی که راجع به پیغمبر اکرم (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) می باشند و آداب و سنن و اصول اعتقادی و موضوعات فقهی که از حضرت روایت شده در این کتاب گرد آورده شده است، و ضمنا در بیشتر موضوع ها کلمات بزرگان فقها و دانشمندان اهل سنت را نیز می آورد. این کتاب در یک «مقدمه» و سه «قسم» تنظیم شده است: مقدمه: در اخلاص و حسن نیت در همه اعمال؛ قسم 1. حقوق حضرت پیغمبر، دارای پنج باب؛ قسم 2. در آنچه آن حضرت انجام می داد، دارای پنج «کتاب»: کتاب 1) وظایف نماز، دارای دوازده باب، 2) وظایف روزه، 3) فضل قرآن، 4) ذکر پروردگار متعال، 5) دعا؛ قسم 3. آداب و عادات و سیره پیغمبر، به ترتیب حروف.

آغاز: الحمدلله الَّذِي بَعَثَ فِينَا رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِنَا يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ وَ الَىَّ صِراطٍ مستقیم دَاعِيَةُ الَىَّ اللَّهِ باذنه بشیر نذیر.

انجام: وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مدکر؛ وَ لْيَكُنْ هَذَا آخِرُ الْكَلَامِ فِي ذِكْرِ مُتَابَعَةِ سَيِّدِ الْأَنَامِ، وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 266

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ تملک: مؤلف عبدالنبی بن احمد ابن عبدالقدوس حنفی، حسن حسینی و مهر «ظَنِّي بِاللَّهِ حَسَنُ» (بیضی)؛ مهر: «مُؤَلِّفُ الْمُتَوَسِّلِ إِلَى اللَّهِ ... عبدالنبی بْنِ احْمَدِ الْحَنَفِيِّ النعمانی» (دایره)، «عَبْدُهُ رضی الدین الحسینی» (بیضی)؛ در صفحه آخر جمله عرض شد «مادی الاول سَنَةٍ 981» می باشد؛ جلد: تیماج قرمز، 338 گ، 21 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 1 - 296].

• سنن و آداب / اخلاق / فارسی

sonan va ādāb

رساله ای است در بیان سنن و آداب دینی با استفاده از آیات، روایات و حکایات که برای استفاده عموم نگاشته شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13336/1

آغاز: ... رَوَى عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) اشْرَفَ الْخَلْقِ آدَمَ وَ اشْرَفَ بنی اسماعيل الْعَرَبِ وَ أَنَا اشْرَفَ الْعَرَبِ؟

انجام: هرکه مزاح بسیار کند آبرویش نبود و خدمت سه کس را شرف خود باید دانست اول خدمت مادر و پدر و خدمت استاد ... .

خط: نستعليق و نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی آبی، 56 گ (2ر -57پ)، 16 سطر، اندازه: 7/5×15/5 سم [ف: 33 - 576]

• سنن و آداب / آداب و سنن / فارسی

sonan va ādāb

کتابی است در بیان برخی اعمال عبادی و اخلاقی از دیدگاه اهل سنت که با استفاده از روایات نبوی و حضرت امیر المومنین (علیه السَّلَامُ) نگاشته شده است، در انجام نسخه، کاتب چنین نوشته «تمت

الْكِتَابُ تَفْسِيرُ ابولیس» که به نظر می رسد درست نباشد. مباحث آن بدین ترتیب است: باب در فضیلت فاتحة الكتاب، باب دوم در فضیلت قرآن مجید، در فضیلت سوره یس، در فضیلت قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدُ، باب ششم در باب صبر و تحمل کردن در بلا و محنت، در فضیلت نماز جمعه، در فضیلت روزه، در فضیلت نماز، باب در حرمت همسایه، باب در عذاب خمر، وصیت رسول خدا (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) به علی (علیه السَّلَامُ)، در فضیلت سلام.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14777/4

آغاز: ... که بار خدايا احوال صاحب قبر را به من برسان، ندا آمد که یا عیسی صاحب این قبر گنه کار بود تا در زمانی که فوت شده بود تا حال در عذاب گرفتار بود، اما در آن وقت که وفات کرد؛ انجام و حق تعالی گناهان پدر و مادر او را ببخشد، و ثواب صديقان و صالحان بدهد و قبر او و پدر و مادر او و فرزندان او را روشن و فراخ گرداند به فضل و کرم خود ... .

خط: نستعلیق، کا: مهدی بن محمد ابراهیم هاشمی سمنانی، تا: سه شنبه 28 صفر 1249 ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، 46 گ (213ر -258ر)، 22 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 37 - 372].

• سنوات و صور فلکی (جداول) / هیئت / فارسی

sanavāt va sovar-e falakī (jadāvel)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 236/13

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 13 ص (207-195)، 29 سطر (15×23)، اندازه: 23×30 سم [سنا: في: 1-118].

• سنوح الفتوح في ذكر الروح / عرفان و تصوف / عربی

sunūḥ-ul futūḥ fi dikr-ir rūḥ

نویسنده می گوید: «هَذِهِ خَاتِمَةَ مترجمة بسنوح الْفُتُوحِ فِي ذکر الرُّوحُ نَخْتِمُ بِهَا كِتَابِ رشف النصائح الايمانيه وَ کشف الفضايح اليونانيه». در ین قسمت مباحثی چند از معارف الهی یونانی نقل شده است و سپس در رد آنها مطالبی چند می آورد. از متن نوشته بر می آید که نویسنده صوفی مسلک و عارف مشرب بوده و در نقل اقوال قصد بر رد عقاید فیلسوفان مشاء داشته است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2226/3

آغاز: بسمله، هَذِهِ خَاتَمِهِ مترجمة بسنوح وَ الْفُتُوحِ فِي ذِكْرُ الرُّوحُ؛ انجام: فتبارک اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّوْتِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 11، کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 4 ص، 20 سطر (10×16)، اندازه: 13×19 سم [ف: 5- 335].

• سنورنامچه مصطفی پاشا / اسناد / فارسی

sanor-nāmče-ye mostafā pāšā

سنورنامچه مصطفی پاشا وزیر دولت عثمانی به وکالت سلطان مراد پادشاه روم که به شاه صفی نوشته است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6292/16

آغاز: الحمدلله الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ، الْفَتَّاحُ الَّذِي افْتَحْ أَبْوَابَ ... اما بعد مشیت وارادات رافع السما بغیر عماد، و حکمت و قدرت مبدع؛ انجام: فمن بدله بعد ما سمعه فانما اثمه على ... مصطفی وزیر اعظم.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: آبی ضخیم، جلد: مخمل سبز، 3 گ (45ر -47پ)، 14 سطر، اندازه: 14×21/3 سم [ف: 9 - 314].

السنوسية > أَمِ الْبَرَاهِينِ.

• السنوسية / كلام و اعتقادات / عربی

as-sanūsīya

رساله کلامی است به روش شیعی که در صفحه عنوان بدین نام خوانده شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5411/3

آغاز: بسمله . حمدله. وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ، وَ اعْلَمْ انَّ الْحَكَمِ الْعَقْلِ ينحصر فِي ثَلَّثْتَ أَقْسَامِ: الْوُجُوبُ وَ الِاسْتِحَالَةِ وَ الْجَوَازِ. فَالْوَاجِبُ مَا لَا يُتَصَوَّرُ فِي الْعَقْلِ عَدَمِهِ وَ الْمُسْتَحِيلِ مَا لَا يُتَصَوَّرُ فِي الْعَقْلِ وُجُودِهِ، وَ الْجَائِزُ ؛ انجام : وَ لَا يَدْخُلُ تَحْتَ حَصْرِ وَ بِاللَّهِ التَّوْفِيقُ لَا رَبَّ غَيْرُهُ فَنَسْأَلُهُ سُبْحَانَهُ تَعَالَى أَنْ يَجْعَلَنَا وَ احبائنا عِنْدَ الْمَوْتِ ناطقين بِكَلِمَةِ الشَّهَادَةِ ... وَ عَدَدَ مَا غَفَلَ عَنْ ذِكْرِكَ الْغافِلُونَ وَ رِضَى اللَّهِ تعالی عَنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ تعالی اجمعین.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ سپس بندی در عرفان و شعری به عربی از صادقی (سَلَّمَهُ اللَّهُ) و فائده فقهی (65ر -67)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 7 گ (58پ -64پ)، 14 سطر (6×12)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 16 - 315].

• سنوسیه در اثبات حقایق اشیاء / فلسفه / عربی

sanūsīye dar esbāt-e haqāyeq-e ašyā’

سنوسی، محمد بن علی، 1202 - 1276 قمری

(1860 - 1788) sanūsī, mohammad ebn-e ‘alī

در نسخه تألیف این کتاب به سنوسی منسوب گشته و لقب سنوسی» که در نسخه ذکر شده گواه آن است که از تأليفات سید محمد سنوسی عارف مشهور و موسس سلسله سنوسیه می باشد. این کتاب در اثبات وجود حقیقت است برای اشیاء (و رد بر طائفه سوفسطائیان که منکر حقیقت و درک حقایق اند).

مؤلف موضوع بحث را از بیان موجبات و اسباب حصول علم و در کی اشیاء سه چیزند: حواس سالم، خبر صادق و عقل.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2716/10

آغاز: هَذِهِ النسخه السنوسية لِلشَّيْخِ السنوسي قَدَّسَ اللَّهُ سِرِّهِ وَ نَفَعَنَا اللَّهُ بِهِ وَ بِالصَّالِحِينَ آمِينَ فَ وَ مَا توفیقی وَ لَا اعتصامی الَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ واليه أُنِيبُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُتَوَحِّدَ بِجَلَالِ ذَاتُهُ وَ كَمَالُ صِفَاتِهِ؛ انجام: وَ رُسُلُ الْمَلَائِكَةُ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الْبِشْرِ، وَ عَامَّةُ الْبِشْرِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الملائكه وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ ... .

خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج زرشکی، 5ص (80- 84)، 25 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 9 - 31].

السنوسية الصُّغْرَى > أَمِ الْبَرَاهِينِ.

• سنی العالم / هيئت / عربی

sini-l 'ālam

سجزی، احمد بن محمد، 330 - 415 قمری

(1025 - 942) sejzī, ahmad ebn-e mohammad

از سجزی است و آن را برای امیر سیستان (ابو جعفر احمد بن محمد) تألیف کرده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12320/14

آغاز: بسمله، الحمدلله خَالِقِ الاشياء ومبدعهما لَا مِنْ شیء الاول قَبْلَ الاكوان وَ الْبَاقِي بَعْدَ انْقِضَاءِ الازمان أَمَّا بَعْدُ فَانِ اللَّهِ تبارک وَ تَعَالَى شَرَفُ الْعِلْمِ واهله فَقَالَ تبارک وَ تعالی فاسالوا أَهْلَ الذِّكْرِ انَّ کنتم لا تَعْلَمُونَ؛ انجام: وَ المدبرات وَ الفرداريات وَ سِنِى الْكَوَاكِبِ لِلْعَلَّامَةِ سجزی وَ يَتْلُوهُ الجدول انَّ شَاءَ اللَّهُ.

بی کا، بی تا، کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج، اندازه: 20/5×29/52 سم [ف: 10 - 271].

• سنی ملوک الارض و الانبیاء (ترجمه) / تاریخ / عربی، فارسی

senī molūk-el arze va-1 anbīyā' (t.)

المعی نژاد، علی، ق 14 قمری

almaʻī nežād, 'alī (-20c)

وابسته به تاریخ سنی ملوک الارض و الانبياء؛ حمزه اصفهانی، حمزه بن حسن (280-360).

«تاریخ سنی ملوک الارض النبياء» کتابی است در تاریخ پادشاهان و پیامبران تا سال 350ق (سال تأليف كتاب). مؤلف آن را در ده باب مبوب کرده و در هر باب علل تاریخی حوادث مربوط به آن دوره تاریخی را برشمرده است و در مقدمه ای تحولات و تغییرات تاریخ ملت ها را بررسی کرده است. مترجم این کتاب را به عنوان پایان نامه سال سوم رشته ادبیات دانشکده علوم معقول و منقول انتخاب و از عربی به فارسی ترجمه کرده است. وی شرح احوال مؤلف را در ابتدای رساله خود نوشته است. از مترجم اطلاعی به دست نیامده، در میان اوراق این دفتر برگه معرفی این رساله به جهت آقای دکتر بیانی دانشیار تاریخ دانشکده و نیز برگه تشکیل جلسه دفاعیه در 27 آذر 1319 و اعطای درجه متوسط به رساله از سوی آقایان قريب و رشید یاسمی و دکتر بیانی مشاهده می شود.

[الذریعه 3/288، معجم المطبوعات (455/1)].

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6061

آغاز: ستایش بی حد خالقيرا سز است که خلقت آدمی نمود و او را نعمت بیان ارزانی فرمود ... قدیمی ترین کتاب های تاریخی کتاب تاریخ حمزة بن حسن اصفهانی است؛ انجام: از آخر سلطنت آنان تا انقضاء ماه جمادی الاخر سنه 350 هجری که همین تاریخ، تاریخ اتمام کتاب است مدت 21 سال و دو ماه و 10 روز گذشته است.

خط: نستعلیق تحریری، كان على المعی نژاد، تا: 1319 ق؛ کاغذ: فرنگی خطدار، جلد: دفتری با جلد مقوایی، 87 گ، 20-14 سطر (18×15 و 16×19)، اندازه: 16/5×21/5 سم [رایانه].

• سنیه (رساله) / علوم غریبه / فارسی

sanīya (r.)

همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری

(1902 - 1824) hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24264

آغاز: بسمله. الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی؛ انجام: و حروف صفحه خانه را جمع کن این می شود که در تحت مرقوم است ... ج س ی ن صدر مؤخر ... .

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1309ق؛ افتادگی: انجام [رایانه].

• سواء الطريق / - عربی

sawa-ut tariq

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20838

بی کا، تا: 1229ق؛ خریداری از محمد حسن نخعی مازندرانی [رایانه].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19840

بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه].

• سوابغ المدد في العمل بمفهوم قول الواقف من مات من غير ولد / فقه / عربی

sawābġ-ul madad fi-l ‘amal bi-mafhūm-i qawl-il waqif man māt min gayr-i walad

ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973؟ قمری

(1566 - 1504) ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad

در آغاز نسخه مطلبی است با امضای «ابن قاسم» مبنی بر اینکه: از مؤلف سؤالی شده و او پاسخی مختصر نوشت سپس یکی از مفتی ها فتوایی بر خلاف نظر وی داد. لذا مؤلف این رساله را در همان موضوع مورد سؤال نگاشت. در مقدمه کتاب نیز آمده است که از من در ذیقعده 946 سؤالی درباره وقف شده و پاسخ آن را نوشتم، سپس دیدم بسیاری از بزرگان اختلاف در مسأله دارند لذا رساله مستقلی در این باب نگاشتم و آن را در دو «باب» و یک «خاتمه» مرتب ساختم.

[فهرست المخطوطات، فؤاد سید 468/1؛ معجم المؤلفين، كحاله 152/2].

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 452- 3/72

آغاز: بسمله احمدلله تَعَالَى عَلَى تَوْفِيقِهِ وَ انعامه ... وَ بَعْدُ فانی سَأَلْتَ عَنْ مسئلة فِي الْوَقْفِ فِي شَهْرِ ذِي القعده سَنَةَ سِتٍّ وَ اربعین وَ تسعماه؛ انجام: أَنَّ الضَّمِيرِ لَا يَرْجِعُ الَّا إِلَى أَقْرَبِ مذکور وَ هُوَ هُنَا احْمَدِ فدخوله مُطْلَقاً مُتَّفَقُ عَلَيْهِ فَكَيْفَ يَسُوغُ حِرْمَانَ بَعْضُهُمْ فَالْوَجْهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به امضاء «ابن قاسم»؛ جلد: مقوا، 25 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 4 - 2324].

• سوابغ النقم / - عربی

savābeq-on-neqam

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26019

بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه].

• سوابغ النوابغ / ادبیات عربی

sawābig-un nawābig

منشی، محمد بن بدر الدين، - 1001 قمری

(1593-) monšī, mohammad ebn-e badr-od-dīn

تاریخ تأليف: 972 ق.

نویسنده می گوید در این کتاب را بدان جهت انشا کرده ام که بر طریق علامه زمخشری رفته باشم. این کلمات که پاره ای از آنها از اقوال پیغمبر عَلَيْهِ السَّلَامُ است و پاره ای دیگر از اقوال بزرگان ضمن نقل آنها شرح و توضیح نیز شده اند.

آغاز: حَامِداً لِمَنْ أَنْعَمَ بسوابغ النِّعَمِ وَ مُصَلِّياً عَلَى مَنْ اتی بنوابغ الْحُكْمِ ... .

انجام: وَ هِيَ ازار وَ رِدَاءُ وَ لَا تُسَمِّي حِلِّهِ مَا لَمْ تَكُنْ ثَوْبَيْنِ انشات بِبَلَدِهِ نیکسار فِي ختام سِنِّهِ 972.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9478/12

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: بلال بن سنان، تا: محرم 1009ق، کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 6 گ (96-101پ)، 23 سطر (14×18)، اندازه: 13×20 سم [ف: 17 - 381].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 316/4

آغاز و انجام: برابر.

بی کا، بی تا، جا: تهران، کاغذ: فرنگی، جلد: ابره کاغذی، نخودی، 13 ص (213-225)، 23 سطر (7×15)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 7 - 288].

• سواد اجازه منظومه / اجازات / عربی

savād-e ejāza-ye manzūm3

تاریخ تأليف: رجب 593 ق

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 343/10

بخش 3 نسخه اصل: سلیمانیه مراد بخاری مجموعه 318. از محمد بن عمر المودب برای زین الدین محمد در رجب 593؛ كا: ابوالمجاهد قطب الحر (؟)، بی تا [ف: - 147].

السَّوَادُ الْأَعْظَمُ (منتخب ترجمه) > عقائد.

• سواد پروانچه اشرف / اسناد / فارسی

savād-e parvānče-ye ašraf

سواد پروانچه اشرف که نواب همایون اعلى به خواجه امیر بیگ نوشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8971/45

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن مشکی، 2 گ (108پ-109ر)، 23 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1 سم [ف: 29/1 - 506].

• سواد پروتکل / اسناد / فارسی

savād-e protokol

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4326/36

آغاز: سرحد در میان مملکت ماوراء خزر و ولایت استراباد ابتدا می شود از مصب رودخانه سمسار برودخانه؛ انجام: میرزا على اشرفخان سرتیپ مهندس سو کمسیون دولت علیه ایران.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ارقام سياق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن سبز، 2 گ (129 - 130ر)، اندازه: -

21/9×25 سم [ف: 7 - 352].

• سواد تعليقه / نامه نگاری / فارسی

savād-e taʻlīqe

در اوقاتی که معصومعلی شاه در کرمانشاه محبوس بودند نورعلی شاه که در موصل بودند به یکی از دوستان نوشته اند.

مشهد؛ الهیات، شماره نسخه: 65/12

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ یادداشتی بخط و مهر محمد مهدی تفنگدار محلاتی متخلص به فدائی مورخ 1314؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 1- 494].

• سواد تلگراف / اسناد / فارسی

savād-e telegrāf

شامل سواد تلگراف حجج اسلاميه و سه تن از فقها از نجف اشرف به مجلس ملی در حمایت از وجود مجلس و تکذیب انحلال آن.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10491/3

خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، كا: غلام رضا بن محمد گرگانی، تا: پنج شنبه 11 ربیع الاول 1325ق، جان تهران در دكان آقا سید محمد حسینی تبریزی؛ به صورت چاپی است، و در مطبعه شرق به طبع رسیده با کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا رویه روکش پارچه ای، 83 گ (12پ -4وپ)، 14 سطر (10×16) سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 19 - 671].

• سواد جواب نوشتجات معتمد السلطان / تاریخ، اسناد / فارسی

savād-e javāb-e neveštejāt-e moʻtamed-os-soltān

سواد جواب نوشتجات معتمد السلطان (عبدالله خان حاکم گیلان).

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16459

آغاز: در باب احکام و خلعت هواب؛ انجام: قراری که داده شده صحیح و درست است.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1297 ق [رایانه].

• سواد حکیم سلیم شاه / اسناد / فارسی

savād-e hakīm salīm šāh

سواد حکیم سلیم شاه به ولی بیگ برادر میرزا خان بیگ.

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 975/51

آغاز: لايق الْعِنَايَةِ وَ الِالْتِفَاتَ، قَابِلُ المرحمة وَ الاحسان ولی بیک. بتوجه پادشاهانه سرافراز و امیدوار بود ... .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، رویه میشن قهوه ای، 1 گ (103)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7 - 98].

• سواد عریضجات / اسناد / فارسی

savād-e 'arīzjāt

سواد عریضجات پاکت 118 که به تاریخ 8 رمضان 1296ق عريضه شده است و شامل 9 نمره می باشد در 1297 ق از شماره 1404 تا 1522؛ سواد عريضات پاکت 119-150 رمضان 1296 عرض شده است 7 نمره؛ سواد عريضات پاکت 120-22 رمضان 1296، 9 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 121-29 شوال 1296، 11 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 122- 6 شوال 1296، 7 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 123- 13 شوال 1296، 9 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 124- 20 شوال 1296، 7 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 125- 27 شوال 1296، 7 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 126- 5 ذیقعده 1296، و نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 127-12 ذیقعده 1296، 7 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 128-19 ذیقعده 1296، 6 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 26-129 ذیقعده 1296، 9 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 130- 4 ذيقعده 1296، 8 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 131- 6 غبره شهر صفر 1296، 3 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات 132- 8 غبره صفر 1296، 3 نمره عرض شده است؛ سواد عريضات پاکت 133 - 150 صفر 1296، 7 نمره عرض شده است. از این عریضیات تنها یک عریضه ثبت شده است و بعضی عریضجات نیز که شماره شان آمده اما جای مطلبشان خالی است و شماره صفحات 62 صفحه است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10373

بی کا، بی تا، اوراق سفید 108 برگ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 32 گ، 21-25 سطر (18×32)، اندازه: 23/5×38 سم [ف: 19-487].

• سواد العين في شرح حكمة العين = حاشية شرح حكمة العين / فلسفه / عربی

sawād-ul ‘ayn fī š.-i hikmat-il 'ayn = ḥāšīyat-u š.-i hikmat-il ‘ayn

خفری، محمد بن احمد، - 957 ؟ قمری

(- 1550-) xafrī, mohammad ebn-e ahmad

وابسته به: شرح حكمة العين؛ میرک بخاری، محمد بن مبارکشاه (740-).

تاريخ تأليف: 1053 ق.

حاشیه ای است بر بخش طبیعی شرح میرک بخاری بر «حكمة العين» دبیران کاتبی قزوینی (- 675ق) او در دیباچه می گوید که حاشیه های پراکنده پیشین خود را بر شرح حكمة العين گرد آورده بدین نام خواندم.

آغاز: بسمله حمدلله وَ الصَّلَاةَ ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ ... مُحَمَّدُ بْنُ احْمَدِ الخفرى قَدْ اتَّفَقَتْ مَنْ فِي سَالِفَ الزَّمَانِ تعليقات عَلَى شَرْحِ حِكْمَةِ الْعَيْنِ وَ حَوَاشِيهِ فجمعتها وَ سَمَّيْتُهَا سَوَادِ الْعَيْنِ فِي حِكْمَةِ الْعَيْنِ ... قَوْلُهُ وَ مقابلاتها يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ مَعْطُوفَةٍ عَلَى الاموز الْعَامَّةِ.

انجام: کسيد المدققين وَ الْمُعْتَرِضَ الْمَذْكُورِ تحصیصه أَنَّما يَرْجِعُ الَىَّ ماذكره الْمُعْتَرِضُ أَعْنِي يَكُونُ ذَاتَ الْوَاجِبِ عِنْدَهُ نَازِلًا مَنْزِلَةً الْوُجُودِ الْحَقِيقِيِّ الَّذِي أَثْبَتَهُ الْمُحَقِّقُونَ فَاعْلَمْ ذلک تَمَّتْ.

[الذريعه 240/12؛ كحاله 282/9؛ ریحانه 154/2؛ دنا 209٫6 -210 (32 نسخه)؛ ایضاح الْمَكْنُونِ 30/2؛ هَدِيَّةُ العارفین 329/2].

1. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 178/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الثانی 945 ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشريه: 11- 930].

2. اصفهان؛ مهدوی، مصلح الدین؛ شماره نسخه: 139/2

خط: نسخ، كا: ملاخواجه بن شیخ جعفر فومنی، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50 گ، 16 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: - 142].

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1429

آغاز: برابر انجام: الْوُجُودِ الْحَقِيقِيِّ الَّذِي أَثْبَتَهُ الْمُحَقِّقُونَ فَاعْلَمْ ذَلِكَ أَنَّهُ دقیق. تَمَّتِ.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 16 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3 - 957].

4. تهران، ملک، شماره نسخه: 2279

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 58 گ، 17 سطر، اندازه: 10/3×19/4 سم [ف: 1 - 272].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10382/2

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 35 گ (130-164پ)، 16-19 سطر، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 32 - 352].

6. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4606

خط: نسخ، بی کا، تا: 28 رمضان 1007 ق، جا: پیلاق تربت سر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 62 گ، 16 سطر (5×9)، اندازه: 10×15 سم [ف: 14 - 3537].

7. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 2440- ف

نسخه اصل: نسخه آقای دکتر مهدی بیانی ش 107؛ خط: نستعلیق، كان فقيه ابو تراب بن عبدالله جزایری، تا: شنبه 7 صفر 1019ق؛ تملك: اشرف على در 1140؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [فیلمها ف: 1- 692].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 142

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ تحریری، کا: محمد تقی بن اشرف حسینی مازندرانی تا: ربيع الاول 1020 ق؛ مجدول؛ واقف: ابن خاتون، 1068ق؛ کاغذ: حنایی و فستقی، جلد: پارچه ای زرد اخرى، 49 گ، 20 سطر، اندازه: 9×18 سم [ف: 1 - 130].

9. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 445/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد هاشم کیلوانی، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 1023 ق؛ نیم ربعی [رشت و همدان: ف: 1411].

10. مشهد: الهیات؛ شماره نسخه: 20386/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن صدرالدین محمد، تا: رمضان 1037ق؛ مصحح، محشي منقول از میر محمد باقر داماد و با رمز «س قدس سره»؛ مهر: «عبده محمد حسین بن محمد على الحسینی»، «أُفَوِّضُ أَمْرِى الَىَّ اللَّهِ عَبْدُهُ مُحَمَّدِ قَاسِمٍ» (چهار گوش)؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج خرمایی، 19 سطر (4/5×13/5)، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 2 - 456].

11. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1351/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: على رضا بن محب علی، تا: یکشنبه 4 ذیحجه 1046 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 39 گ (149پ -187ر)، 17 سطر، اندازه: 10/5× 19/5 سم [ف: 4 - 177].

12. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1051/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد مقیم بن حافظ على، تا: جمادی الثانی 1053ق؛ 60 گ (1پ - 60ر) [ف: 2 - 142].

13. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1159/2- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر.

کا: درویش على، تا: 1053ق؛ 39 گ (58-96) [ف: 23 - 631].

14. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 89/2

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1056ق [ف: 2 - 45].

15. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1170

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد صالح اردبیلی، تا: ذیقعده 1057 ق؛ در پایان عبارتی آمده درباره «كُلُّ مَا لَا يَسْتَلْزِمُ وُجُودِهِ رَفَعَ أَمَرَ واقعی فَهُوَ قدیم» و در انجام دارد: «سلطانی مدظله»، از یک حاشیه ای در میان نسخه برمی آید که از روی خط مؤلف نوشته شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 24 گ، 21-27 سطر (7×16)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 5 - 119].

16. یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ ... الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ؛ انجام: فَاعْلَمْ ذَلِكَ وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی وَ تارک الْهَوَى، زدنی عِلْماً وَ الحقنی -

بِالصَّالِحِينَ.

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: با تاریخ 1061ق؛ در پایان کتاب خطوطی به تاریخ روز دوشنبه 25 ربیع الاول سال 1061 دیده می شود که بیانگر استنساخ این کتاب در قبل از این تاریخ است؛ جلد: تیماج قرمز، 56 گ (67-122)، 19 سطر (4×14)، اندازه: 8×19 سم [میراث اسلامی: 8- 463].

17. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 723/1

خط: نستعلیق، کا: محمد بن حمید، تا: 17 جمادی الاول 1061 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 25 گ (1پ-25ر)، 25 سطر (5×12/5)، اندازه: 10×20 سم [ف: - 371].

18. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1994/1

خط: نستعلیق، کا:محمد قلی بن سلطان حسین، تا: 29 جمادی الاول 1063 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 44 گ (45-2 ر)، 19 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 5 - 119].

19. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1925/1

خط نستعلیق، بی کا، تا 250 رجب 1068 قب؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 41 گ (5پ -45)، 14 سطر، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 5 - 354].

20. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1501/4

خط: نسخ، بی کا، تا: 1071ق، جا: تبریز؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه» به خط نستعلیق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ (74پ-105پ)، 18 سطر (8×13)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 8 - 145].

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2857/2

انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كا: كلب على بن شمس الدین، تا: 1 صفر 1077ق، جا: مدرسه عليه حسینیه شیرازی؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گی (14پ-41ر)، 21 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 8- 60].

22. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 2944/2

آغاز و انجام: برابر.

كان محمد طاهر بن عبدالجبار کازرونی، تا: 1105 ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زیتونی، 41 ص (125-165)، 14 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 14 - 49].

23. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19270

آغاز: برابر؛ انجام: شهر صفر في سنه 1107 عَلَى يَدِ الاقل الْعِبَادِ مقیم بْنِ ... تَوْفِيقٍ لاهیجی عفی اللَّهُ عَنْهُمَا.

خط: نستعلیق شکسته، كَانَ لاهیجی، عقیم بْنِ اللَّهِ تَوْفِيقٍ، تا: 1107 ق [رایانه].

24. قائن؛ امام، سید حسن؛ شماره نسخه: 14/5

خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن بهاء الدين محمد فتونی عاملی نجفی، تا: شنبه 21 ربیع الاول 1111 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ ( 60-47 پ)، اندازه: 13/5×22 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 189].

25. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1169/1

خط: نسخ، كا: محمد تقی، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «ضیاء العين، استادنا میر سید احمد، «قدس سره»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 29گی (2پ - 30ر)، 19 سطر (10×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5 - 119].

26. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6476

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم المسمى باسم ابيه البارفروشی المازندرانی، تا: سه شنبه 27 محرم 1203 ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 200 گ، 17 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 5 - 119].

27. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 201/3

خط: نستعلیق، كا: محمد علی بن محمدرضا خراسانی، تا: دوشنبه 4 صفر 1210 ق، جلد: پارچه ای رنگین، 29 گ (116پ -144ر)، 20 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1 – 151].

اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 330

همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 941].

28. تهران: دانشگاه، شماره نسخه: 380/3

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ فِي الْعِلْمِ الطبيعي هُوَ الَّذِي موضوعه الْجِسْمِ الطبيعي ... وَ فِيهِ مقالات اخْتَارَ فِي عَدَدِهَا ال الاعداد الدائره وَ هُوَ خَمْسَةُ اخْتَارَهَا فِي القصم الاول؛ انجام: وَ قَدْ تَقَرَّرَ أَنْ التحت فِي غَايَةِ الْبُعْدِ عَنِ الفوق وَ ثَالِثُهَا مَا ذَكَرَهُ المحشی.

این حاشیه بر مبحث طبیعیات است و باید دنبال حاشیه (شماره 876/11) باشد؛ بی کا، بی تا [ف: 3 - 273].

29. تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 271/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، قطع: ربعی [نشريه: 3- 405].

30. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1534/5- 9/84

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 25 گ، 23 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 4 - 2324].

31. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 20934

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد سعيد بن نورالدین محمد شریف تبریزی، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 16 سطر (3/5×10/5)، اندازه: 8/5×15/5 سم [ف: 2 - 512].

32. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 380

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 37 گ (1پ-37ر)، 21 سطر (1268)، اندازه: 12×18 سم [ف: 3 - 273].

سواد الوجه > شرح حدیث «الْفَقْرَ سَوَادِ الْوَجْهُ فِي الدَّارَيْنِ».

سواد وقفنامه شیخ صفی > صریح الملک.

سوار کاری و پرورش اسب > میر آخوری اسب.

• سواره در کنستان تی نوپل (ترجمه) / كلام و اعتقادات / فارسی

sovāra do konestān tī nūpol (t.)

نامه نگار، على بن رضا، ق 19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (-19c)

از: میسمر، مترجم: على بن رضای نامه نگار، تاریخ تأليف: 1869 م؛ تاریخ ترجمه: 1870 م؛ اهداء نامه به: علی پاشا وزیر اول عثمانی؛ ترجمه فارسی به امر ناصرالدین شاه.

نویسنده این کتاب با احاطه و آگاهی که از ادیان دارد ضمن بحث مشبعی، بر حق بودن دین اسلام را اثبات می کند و ضمن آن را بر دیگر ادیان ترجیح می دهد. در این کتاب به مسائل بسیار مهمی که سر ترقی غربی ها است بر می خوریم و نیز می بینم

که بنا به عقیده مؤلف چگونه می توان با داشتن کیش اسلام تمدن غربی را پذیرفت. این کتاب چون مورد توجه ناصرالدین شاه بوده از دو زبان فرانسه و انگلیسی ترجمه شده است. از صفحه 334 تا 350 ترجمه عین نامه میسمر به علی پاشا است که در آن علت عقب افتادگی ملل شرق مفصل آمده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 148

آغاز: هُوَ اللَّهُ تَعَالَى شَأْنِهِ. اما بعد با آنکه مؤلف این کتاب مستطاب از قواعد دین و دول و رسوم و آداب شرایع و ملل استحضاری کامل و اطلاعی شامل داشته؛ انجام: شرح نامه فوق میسمر نام مورخه دوم ماه مارس سنه 1869 يکسال قبل از این در اسلامبول به جناب جلالتمآب علی پاشا وزیر اول دولت عثمانی در باب عالی معروض داشته.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 175 گ، 12 سطر (8×14)، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 1- 142].

• سواطع الآفاق في شرح لوامع الاشراق / اخلاق / فارسی

savate-ol afaq fi S.-elavame-el esraq

محمد یوسف علی

mohammad yūsof 'alī

وابسته به: لوامع الاشراق في مکارم الاخلاق = اخلاق جلالی؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908).

به درخواست: سید ابوطالب خان کتابی مفصل در شرح كتاب لوامع الاشراق یا اخلاق جلالی جلال الدين محمد بن اسعد دوانی است که در زمان سلطنت محمد غوث خان بهادر جنگ از امرای هندی) به صورت مزجی و به منظور رفع مشکلات و حل غوامض آن نگاشته شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10644

آغاز: تخلق بخلقی که بذوره اعلى عليين عزت رساند حمد خالقی است جل جلاله که نوع انسان را بخلعت فاخره و لقد کرمنا بني آدم نواخت؛ انجام: و احدی از آحاد (...) یکی درین عشرتکده باز نیافته نی نی صفری گذاشته که بحر است منزلش چشم باز کرده الحمدلله أَوَّلًا وَ آخَرَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 317 گ، 13 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 33/1 - 144].

• سواطع الالهام في تفسير كلام الملک العلام / تفسير / عربی

sawāți -ul ilhām fī tafsīr-i kalām-il malik-il ‘allām

فیضی، ابوالفيض بن مبارک، 954 - 1004 قمری

(1596 - 1548) feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak

تاریخ تأليف: 1002 ق.

فیضی هندی - مفسر و ادیب، شاعر فارسی و عربی گوی، ملقب به «ملک الشعرا» در دربار جلال الدین اکبر شاه، رواج دهنده آزادی عقیده و تشیع در هند به واسطه اكبر شاه، صاحب دیوان شعر و پنج مثنوی به فارسی و اکبر نامه - در کتاب حاضر تمامی آیات قرآن را با کلماتی دارای حروف بدون نقطه تفسیر نموده است. مؤلف در مقدمه تفسیر، نام خود و نام اکبرشاه را با حروف بدون نقطه به صورت معما بیان داشته، به عنوان مثال نام خود - ابو الفیض فیضی - را چنین آورده: «مُحَرَّرٍ سواطع الالهام اسْمُهُ لِعَدَمِ اهماله ... وَ هُوَ مصمود وَالِدِهِ (: آبَ) وَ صَدْرِهِ الْأَوَّلِ (: أَلْفُ) وَ محصول أَوَّلِهِ وامده (: ی) وَ مُصَوِّرُ مَطْلَعِ صَدْرِهِ (: ض) وَ هُوَ الراصد لَحَدَ الاحد (: فَ) وَ الصامد لاحصاء الْهَادِ (: ی) وَلَاءَ سِرِّهِ (: ض) مُصَوِّرُ سِرْ الاصل ( : ی ) » . شیخ آقا بزرگ طهرانی در الذريعة (855/9) مؤلف دیوان مذکور و تفسیر حاضر و ملک الشعرای اکبر شاه را ابوالفيض بن مبارک دانسته و ابوالفضل بن مبارک متخلص به علامی را مورخ و برادر ابو الفيض دانسته است در حالی که زرکلی در الاعلام (375/5) ابوالفضل را کنیه همان فيض الله بن مبارک دانسته و نسخه چاپی «اکبر نامه» چاپ دهلی نیز مؤلف آن را ابو الفضل بن مبارک معرفی کرده است. (حبیب الله عظیمی).

درباره ختم آن چنین سروده است: «صد شکر که تفسير من از علم يقين *** بنمود جمال و مختمش شد پروین / دو شنبه عاشر ربيع الثانی *** از سال عرب شمار الف و اثنين».

آغاز: اللَّهُ لا اله الَّا هُوَ، لَا عِلْمُهُ مَا هُوَ وَ مَا أَدْرِ که كَمَا هُوَ، احامد الْمَحَامِدِ وَ مَحَامِدِ الحامد لِلَّهِ ، مَصْعَدٍ لوامع الْعِلْمِ وَ مُلْهِمَ سواطع الالهام، مرصص أَسَاسُ الْكَلِمِ وَ مؤسس مُحْكَمُ الْكَلَامِ، مُرْسَلُ الْكَلَامِ سَهْماً، سَهْماً أُصَالِحَ الْحِصَصِ وَ اكامل السِّهَامِ.

انجام: وَلَكَ الْحَمْدُ دهورا حَمْداً صَاعِدٍ مَصْعَدٍ کاملا مكملا.

چاپ: لكهنو، سنگی، 1306، رحلی، 780 ص.

[دنا 220/6 (14 نسخه)؛ کشف الظُّنُونُ 1008/2؛ الذريعة 240/12].

شرح و حواشی:

1- انموذج من تفسير سواطع الالهام؛ نیریزی شیرازی، محمد ابراهيم (13).

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5316

نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1171ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 269 گ، 19 سطر، اندازه: 31/5×21/5 سم [ف: 14 - 104].

2. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 274

نیمه قرآن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، قطع: رحلی بزرگ ن[شریه: 7- 180].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2815

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَا یشرک أَصْلًا بِعِبَادَةِ اللَّهَ رَبَّهُ، الهه وَ مَوْلَاهُ أَحَداً أَمْراً وَ مَرَاماً مَا لِكَلَامِ حاو وَ لصراح الْعِلْمِ. جزء اول تفسير تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ دارای سرلوح و کتیبه، مذهب، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: عطف با تیماج، 332 گ، 17 سطر (25x14)، اندازه: 21/5×35/5 سم [ف: 13 - 308].

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 756

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 425 گ، 23سطر (11×20/5)، اندازه: 18×29 سم [ف: 8 - 256].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15856/4

آغاز: هُوَ اللَّهُ الْمُلْهِمِ الْحَمْدُ السَّرْمَدِ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْأَحَدِ كَمَا هُوَ أَهْلُهُ وَ لَا اله الَّا اللَّهُ وَحْدَهُ الْعَادِلِ الصَّمَدُ؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: لطفعلی فانی، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 68 گ (64پ -131ر)، 12 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 44- 100].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10502

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ خوش، كا: حسن بن احمد حسینی، تا: سه شنبه 20 ربیع الأول 1300 ق؛ کمند کشی شده، دارای سرلوح مزدوج و مرصع به شیوه مکتب هنری شیراز؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوا روغنی مذهب، 297 گ، 29 سطر، اندازه: 21×35/5 سم [ف: 11 - 634].

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1342

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: امین الدین محمد بن روزبهان شریف سلمانی شیرازی، تا: 1309 ق؛ دارای یک سرلوح مرصع، مذهب؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262؛ کاغذ: ترمه، مجدول، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 1- 511].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3969

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، با تفریظی بدون نقطه که جعفر حسین خان احمد خانی به تاریخ 1163 با خط نستعلیق زیبای خود نوشته؛ تملک: جعفر حسینی 1160، محمد صادق بن شیخ عطاء الله دیلمی، «یا صادق الوعد» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 235 گ، 18 سطر، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 10- 352].

9. تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 277/18

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ الطَّاهِرِينَ وَ بَعْدُ فَهَذِهِ مُقَدِّمَةِ وجيزه تَشْتَمِلُ عَلَى معانی أَفْعَالِ الصلوة؛ انجام: وَ لْيَكُنْ هَذَا آخرما أَرَدْنَا وَ الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

دیباجه سواطع الالهام است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 17 ص (515 - 531)، 24 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [نشریه: 3 - 354].

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 12115

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سرخ مذهب، 388 گ، 23 سطر، اندازه: 20/5×34 سم [ف: 35 - 121].

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1925

آغاز: برابر؛ انجام: تَكْبِيرَةً لِمَا هُوَ عَالَ عَمَّا وهموه كالولد وَ الْعُرْسِ وَ المساهم وَلَهِ الْكَمَالِ كُلُّهُ أَصْلًا ولسواه وَصَلَا از آغاز کتاب تا پایان سوره اسرا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 298 گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 5 – 295].

12. تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، بی تا [نشریه: 7- 535].

13. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 442

بی کا، بی تا 612 گ، قطع: وزیری، [ف: - 148].

14. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6178/2- ف

نسخه اصل: گنج بخش ش 187؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 206].

سواطع الانوار > اقتباس الانوار.

• سواطع الانوار / فضائل و مناقب / فارسی

savāteʻ-ol anvār

گلپایگانی، محمد مهدی بن زین العابدین، - 1330 قمری

(1912-) golpāygānī «mohammad mahdī ebn-e zayn-ol ‘ābedīn

تاریخ تأليف: پنج شنبه 6 جمادی الثانی 1293 ق.

کتابی در فضایل و مناقب ائمه علیهم السَّلَامُ برگرفته از کتاب روح الايمان» که پدر مؤلف در این باب نگاشته و چون به زبان عربی بوده آن را به فارسی برگردانده است، این کتاب مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «نور» - به عدد پنج تن آل عبا علیهم السَّلَامُ - و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه: در بیان غرض خلقت و اشاره به بعضی از فوائد متعلقه به آن؛ نور 1. تحقیق معنای معرفت و حقیقت عبودیت، مشتمل بر دو لمعه؛ نور 2. معنای محبت و محبت خدا و ثمرات آن و علائم و دلائل محبت و بعض امور -

متعلق به آن، مشتمل بر سه لمعه؛ نور 3. بیان فضیلت محبت و ولایت امیرالمؤمنین و اولاد امجاد آن حضرت و ثمرات آن و شئومت بغض آنان، مشتمل بر دو لمعه؛ نور 4. بیان این که موالين به آتش معذب نمی شوند و فساق آنها در ظل جهنم داخل می شوند جهت تطهير، مشتمل بر سه لمعه؛ نور 5. بیان اشتراط صحت جميع عبادات و ولایت ائمه طاهرين عليهم السَّلَامُ، مشتمل بر سه لمعه؛ خاتمه: در بعضی حکایات و امور متفرقه. مؤلف در پایان کتاب مختصری از شرح حال پدرش را آورده است.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2421

آغاز: الحمدلله الَّذِي نُورٍ قُلُوبَنَا بِرُوحِ الايمان وَ أَجَلِي عُيُونُنَا بِنُورِ الْعِرْفَانِ وَ غَرَسَ أفندتنا أَشْجَارِ الايقان وَ هَدَانَا سَبِيلِ الْحَقِّ وَ السَّدَادِ.

نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - گلپایگان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 391ص [عکسی ف: 7- 23].

• سواطع الحجج في اثبات الائمة الاثني عشر / کلام و اعتقادات، امامت / فارسی

savāte'-ol-hojaj fī esbāt-el-a’emmat-el-esnā ‘ašar

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18771

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي هَدَيْنا وَ مَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَولَا أَنْ هَدَينَا اللَّهُ؛ انجام: وَ الحمدلله عَلَى مَا هدی ... از کتاب سنت استباط نموده بنام مرشد کامل نوشته است.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1132ق [رایانه].

• السواک و ما أشبه ذاک / عربی

as-siwāk wa ma ašbaha dāk

ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل، 599 - 665 قمری

(1267 - 1203) abūšāme, “abd-or-rahmān ebn-e esmāʻīl

درباره مسواک زدن و مسائل بهداشتی دیگر است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1121/6

آغاز: بسمله. وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ الحمدلله الَّذِي شَرْحِ صُدُورَنَا للاسلام فَنَحْنُ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّنَا سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَلَى مَمَرُّ الْأَيَّامِ وَ مَنَّ عَلَيْنَا بِحُبِّ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ خَاتَمِ الْأَنْبِيَاءِ الْكِرَامِ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ وَ عَلَى آلِهِمْ الطَّيِّبِينَ أَفْضَلَ الصَّلَاةِ وَ أَكْمَلَ السَّلَامُ.

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3307؛ خط: نسخ، كا: على بن ایوب مقدسی، بی تا؛ این نسخه را على بن ایوب مقدسی در دمشق به تاریخ 709ق از روی نسخه ای که بر مؤلف خوانده شده کتابت نموده؛ 48ص (241-289)، 18 سطر [عکسی ف: 3 - 254].

• سؤالات / کلام و اعتقادات / عربی

su’ālāt

حسینی استر آبادی، فضل الله بن محمد کیا، ق 10 قمری

hoseynī-ye estarābādī, fazl-o-llāh ebn-e mohammad kiya (-16c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 677

آغاز: بسمله. الحمدلله الْوَاحِدِ الحري بِالتَّحْمِيدِ وَ الصلوة عَلَى النَّبِيِّ؛ انجام: الَّا اللَّهُ نَفْسَهُ تا وَ فَسَادُهُ ظَاهَرَ للمتأهل.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا [رایانه].

• سئوالات / متفرقه / عربی

Su' alat

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17180

آغاز: بسمله، اللَّهُمَّ أُعِنَّ ... الحمدلله الَّذِي ... وَ حبَانَا بِكُلِّ ماطلبناه؛ انجام: الملكيه وَ سَلْمَى الْجِنِّ وَ الانس وَ الحمدلله وَحْدَهُ وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین تَمَّتْ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه].

• سؤالات / شعر / فارسی

so'ālāt

آملی، میر سید شریف، ق 11 قمری

āmolī, mīr seyyed šarīf (-17c)

در 114 یا 112 و یا 92 بیت در حکمت و تصوف. در این منظومه رائیه که یک صد و دوازده بیت است چند سؤال مطرح شده که به این طریق ناظم می خواهد از شناخت آثار خلقی پی به خالق ببرد و خدا را بشناسد.

آغاز: ز اهل مدرسه و خانقاه جمله دیار *** سؤالهاست مرا بر طریق استفسار / هر آنکه گفت جوابش مطابق حکمت *** توان شمردنش الحق ز زمره اخیار انجام: ندیدم از همه من اختيار چون دیدم *** که بر وضیع و شریف تو فاعل مختار / اگرچه نیستم اندر شمار هیچ کسی *** شمارم از صدد بندگان خدمتکار.

[دنا 220/6؛ فهرستواره منزوی 170/6].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4650/13

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، كان احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866 ق؛ جلد: مخمل قرمز، 5 گ (151پ 155ر)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12 - 226].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5685/41

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1010ق؛ کاغذ: ترمه زرد، 2 گ (161ر 162پ)، 41 سطر، اندازه: 9/8×22 سم [ف: 8- 464].

• سؤالات / پاسخ پرسش ها

so'ālāt

تبریز؛ قاضی طباطبائی، شماره نسخه: بدون شماره/11

مسائلی که حاج میرزا مهدی قاضی از بعضی معاصران خود پرسیده است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 521].

• سؤالات آقا محمد باقر خراسانی / پاسخ پرسش ها / عربی

so’ālāt-e ācā mohammad bāqer-e xorāsānī

کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری

(1906 - 1847) kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3859/5

خط: نسخ، بی کا، تا: 1312 و 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 24 ص (186-163)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5 - 1823].

• سؤالات اعرابی از علی بن ابیطالب (علیه السلام) / كلام و اعتقادات / فارسی

so’ālāt-e aʻrābī az ‘alī ebn-e abī-tāleb

رساله مختصری است در بیان سؤالات یکی از کفار عرب - که به فضل و دانش معروف بود - و پس از رحلت رسول خدا (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ)، آن پرسش ها را در محضر بزرگان صحابه ارائه نموده و با اظهار عجز هر کدام از صحابه در پاسخ، در محضر امیر المؤمنين علی (علیه السَّلَامُ) در مسجد مدینه، پاسخ آن سؤالات را دریافت کرده است. عناوین سؤالات چنین است: سؤال از دین، توحید، فریضه نماز، اصل و فرع و فضل و کلید نماز، فلسفه اوقات پنج گانه نماز، فلسفه ارکان نماز، فلسفه رکعات نماز و سؤال از هفت آسمان دنیا.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2856/5

آغاز: بسمله، بدانکه این سؤالات چند است که یکی از کفار عرب که بدانش معروف بود و مشهور بود بعد از رحلت سید کائنات محمد المصطفی (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) از صحابه كبار سؤال نمود؛ انجام: و نام مهتر ایشان عامل است و نام آسمان هفتم عرش است و ذکر ایشان این است.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق، کاغذ: فرنگی شکری و آبی، جلد: تیماج مشکی، 14 گ (52پ -65) [ف: 13 - 371].

• سؤالات امام محمد تقی علیه السلام از یحیی بن اكثم / فقه / فارسی

so’ālāt-e emām mohammad taqi 'alayh-es-salām az yahyā ebn-e aksam

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/51

به نقل از کشف الغمه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی، تا: قرن 11؛ 1 ص (61 هامش) [مختصر ف: - 443].

• سؤالات امیر حسینی / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’ālāt-e amīr hosaynī

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره/ ب

بی کا، بی تا؛ در حاشیه این دیوان نوشته شده [میراث شهاب: س /ش 1-2 - 38].

• سؤالات امیرمؤمنان از امام حسن مجتبی عليهما السلام / حديث / عربی

so’ālāt-e amīr-e-mo’menān az emām hasan-e mojtabā 'alayhema-s-salām

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2188/12

آغاز: نُقِلَ الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ فِي حِلْيَتُهُ ... فَقَالَ: يا بَنِي مَا السَّدَادِ فَقَالَ یا أَبَهْ السَّدَادُ دَفْعُ الْمُنْكَرِ بِالْمَعْرُوفِ؛ انجام: وَ فَكَّرْتُ عَلَى اسْتِخْرَاجِ الغوامض قَادِرَةُ.

خط: نسخ خوش، كا: معز الدين محمد بن سلطان محمد قاری نیریزی، تا: 1085 ق؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب، مذهب، مجدول؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 24 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 5 - 556].

• سؤالات الحاكم النيسابوري للدارقطني / رجال / عربی

su’ālāt-ul ḥākim-in niysābūrī li-d-dārquțnī

دارقطنی، علی بن عمر، 306 - 385 قمری

(996 - 919) dāraqotnī, ‘alī ebn-e ‘omar

مجموعه سؤالاتی است که حاکم نیشابوری (405 ق) از دارقطنی پرسیده و در این دفتر گرد آورده است. حاکم در ابتدای رساله می گوید: «ذکر مَشَايِخُ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ خَفِىَ عَلَى أَحْوَالِهِمْ فِي الْجُرْحِ وَ التعديل عَلَقَةً أَسَامِيهِمْ وَ عَرَضْتُهُ عَلَى شَيْخِنَا أَبِي الْحَسَنُ عَلِىُّ بْنِ عُمَرَ الدارقطني رَحِمَهُ اللَّهُ، فَعُلِّقَ بِخَطِّهِ تَحْتَ أَسَامِيهِمْ مَا صَحَّ لَهُ مِنْ أَحْوَالِهِمْ ثُمَّ سَأَلْتُهُ فشافهني بِهَا ...». ممکن است این رساله را به اعتبار اینکه شامل سؤالات حاكم و گردآوری اوست، به حاکم نیشابوری نسبت دهند. موفق بن عبدالله این رساله را با استفاده از نسخه خطی سرای احمد ثالث در ترکیه (شماره 624) با عنوان «سؤالات الْحَاكِمُ النيشابورى للدارقطنی -

فِي الْجُرْحِ وَ التعدیل» در سال 1404 ق به وسیله مكتبة المعارف در ریاض به چاپ رسانده است و در مقدمه به تفصیل درباره این رساله وسائل و مجيب و سؤالات توضیح داده است. وی نسخه چستربیتی را به جهت اینکه در فهرست به خوبی معرفی نشده، ندیده است. (حافظیان ابوالفضل).

چاپ: ریاض، بوسیله مكتبة الْمَعَارِفِ، 1404 ق.

[تاريخ التراث العربی 454/1؛ دنا 221/6]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 1150

آغاز: ابراهيم بْنِ عبدالله بْنِ عُمَرَ الْعَبْسِيِّ أَبُو اسحاق الْقَصَّارِ الْكُوفِيِّ عَنْ وَكِيعٍ لَا بَأْسَ بِهِ ابراهيم بْنُ الْهَيْثَمِ الْبَلَدِيُّ لَا بَأْسَ بِهِ؛ انجام: وَ لَا نَعْلَمُ أَنَّ مَالِكَ رَوَى عَنْ أَحَدٍ يُتْرَكُ حَدِيثِهِ غَيْرِ عبدالکریم بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ الْبَصْرِيُّ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَلَا نَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ مَثَلُ مَنْ مالک بْنِ انَسٍ رَحِمَهُ اللَّهُ وَ اللَّهِ اعْلَمْ. آخِرِهِ وَ الحمدلله وَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ المصطفی وَ آلِهِ وَ صَحِبَهُ.

نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3904؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 17 افتادگی: آغاز؛ 13 ص (12-24)، 19 سطر [عکسی ف: 3 - 320].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1536/2- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 456].

• سؤالات حضرت علی از امام حسن (علیه السلام) / حديث / عربی

so’ālāt-e hazrat-e 'alī az emām hasan

منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری

(661-) (mansūb be) “alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval

آغاز: نُقِلَ الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ فِي حِلْيَتُهُ بِسَنَدِهِ آنَ امیر المؤمنین (علیه السَّلَامُ) سَأَلَ ابْنِهِ الْحَسَنِ (علیه السَّلَامُ) عَنْ أَشْيَاءَ مِنَ أَمْرِهِ الْمَرْوَةِ ... .

انجام: ... وَ فِكْرِهِ عَلَى اسْتِخْرَاجِ الغوامض قَادِرَةُ.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2398/23

بی کا، تا: 920ق؛ 2ص (117-118) [ف: 9 - 1006].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4341/34

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی بن حسین خاتون آبادی، تا: 1056 ق؛ 2 گ (127پ - 128پ) [ف: 7 - 375].

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4275/37

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق، کا: گویا محمد سعيد بن محمد تقی خاتون آبادی، تا: 1081ق؛ 2 گ (177 - 178 ر، هامش) [ف: 7- 329].

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4375/34

بی کا، بی تا، 2گ (127پ - 128پ) [ف: 7- 375].

• سوالات درباره آدمی / فلسفه / فارسی

soālāt darbāre-ye ādamī

بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری

(1269-) bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn

از صدو پانزده مسأله که اسکند از استاد خویش ارسطاطالیس پرسیده.

آغاز: گفتم: چرا مقصود مائيم؟ گفت: از این که پستر آمدیم.

انجام: گفتم: فکر چیست؟ گفت: صورت کردن جان.

چاپ: مصنفات افضل الدین محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص 665).

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6/2267/1

شماره 32 چاپی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 1 گ (آپ)، اندازه: 18/5×28/5 سم [ف: 9 – 918].

• سوالات سید حسینی و جواب ابیات وی / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’ālāt-e seyyed-e hosaynī va javāb-e abyāt-e vey

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7928/2

باید گرفته از گلشن راز شبستری باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کیشی خان محمد بن عبدالغنی قریشی، تا: 985 ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 5 ص، 17 سطر (7×14)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 16 - 742].

• سؤالات الصدريه / کلام و اعتقادات / فارسی

so'ālāt-os sadrīya

جوشقانی، محمد جعفر بن محمد علی، ق13 قمری

jošaqānī, mohammad ja'far ebn-e mohammad ‘alī (-19c)

از محمد جعفر بن محمد علی جوشقانی نگارنده نجات المجاهدين (نسخه های منزوی 851/2) برای صدر اعظم با عناوین «یا صدر جهان، یا صدر جهان» در آغاز مباحث، در «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه»: مقدمه در حقیقت ایمان، بابها در حقیقت شیطان و اثبات خدا و معاد، خاتمه در صراط.

قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1368/3

خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن محمد ربيع، تا: 1287-1288ق؛ 16گ (65-80)، 13 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 3 - 86].

• سؤالات طاووس یمانی از امام صادق (علیه السلام) / کلام و اعتقادات / عربی

so’ālāt-e tāvūs-e yamānī az emām sādeq

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9480/33

به نقل از ابا بصیر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 2 ص (158-157) [مختصر ف: - 457].

• سؤالات علماء از امام جواد علیه السلام / حديث / عربی

so’ālāt-e ‘olamā' az emām javād-e 'alayh-e-s-salām

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1227/6 - طباطبائی

آغاز: وَ مِمَّا سُئِلَ عَنِ الامام مُحَمَّدِ الْجَوَادِّ ... لَمَّا تُوُفِّيَ وَالِدِهِ عَلَى الرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ پس از آن در ص 293-307 بخشی ناقص است از حدیث ابو حازم در حج به نقل از خَطُّ بَعْضِ طَلَبَةُ الْعِلْمَ مِنْ اخواننا پس از آن چند حدیث دیگر در فضائل، در پایان این بخش گفتاری است کوتاه در معرفت خلفاء انبيا به نقل از کشکول بهائی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 4 ص (289-292)، اندازه: 11×21/5 سم [ف: 23 - 800].

• سؤالات عمران صابی / کلام و اعتقادات / عربی

so’ālāt-e 'emrān-e sābī

عمران صابی، ق 3 قمری

emrān-e sābī (-9c)

به هنگامی که حضرت رضا عَلَيْهِ السَّلَامُ امام هشتم شیعیان به مرو بود، عمران صابی در مجالس متعدد از حضرت رضا به حضور مأمون سؤالاتی می کرد و جواب هایی می شنید. این کتاب حاصل آن سؤال و جواب هاست در این اسئله مطالب طبی و خداشناسی و فقه و تاریخی می آید و از گفتار ائمه ما سبق نیز مطالبی در آن وجود دارد. این سؤال و جواب ها پاره ای به صورت قصیده و شعر است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 297

آغاز: تبیان مقصدنا مِنْ الانشاء *** وَ بیان مطلبنا مِنْ الاملاء؛ انجام: وَ ظُهُورِهَا وَ وُجُودِ مظهرها لَنَا *** مَا احْتَاجَ فِي الاثبات مَا لَا رَاءٍ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مقابله شده، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آبی، 64 گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 12/5×13 سم [ف: 7- 266].

• سؤالات فقهی / فقه / فارسی

so’ālāt-e feqhī

مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 240/5

سائل: علی نوری؛ بی کا، تا: 1275 ق [اوراق عتیق: 1 - 256].

• سؤالات القرآن / علوم قرآن / عربی

su’ālāt-ul-qur'ān

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 188/2

حکمت آخر کتابی را می ماند؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 6 جلد: تیماج مشکی مذهب، قطع: رحلی [ف: 2 - 50].

• سؤالات مسعود السجزي مع أسئلة البغداديين عن أحوال الرواة / رجال / عربی

su’ālāt-u mas-ūd-is sajazī maʻa as’ilat-il bagdādīyyīn ‘an ahwāl-ir ruwāt

حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، 321 - 405 قمری

(1015 - 934) hākem-e neyšābūrī, mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh

رساله حاضر جزء کوتاه و پرفایده ای است شامل 29 سؤال از اهالی بغداد که از حاکم درباره راویان خراسانی پرسیده بودند و حاکم بدانها پاسخ گفته است. پس از آن بیش از 300 اظهار نظر درباره راویان احادیث است که مسعود بن على سجزی درباره آن از حاکم سؤال کرده و یا این که در محضر حاکم بوده و اظهار نظرش را شنیده است و این اظهارات با عناوین «سألته، فقال» و «سمعته، يقول» در این رساله گرد آمده است. دسته اول سؤالات (از سؤال اول تا بیست و نهم مربوط به محد ثین بغداد است که در سفر حاکم به آن شهر در سال 381ق، هنگام بازگشت وی، نامه ای نوشته و به وسیله ابو محمد (عبدالرحمن) بن ابی عمرو (احمد بن محمد) بن اسحاق عماری (متوفی 394ق) به او رساندند. آنها در این نامه از حاکم نیشابوری خواستند که احوال عده ای از راویان خراسان را بر ایشان روشن سازد. راوی این سؤال و جواب ها از حاکم، مسعود بن على سجزی است و همو سائلی است که از سؤالات سی ام تا پایان کتاب را از حاکم پرسیده و جواب ها را از او شنیده و نقل کرده است. در واقع گرد آورنده این رساله همین سجزی است.

ابوسعید مسعود بن علی بن معاذ بن محمد سجزی نیشابوری (متوفی 438 یا 439ق) از شاگردان حاکم نیشابوری بوده و از او در تذکره الحفاظ و طبقات الحفاظ یاد شده است. موضوع سؤالات غالبا مربوط به جرح و تعدیل روات احادیث است و در موارد اندک مباحث مربوط به دیگر فنون علوم حدیث، همچون «مؤتلف و مختلف»، «من روى عن أبيه عن جده»، «الفرق بين مثله و نحوه»، و «المراسيل» و غیر آنها مطرح می شود. سؤال و

جواب ها ترتیب و تبويب خاصی ندارد و آنچه به ذهن سجزی رسیده، از استاد پرسیده و برخی از مطالب رساله نیز در پاسخ به سجزی نیست، بلکه او در محضر استاد این مطالب را شنیده و -

نقل کرده است. این رساله از کتاب های مهم در جرح و تعدیل به شمار می رود و مورد استفاده بسیاری از دانشمندان اهل سنت قرار گرفته است. مزی در تهذيب الكمال، ذهبی در سیر اعلام النبلاء و تذكرة الحفاظ و المغنی و دیوان الضعفاء والمتروکین، ابن حجر در تهذيب التهذيب و لسان الميزان از مطالب این رساهل اقتباس کرده اند.

نام رساله در منابع به صورت های مختلفی ضبط شده است. رودانی از آن به عنوان «كِتَابُ أَسْئِلَةِ الْبَغْدَادِيِّينَ لأبی عبدالله مُحَمَّدِ بْنِ عبدالله الْحَاكِمُ عَنْ أَحْوَالِ الرُّوَاةِ» و «كِتَابُ أَسْئِلَةِ مَسْعُودٍ السجزی» یاد کرده و سندش را به این رساله ذکر نموده است. فؤاد سزگین از آن به عنوان «أَجْوِبَةِ الْحَاكِمُ النيسابوری عَلَى مُنْصَرَفِهِ مِنْ بَغْدَادَ عَنْ أَسْئِلَةِ أَهْلِ الْحَدِيثَ عَنْ جَمَاعَةٍ مِنْ الخراسانيين لَمْ يَقِفُوا عَلَى معلهم مِنِ الْجُرْحِ وَ التعديل» نام برده و نسخه ای از آن را شناسانده است. دکتر نجم الدين عبدالرحمن خلف آن را «سؤالات السِّجْزِيِّ للحاکم وَ أَجْوِبَتِهِ عَنْهَا» نامیده و سه نسخه از آن معرفی کرده است. دکتر موفق بن عبدالله محقق و مصحح رساله در این باره می نویسد: «أَمَّا أَغْلَبُ المصادر الَّتِي اقتبست السؤالات فَقَدْ أسمتها» «سؤالات السِّجْزِيِّ لِلْحَاكِمِ النَّيْسَابُورِيِّ» «كَمَا أَنَّ وَاقَعَ السؤالات يَثْبُتْ ذَلِكَ وَ يُنَصَّ عَلَيْهِ». (حافظیان ابوالفضل).

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 1150 و 1536/1- عکسی

آغاز: أَخْبَرَنَا الشَّيْخُ الامام الْعَالِمِ رُشَيْدِ الدِّينِ أَبُو مُحَمَّدٍ عبدالوهاب ابْنِ ظَافِرِ ابْنِ علی عَرَفَ وَالِدِهِ برواج بِقِرَاءَتِي عَلَيْهِ فِي الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ الْمُعَظِّمُ الَّذِي مِنْ سَنَةِ أَرْبَعٍ وَ أَرْبَعِينَ وَ سِتِّمِائَةٍ قَالَ أَخْبَرَنَا الشَّيْخُ الامام الْحَافِظُ أَبُو طَاهِرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ ابراهيم السلفي الأصبهانی رضی اللَّهُ عَنْهُ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَ أَنَا أَسْمَعُ عَلَيْهِ بالاسكندرية يَوْمَ الْأَحَدِ الثَّامِنَ عَشَرَ مِنْ شَعْبَانَ مِنْ سَنَةَ أَرْبَعٍ وَ سَبْعِينَ وَ خَمْسِمِائَةٍ. قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحُسَيْنِ المبارک بْنِ عبدالجبار بْنِ أَحْمَدَ الصَّيْرَفِيِّ بِبَغْدَادَ بِقِرَاءَتِي عَلَيْهِ فِي يَوْمِ الْأَحَدِ سَادِسُ عَشَرَ شَعْبَانَ مِنْ سَنَةِ أَرْبَعٍ وَ تِسْعِينَ وَ أَرْبَعِمِائَةٍ، يَقُولُ : سَمِعْتُ أَبَا مُسْلِمٍ عُمَرَ بْنُ عَلِىُّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ اللَّيْثِ الليثى البخاری، قَدِمَ عَلَيْنَا يَقُولُ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ عَلِيَّ بْنَ أَبِي بَكْرِ الْحَافِظِ الجرجانی بِنَيْسَابُورَ، يَقُولُ: سَمِعْتُ مَسْعُودِ بْنُ عَلِىِّ السِّجْزِيِّ يَقُولُ: سَمِعْتُ الْحَاكِمُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدَ بْنَ عبدالله الْحَافِظِ يَقُولُ: حضرنی أَبُو مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَمْرٍو بْنَ اسحاق العمارى الْمَجْلِسِ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ؛ انجام: وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ابراهيم بْنِ عبدالله السُّعْدَ يثقة مَأْمُونُ. وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ وَ قُرِئَ حَدِيثٍ رِوَايَتِهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرِ الْبَغْدَادِيِّ فَقَالَ أَبُو ... وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مُحَمَّدِ بْنِ بِشْرِ التَّنِيسِيِّ الَّذِي يُحَدِّثُ عَنْ الأوزاعی لَيْسَ بالقوي عِنْدَهُمْ وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ.

نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3904. گویا صفحات نسخه جابه جا شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 11 ص (1 11)، 19 سطر، [عکسی ف: 3 - 316 و 4- 456].

• سؤالات من النصاری / کلام و اعتقادات / عربی

Su'alat-un min-an-nasara

خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175؟ قمری

(1762- 1670) xorāsānī, mohammad jaʼfar ebn-e mohammad tāher

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8901/4

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین. بَعْدَ فَيَا اخواننا النَّصَارَى اعْلَمُوا أَنَّ أَهْلَ الاسلام وَ علامهم لَيْسَ كَمَا تنظنون وَ تَزْعُمُونَ مِنْ كَوْنِهِمْ مِنْ أَهْلِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ بَلْ مِنْهُمْ أَهْلِ الْحَقِّ وَ التَّحْقِيقِ ... قَدْ بَلَغَ الينا مَقَالَاتِهِمْ مِمَّا لَمْ نَجِدُ شَيْئاً مِنْهَا فِي أَنَا جيلهم وَ الْحَقِّ أَحَقُّ يُتَّبَعُ وَ قَدْ بَلَغَ الينا مِنَ الصَّادِقِينَ مِنْ أَئِمَّةُ أَهْلِ الاسلام مثوبات جليلة لِمَنْ أُهْدِيَ ضَالًّا الَىَّ سَوَاءُ الطَّرِيقِ فَالَّذِي يَنْبَغِي أَنْ نَتَكَلَّمَ أَوَّلًا انَّ الاناجيل الْأَرْبَعَةِ فِيمَا بَيْنَ النَّصَارَى وَضَعَهَا وَ الْمُرَادُ مِنْهَا ماذا وَ الَّذِي ظَهَرَ مِنْ هَذِهِ الأناجيل آنَ معنی الانجيل الْبِشَارَةِ وَ الْمُرَادُ بِالْبِشَارَةِ هُنَا الْبِشَارَةِ بِظُهُورِ مَوْعُودِ؛ انجام: بانه هُوَ الْمَسِيحِ أَيْضاً أَكْثَرُ مِنِ الْأَرْبَعَةِ بَلْ مَا وَقَعَ بَيْنَ يَدَىْ تلاميذه أَيْضاً الَىَّ هُنَا مِمَّا ذَكَرْنَا مَا ظَهَرَ لِي فِي الْمُقَامِ فَانٍ أَذْعَنَ عَلَيْهِ اخواننا النَّصَارَى وَ صَدَّقْنَا فِيهِ فيقينا نَحْنُ وَ سؤالات وَ انَّ اخطانا فِي ذَلِكَ فنسالهم بَيَانِ الْخُطَا فِيهِ بِلِسَانٍ صَادِقُ وَ بیان وَاضِحُ مِنْ غَيْرِ مُرَاءٍ وَ اتِّبَاعِ هَواءُ. انجامه: أَلَّفَهُ وَ کتبه مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ طَاهِرُ الخراسانی عَفَى عَنْهُمَا.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1127ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن مشکی، 5 گ (291ر-295پ)، 17 سطر (6/5×12)، اندازه: 11/9×18/7 سم [ف: 29/1 - 269].

• سؤالات و جواب آنها / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’ālāt va javāb-e ānhā

؟کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263-1324 قمری

(1906 - 1847) kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1168/2

آغاز: که اگر ثقه امین حرفی زد؛ انجام: و این مسئله کلیه است که غالب مسائل حکمت بر آن متفرع می شود.

خط: نسخ، كان محمد حسین شریف رضوی، تا: پنج شنبه 3 جمادی الثانی 1305 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی کاغذ ابری، 24 گ، 17 سطر (6×11/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 3 - 880].

• سوالات و جوابات / حکومت و سیاست / فارسی

so’ālāt va javābāt

فردوسی خراسانی، عبدالله، ق14 قمری

ferdowsī norāsānī, 'abd-ol-lāh (-20c)

تاريخ تأليف: 23 رمضان 1364ق؛ محل تأليف: همدان.

در پاسخ پرسش های یکی از فضلای نامی بنادر جنوب. پرسش و پاسخ ها با «تقلید» در دین، هفتاد و دو گروه اسلام، قطع و یقین در دیباچه از هفت سال توقیف خود از سوی دولت ظالمه ایران در خوزستان سخن می گوید. رساله های دیگری نیز از او در دست هست. از آن میان «اسلام و موسیقی» را در 1323ش/1365ق نگاشته است. (دایرة المعارف ش 586 خطی).

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1793- عکسی

آغاز: سؤالات و جوابات. سبحان من لاتدركه الأبصار و هو يدرك الأبصار ... چنین گوید این عبد حقیر سید عبدالله فردوسی خراسانی، که هفت سال به حكم دولت ظالمه جایره ایران؛ انجام: الِاعْتِرَاضُ وَ التنقيد. در شهر همدان در (23 رمضان 1364ق) به قلم این عبد حقیر غریق بحر مکاره لایتناهی سید عبدالله فردوسی خراسانی سمت اختتام پذیرفت ... .

خط: نستعلیق خوش، كا: میر شرف الدین خراسانی، بی تا، 61 ص، 19 سطر (13×25)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 212].

• سوالات و جوابات / حدیث، پاسخ پرسش ها / عربی

so’ālāt va javābāt

سئوالات و جواباتی که صاحب روم از عمر پرسیده و او آنها را به حضرت على (عله السلام) ارجاع داده است. این حدیث در نسخه حاضر از کتاب الفضايل احمد بن حنبل نقل شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13674/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور آبی، 3 گ (57پ -59ر)، اندازه: 9×16 سم [ف: 37 - 198].

• سؤالاتی از پیامبر اسلام درباره کیفیت خلقت عالم / حديث / فارسی

so’ālātī az payāmbar-e eslām darbāre-ye keyfiyat-e xelqat-e alam

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/39

خط: شکسته نستعلیق، كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ 2 ص (19 و 20 در هامش) [ف: 6 - 134].

• سؤالاتی از فخر المحققين / فقه / عربی

so’ālātī az faxr-ol-mohaqqeqīn

محقق حلی، جعفر بن حسن، 602 - 676 قمری

(1278 - 1206) mohaqqeq-e hellī, ja'far ebn-e hasan

درباره اصطلاحاتی که پدرش علامه حلی در کتاب قواعد به کار برده است.

تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره 10 بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 521].

• سؤالات یمنی از پیامبر اسلام (صلی الله علیه وسلم) / پاسخ پرسش ها / عربی

so’ālāt-e yamanī az payāmbar-e eslām

این حدیث روایت یکی از افراد اهل یمن است که به حضرت پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) رسیده و از ایشان در مورد بهترین اعمال نزد خداوند به تفکیک سوال می نماید و پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) نیز به تک تک سوالات وی جواب می دهند.

آغاز: سوالات الْيَمَنِيِّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ اله رَجَاءِ رَجُلُ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ انی اسئلک أَنْ تُعَلِّمَنِي جَوَامِعَ الْخَيْرِ؛ انجام: عَلَيْكَ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَ أَدَاءِ فَرَائِضِهِ وَ اجْتِنَابِ مَحَارِمِهِ تَكُنْ مِنْ الناجين مِنْ عَذَابِ اللَّهِ تَعَالَى بِفَضْلِهِ انْهَ ذوالفضل الْعَظِيمِ.

خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ خریداری از محمودی، 1383/10/28؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 2 گ (66-67پ)، 19 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [رایانه].

• سؤالات یهودی از پیامبر (صلی الله علیه وسلم) درباره ی شجره ممنوعه و ... / حديث / فارسی

... so'alat-e yahudi az payambar darbare-ye sajare-ye mamnū‘e va

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10405/5

آغاز: اما لا اله الَّا اللَّهُ پس بهشت گوینده او را پاداش است و این است؛ انجام: غایط احداث می شود از غذائی که می خورد.

خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، كا: حسین بروجردی به دستور حرمة الدوله، تا: 1323ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا رویه کاغذ ابر و باد، 2 گ (137-38پ)، 15-17 سطر (11×19)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 19 - 532].

• سؤال از دولت علیه / اسناد / فارسی

so’āl az dowlat-e 'ellīye

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4032/4

آغاز: در شنبه یکهزار و دویست و هفتاد که مرحوم سردار کهتر خان حاکم قندهار بود میرزا رضی سرهنگ کردستانی از جانب؛ انجام: بر حسب امر مبارک بندگان خداوند نعمت اشرف ارفع امجد حضرت أَجَلٍ وَ الَّا رُوحِنا فِدَاهُ استنساخ شد.

به شیوه سؤال و جواب؛ خط: نستعلیق، كا: میرزا مؤمن خان کاشانی، تا: ربيع الثانی 1297 ق؛ مجدول؛ 13 گ (109-121)، ابعاد متن: 7/5×14/15 سم [ف: 11 - 37].

• سؤال از معنی امت شفعاء يوم القيامة / كلام و اعتقادات

so’āl az ma‘nā ommat-e šofa‘ā’-e yawm-ol qīyāma

فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری

(1608 - 1541) fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10989/5

خط: نستعلیق خوش، کا: مهدی بن جعفر، تا: 28 شوال 1289ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س وش 2 - 28].

• سؤال اسعد بن ابی یعلی بن ابی ذر عن السيد جمال الدين عن مسائل فلسفية / فلسفه / عربی

su’āl-u as d ibn-i abi-ya‘lā ibn-i abi-dar ‘an-is sayyid jamāl-id-dīn 'an masā'il-in falsafīya

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2268/10- ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 3722؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 1- 665].

• سؤال اعرابی از امیر المؤمنین (علیه السلام) / حدیث

so’āl-e aʻrābī az amīr-el-mo’menīn

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/12- خوئی

بی کا، بی تا، جلد: تیماج يشمی، 284 ص، 14-17 سطر، اندازه: 5×20 سم [ف: 7- 265].

• سؤال اعرابی از امیرالمؤمنین (علیه السلام) از نفس / حدیث

so’āl-e a'rābī az amīr-el-mo’menīn az nafs

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 473/3

روایت سؤال اعرابی از امیرالمؤمنین (علیه السَّلَامُ) از نفس و اقسام آن و پاسخ آن حضرت؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 2 ص، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 579].

• سؤال بسطامی از سبزواری / شرح حديث / عربی، فارسی

so’āl-e bastāmī az sabzevārī

بسطامی، ذوالفقار خان بن علی اکبر

bastāmī, zolfaqār xān ebn-e 'alī akbar

وابسته به شرح حدیث «معرفتي بالنورانية»؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289).

سؤال ذوالفقار خان پسر علی اکبر بسطامی متخلص به نادری از حاج ملا هادی سبزواری درباره سه فقره از حدیث معروف به «الْمَعْرِفَةُ بالنورانيه ». سؤال 1. قَوْلِهِ (علیه السَّلَامُ) مَعْرِفَتِي بالنورانيه مَعْرِفَةِ اللَّهِ وَ مَعْرِفَةِ اللَّهِ مَعْرِفَتِي بالنورانيه؛ 2. قَوْلِهِ (علیه السَّلَامُ) صَارَ مُحَمَّدِ النَّاطِقِ وَ صِرْتَ أَنَا الصَّامِتِ؛ 3. قَوْلِهِ (علیه السَّلَامُ) أَنَا مَظْهَرٍ فِي كُلِّ زَمَانٍ وَ وَقْتُ وَ أَوَانٍ فِي أَيِّ صُورَةٍ شِئْنَا باذن اللَّهُ. ذوالفقار خان نخست تمام متن حدیث را که منقول است از امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب نقل می کند و پس از آن فقرات مورد سؤال خویش را توضیح می دهد و در پایان، اشعار فارسی که در راه سبزوار در مدح حاجی سبزواری سروده می آورد. ذوالفقار خان این نامه را در راه سبزوار - در اثناء سفر خود به مشهد - نوشته و این است نخستین ابیات این قصیده: «ای مرغ دل ببر سوی گلزار سبزه وار (كذا ...) *** نظاره کن نضارت ازهار سبزه وار / هر سو شقائقی زرقائق شکفته بین *** در ساحت حقائق گلزار سبزه وار / خواهی متاع حکمت اگر آوری بدست *** با نقد جان خرام به بازار سبزوار / ... خواهی شوی به عرصه افلاک سر فراز *** سر نه به خاک مقدم سالار سبزوار / های که از هدایت او بر صراط عدل *** جارالله است هر که شود جار سبزوار».

صاحب ذريعه در ذیل عنوان «شرح حدیث مَعْرِفَتِهِمْ بالنورانیه» که پاسخ سبزواری است به همین سؤال ذوالفقار خان، به متن نامه و سؤال اشارت و چند بیت از قصیده یاد شده را نیز نقل کرده اند اما پیداست در نسخه ای از «مجموعه جوابات» که ایشان دیده اند این سؤال به صورت رساله جداگانه در آغاز آن مجموعه نبوده و ظاهرا تنها همان قصیده، در پایان جواب سبزواری نقل شده است. در ذیل «مجموعه جواب المسائل» نیز از همان نسخه یاد شده. (عبدالحسین حائری).

آغاز: بسمله وَ بِهِ ثِقَتِي وَ رجائی الحمدلله الَّذِي خَلَقْنَا لوصول عرفانه ثُمَّ رَزَقَنَا لِحُصُولِ امْتِنَانِهِ ... أَمَّا بَعْدُ يَقُولُ أَفْقَرُ الْفُقَرَاءِ ... الَّذِي دَلَّ عَلَى فَقْرِهِ اسْمُهُ ذوالفقار.

انجام: ای نادری چو نیست سخن را کرانه ای *** در مدح گوهریم زخار سبزوار / آن بحر بیکرانه چون اندر ویست نیست *** این قطره مديح سزاوار سبزوار / از فیض این وجود مقدس هماره باد *** دادار سبزوار نگهدار، سبزوار.

[دنا 223٫6 ؛ الذریعه 207:13 و ج 80:20].

شرح و حواشی:

1- شرح حدیث «مَعْرِفَتِي بالنورانية»؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1289-1212).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3803/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ از آغاز تا صفحه 106 با قلم ابوالحسن بن محمد حسینی شیروانی مورخ 1280 و از 109 تا آخر به قلم محمد ابراهيم بن محمد اسماعیل قزوینی مورخ 1271 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 212 ص، قطع: خشتی [ف: 10- 1810].

• سؤال حسن بصری از حسن بن علی (علیه السلام) و جواب ایشان / کلام و اعتقادات / عربی

so’āl-e hasan-e basrī az hasan ebn-e ‘alī va javāb-e īšān

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/37

خط: نستعلیق، كان محمد طاهر اراسنجی، تا: قرن 11؛ 1 ص (52) [مختصر ف: - 443].

• سؤال حضرت رسالت پناه از جبرئیل امین / حديث / فارسی

so'al-e hazrat-e resalt panah az jebra'il-e amin

اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 135/33

سؤال حضرت رسالت پناه از جبرئیل امین - روزی که در مسجد نشسته بودند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1259 ق؛ کاغذ: نخودی آسمانی، جلد: تیماج مشکی، 8 گ (742ر749پ)، اندازه: 15×22 سم [ف: 1 - 163].

• سؤال حضرت عیسی / داستان / فارسی

so’āl-e hazrat-e ‘īsā

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4275/38

آغاز: نقل است که عیسی (علیه السَّلَامُ) بکنار دجله میگذشت، عابدی را دید؛ انجام: گفت اینست خلاصه علم اولین و آخرين، و از و در گذشت. تمت.

خط: نستعلیق، کا: گویا محمد سعيد بن محمد تقی خاتون آبادی، تا: 1081 ق؛ 1 گ (178- 178پ در هامش) [ف: 7- 329].

• سوال الخضر لابی بکر و الزامه بالحجة / متفرقه / عربی

su’āl-ul xidr li-abi-bakr wa ilzām-u-hū bi-l-hujja

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3106/2

آغاز: روی عَطَاءِ الْمَكِّيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رض قَالَ أَرْسَلَ الَىَّ ابوبكر ابْنِ ابی قُحَافَةَ ذَاتَ لَيْلَةً ؛ انجام: وَ جَحَدَ حَقَّكَ صلی اللَّهِ علیک وَ آلک وَ سَلَّمَ الْحَمْدُ اللَّهُ.

خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن احمد طبرستانی آملی، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 5 گ (69پ -73ر)، 17 سطر (5×14)، اندازه: 10×19 سم [ف: 11 - 2058].

سوال الْخَضِرِ مِنْ ابی بکر > حَدِيثُ الْخُضْرِ.

• سؤال الخوارج عن ابی حنیفه / کلام و اعتقادات / عربی

su'al-ul xawarij an abi-hanifa

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1501/4

آغاز: رُوِيَ عَنْ ابی یوسف رَحِمَهُ اللَّهُ لَمَّا بَلَغَ الْخَوَارِجِ أَنَّ أَبَا حَنِيفَةَ رَحِمَهُ اللَّهُ لَا يُكَفِّرُ أَحَدُ بِالذَّنْبِ؛ انجام: فصارو امعه كُلِّهِمْ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 710 ق؛ کاغذ: سفید سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 3 ص (59-61) [سنا: ف: 2 - 303].

• سؤال در شبانگاه / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl dar šabangah

بخشی است از کتاب هدایه یا کتابی دیگر درباره سائلانی که شبانگاه دق الباب کنند و نام حق بر زبان آرند. در این بخش از آیین «چمچه زنی» زنان در قزوین یاد و آن را مذمت کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3366/3

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج قرمز، 2 ص (11-10)، اندازه: 16×21 سم [ف: 10 - 1203].

• سؤال در کلمات مشايخ / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl dar kalamāt-e mašāyex

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1142/37- ف

نسخه اصل: بادلیان اکسفورد ش 94 والكر (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095 ق [فيلمها ف: 1- 569].

سؤال ذوالفقار خان بسطامی و جواب آن > شرح حدیث «مَعْرِفَتِي بالنورانية».

• سؤال الرشتی و جواب الاحسائی / پاسخ پرسش ها / عربی

su'al-ur rasti wa javab-ul ahsa

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

این رساله که گویا همین رشتی از شیخ احسائی پرسشی کرده و او پاسخ داده و آنها در این رساله دیده می شود.

تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 184/8- ج

آغاز: سُؤَالُ سْئَلْ مِنَ الشَّيْخِ رَفَعَ اللَّهُ مَقَامِهِ وَ أَسْكَنَهُ بُحْبُوحَةِ جِنَانِهِ. قَالَ سَلَّمَهُ اللَّهُ وَ قَدْ رُوِيَ عَنْ الامام جَعْفَرٍ ... انْهَ قَالَ لَقَدْ تَجَلَّى اللَّهِ العباده فِي كَلَامِهِ؛ انجام: وَ قَدْ اختصرنا ... لِضِيقِ الْوَقْتِ وَ الِاسْتِعْجَالِ الْجَوَابِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ. وَ قَدْ فَرَغَ مِنْ تسويدها ... احْمَدَ بْنِ زَيْنُ الدِّينِ السَّابِعَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ رَبِيعِ الثَّانِي سَنَةٍ 1224.

کا: نجف آبادی، تا: 18 شعبان 1260 ق؛ 2 گ (112پ -113پ) [ف: - 353].

• سؤال الرمل / رمل / فارسی

so’āl-ol raml

یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 16 530

آغاز: رکن دوم آن را سوال الرمل گفته ایم از شش جهت چهار رمل و آن بقاعده و قانون دایره سكن و روش مفاتیح است تصنيف عبد الحسين.

خط نستعلیق، بی کا؛ تا: قرن 13 و 14؛ مجدول، مصحح، جلد: پارچه ای، 35 گ (108-142پ)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 2 - 213].

• سؤال شیخ ابوسعید (ترجمه و شرح) / فلسفه / فارسی

so’āl-e šeyx abū-sa'īd (t. va š.)

رودباری، فخرالدین بن احمد، ق13 قمری

rūdbārī, faxr-od-dīn ebn-e ahmad (-19c)

سؤال از شیخ ابوسعید ابوالخیر میهنی، جواب از ابن سینا.

1. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 607/9

آغاز: سؤال اول ماها در کدامین [عالم] بدین عالم آمدیم؟؟ انجام: به عذاب افعال خود شرمنده و گرفتار است.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1261ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4 ص (ص 390-393)، اندازه: 15×22 سم [ف: 2 - 253].

2. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 607/10

آغاز: صورت نوشته ... سَلَامُ اللَّهُ تَعَالَى وَ بَرَكَاتُهُ؛ انجام: طلب کردن و بدان رسیدن.

جواب از ابن سینا؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1261ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4 ص (394-397)، اندازه: 15×22 سم [ف: 2 - 253].

• سؤال صاحب دیوان = تقریرات ثلاثه کلیات سعدی / ادبیات / فارسی

so’āl-e sāheb dīvan = taqrīrāt-e salāse-ye kollīyāt-e sa'dī

سعدی، مصلح بن عبدالله، - 691؟ قمری

(1293-) sa‘dī, mosleh ebn-e ‘abd-ol-lāh

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21869

آغاز: بسمله، سئوال اول، آن بود که دیو بهتر یا آدمی؛ انجام: و در وجه این رباط که در قلعه قهندزست صرف کرد.

خط: نستعلیق شکسته، كا: ابو اسحق عتيق الله، تا: 1145ق؛ کاغذ: الوان، جلد: مقوا [رایانه].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10896/3

آغاز: صاحبقران خواجه زمان نیکو سیرت و صورت دوران شمس الدنيا و الدین صاحب دیوان ماضى عليه الرحمة مكتوبی به خدمت شیخ العارف؛ انجام: بعضی را در وجه عمارت رباط که در قلعه قهندز است صرف کرد و بعضی را به جهت سفره آینده و رونده نهاد. تمت الرسالة.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: روغنی مذهب، 2 گ (10پ-11ر)، اندازه: 16×28/5 سم [ف: 20 - 471].

• سوال علماء الحلة / پاسخ پرسش ها / عربی

su’āl-u 'ulamā’-il hilla

سؤال علماء حله (نجیب الدین یحیی بْنِ سعید وَ سدید الدین يُوسُفَ بْنِ الْمُطَهَّرِ وَ یوسف بْنِ عُلْوَانَ الْفَقِيهِ وَ نجیب الدین مُحَمَّدِ بْنِ نَمَا وَ نَجْمُ الدین جَعْفَرِ بْنِ سَعِيدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ ابی الْعِزُّ) درباره آن چه در معرفت حق تعالی و رسول و آله و امام لازم است و جواب ایشان. نسخه اصل خط آنها را شهید اول در مدینه دیده است و سپس به دست محقق کرکی رسیده و او هم پاسخی نوشته است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6914/28

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ از روی خط کرکی نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 17 سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16 - 399].

• سؤال علمای هندوستان از فضلای ایران و جواب بهاءالدین محمد / کلام و اعتقادات / فارسی

so’āl-e 'olamā-ye hendūstān az fozalā-ye īrān va javāb e bahā'-od-dīn mohammad

سؤالی است درباره تجلی واجب بر کلیم الله، که علمای هندوستان از فضلای ایران پرسیده اند و پاسخ سؤال مذکور منسوب به خاتم الْمُجْتَهِدِينَ بَهَاءُ الْمِلَّةِ وَ الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ مُحَمَّدٍ.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1182/25

آغاز: هو، سؤال علماء هندوستان از فضلاء ایران، تجلی حضرت واجب بر کلیم الله در طور سینا کنایه بر حکمت است که اسم مبارک موسی ... جواب ... تجلی حضرت واجب بر کلیم الله در -

طور سینا کنایه بر حکمت است یعنی کوه را که حجریست جهت مناسبت اسم سامی کلیم اللَّهُ؛ انجام: بدست خویش تبه می کنی تو صورت خویش *** و گرنه ساخته اندت چنان که می باشی. وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الهدی.

نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش (8201) M 140؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1 ص (76) [عکسی ف: 3 - 416].

• سؤال عن فخر المحققين الحلی و جوابه / فقه / عربی

su’āl-un ‘an faxr-ul-muhaqiqīn-al șillī wa jawāb-u-h

فخر المحققین، محمد بن حسن، 682 – 771 قمری

(1370 - 1284) faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan

وابسته به: قواعد الأحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق).

پاسخ به سؤالی از معنی عبارت علامه در القواعد «علی اشکال، وَ فِيهِ اشکال، فِيهِ اشكال عَلَى رای، وَ الْأَقْرَبُ كَذَا، كَانَ وَجْهاً، عَلَى قَوْلَيْنِ، فِيهِ قَوْلُ، عَلَى قَوْلِ، وَ الاقوى كَذَا».

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 6340

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر (9×15)، اندازه: 20×29 سم [ف: 16- 246].

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6369/1

خط: نستعلیق ، بی کا، تا قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 1 ص، 20 سطر (11×17)، اندازه: 18×25 سم [ف: 16 - 253].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9763/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 گ (226 ر) [مختصر ف: - 457].

• سؤال عیسی علیه السلام از عابد / حديث / عربی

so’āl-e 'īsā 'alayh-es-salām az ‘ābed

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2188/13

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1085ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 24 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 5 - 556].

• سؤال غالب و مغلوب (نظم) / شعر / فارسی

so’āl-e qāleb va maqlūb (nazm)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16118/10

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ کاغذ: الوان، جلد: چرم قهوه ای، 1 ص (264)، 16-18 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 45 - 19].

• سؤال في الوقف / فقه / عربی

su’āl-un fi-l waqf

بهبهانی، عبدالله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری

(1910 - 1846) behbahānī, 'abd-ol-lāh ebn-e esmāʻīl

تاریخ تأليف: جمادی الثانی 1301 ق.

اگر واقفی اموالی را بر اولاد و اولاد اولاد خود وقف کند و شرط «الَىَّ انَّ ينقرضوا» را نگذارد آیا پس از نوادگانش بقیه افراد ذكور استحقاق تولیت دارند یا خیر؟

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8405/2

آغاز: السُّؤَالُ اذا قَالَ وَقَفْتَ الدَّارِ عَلَى اولادی وَ أَوْلَادِ اولادی بَطْناً بَعْدَ بَطَنَ وَ نَسْلًا بَعْدَ نَسْلُ سَوَاءُ قَالَ إِلَى أَنْ يقرضوا أَمْ لَا؛ انجام: ... وَ قَضِيَّتُهُ وُرُودِ الْحُكْمِ عَلَى الْمَوْضُوعِ الْمُجْمِلِ وَ مِنَ الْمَعْلُومِ سُقُوطِهِ حِينَئِذٍ عَنْ الحجية بِسَبَبِ ذَلِكَ فَتَأَمَّلْ جَيِّداً.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق، جلد: تیماج قهوه ای، 52 گ (57پ -108پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 28 - 11].

• سؤال في أولوية على بن ابی طالب بالامر من ابی بکر و عمر / كلام و اعتقادات / عربی

su’āl-un fī awlawīyat-i 'alī ibn-i abi-țālib bi-l-amr min abī-bakr wa ‘umar

ابن تیمیه، احمد بن عبد الحليم، 661 - 728 قمری

(1328 -1263) ebn-e taymīyye, ahmad ebn-e ‘abd-ol-halīm

رساله ای است از ابن تیمیه در پاسخ سؤالی که از او شده مبنی بر این که: «کسانی معتقدند که علی بن ابی طالب به امر حکومت اولی و برتر است نسبت به ابوبکر و عمر و این دو نفر به حکومت نرسیده اند مگر با قهر و غلبه؛ آیا چنین قائلی مصیب است با مخطيء؟» ابن تیمیه این نظریه را رد می کند و قائل را مخطی، بدعت گزار و گمراه می داند. عنوان رساله دقیقا مشخص نشد. این رساله از آغاز تا اول باب 3 و فاقد بقيه ابواب می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11280/7

آغاز: مسئلة سُئِلَ عَنْهَا ... فِيمَنْ يَقُولُ أَنْ علی ابْنِ ابی طَالِبٍ اولی بالامر مِنْ ابی بکر وَ عُمَرَ ... وَ الْجَوَابِ؛ انجام: أَمَّا بِالْقَتْلِ فِي قولی الْعُلَمَاءِ وَ أَمَّا بمادونه فِي الْقَوْلِ الْآخَرِ وَ اللَّهِ تعالی اعْلَمْ؛ تَمَّتِ بحمدالله وَ عَوْنَهُ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ کهن، كا: محمد بن احمد بن علی، خطیب شافعی، تا: 736ق؛ مصحح؛ در انتهای آن فائده ای در مسند اهل البيت آمده؛ کاغذ: خانبالغ، 4 گ (52-55)، 17 سطر، اندازه: 9×13/5 سم [ف: 28- 425].

سُؤَالُ الْقَبْرِ (ارجوزة) > التَّثْبِيتِ عِنْدَ التبييت.

سُؤَالُ المامون عَنِ الرِّضَا > مَحْضُ الاسلام (رِسَالَةُ).

• سؤال مأمون از امام رضا درباره خلافت امیر المؤمنین علی (علیه السلام) / کلام و اعتقادات / عربی

so'āl-e ma’mūn az emām rezā darbāre-ye xelāfat-e amir-al-mo'menin all

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/94

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6 - 136].

• سؤال المفضل عن الصادق عليه السلام / حديث / عربی

su’āl-ul mufaddal ‘an-is şādiq 'alayh-is-salām

مفضل بن عمر، ق 2 قمری

mofazzal ebn-e ‘omar (-8c)

حدیث مختصری است که امام صادق عليه السلام در پاسخ به سؤال مفضل از حقیقت معنی و ذات پرسیده است و با عناوین «یا مفضل، یا مفضل» برگزار شده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 516/7

آغاز: يُرْوَى عَنِ الشَّيْخِ الثقه أَبِي الْحُسَيْنُ ... الخضيني قَالَ حدثنی ... قَالَ قُلْتُ لمولينا الصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلَامُ الْوَعْدِ مِنْهُ الَىَّ حُمِدَ وَ قَدْ خَلْوَةً بِهِ فَوَجَدْتُ مِنْهُ فُرْصَةً اتمناها اسئلک یا مَوْلَايَ عَمَّا جَرَى فِي خاطري مِنْ ظُهُورِ الْمَعْنَى؛ انجام: أَنِّي ابْتُلِيتُ آدَمَ بِالْبَلَاءِ فَوَ هِبَتِهِ لَهُ بِالتَّسْلِيمِ عَلَيْهِ بامیر الْمُؤْمِنِينَ وانت تَقُولُ خَطْبٍ جَلِيلٍ وامر جَسِيمُ فوعزتى لاذيقنك مِنْ عذابی أَوْ تَتُوبَ الَىَّ بِالطَّاعَةِ لامير الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ أَدْرَكَتْهُ السَّعَادَةِ بِي تَابَ إِلَى اللَّهِ واذعن بِالطَّاعَةِ لامير الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 3 گ، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 3 - 1114].

• سؤال مفضل عن الصادق (علیه السلام) / حديث / عربی

su’āl-u mufaddal ‘an-iş şādiq

مفضل بن عمر از امام صادق عليه السلام می پرسد: «فَهَلِ الذَّاتِ تَتَصَوَّرُ أَوْ تتجزء أَوْ تتبعض أَوْ تَتَحَوَّلُ عَنْ كيانها أَوْ تَتَوَهَّمُ فِي الْعُقُولِ بِحَرَكَةٍ أَوْ سکون وَ كَيْفَ ظُهُورِ الْغَيْبِ الممتزج بِخَلْقِ ضعیف وَ كَيْفَ يُطِيقُ الْمَخْلُوقِ النَّظَرِ الَىَّ الْخَالِقِ مَعَ ضَعْفِ الْمَخْلُوقِ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ یا مُفَضَّلِ عَلِمْنَا صَعْبُ مُسْتَصْعَبُ».

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2242/6

آغاز: بسمله، يُرْوَى عَنِ الشَّيْخُ الثِّقَةُ أَبِي الْحُسَيْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىِّ الْحَلَبِيِّ ... عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ الجعفی؛ انجام: يَا سَلْمَانُ انَّ أَمْرَنَا صَعْبُ مُسْتَصْعَبُ لَا يَحْتَمِلُهُ الأملک مُقَرَّبُ أَوْ نبی مُرْسَلٍ أَوْ مُؤْمِنُ امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ للايمان.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری، جلد: میشن عنابی، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 5 - 616].

سُؤَالُ الملوک > خَوَاصِّ الْحُرُوفِ.

• سؤال موسی از حق تعالی و پاسخ آن / حديث / فارسی

so’āl-e mūsā az haq ta'ālā va pāsox-e ān

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 537/4

آغاز: بسمله روایت معتبر است که حضرت موسی علی نبینا وَ عَلَيْهِ السَّلَامُ در کوه طور بعد از مناجات اول حق سبحانه و تعالی فرمود: ای موسی اقرار کن به غفلت؛ انجام: یکی را ده عوض می دهم در دنیا بدیشان شفقت کنم وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 7 رجب 1235 ق، به خواهش برادرش محمد ظاهر شاطر خباز، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر ( 9/5×15/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2 - 643].

• سؤال موسی از حق تعالی و پاسخ آن / حديث / فارسی

so’āl-e mūsā az haq taʻālā va pāsox-e ān

ترجمه گفتگویی است خطاب به باری تعالی به حضرت موسی عَلَيْهِ السَّلَام به نقل از کعب الاخبار از بعضی از کتاب ها.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8924/2

آغاز: کعب الاخبار فرموده است که یافتیم در بعضی از کتاب ها از آنچه حضرت حق سبحانه و تعالی فرموده.

خط: نستعلیق، كا: احمد بن فتاح ایروانی قزوینی، تا: 1267ق، به دستور ولی اسدالله خان بن نجفقلی خان ایروانی؛ جلد: تیماج مشکی، 6 گ (41پ46ر)، 21 سطر، اندازه: 35×21 سم [ف:23-100].

• سؤال موسی (علیه السلام) از خدا / حديث / فارسی

so’āl-e mūsā az xodā

سؤال حضرت موسی از خداوند درباره ابتدای دنیا و این که چند سال از خلقت گذشته است و ... .

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10205/12

آغاز: و از حضرت رسالت پناه ص مرویست که حضرت موسی على نبينا و عليه السلام از حق تعالی سؤال نمود از ابتدای دنیا و این که چند سال از خلقت دنیا گذشته است؛ انجام: و هر روزی از سال های آخرت عبارت است از پنجاه هزار سال دنیا چنان که در قرآن مذکور است.

خط: نستعلیق، كا: سید محمد کاظم تفرشی، تا اواخر رمضان 1239 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2 گ (131ر -132ر)، 16 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: -

[19- 256].

• سؤال نکیرین از محیی الدین عربی / متفرقه / فارسی

so’āl-e nakīrayn az mohy-id-dīn-e ‘arabī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9488/2

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن شهاب الدین کاکو زکریائی خالدی، تا: 1196ق؛ 1 گ (95) [مختصر ف: - 443].

السُّؤَالُ وَ الْجَوَابِ > أَجْوِبَةِ مَسَائِلِ فقهية.

سوال و جواب ب> استفتائات علامه مجلسی.

السُّؤَالُ وَ الْجَوَابِ > أَصَالَةِ الامكان.

سؤال و جواب > اعتقادات.

سؤال و جواب > برهان العاشقين.

سؤال و جواب > جامع الشتات.

سؤال و جوا > جامع المسائل.

سوال جواب > جنگ.

سوال جواب > جواب مسائل.

سؤال و جواب > دل و جان.

سؤال جواب > راه صواب.

سؤال جواب > رساله عملیه.

سؤال جواب > شرح حديث طینت.

سؤال جواب > صلاة سؤال.

سؤال و جواب > صلاة الجمعة.

سؤال و جواب > طريق النجاة.پ

سوال و جواب > عصمت.

السُّؤَالُ وَ الْجَوَابِ > الفتاوى السليمانية.

سؤال و جواب > مسائل.

سؤال و جواب > معرفت احکام و ایمان.

سؤال و جواب > مفاتيح العيون.

سؤال و جواب > مفاتیح الغيوب.

سؤال و جواب > مفاتیح غيوب.

• السؤال و الجواب / فلسفه / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

همدانی، عبدالجبار بن احمد، 359 - 415 قمری

(1025 - 971) hamadānī, 'abd-ol-jabbār ebn-e ahmad

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24573

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ ... الْمُفِيدُ النَّافِعُ ... مُحَمَّدُ الْمَبْعُوثُ؛ انجام: الَىَّ سَوَاءِ السَّبِيلِ وَ السَّلَامُ عَلَى عَلَى مَنْ التبع الْهُدَى.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: علامه حامد حسین؛ قطع: وزیری [رایانه].

• السؤال و الجواب / پاسخ پرسش ها / عربی

as-su’āl wa-l-jawāb

(1059-) ebn-e sahlān-e sāvī, “omar ebn-e sahlān

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 599/7

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 570 ق؛ اندازه: 19/5×11 سم [ف: 2 - 357].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1094/7- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 564].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so'al va javab

غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری

(1112 - 1059) qazzālī, mohammad ebn-e mohammad

سؤال هایی است که چند تن از پیروان ابو حنیفه و مالک و شافعی در سال 503ق از غزالی در مورد بدگویی وی به ابو حنيفه و برخی مسائل عرفانی کرده اند و غزالی به آنها پاسخ گفته است.

چاپ: این سؤال و جواب در ضمن کتاب «فَضَائِلِ الانام مِنْ رَسَائِلِ حَجَّةً الاسلام» به چاپ رسیده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 7990

آغاز: مِنْ افادات الْمُصَنِّفِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي جَوَابِ بَعْضِ السَّائِلِينَ سؤال چه فرماید امام الائمه حجة الاسلام کسانی که اعتراض خفن یکی آنست؛ انجام: و صد هزار اشکال در دلهای جاهلان بمانده است و دیگر سخن ها این طمع محال بود وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهرا 123ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6 گ (12ر-17ر)، 24 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 26 - 475].

• سؤال و جواب / فلسفه / فارسی

so’āl va javāb

بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری

(1269-) bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:623/7 بی کا، تا: 1290 ق؛ 12 سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 2 - 383].

• سؤال و جواب / عرفان و تصوف / فارسی

so'al va javab

همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری

(1385 - 1315) hamadānī, alī ebn-e mohammad

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10197/4

آغاز: اگر پرسند که روح بر چند قسم است یعنی مراتب روح انسانی بر چهار قسم است؛ انجام: و دلالت به ارکان اربعه می کند ... همین حرفست و السلام.

آقای احمد گلچین معانی احتمال داده که از میر سید علی همدانی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 18 ص (19-36)، اندازه: 14×20 سم [ف: 32 - 244].

2. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 210/16- عکسی

آغاز: رساله سئوالات که از حضرت سئوال کرده جواب گفته اند. سئوال. قَالَ اللَّهُ تعالی کنت کنزا مخفيا فاحبت انَّ اعْرِفْ ... حق تعالی از که مخفی بود، اگر از خود مخفی بود جهل لازم اید؛ انجام: باطن ذات ترقی .. .

اصل نسخه: گنج بخش، ش 5417 (گنج 662/2)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 1 ص (482) [عکسی ف: 2 - 163].

• السؤال و الجواب / پاسخ پرسش ها / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمری

(1385 - 1334) šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī

سؤال و جواب کوتاهی درباره سه گروه ابدال و نجباء و متقون است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8956/2

آغاز: سُئِلَ الشَّيْخِ شَمْسِ الدِّينِ مُحَمَّدِ بْنِ مکی قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ عَنْ الابدال وَ صِفَتُهُمْ وَ هَلْ صَاحِبِ الزَّمَانِ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ الْخُضَرِ وَ الياس مِنْهُمْ وَ عَنْ صِفَةِ النُّجَبَاءِ وَ الْمُتَّقِينَ. فاجاب أَمَّا صَاحِبِ الزَّمَانِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فَمِنْهُمْ وَ سیما بَا قُطْبُ؛ انجام: لانا لَسْنَا مِنِ الْقِسْمَيْنِ الْأَوَّلِينَ وَ لَا كُنَّا نحبهم وَ مَنْ أَحَبَّ قَوْماً حَشَرَهُ اللَّهُ مَعَهُمْ نُقِلَ مِنْ خَطِّ نُقِلَ مِنْ خَطِّهِ رَحِمَهُ اللَّهُ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 980ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن سرمه ای مذهب؛ 2 ص (58-59)، اندازه: 12/8×18/6 سم [ف: 29/1 - 466].

• سؤال و جواب / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl va javāb

نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری

(1431 - 1330) ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lāh

رساله های سؤال و جواب از شاه نعمة الله متعدد است که در فهرستواره منزوی تا 6 تای آن را شمرده است با آغازهای متفاوت.

آغاز: 1. سوال اول آن که سبب آفرینش چه بود و سبب مقدم بود بر آفذینش.

الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى نواله ... یا حبیبی وَ قُرَّةُ عَيْنِي ... أَنَا عینک.

کردن سؤال ها و گفتند جواب الاول که عدد منازل الأولياء.؟ جواب معلوم فرما که مَنَازِلَ اه اللَّهُ بر دو نوع است.

... عرفارا معلوم باشد که صاحب ذوق نام علی حکیم ترمذی (رَحِمَهُ اللَّهُ علیه) صد و پنج مسئله عارفانه سؤال فرمود.

عالم بحر معانی کیست در همه فن - که دقايق مشکل که هست بگشاید.

بسمله سئوال بگو جانی کزین عالم جدا شد *** کجا بود و چرا بود و چرا شد.

[دنا 225/6 فهرستواره منزوی 502/7]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 372/17

خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066 ق؛ 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1- 209].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4262/104

خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 298 گ (541ر -569ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4- 679].

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1464/47

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق، کاغذ: فرنگی، 54 ص (586 - 639)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3 - 522].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 530/18

آغاز: برابر 6.

خط: نسخ، كا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264 ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 1 گ (135)، 29 سطر، اندازه: 28/5×40 سم [الفبائی: - 313].

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 18/ 40- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا، 3 گ (104-106) [ف: 3 - 1305].

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/47- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1309].

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:88/ 40- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1317].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10119/17

خط: نسخ ریز، كا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264 ق؛ 6 ص (207-212)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32 - 148].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10119/90

با عنوان «جواب بعض السؤالات»؛ خط: نسخ ریز، كا: عباس بن محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264 ق، ص (490 - 494)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32 - 150].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3067/45

آغاز: برابر 6 انجام: وَ المحرمون لحرامه وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ.

خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 1 ص (157)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10 - 597].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3067/16

آغاز: برابر 2؛ انجام: سؤال: قیامت را به معنی نیک دانیم *** بگو با ما ز معنی قیامت / جواب: بتو کر ذات بنماید تمامت *** ز غيرت نه نشان ماند نه نامت / همه عالم شود فانی بیکدم *** قیامت آن بود اینک قیامت.

خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265 ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6 ص (99-104)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10 - 590].

• سؤال و جواب = پرسش و جواب / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl va javāb = porseš va pāsox

قاسم انوار، على بن نصير، 757؟ - 837 قمری

(1434 - 1357) qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr

در این رساله چهارده سؤال و جواب است.

آغاز: 1: اول نصيحتی که سلامت دین و گشاد راه و رشد و سلامت از آفت بدان منوط است در ابتدای این مکتوب ثبت.

2: قَالَ اللَّهُ تعالی کنت کنزا مخفيا ... سوال حق تعالی از که مخفی بود اگر از خود مخفی بو جهل لازم آید.

انجام: قَالَ تصاده صِفَةِ الْجَمَّالِ وَصَفْتُ الْجَلَالِ فَقَوْلُهُ مِنْهُمَا الرُّوحُ وَاحِدٍ [وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه يَرْجِعُ الْمَآبِ].

چاپ: تحریری از آن در کلیات او چاپ سعید نفیسی (ص 387 392) چاپ شده.

[دنا 225/6 ؛ فهرستواره 165/7 و 500/7].

1. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 4216/20

آغاز: برابر 1.

در فهرست ناشناس، بی کا، بی تا، تا: با تاریخ 141 ق؛ 1 گ (152پ) [ف: 7 - 282].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2612/10

آغاز: اول برابر 1؛ انجام: هم ز خود بشنود نه از من و تو *** لمن الملك واحد قهار.

این رساله هم سه صفحه عربی و یک صفحه فارسی بر چاپی اضافه دارد؛ خط: نسخ تعليق، كا: صدر قلندر، تا: 854 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج ساغری سیاه، 12 گ (501-512)، 16 سطر، اندازه: 7×12 سم [ف: 8- 352].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17/13- فیروز

آغاز: برابر 1؛ انجام: که بعالم آخرت رستگاری یابی وَ اللَّهُ اعْلَمْ وَ هُوَ قَادِرُ عَلَى كُلِّ شي.

در فهرست با عنوان «مکتوب». در دیوان چاپی، این مکتوب در آغاز سوال و جواب جزء آن قرار گرفته اما در دو نسخه کهن این کتابخانه سوال و جواب پس از این در و دارای عنوان و بسمله و خطبه جداست در نسخه جای سخن نیز هرچند عنوان «سوال و جواب» را در آغاز این مکتوب نوشته اند با این حال «سوال و جواب» عنوان و خطبه مستقل دارد؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان على، تا: 886 ق؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج مشکی، 2 ص (210-211)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 21 – 187].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17/14- فيروز

آغاز: بسمله قَالَ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) أَعْمَالُ البريعملها الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ.

سؤال سوم در این نسخه و نسخه دیگر مورخ 854 به جز سؤال سوم در نسخه چاپی است در این دو نسخه سؤال سوم چنین است: «چون مشیت حق تعالی از ایجاد عالم این بود که اعیان اسماء حسنی خود را در کون جامع مشاهده کند و کون جامع عبارت از آدم و نوع انسان است تاخیر در ایجاد آدم که کون جامع است بعد از ایجاد عالم چه بود. جواب آدم اسباب کمال ذات آدم بود»؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886 ق؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 8 ص (211-218)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 21 - 187].

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2920/22

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 29 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 7 گ (195-201)، 23 سطر (10/5×19)، اندازه: 16×24 سم [ف: 10 - 1778].

• السؤال و الجواب / پاسخ پرسش ها / عربی

as-su’āl wa-l-jawāb

ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری

(1438 - 1357) ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad

از ابن فهد حلی و صیمری پاسخ ها را در 923ق در فصولی گذارده است.

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 2147/13

آغاز: بسمله. الحمدلله الَّذِي نَهْجِ لِعِبَادِهِ سَبِيلِ الاسلام وَ دَلَّنَا مِنْ ارشاده.

خط: نسخ، كان يحیی بن حسین بن حسن بن ناصر سلمابادی، تا: با تاریخ 908 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ، 9 گ (56ر -64ر)، اندازه: 13×22 سم [ف: 5 - 436].

• السؤال و الجواب / فقه / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری

(1534 - 1486) mohaqqeq-e karakī, “alī ebn-e hoseyn

پرسنده شیخ ملا يوسف مازندرانی و پاسخ گوینده شیخ علی بن عبد العالی کرکی (م 940) است، 29 مسئله را استفساء کرده و در چند جمله پاسخ گرفته است.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6041/2

آغاز: شیخنا وَ مَوْلَانَا شیخ الاسلام وَ مقتدى الْعُلَمَاءِ الاعلامي مدظله العالی بسمه الْعَالِى مَا يَقُولُ فِي الْمَسَائِلِ الَّتِي يَسْأَلُهَا الْعَبْدِ الصَّالِحِ مَوْلَانَا یوسف المازندرانی وَ هِيَ تِسْعُ وَ عِشْرُونَ مَسْأَلَةٍ مسالة المرئة الْهَاشِمِيَّةِ لِلرَّجُلِ الْغَيْرِ الهاشمى الْفَقِيرِ هَلْ يَجُوزُ لَهَا اخُذَ الْخُمُسِ أَمْ لَا؟ جَوَابُ نَعَمْ يَجُوزُ لَهَا مَعَ فَقْرَهَا وَ اللَّهُ اعْلَمْ؛ انجام: مَسْأَلَةُ المرئة فِي أَوَّلِ الْبُلُوغِ اذا أَفْطَرْتَ سِنِينَ جَهْلًا فاذا صَارَتْ صَاحِبَةً أَوْلَادُ صِغَارُ مَا يَقْدِرُ عَلَى صَوْمِ الْكَفَّارَاتِ ای شیء حُكْمِهَا جَوَابِ. انَّ اوجها (؟) عَلَيْها الْكَفَّارَةُ وَ هُوَ الاحوط كَفَرْتُ بِالْعِتْقِ أَوْ بالاطعام.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3 گ (36-38ر) [ف: 5 - 120].

• سؤال و جواب / فقه / ترکی

so’āl va javāb

ابو السعود، محمد بن محمد، 893؟ - 982 قمری

(1575 - 1488) abo-s-soʻūd, mohammad ebn-e mohammad

سه فقره سؤال فقهی است درباره حرمت رقص و غنا و حکم قتل قزلباش و چگونگی مذهب شیعه که ابو السعود آنها را پاسخ می دهد. این سؤال و جواب ها به زبان ترکی است و در آخر هر جواب، آمده است: «كَتَبَهُ الْفَقِيرِ أَبُو السُّعُودِ عفی عَنْهُ». به نظر می رسد این سؤال و جواب ها به جنگ صفویه با عثمانیان ناظر است و از رهگذر تاریخی قابل توجه می باشد.

[دنا 226/6؛ فِهْرِسُ المخطوطات التركية الْعُثْمَانِيَّةِ 185/3 و 183/3 و 3/ 160].

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 131/2- 1/131

آغاز: عُلَمَاءُ أَصْحَابِ الْفَتْوَى وَ حُكَمَاءُ أَرْبَابِ التَّقْوَى نِعَمَهُمْ اللَّهِ فِي ریاض الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ سَقَاهُمْ مِنْ حِيَاضِ الْقُدْسِ فِي الْجَنَّةِ بو مسئله بیاننده نه بیور رلر که أَفْرَادِ طائفه حلوتيه حَلْقِهِ ذکر؛ انجام دَفَعَ ایلمک ابجون بجاهده ایلمک دَنٍّ اهمدر وَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَيْهِ التُّكْلَانُ كَتَبَهُ الْفَقِيرِ أَبُو السُّعُودِ عفی عَنْهُ.

خط: نسخ، كا: ابو السعود، بی تا؛ 5 گ، 21 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 4 - 2330].

• سوال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

ساوه ای، محمد بن پاینده، ق 10 قمری

sāve'ī, mohammad ebn-e pāyande (-16c)

سوال و جواب کوتاهی است در ابواب صلاة و زکات و صوم.

قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 4018

آغاز: السُّؤَالُ اذا دُرٍّ ک رَجُلٍ الامام فِي رَكْعَةٍ الثالثه وَ شَرَعَ بقرائة الْحَمْدَ وَ خَافَ مِنَ انْهَ اذا تَمَّ الْحَمْدُ يَرْفَعُ الامام رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ هَلْ يَجُوزُ لَهُ قَطْعُ الْحَمْدَ أَمْ لَا الْجَوَابُ يَقْطَعُ الْحَمْدَ وَ يُلْحَقُ الامام؛ انجام: نظر به محرم بی لذت با سوای عورتین جایز است و بالذت جایز نیست مطلقا چه زن به مرد محرم یا مرد به زن محرم نماز احتیاط جز ونماز است سجده سهو جزو نماز نیست ليكن در واجب آن.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عَبْدُهُ الراجی ابراهیم الحسینی» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سبز، 41 گ، 11 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف مخ: 3 - 1118].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'al va javab

کرکی عاملی، حسین بن حسن، - 1001 قمری

(1593-) karakī ‘āmelī, hoseyn ebn-e hasan

مجموعه چند فتوا و پاسخ آن به صورت پرسش و پاسخ فقهی که در آن چند سؤال درباره مسائل شرعی پرسیده و جواب آن به اختصار داده شده است.

کاشان مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 262/2

آغاز: صُورَةُ فتاوی که عالیجناب أَفَادَهُ دستگاه علامه الْعُلَمَاءِ الْوَاصِلَ إِلَى دَرَجَةِ الِاجْتِهَادِ شیخ الاسلام فِي الأردبیل چه فرمایند عُلَمَاءُ دین وَ فُقَهَاءُ وَ مجتهدین ابقا هَمَّ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى مُسْنَدِ الافادة الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ؛ انجام: وَ الرِّوَايَةُ خَالِيَةً مِنْهُ كَمَا تَرَى وَ بَقِيَتِ الْبَحْثَ مَذْكُورُ فِي كِتَابِنَا رموز الارشاد ای كُنُوزِ الارشاد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 2 گ (126-127ر)، 35 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف مخ].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری

(1608 -1541) fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10989/2

خط: نستعلیق خوش، كا: مهدی بن جعفر، تا: 28 شوال 1289 ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س وش 2 - 28].

• السؤال و الجواب / طب / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

گیلانی، صدرالدین علی بن محمد، - 1018 قمری

(1610-) gīlānī, sadr-od-dīn 'alī ebn-e mohammad

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16789

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي جَمَعَ بَيْنَ الطَّفِّ وَ الكسف؛ انجام: وَ يا يَنْفَعُ الْبَهِيُّ الاسود قَدْ يَنْفَعُ ... .

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا [رایانه].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری

(1687-) qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn

رساله ای است مشتمل بر پاسخ های محمد طاهر قمی شیرازی به سؤال هایی در مورد فلسفه و درباره تحصیل طب، حلاج، بایزید محيي الدين و مولوی. وی از این تألیفات خود: تحفة الاخیار، عطيه ربانی، سفينة النجاه، کشف الاسرار و اربعین نام می برد. سؤال های موجود با این عنوان است: «باز بیان نمایند». اینک نمونه هایی از سؤال ها و جواب های موجود در این رساله: باز بیان نمایند که مراد از حکمت در آیه «و من يؤتي الحكمه ...» چه چیز است؛ تحصیل علم طب ... ضرری به دین دارد یا نه؛ حلاج و بایزید دعوى اتحاد می نموده اند. اثبات مجردات سوای ذات باری ... مخالفتی با قرآن ... دارد یا نه؛ محيي الدين در فصوص ... گفته در قرآن هرجا لفظ عذاب واقع شده مشتق از عذب است؛ علم نافع ... و عالمی که ممدوح خدا و انبیاست چه کس است ... مقداری از احادیث در بیان فضل علم و عالم بیان نمایند.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1204/4- طباطبائی

بی کا، تا: 1248 ق، افتادگی: آغاز؛ نام مؤلف در آن دیده نمی شود؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 گ (19ر-32پ)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 23 - 757].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

گلستانه اصفهانی، محمد بن ابی تراب، - 1110 قمری

(1699-) golestāne esfahānī, mohammad ebn-e abī torāb

سؤالاتی از حاجی ابو تراب که از شاگردان علامه مجلسی بوده به عمل آمده و سپس به نظر شريف علامه مجلسی رسیده آنها را تصحیح و تصدیق نموده است.

[دنا 226/6؛ «تلامذه العلامة المجلسی» ص 11].

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1199/4

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرحیم چنین گوید راقم حروف که قبل از تحصیل این نسخه چند مسأله دیگر از جناب حاجی تراب که از أَجَلُهُ تلامذه عالی حَضَرَتِ مَلَاذِ الْمُحَقِّقِينَ است؛ انجام: سؤال اگر ما در شخصی فرزند فرزندش را شیر دهد مادر آن طفل بر پدرش حرام می شود یا نه؟ جواب اگر مادر، مادر مرضعه آن طفل باشد مادر مرتضع حرام می شود بر پدرش واگر مادر پدر مرضعه باشد احوط آن است که شیر ندهد و اگر داده باشد احوط آن است که طلاق گفته شود.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 ربيع الثانی 1223 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ، 15 سطر، اندازه: 17×20 سم [ف مخ: 3 - 1116].

• سوال و جواب / كلام و اعتقادات، فقه / فارسی

so'al va javab

مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری

(1699 - 1628) majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī

چند رساله سؤال و جواب فارسی گوناگون از علامه مجلسی است. بنابراین رساله ها یکی نیستند.

[الذريعة 243/12؛ دنا 226/6].

1. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5042- 25/132

آغاز: أَدَامَ اللَّهُ ظُلَلِهِ وَ رَزَقَهُ اللَّهُ خَيْرَ الدُّنْيَا والاخرة پرسیده بودم ترتیبی نداشت که هرگاه خواهند آن را زود بیابند ... باب اول احتیاط ؛ انجام: جواب آن چه متواتر و ضروری دین نباشد انکارش موجب کفر نمی شود اما جرئت بر خدا و ائمه هدی علیهم السَّلَامُ است. تمت.

سؤال و جواب هایی است که اهل خراسان از علامه مجلسی نموده و شاگردش سؤال و جواب را با هم در این رساله جمع آوری نموده است. او در مقدمه می گوید که این مسائل را مولانا محمدرضا که معتمد عليه علامه مجلسی بود به من داد و من بعد از هر جواب نظرات شیخ حر عاملی را نیز درج نمودم. این رساله در باب های کوتاه تنظیم شده و تا باب 31 دارای شماره و بعد از آن بدون شماره است؛ خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد جعفر، تا: قرن 12؛ محشی با امضای «حاجی ملاحسین»؛ 51 گ، 11 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 4 - 2273].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17435

آغاز: بسمله، سؤال (دو سه کلمه افتاده) شده از برای حاکمی و شک دارد که آیا اگر نوکری او نکند ضرر به او خواهد رسید یا نه ... جواب بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرحیم نوکری حکام اگر متضمن خون ناحق باشد یا خوف نیز حلال نمی شود و اگر متضمن آن نباشد اگر متضمن حرام دیگر باشد تا خوف ضرر شدید نباشد مرتکب نمی توان شد؛ انجام: جواب ظاهرة بدون اثبات مسموع -

نباشد.

پاسخ فتوایی به مسائلی است که در زمینه های مختلف از ایشان سؤال شده است. این رساله بسیار مفید و دارای مسائل مبتلا به زیادی است که آنچه برای مقلدان اتفاق افتاده بی هیچ ملاحظه ای پرسیده اند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ متأسفانه برخی از اوراق نسخه ساقط است؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 13 گ، 33 سطر، اندازه: 11×22/5 سم [ف: 21/1 - 796].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 12791

آغاز: بسمله، احتیاج بعضی مسایل که دخل به کیفیت اخذ مسایل دارد، انجام: و اگر در این صورت اعاده نماز نیز بکند احوط است و ظاهرا سلام طفل را جواب نباشد.

در این رساله فتوایی 180 مسأله در احکام طهارت و صلات از نامبرده سؤال شده و او پاسخ داده است. به عنوان مثال: «سؤال: به چه حیله حكم به طهارت مساجد کنیم با وجودی که می بینیم که مردم و ما خود در وقت گل و برف و باران داخل می شویم به بیت الخلا و بازار و کوچه که سگها و کفار بسیار راه می روند و زیر کفش نجس می شود و زمین ها تر است و در راه مسجد زمین خشکی نیست یا هست و به مجرد راه رفتن بر روی آن ته کفش خشک نمی شود و با وجود آن داخل مسجد می شوند و همچنین در حکم کردن به طهارت بازارهای سرپوشیده و دهلیزها و کفش خانه ها التماس آن است که احکام به تفصیل بیان شود که شاید وسواس وسواسان کم شود. جواب: علم قطعی به نجاست کم به هم می رسد در صور مذکوره از بیت الخلا و بازار و غيرهما تا علم به هم نرسد که پا بر نجاست واقع شده حکم به نجاست نمی توان کرد به اعتبار آن که نادر است که در زمین بیت الخلا خصوصا سر چاه نجس نباشد یا در کوچه ها نجاست دیده می شود و تمام گل است یا سگ راه می رود تا قدم بر موضع نجس گذاشته نشود و ظاهر بسیار از احادیث و قول بعض از فقها آن است که زمین ها به آب ریختن و پاشیدن به روشی که مستولی شود بر نجاست پاک می شود مثل زمین حمام و از بعضی ظاهر می شود که خاکها و گل ها به حرکت دادن و مخلوط شدن به یکدیگر و پامال شدن پاک می شوند و بعضی از زمین را پاک می کند و دور نیست که ته کفش به راه رفتن در زمین تر نیز پاک شود با انضمام اینها همه حکم به نجاست مساجد و بازارها نمی تواند کرد.»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 42 ص، 19 سطر، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 21/1 - 797].

4. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 199/3

آغاز: الحمدلله الْكَرِيمِ الاكرم الْعَلِيمُ الاعلم عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلِمَ الانسان مَا لَمْ يَعْلَمْ ... وَ بَعْدُ بِعَرَضٍ طالبان مَنَاهِجُ يَقِينٍ وَ سالكان ذَرَّهٍ بی مقدار؛ انجام: مارد مرتضع حرام می شود بر پدرش و اگر مادر پدر مرضعه باشد احوط آنست که شیر ندهد و اگر داده باشد احوط آنست که طلاق گفته شود تمت.

سؤالات فقهی است که از طرف اهالی خراسان از علامه مجلسی پرسیده شده و وی به صورت فتوایی به آنها پاسخ داده است. این سؤال و جواب ها را سید محمد بدلاء حسینی جمع آوری و نیز بعضی پرسش و پاسخ ها را از علامه مجلسی در آخر آن اضافه نموده است. او در آغاز فهرستی در دوازده جدول و هر جدول در چند عین تهیه نموده است. هم چنین در پایان رساله چند سؤال و جوابی را که حاج ابوتراب از مجلسی پرسیده، اضافه شده است، از علامه مجلسی چند سؤال و جواب فقهی در دست است که عبارتند از: الف) اجوبة المسائل الهندية، به عربی، سؤالهای فقهی است که ملا عبد الله مجلسی برادر مجلسی از هند سؤال کرده و او به آنها پاسخ داده است که در ضمن «زندگینامه علامه مجلسی» تألیف سید مصلح الدین مهدوی به چاپ رسیده است، ب) سؤال و جواب به فارسی، که نسخه آن در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است با سرآغاز: «بسمله، هَذِهِ أَسْئِلَةِ يُنْسَبُ الَىَّ بَعْضِ الأذكياء وَ أَجْوِبَةِ يُنْسَبُ الَىَّ مولينا محمد باقر بن محمد تقی سؤال: آب چاه بملاقات نجاست نجس می شود یا نه؟»، ج) سؤال و جواب به فارسی، با این سرآغاز: «سؤال: زید نامی طفل رضيعه از عمر و نامی متعه نمود»، د) مسایل ایادی سبا: دویست و هشتاد و شش پرسش فقهی مختصری است که حاج محمد شریف بیرجندی، ملا مجد الدين شوشتری، ملا میرزا محمد بن فياض اصفهانی، ملا محمود میبدی و ملا حسین تفرشی از ملا محمد باقر مجلسی نموده اند و او به صورت فتوایی به آنها پاسخ داده و محمد جعفر بن محمد طاهر خبوشانی این سؤال و جواب ها را در دوازده باب با عنوان مسایل ایادی سبا تنظیم و در 29 رمضان 1022 به پایان رسانیده است؛ كا: محمد حسن بن محمد ابراهیم طالقانی، تا: سه شنبه 13 رجب 1188 ق؛ 32 گ (94ر -125ر)، 11

سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 1- 171].

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1978/5

آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و سلام على عباده الذين اصطفی اما چنین گوید؛ انجام: این اوراق بر سبیل استعمال سمت تحریر یافت.

نویسنده می گوید یکی از برادران دینی سه سؤال از من کرد من هم بر طریقت امامیه جواب آنها را دادم و آن سه مسأله بدین قرار بودند: مساله اول: در نفی طریقه حکما و ابطال آن باید دانست که حق تعالی اگر مردم را در عقول خود کافی می دانست اخبار و رسل برای ایشان نمی فرستاد، مسأله ثانیه: طريقه مجتهدین و اخبارین را سؤال فرموده بودند ازین بابت، مسأله ثالثه: از حقیقت طريقه صوفیه و فقها سؤال کرده بودند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7 ص (124 - 130)، 20 سطر (6×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 476].

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2697/3

آغاز مسائل متفرقه که از مجتهد الزمانی ملا محمد باقر مجلسی پرسیده اند و ایشان جواب فرموده اند، سئوال معنی عدالت و نماز -

جماعت را بیان فرمایند جواب ظاهر این است که عادل کسی است که بعد از قدری؛ انجام: که کسی صلوات بر محمد و آل محمد فرستد خداوند عالمیان برای او صد حسنه ثبت می کند.

محشی گوید که گویا از مجلسی دوم باشد چنان که از مسئله اذان ثانی روز جمعه بر می آید؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد طاهر، تا: یک شنبه سلخ رمضان 1204ق، جان کربلا کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 13 گ (105ر-117ر)، 19 و 25 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 6- 93].

7. اردکان یزد؛ امام صادق شماره نسخه: 53/2

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد مصنف این مقاله مساله ای چند جمع کرده و مشتمل است بر سوال و جواب.

با عناوین «اگر پرسند بگو» و در بیان معرفت خدا و ایمان و اسلام و نماز و روزه و زكات و حج و واجب و مستحب در مذهب؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1215 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 24 گ (71پ -94ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 47].

8. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 243- س

آغاز: سوال زید نامی طفل رضيعه از عمرو نامی متعه نمود؛ انجام: تمام پنج جزو کتاب از تألیفات مرحوم ... محمد باقر .. .

نکاح است و گویا گرد آوری محمد مشهدی و یا محمد لاهیجانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ در 5 جزو؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: في: - 1135].

9. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 292/2

شامل جواب سؤالات فقهی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، 17 و 21 سطر [تراثنا: س ش 3 - 120].

• سوال و جواب / کلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

حویزی، جعفر بن عبدالله، - 1115 قمری

(1704-) hovayzī, ja'far ebn-e ‘abd-ol-lāh

پاسخی است به سؤالاتی که در آن به عقاید مؤلف اعتراض شده است، او در این رساله از عقاید خود و سران شیخیه دفاع نموده و ایرادات را رد کرده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5462/2 - 27/132

آغاز: بسمله بعرض می رساند که تقلیقه شریفه زیارت شد از سلامتی مزاج شریف خوشحال شدم الحمدلله ما هم در جوار دوستان و آقایان بدعا گوئی شما و سایر برادران اشتغال داریم؛ انجام: کاغذهایشان برای هم می روند و می آیند حالا مفسدین در میان باشند و اطاعت نکنند خود رانند و خدای خود دیگر زیاده چه عرض کنم و کتاب الحقيه در این باب کافیست والسلام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 4 - 2333].

• سؤال و جواب / اصول فقه / فارسی و عربی

so’āl va javāb

حافظ زاوانی، حسین

hāfez-e zāvānī «hoseyn

سؤالاتی است در مباحث اصولی و فقهی و اعتقادی که حاجی حسین حافظ زاوانی، از علمای بزرگ شیعه در عصر صفویه پرسیده و آنها پاسخ گفته اند. سؤالات به صورت مفصل و با نقل اقوال مطرح شده و معلوم می شود که سؤال کننده اهل علم و دقت است. از جمله سؤالات: در بیان اصولی و اخباری، تقلید میت (با نقل عبارتی از ملامحمد باقر خراسانی)، صفات قاضی و مجتهد، سؤال از تفاسیر اهل سنت و صوفیه و .... عده ای از علما به سؤالات پاسخ داده اند از جمله: میرزا غیاث الدین محمد، شیخ حرعاملی، مولانا محمد باقر مجلسی، مولانا اسماعيل حسینی خاتون آبادی، مولانا خلیل بن غازی قزوینی، مولانا داود بن يوسف بحرانی، مولانا محسن، مولانا محمد طاهر قمی. برخی از سؤال و جواب ها در حد یک رساله کوتاه برگزار شده و فواید ارزنده ای در آنها به چشم می خورد از جمله در پاسخ ملا خليل قزوینی، بحثی درباره غنا مطرح شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9515/1

آغاز: رساله در بیان توضیح اصولی و اخباری که مولانا حاجی حسين رحمه الله از بعضی علما سؤال نموده. بسمله. چون معلوم است که حکم از جانب خدای تعالی بی واسطه انبيا به خلق نمی رسد؛ انجام: وَ بَعْضُهَا يَحْتَمِلُ الامرين وَ التَّفْصِيلُ يَحْتَاجُ الَىَّ التَّطْوِيلِ وَ اللَّهُ الْهَادِي إِلَى سَوَاءِ السَّبِيلِ حرره مُحَمَّدِ الْحُرِّ مُحِلُّ مَهْرَ عالی جَنَابَ شیخ مذکور رَحِمَهُ اللَّهُ.

خط: نستعلیق، کا: قنبر على بن خواجه حسینی جاغرقی، تا: سلخ محرم 1116ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ (1پ - 32ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 30 - 186].

• سؤال و جواب / فلسفه / فارسی

so’āl va javāb

لاهیجی، حسن بن عبدالرزاق، 1045 - 1121 قمری

(1710 - 1636) lāhījī, hasan ebn-e ‘abd-or-razzāq

«سؤالات يُورِدُ لِبُطْلَانِ الْحِكْمَةِ وَ جوابات شَافِيَةُ أَوْ رَدَّهَا أَهْلِ الْحِكْمَةِ». به فارسی و دو پرسش است با عنوان پرسش سوم گویا از همین لاهیجی باشد.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7698/9

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2 گ (181-82پ)، 19 سطر (8×13)، اندازه: 10×15 سم [ف: 16 - 675].

• السؤال و الجواب / فقه، اصول فقه / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

بحرانی، سلیمان بن عبدالله، 1075؟ - 1121 قمری

(1710 - 1665) bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh

درباره مسائل تنزيلیه رضاع، غساله حمام، ترجیح اصل یا ظاهر در نماز پس از وقت، باز شناختن اخباری از مجتهد، اصل اباحت، رده.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1142/3

آغاز: مَا اعقاد کم فِي الْمَسَائِلِ التنزليه وَ هَلْ لَهَا دلیل سِوَى الْمَنْزِلَةِ ... (جَوَابُ) أَمَّا اذا ارْتَضَعَتْ الْجَدَّةَ لِلْبِنْتِ بِلَبَنِ الْجَدِّ؛ انجام: وَ تَفْصِيلُ هَذِهِ الْمَسْأَلَةِ طَوِيلٍ جِدّاً وَ قَدْ اقْتَصَرْنَا عَلَى هَذَا الْقَدْرُ لِضِيقِ الْمَقَامِ وَ اشْتِغَالُ الْبَالِ.

بی کا، تا: با تاریخ 1160 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 2 گ (6ر -7ر)، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 5 - 237].

• السؤال و الجواب / فقه / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

جزایری، عبدالله بن نورالدین، 1112 - 1173 قمری

(1760 - 1701) jazāyerī, “abd-ol-lāh ebn-e nūr-od-dīn

چند مسئله غامض فقهی است که از مؤلف سؤال شده و او به آنها پاسخ داده است.

[الذريعة 246/12].

قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 5023/3- 25/113

آغاز: بسمله مسالة بِجَنْبِ صحیح دَخَلَ عَلَيْهِ وَقْتُ الصلوة وَ مَعَهُ مِنَ الْمَاءِ مَا يَكْفِيهِ لغسلة بِحُبِّ عَلَيْهِ أَنْ يُصَلِّيَ جُنُباً وَ لَا يَجُوزُ لَهُ ؛ انجام مسئله حُرَّةُ مسلمه مَاتَ زَوْجُهَا الدَّائِمِ فَلَمْ يُورِثُها الْحَاكِمُ مِنْهُ وَ لَمْ تَكُنْ قَاتَلْتُ تَمَّتْ.

خط: نسخ، كا: محمد بن نعمت الله موسوی جزایری، تا: 10 جمادی الثانی 1371 ق؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ سرخ، 4 گ، 13 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 4 - 2325].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so'āl va javāb

خواجوئی، محمد اسماعيل بن حسین، - 1173 قمری

(1760-) xājā'ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn

مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 25/23

فیاض آغاز: بسمله نوشته سربسته رسید و بر مضامین آن اطلاع حاصل شد از مسائل ضروريه.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی، 3 ص، 26 سطر (8×17)، قطع: پستی [ف: - 213].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

شاہ ولی الله، احمد بن عبدالرحیم، 1114-1176؟ قمری

(1763- 1703) šāh valī-ol-lāh, ahmad ebn-e 'abd-or-rahīm

رساله فتوایی در پاسخ به 34 مسئله است که در زمینه های مختلف از ایشان سؤال شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38154

آغاز: بسمله . بَعْدَ حَمْدِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ نَعَتْ سید المرسلین صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ آلِهِ طَيِّبِينَ وَ أَصْحَابُهُ التَّابِعِينَ وَاضِحُ بَادَ که عاصی؛ انجام: دُرٍّ عَرَفَ عَوَامِّ اکثر دُرٍّ مَقَامَ بزرگی نَسَبٍ مُسْتَعْمَلُ می شود وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، کا: محمد سلطان بابری پیشاوری، تا: 1279ق؛ مجدول، با کمند کشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: حنایی، جلد: گالینگور، 19 گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×23 سم [اهدائی رهبر: 3- 367].

• سؤال و جواب / فقه / عربی و فارسی

so’āl va javāb

بحرانی، یوسف بن احمد، 1107 - 1186 قمری

(1773 - 1696) bahrānī, yūsof ebn-e ahmad

سؤالاتی که در مسائل فقهی از مؤلف شده و او به آنها پاسخ داده است. سؤال کنندگان عبارتند از: سید حسن بن میر علی دزفولی، میر سید علی، آخوند ملاحسن، آخوند ملا محمد بن حاج علی، سید عبدالکریم دزفولی پدر سید حسین.

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5320/1- 26/200

آغاز: وَ اللَّهُ الْعَالِمُ مسئلة مايقول شَيْخُنَا ومقتدانا فِيمَنْ لَمْ يَعْلَمْ أُصُولِ الدِّينِ بِالدَّلِيلِ بَلْ بالاعتقاد يُقِرَّ بالاصول أَوَّلًا يَعْرِفُ أَصْلًا مِنْ رَبِّهَا انجام : الْجَوَابُ لَا بَأْسَ بِهِ تَعْظِيماً لَهُمْ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ اذا كَانُوا مِنْ المشهورين بِالْفَضْلِ وَ التَّقْوَى وَ اللَّهِ تَمَّتِ الْمَسَائِلِ الَّتِي سَأَلَهَا وَالِدِي دَامَ ظِلُّهُ.

خط: نسخ، كا: سید حسن موسوی بن میر سید علی، تا: 1183ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور سرخ، 71 گ، 10 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 4 - 2336].

2. شیراز؛ ثامنی، محمد رضا، شماره نسخه: 34

آغاز: بسمله، بَعْدَ الحمدلله الَّذِي الْجَلَالِ عَلَى مَزْيَدِ الْأَنْعَامِ وَ الأفضال وَ الصلوة عَلَى نَبِيِّهِ عَلِمَ الْكَمَالِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ... فَيَقُولُ الْعَبْدُ المتعطش إِلَى فَيْضِ الأقدس السبحانی یوسف بْنِ احْمَدَ بْنِ ابراهیم البحرانی بَصَّرَهُ اللَّهُ ... قَدْ وَرَدَتْ عَلَى جُمْلَةٍ مِنِ الْمَسَائِلِ مِنْ بَعْضٍ أَ عَزَاءً الاخوان.

خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: تیماج، قطع: رقعي [اوراق عتیق: 1- 271].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

ساروی، محمد علی بن محمد رضا، - 1193 قمری

(1779-) sāravī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rezā

سؤالات مختلفی است که از مؤلف شده و مؤلف مختصرة به آنها پاسخ داده است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3613/14

آغاز: سؤال در بعضی احادیث که در افعال مكروهه لعن واقع شده می توان لعن کرد یا نه؛ انجام: بعضی از آنها را بر شکم دیگر گذاشته و عرض هرجوئی مقابل هفت موئی از یابو باشد.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 7 گ (172ر-178پ)، اندازه: 10/5×16 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 804].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so'āl va javāb

اصفهانی، محمد باقر، ق 12 قمری

esfahānī, mohammad bāqer (-18c)

تاریخ تأليف: 7 شوال 1102 ق.

گویا از سید محمد باقر اصفهانی شاگرد مولانا محمد رحيم جامی. در آغاز آن دوازده فائده است در اصول دین، سپس چند باب در مسایل فقه هر یک چند فضل با سؤال و جواب.

[الذریعه 243/12 ؛ ریحانة الادب 26/2].

1. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:- 6308

خط: نسخ، كا: محمد شفیع بن حاجی علی نقی فنودی، تا: 20 جمادی الثانی 1113 ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملك: سید ریحان الله موسوی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 145 گ، 16 سطر، قطع: جيبي [ آستانه قم: - 128].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13997

آغاز: خوشترین کلامی که عنوان صفايح نتایج تفکار و دیباچه صحائف مطارح انظار را زیب و زینت تقریر و تحریر تواند شد ... اما بعد:در ورطه عقوبت زلالت و محن؛ انجام: سؤال: برفرض آن سؤال و آن غیبت این شخص را از عدالت بیرون برد ... بعد از مظنه به تحقق حالت مسطوره محکوم به عدالت خواهد بود سؤال ... نانوشته.

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1247ق؛ مصحح، با نشان «بَلَغَ الْمُقَابَلَةِ» مقابله با نخست دستخط مبارک مرحوم حجة الاسلام شفتی با این عبارت «نظر باخبار معتمدين بمقابلة این کتاب يصح الاعتماد عليه حرره خادم الشريعة في خامس عشر شهر جمادی الثانية في سنة 1249» همراه با مهر «محمدباقر بن محمد تقی الموسوی» (بیضی)، مجدول، دارای کمند؛ مهر: «... صفر خاتم ...» (بیضی)، «عبده محمد جعفر بن محمد الموسوی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 418 گ، 31 سطر (12×21)، اندازه: 19×30 سم [ف: 35- 456].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

سبزواری، محمد کاظم بن محمد علی، ق 12 قمری

sabzevārī, mohammad kāzem ebn-e mohammad ‘alī (-18c)

پرسش های فقهی مختصری است از ابواب مختلف فقه که مؤلف حضورا از علامه ملا محمد باقر مجلسی پرسیده یا به واسطه نامه و مجلسی پاسخ های فتوایی به آنها داده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3367

آغاز: الحمدلله ... اما بعد چون بعضی از مسائل ضروریه که در میان علما اشتباهی داشت و از کتب فقها بعضی معلوم نمی شد؛ انجام: و گفتگو کردن با او خوش می آمده باشد خواه خویشی داشته باشد یا نداشته باشد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 38 گ، 22 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 9- 142].

• سوال و جواب /عرفان و تصوف، پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

صفوی، سلطان على

safavī, soltān ‘alī

در پاسخ پرسش هایی است که از مؤلف کرده اند (در آن از شیخ زاهد و شیخ صفی یاد شده است).

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6451/1

آغاز: از حضرت سلطان اولیا خواجه سلطان على الصفوی قدس سره از حلال ... (سفید) که در کیش ما کفر است و هم چنین تا حضرت صاحب الزَّمَانُ صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلَامُهُ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 32 گ (1پ -32پ)، 15 سطر (4/5×11) [ف: 5 - 17].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری

(1791 - 1707) vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal

سؤالات فقهی را که از مؤلف شده و وی به آنها جواب داده، به دستور مؤلف توسط شاگردش محمد حسین بن عبد الوهاب سرایانی تونی تنظیم و به ترتیب کتب فقهی - هر کتاب شامل -

چند فصل – مرتب شده است. در خاتمه کتاب هم تأییدیه منقول از مؤلف در مورد تائید صحت انتساب جواب ها به وی، دیده می شود.

1. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 243

آغاز: مشکل است اما دین خود را به عنوان تقلید باید اخذ نماید اگر ممکن شود مگ اصول دین را.

خط: نسخ و نستعلیق، كا: حاجی محمد بن عبدالرزاق کاشانی ساکن اردکان یزد، تا: سه شنبه 18 ذیقعده 1185 ق، جهت حاجی محمد جعفر؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «عبده محمد تقی بن محمد باقر الشريف» (بیضی)؛ وقف نامه کتاب از طاهر بن محمد یزدی ساکن مهریز جهت فرزندش ملاحسین در خانه آقا محمد مشهدی و در مسجد محله باغ بهار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 56 گ، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 1 - 196].

2. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 275

آغاز: بسمله مسائلی که بزرگان وعلما و دانایان شیعه اثنی عشریه که نام بعضی در اول سؤال مسئله درج است تحقیق آن را از خدمت عالیجناب مقدس القاب ... المشهور به بهبهانی أَدَامَ اللَّهُ أَيَّامَ افاداته نمودند و این جناب فتوی دادند و این حقیر جمع نموده و از نظر فيض منظر آنجناب گذرانیده مساله عدالتی که در شهود وامام جماعت معتبر است کدام معنی از اوست جواب عدالت نزد فقير حسن ظاهر است؛ انجام: سؤال شخصی حاجت حج در بلدی بود ... جواب ظاهرة ساقط می شود والله تمام شد کتاب جواب و سؤال وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملك: میرزا محمد تقی شیرازی؛ جلد: تیماج مشکی، 58 گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×16 سم [ف مخ: 1- 263].

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 69906

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 18 سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16 - 421].

4. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 179/4

خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد نصیر اصفهانی، تا: 3 رجب 1215 ق [ف: 3 - 32].

5. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 328/5

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 941].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / عربی

so’āl va javāb

قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟ - 1208 قمری

(1794 - 1714) qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm

قزوین؛ میر حسینا قزوینی؛ شماره نسخه:124

در یک مجلد گویا اصل؛ بی کا، بی تا [نشریه: 6 - 344].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'al va javab

قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟ -1208 قمری

(1794 - 1714) qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm

سؤالات در اوراق اوایل از مفاهیم اعتقادی و غوامض برخی روایات شروع می شود، سپس سئوالات فقهی که به ترتیب از طهارت، زکات، صوم، تجارت و دین، اجراء عقود، رهن، مفلس، ضمان، صلح، شركة، حق الاستطراق، شفعه، مضاربه، مزارعه، ودیعه، عاریه، رهن، اجاره، وكاله، وقف، سکنی، النكاح، و الرضاع آغاز و انجام می یابد. در پاره ای از جواب ها نام سؤال کننده آقا محمد باقر آمده و احیانا در انتهای جمله سؤاليه جمله «يبنوا توجروا» ذکر شده است. پاسخ ها غالبا صریح و محکم و در بعضی موارد محتاطانه صادر شده و به ظن قوی پاسخ گوینده مرحوم میر حسین بن میر ابراهیم حسینی قزوینی تبریزی صاحب «مَعارِجَ الاحکام» و استاد اجازه سید مهدی بحر العلوم (1212 ق) می باشد. در یکی از جواب ها چنین آمده: از نظر احقر و والد ماجد (قُدِّسَ سِرِّهِ) نیت وجوب اقوى می نماید»، تعبیر والد ماجد که نامبرده در معارج الأحكام مكررة آمده مؤيد انتساب رساله مزبور به نامبرده خواهد بود. مرحوم صاحب الذريعة نيز تألیفی با عنوان «سؤال و جواب فارسی» به نامبرده نسبت داده و نشانی از وجود نسخه ای از آن در قزوین خبر داده است.

قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1406

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ خط مشابهت کامل با خط مرحوم میر حسینا دارد، لذا نسخه مبیضه خواهد بود؛ 105 گ، 16 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 2 - 503].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها

so’āl va javāb

نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1128 - 1209 قمری

(1795 - 1716) narāqī, mahdī ebn-e abī-zar

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/11520/3

خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: 1245ق، جا: تهران [میراث شهاب: س 10 ش 1-2 - 26].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so'al va javab

نورعلیشاه، محمد علی بن عبدالحسین، 1160؟ - 1212

قمری

(1798 - 1747) nūr-'alī-šāh, mohammad ‘alī ebn-e 'abd-ol-hoseyn

سؤال ها از مظفر علیشاه و پاسخ ها از نور علیشاه است. به طریق مثنوی می باشد. عنوانها: مثنوی نقش بندی، مراسلة منظومة للاخوان الصفا، في جواب رقعة و غيره.

[فهرستواره منزوی 422/10].

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1158/2

سؤال و جواب های مظفر علی شاه و نور علیشاه در حدود یکصد و پنجاه بیت می باشد و بدین دو بیت آغاز شده: «بَلَغَا عَنِّي خلیلی السَّلَامُ *** مِنْ فوادي فِي هَوَاهَا مُسْتَهَامٍ / مرحبا ای پیک با مهر و وفا *** کامدی از جانب دار الشفا»؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن سید عرب حسینی، تا: 1231 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 3 - 433].

2. تهران؛ نوربخش: شماره نسخه: 23/2

آغاز: مرحبا ای نفحه باغ وفا ***کامده از گلشن صدق و صفا؛ انجام: دایمش زان لمعه جان پر نور دار *** آفت ظلمت ز جانش دور دار.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی لنجانی، تا: 1254 ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، مقوایی مذهب، 25 ص (161-185)، 14 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1 - 32].

• السؤال و الجواب / پاسخ پرسش ها

as-su’āl wa-l jawāb

آقامحمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری

(1802 - 1732) āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī

با حاشیه ای از مرحوم آیت الله زنجانی. شاید چند برگ از مقامع او.

قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 76/11

بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [چند نسخه في: - 222].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

کرمانشاهی، محمد محسن بن محمد سمیع،-1223قمری

(1808-) kermānšāhī, mohammad mohsen ebn-e mohammad sami

پرسش و پاسخ هایی است فقهی و شاید بخشی از همان کتاب درر المسامع مؤلف می باشد.

[أعيان الشيعة 47/10؛ مرآة الاحوال 191/11؛ الذريعة 459/1].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13611/3

آغاز: بعرض میرساند که چه میفرمایند علمای امامیه در اینکه موصی در وقت تعیین وصی بعنوان اطلاق گفته باشد که زید وصی من است؛ انجام: وَ الالف کالعشر وَ الالفان کالعشرين الَىَّ تِسْعَةَ آلَافٍ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 13؛ محشی از «منه، منه عفى عنه»، مصحح، کاغذ: فرنگی، 41گ (84-124)، 23 سطر، اندازه: 20x10 سم [ف: 34 - 480].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154 - 1228 قمری

(1813- 1742) kāšef-ol-qetā’, ja'far ebn-e xezr

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 13562

آغاز: بسمله، حمله مسائل متفرقه ای که در ایام سیاحت از زبان مجتهد جامع شرایط شیخ جعفر سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی شنیده شده. سؤال: هرگاه کسی نماز ظهر را به عمل آورد و مشغول نماز عصر گردد و در حال بجا آوردن عصر یقین کند تشهدی از او فوت شده است ليكن نداند که از ظهر فوت شده است یا از عصر؟ جواب: بنا بر آن گذارد که از عصر است؛ انجام: و الا صحیح است و جایز به او نماز کردن عام [كذا].

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج ماشی مذهب، 44 ص، 11 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 21/1- 796].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمری

(1816 - 1748) tabātabā'ī karbalā'ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī

1. اهواز؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، تا: 1218 ق [میراث اسلامی: 5 - 590].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15695/1

آغاز: صورت مسائل شرعی که عليحضرت ... سؤال در شهر قصد اقامه کرده بودیم دو فرسخ یا بیشتر؛ انجام: میرسد او را که از پدر مطالبه نماید وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ هُوَ عَالِمٍ.

مسائل شرعی که حاجی غفار ایروانی در تاریخ سال 12096 در عتبات عالیات از طباطبائی پرسیده، وی به خط شریف جواب هر یک را نوشته به چندین مهر مزین کرده بود، نسخه حاضر صورت آن مسائل است که در سال 1210 از روی اصل نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: میرزا بن محمد بن مشهدی باقر -

اردبیلی، تا:ربيع الأول 1263 ق؛ جلد:مقوایی با روکش کاغذی کرم، 42گ (1پ -42ر)، 14 سطر، اندازه: 13/3×20 سم [ف: 43 - 245].

• السؤال و الجواب = الطلاق الرجعی / فقه / عربی

as-su'al-u wa-i-jawab =at-talaq-ur-rij

طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمری

(1816 - 1748) tabātabā'ī karbalāʻī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī

رساله ای است استدلالی در پاسخ به این سؤال: شخصی همسرش را طلاق رجعی داده و حق رجوع را به نفقه ایام عده صلح کرده و در عین حال رجوع کرده است. اما آن زن پس از انقضای ایام عده شوهر جدید کرده است. آیا به واسطه رجوع، همسر شوهر اول است یا همسر شوهر دوم است به خاطر عدم تأثیر آن رجوع؟

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19731

آغاز: بسمله، سؤال شخصی زوجه خود را مطلقه نموده به طلاق رجعی؛ انجام: وَلَا غَيْرِهِ مِمَّا ذَكَرْنَا مِنْ الانفاق وَ التَّوَارُثُ الابعد انْقِضَاءِ الْعِدَّةِ وَ الشُّكْرُ وَ الْمِنَّةُ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: 1315ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 11ص، 19 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [اهدائی رهبر: 3 - 365].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی و عربی

so’āl va javāb

میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری

(1816 - 1739) mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan

سؤال و جواب هایی است فقهی و غیر فقهی که از مؤلف سؤال شده و ایشان پاسخ آن را فتوایی و یا استدلالی به فارسی و یا عربی گفته اند. این سؤال و جواب ها را گویا بعضی از شاگردان میرزا همراه رسائلی از ایشان به ترتیب کتاب های فقهی جمع آوری نموده و جامع الشتات نامیده است. کتاب مزبور مکررا به چاپ رسیده و مورد توجه دانشمندان می باشد.

آغاز: 1: بسمله کتاب الطهارة سؤال هرگاه زنی مستحاضه با استحاضة كثيرة غسل کرد از برای نماز و قبل از این ... جواب بدانکه واجب است از برای مستحاضه استظهار یعنی سعی در محافظت از بیرون آمدن خون.

2: بسمله کتاب الطهارة سؤال صاحب نفاس هرگاه یقین داند که مدتش از ده می گذرد ... جواب نمی دانم این علم و یقین از کجا برای او بهم می رسد مگر معصومی به او خبر بدهد.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14690/1

آغاز: سؤال: هرگاه کسی قرض بسیاری دارد که فاضل از اموال اوست و بعضی از اموال او مرهون است در نزد بعضی از دیان، آیا مرتهن با سایر غرما شریک است؟؛ انجام: مِثْلُ مَا رَوَاهُ فِي الْعِلَلِ وَ الْعُيُونِ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الرِّضَا (علیه السَّلَامُ)، فِي جُمْلَةِ حَدِيثٍ وَ أَنَّمَا يُقَالُ موذن لانه يوذن بِالصَّلَاةِ، المسالة الرَّابِعَةَ عَشَرَةُ ... ناتمام.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربيع الثانی 1195ق، جان قم؛ مصحح، محشی از مؤلف، با عبارت «بلغ قبالا» از سوی مؤلف مقابله؛ کاغذ: فرنگی، 107گی (1ر-117پ)، 24 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 37 - 196].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1411/6

عکسی نسخه اصل: گویا در نزد ورثه میرزا ابوطالب قمی است. چند پرسش و پاسخ فقهی است از جمله، سؤال: هر گاه کسی زمینی را وقف کرده باشد بر جمعی و شرط کرده باشد که یک سال بیشتر اجاره ندهد ...، سؤال: هر گاه شخصی را وکیل کند که زن او را طلاق بگوید و وکیل هم قبول کند بعد ... خود را عزل کند آیا بعد از آن می تواند بدون اذن جدید آن زن را طلاق بگوید، سؤال: هرگاه زیر باغ مشجری به اجاره بدهد به عمرو ... آیا در مقابل فوت منفعت اشجار از بابت وجه اجاره چیزی کم می شود یا نه؟؟ خط: نستعلیق شکسته، كاتب = مؤلف، بی تا، مصحح توسط مؤلف، با خط خوردگی، محشی از مؤلف؛ مهر وقف مرحوم میرزا ابوطالب قمی؛ 5ص (13-17) [عکسی ف: 4 - 221].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1411/10

عکسی نسخه اصل: گویا در نزد ورثه میرزا ابوطالب قمی است. چند پرسش و پاسخ فقهی از جمله: سؤال: هر گاه زنی بگوید که من کنیز فلان کس بودم مرا آزاد کرد و الحال شوهر دارم .......، سؤال: حبوه چه چیزی است و برای کیست و حکم آن چیست، سؤال: هر گاه زنی مدخوله شوهرش مرده باشد و آن زن بگوید که من مهر می خواهم و کسی در برابر نفی آن کند ..، لَوِ ادَّعَى الْمَرْأَةِ الْمَهْرِ وَ أَنْكَرَ الزَّوْجِ ... .

خط: نستعلیق شکسته، كاتب = مؤلف، تا: 1205ق؛ نوع رساله ها به وسیله مؤلف در متن و حاشیه تصحیح شده و خط خوردگی دارد، محشی از مؤلف؛ مهر وقف مرحوم میرزا ابوطالب قمی؛ 5ص (32-36)، [عکسی ف: 4 - 222].

4. قم، مرعشی؛ شماره نسخه: 1411/14- عکسی

نسخه اصل:گویا در نزد ورثه میرزا ابوطالب قمی است. از جمله: مسئلة: اذا رَضْعَةُ امْرَأَةٍ مُزَوَّجَةٍ ذَاتَ بْنِ مِنْ زَوْجُهَا بَعْدَ اثنی عَشَرَ سُنَّةُ مِنْ وِلَادَةُ بِنْتِ ...، سؤال: هرگاه در عقد اجاره تعیین شود عملی معین در مدت معینه ...، سؤال: زینب در حین مرض موت به این طریق وصیت نمود که مهر شوهرم را که متوفی گردیده بخشیدم ...؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ 5 ص (57-61) [عکسی ف: 4 - 223].

5. اصفهان؛ مهدوی، مصلح الدین؛ شماره نسخه: 141

آغاز: کتاب التجارة مراد از قبض که در بیع و رهن و هبه و امثال -

آن معتبر است چه چیز است.

از کتاب تجارت شروع می شود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 116 گ، 16 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: - 143].

6. شاهرود؛ مدرسه اسماعیلیه؛ شماره نسخه: 8

كان على اكبر مزجی، تا: 1203ق، جان گیلان [ف: -7].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16367

آغاز: بسمله، الحمدلله وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ مسئلة هَلْ يَجُوزُ ارضاع احدى الاختين وَلَدُ الاخرى بِحَدِّ الرَّضَاعِ ؛ انجام : فِي الْقَوْلِ وَ الْعَمَلِ وَ کتبه مُؤَلِّفُهُ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ الدَّائِمِ ابْنَ الْحَسَنِ الجيلانی ابوالقاسم.

چند سؤال فقهی است با عبارات «مسئلة» و «الجواب» و «اقول» که بخشی در اواخر شعبان سال 1200ق نگاشته شده (ص 11) و بخشی دیگر در شوال 1205 ق؛ خط: نسخ، كا: عبدالله بن عبدالعظیم خوانساری، تا: 6 محرم 1210ق؛ از روی نسخه مؤلف، کاتب شاگرد مؤلف بوده؛ جلد: چرم زرشکی، 18ص، 27 سطر، اندازه: 15/6×22 سم [ف: 45 - 188].

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8906/2

آغاز: سؤالاتی که از علامی مجتهد الزمانی میرزا ابوالقاسم نموده اند و آن جناب مستطاب جواب فرموده اند آنها است. ل. چه می فرمایند در خصوص طریقه و داب این سرزمین و ریختن و اصلاح شیره انگور؛ انجام: و هم چنین کتابی که محتاج است به او و آن شنیده اید که خمس در فاضل مؤمنه است.

در بحث طهارت و نجاسات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1219ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (80ر 83پ)، 18 سطر (5/8×15)، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 29/1 - 291].

9. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:408

خط: نستعلیق، كا: فضل الله، تا: دهه آخر جمادی الاول 1225 ق؛ 472 گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2 - 291].

10. مشهد؛ مدرسه سلیمانیه؛ شماره نسخه: 21

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن ملامحمود الویری، تا: 1226ق؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهدف: - 3].

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20228

آغاز: هرگاه تیمم کردیم به جهت عذری قبل از نماز علوق خاک را می توان شست یا نه؛ انجام: كما انه كان لغسل الميت اختصاص بعد الاشتراک.

از طهارت تا پایان حدود و دیات و نیز برخی از مسائل متفرقه ؛ خط: نسخ، كا: احمد بن محمد بن خوانساری، تا: 1227 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 207 گ، 30 سطر، اندازه: 21×30 سم [اهدائی رهبر: 3- 363].

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13342/1

آغاز: الحمدلله وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ بِهِ نَسْتَعِينُ هَلْ يَجُوزُ ارضاع احدى الاختين وَلَدَتْ لاخرى بِحَدِّ الرَّضَاعِ الْمُحْرِمُ أَمْ لَا ثُمَّ اذا حَصَلَ الرَّضَاعِ؛ انجام: پس صحت و فساد اجاره در اینجا مدخلیتی ندارد به جهت آنکه قبض و اذن مالک به محض اجازه ممكن الحصول نیست چون بدی ندارد پس هبه صحیح نیست.

از اول کتاب تا پایان کتاب هبات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد اسماعیل هزار جریبی، تا: ذیقعده 1227ق، جان کاشان مدرسه شاه؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 337 گ (2پ۔ 338ر)، 20 سطر [ف: 36 - 295].

13. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1209

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَاةُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ؛ انجام: أَنَّ الزَّوْجَ مُسْتَقِلُّ عِنْدَهُمْ فِي وَلَايَةِ الطَّلَاقِ غَايَةِ الِاسْتِدْلَالِ بِحَيْثُ لَيْسَ لِلزَّوْجَةِ ... .

خط: نسخ، كا: قاسم، تا: ربيع الأول 1227 ق؛ افتادگی: انجام؛ نوشته ای به خط حسین بن ضياء الدين بن ملاعبدالحمید در 1301 مهر: «عبده محمد حسین 1207» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 340 گ، 23 سطر، اندازه: 14×20 سم [مؤید: 3 - 180].

14. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 931- 6/21

آغاز: برابر 1؛ انجام: وَ هُوَ عَيْنُ الْمُسْتَحَاضَةِ بلاستحاضة الْقَلِيلَةُ وَ فِيهِ أَيْضاً اخْتِصَاصِ بَعْدَ الِاشْتِرَاكِ كَمَا انْهَ كَانَ لِغُسْلِ الْمَيِّتِ اخْتِصَاصِ بَعْدَ الاشتراک.

خط: نسخ، كا: محمد بن آقا حاجی خونساری، تا: 1228ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 303 گ، 32 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 4 - 2336].

15. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2191

خط: نسخ، كا: میرزا محمد بن علی اکبر دستگردی نلقاضي کزازی، تا: جمعه 8 ربیع الاول 1228 ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سبز، 278 گ، 31 سطر، اندازه: 21/8×30/6 سم [ف: 1- 143].

16. گلپایگان؛ امام جمعه، محمد حسن؛ شماره نسخه: 3/1

انجام: و روایاتی که در بیع تراب صیاغت مذکور است و در ابواب تجارت وَ خَمْسُ وَ لقطه وَ غَيْرِ ذَلِكَ متفرق مذکورند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ربیع الاول 1229ق؛ 122 گ (1پ۔ 122پ)، 36 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: في: - 118].

17. گلپایگان؛ امام جمعه، محمد حسن؛ شماره نسخه: 3/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ربیع الاول 1229ق؛ 7 گ (129پ۔ 135 ر)، 36 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 118].

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19757

آغاز: برابر 1؛ انجام: فَفِيهِ أَيْضاً اخْتِصَاصِ بَعْدَ الِاشْتِرَاكِ كَمَا انْهَ كَانَ لِغُسْلِ الْمَيِّتِ اخْتِصَاصِ بَعْدَ الِاشْتِرَاكِ.

خط: نسخ خفی، کا: محمد على بن على محمد، تا: سه شنبه 9 رمضان 1203 یا 1230ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 420 گ، 27 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 3 - 362].

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20422

آغاز: برابر 2؛ انجام: وَ بالجمله لَا حَظَّ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) حَالِ السَّائِلِ وَ أَجَابَ عَلَى مقتضی حَالِهِ.

خط: نسخ، كا: محمد هادي بن عبدالوهاب اصفهانی، تا: یک شنبه 22 جمادی الاول 1231 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 420 گ، 29 سطر، اندازه: 18×29 سم [اهدائی رهبر: 3 - 364].

20. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 140

جلد دوم کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن نظر علی بن حسن گیلانی (پسر برادر مؤلف)، تا: پنج شنبه 29 ربيع الأول 1231ق، به دستور محمد شفیع بن میرزا حسینا؛ مصحح: 310 گ، 29 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 1- 118].

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10756

جلد اول کتاب و مشتمل بر بخش اصول اعتقادی و فقهی و متفرقات دیگر؛ خط: نسخ، كا: محمد صادق بن محمد شفیع گلپایگانی، تا: دوشنبه 15 ذیقعده 1231ق؛ جلد: تیماج مشکی، 248 گ، 29 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 27 - 185].

22. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 174/2

آغاز: مولای چه می فرمایند در خصوص پوست قزاقی که کلاه می دوزند آیا می تواند بود که کسی با رطوبت؛ انجام: پس اگر وصی مجتهد عادل است خود قسم می دهد و ضرور به مرافعه نیست والا باید به مرافعه رفته و قسم داده شود.

کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ربیع الثانی 1232 ق؛ جلد: مقوا، 15 گ، 24 سطر، [ف: 1- 334].

23. تهران، عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 519

آغاز: برابر 1؛ انجام: و هرگاه از بینه عاجز بماند بیش از قسمی بر او ندارد که او را قسم بدهد.

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 18 ذیحجه 1235 ق؛ مجدول محرر مذهب؛ تملك: محمد تقی کرمانی در 1238 ق، حسب حكم سپهدار یوسف خان؛ جلد: تیماج، 439 گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 1- 169].

24. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 2911/2

آغاز: بسمله، در مسائل اصولیه است و آن؛ انجام: پس باید چشم گشود و از حقیقت غافل نشد باینجا ختم می کنیم کلام را خَتَمَ اللَّهُ أُمُورِنَا ... . بی کا، تا:1236 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج قرمز، 97 ص (193-97)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-629].

25. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11210

آغاز: برابر 1؛ انجام: وَانٍ كَانَ قَدْ يَتَوَهَّمُ عُودٍ نَفَعَهُ إِلَى المدعی الإلجائه الَىَّ النُّكُولَ وَ رُدَّ مَا يَدَّعِيهِ.

از استحاضه كثيره شروع و به كتاب القضاء و الشهادات (مبحث غیر مجتهد جز به اذن مجتهد نمی تواند قسم دهد)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا، رویه پارچه، 255 گ، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 21/1 - 811].

26. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 270

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى اشْرَفَ الانبياء وَ الْمُرْسَلِينَ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ.

و در آن مقدمه و چند مقصد است ... قَالَ الْعَلَّامَةُ انْهَ غُسِلَ بِالْمَاءِ أَوْ مَسَحَ بِالتُّرَابِ؛ انجام: بدانکه هرگاه واهب منکر هبه باشد مدعی هبه باید به ثبوت شرعی برساند ... در این صورت بر زید نیست اثبات و بعد از عجر تسلط قسمی بر همشیره دارد تمت.

جلد اول (طهارت تا هبه)؛ خط: نسخ، كا: محمد بن محمدعلی طبیب کاشانی، تا: 11 رجب 1237 ق؛ محشی؛ مهر: «عبده الراجی ابن الرضا احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 261گ، 28 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف مخ].

27. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6833- 35/13

آغاز: برابر 1؛ انجام: وَانٍ تَقُولُ الانسان وَحْدَهُ حَيَوَانٍ بارادة التَّوْحِيدِ الْمُرَادُ فِي الصُّغْرَى وَ هُوَ التوحد فِي الضاحكة.

سؤال و جواب های فقهی است که به ترتیب کتب فقهی از طهارت تا دیات به صورت «سؤال» و «جواب» تنظیم شده است و در پایان احکام متفرقات را آورده است. «جَامِعَ الشَّتَاتِ» میرزای قمی و «سؤال وجواب» حجة الاسلام شفتی نیست. گویا بخشی از سؤال و جواب های میرزای قمی است که در جامع الشتات به چاپ نرسیده است؛ کا: سید مرتضی بن سید عباس موسوی لاهیجانی، تا: 1238 ق؛ مجدول محرر، محشی از لطف الله؛ جلد: تیماج سرخ، 472 گ، 14 سطر، اندازه: 20×32 سم [ف: 4 - 2331].

28. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2359

از مجموعه دوم سؤال و جواب مرحوم میرزای قمی است، مشتمل بر مسائل کتاب نکاح و طلاق، کفارات، يمين و نذر وعهد، ایلاء و عتق، اقرار، صید و ذباحه، غصب، شفعه، احياء موات، لقطه و میراث می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 151 ص، 26 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1- 429].

29. دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 103

آغاز: برابر 2؛ انجام: و فرقی نگذاشته اند ما بين دائمی و متعه مدخوله و غير مدخوله و محصن و غير محصن.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی، تا: رمضان 1243ق، جا: قم؛ مصحح، محشی بعضا با عنوان «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ»؛ جلد: تیماج مشکی، 467 گ، 27 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف مخ: - 53].

30. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 141

خط: نسخ، بی کا، تا: 1243 ق [ف: - 9].

31. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 392 معزی

آغاز: عَلِىُّ بْنُ اسماعيل الْمَذْكُورِ وَ طَرِيقُهُ اليه غَيْرِ نعلوم اذ لَمْ يَذْكُرْهُ فِي الْمَشِيخَةِ وَ لَافِي سِتُّ؛ انجام: جواب نظر به این که در دور نماز زیارت را بعد از زیارت و قبل هر دو می توان کرد لهذا -

در چنین زیارت نماز زیارت را بعد نمودن اگر چه اسلم خواهد بود. بی کا، تا: 15 محرم 1244ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ركابه دار، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 106گ، 30 سطر (13×21/5)، اندازه: 20×30 سم [ف: 39 - 239].

32. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1446

خط: نستعلیق، كا: عبدالمطلب عرب، تا: 1245ق؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن زرد، 293 گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×25/6 سم [ف: 3- 479].

33. دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 122

آغاز و طعن آخوند ملا محسن به مجتهدین از راه اعتقادات و مذهب نیست به جهت آنکه آخوند؛ انجام: و فرقی نگذاشته اند ما بين دائمی و متعه مدخوله و غیر مدخوله و محصن و غیر محصن.

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن علی محمد، تا: سلخ ربيع الاول 1245ق، جا: قم، افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عنوان «المحرره»؛ جلد: تیماج مشکی، 372 گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف مخ: - 54].

34. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 53

آغاز: برابر 1؛ انجام: جواب: هرگاه مقتول را به یک ضرب کشته اند و قاتل را به چندین ضرب در عوض او کشته اند ... و اگر غیر ولی او را کشت مستحق قصاص وغرامت است هرگاه بدون اذن ولی کرده. قد تم.

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، كا: مهدی بن محمد حسین بن ابوطالب کاشانی ارانی، تا: 19 ذیحجه 1247 ق؛ نسخه وقف اولاد ذكور ملا غلامرضا آرانی است؛ جلد: تیماج مشکی، 318 گ، 26 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف مخ: - 38].

35. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2363

مسائل کتاب نکاح تا آخر کتاب از مجموعه سوم است؛ خط: نسخ، كا: جعفر بن محمد حسین کاشانی، تا: 1249 ق؛ مبحث ظهار آن دارای یک سؤال و جواب و مبحث اقرار دارای چهار سؤال و جواب است که در نسخه چاپی نیست و این مجموعه یک سئوال و جواب آخر مجموعه چاپی را ندارد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 217 ص، 25 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1- 428].

36. تهران: سپهسالار؛ شماره نسخه: 2358

اجتهاد، طهارت، صلوة، جنائز، زکوة، صوم، کفارات، حج، جهاد، امر به معروف، تجارت، مکاسب، رهن، تفلیس، حجر، صلح، شرکت، قسمت، مضاربه، اجاره، مزارعه، عاریه، وکالت، وقف، عمری، هبه، وصایا، نکاح، متعه، طلاق، اقرار، نذر، صید و ذباحه، اطعمه و اشربه، غصب، شفعه، أحياء موات، میراث، قضا، دیات، قصاص، و مسائل متفرقه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1249 ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 247 ص، 25 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1- 427].

37. کاشان؛ جعفری؛ شماره نسخه: 76/1

آغاز: بسمله سؤال متعارف است که در بعضی اماکن انگور را با آب و سرکه در ظرفی نموده آن را حلالی می گویند و بعد گرم شدن هوا خمر می شود و بعد از آن سرکه می شود بنابر قول بنجاست خمرايا بعد از سرکه شدن؛ انجام: أَنْ تَقُولَ النتيجه الانسان حیوان بِجُعْلِ لَفْظَ وَحْدَةَ مِنْ مُتَعَلِّقَاتِ الْأَوْسَطِ فلاحاجة الَىَّ ذَكَرَهُ فِي النتيجه وَ أَنْ تَقُولَ الانسان وَحْدَهُ حَيَوَانٍ بارادة التوحد الْمُرَادُ فِي الصُّغْرَى وَ هُوَ التوحد فِي الضاحكية.

بی کا، تا: 1249ق؛ مصحح، توسط عبدالصاحب محمد بن احمد نراقی کاشانی در سال 1249 ق استكتاب شده با مهر «عبده الراجی محمد بن احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 175 گ، 25 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ].

38. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 241

آغاز: برابر 1؛ انجام: سؤال هبه ام ولد جایز است یا نه جواب مادامی که ولد او زنده است به او صحیح نیست و قول به خلاف او هم در نظر نیست قد تم بالخير.

جلد اول (طهارت تا هبه)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، توسط عبدالصاحب محمد بن احمد نراقی با مهر «عبده الراجي محمد بن احمد 1230» (بیضی) در سال 1249 ق استكتاب شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 271 گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ].

39. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 330

خط: نسخ و نستعلیق، كا: عبدالله، تا: 28 صفر 1254 ق، جا: قم؛ 331 گ، 28 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 2 - 45]

40. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3729

آغاز: الحمدلله وَ کفی ... فَقَدْ روی لی بَعْضِ أَصْحَابِنَا الصَّالِحِينَ وَ اخواننا الربانیین عَنْ مَوْلَانَا ابی الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السَّلَامُ ؛ انجام که سَابِقاً دُرٍّ حدیث اسحاق بْنِ عَمَّارٍ نَقْلِ کردیم گوارا باشد براو آنَ مصاحب وَ آنَ جایگاه أَعَاذَنَا اللَّهُ ... .

خط: نستعلیق، کا: ملک محمد بن محمد حسن بروجنی چهارمحالی، تا: سه شنبه سلخ شوال 1257 ق، حسب فرمایش آخوند ملا محمدرفیع رشتی؛ مصحح؛ مهر: «يَا رَفِيعَ الدَّرَجَاتِ» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 325 گ، 28 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [محدث ارموی مخ: 1 – 484].

41. اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 189

خط: نسخ زیبا، كا: اسماعيل بن عبدالله خوانساری، تا: پنج شنبه 6 شعبان 1262ق، 275 گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 121].

42. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 160

آغاز: برابر 1؛ انجام: كتاب الوصايا س هرگاه شخصی وصیت کند که فلان معین مرا بفروش به فلان وارث معين ... ج مقتضی ادله قاطعه عدم جواز تبدیل و تغییر وصیت است ... فقها قطع نظر از موثقه سماعه استدلال به همین اخبار کرده اند.

جلد اول، کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 1269ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 253 گ، 23 سطر، اندازه: 21615سم [ف مخ].

43. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4484-23/4

آغاز: برابر 1؛ انجام: سُؤَالُ مَا مَعْنَى قَوْلِهِ الِاغْتِسَالِ سِتَّةَ ثلاثه مختصات ... جَوَابُ قَوْلِهِ الِاغْتِسَالِ سِتَّةٍ ... فَفِيهِ أَيْضاً اخْتِصَاصِ بَعْدَ الِاشْتِرَاكِ كَمَا انْهَ كَانَ لِغُسْلِ الْمَيِّتِ اخْتِصَاصِ بَعْدَ الِاشْتِرَاكِ.

از طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، كا: جعفر بن محمد رفیع خوانساری، تا: 1271 ق؛ مصحح، با کمال دقت مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 282 گ، 32 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 3- 1122].

44. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14363

آغاز: برابر 1؛ انجام: و مدت غیبت صغری تقریبا هفتاد و چهار سال بود و چون جمعی از معتمدین دعوی کرده اند رؤیت آن حضرت را.

خط: نستعلیق، كان محمد رضا بن محمد، تا: 22 رجب 1279ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 296 گ، 17 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 21/1 - 814].

45. قم؛ شریعتی، محمد حسین (کتابخانه)؛ شماره نسخه: 11

آغاز: برابر 1؛ انجام: که فقهاء قطع نظر از موثقه سماعه استدلال به همین اخبار کرده اند.

مجموعه ثانیه یا مجلد ثانی و از کتاب طهارة تا اوائل وصايا است، و در روی برگه اول آن مرقوم شده: «جلد اول مجموعه ثانیه جواب و سؤال جناب مستطاب ...»، و در انتهاء آن: «تتمه در جلد دیگر است»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1294ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با علامت «س» و «ج»، و «منه» و «محمد علی»، با علامت بلاغ، با عبارت: «هُوَ مِنْ موهبات جَنَابَ الْعَالِمِ الْفَاضِلَ وَ ... الْكَامِلُ وَ الْعَارِفُ الْوَاصِلَ فَخَرَّ الْحُجَّاجِ وَ الْعُمَّارِ الْحَاجِّ ملا أَبُو الْقَاسِمِ الَىَّ الْعَبْدُ الْآثِمُ الْمُحْتَاجِ إِلَى عَفْوُ رَبِّهِ الصَّمَدِ نصرالله بْنِ احْمَدِ حرره فِي جمادی الثَّانِيَةِ مِنَ شُهُورِ 1294»؛ جلد: تیماج

مشکی مذهب، 201 گ، 27 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: - 44].

46. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 15396

آغاز: برابر 1؛ انجام: شصت مثقال و نیم نقره سکه دار است بمثقال صيرفان و ظاهر ... .

خط: نسخ و نستعلیق ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی، 353 گ، 22 سطر، اندازه: 14/4×20/8 سم [ف: 43 - 68].

47. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5992

تنها وقوف تا دیات را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 20 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5 - 119].

48. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5993

از نفاس تا وکالت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 20 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5- 120].

49. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 44

آغاز: بدیگری غسل در کار نیست، سئوال مظنه به ظن قوی احتلام حکم به احتلام می کند یا نه؛ انجام: به هریک از دو نحو که بخواند خوبست دور نیست اول اسلم باشد و هو العالم.

از طهارت تا پایان سجده سهو؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 91 گ، اندازه: 11×16 سم [ف: 1- 42].

50. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7667/3

آغاز: بسم الله تعالی از آنچه عرض شده بود که محراب مسجد رسول (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) و محراب مسجد کوفه موافق قواعد هيأت به چندین درجه منحرف از قبله است منظور نه آن بود که قواعد هيأت را در این باب اعتباری نیست؛ انجام: عَلَى ظَاهِرِ الْقَوَاعِدِ الشرعيه موجر ثانی باید از عهده آن برآید وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ الْعَالِمُ... .

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی رضوی، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج ماشی، اندازه: 14×21 سم [ف: 21/1 - 662].

51. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36298

انجام: چنان که در مجوس اتفاق می افتد یا در صورت وطی بشبهه پس در آن حجبی نیست.

از کتاب طهارت تا میراث است؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13، مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 85 گ، 21 سطر، اندازه: 14×20 سم [اهدائی رهبر: 3- 364].

52. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2344/1

آغاز: بسمله، س:کسی که تقلید مجتهدی می کند بعد از فوت آن مجتهد چه کند؛ انجام: و هرگاه بدل حج کنداز برای محرمیعنی بگوید بیابهمراه من و من متکفل تو خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 8 ص، 25 سطر، اندازه: 22×35 [ف: 5 – 462].

53. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2727

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 386 گ، 31 سطر (13/5×24)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 10 - 1602].

54. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8528/2

آغاز: سؤال فرق ما بين علم و ادرک و عالم و مدرک چه چیز است و اینکه در صفات ثبوتیه جنات اقدس الهی می گویند که باید اعتقاد کرد که خد عالم است؛ انجام: و رجوع به قاعده تداعی پس معنی ... را قسمت می کنند بالمناصفه ضعیف است و قول دیگر او که به او نسبت داده اند با آنکه همه مال.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملك: اسماعيل بن عبدالرزاق حسینی به سال 1255 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 127 گ، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 28 - 86].

55. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1682

نسخه ما چنین است: 1. مسائل فقهی است مورخ روز چهارشنبه 19 ربیع الاول 1208، 2. پاسخ به پرسش ملاعلی نوری، 3. پاسخ -

به پرسش ملاعلی اصغر درباره خطبه بیان مورخ روز پنج شنبه 8 رمضان 1213، 4. پاسخ به پرسش ملاعلی نوری درباره تصوف مورخ شوال 1213، 5. مسائل فقهی مورخ روز یک شنبه 20 ذیقعده 1207؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 241گ، 22 سطر (10×15)، اندازه: 14×21 سم [ف: 8 - 242].

56. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 82/2-6418

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ آغاز در [آستانه قم: - 99].

57. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3626/2

آغاز: ستایش و ثنای بی منتها حضرت ذوالجلال معبود یکتائی رازیبنده و سزاست؛ انجام: و ادعای اجرة المثل سنوات تصرف آن خواهر را سایر ورثه نمی توانند نمود. از آغاز اعتقادات تا پایان کتاب میراث؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13، 143 گ (17ر159پ)، اندازه: 15×22 سم [محدث ارموی مخ: 1 - 483].

58. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13503/2

آغاز: صورت سؤالی که از عالیجناب ... میرزا ابوالقاسم شده ... علماء عظام امامیه و فقهاء کرام اثنی عشریه چه می فرمایند در این مسئله شرعیه که قناتی مسمی بدولت آباد؛ انجام: «بشهادت عمل مستمر مسلمین بنهج مسطور بجهت آن که ملک طبق ...» نوشته نیست.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 2 گ (27-26)، 20 سطر، اندازه: 10×20 سم [ف: 34 - 273].

59. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6183- 32/83

آغاز: برابر 1؛ انجام: وَ هُوَ غَيْرُ المستحاضه بِالِاسْتِحَاضَةِ الْقَلِيلَةُ فَفِيهِ أَيْضاً اخْتِصَاصِ بَعْدَ الِاشْتِرَاكِ كَمَا انْهَ كَانَ الْغُسْلُ الْمَيِّتِ اخْتِصَاصِ بَعْدَ الِاشْتِرَاكِ.

کامل، از طهارت تا متفرقات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «مِنْهُ، رَحِمَهُ اللَّهُ»، جلد دوم جواب مسائل؛ جلد: تیماج مشکی، 190 گ، 36 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 4 -2332].

60. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 267- 2/87

آغاز: برابر 2؛ انجام: وَ الثَّالِثُ لَعَلَّهُ كَانَ مستغني عَنْ سایر الْمُسْتَحَبَّاتِ الْمُتَقَدِّمَةِ عَلَى الْحَجِّ فَقَالَ حَجُّ مَبْرُورُ وَ بِالْجُمْلَةِ لَا حَظَّ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) حَالِ السَّائِلِ وَ أَجَابَ عَلَى مُقْتَضَى حَالِهِ.

جلد سوم، از کتاب الصلاة تا كتاب الحدود و مسائل متفرقه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 366 گ، 28 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 3 – 1121]

61. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 550

آغاز: برابر 1.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 مهر: حاج سید سعید کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 349 گ، 27 سطر (10×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 656].

62. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 610

آغاز: بسمله. هرگاه شخصی در اصول دین خود شک داشته باشد مثل آنکه خدا موجود است یا نه؟

خط: نستعلیق، کا: محمد رسول بن عبدالعزیز کاشانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با مهر: «مُحَمَّدُ رَسُولُ اللَّهِ» (چهار گوش)، کتابخانه مجد الدين؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع لاجوردی، 285 گ، 22 سطر (9×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 726].

63. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9671

آغاز: برابر 1؛ انجام: و احتمال بدهد که خواهری از برای او بهم رسیده باشد یا این که احتمال بدهد که در این جا.

خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: خان بابا مشار، اردبیهشت 1346؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی مذهب، 297 گ، 29-22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21/1- 812].

64. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20294

آغاز: برابر 2؛ انجام: پس در این صورت دعوی ضعیفه از دیگران ساقط نمی شود و می تواند با آنها هم مصالحه کند و به مالي على حده.

از کتاب الطهارة تا پایان دیات و هم چنین مسائل متفرقه؛ خط: نسخ، كا: جعفر بن محمد رفیع خوانساری، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی مذهب، 269 گ، 33 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 21/1-813].

65. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15403

آغاز کردیم مشهور میان علماست و قول به خلاف این را از شیخ نقل خواهیم کرد؛ انجام: یا صلح جدیدی بکنند بر دعوائی که بر صحت این صلح دارند.

بخشی از حدود و دیات است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 81 گ، 13 سطر، اندازه: 9/8 ×14/4 سم [ف: 21/1- 814].

66. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3790

آغاز: ستایش و ثنای بی منتها حضرت ذوالجلال معبود یکتائی رازیبنده و سزاست که به یک اشاره انجام و کلام علامه در تذکره در مسأله قبض درهبه اشعاری به کفایت این قبض دارد. خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ»، با یادداشتی به سال 1226؛ تملک: مصطفى بن يحيی؛ جلد: تیماج مشکی، 169 گ، اندازه: 14/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 1- 483].

67. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3914

آغاز: باب اول در مسائلی است که تعلق به عقائد دینیه دارد سؤال چه می فرمائید در باب محيي الدين و بایزید و عطار و ملای روم؛ انجام: و اگر آنهم میسر نشود به قول جماعتی که مظنه به صدق آنها حاصل شود هم اکتفا می توان نمود.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملك: عباس حسنی؛ جلد: تیماج قرمز، 195 گ، اندازه: 15/5×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 1 - 483].

68. قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 140

آغاز: الحمد الله رب العالمين ... چون برخی از عمر خود را در ملازمت قِبْلَةً الْأَنَامِ وَ قُطْبُ الاعلام.

خط: نسخ زیبا، كا: حسین رضوی همدانی، تا: قرن 14؛ 23 گ، 25 سطر، اندازه: 23×36 سم [ف: 1 - 96].

69. اراک؛ موزه چهار فصل؛ شماره نسخه: 179

آغاز: برابر 1؛ انجام: سؤال این است که تراضی واقع شده تفضيل را بر آن فرض قرار دادیم.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی از «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ»، با گواهی «بَلَغَ قباط مَعَ النسخه الصحيحه الَىَّ هُنَا»؛ کاغذ: شیری، جلد: تیماج قهوه ای، 229 گ، 27 سطر، اندازه: 14×20 سم [دو کتابخانه اراک: - 213].

70. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 812

همان است که توسط محمد حسن بن محمد صالح حسینی نوربخشی گرد آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 480 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-606].

71. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1827/1

بی کا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 256 گ (4پ -241پ و 273ر-288پ)، 29 سطر (9×16/5)، اندازه: 18×22 سم [ف: 8- 424].

72. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1824/2

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1 گ [ف: 5 – 375].

73. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27341

آغاز: سئوال استفتاء از علماء دین مبین و فقها شرع متین آنکه چه میفرمایند؛ انجام: فالطف به فيما نزل یا من لطيفا لايرام.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه].

74. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9527/12

آغاز: سؤال هر گاه کسی ملک یا باغ شخصی دیگر معاوضه کند و هردو تصرف کنند؛ انجام: بيع موزون بدون وزن صحیح نیست و هریک رجوع به مال خود می کنند چند سؤال و جواب فقهی است، احتمالا بخشی از جامع الشتات میرزای قمی باشد؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (77پ - 79پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 30 - 196].

75. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ [ف: - 11].

76. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26171

بی کا، بی تا، مجموعه آقا رفيع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تألهی معین الدین [رایانه].

77. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17541

جلد سوم، تفاوتهایی با دیگر نسخ دارد؛ بی کا، بیتا [د.ث. مجلس].

78. قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه: بدون شماره

بخشی از کتاب؛ بی کا، بیتا [تراثنا: س 13 ش 1 - 156].

79. مشهد؛ مدرسه خیرات خان: شماره نسخه: 38

آغاز: بسمله، ستایش و ثنای بی منتها حضرت ... بعد از یک صفحه: چنین گوید ...... ابن محمد صالح محمد حسن الحسینی النوربخشی ... که زَبَدَةً عِلْماً وَ ... أَعْنِي مولينا ... صَاحِبُ القوانين وَ الْغَنَائِمِ وَ الْمَنَاهِجِ ابدالله آثَارَ اقلامه ... فن اول در مسائل اصولیه است و این در ضمن دو باب؛ انجام: (متفرقات) سؤال اگر شغل ذمه قليل وجهی از متوفای کسی بوده باشد ... جواب، این از باب مجهول المالکی است ... وَ اللَّهُ الْعَالِمُ باحكامه.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مهر مدرسه خیراتخان؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملک)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 307 گ، 24 و 25 سطر (15/5×20)، اندازه: 15/5×21 سم [رشت و همدان: ف: - 1729].

80. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10072

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزيري [رشت و همدان: ف: 1608].

81. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 146

آغاز: بسمله و به نستعين سؤال هرگاه شخصی وصیت کند که فلان ملک معین مرا بفروش به فلان وارث معين ... جواب مقتضی ادله قاطعه عدم جواز تبدیل و تغییر وصیت است؛ انجام: سؤال اخت و بنت و ام فاعل بر مفعول حرام است جواب اشهر و اقوى عدم حرمت است سؤال بنت و اخت وام مفعول بر فاعل حرام است جواب البته ... .

کامل و از کتاب الوصية تا آخر کتاب الديات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب مهر: «عبده الراجی محمدبن احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 233 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ].

82. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 167

آغاز: برابر 2: انجام: مثل این که وقف کند بر اوالاد کسی که ولد بی واسطه ندارد و ولد ولد دارد یا بگوید وقف کردم بر اولاد فلان واسطه.

بخشی از کتاب را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 201 گ، 27 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: - 38].

83. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 113/2

آغاز: قَدْ استفتی مِنِ الْفَاضِلِ الْعَامِلُ الْمُحَقِّقُ المدقق الجيلانی أَدَامَ اللَّهُ ظِلَالُهُ عَلَى رُؤُسُ الادانی وَ الاعالی ... سؤال آیا وقف بر مسجد و باقی اشیایی که مصالح عامه است مثل آن نیت تقرب؛ انجام: جواب مجهول الحال در حكم فاسق است ... چنان که در محل خود بیان کرده ایم و در آخر اجوبه نوشته بود ... هر گاه غفلت لفظی یا معنوی به نظر آید اصلاح نمایند وَ مَا التَّوْفِيقَ الَّا بِاللَّهِ.

کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 3 گ، 24 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: - 86].

84. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 243

آغاز: برابر 2؛ انجام: سؤال هرگاه شخصی ملک خود را به اولاد ذكور خود هبه نماید ... جواب هرچند هبه ذی رحم را با تحقق شرایط از ایجاب و قبول لازم است ... اینجا هم هبه بسبب موت واهب لازم می شود وَ اللَّهُ اعْلَمْ بحقایق أَحْكَامِهِ.

جلد اول (طهارت تا هبه )؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک محمد بن احمد نراقی به مهر «عبده الراجی محمد بن احمد»، فخر الدین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 268 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف مخ].

85. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2350

آغاز: برابر 2.

مشتمل بر مسائل کتاب تا آخر دیات است و از مجلد سوم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 150 ص، 35 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 1- 428].

86. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2362

مشتمل بر سئوال و جواب های کتاب وصیت تا آخر دیات است.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ پشت صفحه نوشته شده مجموعه دوم و جلد دوم از سؤال و جواب است؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 164 ص، 25 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 429].

87. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2360

آغاز: برابر 2.

مشتمل بر: طهارت، صلاة، زكاة، حج، امر به معروف، تجارت، رهن، حجر، تفلیس، ضمان، صلح، قسمت، مضاربه، مزارعه و مساقات ودیعه، عاریه، اجاره وکالت وقف و صدقات و کتاب هبه است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا. این سؤال و جواب از مجموعه دوم مؤلف است. پس از آخرین جواب راجع به هبه دو سؤال و جواب از مجموعه اول مصنف (در کتاب صلح) و یک سؤال و جواب از مجموعه سوم مصنف در کتاب بيع نوشته شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 193 ص، 25 سطر، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 1- 428].

88. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2363 مکرر

آغاز: برابر 2.

مشتمل بر سؤال و جواب های مسائل طهارت تا آخر وصیت است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ پشت اولین صفحه آن نوشته شده: جلد اول سئوال و جواب میرزای قمی است. با کتاب جامع الشتات مقابله شد مسائل این مجلد در آن کتاب عینا موجود است؛ واقف سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 210ص، 25 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1- 429].

89. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 135

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 235 گ، 25 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 2 - 40].

90. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 989

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 180 گ، 20 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 2 - 40].

91. قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 9

بی کا، بی تا، نسخه اصل قسمتی از آن که برخی رسائل فارسی و عربی او نیز در آن هست [چند نسخه ف: - 106].

92. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 999/2

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 16 گ (101-116)، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 47].

93. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7586/4

آغاز: ستایش و ثنای بی منتها حضرت ذوالجلال معبود یکتائی را زیبنده و سزاست که بیک اشاره هلال ابروی امرش؛ انجام: جزم حاصل باشد باینکه آن زمان دیگر ظرفیت آن فعل را ندارد باز هم باطل خواهد بود.

شامل فن اول در مسائل اصولیه و مقداری از آغاز فن دوم در مسائل فرعیه آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 84 گ (103پ -186پ)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 19 - 398].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'āl va javāb

نقوی نصیر آبادی، دلدار علی بن محمد معین، 1166 - 1235 قمری

(1820 - 1753) naqavī nasīr-ābādī, deldār-alī ebn-e mohammad moʻīn

مشتمل است بر سؤال و جواب در مسائل مختلف فقهی.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22249

آغاز: نجاسات اتفاقية وَ بَعْضُ آنَ اختلافی اسْتِ؛ انجام: كَذَا سَمِعْتُ مِنْ مَوْلَانَا السَّيِّدُ حُسَيْنِ صَانَهُ اللَّهِ عَنْ كُلِّ شي.

خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصدر است به 7 صفحه مطالبی در نجاسات و مطهرات از ایشان و سیزده صفحه در گناهان کبیره، مذيل است به سؤال و جواب فقهی از فرزندش، حسین بن سید دلدار علی در بیست و شش ورق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 71 گ، 9 سطر، اندازه: 17×26 سم [اهدائی رهبر: 3 - 362].

• السؤال و الجواب / فقه / فارسی

as-su’āl wa-l-jawāb

بهبهانی، احمد بن محمد علی، 1191 - 1235 ؟ قمری

(1820 - 1777) behbahānī, ahmad ebn-e mohammad alī

مشتمل است بر 36 سؤال و جواب فتوایی در مسائل مختلف فقهی از جمله: تقلید، زکات، نکاح، ارث، صوم، صلاة و وصیت؛ برخی از سؤال و جواب ها چنین است: سؤال: هرگاه کسی ذکر اسم خداوند عالم نبرده در حال ذبح آیا اکل آن ذبیحه جایز است یا حرام؟ جواب: حلال است در صورت نسيان و حرام است اگر اخلال متعمدا بوده باشد و در صورت جهل -

ظاهر حرام است. سؤال: حد زنا با محارم چه چیز است؟ جواب: حد زنا با محارم قتل است لکن آن قتل به امر امام یا نایب امام شده. سؤال: حد زکات در غله چقدر است؟ جواب: ظاهرا این است که غله که به قدر یکصد و چهل و چهار من به سنگ شاه الا چهل و پنچ مثقال صیرفی که رسید زکات آن واجب است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18773

آغاز: بسمله، مُقَدِّمَةُ فِي الْأُصُولِ، سؤال هرگاه شخصی تقلید ... مجتهدی را زَادَ اللَّهُ أَمْثالَهُمْ؛ انجام: و عدم لزوم تأخیر است تا ضيق وقت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 21 گ، 13 سطر، اندازه: 12×18 سم [اهدائی رهبر: 3 - 593] و [ف: 20 - 230].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری

(1823- 1762) majzūb--alī-šāh, mohammad ja'far ebn-e safar

که شیعه کیست و معنی آن چیست؟

مشهد، الهیات، شماره نسخه: 14865/12

آغاز: بسمله ... از حضرت عارف ربانی ... فرمود لفظ شیعه در عرف عرب و لغت بمعنی پیرو است.

خط شکسته نستعلیق، کا: احمد بن آقا حیدر خوانساری، تا: 1321-1316 ق، جلد: تیماج، 15 سطر (8×15)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 2 - 172].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

دهلوی، عبدالعزیز بن احمد، 1159 - 1239 قمری

(1824 - 1746) dehlavī, 'abd-ol-'azīz ebn-e ahmad

در این رساله کوتاه، چند سؤال فقهی مطرح شده و پس از آن پاسخ های دهلوی آمده است. متن سؤالات: 1. اقليم نصاری باتفاق دار الحرب است یا نه؟ اگر هست اهل اسلام را از آن کفر سود گرفتن و ربوا حاصل کردن جایز است یا نه؟ 2. بعد ادای جمعه در دیار معموله كفار فرضیت فرض جمعه ساقط می شود یا نه؟ 3. اهل اسلام بنا بر ضرورتی از کفره مبلغ سود می گیرند یعنی کفره را مبلغ می دهند ربا می گیرند و یا مبلغ قرض می گیرند و سود می دهند، جایز است یا نه؟

[دانشنامه ادب فارسی 1706/4 -1709؛ مشترک پاکستان 570/14 و 622].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1765

آغاز: بسمله. سؤال و جواب سائلان از مولانا عبدالعزيز قدس سره، سؤال: تمام اقليم نصاری باتفاق دار الحرب است یا نه؟ اگر هست ... جواب: بشروطی که در دارالحرب در جوابات فقهی مذکور است ملاحظه باید نمود؛ انجام: أَنَّ تُتِمُّوا والیا مُسْلِماً كَذَا فِي مِعْرَاجِ الذراية ، انْتَهَى.

نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لكهنو، هند، شماره 96 (ردیف 136)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4ص، 14 سطر [عکسی ف: 5 - 213].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35475

آغاز: بسمله. بعد حَمِدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ نَعَتْ سید المرسلین صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ... واضح باد که عاصی گنه کار نالایق و نابکار نعیم الدین محمد؛ انجام: نجابت در عرف عوام اکثر در مقام بزرگی نسب مستعمل می شود.

سائل نعیم الدین محمد (زنده در 1229ق.) رساله مختصری شامل چند سؤال و جواب درباره تعقیبات نمازهای یومیه است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 24 محرم 1264 ق، اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 16 گ، 10 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [اهدائی رهبر: 6- 308].

• السؤال و الجواب / پاسخ پرسش ها / عربی

as-su’āl wa-l-jawāb

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری

(1826 - 1753) ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1712/06

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ؛ انجام: وَقَعَ مِنْ شَهْرِ الرَّمَضَانِ ... فِي مَسْجِدِ الْحَكِيمُ بِيَدِ أَحْقَرَ الْعِبَادِ احْمَدَ بْنِ جَعْفَرِ الْمُوسَوِيُّ فِي سِنِّهِ 1238.

خط: نسخ، كا: موسوی، احمد بن جعفر، تا: 1238 ق [رایانه].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

طباطبائی، محمد بن على، 21180 - 1242 قمری

(1827 - 1767) tabātabā’ī, mohammad ebn-e ‘alī

با عناوین «سؤال و جواب» در مسایل مختلف فقهی که توسط یکی از شاگردان ایشان تنظیم گردیده است. این رساله جنبه فتوایی دارد و هیچ گونه استدلالی در آن دیده نمی شود.

[الذريعة 247/12؛ دنا 231/6].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 14810

آغاز: بسمله، مسأله هرگاه ارامنه از کسی انگور بخرد و بایع می داند شراب خواهد کرد بیع در این صورت صحیح است یا نه؟؟

انجام: الحاصل مداوا کردن نامحرم بر نامحرم هر نوع مداوا باشد در مقام که لابد منه است جایز است و الا جایز نیست.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا رویه گالینگور، 11 گ، 28 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21/1 - 799].

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14208

آغاز: بسمله، حَمَلَهُ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ النَّارِ للملحدين وَ الْجَنَّةُ للصابرین ... اما بعد چنین گوید این ذره بی مقدار ... که این سؤال و جوابی است از رأی ... آقای سید محمد دام ظله العالی ... شک و سهو عالم باشد و در نماز شک کند و عمدا نماز را بر هم زده باز از سر گیرد؛ انجام: ج مس اسم جلاله بی وضو حرام است اما اسامی انبیاء وَ ائمه علیهم السَّلَامُ احوط و اولی مس نکردن است.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 48 گ، 15 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 21/1 - 801].

3. بابل؛ خاتم الانبياء؛ شماره نسخه: 122/2

آغاز: سؤال کسی که وضو قبل از فریضه ساخت به نیت وجوب؛ انجام: وليكن اقرب فرق است و عدم بطلان به غلط اذکار مستحبه وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ هُوَ الْعَالِمُ.

خط: نستعلیق، کا: میر سید شریف ساروی، تا: 1244ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 78 ص (611-688)، 17 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: - 85].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1737/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 – 192].

4. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 4058/3

آغاز: ... کسی که وضوی قبل از دخول وقت فریضه ساخت به نیت وجوب به گمان این که باید هر وقت وضو گرفت به نیت وجوب باشد؛ انجام: در این صورت هرگاه مأموم نیت انفراد نماید و بعد از اتمام نماز اعاده نماید شاید احوط باشد وَ اللَّهُ الْعَالِمُ.

خط: نستعلیق، کا: موسی رضا، تا: 9 ربیع الاول 1239ق؛ جلد: گالینگور سبز، 15 گ (103ر-117پ)، 17 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف مخ: 3 - 1119].

5. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4274/1

آغاز: سؤالاتی که از عالیجناب مقدس القاب ... سؤال چه می فرماید درباره شخصی که به مسائل شک و سهو عالم باشد و در نماز شک کند و عمدا نماز را به هم زده باز از سر گیرد؛ انجام: جواب شخص مفروض نمی تواند تصرف در مال مفروض کند و چنانچه کند ضامن خواهد بود و صاحب نیز ضامن خواهد بود با علم به اینکه خود بتصرف نرساند.

خط: نستعلیق، کا: میرزا بن مقصود رودباری، تا: چهارشنبه 25 محرم 1242 ق، جا: مدرسه سمیعیه جهت ملا محمد رفیع؛ مصحح؛ مهر: «يا رفيع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 55 گ (3پ - 57پ)، 17 سطر، اندازه: 15×20 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 803].

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 715/2

آغاز: سؤال کسی که وضو قبل از فریضه ساخت بنیت وجوب بگمانی که باید هر وقت که وضو گرفت؛ انجام: و ليكن اقرب فرق است و عدم بطلان بغلط اذکار مستحبه وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ هُوَ الْعَالِمُ.

خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 28 گ ( 71-44 پ)، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 2 - 310].

7. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 756/3

آغاز: س هر گاه ارامنه از کسی انگور بخرد و بایع می داند که شراب خواهد کرد ... ج مسئله احتیاج به تأمل دارد.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 407].

8. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 9092/3 - 60/32

آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد چنین گوید این ذره بی مقدار ... سؤال و جوابیست از رای عالی جناب علامة العلماء ... آقا سید محمد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 8 گ (58-65)، 19 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 4 - 2335].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so'al va javab

جیلانی، محمد رفیع بن رفيع، - 1245؟ قمری

(1830-) jīlānī, mohammad rafi' ebn-e rafi

به نظم و نثر پرسش ها از محمد تقی اردبیلی پاسخ از حاج شیخ رفيع جیلانی، در مورد شرح حدیث درر و غرر.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 5500

آغاز: بسمله. و به نستعين الا ای عالم تحریر عالم *** جدا کن پرده لارا از نعم؛ انجام: نشانه ایمان آرزوی موت است، زیرا که تا امر آخرت ثابت نشود آرزوی موت نمی کند پس موت كمال انسان شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در پایان (19ر تا 21پ) شرحی است به قلم محمد صالح خلخالی بر قصیده میر فندرسکی که مطلع آن: «چرخ با این اختران نغز و خوش زیباستی *** صورتی در زیر دارد هرچه در بالاستی» می باشد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مقوایی، 2 گ(ور -10پ)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 16-400].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ – 1245 ؟ قمری

(1830 - 1772) narāmī, ahmad ebn-e mohammad mahdī

چند رساله سؤال و جواب در مسائل فقهی و اعتقادی است که نسخه ها یکی نیستند.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14273/6

آغاز: سؤال از جناب ملا احمد چون رأي سر کار چنان است که حکامی که به سفر مباح میروند در مرجعت نماز را تمام کنند و روزه را بگیرند؛ انجام: و در صورت ثانیه تفاوتی ندارد و آنچه در وسیله مذکور است، اشاره بصورت اولی است اگر چه ظاهر از آن اطلاق است وَ اللَّهُ الْعَالِمُ.

مجموعه ای از پرسش و پاسخ است که از سوی شخس یا اشخاص، به صورت کتبی انجام شده؛ سپس توسط شخصی (احتمالا محمد ولی میرزا، صاحب نسخه) جمع و تدوین گردیده؛ خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 13؛ از برگ 265 تا پایان نسخه، پرسش و پاسخ متفرقه، از شیخ احمد بحرینی»، «میرزا سلیمان» و هم چنین سؤال جواب دیگری از مؤلف و سؤالی از «حجة الاسلام شفتی»، بين برگ های 200-209 مطالب متفرقه ای در دعا و چند مطلب از «شیخ احمد احسائی» به صورت ترجمه تحت اللفظی، آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم لاکی، 80 گ (190-269)، 22 سطر (11/5×20)، اندازه: 19/5×29/5 سم [ف: 36 - 103].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11520/4

خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: 1245ق، جان تهران [میراث شهاب: س 10 ش 1-2 -26].

3. يزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 89/3

آغاز: بفرمایید که خداوند عالم افضل از محمد و على خلق کرده است یا نه و چنانچه خلق نکرده قادر بر خلق کردن است یا نه.

در پاسخ به سؤالی که آیا خداوند قادر به خلق افضل از پیامبر و امیر المومنین علیهما السَّلَامُ است یا نه، رساله حاضر نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهيم بن محمد حسین یزدی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 8 گ (57پ -64ر)، 11 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 1- 91].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13342/3

آغاز: مسئلة. سؤال: حد غائب بودن زوج و زوجه چقدر است که تواند طلاق بگوید بدون ملاحظه حال حیض زن و طهر آن؛ انجام: و اگر جامه تلف شده باشد باز صاحبش را اعلام وطلب براءت ذمه از او کند اما به هر حال نماز در آن جامه عیب ندارد و صحیح است و الله ... .

چند سؤال و جواب فقهی است با این موضوعات: حد غایب بودن زوج و زوجه در طلاق، چگونگی اقامه بینه و قسم در دعاوی سؤال در مورد کسی که زوجه خود را مطلقه نماید و بعد با عقد فاسد به نکاح در آورد، سؤال درباره اجير و اجرت وی و چند مسئله کوتاه درباره بیع. در پایان این سؤال ها مهر پاسخ دهنده احمد بن محمد مهدی» (بیضی) موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6 گ (1349-354پ)، 20 سطر، [ف: 36 - 296].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

شوشتری، حسین بن حسن

šūštarī, hoseyn ebn-e hasan

مجموعه سؤال و جواب فقهی است مشتمل بر مسائل تقلید و كتاب الطهاره مطابق فتوای آقا سید محمد [مجاهد ظ].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 360 معزی

آغاز: بسمله. الْحَمْدُ اللَّهِ الَّذِي يُجِيبُ دَعْوَتِنَا حِينَ الِاضْطِرَارِ وَ أَمَرَنَا بِالسُّؤَالِ ... اما بعد از حمد خداوند قهار و صلوات بر پیغمبر و ائمه اطهار بنده خاکسار و ذره بیمقدار؛ انجام: و استحاله پاک کننده است آن چیزها را ... آنها را هرگاه شامل شود استحاله ... نجاست را.

بی کا، تا: با تاریخ 1245ق؛ افتادگی: انجام؛ برگ نخست فایده ای از حاج حسین واعظ در 25 رجب 1245، نیز توبه نور جهان بنت اجمد جبر [؟] از همه معاصی در شب 15 شعبان 1245، رکابه دار؛ تملک: محمدطاهر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 89 گ، 14 سطر (9×20)، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 39 - 225].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها

so’āl va javāb

بحرینی، احمد

bahreynī, ahmad

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11520/5

خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: 1245 ق، جان تهران [میراث شهاب: س 10ش 1-2 - 26].

• سؤال و جواب = سی مسأله / گوناگون

so’āl va javāb = sī mas’ala

شرف الدین محمد

šaraf-od-dīn mohammad

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17918

بی کا، تا: 1248 ق [د.ث. مجلس].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

مجتهد قمی، میرزا ابوطالب، - 1249 قمری

(1834-) mojtahed-e qomī «mīrzā abū-tāleb

سؤالات مقلدین مجتهد قمی است که بسیاری از ابواب فقه و نیز مسائل اعتقادی را در بر می گیرد و وی بدانها پاسخ های مجمل یا مفصلی داده است.

قم؛ موقوفه میرزا ابوطالب قمی؛ شماره نسخه: 31

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با یادداشتی از ناصر الدین حسینی در 1220 که انتساب کتاب به مجتهد قمی را تایید کرده؛ جلد: تیماج مشکی، 350 گ، 20 سطر [جنگ: 1- 501].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'āl va javāb

آل کاشف الغطاء، على بن جعفر، - 1253 قمری

(1838-) āl-e kāšef-ol-qetā”, “alī ebn-e ja‘far

مجموعه سؤال های فقهی و شرعی است که سید محمد قاری تبریزی از مؤلف فقیه نموده و وی به صورت کوتاه و فتوایی پاسخ داده و همو ظاهرا پس از ترجمه به فارسی جمع آوری نموده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2/ 2950

آغاز: سؤال و جواب جناب شیخعلی سلمه الله ابن شیخ جعفر رحمه الله که جناب آقا سید محمد قاری تبریزی از ایشان مسئلت به طریق انتخاب واختصار، غساله حمام نجس است یا نه پاکست؛ انجام: که به فلان مجتهد تقلید کردم دور نیست باید اخذ کرده باشد خصوص مسائل را واگر اخذ کرده باشد تقلید نیست باید تقلید حق بکند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 17 گ، 16 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف مخ: 3 - 1115].

• سؤال و جواب / کلام و اعتقادات / عربی

so’āl va javāb

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

چند رساله سؤال و جواب او در مسائل فقهی و یا اعتقادی است و نسخه ها یکی نیستند.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19400

آغاز: بسمله. الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الجانی ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الجانی؛ انجام: غَايَةُ الْغَايَاتِ وَ نِهَايَةِ الْمَرَامِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ تَمَّتْ هَذَا الرِّسَالَةِ سِنِّهِ 1267.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1257 ق [رایانه].

2. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 8677/2- 58/127

آغاز: الكمالات اتیا بخوارق الْعَادَاتِ وَ يُجْرَى فِيهِمْ جریان نَفْسِهِ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي جَمِيعِ البريات.

خط: نستعلیق، کا: محمدعلی بن محمد صادق شیرازی، تا: 5 شوال 1258 ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ 48 گ (128-175)، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 4 - 2327].

3. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 162/1

در اصول و فروع دین؛ خط: نستعلیق، کا: محمد على، تا: 12 محرم 1258ق، جان کربلا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 104 گ (3-106ر)، 23 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: - 249].

4. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 8916/8- 59/136

آغاز: بسمله، حمدله أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ الْحَقِيرِ الْفَانِي الجانی کاظم بْنِ قَاسِمٍ الحسینی الرشتى أَنَّ بَعْضَ الاخوان وَ خَالِصِ الخلان.

خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1261 ق؛ 8 گ (163-170)، 22 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 2327].

5. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 805/3

آغاز: حمدله أَمَّا بَعْدُ، فَيَقُولُ الْعَبْدِ ... كَاظِمُ ... رشتی ... الْمِيرْزَا ابراهيم الشيرازی ... قَدْ بَعَثَ الَىَّ مَسَائِلَ تَكِلُّ دُونَ مَعْرِفَتِهَا عَلَى الْحَقِيقَةِ وَ التَّفْصِيلِ ... قَالَ سَلَّمَهُ اللَّهُ؛ انجام: وَ ذَلِكَ بَعْدَ رجوعی عَنْ زِيَارَةِ فِي الْيَوْمِ السَّابِعِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ رَجَبٍ، حَامِداً مُصَلِّياً مُسْتَغْفِراً، سَنَةُ 1258.

کامل؛ خط: نسخ، كا: ابو الحسن بن عبد الله حسینی، تا: شنبه 20 شعبان 1267ق؛ کاغذ: فرنگی قدیم، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 55 گ، [ف: 2 - 680].

6. قم، دار الحدیث، شماره نسخه: 32/14

آغاز: بسمله ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَ أَمَّا بَعْدَ اعْلَمْ أَيُّهَا الاخ الْوَفِيُّ وَ الْحَبِيبِ الصَّفِىُّ الْعَالِمَ الْعَامِلِ وَ الْخَلِيلِ الْكَامِلِ ایدک اللَّهِ بانواع تَأْيِيدِهِ؛ انجام: خُصُوصاً لِهَذَا الاهل وَفِيُّ هَذَا الزَّمَانِ وَ السَّلَامُ علیکم وَ اسْمُ اللَّهِ هُوَ خَيْرُ الختام وَ أَرْجُو مِنِ الْمُحِبِّينَ مُلَاحَظَةِ الْأَوْرَاقِ بِعَيْنِ صَفَحَ وَ أَنْصَافَ وَ انی متصف بِسَهْوِ وَ نسیان وَ مُقَارِنُ للزلل وَ الْخَطَاء وَ اللَّهِ هُوَ الْمُسْتَعَانُ.

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد حسین، تا: جمعه 28 رمضان 1280ق؛ 5 گ (148پ -152ر)، 17 سطر، [ف: - 237].

7. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 5564/3- 27/234

آغاز: بسمله حمدله أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ سَأَلَنِي مَنْ لَزِمَ أَجَابَتْهُ بِقَوْلِهِ بَعْدَ البسمله وَ الْحَمْدُ وَ الرَّسُومُ الْمُتَعَارَفَةِ قَدْ حَصَلَتْ عَلَى شُبُهَاتُ مِنَ بیانات؛ انجام وَ رَايَةِ فِي التَّوْبَةِ والرشتيه وَ كُتُبِ السَّيِّدِ أَعْلَى اللَّهُ مَقَامَهُ فِي غَيْرِ وَاحِدٍ مِنَ مَوَاضِعِهَا هوش وَاشٍ ویوش وطش وَ طَاشَ وطيش.

خط: تحریری، بی کا، تا: جمعه 10 ذیقعده 1289ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 2327].

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18233

آغاز: بسمله الْكِتَابِ الْأَوَّلِ فِي الِاجْتِهَادِ وَ التَّقْلِيدِ وَ هُوَ مُشْتَمِلُ عَلَى بَابَيْنِ؛ انجام: الْقَصْدُ عِنْدَ الاخذ أَوَّلًا وَ هَلْ يَجِبُ احْتِرَامِ مَا يوخذ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج، 25 سطر (9×19)، اندازه: 15×26 سم [رایانه].

9. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 231/8

آغاز: بسمله الحمدلله لمن لا يستحقه سوانه الصلاة ... بعد چنین گوید ذره بیمقدار؛ انجام: نوع مسئله معلوم خواهد شد ... تمت -

الرسالة الشريفة في يوم الاثنين ثلاثة وعشرون من شهر جمادی الأول في تاريخ سنة 1276.

بی کا، بی تا 15 گ (222پ - 236پ)، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2 - 314].

10. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2347/2- 13/27

آغاز: الْأَسْرَارِ وَ ذِكْرُ غَوَامِضِ المعانی وَ دقایق الحقایق بکشف الْحُجُبِ وَ الاستار وَ قَدْ ... قَالَ سَلَّمَهُ اللَّهُ تَعَالَى بسمله الْحَمْدُ لِرَبِّ الْبَرِيَّةِ وَ الصلوة عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ خَيْرِ الْبَرِيَّةِ وَ عَلَى عِتْرَتِهِ الطَّيِّبَةِ الطَّاهِرَةِ الزَّكِيَّةُ؛ انجام: أَمَّا الاول فَاعْلَمْ انَّ الاشتقاق عِبَارَةُ عَنِ اقْتِطَاعِ فَرْعٍ عَنْ أَصْلِ يَكُونُ ... أَمَّا نَسْجِ مَادَّتَهُ اويقشره وَ شَانَهُ أَوْ بِظُهُورِهَا وَ القاء شَجَّهُ وَ مِثَالَهُ وَ اشعته نُورَهُ وَ هُوَ عَلَى قِسْمَيْنِ.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4 - 2327].

11. قم گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8520/1- 57/190

آغاز: بسمله، حمدله، فَيَقُولُ الْعَبْدُ الجانی وَ الاسير الفانی کاظم بْنِ قَاسِمٍ الحسینی الرشتی آنَ جَنَابَ الْمَوْلَى الامجد.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 23گ (1-23)، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 2327].

12. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8520/2- 57/190

آغاز: بسمله ، حَمْدٍ لَهُ، فَيَقُولُ الْعَبْدَ الْجَانِي وَ الاسير الفانی کاظم بْنِ قَاسِمٍ الحسینی الرشتي انْهَ قَدْ أَتَتْ مَسَائِلَ عويصة غَرِيبَةٍ مِنْ جَبَلٍ عَامِلٍ لِبَعْضِ الْعُرَفَاءُ الاذکیاء.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15 گ (24-38)، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 2327].

13. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3/ 8520- 57/190

آغاز: بسمله، حَمْدٍ لَهُ فَيَقُولُ الْعَبْدَ الْجَانِي وَ الاسير الْفَانِي كَاظِمُ بْنِ قَاسِمِ الْحُسَيْنِيِّ الرشتي انَّ الدُّرِّ الْفَاخِرِ وَ النُّورِ الظَّاهِرِ وَ الْبَحْرِ الزَّاخِرِ وَ الْعِلْمُ الْبَاهِرِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 29 گ (39-67)، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 2327].

• سؤال و جواب (1) / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

تاریخ تأليف: جمعه 6 ذیقعده 1231 ق.

چند پرسش اعتقادی است که در بعضی احادیث مشکل بوده و به طور «سؤال، جواب» به آنها پاسخ گفته شده است. در این پرسش ها درباره احوال اولاد زنا در آخرت، نهی آدم از خوردن شجره، میزان سعادت و شقاوت، مدت زیارت امام حسین علیه السَّلَامُ از عمر حساب نمی شود، حقیقت روح، تفسیر آیه «لیس كَمِثْلِهِ شَيْ‌ءُ»، رفتار خدا با پیامبران و ائمه، سؤال شده است. نمایه آنها در 11 بند در فهرست کتب مشایخ (ص 358-359) آمده و تاریخ انجام رساله جمعه 6 ذیقعده 1231ق یاد شده و می افزاید چاپ شده است.

آغاز: خداوند اهل کمال را از شرب وصال جرعه ده و اهل وصال را از جام مالا مال، کلما رَفَعْتَ لَهُمْ عِلْماً وَضَعَتْ لَهُمْ عِلْماً لَيْسَ غَايَةٍ وَ لَا نِهَايَةَ بهره کرامت فرما.

انجام: و در این مرحله سکوت اولی است و صمت انسب وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ تبارک وَ تعالی.

چاپ: چاپ شده.

[فهرست کتب مشایخ 358-359؛ فهرستواره منزوی 160/9 با عنوان «پاسخ پرسش های اعتقادی» و ناشناس].

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9041/5

آغاز و انجام: برابر.

در فهرست ناشناس، نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه دائرة المعارف (76/1) تعیین شد؛ خط: نستعلیق، كان محمد طاهر بن نجفعلی همدانی یا محمد على، تا: 1259 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 23 گ (119پ-141پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: 23 - 198].

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1734/3- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: چه بنای فقیر در جواب به اقل ما يقنع است وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی ... تمام شد سؤال و جواب در ... .

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پنج شنبه 19 ذیحجه 1259ق؛ 122 ص (225-104) [عکسی ف: 1 - 212].

3. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 192/4

آغاز و انجام: برابر.

خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ همراه چند رساله از شیخیان؛ 17 گ (99ر -115پ) [ف: 1- 76].

• سؤال و جواب (2) = قبله خراسان / گوناگون / فارسی

so’āl va javāb = qebla-ye xorāsān

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

نخستین پرسش درباره قبله خراسان است، سپس:مد واجب، امر به معروف. تاریخ 26 رمضان 126 ق در پایان چنان است که می تواند تاریخ نگارش باشد. (احمد منزوی).

[دنا 233/6 ؛ فهرستواره منزوی 3011/4 «قبله خراسان»].

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1506/5- عکسی

آغاز: از جناب سید اطال الله بقائه. سؤال اول. معرفت قبله در این سمت ها که خراسان باشد، چه چیز است، و به چه باید شناخت؟ ... جواب بلاد خراسان به حسب طول و عرض مختلف است، پس قبله آنها مختلف خواهد بود.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1258ق، جا: مشهد رضوی؛ 4 ص (221-224)، 18 سطر (12/5×19)، [عکسی ف: 1 - 212].

• سؤال و جواب (3) / فقه / فارسی

so’āl va javāb

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

بی دیباچه ای. با سربندهای «سؤال، جواب» یا «س، ج».

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1725/1- عکسی

آغاز: این جمله مسایلی ست که از جناب مستطاب سید مد ظلاله صاحب رساله استفتاء نموده ... سؤال. اگر [...] صحرا گردند و خیمه نشینند و در جبال وصحاری همیشه می گردند مثل عرب بدوی نماز و روزه شاه؛ انجام: وَ السَّلامُ وَ کتب کاظم بْنِ قَاسِمٍ الحسینی الرشتی.

خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: 1246ق، ص (63-66)، سپس (ص 69-72)؛ 19 سطر (8/5×16)، اندازه: 20×31 سم [عکسی ف: 1- 213].

• سؤال و جواب (4) / فقه / فارسی

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

so’āl va javāb

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

نیز بی دیباچه.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1728/9- عکسی

آغاز: سؤالاتی سِتَّ عَمَّنْ همو قُطْبُ مُرُوجِ فضايل العلويه ... سؤال آیا شرط است در عقد منقطع یا دایم معرفت قواعد عربیه؛ انجام: و این شرط احوط است مثل ترک تقاص از امانت. وَ اللَّهُ سُبْحَانَ وَ تَعَالَى هُوَ الْعَالِمُ بِحَقَائِقِ الْأُمُورِ.

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: حدود 1253 ق؛ در مجموعه؛ 21 ص (364-344) [عکسی ف: 1- 213].

• سؤال و جواب (5) / فقه / فارسی

so’āl va javāb

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

پرسش و پاسخ های فقهی است. با سربندهای «س، ج».

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1734/4- عکسی

آغاز: نداد. «س» آیا کاشف عدالت چه چیز است حسن ظاهر است یا نه. «ج» بلی حسن ظاهر است؛ انجام: جواب. تمیز حروف و اخراج آنها از مخارج کافی ست بر وجهی که ذکر شد. وَ اللَّهُ هُوَ الْعَالِمُ. تمام شد سؤال و جواب ... .

خط: نسخ خوش، کا: کربلایی جبار، تا: ذیحجه 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ 72 ص (227-298) [عکسی ف: 1 - 213].

• سؤال و جواب (6) / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

تاریخ تأليف: 9 محرم 1257 ق.

در نسخه از پرسنده نام نیامده، بی دیباچه ای. نخستین پرسش درباره لعنت بر خاندان امیه، و دومین درباره «مَنْ مَاتَ غَرِيبَةٍ فقدمات شهیدا»، سومین درباره «انَّ عُلَيَّةَ خَاتَمِ الْوَصِيِّينَ»، چهارمین در ترکیب عرش از انوار چهار گانه ... .

1. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 211016- عکسی

آغاز: أَجْوَبُهُ سئوالات جَنَابَ قدوة المحققین وَ مَلْجَأَ الْعُلَمَاءِ الرَّاشِدِينَ ... حاج سید کاظم سلمه الله. سؤال چه می فرمایند در خصوص بنی امیه، آیا حكم شمول لعنت مقتضای والدین ماهیتی است، مثل محمد بن فلان، انجام: نَفْسُ رَسُولُ اله يُجْرَى فِيهِ مَا يَجْرِي فِي النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ). هَذَا مُخْتَصَرُ الْكَلَامِ فِي جَوَابَ هَذِهِ المسایل وَ فِيهِ الْكِفَايَةُ الدِّرَايَةِ. تَمَّتِ الْكَلِمَاتِ الْمُبَارَكَةِ لِمَوْلَانَا وَ مولی الْمُسْلِمِينَ الْحَاجِّ سیدنا كَاظِمُ الرشتی 1257.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1257 ق؛ 113 ص (282-394) [عکسی ف: 1- 213].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10041/2

آغاز: سؤال چه می فرمایند در خصوص بنی امیه آیا حکم شمول لعنت مقتضای والدین ماهیتی است یا؛ انجام: نَفْسُ رَسُولُ اللَّهِ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يُجْرَى فِيهِ مَا يَجْرِي فِي النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) وَ هَذَا مُخْتَصَرُ الْكَلَامِ ... الْكِفَايَةُ الدِّرَايَةِ.

13 سؤال و پاسخ از سید کاظم رشتی در مسائل مختلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1258ق، جان مدرسه طالبیه؛ جلد: تیماج مشکی، 11 ص (59-69)، 10 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 32 - 56].

3. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 604/12

آغاز: سؤال: چه می فرماید در خصوص ... جواب: اصل در والدین روحانی است.

خط: نسخ، كا: عبدالکریم بن حاج عدارم، تا: 1263 ق؛ 5 گ (182پ -186ر)، اندازه: 15×21 سم [نسخه پژوهی: 3- 109].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem

چند رساله فارسی فقهی و یا اعتقادی است که به صورت سؤال و جواب آمده و نسخه ها یکسان نیستند.

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8012/3- 54/102

آغاز: بسمله؛ هرگاه کسی در رکعتین آخر قصد تسبیحات داشته -

باشد سهوا حمد و سوره خواند چه کند قبل از رکوع تسبیحات اربعه را بخواند و هر گاه در رکوع متذکر شد بر وی چیزی نیست، نماز او صحیح است.

خط: نستعلیق، كا: عبد الله بن محمد صادق الرازی، تا: قرن 13؛ 16 گ، 16 سطر، اندازه: 11×21 سم [ف: 4 - 2328].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17239/9

آغاز: سؤال بفرمایید که اولاد زنا چنان چه از ائمه (علیهم السَّلَامُ) مأثور است که داخل بهشت نخواهند شد؛ انجام: و حقیر را الآن مجالی نبود که مبسوط تر از این تفصیل آن را بنگارم صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی.

کاتب در آغاز آن نوشته: چند فقره مطلب از رساله مرحوم حاجی سید کاظم رشتی اعلى الله مقامه در رساله موسوم به رساله شریفه بنظر رسید که بطور سؤال و جواب مرقوم شده بود و ما نیز ایراد نمودیم؛ خط: نستعلیق و شکسته چلیپایی، كا: اسماعيل بن علیقلی، تا: قرن 13، جلد: تیماج قهوه ای، 16 ص (ص 125-140)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 47/2 - 86].

3. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 146/3

بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 20].

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 14695

آغاز: بسمله، سؤال: عرق جنب از حرام نجس است یا نه؟ جواب: اصح در نزد حقیر چنان که احوط است نجاست است؛ انجام: جواب: مرافعه در نزد غیر مجتهد جایز نیست و دعوا ساقط نمی شود.

مشتمل است بر سؤال و جواب های پراکنده فقهی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، 1405 ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 17 گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 20 - 233].

5. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 231/3

آغاز: ... عرضه داشت متقبلين عتبه؛ انجام: مَا بقی کلا وَ طُرّاً فروعی هستند که آن مترتب می شوند ... فِي عَصْرِ يَوْمِ الْخَمِيسِ الرَّابِعُ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ صُفْرِ الْمُظَفَّرِ مِنْ شُهُورِ 1259.

بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی با رویه کاغذ الاجوردی، 14 گ (101پ -114ر)، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2 - 313].

• السؤال و الجواب / پاسخ پرسش ها / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری

(1844 - 1762) šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqi

چاپ: مشار فارسی، ج 3، ص 2262؛ تهران، سنگی، 1254 ق، وزیری بزرگ؛ طهران، سنگی، [1258]، رحلی کوچک.

[الذريعة 343/13؛ مشار 511].

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2234

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 326 گ، 30 سطر، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 1- 272].

2. مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 407/1

بی کا، تا: نزدیک به روزگار مؤلف [اوراق عتيق: 1- 254].

• سؤال و جواب = اجوبة المسائل = رساله عملیه / فقه / فارسی، عربی

so’āl va javāb = ajvebat-ol-masā'el

شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری

(1844 - 1762) šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqi

سؤالاتی است که مردم از حجة الاسلام سید محمد باقر بن محمد تقی موسوی گیلانی شفتی اصفهانی نموده اند و پاسخ آنها. تمام این پرسش ها و پاسخ ها به وسیله سید محمد ابراهيم بن ابو الحسن موسوی و به دستور خود حجة الاسلام شفتی بر حسب کتب فقهی یعنی از مقدمه ای که در اصول است و پس از آن کتاب طهارت شروع می شود تا آخر کتاب حدود و پس از آن خاتمه است در متفرقات ترتیب یافته به عربی و فارسی، که بالغ بر 41 کتاب فقهی را شامل است.

آغاز: 1: بسمله. خوش ترین کلامیکه عنوان صفايح افکار و دیباچه صحايف مطارح انظار ... اما بعد عابر در ورطه عقوبت ذلات.

2: بسملة، سؤال: هرگاه شخصی تقلید مجتهدی را از مجتهدین، زادالله لَهُمْ، نماید در حال حيات مجتهد، آیا بعد از ممات او جایز است از برای آن شخص تقلید او و عمل به قول او یا نه؟ جواب: اظهر این است که عدول لازم است از برای.

انجام: از ثواب زیارت حضرت فاطمه در قم فرموده اند هر کس زیارت کند فاطمه را پس از برای اوست بهشت، و آن چه مشهور در آنست راجع باین می شود وَ هُوَ الْعَالِمُ بحقایق أَحْكَامِهِ.

چاپ: مکرر چاپ شده؛ طهران، 1277 ق؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1258، رحلی کوچک؛ [تهران]، سنگی، [1254]، وزیری بزرگ.

[الذريعة 59/5؛ مكتبة امير المؤمنين 400/5؛ دنا 233/6- 237 (128 نسخه)].

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 7606

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 احتمالا نادرست؛ به عربی و فارسی؛ واقف: يعقوب علی خان کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 168 گ، سطر (10×17)، اندازه: 17×18 سم [ف: 16-654].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15002

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [احتمالا نادرست] [مختصر ف: 458].

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11566

آغاز: برابر 2؛ انجام: فَقَدْ عَرَفْتَ انْهَ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الْمُسْتَنَدِ فِيهِ رِوَايَةِ أَبِي بَصِيرِ السَّالِفَةُ.

خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد ابراهیم خوانساری، تا: جمادی الاول 1205 ق [تاریخ مزبور با پاسخ مؤلف در کیفیت زیارت عاشورا که فرموده است: «حال که عبارت از عشر اول محرم الحرام سنه هزار و دویست سی و شش بوده باشد اعتقاد حقیر آن است ...» مغایرت دارد و خطا بودن آن محرز و مسلم است]؛ مصحح؛ تملک: مهدی بطجایی؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354، کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، مذهب، 241 گ، 30 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 21/1- 806].

4. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1106

خط: نسخ، كا: ملا عبدالرزاق، تا: غره شعبان 1207ق [تاریخ کتابت خطاست]؛ کتاب را عبدالصمد بن محمد باقر روضه خوان رونویس کرده و این کار را در دوازدهم ماه شعبان 1278 به پایان برده؛ جلد: تیماج مشکی، 198 گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 3 – 345].

5. سمنان؛ میراث فرهنگی سمنان، شماره نسخه: 1

آغاز ساخت وجوب غسل یا وضو بر آمدن خون استحاضه و براین صادقست بعد وضو و غسل یا در اثنای آنها خون استحاضه آمده است ... سؤال انقطاع استحاضه بچه چیز فهمیده میشود؛ انجام: در شهادت ایشان جز نفعی نیست برای ایشان قبول می شود تمت كتاب الوقف.

طهارت، صلاة، صوم، خمس، حج، امر به معروف و نهی از منکر، تجارت، حجر، دین، صلح، شرکت، وقف و صدقات و پس از آن کتاب وقف به تفصیل می آید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «عبده اسمعیل» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 240 گ، 20 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف مخ].

6. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 547- 4/17

آغاز: بسمله کتاب الطهارة. س تصرفاتی که اهل بلد در آبهای مملو که می نمایند از قبیل وضو و غسل و شرب و تطهير و امثال آن آیا ... مادامی که کراهت مالک ظاهر نشود؛ انجام: تراضی بر مهايات لزوم دارد بلکه بر هم می توانند زد پس نگذارند که کار به اینجا برسد که دعوی کنند.

كتاب الطهارة تا آخر کتاب القسمة؛ خط: نسخ، كا: احمد بن نجف بن تورانی، تا: 1234 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 204 گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 4 - 2270].

7. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1526/1- عکسی

آغاز: كتاب النكاح: سؤال. زید نامی طفل رضيعة از عمرو متعه نمود به مدت نه سال و بعد از مدتی طفل رضيعه فوت کرد.

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: حدود 1234ق؛ سپس «حدود» از محمد باقر بن محمد تقی موسوی؛ 120 ص (ص 2-199، سپس 247-266)؛ 30 سطر (12×21) [عکسی ف: 1 - 214].

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1532

از کتاب الوصايا تا خاتمه در متفرقات؛ خط: نسخ، كا: علی اکبربن محمد باقر حسنی ترشیزی، تا: 28 رمضان 1242 ق، جان اصفهان؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 234 گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 3 - 478].

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23384

آغاز: برابر 2؛ انجام: خواه در عمد و خواه در شبه عمد و خواه خطا.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 300 گ، 32 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 21/1

• 804].

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10909

مقدمه و از کتاب طهارت تا حدود می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1242 ق، در عصر مؤلف؛ فهرست كتاب به تاریخ رمضان 1242 در اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 263 گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 27 - 325].

11. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 138

طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1244 ق؛ به ضمیمه رساله حدود شفتی؛ 318 گ، 33سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 2 - 72].

12. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7637/2

آغاز: برابر 2؛ انجام: لازم است از غرامت آن بر آمده باشد و الا غرامت لازم نخواهد بود قَالَ فِي الْمُقْنِعَةِ لَيْسَ عَلَى الْمُسْتَعِيرِ ضَمَانُ فِي الْعَارِيَّةِ ... فالمضمونة الْعَيْنِ وَ الْوَرِقَ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ ماعداها مِنَ الْأَعْيَانِ بِشَرْطِ التَّضْمِينِ أَوْ التعدی فمتی هلک لَوْ نَقَصْتَ.

پرسش و پاسخ است. در سه مقصد صلات و زكات و صوم هریک چند باب و چند فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 178 گ (2-179)، 18 سطر (10×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 16 - 661].

13. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 215

خط: نسخ، بی کا، تا: 1245 ق؛ 279 گ، 31 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 1 - 130].

14. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 523

طهارت تا عاریه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ 386 گ، 17 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 2 - 72].

15. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4596/2- 23/116

آغاز: بسمله کتاب الطهارة سؤال ادخال حشفه درفرج زن با عدم انزال منشأ وجوب غسل بر طرفین می باشد یا نه ... جواب حکم در مسئله اولی اینکه ادخال حشفه بی اشکال؛ انجام: وَ مِثْلُ تِلْكَ الْأَدِلَّةِ أَنْ قَدِمْتَ فِي اللَّيْلِ غُسْلِ الْفَجْرِ وَ لَيْسَ فِي تأخیره حَجَرٍ أَنْ لَمْ يَجِبْ فِي اللَّيْلِ اويجب وَقَدْ أَنْتَ فِيهِ يَغْسِلُ وز طَلَبِ یا علی ادرکنی.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: صفر 1245ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 100 گ، 12 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4 - 2270].

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20192

آغاز: بسمله، سؤال هرگاه شخصی تقلید مجتهدی را از مجتهدین زَادَهُمْ اللَّهِ أَمْثالَهُمْ نماید؛ انجام: فَقَدْ عَرَفْتَ انْهَ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الْمُسْتَنَدِ فِيهِ رِوَايَةِ أَبِي بَصِيرِ السَّالِفَةُ.

از مسأله تقلید تا انتهای دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 260 گ، 32 سطر، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 21/1 - 801].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه 1080

همان نسخه بالا [اهدائی: ف: - 140].

17. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 10593/1

آغاز: کتاب الوصايا. س. زيد وصیت کرده که ثلث مال من استیجار حجة الاسلام و صوم و صلوة مدت معینه کرده باشد؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله؛ مهر: «سید ... العاملی 1256» (هشت گوش)؛ انتقالی از مدرسه آیت الله بروجردی شهر ری در اردیبهشت 1370؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 216 گ، 24 سطر (9×15/5)، اندازه: 16×22 سم [ف: 20 - 52].

18. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1152

آغاز: كتاب الطهارة، در آن سؤالات و اجوبه است، س: متعارف است که انجام: لكن اگر کسی از راه جهل بمسئله حلق نماید کفاره لازم نیست تمام شد مناسک حج.

تذکر: تکمیل نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام آن صورت گرفت؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حسین بن، تا: چهارشنبه 14 جمادی الاول 1245 ق؛ مجدول؛ مهر: سید علی احمد تهرانی مورخ 1354 ش، عبده محمد مغفرت» (بیضی)؛ جلد: تیماج گلی، 57 گ، 18 سطر، اندازه: 13×21 سم [مؤید: 3 - 132].

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31783

آغاز: بسمله. سؤال هرگاه شخصی تقلید مجتهدی را از مجتهدین زَادَهُمْ اللَّهِ أَمْثالَهُمْ نماید؛ انجام: فَقَدْ عَرَفْتَ انْهَ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الْمُسْتَنَدِ فِيهِ رِوَايَةِ أَبِي بَصِيرٍ اسالفة.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1246 ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن، 133 گ، اندازه: 16×21 سم [اهدائی رهبر: 3 - 360].

20. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 199

آغاز: مقدمة في الاصول، سؤال: هرگاه شخصی تقلید مجتهدی را از مجتهدین زَادَهُمْ اللَّهِ أَمْثالَهُم نماید در حال حیات از مجتهد آیا بعد از ممات او جایز است از برای آن شخص تقلید و عمل به قول او؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ابو القاسم اصفهانی، تا: 1246ق؛ مصحح، مجدول؛ تملک: موسى ولد طوبا آشتیانی حاجی میرزا شفیع لاهیجانی با مهر «عبده الراجی موسی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 357 گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف مخ: 3 - 1114].

21. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6852- 35/32

آغاز: معامله و مبایعه را نمود خوب و اگر امضا نمود بیع نسبت بهمان قدر از مال او فاسد خواهد بود؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: در میان نسخه 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: پارچه، 235 گ، 26 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 4- 2272].

22. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 5199

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، كا: عبدالرحيم بن محمد کریم هرندی، تا: 18 ربیع الثانی 1246 ق؛ 1092 ص، 28 سطر (12×21)، اندازه: 21×31 سم [ف: 1- 110].

23. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14784/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: سید رضا علوی سبزواری سبریزی، تا: 1247 ق؛ مصحح؛ تملک:سید عبدالکریم فیض آبادی؛ کاغذ: فرنگی، 271 گ (1پ -271پ)، 31 سطر، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 7 - 379].

24. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1920/6

خط: نستعلیق، کا: محمد بن مرتضی قلی، تا: 1246-1247 ق؛ 25 گ، 14سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 3- 149].

25. بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 164

خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 29 ربیع الاول 1248 ق؛ مهر: «عبده الراجی محمد شفيع» (بیضی) با تاریخ 1248 ق؛ واقف: ملا علی تبریزی، 1248 ق؛ جلد: تیماج، 16 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: - 113].

26. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1238

وقوف تا حدود؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد باقر، تا: 1249 ق؛ 190 گ، 27 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2 - 72].

27. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 210

جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، كا: محمد حسن بن كاظم آبادهای يواناتی، تا: شنبه سلخ شعبان 1252 ق؛ 232 گ، 39 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 1- 171].

28. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 93

طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1253ق [ف: - 17].

29. بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه:18

خط: نسخ، كا: عبدالرحيم بن عباس عرب، تا: 18 ذیحجه 1254 ق، حسب فرموده میر سید عبدالله؛ افتادگی: انجام؛ 125 گ، اندازه: 20/5×33/5 سم [ف: - 22].

30. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15224/2

خط: نسخ، بی کا، تا: 2 رجب 1255 ق؛ 34 (66ر -100پ) [مختصر ف: - 405].

31. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5339-27/9

آغاز: کتاب المضاربة سؤال شخصی نقدی دارد و اجناسی هم دارد و می خواهد اجناس را بعنوان مضاربه بعاملی داده باشد؛ انجام: و عادل شخصی را می گویند که مالک این حالت بوجه باشد و ظاهر این است که ظن بتحقق این حالت کفایت بکند ... -

هُوَ الْغَفُورُ الشکور وَ الْحَمْدِ مِنَ مِنَنِهِ وَ احسانه وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْأَبْرَارِ.

از کتاب مضاربه تا آخر؛ خط: نسخ، كا: محمد حسن بن عبدالحمید، تا: 22 ربیع الاول 1255 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 224 گ، 30 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 4 - 2272].

32. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 494

آغاز: برابر؛ انجام: فَالْحُكْمُ فِي المسئلة مِمَّا لَا يَنْبَغِي التَّأَمُّلِ فِيهِ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ وَ الشُّكْرُ وَ الْمِنَّةُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ مهر: حاج سید سعید، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش کالینگور سبز، 491 گ، 28 سطر (9×17)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 2 - 600].

33. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9969/1

نماز تا کتاب الديات به فارسی سپس به عربی؛ خط: نسخ، كان محمد حسن پسر عبدالمجید تهرانی، تا: 20 شعبان 1255 ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 332 گ، 30 سطر (15×22)، اندازه: 23×32 سم [ف: 17 - 517].

34. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2930/3

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... سؤال ادخال حشفه در فرج زن یا عدم انزال منشاء وجوب غسل بر طرفین می باشد یا نه و هرگاه به مجرد ملاقات عضوين انزال شود آیا بر؛ انجام: پس قضا و کفاره هردو واجب خواهد بود و این حکمی که مذکور شد ثابت است در حق مرجنب حتى جنابت باحتلام بلی خواب اول در حق محتلم ممکن است که حکم شود در این ثبویت قضا چنانچه در خواب [...] تتمه در جواب و سؤال.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ شوال 1256 ق؛ 24 گ، 14 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 3 - 1114].

35. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1112

آغاز: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد حسن بن محمد کاظم تهرانی، تا: دوشنبه 4 شوال 1256 ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 404 گ، 30 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3- 349].

36. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6291/2

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... سؤال ادخال حشفه در فرج زن با عدم انزال منشاء وجوب غسل طرفین می باشد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: مقوایی، 63گ (37پ۔ 99پ)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 16 - 263].

37. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 991/1

آغاز: بسمله، کتاب الطهارة سؤال: ادخال حشفه در فرج زن با عدم انزال منشا وجوب غسل بر طرفین می باشد؟؛ انجام: این بود آنچه ممکن شد ایراد آن در این رساله موجزه و تفصيل را مقام دیگر است امید که در بحر این مثاب باشد نه معاقب الْحَمْدُ اللَّهُ أَوَّلِهِ وَ آخِرِهِ.

كتاب الطهارة تا کتاب الارث؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن ملا علی مردانی ژرفا، تا: جمعه ربيع الأول 1257 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 199 گ (اپ-199پ)، 14 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 2 - 255].

38. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 4924

آغاز: برابر 1؛ انجام: اللَّهُمَّ نَوِّرْ قُلُوبَنَا بِمَعْرِفَةِ أَئِمَّةِ الطاهرین وَ اشْرَحْ صُدُورَنَا بِحِفْظِ أَحْكَامِ الدِّينِ وَ ارْزُقْنَا خَالِصَةً ناشية عَنِ الْيَقِينِ. فِي سِنِّهِ 1258.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1258ق؛ این کتاب را گرد آورنده مزبور در زمان سید نوشته و یک ماه قبل از فوت او مقابله نموده و در صفحه آخر کتاب بلغ المقابله با تاریخ 1260 نوشته شده و در صفحه اول کتاب شرحی به خط سید مذکور دارد «اعلام برادران دینی میدارد که عالیجناب مقدس القاب آخوند ملا محمد زيد توفيقه امین و معتمد باشند مسائلی که از این خادم شریعت تبلیغ بشماها نمایند از ایشان قبول خواهید نمود. حرره خادم الشَّرِيعَةُ فِي الثَّالِثِ وَ الْعِشْرِينَ شَهْرِ رَبِيعٍ الاول سَنَةٍ 1260 مهر «عبده محمد باقر بن محمد تقی الموسوی». زیر آن نوشته شده: «خط شریف آن مرحوم است و یک ماه بعد از آن برحمت ایزدی واصل شد یعنی یکشنبه بیست و «چهارم ربیع الثانی سنه 1260»، دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 345 گ، 32 سطر ، اندازه: 20×30 سم [ف: 14 - 148].

39. قم؛ استادی، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم

وصايا و نکاح و طلاق و ارث و حدود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1258 ق؛ تملک: آیت الله زاده مازندرانی در 1332 شمسی؛ 178 گ، 22 سطر، اندازه: 18×30 سم [صد و شصت نسخه: - 48].

40. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23862

آغاز: هرگاه شخصی مدت یک سال به نیت واجب غسل جنابت نمود قبل از نماز ظهر و حال واقف از مسائل آن شده که صحیح نبوده؛ انجام: و صوم عبارت از اجتناب از نه چیز مذکور است در نهار به نحوی که مذکور شد.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1258ق؛ افتادگی: آغاز و انجام واقف: شیخ محمد رضا قائمی، اردیبهشت 1341؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای [ف: 21/1 - 802].

41. تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 179

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق خوب، كا: محسن فیروزآبادی، تا: 28 رجب 1259 ق؛ افتادگی: وسط؛ به امر اسمعیل سلطان تأليف شده (؟)، مصحح، کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوایی روکش تیماج، 352 گ، 26 و 25 سطر (12×22)، اندازه: 20/8×30 سم [ف: 162].

42. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3067/1-16/77

آغاز: باشد چه باید نمود. ج با حاکم شرع است اختیار اگر نباشد با عدول مؤمنين. س د رصورتی که امور مفوض به عدول مؤمنین است که دست به حاکم شرع نمی رسد باید عدول باشد؛ انجام: ظاهر این است که رد اسلام بر او واجب بوده باشد خواه در حال -

نماز بوده باشد یا خارج نماز تَمَّتِ الْمَسْأَلَةِ بِعَوْنِ اللَّهِ الملک الْوَهَّابِ وَفِيُّ يَوْمَ چهارشنبه مِنْ شَهْرِ رَبِيعِ الْأَوَّلِ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الاول 1259ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 80 گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 2271].

43. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 608

آغاز: برابر 2؛ انجام: هر کس زیارت کند فاطمه را پس از برای اوست بهشت و آن چه مشهور در السنه است راجع به این می شود وَ هُوَ الْعَالِمُ بحقايق أَحْكَامِهِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ مجدول؛ مهر: «محمد حسین بن محمد علی» (بیضی) با تاریخ 1256ق؛ جلد: تیماج، 373 گ، 33 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 2 - 262].

44. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 211

صلوة تا وقف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1266 ق [ف: - 17].

45. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:7-1/7

آغاز: برابر 1؛ انجام: جواب، اصل نویسندگی واعانت ظلمه تشکیکی در حرمت آن نیست فاعل آن آثم ومستحق عقاب خواهد بود بلی هرگاه کسی چنین نفسی داشته باشد که مقصود او را معاشرت ظلمه نبوده باشد مگر رفع تعدی از فقرا وضعفا و اعانت از باب مسکنت وعنا، این بی عیب است. لكن تحقیق این بسیار مشکل است. تم الكتاب ... .

خط: نسخ، كان محمد جعفر بن کربلائی خدابخش بروجنی، تان 1286 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 208 گ، 32 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 4- 2269].

46. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8387

آغاز: برابر 2؛ انجام: و آن چه مشهور در السنه است راجع باین می شود وَ هُوَ الْعَالِمُ بحقايق أَحْكَامِهِ.

خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج عنابی، 368 گ، 27 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 27/2 - 89].

47. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15891

آغاز: بسمله. كتاب الطهارة. سؤال صاحب نفاس هر گاه يقين داند که مدتش از ده می گذرد او را استظهار باید یا مدت ... جواب نمی دانم این علم و یقیناز کجا برای او بهم می رسد؛ انجام: فَقَالَ حَجُّ مَبْرُورُ وَ بِالْجُمْلَةِ لَا حَظَّ النَّبِيِّ (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) حَالِ السَّائِلِ وَ أَجَابَ عَلَى مقتضی حَالِهِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ رکابه دار، مصحح، محشی با نشان «منه» و «سید محمد»؛ جلد: تیماج مشکی، 329 گ، 31سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 44 - 118].

48. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15030/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 310 گ (80ر1100ر) [مختصر ف: 458].

49. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 273

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 164 گ، 24 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 157].

50. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 454

انجام: به این که وقتش در اول ماه بود و عددش هفت روز بعد از مضی چهارده روز از ایام ... خونی دید به صفت حیض در همین ماه.

از طهارت تا مزارعه و مساقاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با عناوین «محمد تقی بن محمد باقر»؛ جلد: مقوایی، 160 گ، 27 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 2- 327].

51. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15485

آغاز: ... حرکت نماید و باز بسر همان راه برگردد و تا بر سر راه آمدن قصر می کند یا تمام؛ انجام: یا مبتلا به قرض شود بنابراین اکل و شرب بر خود تنگ گیرد و سایر اموری ... .

در فهرست به احتمال بخشی از جامه الشتات میرزای قمی دانسته شده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم قهوه ای، 126 گ، 15 سطر، اندازه: 11/7×17 سم [ف: 43 - 122].

52. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4754

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر.

کامل، در تمام ابواب فقه از کتاب طهارت تا حدود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با کمند، با یک سرلوح؛ وقف نامه شاهپور میرزا زاهد بر حضرات سادات اخوی مؤرخ شعبان 1205 با مهر «بنده شاپور فتحعلیشاه -1205»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی، 319 گ، 30 سطر (12×21)، اندازه: 20/5×30 [ف: 13 - 140].

53. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4447

آغاز: برابر 1؛ انجام: وَ هُوَ الْعَالِمُ بِحَقَائِقِ الْأُمُورِ وَ هُوَ الْغَفُورُ الشَّكُورُ وَ الْحَمْدِ مِنَ مُنْتَهٍ وَ احسانه وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْأَبْرَارِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 352 گ، 32 سطر (12/5×21)، اندازه: 20×31 سم [ف: 12 - 128].

54. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 355- طباطبائی

آغاز: کتاب الطلاق سؤال: هرگاه صیغه، مهر و تملیکی خود را مصالحه با حدی و بعد طلاق از زوج خود گرفت؛ انجام: أَذِنَ لَهُ حَالًا قِصَاصُ وَ انَّ بادرو اقْتَضَّ اخطا وَ لَمْ يَجِبْ عَلَيْهِ وَ لَا قِصَاصُ وَ فِي الْغُنْيَةِ وَ لَا يَسْتَفِيدَ.

کتاب های طلاق، عتق، نذر، مطاعم و صید و ذبایح، غصب، شفعه، احياء الموات، لقطه، میراث، قضا و شهادات، حدود و دیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ وقف: 1246؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 61 گ، 21 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 24 -244].

55. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 237- طباطبائی

آغاز: کتاب الْوَكَالَةِ سؤال هر گاه زید دعوای ملکی بعمرو داشته باشد؛ انجام: وَ جَازَ أَمْرُهُ لظهوره فِي جَوَازِ جَمِيعِ تَصَرُّفَاتِهِ فَلَا تُعَارِضُ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ مَا ذَكَرْنَاهُ كَمَا لايخفی.

کتاب های وکالت، وقف، هبات، هدایا، عطا، نکاح است؛ خط: -

نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در حیات شفتی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 123 گ، 23 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 24 - 167].

56. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 224- طباطبائی

آغاز: برابر 2؛ انجام: أَصْلًا كَمَا اذا فَرَضَ الزراعه فِي الْأَرْضِ الْمَغْصُوبَةِ فالمناط تِلْكَ النِّصَابِ بالزرع.

از مبحث تقلید تا زکوة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، همزمان با سید شفتی کتابت شده؛ واقف: محمد زکی بن معصوم سلطان، 1248؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 103 گ، 21 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 24 - 158].

57. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 188- طباطبائی

آغاز: زن در ایام صوم می تواند در آب بردن بدن را بی آنکه سر را داخل آب کند؟؛ انجام: و هم چنین بر رد مظالم که بری الذمه می شود انشاء الله.

کتاب صوم تا دیات است (به زیادت حدود و دیات و مسائل متفرقه)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با وقف نامه ای مورخ 1248ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 132 گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 24 - 137].

58. تهران: ادبیات، شماره نسخه: 166/10

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 31].

59. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 131

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 261 گ، 31 سطر (13×22/5)، اندازه: 20×31 سم [ف: - 76].

60. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12090/11

آغاز: سؤال: شخصی فوت شده وارث او منحصر است در یک جده أمی و چند نفر کلاله امی و یک کلاله ابی، کیفیت قسمت ترکه میت را ما بين اشخاص مذکور بیان فرمایند؛ انجام: اللَّهُمَّ عَجِّلْ فَرَجَ وَ ليک وَ اكْحَلْ عُيُونُنَا بِتُرَابٍ نعاله بِحَقِّ سَيِّدُ الكونين وَ الملجاء فِي الْعالَمِينَ.

خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 12 گ (138-149)، 23 سطر (10/5×14/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 30 - 516].

61. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 733

مقدمه ای در اصول را نیز شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج آبی، 30 گ، 22 سطر (10/5×20)، اندازه: 18×31 سم [ف: 2 - 365].

62. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 652

قسمت اول؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 13؛ تملکی در سال 1267 با مهر «وَ آمِنُوا بِما انْزِلْ عَلَى مُحَمَّدٍ» (مربع) و تملک محمد تقی حسینی در سال 1268؛ دستخط میرزا عبدالغفور که در 22 ذیحجه 1333؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39 گ، 17 سطر (5×10)، اندازه: 10×15 سم [ف: 2 - 288].

63. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 607

آغاز: برابر 2؛ انجام: و طاف النساء فان الحج واجبا او ندبة كانت العمرة كذلك هو العالم.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قبل از شروع کتاب طهارت چند صفحه اضافاتی دارد که در سایر نسخ وجود ندارد؛ 197 ص، 18 سطر (9×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 2 - 237].

64. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2714/2

آغاز: کتاب الصوم سؤال زن در ایام صوم می تواند در آب رود بدون آنکه سر را داخل آب کند جواب داخل شدن زن در آب در حین صوم بلی جایز است؛ انجام: قَدِمْتَ فِي اللَّيْلِ غُسْلِ الْفَجْرِ وَ لَيْسَ فِي تَأْخِيرُهُ مِنْ حَجَرَانِ لَمْ يَجِبْ فِي اللَّيْلِ غُسْلُ.

کتاب الصوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: روغنی مذهب، 25 گ (308پ - 332پ)، 19 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 805].

65. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1401

آغاز: بسمله سؤال: عرق جنب از حرام پاک است یا نجس؟ جواب جمعی از اعاظم قدماء حكم بحرمت؛ انجام: و موجب دوام برکت درحق شماها خواهد بود.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج زرد، 20 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: 4 - 1985].

66. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1094

آغاز: بسمله نمی دانم آن شخص که قرار این مصالحه داده که بوده نعوذ بالله از این اشخاصی که مخرب شریعت؛ انجام: و وكالة عن شريكين حقوقی که بر مالكين قناة محمدیه داشتند شما سه نفری که در فرمان مبارک اسم ایشان تصریح شده است ساقط نمود في التاريخ.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبد الوهاب بن محمد مهدی موسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 11 سطر (5/5×11)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 1512].

67. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3074/2- 16/84

آغاز: سؤال نجفقلی نامی غایب شده و از حیات و ممات او معلوم نیست و زوجه ای داشته است نه سال گذشته بدون استفسار ... جواب زوج غایب و ارث است؛ انجام: سؤال چه می فرمایند در این مسئله شرعی که زید نامی فوت شده است و صغیره ای دارد و جد پدری او هم ... جواب جد پدری او هم ... جواب جد پدری یعنی پدر پدر ... و اگر آن جد پدری بی معرفت باشد و تلف نماید حاکم شرع از او استرداد نماید.

کتاب میراث، کتاب صید و ذباحه، كتاب الحدود و الديات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 28 گ، 20-22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 2343].

68. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4486/1- 23/6

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج روغنی، 264 گ، 31 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 4 - 2271].

69. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 7284/8- 37/74

آغاز: جواب سؤال من كلام افضل الفضلا جناب حاجی سید محمد باقر سلمه الله تعالى بسمله س زید بنابر مصلحت یک تومان بعمرو که رحم باشد هبه نمود قربتا الى الله ... ج درصورتی که واهب معترف؛ انجام: کتاب الوكاله سؤال هرگاه زید دعوای ملکی بعمرو داشته باشد ... جواب بر فرض تو کیل در مصالحه اگر چه بعنوان عموم بوده باشد مصالحه مزبوره با عدم رضای موکل صحیح نخواهد بود سؤال هر گاه زید بوكاله.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 23 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-2272].

70. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 3639

آغاز: سؤال بفرمایند در صورت فقد پدر و جد آیا حاکم شرع را ولی رشیده می دانند یا نه؛ انجام: در این صورت دختر زید نسبت به برادر هند بنت اخ می شود پس تزویج جایز نخواهد بود.

خط: نسخ، كان شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، تا: قرن 13؛ 56 گ (11ر66ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 804].

71. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3639/5

آغاز: سؤال زید ملکی را وقف نموده و تولیت آنرا مفوض ساخته به عمرو؛ انجام: تو کیل کسی که متمکن از عربی بوده باشد لازم نیست و هو العالم.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 223 گ (136-1358)، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 804].

72. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3639/7

آغاز: سؤال کسی که نماز قضا درذمه او بوده باشد و عازم ایتان نماز قضا نبوده باشد؛ انجام: جواب از آن اینست بلی ممکن است تحقق شرکت در چیزی موقوف.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 57 گ (367پ -423پ)، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 804].

73. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 5431

از کتاب الحج شروع شده ولی ابواب آن نامنظم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 562 ص، 22 سطر (9×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: 1 - 110].

74. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7161/2

خط: نستعلیق ریز، کا: حسن علی بن محمد رفیع، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (6×10)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 16 - 470].

75. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 239- طباطبائی

بی کا، تا: قرن 13، جا: اصفهان مدرسه چهار باغ؛ در حاشیه [ف: 22- 82].

76. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1458- عکسی

آغاز: برابر 2؛ انجام: به نحوی باشد که شامل این تصرف باشد بی عیب خواهد بود. و هو العالم بحقایق احكامه.

با مسایل اجتهاد و تقلید آغاز می شود و واپسین کتاب در وصاياست؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 329 ص، 30 سطر (13/5×23/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 213].

77. اصفهان؛ شفتی، مهدی؛ شماره نسخه: 14

کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 433 گ، 25 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 168].

78. اصفهان؛ شفتی، مهدی؛ شماره نسخه: 15

انجام: هرکس که زیارت کند فاطمه را پس از برای اوست بهشت ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 350 گ، 26 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 168].

79.

اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 138/1 بی کا، تا: قرن 13؛ 22 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: - 95].

80.

اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 315/4

از اجتهاد و تقلید تا بحث شراکت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 128گ (196پ -323ر)، اندازه: 21/5×31 سم [ف: 1- 224].

81. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 142

از کتاب التِّجَارَةِ تا کتاب الْهَدَايَا وَ الْعَطَايَا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 97 گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1 – 105].

82. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2243

آغاز: برابر 2: انجام: واگر انکار این طایفه کند مثل این است که جهاد کرده باشد با کفار در رکاب با سعادت جناب رسول صلی الله علیه و آله و ايضا ... .

کتاب تقلید تا حدود ودیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ، جلد: تیماج قهوه ای با مهر «عبده الراجی حسنعلی» (بیضی)، 157 گ، 35 سطر، اندازه: 21/5×35/5 سم [محدث ارموی مخ: -].

83. قم؛ استادی، رضا، شماره نسخه: نامعلوم

طهارت وَ نکاح وَ رِسَالَةُ فِي تَحْقِيقٍ أَقَامَتِ الْحُدُودِ وَ مَسَائِلَ پراکنده.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 106 گ، 27 سطر، اندازه: 18×28 سم [ صد و شصت نسخه: - 48].

84. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 2874

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 648 ص، 33 سطر (13×22)، اندازه: 20×29 سم [ف: 1- 109].

85. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 2980

از کتاب وصايا تا آخر میراث؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 299 ص، 24 سطر (9×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 110].

86. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10906/1

آغاز: کتاب الهبات. سؤال. هرگاه شخصی بگوید فلانه اشیا را به ولد خود واگذاشتم نه صیغه بیع و صلح و هبه و غیرها را جاری ننموده چه صورت دارد؟ جواب این ولد در آن جا كبير بوده یا صغير؛ «خَاتِمَةُ فِي الْمُتَفَرِّقَاتِ. سؤال ضعیفه تشکیک در سیادت او هست لكن سن او به پنجاه و هفت رسیده»؛ انجام: احتمال آن که -

چنین حكم مخالفت اجماع است بی صورت است بلکه چنین کلامی یا احتمالی از مطلع به فتاوی کتب فقهیه صادر نمی شود؛ «و ظاهر این است که ظن به تحقیق این حالت کفایت بکند و موقوف به علم نبوده باشد وَ هُوَ الْعَالِمُ بحقایق احکام وَ هُوَ الْغَفُورُ الشَّكُورُ وَ الحمدلله مِنْ مِنَنِهِ وَ احسانه وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الابرار.

از کتاب هبات تا حدود و دیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: « أُفَوِّضُ أَمْرِى الَىَّ اللَّهِ عَبْدَهُ محمد حسن 1260» (مستطيل)؛ جلد: روغنی مذهب، 91 گ (4ر-94ر)، 37 سطر (14×23/5)، اندازه: 20×5/ 30 سم [ف: 20 - 485].

87. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22976

آغاز: بسمله. بدانکه این جند کلمه ای است در بیان مسائل؛ انجام: قضاء روزه واجب است ... شهر جمادى الآخر و السلام.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه].

88. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31780

آغاز: برابر 2؛ انجام: قاطبه مسلمانان منع آن می تواند نمود وَ هُوَ الْعَالِمُ بِالصَّوَابِ.

از مبحث اجتهاد و تقلید تا اواخر امر به معروف و نهی از منکر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 163 گ، 13 سطر، اندازه: 15×22 سم [اهدائی رهبر: 3 - 360].

89. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16301

آغاز: برابر 2؛ انجام: حد يشترط فيه، تم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ضخیم تیره، جلد: تیماج تریاکی مذهب، 120 ص، 19 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 45 - 143].

90. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 727

آغاز: کتاب الْوُقُوفِ وَ الصَّدَقَاتِ بسمله ... وَ بِهِ اسْتَمَدَّ وَ استعین لِلْخَلَاصِ مِنْ شَدَائِدِ؛ انجام: بنابر این عقد که شده باطل خواهد شد و تفریق که شده بموقع خواهد بود.

از کتاب وقوف و صدقات و تعدادی از کتاب های دیگر فقهی (عبادات و معاملات) تا کتاب الوكالة را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ واقف: حاج محمد حسن بن حاج میرزا، 1244؛ جلد: تیماج قهوه ای، 291 گ، 16 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 2 - 138].

91. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 812

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر.

شامل مقدمه در اصول و 42 کتاب فقهی و خاتمه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ با وقف نامه به خط سید عبد الجواد بن مير حسينا جد سادات حاج سید جوادی قزوینی با مهر «عَبْدُهُ عبدالجواد بْنِ حسین الحسینی» (مربع)؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 385 گ، 21 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 2 - 138].

92. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15495/1

آغاز: برابر؛ انجام: چنان که اطلاق و کلام اخبار مقتضی آن است و هم چنین ترک استفصال در جواب سؤال از مشارکت جماعتی در قتل، خواه در عمد و خواه در شبه عمد و خواه خطا.

از مباحث تقلید تا پایان حدود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با عبارت «بَلَغَ مِنْ أَوَّلِهِ إِلَى آخِرِهِ مَعَ نُسْخَةٍ ...» مقابله شده؛ تملکی با مهر «محمود الطباطبائی» (بیضی) و «طباطبائی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 395 گ (اپ-395پ)، 22 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 39 - 322].

93. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15446

آغاز: ... إِلَى بَعْضِ الْأَشْخَاصِ ... سؤال: چه می فرمایند در این مسأله شرعیه که هرگاه شخصی تقلید مجتهدی کرده باشد بعد از ممات تقلید آن مجتهد می تواند کرد یا نه؟ ... جواب: ظاهر در نظر حقیر عدم جواز بقاء آن تقلید است؛ انجام: و هول موضعی که آن محل اطلاع بر شداید است مثل قبر یا صراط تلخ می شود و بر من أكل و شرب.

از کتاب الطهارة تا کتاب الديات، همراه برخی پرسش و پاسخ های گوناگون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: مشمع مشکی، 354 گ، 25 سطر (8×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: 39 - 249].

94. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14408

آغاز: برابر 2؛ انجام: و ليس عليه ضمان فيما قصيب برجليها شيء الا ان يضربها.

از انتهای «حدود و دیات» مقدار هفت هشت برگ ساقط و برخی از اوراق وسط نیز ناتمام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط وانجام؛ مصحح، محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 218 گ، 32 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 21/1- 806].

95. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14720

آغاز: سؤال زن در ایام صوم می تواند در آب فرو رود بدون آن که سر را داخل آب کند؛ انجام: ولهذا ازاله آن علاقه محتاج به طلاق مجدد است.

نسخه نامرتب و ترتیب صوری آن چنین است: صوم، طهارت، صلات، خمس و زکات، کفارات و طلاق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی مذهب، 109 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21/1 - 807].

96. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 17587

آغاز: برابر 2؛ انجام: و اعانت ارباب مسکنت و عنا این بی عیب است لكن تحقق این بسیار مشکل است.

كتب: طهارت، صلات، خمس و زکات، کفارات، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، تجارت، سؤالات متفرقه در ارث، وصیت، حبوه و غیره، اجاره، هبات، هدايا، وصایا، نکاح، طلاق، نذر و ذبح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: نخودی، جلد: -

مقوا، 186 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×22/1 سم [ف: 21/1 - 807].

97. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17199

آغاز: كتاب الطهارة س ادخال حشفه در فرج زن با عدم انزال منشأ وجوب غسل بر طرفین می باشد یا نه؛ انجام: لكن احوط این است که به اذن حاکم شرع نماید.

مشتمل است بر: كِتَابُ الطَّهَارَةِ، کتاب الصَّلَاةِ (ناقص)، کتاب الْمَوَارِيثِ، کتاب الصَّوْمِ، کتاب الْهِبَاتِ، کتاب النکاح، کتاب الْقَضَاءِ وَ الشَّهَادَاتِ، کتاب الزَّكَاةِ وَ الْخُمُسِ، کتاب الْحَجِّ، کتاب الْكَفَّارَاتِ، کتاب الْغَصْبِ، کتاب الْمَطَاعِمِ وَ الْمَشَارِبِ، کتاب الطَّلَاقِ، کتاب الْحُدُودِ وَ الدِّيَاتِ، کتاب الشُّفْعَةُ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 83 گ، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 21/1- 808].

98. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15543

آغاز: في اثبات القول الثاني فقد انفتح من جميع ما ذكر؛ انجام: بلکه مقصود انکار اصل طلاق است به این نحو که من طلاق نگفته ام پس اگر ثابت شد و مشخص شود که این.

ترتیب صوری آن چنین است: کتاب الْحُدُودِ وَ الدِّيَاتِ، مَسَائِلَ مُتَفَرِّقَهُ، کتاب الْوُقُوفِ وَ الصَّدَقَاتِ، کتاب الْهَدَايَا، کتاب الوصایا، کتاب النَّذْرِ، کتاب الْحَجِّ، كِتَابُ الْكَفَّارَاتِ، كِتَابُ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنِ الْمُنْكَرِ، کتاب التِّجَارَةِ، کتاب الرَّهْنِ، أَحْكَامُ المولی عَلَيْهِ، كِتَابُ الدین، کتاب الضَّمَانِ وَ الحواله، کتاب الصُّلْحِ، کتاب الشِّرْكَةِ، کتاب الْقِسْمَةُ، کتاب الْمُضَارَبَةِ، کتاب الْمُزَارَعَةِ وَ الْمُسَاقَاةِ، کتاب الْوَدِيعَةِ، کتاب الْعَارِيَّةِ، کتاب الاجارة وَ كِتَابُ الْوَكَالَةِ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 209 گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 21/1- 809].

99. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12580

آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد این مختصری است از أَجْوَبُهُ وَ مَسَائِلَ السَّيِّدُ الْأَجَلِ ... مسأله: زید مجتهدی را در حال حيات تقليد نموده؛ انجام: جواب بلی واجب است دو گوسفند به جهت انقضای دو سال بلکه هر سالی که بگذرد به ازای هر سال یک گوسفند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 15 گ، 25 و 26 سطر، اندازه: 9/7×15 سم [ف: 21/1- 810].

100. قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه: 278/2

بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 40 گ (52پ - 91پ)، 16-25 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف:- 311].

101. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24047

آغاز: کتاب احكام الجنايز سؤال ضعيفه حامله فوت شده طفل در شکم آن ضعیفه حرکت می کند حکم آن در شریعت مقدسه چیست؛ انجام: استیفاء حق خود را که ثمن مبيع است از آن ملک نموده باشد صحیح و بی عیب خواهد بود.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: آية الله حسین شاهرودی؛ کاغذ: شکری فرنگی، 180 گ، 22 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 21/1- 803].

102. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه: 23876

آغاز: برابر 2؛ انجام: وَ الْمُسْتَنَدُ فِي ذَلِكَ مارواه فِي الْفَقِيهِ عَنْ مَوْلَانَا الصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلَامُ انْهَ قَالَ انَّ كَانَ اللُّقَطَةُ دُونَ دِرْهَمٍ فهی الک فَلَا تُعَرِّفْهَا الْحَدِيثَ.

از ابتدای کتاب تا انتهای لقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه بوسیله حاج آقای الهی به کتابخانه تحویل گردیده کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 194 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21/1- 803].

103. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15684

آغاز: [عمل] به کتاب مجتهد میت جایز نیست اگر چه در حال حیات آن مجتهد تقلید او را نموده باشد؛ انجام: در صورتی که مراتب مرقومه مطابق واقع بوده باشد.

حاوی: طهارت، صلات، خمس و زکات، صوم، حج، جهاد، كفارات، امر به معروف و نهی از منکر، احکام الجنايز، تجارت، رهن، احکام مولی علیه، دین، ضمان و حواله، صلح، شرکت، قسمت و مضاربه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه، 109 گ، 30 سطر، اندازه: 21×29/5 سم [ف: 21/1- 804].

104. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15816

آغاز کنند و بعد از فراغ از نماز او را دفن نمایند و در صورتی که خود ولی متمکن از قتل نبوده باشد ... مگر در صورتی که وارث او را عفو نمایند حرره الْأَقَلِّ الْخَاسِرُ فِي سَابِعٍ شَهْرِ جُمَادَى الْأُولَى سِنِّهِ 1236؛ انجام: فقد عرفت انه يمكن أن يكون المستند فيه رواية ابی بصير السالفة.

حدود و دیات؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز هشت برگ)؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 16 گ، 32 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 21/1- 805].

105. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36781

آغاز: برابر 2؛ انجام: جواب عدالتی که سابقا معلوم شد مستصحب است معاشرت جديده ضرور نیست.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 218 گ، 35 سطر، اندازه: 21×30 سم [اهدائی رهبر: 3 - 360].

106. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 61

از آغاز تا پایان نکاح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ تملك: حیدر پسر غلامعلی بزاز؛ مهر: حسنعلی؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج سبز، 205 گ، 20 سطر (11/5×15/5)، اندازه: 16×21 سم [ف: - 76].

107. اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 1

کتاب طهارت تا وکالت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ -

مصحح؛ تملک: شیخ محمد رضا ابوالمجد نجفی اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 163 گ، 21 سطر، اندازه: 22×36 سم [اوراق عتيق: 2- 322].

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27036

آغاز: برابر 2؛ انجام: و آن چه مشهور در السنه است راجع به این می شود وَ هُوَ الْعَالِمُ بحقایق أَحْكَامِهِ.

در رایانه بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی، 1326؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 29 سطر (11×25)، اندازه: 20×31 سم [رایانه].

108. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 391- 3/11

آغاز: سئوال ادخال حشفة در فرج زن با عدم انزال منشأ وجوب غسل برطرفین می باشد یا نه و هر گاه به مجرد ملاقات عضوين؛ انجام: چهار سهم از هفت سهم متعلق به دو برادارن می باشد و به سهم از هفت سهم مال سه خواهر بود وَ اللَّهُ الْعَالِمُ.

كتاب الطهارة تا آخر کتاب الميراث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده، مجدول؛ تملک: محمد صادق بن حاجی ملاحمزه از مؤلف این کتاب حاجی سید محمد باقر در تاریخ 1244 خریده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 315 گ، 30 سطر، اندازه: 19/5×30/5 سم [ف: 4 - 2270].

109. بشرویه؛ امیرالمؤمنین؛ شماره نسخه: 48

آغاز: کتاب الاجاره سئوال چه می فرمایند جناب سید دام ظله العالی در خصوص شرط تعمیر و تعليقه که در حجت شده است؛ انجام: فَاعْلَمْ انْهَ نایب الامام عَلَيْهِ السَّلَامُ اذا كَانَ عَالِماً بِجَمِيعِ الْعُلُومِ الَّتِي يَتَوَقَّفُ عَلَيْهِ الدین فروعو أُصُولًا وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ.

از کتاب الطهارة تا كتاب الوديعة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز مذهب، 255 گ، 16 و 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ].

110. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 3675

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 291 گ، 32 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف مخ: 3 - 1115].

111. بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 57/1

آغاز: احكام الجنائز، سؤال ضعيفه ای حامله فوت شده طفل در شکم.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: - 48].

112. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7942- 54/32

آغاز: برابر 2.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 304، 25 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 4 - 2271].

113. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 88/1

آغاز: ... معاودت در آن يوم یا قبل از انقضای عشرة ايام داشته باشد ... سؤال: کسی که عازم سفر شد قبل از بلوغ به چهار فرسخ رأي او منحرف شد مقرر فرموده اید بعد از انحراف رأى او؛ انجام: جناب حضرت امام رِضا عَلَيْهِ السَّلَامُ از ثواب زیارت حضرت فاطمه در قم فرمود هرکس زیارت کند فاطمه را پس از برای اوست بهشت و آن چه مشهور در السنه است راجع به این می شود وَ هوالعالم بحقایق أَحْكَامِهِ.

از «صلوة مسافر» تا پایان «خَاتِمَةُ فِي الْمُتَفَرِّقَاتِ»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای «مِنْهُ دَامَ ظِلُّهُ»، مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 294 گ، 26 سطر، اندازه: 21/5×30سم [ف مخ: - 86].

114. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 964- 6/54

آغاز: سئوال عرق جنب از حرام پاک است یا نجس جواب جمعی از اعاظم قدما حكم به حرمت صلوة؛ انجام: و اگر آب چاه متعفن نشده باشد آب چاه و خمیر همه پاک است از خمیر رانان کرده بفروشند وَ هُوَ الْعَالِمُ.

طهارت تا وقوف و صدقات و طهارت مکرر سؤالات جدید در طهارت از «سؤال عرق جنب از حرام پاکست یا نجس، جواب جمعی از اعاظم قدما ...» تا «دكان خبازی چاهی دارد آب او بقدر شش هفت ذرع است ...»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «عبده محمد جعفر محمد باقر موسوی 1281» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 119 گ، 19-21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 4 - 2270].

115. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 839- 5/129

آغاز: بسمله الحمدلله الْوَاقِفِ عَلَى سَرَائِرِ عِبَادِهِ وَ جَاعِلَ الصَّدَقَاتِ الْجَارِيَاتِ مَوْصُولَةُ ... أَمَّا بَعْدُ يَقُولُ الملتجي الَىَّ بَابُ سیده الْغَافِرُ ابْنَ مُحَمَّدٍ نقی الموسوی مُحَمَّدِ بَاقِرِ ... اذا وَقَفَ وَاقِفُ بَعْضِ املاکه؛ انجام: جَوَابُ هُوَ اللَّهُ ظَهَرَ کم وَ ظهیر کم عالیجنابا فضایل مَا ... بلی صورت سئوال از باب شبه عمد است و دیه در مال قاتل است ... در جواب سئوال از مشارکت جماعتی در قتل خواه در عمد و خواه در شبه عمد و خواه خطا.

وقف، قضا و شهادات و قصاص؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 146 گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 2270].

116. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7400- 38/20

آغاز: برابر 2؛ انجام: اسم مفعول با حذف نائب فاعل وتقدير چنین است هَوْلَ الَّذِي اطَّلَعَ عَلَيْهِ معنی چنین می شود هر گاه متذکر می شود.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ جلد: تیماج قهوه ای، 420 گ، 29 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 4- 2271].

117. قم: گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2623/2- 14/73

آغاز: برابر 2؛ انجام: سؤال مرغ خانگی چقدر نجاست که بخورد تخم و گوشت آن نجس می شود. جواب در صورتی که ... تغییر رایحه پوست و گوشت آن به موی نجاست کافی است در تحقق -

آن.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 87 گ، 20 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 4- 2271].

118. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7000

آغاز: برابر 2.

جلد اول کتاب و تا پایان احکام وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ جلد: مقوایی، 249 گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 18 - 172].

119. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7001

از کتاب نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 231 گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 18 - 172].

120. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 491/1- 3/111

آغاز: بسمله، سؤال در زیر چادر که مشتبه باشد آسایش کردن و عبادت کردن چه صورت دارد ... جواب اگر چادر مشتبه باشد؛ انجام: سؤال: عدول چه اشخاصند آیا ظاهر حال کافیست ... .

جواب عدالت بنابر اعتقاد حقیر حالت نفسانیه است که مانع از اقدام به کبائر و اصرار به صغائر بوده باشد ... و ظاهر این است که ظن به تحقق این حالت کفایت بکند و موقوف به علم نبوده باشد. شامل کتاب های مختلف فقهی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 152 گ، 24 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 4 - 2341].

121. قم؛ گلپایگانی: شماره نسخه: 8827/1- 59/47

آغاز: بسمله چه می فرمایند درین مسئله شرعیه که هرگاه شخصی تقليد مجتهدی کرده باشد بعد از ممات تقلید آن مجتهد می تواند کرد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 25 گ(1-25)، اندازه: 14×21 سم [ف: 4 - 2272].

122. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 19303

آغاز: برابر 2.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 29 سطر (10×20)، اندازه: 19×28 سم [ف: 2- 370].

123. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 78

طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 214 گ، 36 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 2 - 72].

124. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 92

طهارت تا دیات؛ بی کا، بی تا [ف: - 17].

125. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:328

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر.

از تقلید تا پایان دیات، و خاتمه ای در متفرقات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در این کتاب سه رساله از شفتی آمده: 1. رِسَالَةُ فِي الْوُقُوفِ ص 165، 2. رِسَالَةُ فِي حُرْمَةٍ أَمْ الموطوء وَ بِنْتِهِ وَ أُخْتَهُ عَلَى الواطی الْمُكَلَّفِ ص257، 3. رِسَالَةُ فِي تَحْقِيقٍ أَقَامَتِ الْحُدُودِ ص 380، گویا هریک بخشی از سؤال و جواب باشد، با یادداشت باز گشتن محمد حسین بن فضل الله حسینی به همراه نائب السلطنه از کرمان به دارالسلطنه اصفهان و شرفیابی خدمت مؤلف كتاب (حاج سید باقر) و مرحمت کردن این کتاب به حسینی در روز چهارشنبه چهاردهم ربیع الثانی 1247 با مهر «عبده محمد حسین بن فضل الله الحسینی» (بیضی)؛ 214 گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 1- 320].

126. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 290- س

خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، جلد: روغنی مذهب، 672 گ، 32 سطر (13/5×21)، اندازه: 21×20 سم [رشت و همدان: ف: - 1136].

127. بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 109/6

خط: نستعلیق، كان محمد، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 9 گ (53ر -61پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: - 85].

128. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27494

بی کا، بی تا؛ خریداری از سید جواد حسینی [رایانه].

129. تهران، دانشگاه: شماره نسخه: 740

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر.

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، در برگ آب -2 الف دیباچه ای است از محمد ابراهيم بن ابوالحسن موسوی که در آن فهرست مطلب های کتاب را آورده و می گوید که به دستور برخی آن را گرد آورده اند و من فهرست آن را نوشته ام؛ مهر: فضل الله نوری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 436 گ، 32 سطر (12×22)، اندازه: 20×30 سم [ف: 5 - 1800].

130. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15605

آغاز: برابر 2؛ انجام: در صورتی که فصل ما بين استماع و استماع دیگر متحقق شده وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِصَوَابِ ... زانکه من بنده گنه کارم.

خط: نستعلیق، کا: شیر علی، بی تا، مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 18 گ (11699پ)، 23-26 سطر (7×14/7-15)، اندازه: 10/5× 5/ 20 سم [رایانه].

131. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19658

بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه].

132. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17422

بی کا، بیتا [دث. مجلس].

133. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2357

مشتمل بر مسائل اصول دین و تمام ابواب فقه از طهارت تا حدود و بعضی از مسائل متفرقه؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ ترتیب آن مطابق با قسمتی است که به چاپ رسیده جز در موارد: 1. احكام جنائز را اینجا پس از کتاب صلاة نوشته و در نسخه چاپی بر حسب معمول آخر طهارت است، 2. هفت سؤال و جواب از زكاة در این نسخه نیز نوشته نشده است، 3. چهار سؤال و جواب از آخر صوم نیز در این نسخه نوشته نشده است. پس از ختم بعضی از کتب قسمت هایی از صفحات ننوشته گذارده شده در آخرین صفحه کتاب اشاره به ختم آن نشده و آخرین سطرش این است: «و موجب مؤاخذه روز قیامت است بر عامه خلایق اجتناب از آن لازم است وَ هُوَ الْعَالِمُ»، دارای یک سرلوح زیبا، مجدول -

مذهب، پشت صفحه اول به نام سؤال و جواب مرحوم میرزای قمی سپهسالار آن را وقف کرده ولی مسلما از میرزای قمی نیست و نیز بر همین صفحه نوشته اند: «سؤال و جواب مرحوم حاجی سید محمد باقر است» و ظاهر این است که این نسخه از نظر خود مؤلف گذشته چرا که اصلاحاتی در عبارات آن شده و جملات افتاده در حواشی نوشته شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مرغش، 423 ص، 31 سطر، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 1-424].

134. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2361

مشتمل بر کتاب طهارت، صلاة، زکات، خمس، صوم و نکاح است. مسائل راجع به اجتهاد و تقلید که قبل از کتاب طهارت نوشته شده در این نسخه نیست؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با نسخه

چاپی مطابقت شد مطالب ذیل در اینجا نیست: احكام جنائز، هفت سؤال و جواب از آخر صلاة، کتب بین صوم و نکاح را نیز ندارد و آخرین سطر موجود آن این است: «عن أبيه عن ابن ابی عمیر عن صفوان عن معاوية بن عمار قال المحرم لا يتزوج ولايزوج فان فعل فنکاحه باطل»؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، 220 ص، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1 - 425].

135. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11423/4

آغاز: بسمله. سؤال زن در ایام سوم می تواند در آب فرو رود و بدون آن که سرا را آب کند؛ انجام: عدم طلاق علاقه زوجیت بر قرار است.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه].

136. قزوین؛ امام صادق شماره نسخه: 670

آغاز: برابر 2؛ انجام: الْمَيِّتُ عَنِ الْفَقِيهِ وَ أَوَاخِرِ بَابُ وَصِيَّةِ الانسان العبده وَ عِتْقِهِ لَهُ قَبْلَ مَوْتِهِ ... .

صلاة و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: حاج محمد حسن، 1244، 171 گ، 16 سطر، اندازه: 19×22 سم [ف: 2 - 137].

137. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14645

آغاز: آن می دهند اگر عشر آنرا در امور آخرت مراعات نمایند امر آخرت ایشان؛ انجام: و در آن اشكال است و نظر است و الحمدلله اولا و آخر باب در بیان حج است ... .

بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ در آغاز دو تاریخ تولد به سال های 1291 و 1296 و تملکی به سال 1308؛ جلد: چرم مشکی مذهب، 204 گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 41 - 141].

138. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 434

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: ملا صادق و ملاعلی، 1219؛ 19 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: - 219].

• سؤال و جواب (مختصر) / فقه / فارسی و عربی

so’āl va javāb (mx.)

موسوی خوانساری، حسن بن محمد، ق 13 قمری

mūsavī zānsārī «hasan ebn-e mohammad (-19c)

وابسته به: سؤال و جواب؛ شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی (1175-1260) مختصری است از کتاب «سئوال و جواب» حجة الاسلام شفتی که چون نایاب شده بود مؤلف آن را مختصر و به نظر مؤلف رسانیده است.

اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 118

آغاز: الحمدلله الْمُتَفَرِّدِ فِي كِبْرِيَائِهِ وَ وحدانيه الَّذِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَ الارض بِقُدْرَتِهِ وَ مشیه وَ نُورُ قُلُوبِ الْعَارِفِينَ بِذِكْرِهِ وَ عِبَادَتُهُ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات مختصر در حاشیه؛ جلد: تیماج مشکی، 147 گ، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1- 90].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

کرباسی، محمد ابراهيم بن محمد حسن، 1180؟ - 1262 قمری

(1846 - 1767) karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan

پرسش هایی است که از حاج محمد ابراهيم بن محمد حسن خراسانی کاخی اصفهانی معروف به کرباسی شده و او پاسخ داده است. در کتاب جهاد و امر به معروف و نهی از منکر تصریح به نام او شده است و آمده: «بر حسب امر اقدس همایونی استفتاء و استعلام می کند از حضور انور جناب فضائل و حقایق اكتساب جَامِعُ الْأُصُولِ وَ الفروغ فخرالمجتهدین حاجی محمد ابراهيم سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی چه می فرمائید»، در یک برگ بعد آمده: بنده حقیقی ارادت شعار محمد صادق وقایع نگار عرضه می دارد .... در هرحال رساله عملیه وی می باشد که قابل اعتنا است و نکات ارزنده ای در آن می توان یافت.

1. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 637/2

آغاز: بسمله در بیان مسائل چند در تقلید. سئوال: چه می فرمائید در این مسئله که کمترین از مرحمت پناه آقا عبدالحسین تقلید می کردم و آن مرحوم.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، دارای بلاغ؛ تملك: محمد حسین بن محمد مورخ رجب 1317 ق؛ مهر: «الراجی محمد حسین بن محمد» (بیضی)؛ کاغذ: ای، جلد: تیماج مشکی، 190 گ (9 -198)، 20 سطر (9×14)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 2 - 751].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1560977

آغاز: سؤال: چه می فرمایند در ین مسأله که هرگاه کسی مقلد مجتهدی بوده باشد و آن مجتهد فوت شود ... آغاز: باید بتقليد سابق باقی بماند در آنچه تقلید نموده؛ انجام: ج: ظاهر اخبار این است که سؤال در این حال نیست بلکه در قبر است ... .

خط: نسخ، كا: محمد بن زین العابدین موسوی، تا: با تاریخ 11267ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50 گ (31پ -80ر)، 20 سطر، اندازه: 11/8×17/5 سم [ف: 43 - 186].

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4576/2- 23/96

آغاز: بسمله سؤال چه می فرمایند در این مسئله که هرگاه کسی مقلد مجتهدی باشد و آن مجتهد فوت شود ... جواب باید به تقلید سابق بماند؛ انجام: حاجت به تعذر نیت گذراندن ادعا به مصالحه حتی به مصالحه به قسم و علی ای حال در جميع اقسام آن مسقط دعوا است. در فهرست ناشناس است رساله مشابهی در کتابخانه مجلس داشت که پاسخ را از محمد ابراهیم کرباسی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 67 گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4- 2344].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198 - 1263 قمری

(1847- 1784) estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn

رساله فتوایی در پاسخ به 66 مسأله از مسائل مختلف است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36578

آغاز: بسمله. الحمدالله عَلَى نواله وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ وَ آلِهِ سؤال چه می فرماید در خصوص این که شخصی؛ انجام: و لفظ مزکور کافی است در رجوع وَ اللَّهُ الْعَالِمُ بالاحكام وَ لَهُ الْحَمْدُ عَلَى الدَّوَامِ وَ عَلَى نَبِيِّهِ وَ آلِهِ عَلَيْهِمُ الصَّلَوَاتِ وَ السَّلَامُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 11 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 3 - 365].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

فنای زنوزی، عبدالرسول بن محمد حسن،-1263؟ قمری

(1847-) fanā-ye zonāzī, ‘abd-or-rasūl ebn-e mohammad hasan

این رساله به عنوان، پرسش و پاسخ تنظیم شده است و غالبا در مورد معارف و اعتقادات می باشد. مؤلف، پدر میرزا محمد حسن زنوزی خوئی، مؤلف كتاب بسیار ارزشمند ریاض الجنة است.

[دنا 237/6؛ ریحانة الادب، ج 2، ص 39].

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11003/2

آغاز: الحمدلله جَاعِلِ الظُّلُمَاتِ وَ النُّورُ وَ مُبْدِعُ الظِّلِّ وَ الْحَرُورُ، وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِمَا کرام بَرَرَةٍ؛ انجام: و از دیده اغیار مستور دارید وَ مَنِ اللَّهِ التَّوْفِيقُ وَ مَا أَرَدْتُ الَّا الاصلاح مَا اسْتَطَعْتُ وَ مَا توفیقی الَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ اليه أُنِيبُ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 29 گ (11-39)، 18 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 28 - 4].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

نوری، محمد تقی بن علی محمد، 1201 - 1263 قمری

(1847 - 1787) nūrī, mohammad taqī ebn-e ‘alī mohammad

از محمد تقی نوری که عبدالرحيم بن عزیز نوری به دستور وی گرد آورده است. پاسخ به 55 سؤال فقهی است بیشتر این پاسخ ها مختصر است و جنبه فتوایی دارد و در برخی مسائل همچون مرتد فطری و حکم او مسئله معجزات میت مجیب به تفصيل و به صورت استدلالی پاسخ داده است. عناوین رساله «سؤال، جواب» است. نام مجیب در رساله نیامده لكن از شیوه نگارش آن بر می آید که همان محمد تقی نوری است.

[دنا 237/6 ؛ الذریعه 244:12؛ اعیان الشیعه (198٫9)].

1. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 444/4

خط نسخ و نستعلیق، بی کا، تا:قرن 13 و 14؛ قطع: خشتی [ف: - 108].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6137

آغاز: سؤال هرگاه کسی در شب رمضان محتلم شود و وقتی بیدار شود که وقتش وفا بخوردن سحر و بجا آوردن؛ انجام: این نحو که موجب بگوید فروختم یا صلح کردم یا اجاره دادم و متعلق را بگوید و طرف قابل بگوید قبول کردم وَ اللَّهُ الْعَالِمُ.

خط: نستعلیق تحریری، كا: عبدالرحیم، تا: 1237 ق؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ کاغذ: فرنگی نخودی و آبی، 11 گ (141پ -151)، 30-25 سطر، 8 سطر (8×13/5)، اندازه: 11×16/5 سم [رایانه].

• السؤال و الجواب / فقه / عربی

as-su’āl wa-l-jawab

صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر، 1200؟ - 1266 قمری

(1850 - 1786) sāheb javāher, mohammad hasan ebn-e bāqer

رساله ای کوتاه در بیان برخی فروع فقهی است که به صورت سؤال و جواب نگارش یافته است. به نظر می رسد که این رساله از صاحب جواهر بوده باشد که باید پیش تر بررسی گردد.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 415/2

کر آغاز: هذا جواب سؤال، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، سؤال: هَلْ يَجُوزُ -

تَقْلِيدِ غَيْرِ الْأَعْلَمِ مَعَ وُجُودِ الْأَعْلَمِ أَمْ لَا؟ جَوَابُ: يَجُوزُ وَ إِنْ كَانَ الْمُكَلَّفُ عَالِماً بمخالفة غَيْرِ الْأَعْلَمِ وَ لَكِنِ الِاحْتِيَاطِ عَدَمِ تقلید غیر الْأَعْلَمِ؛ انجام: يَكُونُ مُعَاقَبُ فِي عَدَمِ رَدَّ الْخُمُسَ مَا الْمَزْبُورِ وَ زکواته أَمْ لَا؟ أَمَّا المقاصة فَهِىَ جَائِزَةُ وَ يَنْبَغِي أَنْ لَا تَكُونَ عَلَى وَجْهِ الانعلم بِهَا أُمِّهِ كَمَا أَنَّ الْأُولَى لَهُ دَفْعِ مَا هُوَ يُخَاطِبُ بِهِ مِنَ الْخُمُسِ وَ الزَّكَوَاتِ ... .

خط: نسخ تحریری، كا: علی اصغر بن علی اکبر بن عباسعلی، تا: 1302 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، کاغذ: فرنگی سفید، 7 گ (92ر -98 ر)، 18 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 2/ 40 - 54].

2. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1082/2

آغاز: س - مَا تَقُولُ فِي حَقٍّ بَعْضِ الْعَوَّامِ الَّذِينَ لَا يَعْمَلُونَ أُصُولِ دِينِهِمْ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 34 گ (180-213)، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 53].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

یزدی، عبدالخالق بن عبدالرحیم، 1206 - 1268 قمری

(1852-) yazdī, 'abd-ol-xāleq ebn-e 'abd-or-rahīm

تاریخ تأليف: 25 ربیع الثانی 1266ق؛ محل تأليف: قم.

مؤلف که از معتقدان عقیده شیخیه است در این رساله به سؤال های اعتقادی میرزا محمد حسین نامه به طریقه شیخیه پاسخ داده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8134/1 - 55/114

آغاز: بسمله، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَبْدَعَ نُوراً وَاحِداً للدلالة عَلَى وَحْدَتَهُ وَ طوها باطوار عَدِيدَةٍ وَ كوها بَا کوار بديعة.

از اول تا آخر کتاب؛ خط: شکسته، كان محمد نصیر بن محمد کاظم محلاتی، تا: پنج شنبه 22 ذیحجه 1268 ق، جا: مشهد رضوی حرم مطهر؛ 96 گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 4 - 2329].

• سوال و جواب = فقة / فقه / فارسی

so’āl va javāb = feqh

موسوی کاشانی، احمد بن محمد مهدی، 1279 قمری

(1863-) musavi kasani ahmad ebn-e mohammad_mahdi

رساله ای مبسوط به صورت سؤال و جواب فقهی که در آن سؤالات شرعی مطرح و پاسخ آن با تفصيل در ذیل آن ذکر شده است. این کتاب به ترتیب ابواب فقهی (از کتاب طهارت تا دیات) تنظیم شده و مؤلف آن را به جهت استفاده عموم به فارسی نگاشته است.

آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، چنین گوید امیدوار رحمت الهی: ... که حق تعالی موفق فرمود مرا به جمع این اوراق و تألیف این کتاب مستطاب که مشتمل است بر حل غامضات مسائل فقهيه و مشکلات احکام فرعيه ... کتاب المتاجر، و هو يشتمل سؤالات و اجوبة ... .

انجام: فَفِي صَحِيحُ أَبِي وَلَّادٍ عَنِ الصَّادِقِ (علیه السَّلَامُ) لَيْسَ بَيْنَ أَهْلِ الذِّمَّةِ مُعَاقَلَةُ فِيمَا يَجْنُونَ مِنْ قَتْلٍ أَوْ جِرَاحَةٍ أَنَّما يوخذ ذَلِكَ مِنْ أَمْوالِهِمْ، چهارم مولاي عبد عاقله جنایات عبد است خواه ... با شد یا مدبر یا مکاتب یا ام ولد بلکه متعلق است به رقبه او.

[دنا 238/6 (7 نسخه)؛ طبقات اعلام الشيعه (قرن 13) «کرام البررة» 118/1؛ موسوعة مؤلفي الأمامية 329/5].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27111

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اقتصارا فِيمَا خَالَفَ الاصل عَلَى الْمُتَّقِينَ وَ هخو الْغَرْقَى وَ الْمَهْدُومِ عَلَيْهِمْ وَ اللَّهِ الْعِلْمُ لَمْ عَلَى الضمايره.

متاجر تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مذهب، 263 گ، 19 سطر، اندازه: 21/5×35 سم [رایانه].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14846

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 312 گ، 21 سطر (12×20/5)، اندازه: 20×30 سم [ف: 37 - 460].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14301

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1290ق؛ مهر: «علی الموسوی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم یشمی، 353 گ، 18 سطر، اندازه: 14×25 سم [ف: 36 - 133].

4. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 12

آغاز و انجام: برابر.

کامل؛ خط: تحریری، كا: ابوالقاسم بن محمد حسن کاشانی، تا: رجب 1294 ق؛ وقف نامه نسخه توسط میرزا محمد حسین آقازاده مؤلف در شعبان 1298 ق با مهر «عَبْدُهُ فَخْرُ الدِّينِ بْنُ احْمَدِ الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 245 گ، 27 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف مخ].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17206

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: أبا القاسم بن ملا محمد حسن، تا: 1296ق، به درخواست حاجی سید فخرالدین؛ مهر: «احمد بن فخرالدین الموسوی»؛ جلد: تیماج مشکی، 208 گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 47/2 - 70].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27121

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: کاشانی، ابوالقاسم بن محمد حسن، تا: 1297ق [رایانه].

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14814/1

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم احمد بن محمد حسن کاشانی، تا: صفر 1301 ق؛ رساله کوتاهی از مؤلف در مساله اختلاف امین و مالک در برگ 53 ضمیمه این کتاب است؛ کاغذ: فرنگی، 201 گ (1پ -201پ)، 28 سطر، اندازه: 12×24 سم [ف: 37 - 420].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2414

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن محمد حسن، تا: جمعه 24 رمضان 1301ق؛ مصحح؛ مهر: «حسين الموسوی» (بیضی)، «حسین بن محمد بن نصر الله الموسوی»؛ جلد: مقوایی، 191 گ، 27 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 7- 13].

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2470

آغاز و انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: محمد تقی موسوی، تا: یک شنبه 26 رمضان 1332ق؛ با وقف نامه کتاب به تاریخ شعبان 1336 و مهر «الراجی احمد بن صدرالدین الموسوی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 239 گ، 22 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 7 – 62].

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6019/2

انجام: تا سه سال هر سال از عهده یک ثلث دیت بر آید بنا بر اظهر اشهر، سیم آن که دیت نفس باشد.

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن ملا محمد حسن، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 199 گ (77پ -276پ)، 27 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 16 - 18].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

بارفروشی مازندرانی، محمد بن مقیم، 1196 - 1281 قمری

(1865 - 1782) bārforūšī māzandarānī, mohammad ebn-e mogīm

سؤال و جواب های مختلفی است در ابواب فقهی که پاسخ دهنده مشخص نشد که کیست.

بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 161/4

آغاز: س: زید مثلا صبيه عمر و را به عقد دوام خود در آورده به صداق مبلغ سه تومان، دو هزار و پانصد دینار رایج المعامله.

خط: ثلث، بی کا، تا: با تاریخ 1262 ق؛ مصحح، جلد: تیماج قهوه ای، 32 (595-626)، اندازه: 16×24 سم [ف: - 111].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1787/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 253].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

استر آبادی، محمد یوسف، - 1286 قمری

(1870-) estarābādī, mohammad yūsof

مسائل فقهی فتوایی را به طریق سؤال و جواب طبق فتوای شیخ مرتضی انصاری که استر آبادی کتب یا شفاها پرسیده و شیخ از آنها جواب گفته است، در این رساله گرد آورده شده است.

چاپ: ایران، تهران، 1271ق، سنگی، خشتی؛ ایران، 1273 ق؛ ایران، 1267 ق، سنگی، خشتی، در متن و هامش.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14314/2

آغاز: الحمدلله رب العالمين .. أما بعد چنین گوید حقیر فقیر عاری منقطع از نیل ایادی؛ انجام: بشرط امتزاج عرفی نه حقیقی و اگر متغیر بنجاست باشد زواج ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص؛ کاغذ: فرنگی، 40 گ (48 -87)، 11 سطر، اندازه: 6×11 سم [ف: 36 - 161].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14314/7

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چنین گوید حقیر فقیر ... التماس جمعی از أخلاء ایمانی و أحباء يقينی بجهت انتفاع و بهره مند شدن؛ انجام: اقوى نیز تعدیه حکم است به سوی غیر اناء با صدق اسم.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در ادامه نسخه، اشعار عربی، از قبیل ممیه» «فرزدق» و برخی اشعار منسوب به حضرت المير المؤمنین (علیه السَّلَامُ) و غیر آنها در برگ 163 آمده؛ کاغذ: فرنگی، 6 گ (150 -155)، 11 سطر، اندازه: 6×11 سم [ف: 36 - 164].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5766

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما چنین گوید حقیر فقیر مضطر عادی منقطع از نیل ایادی.

دارای مسائل تقلید و کتاب طهارت و صلاة می باشد؛ خط: نسخ، كان محمد باقر بن عبدالكریم دهدشتی، تا: جمعه 15 صفر 1267 ق؛ مصحح، در حاشیه صفحه اول خط و مهر شیخ انصاری است؛ جلد: تیماج قرمز، 228 گ، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 15- 155].

4. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1154/2

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ الصَّلَاةُ عَلَى خَيْرِ الْخَلْقِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ؛ انجام: پس عمل بقول ایشان کند تا اینناخوشی از او برطرف شود.

خط: نستعلیق، كا: محمدرضا بن محمدعلی شیرازی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 149 گ (152ر-300پ) [مؤيد: 3 - 133].

• سؤال و جواب / کلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

(1871 - 1810) kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm

تاریخ تأليف: دوشنبه 14 ربیع الثانی 1269 ق.

سی سؤال عقاید شیخیه درباره مسائل مختلف است. مؤلف در این رساله از فصل الخطاب خود یاد می کند.

[دنا 238/6].

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10729

آغاز: بسمله ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْأَثِيمِ کریم بْنِ ابراهيم، انجام: مُسْتَغْفِراً ... الْعَبْدُ الْأَقَلِّ الاثم (كَذَا) ابْنُ عردالغني الحسینی ابوالقاسم تنکابنی ... سِنُّهُ 1283 مِنَ الْهِجْرَةِ.

خط: نستعلیق، كان حسینی تنکابنی، ابوالقاسم بن عبد الغني، تا: 1283 ق؛ اصلاح الاجساد وَ اصلاح النُّفُوسِ وَ اصلاح الارواح وَ بیان الصَّوَابِ وَ کتاب التَّوْفِيقُ از کرمانی ضمیمه اند؛ اهدایی: محمد ایرانی مجرد [رایانه].

2. تهران، عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 490

آغاز و خلق باشد که خدمت امام رسیده احکام را از امام اخذ کرده بخلق رسانده و آن باب يومنا هذا، انجام می گفتند که فلانی می گوید شیخیه معراج می روند باری.

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 35 گ، 20 سطر، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 1- 303].

3. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 371 |

دو رساله؛ خط: نسخ، كا: عبدالحسین همدانی، بی تا، کاغذ: فرنگی [نشريه: 11 - 943].

• سؤال و جواب / کلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

سبزواری، هادي بن مهدی، 1212 - 1289 قمری

(1872 - 1798) sabzevārī, hādī ebn-e mahdī

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16488/14

آغاز: بسمله، سؤال اول دلیل بر اینکه ممتنع است دو خدای بوده باشد برای این عالم؛ انجام: بعضی مضر و موزی (كذا) بعضی شوند و کثیف خلق شوند وَ اللَّهُ تعالی اعْلَمْ بحقایق الامور وَ الاشياء.

خط: نستعلیق، کا: درویش عبدالمجید ملقب بن نور على شاه خاکسار حکمی سبزواری فرزند حاجی ملا اسماعیل، تا: با تاریخ 1310 ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 22 ص (363-384)، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 45 - 264].

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16488/15

آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد بر آن برادر ایمانی پوشیده نیست که این مسائل از مهمات و معضلاتست؛ انجام: فَلَا يَلْزَمُ التَّعْطِيلِ وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً.

خط: نستعلیق، کا: درویش عبدالمجید ملقب بن نور علی شاہ خاکسار حکمی سبزواری فرزند حاجی ملا اسماعيل، تا: با تاریخ 1310 ق؛ جلد: تیماج زرشکی مذهب، 11 ص (384-394)، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 45 - 264].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'al va javab

قزوینی، علی بن محمد، 1209 - 1290 ؟ قمری

(1873 - 1795) qazvīnī, ‘alī ebn-e mohammad

در این سؤال و جواب که به ترتیب کتاب های فقهی از احکام طهارت تا دیات با عناوین «س - ج» تنظیم شده است پاره ای از پاسخ ها استدلالی و با مدارک آنها نوشته شده و در آغاز کتاب مطالبی درباره اصول دین و اعتقادات شیعه آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4874

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أما بعد چون فکر و تأمل امری است که مرهون است بوقت خود، انجام: در ضمانت مادر که علم باظن بآمدن آب داشته باشد و الا ضامن نیست.

خط: نستعلیق، کا: موسی داداش بن عبدالعلی زنجانی، تا: چهارشنبه 15 صفر 1281 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 287 گ، 26 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 13 - 57].

• سؤال و جواب / هیئت / فارسی

so'āl va javāb

مرعشی شوشتری، فتح الله بن محمدرضا، 1293 قمری

(1876-) mar‘ašī šūštarī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad-rezā

پرسش و پاسخ در رؤیت هلال رمضان و موضوعات دیگر اخترشناسی است که مؤلف پاسخ داده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12824/8

آغاز: رَبَّنا خَلَقْتَ هذا باطِلًا سبحنک فَقِنا عَذابَ النَّارِ وَ صَلِّ عَلَى بَدْرٍ سَمَاءِ النُّبُوَّةِ حَبِيبِكَ مُحَمَّدِ الطَّاهِرِ النَّبِيِّ الْمُخْتَارِ وَ آلِهِ ... و بعد عرض می کنند ... سؤال فرموده اند کهدر تقویم اتفاق شده؛ انجام: آنچه از حد تقویم و تعدیل خارج باشد بذیل عفو ملبوس و مستور دارند و عاذر باشند نه عاذل وَ سَاتِرٍ معایب نه مَظْهَرٍ مَثَالِبِ تاکسوت أَعْمَالِ ایشان بَطَرُ أَزُّ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ... مطرز گردد فَمَنْ عفی وَ أَصْلَحَ فاجره عَلَى اللَّهِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ مصحح، محشی با علامت «منه»، چند برگ جداول اخترشناسی همراه افزودگی هایی از کتاب های تُحْفَةُ الْعَالِمُ، مُعَاهِدٍ التنصيص فِي شَوَاهِدُ التلخيص، مُرُوجِ الذَّهَبِ، مَعَادِنُ الْجَوْهَرِ، تاریخ مسعودی و ثبت عقود شرعی در انجام آمده؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ (134ر 135پ)، 25 سطر (12×16)، اندازه: 1622 سم [ف: 32 - 566].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so'āl va javāb

نراقی، عبدالصاحب محمد بن احمد، 1215؟ - 1297 قمری

(1880 - 1801) narāqī, ‘abd-os-sāheb mohammad ebn-e ahmad

دو سؤال از نراقی و پاسخ اوست: سؤال اول چنانچه شخصی سلام عرض می کند به حضرات ائمه (علیهم السَّلَامُ) جواب می فرمایند یا نه و عرض دیگر این که نگاه و ثواب که شخصی می کند حضرات ائمه مشاهده می فرمایند یا نه ... .

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1233/2- ط

انجام: ... تفصيل وجه از برای ما معلوم می باشد وَ اللَّهُ الْعَالِمُ ... حرره الخاطی مُحَمَّدِ بْنِ احْمَدِ النراقی عفی عَنْهُمَا.

خط: نستعلیق ریز، کا: ناصر الدين قمی، تا: محرم 1280 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 ص (34-48)، 11 سطر، اندازه: 10/5×16/8 سم [ف: 24/3 - 36].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها

so’āl va javāb

تبریزی، میرزا احمد، ق13 قمری

tabrīzī, mīrzā ahmad (-19c)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10762/4

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1253 ق؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س 9ش 2 - 34].

• سؤال و جواب = اجوبة المسائل / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb = ajvebat-ol masā’el

جرفاد قانی، محمد بن علی اصغر، ق 13 قمری

jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar (-19c)

تاريخ تأليف: صفر 1262 ق.

رساله ای است عرفانی در پاسخ به چهار سؤال که دوستی از آخوند بدین ترتیب پرسیده است: سؤال 1. فرق میان عروج و صعود و نزولت و هبوط چیست؟؛ سؤال 2. فرق مان نفس و روح چیست؟؛ سؤال 3. قالب مثال چیست؟؛ سؤال 4. عموم و خصوص انفاق در حدیث نبوی «اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِكُلِّ مُنْفِقٍ خَلَفاً وَ لِكُلِّ ممسک تَلَفاً» چگونه است؟

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 39676

آغاز: بسمله. عزیزی از اعزه که مرا راه نیک خوارگی [جوارگی] و خصوصیت آشنایی با آن روشن می بود چهار سؤال از چهار مطلب نزد من فرستاد؛ انجام: اما همین قدر بدان که در حدیث قدسی.

خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد بن علی اصغر جرفادقانی، تا: 1 صفر 1262 ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ کاغذ: فستقی جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×23/8 سم [اهدائی رهبر: 5- 93].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

حسینی، محمد بن علیمحمد، ق13 قمری

hoseynī, mohammad ebn-e ‘alī-mohammad (-19c)

پرسش ها و پاسخ های فقهی در موضوعات: 1. تقلید، 2. کتاب الطَّهَارَةِ، 3. مَا يَتَعَلَّقُ بِالْجَنَائِزِ، 4. کتاب الصلوة، 5. کتاب الزکوة، 6. كِتَابُ الْخُمُسِ، 7. کتاب الصَّوْمِ، 8 کتاب الامر بِهِ مَعْرُوفٍ وَ نهی عَنِ الْمُنْكَرِ، 9. كِتَابُ التِّجَارَةِ، 10. کتاب الدِّينِ، 11. کتاب الضَّمَانِ، 12. کتاب الصُّلْحِ، 13. كِتَابُ الشِّرْكَةِ، 14. کتاب الاجارة، 15. کتاب الْوَكَالَةِ، 16. كِتَابُ الْمُوَلَّى عَلَيْهِ، 17. کتاب النِّكَاحِ، 18. کتاب الطَّلَاقِ، 19. کتاب اللُّقَطَةِ، 20. کتاب احیاء الْمَوَاتِ، 21. کتاب الاطعمه وَ الاشربه، 22. کتاب الْمَوَارِيثِ، 23. کتاب الْقَضَاءُ، 24. خَاتَمُهُ فِي الْمُتَفَرِّقَاتِ.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1692

آغاز: بسمله، س: اشخاصی که مجتهد نیستند در اصول دین و نمی دانند معنی دین و اصول دین را؛ انجام: انجام رساله اول: «به متابعت پاک می شود یا نه؟» ج: بلی پاک می شود. «ملاحظه شد صحیح است در نظر حقیر و عمل به آن جایز است. حرره الاحقر فِي شَهْرِ رَمَضَانَ 1268»؛ انجام رساله دوم: «تا این که همه مأمومين مثلا بیرون رفته باشند از نماز جایز است؟ ج: بلی جایز است. هو مسائل این سئوال و جواب ملاحظه شد. عمل به جوابش آن که از حقیر است با آنهایی که تصرفی در آنها نشده است جایز است. في ربيع الثانی 1274».

این نسخه فاقد مقدمه می باشد امضا و تأييد مؤلف نیز در پایان هر رساله موجود است که اولی را در سال 1268 و دومی را در سال 1274 تأيید کرده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رساله اول 1268، رساله دوم: 1274 ق؛ عناوین مذكور تكمله ای از سوی خود مؤلف است که به صورت رساله ای جداگانه در پایان آمده و در هنگام صحافی بعضی از برگ ها در جای خود قرار نگرفته اند و پس و پیش شده اند، محشی؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابری، 94 گ، 13- 16 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 5 - 108].

• سؤال و جواب / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl va javāb

حسینی رشتی، مرتضی بن احمد، ق13 قمری

hoseynī raštī, mortezā ebn-e ahmad (-19c)

در پاسخ آخوند ملامحمد. در دیباچه از پرسش و پاسخ پیشین یاد شده است. تأویلاتی است عرفانی و در آن از «مجمع» طریحی یاد کرده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5744/9

آغاز: بسمله. حمدله . وَ الصَّلَاةُ عَلَى اشْرَفَ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین وَ بَعْدُ فَيَقُولُ ... مرتضی بْنِ احْمَدِ الحسینی ... آنَ جَنَابَ ... الاخوند ملامحمد ... سُئِلَ عَنَى النَّظْمُ المشروح سَابِقاً. وَ طَلَبِ منی بیان وَ شَرْحِهِ؛ انجام: فَانٍ رَزَقَنَا اللَّهَ التَّوْفِيقُ ... تَحْرِيرُ بَاقِي الْمَسَائِلِ وَ لَوْ عَلَى وَجْهِ الايجاز ... وَ فَرَغَ مُؤَلِّفِهِ ... فِي يَوْمِ الثلاثا مِنَ الْعَشْرِ الثَّالِثُ مِنْ شَهْرِ قَبْلَ بَعْدَهُ رَمَضَانَ ... .

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 6 گ (143-48پ)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9 - 12].

• سؤال و جواب = رساله عملیه / فقه / فارسی

so’āl va javāb = r.-ye ‘amalīye

حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی، ق13 قمری

hoseynī mar‘ašī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-mahdī (-19c)

رساله ای است فتوایی با عناوین سؤال و جواب، مشتمل بر «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه: در تقلید؛ باب اول و دوم: در طهارت؛ باب سوم: در خلل نماز.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13555

آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد چنین گوید کمترین خدام شرع اقدس انور نبوى صدر الدين محمد بن عبدالمهدی الحسینی الششتري المرعشی؛ انجام: و طریق چهارم اخلال بطهارة از حدث از وضوء یا غسل یا تیمم.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 80 گ، 16 سطر، اندازه: 15/5×21/8 سم [ف: 20- 234].

so’āl va javāb

شیخ علی، ق 13 قمری

sayx ali (-19c)

سؤال ها و پاسخ هایی است فقهی و فتوایی به گونه ای مختصر.

خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 799/1

آغاز: سؤال: و غیر مجتهد به طریق صلح قسم می تواند بدهد یا نه؟ جواب: جائز است به طریق صلح قسم بدهد و احوط این است نکند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5گ (1ر-5ر)، 8 ص -

(9-2)، اندازه: 15×20/5 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 76].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1562/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 385].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

طبرسی، محمد بن جعفر، ق 13 قمری

tabarsī, mohammad ebn-e jaʼfar (-19c)

شامل چند سؤال و جواب فقهی است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7049/7

آغاز: سؤال - چه می فرمایند علمای امامیه رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ در خصوص این مسئله که زید ملکی به عمرو فروخته وجه با برادر بايع دست گردان شده؛ انجام: ولی مال صغیر را باید مجتهد قیمی قرار دهد تا محافظت نمایند و صرفه را منظور داشته با تحصیل منفعت وَ هَكَذَا وَ اللَّهِ اعْلَمْ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور مشکی، 8 گ (121ر 128)، 33 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 25 - 57].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

قزوینی، محمد هاشم بن عبد الرحيم، ق13 قمری

qazvīnī, mohammad hāšem ebn-e 'abd-or-rahīm (-19c)

مسائل فتوایی از کتاب طهارت و صلات، که از فتاوای سید محمد باقر حجة الاسلام شفتي اصبهانی جمع آوری شده است.

کرمانشاه؛ فیض مهدوی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره

کا: اسدالله بن اسماعیل کرمانشاهی، بی تا [تراثنا، س 2ش 4 - 32].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'al va javab

قمی، محمد بن عبدالله، ق13 قمری

qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (-19c)

مسائل فقهی فتوایی را که از ملا محمد باقر وحید بهبهانی پرسیده شده و آن جناب پاسخ گفته است. در این رساله بدون ترتیب معهود در کتاب های فقهی از روی بیاض آخوند ملا محمد حسین بن ملا عبدالوهاب خراسانی که در محضر وحید جمع کرده بود، گرد آورده شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6919

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... این سؤال و جواب را از افاده عالیجناب مقدس القاب فضایل مآب؛ انجام: باران حکم آب جاری دارد عصر در آب قلیل ضرور است

خط نستعلیق، كا: محمد شفیع بن عبد الستار تبریزی، تا: دوشنبه 28 ربيع الثانی؛ مهر: كاتب «محمد شفیع بن عبدالستار» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 97 گ، 15 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 18 - 110].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

کردی، يوسف بن محمد حسن، ق13 قمری

kordī, yūsof ebn-e mohammad hasan (-19c)

تاریخ تأليف: چهارشنبه 9 ربیع الثانی 1272 ق.

دو پرسش است به عربی از شیخ یوسف بن محمد حسن الكردی و پاسخ های آن به فارسی از همو.

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6232/2

آغاز: بسمله. حمدله. وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ ... کریم ابْنِ ابراهيم انْهَ قَدْ أَرْسَلَ الَىَّ الْجَنَابِ الْعَالِمُ ... الشَّيْخُ يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ حُسْنِ الكردی؛ انجام: كِتَابِي هَذَا حَتَّى يَشْرَحْ لَكُمْ وَ السَّلَامُ. قَدْ فَرَغَ مِنْ تحريره لَكُمْ وَ السَّلَامُ. قَدْ فَرَغَ مِنْ تحريره مُصَنِّفُهُ ... فِي لَيْلَةِ الْأَرْبِعَاءِ تَاسِعَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن عنابی، 18 سطر [ف: 9 - 286].

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6232/3

آغاز: بسمله. حمدله وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ... فَبَعْدَ يَقُولُ ... کریم بْنِ ابراهيم انْهَ قَدْ راسل الَىَّ جَنَابَ ... الشيخ محمد بن؛ انجام: پس بیرون از نهایت برزخی و زمانی و مهیمن بر کل آن دوست ولی دوران امتدادی دهری طولی (گویا کتاب پایان نیافته است).

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن عنابی، 18 سطر [ف: 9 - 286].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

مجتهد، محمد باقر، ق13 قمری

mojtahed, mohammad bāqer (-19c)

سؤالی است از طرف عده ای در مورد عقاید دینیه و جواب آن از طرف حاج سید محمد باقر مجتهد.

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3208/7

آغاز: س. بشرف عرض با رفتگان دربار ملائک مدار شرایع انتشار محامد آثار عرش اقتدار آن دره ابرار وَ غَرَّهُ أَخْبَارِ أَطَالَ اللَّهُ بَقَائِهِ مادامت السَّمَوَاتِ فِي الأدوار وَ الأكوار وَ مدظله الظليل الْجَمِيلِ عَلَى رُؤُسُ زراري الْبَرَارِي وَ الْبِحَارِ وَ فَرَوِّقْهُ جِوَارِ مَجَارِى اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ می نگارد؛ انجام: و بر کافه مسلمین و قاطبه اهل دین سید المرسلین علیه السَّلَامُ لازم است اجتناب و اعراض و بیزاری از این کفره و -

مشرکین و خصمای دین مبین ... الحمدلله عَلَى جَمِيلَهُ وَ جلیله وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى حَبِيبِهِ وَ خلیله وَ نجیبه ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: 1264 ق؛ جلد: چرمی، 14 گ، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 2 - 816].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

مجتهد ممقانی، ملا محمد، ق13 قمری

mojtahed-e mamaqānī, mollā mohammad (-19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10041/3

آغاز: بسمله الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... اما بعد چون چند فقره مسئله غامضه در خصوص جبر و تفویض و؛ انجام: و تفاصيل این احوال محتاجب به تصنیف کتابی است ... وَ اللَّهُ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ.

خط: نسخ، كا: محمد بن حاج رضا خان تركمان ساكن قصبه دهخوارقان، تا: ربيع الاول 1268 ق، جلد: تیماج مشکی، 57 ص (71-127)، 10 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 32 - 57].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

محمد تقی، ق 13 قمری

mohammad taqī (-19c)

چند سؤال است که عمدة التجار حاج محمد صادق از یکی از علما به نام محمد تقی در سال 1284ق استعلام کرده و جواب آن را دریافت کرده است.

قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 281/3

آغاز: الحمدلله ... مسأله ای چند که جناب عمدة التجار جناب ... محمد صادق از حقیر سؤال نموده اگر چه مسائل مشكله ای است و جواب آنها را به فارسی خواسته بودند و بسیار مشکل است؛ انجام: سهم امام علیه السلام که نصف خمس است مخصوص امام عَلَيْهِ السَّلَامُ است که باید به مصرف او برسد و نشر دین خدا را نماید پس در زمان غیبت که دست رس به خود آن بزرگوار نیست هرگاه به مصرف اهم امور در نظر امام برسد اولی است چرا که در زمان ظهور امام عَلَيْهِ السَّلَامُ سهم خود را به همان مصرف می رساند.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور سبز، 5 گ، اندازه: 18×23 سم [ف مخ: 3 - 1117].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها

so’āl va javāb

مرعشی حسینی، فتح الله بن محمد رضا، ق 13 قمری

marʻašī-ye hoseynī, fath-o-llāh ebn-e mohammad rezā (-19c)

شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه: بدون شماره 6

کاتب = مؤلف، تا: 1236 ق [میراث اسلامی: 5- 572].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

مضطرب، عبدالمجيد، ق 13 قمری

moztareb, 'abd-ol-majīd (-19c)

رساله شامل مسائل متفرقه فقهی است که هنگام حضور ایشان در فیض آباد دکن در بازگشت از کربلای معلی به آنها پاسخ داده است. وی در باب تقلید میت قائل به عدم جواز تقلید میت در صورت وجود مجتهد زنده می باشد.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35529

آغاز: سؤال احكام مجتهدین سابق در صورت وجود مجتهدحی چه صورت دارد؛ انجام: روشنی شمع و چراغ ... روبروی سجده گاه باشد چه صورت دارد جواب مکروه است.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودی کشمیری، جلد: تیماج فرنگی، 3 گ، 18 سطر چلیپایی، اندازه: 22×28/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 366].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

نوربخشی، محمد حسن بن محمد صالح، ق13 قمری

nūrbaxšī, mohammad hasan ebn-e mohammad sāleh (-19c)

پاره ای از پرسش هایی که از استادش میرزای قمی شده بود و پاسخ های وی را در این کتاب گرد آورده و آنها را ترتیب داده است. بیشتر این پاسخ ها استدلالی و مفصل و همان هایی است که در «جامع الشتات» تدوین شده است. در آغاز مسائل مربوطه به اعتقادات و اصول فقه آمده پس از آن مسائل فقهی به ترتیب کتاب های فقه از طهارت تادیات تدوین شده و در این نسخه فقط تا یک مسئله از کتاب اجار آمده است. [بعضی از نسخه های در ذیل عنوان «سؤال و جواب» از میرزای قمی آمده است].

1. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 1 مجموعه بدون شماره

آغاز: ستایش و ثنای بی منتهی حضرت ذو الجلال معبود یکتائی را زیبنده و سزاست که بیک اشاره هلال ابروی.

وفي النسخة توجد المقدمة فقط، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ [دليل المخطوطات: 1 – 145].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6653

انجام: مثل آن که اجیر شده باشد که عملی بکند و رهن بدهد که

هر گاه این کار را بکند .. .

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 156 گ، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 17 - 217].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4916/1

آغاز: سپاس و ستایش بی منتهی حضرت ذوالجلال و معبود یکتائی را زیبنده و سزاست.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ جلد: مقوایی، 160گ (1پ - 160ر)، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 13 - 100].

• سؤال و جواب / پاسخ پرسش ها / فارسی

so'al va javab

ملک الاطباء رشتی ، محمد کاظم بن محمد، قرن 13

malek-ol atebbā’ raštī «mohammad kāzem ebn-e mohammad

رساله مختصری است در سؤال ناصرالدین شاه قاجار مبنی بر تدبر بعضی آیات مبارکات قرآن مجید از عماد الحكما و پاسخ وی به مشار اليه آیات مورد پرسش در این نسخه چنین است: 1. هو الذي خلق السموات و الأرض في ستة أيام ثم استوى على العرش. سوره لقمان؛ جواب - تفسير ظاهرش اینکه اوست آن چنان کسی که آفرید آسمان ها و زمین را در شش روز پس قرار گرفت بر عرش؛ 2. واعَدْنا مُوسى ثُلُثَيْنِ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بعشرفتم میقات رَبِّهِ أَرْبَعِينَ. جَوَابُ - بِظَاهِرِ خَلَقَ کتاب تورية وَ أَلْوَاحَ أَرَ خَلَقَ سَمَوَاتٍ وَ ارْضَ وَ ما بَيْنَهُما أَهْوَنُ وَ أَسْهَلِ اسْتِ. ایجاد وَ افاضه تورية وَ أَلْوَاحَ رابر حَضَرَتِ موسی علی نبینا وَ عَلَيْهِ السَّلَامُ در مدت چهل روز فرمود ... الی آخر.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1872

آغاز: بسمله. الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... چون اعليحضرت قدر قدرت ... سلطان السلاطين تفکر عمیق ملوکانه و نظر دقیق خسروانه در تدبر آیات قرآنی داشته باستفسار آیه شریفه هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ و حل اشکالات واقعه در آن و استكشاف رموز کریمه و آیات قرآنيه بتوسط جناب مستطاب ... عِمَادُ الحکما وَ مَلَكُ الْأَطِبَّاءِ ایدالله تعالی اشاره فرمودند ... بر حسب امر جهان مطاع شرط ادب بتقديم رسانیده و جواب آن فِي هَذِهِ الرساله عَلَى سَبِيلِ اخْتِصَارُ وَ الِاقْتِصَارِ عرض شد: انجام: و این که خدای تعالی فرمود بوی دهن روزه دار نزد من از بوی مشک بهتر است یعنی اوصاف بشریت عارف کامل که کاشف از جامعيه اوست نزد من بهتر از اوصاف قدسيين که مقام تنزیه قدس تنها دارند البته کل از جزء بهتر است وَ مَظْهَرِ اللَّهِ أَزُّ مَظْهَرٍ قُدُّوسُ اشْرَفَ وَ اللَّهَ عَالِمُ بسراير الامور هَذَا مَا كَتَبَتْ عَلَيْهَا مَا أُمِرْتَ بِهِ وَ اسئل اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَهُ مَقْبُولًا فِي حَضَرَتْهُ العليه العاليه صافها اللَّهِ عَنِ الْحَدَثَانَ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَطْهَارٍ.

خط: نسخ خفی، کا: عماد الحكما، تا: اواخر قرن 13؛ این نسخه از جمعی نواب علیه امنيه اقدس در رجب 1306 بوده؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 38 ص، 11 سطر، اندازه: 10/8×16/4 سم [ف: 7 - 405].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

واعظ، محمد علی، قرن 13 قمری

vāʻez, mohammad ‘alī (-19c)

چند رساله گوناگون با عنوان «سؤال و جواب» از محمد على واعظ مساله دان.

1. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3208/5

آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم. سؤال و جواب اقل الخليفة محمد على المشهور بمسئله دان از جناب قدوة المحققين شيخ على ابن شیخ جعفر مسئلت نموده. س. در غسل ارتماسی آب تا سینه و یا گردن باشد میتوان غسل کرد یا نه؟؛ انجام: درست نیست باید اخذ کرده باشد خصوص مسائل را و اگر اخذ نکرده باشد تقلید نیست باید تقلید حی بکند تم سؤال و جواب.

سؤالاتی است در مورد مسائل شرعیه که محمد على مسأله دان از شیخ علی ابن شیخ جعفر نموده است؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1254 ق؛ با تحفة الأبواب مشروح در ردیف 156- ج 1- و چند رساله دیگر در یک مجلد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 10 گ، 16-13 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 2 - 816].

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 787

آغاز: سئوال و جوابیست که از کتاب شیخ حَسَنُ سَلَّمَهُ اللَّهُ ... بسمله ، الحمدلله باری النَّسَمِ وَ مُخْرِجَ النُّورِ الْوُجُودِ مِنْ ظُلْمَةِ الْعَدَمِ؛ انجام: اگر چه عادت او هم نباشد قضا و کفاره واجبست و در غير صورتين قضا واجبست واجبست و احوط کفاره است.

مترجم می گوید: شیخ حسن بن شیخ جعفر نجفی کتابی عظیم در فقه بزبان عربی پرداخت و چون فهم آن برای همگان مشکل می نمود از حقیر خواستند که دست به ترجمه آن زنم منهم چون ترجمه همه کتاب را مشکل دیدم مسائل ضروریه آنرا بصورت سؤال و جواب ترجمه کردم و آن مسائل بدین قرارند: تقلید، اجتهاد وضو، غسل، تیمم، احکام نجاسات، حیض، نفاس، استحاضه، آداب صلوة يوميه، احکام نماز قضاء، صلوة مسافر، احكام شکیات، سجده سهو در نماز و احکام روزه نافله و ضروریه، مسائل رضاع که مورد نیاز همه مردم است؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1258 ق، جا: تبریز؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: رویه کاغذی، 25 گ، 15 سطر (10×13)، اندازه: 15×19 سم [ف:2-312].

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 7570

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... در غایت استعجال از جناب قدوة المدققين و زبدة المحققين فخر العلماء و الفحول؛ انجام: و آن چه تلف شده بر من معلوم نیست که ضامن باشد.

سؤالات متفرقه فقهی است که مؤلف به آقا سید محمد مجاهد طباطبائی حائری تقدیم داشته و به طور فتوایی و بسیار مختصر پاسخ گفته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 6 گ (45-50پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 19 - 376].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

یزدی، حسین بن حسن، ق13 قمری

yazdī, hoseyn ebn-e hasan (-19c)

مؤلف که از شاگردان سید محمد بن على مجاهد طباطبایی ( 1242 ق) بوده برخی فتاوای وی را برای استفاده فارسی زبانان به صورت سؤال و جواب در آورده و واجبات و محرمات وضو و غسل و تیمم و نماز و روزه را در آن گنجانیده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2389/1

آغاز: ... و چون تصنیفی که فارسی زبانان منتفع شوند نبود لذا ... اما سؤال اگر پرسند نواقض و موجبات وضو چند است جواب بگو که شش چیز است، اول و دویم و سیم بول و غائط و باد است؛ انجام: دوازدهم خلطی است که از سینه کنده شود و بیاید بفضای دهن وعمدا آن را فرو برد و ... باعث بطلان روزه نمی شود بلکه باعث ثواب نداشتن روزه است.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوهای، 17 گ، 17 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 3 - 1116].

• السؤال و الجواب / كلام و اعتقادات / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

حسینی رشتی، مرتضی بن احمد، ق13 قمری

hoseynī raštī, mortezā ebn-e ahmad (-19c)

تاریخ تأليف: پنج شنبه 20 ربیع الثانی 1244 ق.

در پاسخ یکی از مؤمنين ساكن نجف. در مسئله اجل و اقسام آن.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5744/12

آغاز: بسمله. حمدله. وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ ... أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ ... مرتضی بْنِ احْمَدِ الحسینی الرشتی. انَّ بَعْضِ اخوانی ... مِنْ مجاوری مَشْهَدِ مَوْلَانَا ... الْتَمَسَ مِنِّي انَّ اكْتُبْ کلمات ... فِي بَيَانِ الاجال وَ أَقْسَامِهَا الْمَحْتُومِ ... وَ جَعَلْتُ كَلَامِهِ كالمتن وَ جوابی كالشرح لَهُ؛ انجام: وَ لَكِنِّي أَشَرْتَ الَىَّ جَمِيعَ مَا أَرَدْتَ مِنْ شقوق المسئلة. وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ. وَ فَرَغَ مِنْ تسویدها منشيها عَصْرِ يَوْمِ الْخَمِيسِ فِي الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الثانی ... 1244.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ در پایان حسین نامی که می خواسته است به حویزه سفر کند از مؤلف به خط خود خواسته است که کتابی درباره «جبر و اختیار» برای او بنویسد؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 8 گ (71پ -78ر)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9 - 12].

• السؤال و الجواب / فقه / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

مازندرانی، محمد صالح بن محمد محسن، ق 13 قمری

māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad mohsen (-19c)

1. اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 171/1

کاتب = مؤلف، بی تا، 14 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: - 115].

2. اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 171/4

آغاز: هرگاه شخصی کسی را وکیل نمود در ضمن عقد لازم و حق جعاله به جهت اول قرار داده و بعد موکل فوت شد ... .

کاتب = مؤلف، بی تا، 14 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: - 115].

• سوال و جواب / اصول فقه / فارسی

so’āl va javāb

قره جه داغی، محمد باقر بن محمد سلیم، - 1301 قمری

(1884-) qara je dāqī, mohammad bāqer ebn-e mohammad salīm

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27436

آغاز: بسمله، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... و بعد این سئوال و جوابی است که ازجناب مستطاب مستغني الألباب؛ انجام: و سایر کتب فقهيه که تفضيل ننوشته اید بِقَدْرِ الْوَاسِعِ وَ الطاقه اگر بنویسید احیاء همه ماها فرموده اید تمام شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285 ق [رایانه].

• سؤال و جواب / ریاضیات / فارسی

so’āl va javāb

بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، 1224 - 1305 قمری

(1888 - 1809) bīrjandī pāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esma'il

پنج سئوال ریاضی نجومی از میرزا محمد علی قاینی کرده اند و او آنها را به ترتیب جواب گفته است و خود برای میرزا عبدالله ریاضی استاد کاتب نوشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6092/2

آغاز: سؤال اول وجه آخر شكل ثالث کتاب مفروضات که میفرماید و بوجه آخر؛ انجام: پس این باقی را در جدول مطالع البروج بعرض اصفهان مقوس کردید شد ... در باقی عمل تفاوتی ندارد تمام شد این نسخه از روی خط ... استاد الكل ... الاقل -

اسدالله منجم ... سنه 1310.

خط: نسخ، كا: اسدالله منجم مازندرانی هزار جریبی، تا: 1310 ق؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج عنابی، 9 ص (10-18)، 16 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 19 - 73].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

دانش، حسن، 1227 - 1306 قمری

(1889 - 1812) danes, hasan

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28892

آغاز: بسمله، الحمدلله الْقَادِرِ الْمُقْتَدِرِ الْخَبِيرُ الْوَلِيُّ الْعَالِمِ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ خَالِقِ كُلِّ شئی وَ موجدهم لَا مِنْ شي الَّذِي؛ انجام: الْغَفَّارُ الْكَرِيمِ رَبُّ الْعَالَمِينَ يَا أَكْرَمَ الْأَكْرَمِينَ وَ ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'āl va javāb

فاضل ایروانی، محمد بن محمد باقر، - 1306 قمری

(1889-) fāzel-e īravānī, mohammad ebn-e mohammad bāqer

چاپ: ایران، سنگی، 1300 ق، جیبی؛ بی ناشر، بدون تاریخ، خشتی، 360 ص.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1185

بی کا، بی تا؛ نسخه چاپ سنگی است در چاپخانه مشهدی محمد على شبستری تبریزی در تبریز به سال 1305 چاپ شده، دارای حواشی خطی شیخ محمد حسن مامقانی؛ مهر: «لا اله الَّا اللَّهِ الملک الْحَقُّ الْمُبِينُ عبده محمد حسن» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 184 گ، 21 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 3 - 443].

• سؤال و جواب = اسئلة و اجوبه / فقه / فارسی و اردو

so’āl va javāb = as'ele va ajveba

موسوی شوشتری، محمد عباس بن علی اکبر، 1224 - 1306 قمری

(1889- 1809) mūsavī šūštarī, mohammad “abbās ebn-e ‘alī akbar

شامل مسائل متفرقه فقهی، با عناوین سؤال و جواب، به ترتیب: صلاة، صوم، حج، خمس، تحقیق ذوي القربی، نکاح، متعه، میراث، ربا و سود، تجارت، متفرقات، طهارت.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21663

آغاز: بسمله، سؤال: اگر فرزند و غلام و ملازم، اعمال صالح نمایند؛ انجام: در نجاسات عشره محسوب شود وَ هُوَ الْعَالِمُ.

خط: نستعلیق تحریری، كا: سید حسین، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 157 گ، 11 سطر، اندازه: 16×24 سم [اهدائی رهبر: 3 - 362].

• سؤال و جواب / متفرقه، شعر / فارسی

so’āl va javāb

خادم، عبدالجواد

xādem, 'abd-ol-javād

از خادم گویا همان عبد الجواد و سی پرسش و پاسخ است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3251/8

آغاز: هُوَ اللَّهُ تعالی. ابتدا لعنت بشیطان رجیم *** بَعْدَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرحیم اگر بدعوی صادقی ای پر هنر *** از اصول و از فروعت ده خبر / می کنم از تو سؤال و ده جواب *** دم مزن وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ؛ انجام: این همه قول فقیهان كبار *** کرد خادم نظم بهر یادگار / در جمادی اول فرخنده فال *** یکهزار و سیصد و چار است سال / پس بود گرد و غبارت نهمین *** هم بقاء بر جنابت دهمین.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 26 رمضان 1307 ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 22 گ (255-276)، 17 سطر (10×14)، اندازه: 17×22 سم [ف: 11 - 2210].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'āl va javāb

حائری مازندرانی، زین العابدين بن مسلم، 1227 - 1309 قمری

(1892 - 1812) hā'erī māzandarānī, zayn-ol-'ābedīn ebn-e moslem

پاسخ پرسش هایی است فقهی که از مازندرانی سؤال شده و پس از جواب آنها را در این کتاب تنظیم نموده است. این پاسخ ها فتوایی و بعضی از آنها استدلالی می باشد که در آنها اشاره به ادله شده است.

قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 5224

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... و بعد انکه احق عباد زین العابدین المازندرانی ولد مرحوم کربلائی مسلم؛ انجام: تا وضع جبهه بر آن نماید چه خود و چه دیگری هر چند باستيجار باشد.

مشتمل بر احكام تقلید و طهارت و صلاة می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح به خط مازندرانی؛ مهر: «عبده الراجی زین العابدین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 257 گ، 15 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 14 - 23].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

میرزای شیرازی، محمد حسن بن محمود، 1230 - 1312 قمری

(1895 - 1815) mīrzāy-e šīrāzī, mohammad hasan ebn-e mahmūd

سؤال و جواب های فقهی است که حاجی ملا احمد تاهباز از میرزای شیرازی نموده و او به آن جواب داده که اغلب در طهارت و احکام نماز است. از میرزای شیرازی رساله ای با عنوان شصت مسأله» که شیخ فضل الله نوری جمع آوری نموده در سال 1306 به چاپ رسیده است. هم چنین از میرزای شیرازی رساله ای با عنوان «سؤال و جواب» در تبریز به چاپ رسیده و گویا با رساله حاضر یکی است.

[الذريعة 248/12 و 189/14؛ دنا 240/6].

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14371

آغاز: سؤال جواب که جناب شریعت مآب حاجی ما احمد ... مسئله - زوال عین نجاست از حیوان طاهر غیر انسانی مطهر است یا نه؛ انجام: مسئله - هرگاه امام بعضی از قرائت را قدرت بر دور دست خواندن نداشته باشد و مأموم دور دست بخواند اقتدا نکند.

خط: نسخ، كا: سليمان بن مشهدی عباس تبریزی، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 81 گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 38 - 499].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

حسینی میبدی، علی بن محمد على، - 1313 قمری

(1896-) hoseynī meybodī, 'alī ebn-e mohammad ‘alī

بیشتر پاسخ ها در این مجموعه فتوایی و گاهی اشاره به دلیل اجتهادی آنها یا گفتگو در فتوای دیگران نیز می شود. عین سؤال ها در این مجموعه درج شده و پاره ای از آنها غیر فقهی می باشند.

1. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 6 مشهد

آغاز: مساله نماز گزار شک دو و چهار کرد و بنا را بر چهار گزارد بعد از سلام يقين کرد که سه بوده تکلیف او چیست.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 206 گ، اندازه: 16×22/5 سم [ف: - 137].

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 6

همان نسخه بالا [ف: 1- 27].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2148

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 191].

2. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 20/4

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این رساله ایست مشتمل بر جواب مسائل متفرقه که محل حاجت برادران دینی شده.

خط: نسخ، كا: عبدالكريم بن محمد اسماعیل بروجردی، تا: 1297 ق؛ جلد: تیماج قرمز، 79 گ (90-168ر)، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: - 25].

• سؤال و جواب / گوناگون

so'al va javab

فشار کی، محمدباقر بن محمد جعفر، 1252-1314 قمری

(1897 - 1837) fešārakī, mohammad bāqer ebn-e mohammad jaffar

چاپ: ایران، 1296ق، سنگی، خشتی، 46 ص (صص 119-164) در هامش.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17862 ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات، پاسخ پرسش ها / فارسی

so'āl va javāb

اشرفی، محمد بن محمد مهدی، 1215 - 1315 قمری

(1898 - 1801) asrafi, mohammad ebn-e mohammad mahdi

بخشی از پاسخ های مؤلف است که از وی پرسیده شده، درباره سؤال قبر و کیفیت آن و برخی از مباحث متعلقه به عالم برزخ.

ظاهرا این رساله بخشی از کتاب سؤال و جواب مؤلف باشد که نام «شعائر الإسلام» مشهور است.

اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 127

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... سُؤَالُ يَا مَلَاذِ الْفُقَرَاءِ وَ مَلْجَأَ الضُّعَفَاءُ عرض می شود چه می فرماید در این مسأله شرعیه که زید نامی که جامع اصول و فروع و حاوی معقول و منقول.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، 33 گ، اندازه: 11×18 سم [اوراق عتیق: 2 - 322].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

آشتیانی، محمد حسن بن جعفر، 1248؟ - 1319 قمری

(1902 - 1833) āštīyānī, mohammad hasan ebn-e ja'far

پرسش هایی است که از حاج میرزا محمد حسن آشتیانی شاگرد شیخ مرتضی انصاری و از اعاظم علمای عصر خویش شده و ایشان پاسخ داده اند و توسط شیخ محمد علی بن محمد على یوزباشی گردآوری شده، پرسش ها با عدد مشخص شده و از سئوال 1 تا 466 در یک مجموعه گردآوری شده و پس از اینکه این کتاب تمام شده، مجددا سئوالات جدید را تا شماره 502 در -

پنج برگ باغاز کتاب اضافه کرده و تا شماره 520 را نیز گرد آورده و در هامش اصل کتاب نگاشته است.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 990

آغاز: بسمله حمدله سئوالاتی است که بعد از اتمام کتاب از ظهر رساله کوچک در این مختصر مجددا نگاشته ام؛ انجام: و انتقال ببطون لاحقه از عنوان فساد خارج است خط: نسخ خوش، کا: شیخ محمد على يوزباشی، تا: سه شنبه 22 شوال 1318 ق؛ محشی با امضاء «ح مدظله»؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 103 گ، 14 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 3- 1356].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری

(1902- 1824) hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far

رساله ها یکی نیستند: 1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4854- 24/154

آغاز: بسمله حمد بیرون از حد خدائیرا رواست که از جمیع ذوات وصفات خلق مبراست و؛ انجام: و تکرار کردن سخن که مورث ملال خاطر عاطر انسان است و شاید کمتر از آنچه ذکر شد جواب بروجه صواب معلوم نمی شد ان شاء الله لطف ایشان و سایر ناظران عیب پوش است و الحمدلله.

سؤالاتی را که امان الله خان سرتیپ از مؤلف نموده در این رساله به آنها پاسخ داده است. این سؤالات در اعتقادات و امامت و نبوت است. تألیف این رساله در سوم محرم 1287 ق به پایان رسیده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: پنج شنبه 12 رجب 1290 ق، جلد: تیماج زرشکی، 145 گ، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4- 2345].

2. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 152/2

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... چنین گوید این بنده خاکسار محمد باقر که در این اوان محنت توامان سؤال و جوابی بنظر رسید که هوش از سر پرید ... (س) عرض می شود بخدمت جناب مستطاب حقایق و معارف آداب اقا رضا سلمه الله تعالی بر اینکه یک نفر ملا به دهات ماها آمده است از طائفه شیخیها می باشد و بحاجی محمد کریم خان مقلد است و مردم را به آن راه دلالت می نماید در این صورت ما که سر کار شما را در همدان آقا و پیشوا دانسته اگر في الحقيقه طائفه شیخیها براه غلط افتادند دو کلمه مرقوم بفرمایید که مردم از دین خود عود نکنند ... (ج) هُوَ اللَّهُ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ الْحَمْدُلِلَّهِ ... بر قاطبه شیعه اثنی عشر این مطلب معلوم است ... (انتقاد) عرضه می دارد که بر صاحبان شعوران و پیروان پیشوایان؛ انجام: و همین قدرها در کشف حال جناب مسئول کافی است و زیاده از این موجب ملال خوانندگان نمی شوم تمام شد این رساله شریفه در یوم یکشنبه اواخر شهر ربيع الثانی سنه هزار و دویست و نود و سه در همدان حَامِداً وَ مصلیا مُسْتَغْفِراً ... وَقَدْ فَرَغْتَ مِنْ الاسنتساخ وَ التَّصْحِيحَ فِي أَوَاخِرِ شَهْرِ جمادی الاولی رَاجِياً مِنَ النَّاظِرِينَ ... اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِمَنْ اسْتَغْفَرَ وَ أَصْلَحَ اللَّهُمَّ شَانَهُ تمام شد بر دست عبد محمد ابراهیم.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ابراهیم، تا: 1293 ق، جان همدان؛ قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: في: - 1385].

3. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 277/3

آغاز: الحمد لله رب العالمين ... در این اوان محنت توأمان سؤال و جوابی بنظر رسید که هوش از سر پرید.

خط: نستعلیق، کا: يوسف بن حیدر، تا: 1295ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 104 گ (28ر -131پ)، اندازه: 10/50×17 سم [ف: 147].

4. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5462/3- 27/132

آغاز: بسمله الحمدلله عَلَى كُلِّ حَالٍ بَعْدَ حَالٍ فِي رَيْبَ الْمَنُونِ أَنَا لِلَّهِ وَ أَنَا اليه راجِعُونَ و بعد چنین گوید ... که در این اوان محنت اقران خطابی با عتاب و؛ انجام: و متعرض بعضی از مطالب جناب مستطاب معرفی نشدن با حالتی که از او و امثال او مشاهده می شود از جهة عزیز بودن حبوة است در صرف کردن بیش از این ... مصلية مستغفرا تمت.

جواب سؤالاتی است که میر محمد علی رفسنجانی کرمانی از مؤلف نموده و او به آنها پاسخ داده و در 14 جمادی الثانی 1297 به پایان رسانیده است؛ خط: تحریری، کا: حسین بن محمد على همدانی مشهور به بابا، تا: 16 شعبان 1297 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 71 گ، 17 سطر، اندازه: 11×73 سم [ف: 4 - 2344].

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28930

آغاز: بسمله الحمدلله عَلَى كُلِّ حَالٍ بَعْدَ حَالٍ فِي رَيْبَ الْمَنُونِ انالله وانا اليه راجِعُونَ و بعد چنین گوید بنده خاسر محمد؛ انجام: بَعْدَ هُوَ بالغه وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ ... عَلَى أَعْدَائِهِمْ اجمعین.

خط: نستعلیق، كا: ابراهیم همدانی، تا: 1297 ق [رایانه].

6. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 103/1

آغاز: ..... می کنید که غالبا اهل اسلام اعتنایی باین ادات و شبهات یهود و نصاری نمی کنند؛ انجام: که بتواند مانع از تحصیل این شود وَ السَّلامُ عَلى مَنِ عَرَفَ ... لَدَى الْخِصامِ لَعَلَى اللَّهُ ... این أَقَلَّ السَّادَاتِ حُسَامِ الدین الحسینی ... .

پاسخ بعضی از سؤالات و شبهات است؛ خط: نستعلیق تحریری، كان حسام الدین حسینی اسد آبادی الاصل همدانی مسکن، تا: گویا قرن 13؛ موضوع اعتقادات شیخیه؛ 50 گ (ار-50ر)، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1- 115].

7. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 103/2

آغاز: سؤال، بعضی از آبها و ملک ها در نائین هست؛ انجام: شش هزار دینار دیگر را از پنج تومان مداخل میوه و غیره وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ... مُحَمَّدُ بَاقِرِ فِي عَصْرِ يَوْمِ جَمَعَهُ غَرَّهُ شَهْرِ جمادی الثانی 1296 ... حُسَامِ الدین الحسینی الاسد آبادی الاصل وَ همدانی الْمَسْكَنِ ... .

سؤال و جواب است در مورد زکات اموال و املاک در نائین؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: حسام الدین حسینی اسد آبادی الاصل همدانی مسکن، تا: گویا قرن 13؛ 9 گ (51پ 59ر)، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1 - 116].

8. قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 2/ 300

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... و بعد چنین گوید این بنده خاکسار محمد باقر که در این اوان محنت توأمان؛ انجام: در یک کتاب غير معروفی مطلبی به این وضوح را نوشته باشد اگر چه کتابی و عالمی که غیر معروف است در میان مکلفین.

یکی از طرفداران فرقه شیخیه سؤالی درباره این فرقه و حقانیت آن، از مؤلف نموده و مؤلف که خود از شاگردان شیخ احمد احسائی بوده، به وی پاسخ داده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، زرد، 91 گ (66پ -156پ)، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1- 268].

• سؤال و جواب = پرسش و پاسخ / پاسخ پرسش ها / فارسی

ملكم، 1249 - 1326 قمری

so’āl va javāb = prsš va pāsox

(1908 - 1834) malkam

پرسش و پاسخی است بین شخصی که از خود با عنوان «حقیر» نام برده و شیخ عبدالرزاق خراسانی در کرمان. از شیخ عبدالرزاق نیز با عنوان «شيخ» یاد کرده است. در این گفتگو، اوضاع آن روزگار و عملکرد صدر اعظم مورد برسی قرار گرفته است. در مقدمه چاپی رسائل ملکم خان آمده که وی رساله سؤال و جواب نیز نگاشته و با توجه به اینکه چند رساله این نسخه نیز از ملکم خان می باشد، این رساله ممكن است از ملکم خان باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15704/1

آغاز: رساله سؤال و جواب حقیر و شیخ عبدالرزاق خراسانی در کرمان. حقير: بملاحظه آشنائی و سابقه معرفت با جناب شیخ، محض ملاقات شیخ می گوید سلام عليكم. شيخ: أَه أَه وَ علیکم السَّلَامُ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ، صبحك اللَّهُ بِالْخَيْرِ وَ الْعَافِيَةِ وَ السُّرُورِ، أَحْوَالِ شَمّاً بِحَمْدِاللَّهِ تعالی بسیار خوب است؛ انجام: حقیر: بچه ها یک لقمه نان حاضر کنید بخوریم، جای خالی هم در اطاق زاویه بجهت جناب شیخ درست کنید استراحت بفرمایند.

خط: شکسته نستعلیق، كا: غلامحسین بن معصوم شریف رازی، تا: 1307ق، جا: روستای آدران [آداران] از روستاهای شهریار تهران؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 20 گ (1-20)، 15 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 40 - 15].

• سؤال و جواب / کلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

نهاوندی، علی اکبر، 1240 - 1328 قمری

(1910 - 1825) nahāvandī, ‘alī akbar

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25476

آغاز: عنوان قَالَ اللَّهُ تَعَالَى فِي سُورَةِ الرَّحْمَنِ؛ انجام: از چند خانه بیرون می رود وَ مَالُكَ قُنُوتُ ... .

خط: نسخ، بی کا، تا: 1327 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه].

• سؤال و جواب / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl va javāb

غافل سلماسی، پرویز بن فرج الله، - 1336 قمری

(1918-) qāfel-e salmāsī, parvīz ebn-e faraj-ol-lāh

این کتاب شامل دو رساله است که هر دو از نوشته عارف کامل پرویز خان ذهبی سلماسی ملقب به «معير الفقراء» می باشد: 1. رساله سؤال و جواب است که شامل پنج سؤال و جواب آنها است؛ 2. رساله تطبيقيه است در بیان تطبيق اطوار سبعه خلقيه هيكل انسانی با مراتب الوف سبعه عالم آفاق بدلالت آیه قرآنی و حدیث نبوی.

آغاز: هَذِهِ الرِّسَالَةِ الْمَوْسُومَةِ بالسئوالیه وَ الجوابیه - بسمله - معنی حدیث شریف علماء امتی کانبیاء بنی اسرائیل أَوْ کافضل بِهِ.

چاپ: ایران، 1321ق، سنگی، جیبی، به سعی و اهتمام سيد ابوالقاسم علی حسینی روضوی ذهبی معاون ضریح مطهر آستانه مبارکه رضویه علیه آلاف التحية و الثناء، [106].

[فهرستواره 222/7 و 502/7].

1. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 1/ 680

آغاز: برابر؛ انجام: وَ السَّلامُ خَيْرُ ختام بَلَغَكُمْ اللَّهِ الرِّعَايَةِ الْمَرَامِ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ ... الَىَّ يَوْمَ الْقِيَامِ، حرره زین العابدین قَائِمُ مقامی 1321.

خط: نسخ درشت، كا: زین العابدین قائم مقامی، تا: 1321ق، جان دیلمقان سلماس؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا، 115 ص، 11 سطر (7×13/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 2 - 277].

2. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 612/16

آغاز: برابر، انجام: بَلَغَكُمْ اللَّهِ الَىَّ غَايَةِ الْمَرَامِ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْبَرَرَةِ الْكِرَامِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ مِنْ أَلَانَ الَىَّ يَوْمَ الْقِيَامِ.

خط نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با پارچه سبز، 33 ص، 19 سطر (8×16/5)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 2 - 307].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

کاشانی، محمد ابراهيم بن محمد، - 1339 قمری

(1921-) kāšānī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad

رساله بسیار کوتاهی است در مسائل فقه، شامل مبحث بیع، رهن، صلح، اجاره، نکاح و غیر آنها به صورت پرسش و پاسخ. مؤلف، از نوادگان فیض کاشانی و از علمای کاشان و صاحب تألیفات می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13524/2

آغاز: سؤال، مجملی از اقسام بیع بیان فرمائید، جواب، بیع بر هفت قسم است، اول بيع نقد؛ انجام: وکیل مرد آنگاه بگوید قِبْلَةً الموکلی کفایت می کند انشاء اللَّهُ.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ محشی با نشان «5»؛ کاغذ: فرنگی، 2 گ (8-9)، 17 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 34 - 313].

• سؤال و جواب / بهائیت، پاسخ پرسش ها / فارسی

so’āl va javāb

عبدالبهاء، عباس بن حسینعلی، 1260 - 1340 قمری

(1922 - 1844) ‘abd-ol-bahā', 'abbās ebn-e hoseyn-“alī

متن سؤالاتی است درباره عقاید بهائیان با پاسخ های یکی از اقطاب آنان.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7498- 38/118

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الأمنع الاقدس سُبْحَانَ الَّذِي يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ ... و بعد این که سؤال از رجعت شده بدان که يوم ظهور؛ انجام: به نفس خودت که حالت احتیاط آن برخودت ظاهر است که چه قدر گریه می کند که یک نمازی از او.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 13 گ، اندازه: 13×18 سم [ف: 4 - 2332].

• سؤال و جواب / كيميا / فارسی

so’āl va javāb

سید قاسم مجتهد

seyyed qāsem-e mojtahed

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7789/17

خط: نستعلیق هندی، كا: ابوالشرف سید عیسی حاجی میان، تا: 25 ذیقعده 1343 ق، جا: حیدر آباد دکن، کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 21 سطر (16×26)، اندازه: 20×32 سم [ف: 16 - 699].

• سؤال و جواب / فقه / اردو

so’āl va javāb

رضوی کشمیری، محمد باقر بن محمد، 1286 - 1346 قمری

(1928 - 1870) razavī kešmīrī, mohammad bāqer ebn-e mohammad

کتاب جواب مسائل مبتلا به فقهی مؤمنان است که از ایشان استغناء شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31746

آغاز: کیا فرمائی هین عُلَمَاءُ دین أُسُّ مسئله هین که ایک جانور ماکول اللَّحْمَ بی مثل بدی کی اتفاقاً ایک جانور غَيْرِ ماکول اللَّحْمَ نَجِسِ الْعَيْنِ؛ انجام: اگر حقوق دکتر ... .

خط: نستعلیق تحریری، كاتب = مؤلف، تا: 10 صفر 1322ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج فرنگی سرمه ای، 222 گ، اندازه: 15/5×25 سم [اهدائی رهبر: 3 - 361].

• سؤال و جواب = استفتاآت / فقه / فارسی

so'āl va javāb = esteftāāt

حائری، عبدالكریم، 1272؟ - 1355 قمری

(1936 - 1856) ha'eri, abd-ol-karim

سؤال و جواب های فقهی است که از حاج شیخ عبدالکریم حایری شده و او به آنها پاسخ داده است.

1. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 540

آغاز: كتاب الطهارة (س) هرگاه دست تا شانه نجس شود و تا مرفق فرو برند در کر یا آ جاری آیا آن قدری را که فرو برده پاک می شود ... (ج) هر مقداری که از بدن متنجس بواسطه بردن در کر یا آب جاری پاک می شود نجس بودن ما فوق آن مضر نیست به طهارت آن چه با کر ملاقات کرده؛ انجام: (س) ضعيفه ای فوت نموده یک شوهر دارد و یک عمه پدر و مادری و یک خالوی پدری، ترکه ای دارد. مزين بفرمائید: هر یک چه ارث می برند ؟ (ج) در مفروض سؤال، نصف از ترکه از شوهر است و ثلث از تمام حق خاله است و بقیه که سدس باشد از عمه است و الله العالم تم کتاب الميراث.

خط: نسخ، كا: عبد الله موسوی اشتهاردی، تا: 1361ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 324 ص، 16 سطر (12×16)، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 2 - 162].

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4271- 21/191

آغاز: به عرض حضرت آية الله مدظله الاعلی میرساند هرگاه شخص قبل از میقات به صیغه نذر محرم شد ورود به جده اسباب حرکتی به مدینه طیبه فراهم آمد؛ انجام: سؤال درخت خانه مسکونی درنماء آن خمس دارد یا نه جواب در نمو درخت خمس نیست ... آن چه صرف در مؤنه سال شود خمس ندارد وَ اللَّهُ الْعَالِمُ -

الاحقر عَبْدِ الْكَرِيمِ الحائری.

خط: تحریری، کا: ابوالفضل و آقا علی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120 گ، 14 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 4 - 2328].

• السؤال و الجواب / كلام و اعتقادات / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

کرمانی، زین العابدین بن محمد کریم، 1276 - 1360 قمری

(1941 - 1869) kermānī, zayn-ol-'ābedīn ebn-e mohammad karīm

کریم خان پدر نامبرده به درخواست میرزا محمود اصفهانی کتابی مرسوم به «الْفِطْرَةُ السليمة وَ الطَّرِيقَةِ الْمُسْتَقِيمَةِ» در اعتقادات تألیف و آن را در یک مقدمه و خاتمه و چهار باب تنظیم نمود و میرزا بهاء الدين بن میرزا سعيد لاهیجانی در سوم رجب 1333 در مسأله معراج از زین العابدین سؤالی نموده و او پاسخ داده است.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1987/1

آغاز:بسمله، حمدله، قَالَ آدَامِ اللَّهُ تَوْفِيقَهُ بسمله مَسْأَلَةٍ قَالَ مَوْلَانَا أَعْلَى اللَّهُ مَقَامَهُ ... فِي الْفِطْرَةِ السليمة فِي مَسْأَلَةِ الْمِعْرَاجِ هَذَا اذا فَرَضَ انْهَ صَعِدَ مِنْ جِهَةٍ وَ أَمَّا اذا كَانَ صُعُودِهِ مِنْ كُلِّ جِهَةٍ؛ انجام: فهوت التَّفَرُّدِ عَلَى أَفْنانٍ تِلْكَ الدوحات بِفُنُونِ الالحان وَ الترجيعات.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 13×21 سم [ف: 5 - 368].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

تربتی، عباس، 1250؟ - 1322 شمسی

(1943 - 1871) torbati, abbas

سؤال هایی که تربتی یا استادش سید محمود به محضر میرزا محمد حسین نائینی تقدیم داشته، وی با اختصار و فتوایی از آنها پاسخ گفته و در این نسخه به ترتیب سؤالها جمع شده نه به ترتیب کتاب های فقهی.

مشهد؛ امام هادی (کتابخانه عمومی)؛ شماره نسخه: 91

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... چند مسئله ایست از جانب این عبد ذلیل عباس تربتی خراسانی مسکن تربت حیدریه.

خط: نسخ، كا: ابراهيم بن على آبرودی، تا: قرن 14، 74 گ، اندازه: 10/5×17 سم [ف: - 69].

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2412

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 16].

• السؤال و الجواب / كلام و اعتقادات / عربی

as-su’āl wa-l jawāb

امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی،-1367؟ قمری

(1948-) emām jom'e xū’ī, mohammad amīn ebn-e yahyā

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12228/6

آغاز: هذا صورة ما كتبناه جوابا لشيخ رضا الچال حصاري في شهر جمادی الاخر 1341 و بعد ... اهداء التَّحِيَّةِ وَ السَّلَامِ فَقَدْ وَصَلَنَا کتابکم ذکر تَمَّ فِيهِ أَنَّ فِي الْفَاتِحَةَ اشکالین؛ انجام : وَ عَدَمِ اخْتِصَاصِ الْخُمُسِ لبنی هَاشِمٍ بَلْ اباحته لِجَمِيعِ الشِّيعَةِ وَ نَحْوِ هُمَا مِنَ الْمَقَالَاتِ لَا بَأْسَ باخبار کم لحقيقة الْأَمْرُ فِي ذَلِكَ وَ مَا عِنْدَكُمْ مِنَ الْبَيَانِ فِي هَذِهِ.

رساله مختصری است در پاسخ پرسش شیخ رضا چال حصاری، افضل) که دو اشکال در سوره فاتحه مطرح نموده و مؤلف به پاسخ آنها پرداخته است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1341ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، چندین برگ مطالب گوناگون آمده است؛ کاغذ: دفتری خط دار، 2 گ (40- 41)، 20 سطر، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 31 - 46].

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12228/8

آغاز: مَسْأَلَةُ : مَا مَعْنَى حَقِيقَةِ مِعْرَاجُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ بجسمه مِنْ غَيْرِ لُزُومِ الْخِرَقِ وَ الالتیام وَ معنی رُؤْيَتِهِ - صَلَّى اللَّهُ علیه وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ - الْأَنْبِيَاءُ فِي كُلِّ سَماءٍ شَخْصُ مَعِينٍ؛ انجام: أَنَّما مرادنا أَنَّ الْجِسْمَ بِالنِّسْبَةِ الَىَّ عَالِمُ الْفَسَادِ يتلطف اذا صَعِدَ الَىَّ عَالِمُ الْكَوْنِ وَ الَّا فَهُوَ عَلَى مَا هُوَ عَلَيْهِ.

رساله مختصری است در مسأله معراج رسول خدا (صلی اللَّهِ علیه وَ سَلَّمَ) که به صورت پرسش و پاسخ آمده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ کاغذ: دفتری، 2 گ (51-52)، 17 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 31 - 47].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

حسینی، حسین بن محمد، ق 14 قمری

hoseynī, hoseyn ebn-e mohammad (-20c)

رساله کوتاهی است در بیان مسائلی که شیخ مرتضی انصاری در آنها احتیاط می کرده، و مصنف برای عمل مقلدین به آنها پاسخ داده است.

خوی؛ ملا على خوئی (شريف)؛ شماره نسخه: 66/2

آغاز: بسمله حمدله أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ ... انْهَ قَدِ الْتَمِسْ بعضی الْمُخْلَصِينَ وَ أَهْلِ الرَّغْبَةِ فِي الدِّينِ انَّ اكْتُبْ ... يُحْتَاطَ فِيهَا وَ لَمْ يَكُنْ لِى بُدَّ مِنْ الاجابة؛ انجام: بعمل بیاورد خواه زیاده از هیجده روز بوده باشد یا کمتر یا به همان عدد تمت.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: مؤلف «عبده حسین الحسینی» -

(مربع) با عبارت «لاباس بِالْعَمَلِ عَلَيْهَا»؛ جلد: تیماج سرخ، 29 گ (81-110)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [اوراق عتيق: 1 - 142].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

شریعتمدار، محمد علی بن اسدالله، ق 14 قمری

šarī atmadār, mohammad ‘alī ebn-e asad-ol-lāh (-20c)

مسائل فقهی است و گاهی اعتقادی با عناوین «س، ج» و بدون ترتیب منظم، در بعضی از جواب ها اشاره به ادله مسائل و نقل گفته های بعضی از بزرگان شده است.

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 42

آغاز: وَ بَعْدُ الْحَمْدِ وَ الصَّلَاةَ، چنین گوید عبد مذنب مسکین در بیان مسائل مهمه بنحو اختصار بطريق سؤال و جواب.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، گویا به خط مؤلف، مصحح؛ جلد: مقوایی، 59 گ، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 1 - 61].

کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 42 مشهد

همان نسخه بالا [ف: - 173].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

شیخ الاسلام رشتی، حسن بن مرتضی، ق14 قمری

šeyx-ol-eslām-e raštī, hasan ebn-e morteza (-20c)

1. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 2053

آغاز: الحمدلله عَلَى اهداء عِبَادِهِ بِحُجَجِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف (شاید)، تا: 1308 ق؛ 30 گ، 11 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 2 - 71].

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3220

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِرٍ وَ بَاطِناً اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 167 گ، 11 سطر (6×11)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 5 - 1577].

3. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 140

احمد افندی حنفی و شیخ الاسلام حسن رشتی در این که چرا شیعه خلفا را سب می کنند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1305 ق [نشریه: 2- 84].

4. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 319

در پاسخ به سه سؤال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 15 شوال 1308 ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 902].

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4540- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 70].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9216

در پاسخ به سه سؤال در عقاید است: 1. چگونه است عقل بالتفاوت در اشخاص، 2. پیغمبری پیغمبر ما و علامات پیغمبری در او از چه وقت و پیغمبر ما و اوصياء اطهار از آل و عترت او صلی اللَّهُ عَلَيْهِمْ هریک را یک معجزه و انحصار زبان به عربی یا زیاده و در نطفه و اصلاب و ارحام و تفضیل بر سایر پیغمبران و خواب و حیات بعد از رحلت از دنیا و ضربت مولا بدو انگشت مبارک مره قیس را چگونه است؟ این سؤال را حاج محمد جعفر بادکوبه ای فرستادند، 3. علم حضرات ائمه صلوات الله عليهم در تمام اشیاء اراده است یا حضور و یا در بعضی اراده و در بعضی حضور، چگونه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ رمضان 1308 ق؛ مهر: «حسن الطباطبایی» (بیضی)؛ جلد: تیماج كرم، 38 گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×16

سم [ف: 30 - 17].

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7177

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَظْهَرَ الْحَقِّ وَ اعلنه؛ انجام: الظایفه اخيره است که ذکر کردم، اولئک هُمُ الصَّادِقُونَ ... وَ أَحْقَرَ الْخُدَّامِ ابْنَ الْحَسَنِ شیخ الاسلام .

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: شکری، جلد: مقوا [الفبائی: - 313].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so'al va javab

کلار دشتی، مقصود علی بن حسینقلی، ق14 قمری

kalārdastī, maqsūd'alī ebn-e hoseynqolī (-20c)

مؤلف که مدت های مدید از درس فقه آقا میرزا محمد استفاده کرده است، چون به استفتائاتی که از استاد می کردند دست یافت به فرمان وی در مقام پاسخگویی آنها برآمد و آن را در چند باب مثل طهارت، زكوة حج و ... منظم ساخت.

چالوس؛ امام صادق شماره نسخه: 426/2

آغاز: بسمله ثنا و ستایش حضرت ... سزاوار ست که ماهیات و هیولائيات نابود را از عالم ملکوت و جبروت و لاهوت بقدرت كامله کامنه متكامله ... در عالم ناسوت؛ انجام: ما و پدران ما از او بیزاریم مجم در معرفت امام همان قدر که ساقب مذکور شد کافی است خداوند ما و شما را بر جاده محبت علی (علیه السَّلَامُ) و اولاد او برقرار فرماید.

كا: مقصود علی بن حسین کلاردشتی، تا: جمادی الثانی 1301 ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×17 سم [ف: - 238].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

مازندرانی، نصرالله بن ابو تراب، ق14 قمری

māzandarānī, nasr-ol-lāh ebn-e abū-torāb (20c-)

سؤال و جواب چندی است در مسائل اعتقادی و دینی که از بزرگی سؤال شده و وی آنها را پاسخ گفته است و ظاهرا مجیب -

نصر الله بن ابی تراب مازندرانی باشد.

1. بابل؛ خاتم الانبياء؛ شماره نسخه: 225/3

آغاز: سؤال حجت الاسلاما زیدی زن مدخوله خود را مطلقه نموده است؛ انجام: با اذن و استیذان از حاکم شرع باشد زیادی جرئت ندارم وَ اللَّهُ الْعَالِمُ.

سؤال و پاسخ های فقهی که جمع آوری شده است. احتمالا کاتب همان مؤلف باشد؛ خط: نسخ، كا: نصرالله بن أبي تراب مازندرانی تا: با تاریخ 1305 ق؛ مهر: «الراجی محسن بن حبیب الله» (بیضی)؛ واقف: حسن بن حبیب، 1316؛ جلد: تیماج مشکی، 18 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: - 156].

2. بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 225/1

آغاز: سؤالیا مَلَاذِ الْفُقَرَاءِ وَ ملجا الضعفا عرض می شود که چه می فرمایند در این مسأله شرعيه؛ انجام: و انصاف ملاحظه نمایند و اگر خطائی واقع شده باشد تصحیح نمایند.

سؤال و جواب های چندی است در مسائل اعتقادی و دینی که از بزرگی سؤال شده است و احتمالا مجيب مازندرانی باشد؛ خط: نسخ، كا: محمود بن احمد، بی تا؛ مهر: «الراجي محسن بن حبيب الله» (بیضی)؛ واقف: حسن بن حبيب الله، 1316؛ جلد: تیماج مشکی، 18 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: - 155].

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1694/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 68 ص (1-51 و 99-115) [عکسی ف: 5 - 150].

• سؤال و جواب / فقه / فارسی

so’āl va javāb

موسوی جزائری، علی اصغر بن حسین، ق14 قمری

mūsavī jazā’erī, “alī asqar ebn-e hoseyn (-20c)

وی 47 مسأله از مرحوم سید محمد کاظم طباطبایی یزدی پرسیده و او به روش فتوایی پاسخ داده است. آن گاه مسایل یاد شده را تنظیم کرده به سید ابوالحسن اصفهانی عرضه داشته و ایشان نیز موارد اختلاف را حاشیه نوشته و ممهور به مهر خویش نموده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 7660

آغاز: بسمله، الحمدلله الَّذِي كَشَفَ عَنْ قُلُوبِنَا حَجَبَ الْأَسْتَارِ وَ أَلْبَسُهَا حُلَلِ الْأَنْوَارِ ... و بعد این چند مسأله ای است از مسایل مهمه عَامَّةً الْبَلْوَى كَثِيرِ الْوُقُوعِ؛ انجام: ج: با تراضی مانعی ندارد و ممکن است دخول آن در عنوان اجاره به وجهی که منافی نیست با اجاره دیگران وَ اللَّهُ الْعَالِمُ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 9 جمادی الثانی 1346 ق؛ محشي از سید ابوالحسن موسوی اصفهانی، مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 13 گ، 20 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 21/1 - 799].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so'al va javab

فاضل قائنی، محمد بن عبدالكريم، - 1405 قمری

(1985-) fāzel-e qā'enī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm

در بیان اصول و فروع دین به اختصار.

قم: فاضل قائینی؛ شماره نسخه: 142

آغاز: سؤال دین اسلام چه چیز است؟ جواب تمام چیزهائی که خداوند عالم توسط پیغمبر ما محمد بن عبد الله برای بنی نوع انسان فرستاد؛ انجام: و توفیق کرامت کند برای کسب معارف الهیه و أحكام شرعيه بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الأمجاد.

کاتب = مؤلف، تا: 1366ق [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 332].

• سوال و جواب / متفرقه / فارسی

so'al va javab

کاشی، ملا اسماعیل

kāšī, mollā esmāʻīl

در جواب سه سؤال عملی یکی از شاهزادگان، نخست هر پرسش را به طور مستقل پاسخ گفت و سپس در این رساله جمع کرده است: 1. سؤال از جمله «فَلَكَ الْحَمْدُ عَلَى جَمِيعِ ذَلِكَ» دعای کمیل و مناسبت آن؛ 2. این که هرچه از كتم عدم به فضاء وجود می آید ... به قضاء و قدر رب العزه است؛ 3. آیا تفاوتی میان اشخاص انسانی در مناط تكاليف است.

قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 484/6

آغاز: بسمله عَلَى اللَّهِ رَبِّ العالمین توکلی وَفِيُّ كُلِّ احوالى عَلَيْهِ معولی؛ انجام: و هم چنین بار هر مرتبه فوق را اگر خواسته که بر مرتبه تحتانی حمل کنی توانائیش را نخواهد داشت.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 7 گ (95ر -101ر)، اندازه: 17×21 سم [ف: 1- 418].

• سؤال و جواب / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb

مولوی عبدالحی

mowlavī “abd-ol-hayy

عبد الحق حنفی اله آبادی در این رساله پانزده سؤال در موضوعات مختلف دینی مطرح کرده و پاسخ آن را از سید احمد مجدد، مولانا عبدالحی دهلوی و مولانا اسماعیل دهلوی درخواست نموده است. در دیباچه می گوید: «اما بعد بنده ضعيف نحیف عاصی خاطی عبدالحق حنفى اله آبادی بخدمت سراپا کرامت و برکت عارف اوحد ولی ایزد صمد حضرت سید-

احمد مجدد دین احمد - أَدَامَ اللَّهُ ظِلَّهُ عَلَى كُلِّ مَنْ طَلَبَ وَ استرشد - وَ بجناب مخدومین جَلَّالَةً ملزومین مَوْلَانَا عبدالحی وَ مولانا اسماعیل دهلویین - سَلِّمْهَا اللَّهُ الْحَيُّ الْقَيُّومُ رَبِّ المشرقین وَ المغربین عرضه می دهد که سؤلات و شکوک چند که بعضی از آنها یکی از آشنایان که متذهب بمذهب شیعه اند پرسیده و از جواب این هیچمدان قلب شان مطوئن و زبان منقطع نگردیده، به خدمت آن بزرگواران والاشان ارسال می دارد ... امیدوار است که جواب هر سؤالی جداگانه زیب ده صفحه تحریر فرمایند، هرچند از کتب کلامیه و فقهيه و اصولیه این مسائل را توان دریافت مگر این مملوک سائل را استفاده از آن بزرگواران که قدوه محققان هستند مقصود است ... در اجوبه این اسؤله اگر مراعات ایجاز با ایفای حق بیان بخط خدام کرام باشد خوشا بلاغت که فرموده اند: خير الكلام ما قل و دل».

سؤالات پانزده گانه از این قرار است: 1. درباره حديث كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةُ وَ كُلُّ ضَلَالَةٍ سَبِيلُهَا الَىَّ النَّارِ و تعریف بدعث و حکم آن؛ 2. تفسیر آیه «ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ الَّا وَ حَيّاً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ»؛ 3. حكم قائلین به جسمیت خدا از حنابله و غیر آنها؛ 4. گناه قتل مسلم بناحق بزرگتر است از گناه لعن بر او؟؛ 5. توسل به انبیاء و اولیاء و شفیع گردانیدن آنها جایز است یا نه؟؛ 6. بعد از عهد پیامبر (صلی اللَّهِ علیه وَسَلَّمَ) در امور حادث در دین، چنانچه علما انکار نکنند و سکوت ورزند آیا آن امر مجمع علیه و ارتکاب آن جایز خواهد بود؟ 7. آیا اجماع بر امامت مرد فاسق، او را واجب الاطاعه می کند؟؛ 8 هر گاه نصب امام بر امت واجب است نه بر خدا و ثبوت امامت موقوف بر اجماع است باید که اجماع هم بر امام واجب باشد، زیرا که آنچه فعل واجب بدون آن تمام و صحیح نتواند شد آنهم واجب می شود و اگر اجماع را واجب گفته اید تکلیف ما لايطاق لازم می گردد چرا که اتفاق آرای تمام امت بر امری اتفاقی است و داخل در تحت قدرت الهی؛ 9. درباره خلافت معاویه، یزید و خلفای مروانیه و امويه و عباسیه و مخالفت امام حسین (علیه السَّلَامُ) با یزید؛ 10. درباره لعن یزید و کلام غزالی در این باره؛ 11. درباره غنا و دف زدن زن حبشیه در جریان فتح مکه؛ 12. درباره جمع بین روایت منقول در مشكاة المصابیح: «لَوْكانَ بعدی نبی لکان عُمَرُ» و عابد اصنام و کافر بودن عمر قبل از اسلام؛ 13. آیا توبه قاتل پیامبری از پیمبران قبول است یا نه؟؟ 14. سؤال از اقسام بیعت از جمله بیعت بین مشایخ صوفیه و مریدان؛ 15. آیا مدعی انحراف مذاهب چهار گانه اهل سنت، سنی است یا نه؟. پس از اتمام سؤالات، پاسخ ها به صورت اجمالی بیان شده و در پایان پاسخ ها تنها نام مولوی عبدالحی شاه جهان آبادی ثبت شده است. ممکن است جوابها فقط از مولوی عبدالحی باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1759

آغاز: بسمله. حمدله. والصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ الهاديين وَ الْمَهْدِيِّينَ أَجْمَعِينَ ... اما بعد بنده ضعيف ... سؤال اول: این حدیث از اخبار صحيحه و در صحاح سته و یا در کتب معتمده مرویست یا نه؟ كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةُ وَ كُلُّ ضَلَالَةٍ سَبِيلُهَا الَىَّ النَّارِ؛ انجام: و اتباع حدیث باید نمود رَزَقَنَا الل تَعَالَى وَ جَمِيعِ الْمُسْلِمِينَ اتِّبَاعِ سَيِّدُ المرسلین صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلَامُهُ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ وَ عَلَى آلِهِ وَ آلِهِمْ اجمعین بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ. تَمَّتِ الاستفتا مولوی عبدالحی شاه جهان آبادی. نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لكهنو، هند، شماره 90 (ردیف 104)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 38، 14 سطر [عکسی ف: 5 - 206].

• سوال و جواب / پاسخ پرسش ها / عربی

so’āl va javāb

دمیاطی، محمد بن يوسف

demyātī, mohammad ebn-e yūsof

سؤالی است از مؤلف درباره قول نشار در کتابش: «فِي قَوْلِ اللَّهِ تعالی وَ لَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ الَىَّ قَوْلِهِ تَعَالَى الْحَكِيمُ، مأة وَجْهٍ وَ أَرْبَعَةُ أَوْجُهٍ وَ جَعَلَهُ الْقَالُونَ أَرْبَعَةُ وَ ثَمَانُونَ وَجْهاً»، که مؤلف چگونگی استنباط این وجوه را توضیح داده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12182/4

آغاز: مَا قَوْلِكُمْ رَضِيَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ نَفَعَ بعلومكم الْمُسْلِمِينَ فِي قَوْلِ النشار فِي كِتَابِ الْمُسَمَّى بالمكرر فِي قَوْلِ اللَّهِ تعالی وَ لَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ؛ انجام: خَادِمُ الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ وَ سُنَّةِ نَبِيِّهِ الْكَرِيمِ وَ الْعِلْمُ الشَّرِيفُ حَامِدٍ مُصَلِّياً مُسْلِمَا.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ مذهب، 177 گ، 29 سطر، اندازه: 15/5×28 سم [ف: 35 - 187].

• السؤال و الجواب / پاسخ پرسش ها / عربی

as-su’āl wa-l-jawāb

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7436/3

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اجمعین سُؤَالٍ : الْعَلَّامَةُ فِي النِّهَايَةِ مِنَ الْقَوَاعِدَ الَّتِي يَبْنِي عَلَيْهَا أَكْثَرِ الْأَحْكَامِ اسْتِصْحَابِ الْيَقِينِ وَ الاعراض ... اذا وَقَعَ الانسان فِعْلًا وَ شک بَعْدُ؛ انجام: زَوَالُ التَّغَيُّرِ فِي الطَّهَارَةِ اذا كَانَ التَّغَيُّرِ بِالنَّجَاسَةِ ... .

سؤال و جواب کوتاه فقهی است به صورت فتوایی و در بعضی موارد استدلالی؛ سائل فتوایی را از علامه حلی و شهید ثانی ذکر کرده و مواردی را که م شکل بوده سؤال نموده است. اولین سؤال درباره استصحاب می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 974 ق؛ جلد: روغنی، 6 گ (390پ -395ر)، 17 سطر، [ف: 25 - 416].

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7177/7

با عنوان «سؤال و جواب»، چنین آغاز می شود «سال والد الشيخ -

على بن عبد العالي بمسائل و هي هذه» و فقهی است و در زیر دو بندی «كَتَبَهُ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ العالی» آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 6 گ (50پ -55ر)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16 - 475].

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8867/27

آغاز: المسئلة الْأُولَى. هَلْ يَجُوزُ مُحَارَبَةَ أَهْلِ الْكُفْرُ فِي زَمَنِ غَيْبَةَ الامام عَلَيْهِ السَّلَامُ بَعْدَ دُعَائِهِمْ الَىَّ الاسلام وَ يَكُونَ الْغَرَضُ مِنَ ذَلِكَ الْحَرْبِ اسلامهم ... الْجَوَابُ لَا يَجُوزُ محاريتهم عَلَى النَّحْوِ الْمَذْكُورِ فَانٍ ذَلِكَ طَرِيقُ يَخْتَصُّ بِالنَّبِيِّ وَ الائمة ... المسئلة الثَّانِيَةِ. عَلَى تَقْدِيرِ تَحْرِيمِ الْجِهَادِ للدعا الَىَّ الاسلام فِي زَمَانِ الْغَيْبَةِ هَلْ يَجُوزُ التَّوَجُّهِ اليهم بِقَصْدِ اختلاسهم مَعَ الْعِلْمِ؛ انجام: وانما يُعْتَبَرُ الانذار فِي شُبْهَةٍ المهادئة لَا غَيْرُ وَ وَجْهُ الْفَرْقُ أَنِ الْمَطْلُوبُ مِنْ الامان سَلَامَةَ آحَادُ مِنَ الْكُفَّارِ لا دَفْعُ الْجِهَادِ.

دو پرسش درباره جنگ با کفار و جهاد در زمان غیبت و پاسخ آنهاست. به پیش نویس مؤلف می ماند؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نباتی و نخودی، جلد: گالینگور سبز، 2 گ (48پ49ر)، اندازه: 12/4×18/8 سم [ف: 29/1 - 176].

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 372/86

خط: نستعلیق، كا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1087 ق؛ 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1 - 212].

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 770/24- طباطبائی

چند پرسش و پاسخ است هریک درباره یک مسئله و مشکل معما گونه همه به نقل از کتاب و فد الغرباء و سراج الادباء؛ بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 2 ص (23 -24)، 19، 20 و 27 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 23 - 66].

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1269/12- ط

آغاز: مسئله أَضَافَ رَجُلٍ شَخْصاً وَ احْضُرِ عِنْدَهُ أَنْوَاعاً مِنَ الطَّعَامِ؛ انجام: وَ بَيْعِ الْغَالِي بِقِيمَةِ الرخيص عَلَى مَا لَا يَخْفَى عَلَى ذِي الفطنةالمستقيمة.

پرسش و پاسخ های فقهی است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 16 ص (158-173)، اندازه: 7×15 سم [ف: 24/3 - 47].

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9258/12

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4 گ (131 - 34ر) [مختصر ف: 457].

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11301

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي ظَهَرَ دِينِهِ بَنِيهِ بِوَلِيِّهِ وايد وَلِيُّهُ بِعِزَّتِهِ وَ اخْتُصَّ ذُرِّيَّتِهِ بشيعته؛ انجام: ثُمَّ انْقَطَعَ الْكَلَامِ وَ قَامَ فَهَذَا صُورَةِ السُّؤَالِ وَ الْجَوَابِ وَ کیفیة المباحثة وَ الْخُطَّابِ.

صورت مناظره ای است بین دو شخص که در حوالی شهر بصره که گویا یک نفر شیعه، از روی تقیه خود را بی طرف جلوه داده و از سوی شیعه در برابر یک نفر از علمای اهل سنت، دفاع می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغری قهوه ای، 51 گ، 11 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 28 - 456].

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8903/42

از سلیمان نبی (علیه السَّلَامُ) درباره آبستن شدن زنان؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا عید غدیر 1255 ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی و حنایی، جلد: تیماج مشکی، ص 579 و ادامه آن در 206، اندازه: 14/3×20/1 سم [ف: 29/1 - 279].

10. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 311/4

آغاز: الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى الَّذِينَ اصْطَفَى وَ الْخِزْيَ وَ السُّوءَ عَلَى مَنْ سَلَكَ سَبِيلِ الرَّدَى وَ بَعْدُ قَدْ سئلني بَعْضِ الأجلاء الْمُؤْمِنِينَ؛ انجام: قَدْ تفرعت عَلَيْهِ المفصلات فَانٍ شِئْتَ فَرَاجِعْ اليها وَ أَنَا مَعْذُورُ عَنِ الْبَسْطَ فِي الْمَقَالِ وَ أَنْتَ مُصَدِّقِ لِي إِنَّ تأملت الْأَحْوَالِ وَ قَدْ تَمَّ.

پاسخ هایی است که مؤلف به سؤالات یکی از مریدان خود که درباره عقاید شیخیه سؤال کرده، داده است. گویا مؤلف محمد باقر بن محمد جعفر بهاری شیخی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1293 ق؛ مصحح؛ 57 گ (118پ -174)، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1- 278].

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18249/2

آغاز: مسئلة ما معنی خالق اذا لا مخلوق حتى صح؛ انجام: فالتراب قبل النار التي خلق منها ابلیس. ظاهرا بخشی از سؤالات باشد که شیخ احمد احسائی پاسخ داده است با عناوین «مسئلة - اقول»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: ساغری قهوه ای، 2 ص (89-90)، اندازه: 13×20/2سم [ف: 50 - 86].

12. سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 85/12

آغاز: قالَتْ مَارِيَةَ يَا ارس انَّ الْعَامَّةِ لَا يصدقونا فِيمَا نَقُولُ؛ انجام : فَانٍ أَرَدْتَ عَمِلَ اللُّؤْلُؤِ فَخُذْ اللولوء الصِّغَارِ.

سؤال و جواب ماریه با ارس نامی است درباره کبریت الحکماء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 5 گ (173-177)، 17 سطر، اندازه: 18×22 سم [اوراق عتیق: 2 - 396].

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17676/2

آغاز: السئوال مَا الْفَرْقُ بَيْنَ مُقَدِّمَةِ الوجوبية وَ مُقَدِّمَةِ الْوَاجِبِ قُلْنَا أَنْ المناط فِي المطلقية وَ المشروطية فِي الْوَاجِبِ؛ انجام: وَ قَدْ مَضَى الْوَجْهَ فِيهَا فِي حَيْثُ اتِّحَادِ المناط فِيهَا كَمَا يُخْفِي وَجْهَهُ فَافْهَمْ.

در صدر برگ اول نوشته شده: «هَذِهِ رِسَالَةِ مُشْتَمِلَةُ عَلَى مَسَائِلَ عدیدة اصولیة وَ فقیهة علی نَحْوَ السوال وَ الْجَوَابُ لمولی الْقَمْقَامِ الْعَلَّامَةُ المدقق الْمُحَقِّقُ فَحْلٍ عُلَمَاءُ الاسلام وَ مفخر فُقَهَائِنَا الْعِظَامِ وَ يَنْبَغِي أَنْ يُكْتَبَ بِالنُّورِ عَلَىَّ وَ جَنَّاتُ الْحُورِ»؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ مؤلف حاشیه بر فرائد؛ واقف: میرزا ابوالحسن پیشنماز املی، فروردین 1369؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوا با روکش -

پارچه، 207گ، اندازه: 16/3×22/2 سم [ف: 16 - 163].

14. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2284/7

آغاز: آغاز پرسش نخست: سؤال: لَوْ كانَ فِي يَدِ شَخْصُ کتاب مَثَلًا وَ ادَّعَى عَلَيْهِ آخَرَ أَنَّهُ ملکه أَوْ مَالِهِ وَ كَانَ ذواليد مُنْكِرَةً ... الْجَوَابُ: لَيْسَ عِنْدِي الْيَوْمِ وَ هُوَ أَوَّلُ شَهْرِ صُفْرٍ 1247 وَ أَنَا غریب وَ حيد فِي مَشْهَدِ مَوْلَايَ الحسین (گ 186ر) ... آغاز سُؤَالِ دوم: لَوْ کتب شَخْصُ مُسْلِمٍ مَا يَدُلُّ عَلَى اعْتِقَادِ مَا لَا يَجُوزُ ... (گ 188پ) الْجَوَابُ: تَحْقِيقٍ ذَلِكَ يستدعی ... وَ قَدْ بَيِّنَتِهِ فِي بَعْضِ رسائلی ... وَ هُوَ الْيَوْمُ 25 مُحْرِمُ 1247 (188پ) ... آغاز سُؤَالِ سَوْمٍ: هَلْ يُشْتَرَطُ فِي صِحَّةِ الْعُقُودِ وَ الايقاعات أَنْ تَكُونَ صَادِقُ (گ 191پ) ... الْجَوَابُ: تَحْقِيقِ الْمَرَامِ يستدعی بَسْطاً (گ 191پ)؛ انجام: انجام جَوَابِ نخست: وَ الظَّاهِرُ عَدَمِ جَوَازِ الْحُكْمِ بالاستصحاب فِي الصُّورَةِ الْمَفْرُوضَةِ فَتَأَمَّلْ؛ انجام جواب دوم: إِلَى قَوْلِهِ: وَ فِي كَلَامِهِ مناقشات أَخَّرَ يَطُولُ الْكَلَامِ بذکرها (گ 191ر)؛ جَوَابُ سَوْمٍ (افتاده است): فَأَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ لَمْ يُقَدِّمْ الَىَّ الامتثال بِهِ فَلَا (افتاده است گ 191ب).

سه پرسش با پاسخ آنها است، در اختلافاتی که در املاک پیش آید و راه حل قضائی آن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی فرنگی، 6 گ (186ر-191پ)، 23 سطر [ف: 11 - 716].

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1538

آغاز: سئوال قَدْ ذَكَرَ الشَّيْخُ فِي القانون حَيْثُ يَتَكَلَّمُ فِي التفسره وَ قَدْ يَكُونُ الْبَوْلِ احْمَدِ يَجْرِي فِيهِ سَوَادٍ فَيَدُلُّ عَلَى الحميات المزمنه وَ الحميات الَّتِي مِنِ الْأَخْلَاطِ الغليظه فَانٍ كَانَ أَصْفَى وَ كَانَ السَّوَادِ أَمْيَلُ الَىَّ رَأْسَهُ دَلَّ عَلى ذَاتِ الْجَنْبِ فَقَدْ أَشْكَلَ عَلَى السَّائِلِ لِمَيِّتٍ فَيُرَدُّ عَلَى تِلْكَ الْأَعْضَاءِ وَ المنافذ فيقبضها وَ يبردها وَ يُقَوِّيهَا عَلَى الِامْتِنَاعِ مِنِ عُودِ مَا سَالَ وَ انْصِبَابِ ماذا عَنْ مَوْضِعٍ آخَرَ اليها.

رساله ای است مشتمل بر چندین سؤال و جواب درباره برخی مسائل طبي. مؤلف رساله در نسخه نامبرده نشده و از خارج نیز مشخصات وی معلوم نگردید ولی به طور مسلم سؤال و جواب مربوط به علماء متأخر از شیخ الرئیس ابن سینا است زیرا چنانچه در نخستین سؤال که در آغاز ثبت شده است مشاهده می شود از کتاب قانون نام برده شده و سؤال، مربوط به یکی از فقرات دستورات آن کتاب است؛ بی کا، بی تا؛ مهر: «عَبْدُهُ عبدالله الموسوی الحسینی» [ف: 4 - 254].

16. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 79/2

آغاز: بسمله كِتَابِ النِّكَاحِ سْئَلْ مِنْ أَلْفِ كِتَاباً وَ ذَكَرَ فِيهِ جَمَاعَةُ مِنْ أَهْلِ عَصْرِهِ بَانَ قَالَ فُلَانُ أَقْرَعَ وَ فُلَانُ أَصْلَعُ الَىَّ انَّ ذکر جَمْعاً مِنْ سَادَاتِ الصَّحَابَةِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ بِنَحْوِ الصلع ؛ انجام : وَ كَانَتْ فِي المتأخرین نظیر طَرِيقَةِ جُنَيْدُ فِي الْمُتَقَدِّمِينَ وَ كَانَ السبکی يُلَازِمُ مَجْلِسٍ تَاجُ بْنِ عطا يَسْمَعُ كَلَامَهُ وَ وَعَظَهُ وَ نُقِلَ عَنِ بَعْضِ كُتُبِهِ أَنَّهُ مُتَكَلِّمُ الصُّوفِيَّةِ فِي عَصْرِهِ عَنْ طَرِيقَةِ.

سؤال و جواب های فقهی است که به صورت کتاب های فقهی تنظیم شده است. در نسخه حاضر کتاب های: نکاح، نکاح الْمُشْرِكَةَ، خَلَعَ، طَلَاقُ، رَجْعَةُ، لَعَّانُ وَ قَذْفُ، نَفَقَاتٍ، جَرَّاحٍ، بُغَاةَ وَ رَدَّهُ را شامل است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 21 گ (149پ-169پ)، 19 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف: 1- 73].

17. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 7206/10

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً ... وَ وَفِّقْنِي بِتَقْبِيلِ عُتْبَةَ الْعَالِمِ الْفَاضِلِ ... الشَّيْخُ عَبْدُ النَّبِيِّ فأمرنی بمطالعة كِتَابِ الْمُخْتَلَفِ ... انَّ اكْتُبْ رُؤُسُ الْمَسَائِلِ الْمُخْتَلِفَةِ؛ انجام: هُوَ حَجَّةً ابْنِ جنید انْهَ مَحْمُولُ عَلَى الِاسْتِحْبَابِ. قَالَهُ أَوِ التَّقِيَّةِ وَ أَمَّا جَوَابِهِ الثَّانِيَ فَلَا يَخْفَى مَا فِيهِ.

سائل در جستجوی یافتن مجتهد و مرجعی برای اخذ احکام، در شیراز با شیخ عبدالنبي اخباری ملاقات و از او کسب تکلیف می کند شیخ عبدالنبی نیز به وی دستور می دهد به «کتاب المختلف» علامه حلی مراجعه نموده و به اقرب آراء به احتیاط عمل کند. وی نیز پس از مراجعه به «المختلف» شبهات و اشکالات خود را تحت عنوان «مسألة» یادداشت نموده، و به شیخ عبدالنبي ارائه می کند و وی با عنوان «الجواب» آنها را پاسخ داده است، بی کا، بی تا، جلد: تیماج زیتونی، 13 گ (109ر-121پ) [ف: 25 - 210].

18. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 965/4

هل الفعل اشرف و اكرم ام المقامات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: تیماج مشکی، 7 گ (116پ - 122ر)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 2 - 231].

19. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 340/3

خط: نسخ، كا: حسین بن محمد شوشتری، بی تا [نشریه: 2 - 113].

20. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26052

بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه].

21. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 27351

بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه].

• سؤال و جواب / هیئت / اردو

so’āl va javāb

رساله ای است در علم هیئت به صورت پرسش و پاسخ به زبان اردو و دارای اشکال نجومی.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11336/12

آغاز: يهه یک سؤال نامه مین هی علم هیئت که دوازده اجرام فلکی؛ انجام: حلالت و رشادت همراه سر کار شو کت مدار سرهنگ.

خط: شکسته، کا: محمد باقر، قندهاری، تا: جمادی الثانی 1271ق، جا: قندهار، قبل از نسخه دو برگ اشکال در علم هیئت و نجوم آمده؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: کاغذی با مقوا نارنجی و کرم مذهب، 44 گ (84-127)، 15 سطر (9/5×18)، اندازه: 16/5×23 سم [ف: 28 - 555].

16/5×23 سم [ف:28-555]

سؤال و جواب / پاسخ پرسشها / فارسی

so’āl va javāb

پرسش هایی است بیشتر مربوط به آیات مجید از دید ادبی و فقهی و جز آن در دو باب: 1. در اسئلة و اجوبه علم تفسیر، 2. در اسئلة و اجوبه علم حدیث پاسخها کوتاه. مؤلف سنی مذهب بوده یا به روش سنيان جواب داده است.

خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:843

آغاز: حمد نامحدود و ثنای نامعدود حضرت ربوبیت را که غبار زوال بر چهره جمال و جلال او ننشیند و دست نقصان و اختلال گوشه دامن قدرت و کمال او نگیرد ... باب اول در اسوله و اجوبه عليم تفسیر: سؤال: چه نکته است در آن که فرمود: « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ » نفرمود: خالق العالمين و مانند آن. جواب: نکته آنست که رب پروردگار را گویند و پروردن دلالت کند بر احتیاج دایم مربوب پروردگار خود، به خلاف لفظ خالق و مانند آن. نمونه ای از باب دوم این رساله: «سؤال: می فرماید قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ( مَا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ الي بِالنَّوَافِلِ . . . . . . وَ رِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي عَلَيْهَا مَا تَرَدَّدْتُ فِي شي أَنَا فَاعِلُهُ ترددي عَنِ النَّفْسِ الْمُؤْمِنُ وَ هُوَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا اکره مسائة وَ لَا لَهُ لَهُ مِنْهُ ) تاویل سمع و بصر و ید و رجل و تردد در خدای تبارک و تعالی چون کنیم. جواب: شک نیست که قوت سامعه محصل منفعتی است انسان را و آن آنست که علم بمسموع حاصل شود؛ انجام: و ما این رساله را از بحث حمد و شکر ختم کنیم و حمد و شکر حق تعالی می کنیم بر آنکه نعمت توفيق اتمام ارزانی داشت. و الحمد لله حمد الشاکرین و الصلاة على محمد و آله اجمعین.

خط: نسخ، بی کا، تا: 875ق با عبارتی به این عبارت در ابتدا « أَسْتَصْحِبُهُ الاحقر اليه تعالی توفیق برادر مصطفی غَفَرَ لَهُمَا » با مهر از خدا توفیق خواهد مصطفی» (دایره)، با یادداشتی در آخر که السؤال جواب آقا شیخ حسن ممقانی دار النجفي سلمه الله تعالی» که ظاهرا نسخه از تملکات مرحوم ممقانی بوده؛ جلد: روغنی مذهب، 73گ، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم – 94]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1560

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 383]

سؤال و جواب / گوناگون / فارسی

so’āl va javāb

غیر همانند:

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:ذیل 24

آغاز: ... در سوره الشوری می فرماید: (مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ) ... از این ایات معلوم می شود ... حصول دنیا و ما يتعلق بها نمی باید کرد... (2ر) سؤال دوم: روى عن بشر الحارث، أن العبد يقرا: (ایاک نَعْبُدُ وَ ایاک نستعین) فيقول الله كذبت؛ انجام: (53ر) جواب سؤال اول: آن است که اگر مومنی مسلمانی سوره کریمه واقعه را هر شب بخواند ... (54پ). جواب سؤال دوم: ان است که خواندن و ردی یا دعایی که مروی باشد ... فَحِينَئِذٍ لَا يَكُونُ ذَلِكَ الْمَحْذُورِ وَ الحمدلله الْعَفُوُّ الْغَفُورُ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى نَبِيِّنَا الْمَبْعُوثُ بالهدی وَ النُّورِ وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَعْلَمَ بِحَقَائِقِ الْأُمُورِ .

رساله مختصری است در موضوع خواص و فضایل سوره های قران کریم و برخی دعاها که به صورت «سؤال، جواب» آمده است. این اثر بر اساس اعتقادات اهل سنت بوده و در برخی موارد مؤلف نظر خویش را با کلمه «عندی» بیان می دارد. در این اثر از صحیح مسلم، صحیح بخاری، شعب الایمان، تأليف بیهقی، مستدرک حاکم، سنن ابن ماجه، سنن ابی داوود، سنن ترمذی، سنن نسایی، و نیز افزون بر قدما از ابن حاجب، زمخشری در گذشته به سال 538ق) امام نووی (در گذشته به سال 676ق) امام مجدالاسلام ابو عبدالله محمد بن الحسين بن محمد تستری معروف به رومی، به سند خود در اربعینش و ... روایت می کند. در منابع و مصادر قابل دسترس به نظیر این رساله یا اگاهی بیشتری دست نیافتیم به نظر می رسد که شاید احمد بن اسحاق بن ابراهیم حسنی حسینی مؤلف این رساله باشد، لیکن قطعی نیست و احتیاج به تحقیق و بررسی بیشتری دارد. این اثر از آن جهت که به زبان فارسی بوده و نگارش آن مربوط به قبل از قرن نهم هجری است، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است و در خور توجه خاص است؛ خط: نسخ، كا: احمد بن اسحاق بن ابراهیم حسنی حسینی، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: شرقی نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 7گ (1پ -2پ) و (53ر -57پ)، 17 سطر (12×6) سطر، اندازه: 15/5×9سم [میراث شهاب:س 13 ش 1 و 2-149]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10115/4

سؤال و جواب هایی است در مسائل مختلف فقهی مطابق با فقه امامیه، گویا سائل اهل تبریز بوده در جایی پرسیده: آیا علامت قبله در ولایت تبریز شخصی عوام فقیه نیست که بفهمد ...، هم چنین در جای دیگر پرسیده تقلید از مثل شما در این ولا ممکن نیست آیا مأذون می فرمایند که جناب آخوند ملا محمد مامقانی و جناب آقا سید علی زنوزی ویا حاجی ملاحسین خسروشاهی تقلید بشود. در خصوص حکم تعلم علم طب از دیدگاه شریعت؛ خط: نستعلیق، كا: تاج الدین حسین مشهور به صاعد، تا: با تاریخ 982ق، جا: قزوین؛ 1ص(119)، 19 سطر، اندازه: 19×10/5 سم [ف: 32 - 136]

3. تهران: ملک، شماره نسخه: 547/25

آغاز: بسمله قَالَ النَّبِيِّ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) أَعْمَالُ الْبِرِّ يُعَلِّمَهَا الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ وَ الايجتبب الْمَعَاصِي الَّا الْقِيمَةِ (پس از 5 سطر) سؤال حق تعالی که مخفی بود اگر از خود مخفی بود جهل لازم آید تعالی الله عن

ذلك و اگر از غیر خود مخفی بود غیر او نبود از که مخفی بود؛

انجام: جَوَابُ بِقَوْلِ بعضی أَزُّ نُورٍ ذَاتَ وَ بِقَوْلِ بعضی أَزُّ صِفَةِ جَمَالٍ وَ جَلَالِ كَمَا قَالَ قُطْبُ الاقطاب نَجْمٍ اكبري عَنْ سَيِّدِ العارفین ابی بکر الواسطی رَحِمَهُ اللَّهُ تصادم صِفَةِ الْجَلَالِ وَ صِفَةِ الْجَمَّالِ يَتَوَلَّدُ فِيهَا الرُّوحَ وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

سئوال ها به شرح زیر است: 1. دو سؤال و جواب در مورد حديث کنت کنزا مخفيا، 2. سؤال در علت تاخیر خلق آدم از عالم، 3. سؤال در علت تقدیم آدم بر محمد (صلَّی اللهُ علیه وآله)، 4. شرح علت درباره اعدام و افناء عالم و آدم و نفوس سماوی و ارضی، 5. شرح علت تكثر صور، 6. تكرم آدم «ولقد كرمنا بين آدم» به صورت آیت یا به معنی، 7. جهت اقربیت انسان به خدا، 8- ایجاد عالم به کدام صفت الهی است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 6ص (584-589)، اندازه: 18/7×9/8 سم [ف: 5 - 71]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:590116

به طریق جمع المطالب جفر از این دایره که او را جمع النظائر گویند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (134)، 24 سطر (14×8)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 140]

5. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2078

آغاز: یک دور کامل کردن و ملک عجم را آن چنان که ملک عرب را اعلم صفی پر از مخبر و مرسل کرده اند؛ انجام: و بر قاعده و مقدار بیت الحرام قانون یافته برای طواف ملائکه موجود گشته است روی با مشرق باشد الحق پس چه خوش باشد مؤمنی را که بعد از تفرید نفس و تقطيع نفس به موافقت هر دو خانه روی با قبله کرده دفن کنند.

کتاب در عقاید ضاله فرقه ای است که از او در تاریخ به «نقطویه» یاد شده است فرقه ای است قائل به تناسخ که محمود دهدار از مشاهیر آن به شمار می آید. پیدایش این فرقه در قرن نهم هجری قمری و خاستگاه آن ایران است. کتاب پاسخ سؤالات مختلف اعتقادی است که با عباراتی پیچیده با عناوین «سؤال، جواب» نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، کا: نجات، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 168گ، 16 سطر، اندازه: 16×6سم [ف: 5 - 469]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29512

آغاز: بسمله، اگر مسائل سؤال کند که مطلوب مرا دوست می دارد یا نه رملی زند و در خانه نظر کند؛ انجام: دراز باریک مُرْبِعُ مجوف تَمَّتِ الْكِتَابِ بِعَوْنِ اللَّهِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10199/7

آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين اما بعد سؤالاتی که عزیزان فارس ... سؤال اول این طایفه که صاحب این احوالند علامت ایشان چه باشد؛ انجام: همین معانی محق مشروح ... که آن تمامتر است.

سؤالات اهل فارس در مسائل عرفانی از شیخ محمد تبریزی و جواب های وی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1058-1059ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه سعید نفیسی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26ص (75 _100)، 19 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 32 - 250]

8. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1142/30 -ف

نسخه اصل: بادلیان اکسفورد ش 94 والكر (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095 ق [فیلمها ف : 1_ 568]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13835/23

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى نَبِيِّهِ وَ وَلِيُّهُ اجمعین اما بعد ... مسئلة اگر پرسند که اول چیزی که بر بنده فرض می شود بعد از عقل و بلوغ کدام است بگو شناخت خدا؛ انجام: ... علامت پس از بلوغ صبي *** مستحب است گر بیان طلبی / ... در شب براة دكر *** مستحب است غسل او بشمر.

بیان اعتقادات لازم بر مسلمان است با عنوان «مسئله به مسئله» که به صورت پرسش های فرضی و پاسخ آنها تنظیم شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1112ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (124-131ر)، 16سطر، [ف: 37 - 396]

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه 18835/2

آغاز: کتاب القضاء و الفتوى. مسئله هر گاه قدری زمین مرتع حيوانات قریه ای باشد از قدیم الایام هر گاه شخصی ادعای ملکیت در آن زمین نماید باید اثبات نماید ...

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد کریم، تا: 1190 تا 1196ق، جان بروجرد؛ جلد: گالینگور، 233گ، اندازه: 20/5 × 15/5 سم [ف: 51 - 170]

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18835/4

آغاز: سؤالات محتاج اليه مكلفين، سؤال چه عبادت است که ادا کردن آن واجبست؟

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد کریم، تا: 1190 تا 1196ق، جان بروجرد؛ جلد: گالینگور، 233 گ، اندازه: 15/5 × 20/5 سم [ف: 51 - 170]

12. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2967/4

آغاز: الحمدلله ... وبعد - بنده خاسر محمد باقر عفی الله عنه که این مختصری است در جواب یکی از اعیان که عبارت اثبات این معنی دارند نهایت آنکه هرگاه یک ادعای حقیقت را از برای خود میکنند ...

رساله ای در پاسخ به سؤالات محمد هاشم بن احمد مصاحبی محمدی نائینی که ظاهرا مطابق مشرب شیخیه نوشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 8گ، 12 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف مخ: 3 - 1118]

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18882/2

آغاز: بسمله، سؤال مذهب اهل اخبار بیان فرمایند جواب و به

نستعین اصل مذهب اخباریان این است که جز حکم خدا و رسول؛ انجام: انقیادی بانبیا و رسل دست ندهد.

شامل دو سؤال و جواب در تعریف مذهب اخباری و اصولی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: نخودی، 2 گ، اندازه: 22/5 ×17سم [ف: 16 - 343]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18882/3

آغاز: چه میفرمایند علمای دین در باب خيرات و مبرات که بجهت حصول ثواب اخروی برای اموات بعمل ارند و آن برسم اهل کفر و هنود مشتبهه باشد؛ انجام: لهذا بذكر معانی دیگر نپرداخته شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: نخودی، 3گ، اندازه: 17×22/5سم [ف: 16 - 343]

15. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:409

آغاز: سؤال: کدام ملبوس است که نماز در آن جایز نیست با وجود آنکه ستر عورت می کند و نجاستی از خارج عارض او نشده و پاکست و مغصوب نیست و غیر ماکول اللحم نیست؟ جواب: چون پوست حیوانی که محرم در حرم صید کرده باشد جامه سازد و در آن نماز گزارد نماز صحیح نیست؛ انجام: سؤال: کدام مسافر نماز تمام و روزه واجب است بر او؟ جواب: مسافریکه کثير السفر باشد ... اگر وقت نماز باقیست اعاده کند به قصر و اگر وقت گذشته بر او واجب نیست اعاده سؤالات و جوابات فقهی است که به صورت ابواب فقهی (طهارة، خمس، روزه، میراث، حدود و ...) تنظیم شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: يوسف، جلد: تیماج قهوه ای، 113 گ، 17 - 20 سطر (13×8)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 2 - 17]

16. تهران؛ الهيات، شماره نسخه:192

آغاز: دارد و نظر به تبادر و عدم صحت سلب و منشأ انکار .. هیچیک مطالبه شاهد ننموده بلکه متعرض هیچ چیز آنحضرت نشد سوای فدک ... (در سؤال 3): حبوه که مخصوص ولد اکبر میت است بیان نمایند جواب بدانکه حبوه نوعیست از میراث که ممنوع است از آن ... (در سؤال 142): آداب سفر و احکام قصر و اتمام مسافر و کیفیت نماز خوف را بیان فرمایند. جواب مهمات آن در ضمن مقدمه و دو مطلب بقدری که حال ممکن است قلمی می شود؛ انجام: سؤال 143، عالم برزخ را به طریق منقول از اخبار بیان بیان نمایید جواب بدانکه برزخ ما بين موت را می گویند ... پس از دوازده برگ که پایان افتاده نسخه است): و کلینی ره از حضرت باقر (علیه السَّلام) روایت نموده که رسول خدا (صلَّی اللهُ علیه وآله) فرمود که هیچ پیغمبری نبوده است مگر که پیش از پیغمبری گوسفند.

در این کتاب مسائل فقهی و کلامی و تاریخی و جز آنها آمده و در سؤال 128 پرسنده از خاتم المجتهدين آقا سید علی [طباطبایی صاحب ریاض] نام می برد، در نسخه ما سئوالات به 143 رقم می رسد و بیشتر پاسخ ها مبسوط و مفصل است و عناوین رساله به صورت سئوال (رقم دار) و جواب است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی [ف: - 706]

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2930/6

آغاز: سؤال: خبر کن ما را کوثر چگونه است؛ انجام: مسئله: اگر پرسند که شخصی دو رکعت نماز گذارد و دو رکعت آخرین ...

جواب: نمازش درست [است]

پاسخ و پرسش هایی است در مسائل متفرقه دینی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص است؛ کاغذ: سفید و آبی و زرد، جلد: تیماج مشکی، 48ص (152-199)، اندازه: 5×16/ 20سم [ف: 10 - 338]

18. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 6358/10

در بیان بعضی از سؤال و جواب در فقه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (135پ۔ 137ر)، 20 سطر (18×11)، اندازه: 25×19سم [ف: 16 - 249]

19. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:653

آغاز: مقتدانا چه می فرمایند در خصوص اینکه دو نفر مدعی و مدعی علیه که با انجام: که هر کس زیارت کند فاطمه را پس از برای اوست بهشت ...

مجموعه سؤالات و استفتائات شرعی که مقلدین از مؤلف پرسیده اند و وی هر یک را جداگانه جواب داده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «العبد ابوالقاسم الحسینی» (مربع)؛ واقف: حاج محمد حسن بن حاج میرزا، 1234؛ جلد: تیماج قهوه ای، 155گ، 16 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 2 - 127]

20. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2152/3 - 12/42

آغاز: نیز انزال شده باشد هست یا نه جواب: شستن اندرون فرج لازم نیست همان تطهير ظاهر کافی است و بعد از غسل هرگاه منی مرد از فرج زن بیرون آید؛ انجام: سؤال شخصی زیارت امام عليه السلام به شروطی بر خود لازم می نماید وغافل است از اینکه شروط آن موجود شده ... جواب در این صورت نذر مقدم است.

بخشی از سؤال و جواب های فقهی است که به صورت متفرقه در این رساله جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده محمد علی حسینی» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سبز، 21گ، 20 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 4 - 2344]

21. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:58616

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لَا اله الَّا هُوَ الحمدلله الْكَائِنِ الْبَاقِي الَّذِي كَانَ الها وَاحِداً أَحَداً صَمَداً فَرْداً ؛ انجام: وسعت رحمتک کل شی ء و انک کنت فوق ما تدرک الافئدة عليا حمیدا

در این رساله سؤال هایی است که بابیان و بهائیان صدر اول از که بر حسب موازین بهائیت ابن اجوبه برای معتقدان ذی قیمت است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی شكري الوان، جلد: تیماج قرمز، 24ص، 19 سطر (16×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 2 - 90]

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35710

آغاز: شخصی در هند جوان و صحیح الاعضاء و صحيح المزاج

است؛ انجام: عقد آن درست خواهد بود یا نه جواب جایز و درست است و اللَّهُ يَعْلَمُ ( لا اله الَّا اللَّهِ عَبْدُهُ حسین بْنِ علی).

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 9گ، اندازه: 22×28/5سم [اهدائی رهبر: 3- 366]

23. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14273/4

آغاز: بفرمائید احكام قضاء میت و تفصيل آن در چهار مقام مقتضى عنه و قاضی و مسقط قضا؛ انجام: و مُشْكِلَةُ مُعْضِلَةُ لَكِنْ علی ای مُعْضِلَةُ لَكِنِ الْمَيْسُورِ لَا يُتْرَكُ بالمعسور وَ الْمَأْمُورِ مَعْذُورٍ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ.

سؤالات گوناگون فقهی است با پاسخ هایی از: 1. ملا احمد نراقی، 2. شیخ محمد تقی نجفی، 3. ملارجبعلی بن محمد صالج اصفهانی و دیگران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ از برگ 34-39 مشجراتی در بیان احکام شک و مسایل دیگر به صورتی بدیع و زیبا آمده؛ کاغذ: فرنگی، 10گ (25-34)، 22 سطر، اندازه: 20/5×10 سم [ف: 36 - 101]

24. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 551/3

آغاز: در سطر دوم از صفحه اول اگر پرسند که واجبات تیمم چند است؟ بگو هفده، یازده وضو و شش واجبات عسل؛ انجام: چون با 45 ضم شود مجموع هزارونه مسأله می شود. و الله اعلم بالصواب. تمت.

پنج برگی است بدون خطبه در طهارت و نماز به صورت: اگر پرسند بگو؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فستقی و نخودی، جلد: مقوا، 15 سطر (12×6/5 )، اندازه: 10×17 سم [ف: - 452]

25. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29680

آغاز: بسمله، سؤال جوهر چیست جواب آنچه بذات خویش قایمست س حد چیست ج راه نماینده بحقیقت؛ انجام: س چه چیز از همه بدتر ج مردم آزاری س نجات در چه چیز است ج سکوت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29353

آغاز: سؤال شریعت مدار مروج الاحكام چه می فرمائید زوجه مزبوره راه مطلقه نماید بعد از سه ساعت؛ انجام: از برای زیر و مالكيت ورثه متعین است و اللَّهُ الْعَالِمُ بحقایق الامور سُؤَالٍ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]

27. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29257

آغاز: غم مصیبت مخصوص من خواهد بود منقول است که بعد از وقوع آن واقعه هر زمانی؛ انجام: معلوم میشود که حضرت ائمه معصومین صلواة الله علیهم اجمعین هر گاه که ...

خط: تایپی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

28. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:1259

آغاز: سؤال دوم: عقول عشره که فلاسفه می گویند، چه معنی دارد و اعتقاد به وجود، انجام: هرگاه یک شیر کامل داده شده دغدغه بهم می رسد احتیاط اجتناب است.

مجموع 1186 سؤال و جواب فقهی است شاید جامع الشتات مرحوم میرزای قمی و یا سید محمد باقر حجة الاسلام شفتی باشد نسخه حاضر بیشتر در مسائل نکاح است و شخص پاسخگو بسیار دقیق و فقاهت بالائی داشته است، در هامش بعضی از صفحات، آمده: «بلغ استكتا به بعون الله تعالی»، همچنین در هامش اوائل نسخه کلمه «بلغ» وجود دارد. در ابتدای این نسخه مطالبی از اصول دین و مباحثی کلامی درج گردیده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی، مصحح؛ جلد: مقوا، 320گ، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 2 – 481]

29. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:10454/3

آغاز: آورده اند که مرد پیری بود نام او حاتم و حاتم مرد پیر و ضعیف گشته و مریدان بسیار داشت، روزی مریدان گفتند یا شیخ وقت آنست که زنی نکاح کنی تا تو را محافظت نماید؛ انجام: تا عمل بیاید و اخلاص روده را خارج سازد و مقید مغرفت حاصل آید تا از محض شناسایی انجامه: و السلام علی من اتبع الهدی.

سؤال و جواب پیرمردی به نام حاتم با همسرش و پاسخ های زن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع ابن سمیع تویسرکانی، تا: 10 محرم 1216ق، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ساغری قهوه ای، 3گ (297-299ر) [ف: 19 - 610]

30. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10124/26

راجع به حدیث و زیارت عاشورا در بحار و زاد المعاد و تحفة الزائر و ترجمه آن و مطالب دیگر؛ خط: نسخ و نستعلیق ، بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 3ص (249-251)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32-157]

31. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28372

آغاز: بسمله، سؤال و جواب در ... و هر چه فرق است جواب؛

انجام: غیر حاضر حاضر است لوئل شد ... بتاریخ هفتم ماه فروردین سنه 1832 عیسوی.

بی کا، تا: 1226ق [رایانه]

32. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18353/2

آغاز: جهت است که خدای تعالی خلقانرا از هفت چیز آفرید قوله تعالی و لقد خلقنا الانسان؛ انجام: چون برگردد خلق را بدیگری تکلیف می نماید.

چند سؤال و پاسخ های اعتقادی و کلامی مانند آنکه چه معنی دارد که دهه محرم را عاشورا خوانند؟ یا چرا هفده رکعت نماز شبانه روزیست ... و آخرین سؤال حق تعالی فرموده است که کید الشيطان كان ضعيفا ... در حق زنان می فرماید ان کید کن عظیم ...؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: نور على؟، تا: 1229ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 23 ص (9-31)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 50 - 136]

33. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:24

آغاز: ... سؤال، هر گاه مستحاضه به استحاضه كثيره غسل کرده از برای نماز قبل از اینکه شروع کند؛ انجام: وَانٍ نَقُولُ الانسان وَحْدَهُ

حيوان بارادة التوحد الْمُرَادُ فِي الصُّغْرَى وَ هُوَ التوحد أَيْضاً تَمَّتْ.

کتابی مفصل در فقه که به صورت سؤال و جواب تحریر شده است، سؤالات بسیار زیاد و جواب های آن بسیار مفصل به زبان های عربی و فارسی که در تمام ابواب فقه به رشته نگارش در آمده است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن محمود الویری، تا: ذیحجه 1229ق، جا: خرقان ساوه؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: خدیجه خانم بنت حاج محمد على، ربيع الثانی 1263؛ جلد: تیماج قهوه ای، 212گ، 25 سطر، [ف: 1 - 146]

34. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه:31/3

تعدادی پرسش و پاسخ است در مسئله رضاع، از میرزا ابوالقاسم؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: على محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ 1ص (35)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 48]

35. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه:31/4

چندین سؤال و جواب درباره مرگ روح و مسئله تناسخ است؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: على محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ 1ص (36)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 48]

36. اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 107/4

آغاز: سؤال، در خصوص نیت صوم و متوفيات بنوعی که رای ملا ... باشد، بیان فرمائید خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: پنج شنبه 19 شوال 1239ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوای نارنجی، 2گ (173ر-174پ)، اندازه: 31×17سم [دو کتابخانه اراک: - 135]

37. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31780

آغاز: کتاب الطهارة و در آن سؤالات و اجوبه ای است؛ انجام: اگر کسی از راه جهل بمسئله خلق نماید ... 1245

مؤلف احتمالا سید محمد باقر شفتی بید آبادی، رساله فتوایی در پاسخ به سؤالات مختلف مقلدان است، آهنگ خاصی در بیان سؤالات دیده نمی شود، گاه از طهارت سؤال می پرسد و گاهی از بيع و امثال ذالک؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: میرزا حسین بن مرحوم شهاب ساکن زاهدان، تا: چهارشنبه 14 جمادی الاول 1245ق؛ دارای سرلوح رنگین، مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن دار چینی، 55گ، 18 سطر، اندازه:14×22سم [اهدائی رهبر: 3 - 361]

38. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 8281/1

سؤال و جواب یا رساله عملیه فارسی با عنوان «کتاب الطهارة»؛ خط: نسخ، كا: عباس بن حاجی محمد شیرازی، تا: 28 جمادی الاول 1246ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 29 سطر (20×11)، [ف: 17 - 97]

39. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1104/2

آغاز: سئوال: اگر پرسند اول خدای تعالی چه چیز آفرید؟ جواب: بگو اول ما خلق الله العرش؛ انجام: و تاج حضرت علی دوازده ترک داشت دلیل می کند دوازده امام صلوات الله عليهم اجمعين پرسش ها و پاسخ هایی است اعتقادی. باب در بیان اكل و آداب غذا خوردن و معانی برخی حروف و ...؛ خط: نستعلیق، کا: محمدرسول بن آقا محمد على جديد الاسلام، تا: سه شنبه 8 ذیحجه 1250ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (23-29)، 12 سطر ( 13/5×7/5 )، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 3- 1525]

40. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 253/1

آغاز: رُوحَ الايمان سیم رُوحَ الْقُوَّةِ چهارم رُوحَ الْغَضَبُ وَ الشَّهْوَةُ پنجم رُوحُ ..

خط: نستعلیق زیبا، كان محمد رحيم بن محمد باقر، تا: شنبه ربيع الثانی 1250ق، به امر مسليمان ابن آقا محمد علي بن حاجی جعفر خان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16 سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 1 - 226]

41. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8903/11

آغاز: سؤال. اذان و اقامه و قنوت در جميع نمازهای واجبه واجب اند یا نه و بر فرض وجوب هر گاه کسی چهار پرسش و پاسخ فقهی کوتاه است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 3 شوال 1250ق، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی نخودی و حنایی، جلد: تیماج مشکی، 1ص (93 حاشیه)، اندازه: 20/1×14/3 سم [ف: 29/1 - 273]

42. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7771/2

در توحید و غیریت؛ خط: نستعلیق چلیپای هندی، كا: سید ابوالحسن، تا: 17 شوال 1253ق، جان کرنول (قلعه قمر نگر)؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 1ص، 19 سطر ( 12/4×6 )، اندازه: 12×20 سم [ف: 16 - 694]

43. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8875/27

آغاز: اگر شخصی گوید که اول علم کدام است و آخر علم کدام است جواب می گویم که اول علم شناختن الله تعالی و آخر علم گذاشتن امرها است به سوى الله تعالی؛ انجام: و شخصی که اراده آخرت کند باید که تقوی ورزد و شخصی که اراده دنیا و آخرت کند بس باید که علم آزمود.

سؤال و جواب های کوتاه درباره موضوعات اعتقادی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1253ق؛ افتادگی: انجام کاغذ: نخودی، جلد: تیماج سرخ مذهب، مهر صحاف: «حاتم باشی صحاف 1239»، 8گ (339 - 346پ)، 13 سطر (7 ×13/58)، اندازه: 19/8×12/4 سم [ف: 29/1 - 212]

44. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 2/ 2040

شامل طهارت تا ديات و گویا از حجة الاسلام شفتی باشد زیرا در بخش نماز در کنار یک برگ چنین آمده است: «از متممات تحفة الابرار است و غالب نسخه ها ندارد»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ 115گ (122_8)، اندازه: 17×11سم [ف: 3 - 171]

45. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8875/21

آغاز: اگر شخصی گوید که الحمدالله در اصل چه بوده است؟

جواب می گوییم که اصل الحمدالله جمله فعلية بوده است یعنی حمدت حمدالله شامل چند سؤال و جواب کوتاه در این موضوعات: اصل معنای لغوی و اصطلاحی عالم، معنای لغوی و اصطلاحی صلوة، تجزیه و ترکیب أبي يأبی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1259ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج سرخ مذهب، مهر صحاف «حاتم باشی صحاف 1239»، 1گ (1282)، 13 سطر (13/5×7)،اندازه: 19/8×12/4 سم [ف: 29/1 - 211]

46. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12981/5

آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد در دانستن مسایل چند که درک آن باعث نجات اخرویست ... اول: اگر سائلی پرسد که مسلمانی، بگو الحمد لله؛ اگر پرسد بچه گواه؛ بگو أَشْهَدُ أَنْ لَا اله الَّا اللَّهُ وَ أُشْهِدُ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً ولی اللَّهُ ؛ انجام: مولود صاحب الأمر محمد مولود آن حضرت نیمه شعبان از خوف ظالمان غایب است وفات آن حضرت را خدا می داند و الله اعلم مجموعه ای از اعتقادات و احکام فقهی اثنی عشریه است که به صورت پرسش و پاسخ و با عناوین «مسئله - مسئله» نگاشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ در آغاز نام رساله بدین صورت آمده: «در بیان مسایل چند که احتیاج واقع می شود»؛ کاغذ: فرنگی، 17گ (32-48ر)، 16 سطر ( 14/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 32 - 925]

47. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:227/3 معزی

آغاز: بسنله. ثنا و ستایش مر مالک الملکی را سزاست که از رمح جوشن شکاف عقابش اشخاص ضلالت قیاس «أُولئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ» در گرداب اضطراب «انَّ الْجَحِيمَ هِيَ المأوی» مستغرق گشته انجام: «تلك اذا قسمة ضیزی» با آنکه در اوهام کاسده و اذهان معوجه بجهت قضية اتفاقيه اعتقاد تام بهم رسیده ازین رهگذر وسواسیر این طایفه [... قياس غالب گردید ... قسم ثانی. بی کا، تا: با تاریخ 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (193-200پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 39 - 141]

48. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6543/2 -33/93

آغاز مسایل متفرقه که از اقوال حاجی ملا احمد نراقی و حاجی سید باقر و ... بسمله مسألة علما فرموده اند در هر جز از اجزای نماز که خضوع وخشوع دارد آن جایش قبول میشود؛ انجام: قَبِلْتَ النِّكَاحَ والترويج لموکلی هَكَذَا قَدْ فَرَغْتَ مِنْ تسويده فِي يَوْمِ عِيدِ الْمُؤْمِنِينَ أُعْنَى الْجُمُعَةِ.

سؤال و جواب های متفرقه فقهی است که از علمای مختلفی سؤال شده و آنها پاسخ داده اند از جمله از ملااحمد نراقی و حاجی سید باقر (شفتی) و حاجی ابراهیم کرباسی و شیخعلی نجفی و سید مرحومین و میرزا احمد تبریزی سؤال و جواب دارد؟ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 2 ربیع الثانی 1263ق؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 101گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4 - 2334]

49. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:663

آغاز: سؤال: الحمد چرا مرفوع است؟ جواب: زیرا که مبتداست، سؤال: هر جا که مبتدا باشد خبری طلبد و اینجا خبر چیست؟ جواب: لام جار است لفظ الله مجرور و این جار مجرور با متعلق خویش مبتدا است؛ انجام: سؤال: لا يفعلا در اصل چه بود؟ جواب: لا يفعلان بود، لای نهی در آمد نون بیفتاد لا يفعلا شد و حكم ادوات دیگر همین است ... قوله اسم فاعل و آن شش کلمه است فاعل فاعلان الى آخره و مفعول نیز بر شش کلمه مفعول مفعولان الى آخره تمت.

شرحی است بر کتاب «امثله» معروف، این شرح به صورت سؤال و جواب های مختصر تنظيم شده، و در آن مسائل مشکل کتاب به صورت سؤال در آمده و شرح و توضیح آن در جواب ذکر شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 25 شوال 1269ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 16گ، 9 سطر (10×5)، اندازه: 16×10سم [ف: 2 - 299]

50. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15106

مجموعه ای از اعتقادات آمیخته به عقاید عامیانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 محرم 1269ق [مختصر ف: - 457]

51. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6971/3 - 35/151

آغاز: بسلمه سؤال وجواب، سؤال آیا این نوع معاملاتی که در عرف اسمش را معامله گذاشته اند مثلا مشتریست می آید. از بایع چیزی بگیرد ... جواب در صورت تراضی طرفین مباح میشود تصرف کردن و در لزومش اشکال است؛ انجام: سؤال آیا در قرائت تمیز حروف از حروف کافیست یا قواعد قراء شرط است جواب تمیز حروف واخراج آنها از مخارج کافیست بر وجهی که ذکر شد والله العالم تمت بعونه خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج مشکی، 52گ، 13 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 4 - 2328]

51. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 37/2 فیاض

آغاز: بسمله قال المحققون وجود الواجب عین ذاته

رساله مختصر است در حکمت که شامل پنج مسأله و پاسخ آن است بدین ترتیب: 1. وجود واجب الوجود، 2. در صفات واجب الوجود، 3. صادر اول، 4. نفس ناطقه، 5. لاجبر و لاتفویض؛ خط: نسخ، كا: سید عبدالباقی بن محمد تقی طباطبایی، تا: سه شنبه 21 شعبان 1279ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 16 سطر (5/5×11)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: - 176]

53. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 253/1

آغاز: بسمله حمدله وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ این کلماتی است چند در بیان معرفت ... را بمشيت خود و بیان سلسله موجودات ... محمد صادق علیه السَّلام فرموده است خلق الله المشیئة بنفسه ... خلق الأشياء بالمشيئة و مشیت حق تعالی اول صادر در اول حوادث است و هیچ حادثی محمد و آل را پیش نگرفته؛ انجام: و از این حیات خود بینی کس را بری می سازد اللهم ارزقنا. عشق آمد و

غیر یار نگذاشت *** آتش اثری زخار نگذاشت / سر بیعشق را باید بریدن *** بدوش این بار را نتوان کشیدن

سؤال و جواب هایی است در مسائل اعتقادی و عرفانی، مؤلف از شیخ بهایی و علامه مجلسی با دعای «رحمه الله» یاد می کند، از جمله سؤالات: آیا روح انسانی داخل مجموع بدن است یا خارج، حضرت عیسی و ادریس (علیه السلام)، آیا به جسم وارد بهشت شده اند یا به روح، سؤالی درباره خواب، فنای عالم، علت تسمیه یاران عیسی (علیه السَّلام) به حواریون، بهشت و دوزخ در کجاست، قالب مثالی، معجزات پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله) روح از چه چیز خلق شده، بهشت دنیا در زمین است یا آسمان، مستوجب عذاب را بعد از مردن به چه عذاب می کنند، اثر صدقه در طول عمر، ملائکه ذکورند يا اناث، شعاع سرخ قبل از طلوع آفتاب و بعد از غروب آفتاب، حضور معصومین در وقت موت، نفع لعن بر یزید، معنی جمله الهی و مولای اجريت على حكما ... در دعای کمیل، رجعت و سؤال قبر، خلق مشرکین، وفات معصومین، جبر و اختیار، سؤالی درباره بن محمد صادق اصفهانی، تا: 1293ق؛ افتادگی: آغاز؛ با خط خوردگی، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 58گ، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [[ف مخ: 1 – 264]

54. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 416/2

آغاز: سئوال بیان فرمائید که هرگاه کسی ائمه را محیط بر اشیاء بداند یا آنکه بگوید هر فعلی ... جواب بسم الله الهادی عزیز من محال جواب در صفحه نگذارده اجمال هم محتاج بمجالى اوسع است باشاره اکتفا می کنیم اما جواب از سؤال اول مراد بمحيط بودن بیان نشده اگر منظور سؤال و جواب فقهی و غیر آن است از جمله سؤال درباره وقف، در اول نسخه عبد الحميد فراهانی نوشته است: «هَذِهِ الاسئولة مِنْ شیخی واستادی قُدِّسَ سِرُّهُ الشَّرِيفِ». احتمالا از مرحوم نراقی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 11گ، 14 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 1 - 263]

55. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 745/6

آغاز: طبیعت در تحت قانون عمومی است طبیعت کیفیتی است و یا حقیقتی است که به ظاهر حیات و ممات و به عبارت اخرى ترکیب و تحليل كافه اشياء راجع به او است؛ انجام: دانستن و فهمیدن سلوک و رفتار با از خود بزرگتر و کامل و عالم تر و رفتار و سلوک با هم سر و هم چشم خود و رفتار با از خود کوچکتر و پست تر درجه اول مثل انبیاء و ائمة و حکماء و علماء و سلاطین عادل و غیر درجه ثانی و ثالث هم على هذه القياس.

مجموعه ای است از سؤال و جواب های اعتقادی در باب جهان و انسان و دنیا و آخرت و عقاید دیگر مردمان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور سبز، 30گ، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 3 - 1119]

56. مشهد: الهیات؛ شماره نسخه:254

آغاز: سؤال از عید اعظم جواب: اول عید عصر 13 ماه دوم از اشهر بیان است؛ انجام: انْهَ يامر الْعِبَادِ بِمَا يريدهم وَ يَنْفَعُهُمْ وَ يقربهم اللَّهِ وَ هُوَ الامر الْقَدِيمُ.

رساله موجزی است در احکام بهائیان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج خرمائی، 31گ، 19 سطر (14×8)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1 – 151]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:254

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 36]

57. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 58

در این رساله از ابتدا کتاب البهجة المرضية في شرح الألفية معروف به سیوطی را تا آخر باب ظن و اخواتش را به صورت سؤال و جواب در آورده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ در 12 برگی آخر بعضی از شاهدهای کتاب سیوطی را متذکر شده؛ 51گ، اندازه: 16×10 سم [ف: 1 - 51]

58. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2785/5

آغاز: احتياط آیا باید قصر را مقدم بر اتمام داشت یا خیر یا مخصوص به بعضی از موارد است دون بعضی بیان فرمائید.

نسخه اصل: کتابخانه مینوی - تهران 38. پاسخ به چند مسألة فقهی است بدون ترتیب خاص در ابواب پراکنده فقه، که برخی از فتاوا با امضای «صدر دام ظله» می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: عیسی بن محمد حسن بن محمد جعفر شریعتمدار استر آبادی تهرانی (پدر مجتبی مینوی)، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 45ص (145 _189) [عکسی ف: 7- 379]

59. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:607

آغاز: حمد و سپاس لایق حریم کبریائی است که از قدرت کامله ... سؤال اول آیا معرفت حق تعالی بخقیقت ذات و احاطه به صفات که معنی معرفت به کنه است برای ممکن است ... جواب این نحو معرفت رساله ای است در پاسخ برخی از شبهات و مشکلات به گونه پرسش و پاسخ، نگارنده شناخته نشد، از میرزای قمی یاد می کند؛

خط: نسخ، بی کا، تا: 1300 ق [ف: - 16]

60. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 152

آغاز: هذا كتاب الوكالة سؤال کیفیت و شرائط وکالت را بیان نمائید. ج بدانکه در وکیل کردن کسی جهت تصرف در چیزی بلاشرط است؛ انجام: أَنْ تَقْبَلَ عَثْرَتِي وَ تَقْبَلَ مَعْذِرَتِي وَ أَنْ تَتَجَاوَزَ عَنْ خطيئتی ثُمَّ اجْعَلِ التَّقْوَى مِنَ الدُّنْيَا زادی و این دعا را نسخه حاضر مشتمل بر کتاب الوكاله، السبق و الرماية، اللقطة، النكاح و الطلاق، الصيد والذباحة، الاقرار و الوصية، میراث، حدود و دیات و کتاب حج می باشد؛ خط: نسخ، كا: میرزا محمد بن ملاقربانعلی لنجانی، تا: دوشنبه غره ذیحجه 1301ق، جان اصفهان مدرسه میرزا مهدی؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 201گ، 15 سطر، اندازه: 17/5 ×22 سم [ف: 1 - 151]

61. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6947/2

آغاز: سؤال زمینی که ما در او زندگانی داریم آیا حدود و انتهائی از برای او هست یا آنکه الى غير النهاية كشیده شده است. ج: زمین به ملاحضه اول چنین می نماید که سطحی است الی غیر النهاية؛ انجام: و آن کواکب سیاره را به واسطه بعد مسافت و کوچکی آنها بالنسبه به این ستاره ها که به منزله آفتاب آن كواكب محسوب می شوند نمی توان به نظر در آورد.

چندین سؤال و جواب است با عناوین «س -ج» در نجوم و طبیعی؛ کا: ابو محمد حسین علی بن آقا محمد تهرانی، تا: 17 جمادی الثانی 1305ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (27ر -38پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20 - 359]

62. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:32113

آغاز: سؤال - بلدی که آب رودخانه دارد آیا هر کس میتواند شق نهر نماید؛ انجام: و مسئلة محتاج به تامل است.

رساله در مسائل مختلف شرعی به صورت سؤال و جواب است؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: جعفر بن محمد علی رضوی کشمیری قمی، تا: 3 ذیحجه 1307ق، جا: لكهنو؛ مذيل به دو برگ قصيده در رثای نواب مهدی قلی خان متوفی 1308ق، کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 50گ، اندازه: 21×16سم [اهدائی رهبر: 3 - 359]

63. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:494/7

آغاز: بسمله. پس از حمد و سپاس موسس این اساس ... چون بعضی از محباب ظریف که در صحرای مردم خریف بودند گاهی کماهی وقایعاتاردو را بر سبيل مطایبه در مقام سؤال بر می آمدند جوابی را که بیان واقع بود عرض می شد لهذا خواهش فرمودند که سواد جواب و سؤال را به رشته تحریر و تسطیر آورده و پاره ای از مطایبه و نصایح و تجارب از نظم و نثر از مدح و ذم از غزل و قصیده و رباعی [و] قطعه بر آن الصاق و الحاق نماید؛ انجام: سربسته و باده کرده همچون انبان *** چون بگشودند یاد خالی بودی

در مطایبه و نصایح و جز آنها با نظم و نثر از مدح و ذم از غزل و قصیده و رباعی و قطعه از سرگردانی، شامل سؤال های زیر و پاسخ آنها است: 1- اسباب بهادری و شرایط دلاوری در عرصه جدال و معرض قتال چند است، 2. تكليف در نوکری چیست؟ 3. اگر کسی از اینصورت عاری است و جز نوکری کارش نیست چه کند؟، 4. حلم را که بر رخسار شاهد خلق غازه است چه اندازه است؟؛ بی کا، تا: قرن 14؛ در صفحه 336 اشعار فارسی از تاراج است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن مشکی، 14ص (322 335)، 13 16 سطر، اندازه: 14×21/6 سم [ف: 5_ 47]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3011/7 -ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 – 781]

64. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10946/3

بی کا، تا: 1323ق؛ مصحح؛ قطع: رقعي بزرگ [میراث شهاب: س 9ش 2 - 41]

65. کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه:6

این نسخه از کتاب خمس تا وقف می باشد. احتمالا از سید محمد باقر بن محمد نقی حجة الاسلام شفتی می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ذیقعده 1376ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 173گ، 27 سطر، اندازه: 20/5 × 29/5 سم [ف: - 14]

66. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8375

آغاز: سؤال از شیخ بهائی علیه الرحمه مثنوی اشعاری معروف است ناگهان از در درآمد بی حجاب پرسش هایی است از معنی بعضی از آیات و احادیث و ابيات فارسی و عربی و مطالب گوناگون علمی و ادبی و تفسیری و جز اینها، که مؤلف با اختصار بر آنها پاسخ می نویسد و ضمنا بسیاری از اشعار خود را نیز می آورد که به استقبال یا جواب بعضی از شاعران معروف گفته است. این پرسش و پاسخ ها تنظیم نشده و به صورت یادداشت های پراکنده می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب جلد: مقوایی، 257 گ، اندازه:22×17سم [ف: 21 - 346]

67. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10269/3

ناشناخته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح [میراث شهاب: س ش 4 - 68]

68. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7868- 53/78

آغاز: بسمله؛ کتاب الطهارة. سؤال: هر گاه زنی مستحاضه كثيره غسل کرد از برای نماز قبل از این که شروع کند در نماز باز خون بسیار دید ... جواب: بدانکه واجب است از برای مستحاضه استنطهار؛ یعنی سعی در محافظت از بیرون آمدن خون سؤال و جواب های فقهی است به صورت فتوایی که به ترتیب ابواب فقهی تنظیم شده است. این کتاب غیر از سؤال و جواب حجة الاسلام شفتی و جامع الشتات میرزای قمی است. جلد اول از اول طهاره تا آخر رهن)؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا، 196گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4 - 2330]

69. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4101/7 - 21/21

آغاز: الحمدلله وَ الصلوة عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَ عَلَى آلِهِ حُجَجِ اللَّهُ أما بعد چون بعضی از مسائل ضروریه که در میان علما اشتباهی داشت و از کتب فقها بعضی معلوم نمی شد ... سؤال حکم نجاست و طریق ازاله و حكم غساله؛ انجام: سؤال ملک را هرگاه به اجاره بدهند زکات بر کیست جواب بر مستاجر است ... زکات بر مالک غله است سؤال نصاب اول گوسفند.

سؤالات فقهی که در مشهد بر مؤلف مشتبه و در آنها بین علما اختلاف بود، مؤلف به اصفهان رفته و از علامه محمد باقر مجلسی سؤال نموده و جواب ها و سوال ها را در این رساله تنظیم نموده، گویا همان رساله ایادی سبا است. در این رساله پاسخهایی از شیخ حرعاملی نیز به چشم می خورد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ، اندازه: 26×15سم [ف: 4 - 2337]

70. مشهد: الهیات، شماره نسخه:14873/7

آغاز: بسمله الحمدلله الْوَاقِفِ عَلَى السَّائِرُ كَمَا هُوَ وَاقِفُ . . . أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ أَقَلَّ ..... سؤال حجة الاسلاما هادى الانا ما املاکی وقف شده است پرسش هایی است از محمد بن محمد طاهر مازندرانی تنکابنی در خصوص وقف و غیره شده با پاسخ های آنها؛ خط: نستعلیق، كان

محمد بن محمد طاهر تنکابنی، بی تا؛ 14 سطر ( 12/5×7)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 2 - 182]

71. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2530

آغاز: فصل سوم در ذکر بعضی مواقع کفاره و کیفیت و آداب آن، سؤال کفاره روزه خوردن؛ انجام: که امثال اینها نیز به تبیعت پاک می شوند، سؤال اگر جامه شخصی ...

پرسش های کوتاه و پاسخ های فتوایی است مطابق با فتاوای علامه مجلسی و گویا پاسخها از خط خود آن مرحوم گرد آورده شده، آية الله مرعشی در حاشیه صفحه اول این نسخه احتمال داده اند که این رساله را میرزا عبدالله افندی صاحب «ریاض العلماء» از فتاوای استادش تأليف نموده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی، مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108گ، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 7- 117]

72. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:553/9

آغاز: سؤال: حقیر کنیز آزادی را به جهت ضرورات گزارشات

خانه جهت بنده صغير غير بالغ، نود ساله صیغه خواندم و حال مدتیست بنا را به ناسازگاری گذاشته جای به جای میرود و ما متوجه او می باشیم و صرفه هم بجهت ما ندارد و دلش می خواهد که مدتش بخشیده شود بلکه شوهر رود. في الجمله مشتری پسند هم هست، آیا حقیر که ولی صغیر هستم می توانم مدتش را ببخشم، یا راه صرفه جهت صغير ملاحظه نموده باشم مثل مصالحه بمالی، یا نمی توانم؟ علامة العلماء مجتهد الزمانی حاجی آقا شیخ جعفر در حضور حقیر برای من فرمودند که تو می توانی مدتش را ببخشی و ضرری ندارد و این معنی را قیاس بطلاق نمودن چنانکه جمهور فقهای ما رضوان الله عليهم کرده اند صورت ندارد چون نقل فروج است احتیاط باید کرد، و با عالیجناب علامی فها می مطاعی میرزا محمد مهدی مشهدی سلمه الله تعالی در این مسئلهعالیجناب .. حاجی محمد ابراهیم کلباسی می فرماید که می تواند واجب بود مراتب را بعرض رسانیدم. همه گوشیم تا چه فرمانی ؟ جواب: آنچه از ادله شرعیه و قواعد فقهاء امامیه بر میآید این است که چون صغير ناقص العقل و قاصر التدبير است؛ انجام: چنانکه در کتب اصولیه بیان کرده ایم و بر فرض ضرر رسانیدن در صورتی که منجبر بشهرت محققه یا محكيه نباشد و در ما نحن فيه منجبر بشهرتین است.

سؤالی است که مرحوم ملا علی نوری (1246) از میرزا ابوالقاسم قمی (1231) نموده و او هم به آن پاسخ داده است. بعد ملا احمد بن مهدی نراقی (1245) جواب میرزای قمی را نقد کرده و مفصلا استدلال نموده است که در نهایت این سؤال و جواب به صورت رساله فقهی مهمی در آمده است. موضوع سؤال آن است که مرحوم نوری کنیزی را جهت پسر نابالغ خود به مدت نود سال صیغه می کند و بعدا کنیز بنای ناسازگاری می گذارد، مرحوم نوری از میرزای قمی سؤال می کند که آیا می تواند از طرف پسر خود که صغير است مدت را بخشیده و زن را آزاد کند یا نه و در اثنای سؤال، جواب شیخ جعفر کاشف الغطاء (1227) و میرزا محمد مهدی مشهدی و محمد ابراهیم کلباسی (1262) را که به مسئله فوق پاسخ داده اند می آورد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب جلد: تیماج سرخ، 10گ (96-105ر)، 22 سطر (17×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 2 - 181]

73. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 233/2

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ خَيْرِ الْأَسْمَاءِ ، نَحْمَدُهُ وَ نصلی فبعدهما . کتاب الْأَطْعِمَةِ وَ الْأَشْرِبَةِ ، سُؤَالُ هَلْ يَجُوزُ شُرْبُ الْخَمْرَ للتداوی أَمْ لَ؟؟ انجام: جواب: هر گاه غسل ترتیبی کند و بداند که همان آب بملك غير می رود عدوانا و ضرر می رساند باو غسل او باطل است. پرسش ها و پاسخ های فتوایی است در مسائل مختلف: خوردنی نوشیدنی، خرید و فروش هبه، زکواة، وقف، ارث، قضا و شهادت، رضاع، نکاح، دیات، طهارت. چند سؤال و جواب به عربی آمده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 182ص (133-314)، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 239]

74. قم: فیضیه؛ شماره نسخه: 1747/2

مسائل متفرق فقهی است که از ملا مراد على سؤال شده و وی پاسخ داده است، بی کا، بی تا؛ 9گ (128-136)، 12 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 3 - 128]

75. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6341/3

چند سؤال و جواب است درباره ثبت اوج و حضیض کواکب در تقاويم؛ خط: شکسته نستعلیق، تحریری، كا: مهدی بن ابی الحسن محمد علی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، 15ص، 17 سطر [ف: 19 - 361]

76. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13860/12

چند سؤال و جواب کوتاه فقهی است بر مذهب عامه، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 2گ (124پ -125پ) [ف: 37 - 429]

77. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:867

آغاز: که چرا رسول ص بیان حقیقت نکرد و گفت: بعثت لبيان الشريعة لا بيان الحقيقه جواب آن است که چون رسول آخر الزمان بود؛ انجام: آن لَبِثْتُمْ الاعشرا فِي تَرْدِيدِ الْحُرُوفِ عَلَى أَعْدَادِ الرَّكَعَاتِ ...

شامل چند سؤال و جواب می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 14گ، 17 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 2 _128]

78. آشتیان؛ حوزه علمیه؛ شماره نسخه: 20/2

بخش دوم آغاز: سؤال: جناب، شما در مستحبات نماز قتل و دعا در رکوع؛

انجام: وارث او می توانند آنها را از آن بگیرند.

حاوی حدود سیزده سؤال و جواب در مستحبات و محرمات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: لیمویی، جلد: گالینگور قرمز، 3گ (267-269ر)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 167]

79. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8665/19 - 58/115

آغاز: سؤال از احادیث معلوم میشود که جبرئیل علیه السلام از جميع ملائکه مقرب افضل است ... جواب بسم الله خير الاسماء درک علوم از پیشانی میکائیل یا بر سبیل تعلیم نیست.

چند سؤال و جواب اعتقادی که سؤال ها به خط سائل و جواب ها به خط مجیب تحریر شده است. در ذیل برخی جواب ها مهر عبده محمد تقی حسنی حسینی» (بیضی)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 9گ (142-150)، اندازه: 17×11سم [ف: 2337 -4]

80. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25248

بی کا، بی تا؛ خریداری از رامبد دبستانی [رایانه]

81. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27368

بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی (رایانه)

82. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه:231/7

آغاز: سؤال آن که همه خلق را شیطان گمراه می کند؛ انجام: ذکر آنها مناسب این مقام نیست، تمت بی کا، بی تا؛ 58گ (163پ - 220پ)، 21 سطر، اندازه:21×16سم [ف: 2 - 314]

83. تهران: چهل ستون؛ شماره نسخه:243

آغاز: جمعی از مومنین خدمت علما و مجتهدین و فقهای اثنا عشریه معروض می دارند که چه می فرمایند در این مساله شرعيه که مراوده و مجالست و معامله با کفار و سلاطین آنها به ولايات آنها رفتن برای سیاست یا کسب و معامله یا تحصیل صنعت نقص و عیبی شرعا دارد یا ندارد و پادشاه اسلام پناه با وزیر و شاهزادگان عظام وجماعتی از رجال دولت که تشریف بردند به ولایات آنها برای بعضی مطالب نقصی و عیبی دارد یا نه.

پس از مسافرت شاه (شاید ناصر الدین شاه) و گروهی دیگر از اعضاء دولت و دیگران به فرنگی، از نگارنده این رساله درباره مسافرت به فرنگ و معاشرت با کفار آنجا سؤال شده و او این رساله را در جواب آن مبنی بر جواز این مسافرت و توجیه کارشاه نگاشته است؛ خط: نسخ، كا: گویا از مؤلف، بی تا، 32گ [چند نسخه ف: - 359]

84. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4291/6

آغاز: سؤال حکم شرعی که مجتهدین و اهل شرع می کنند خالی از اختلاف و شک نیست؛ انجام: که در همه وقت او است.

در صواب و خطای رای مجتهد و علم ازلی بكفر کسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ ( 244-243)، 16 سطر (14×5)، اندازه: 10×19 سم [ف: 13 - 3261]

85. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15056/4

آغاز: الحمدلله الَّذِي عِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ ... و بعد، فایده چندی در بیان سؤالات که تجربه شده است معروف می شود. اگر پرسند که ما رامال از چه حاصل شود؛ انجام: نعت بسیار و حظ وافرت اندر سه است *** دولت و بخت و سعادت باشدت اندر چهار.

در علوم غریبه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جعفر کاشانی، بی تا؛ کاغذ: دفتری، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 3گ (22-24)، 20 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 38 - 139]

86. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:16106

آغاز: ... کتاب الدین سؤال هرگاه کسی در دفتر حساب خود نوشته باشد اسم دو نفر را که از او مبلغ معینی طلب دارند؛ انجام: و روایت این است عن على (علیه السَّلام) انه كان يقول من يموت و عنده مال ... فهو له و أن مات ولم يذكر فهو اسوة العرفاء.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: گالینگور مشکی، 160ص، 22 سطر، اندازه:22×15/5 سم [ف:45-11]

87. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:11964/4

آغاز: معنی ایمان چیست؟ ج: اقرار به خدا و به نبوت و امامت. س: اقرار یعنی چه؟ ج: يعنی به زبان گفتن و به دل اعتقاد کردن؛ انجام: س: چه چیز به حال شخص خیلی فایده داد ... ج: یکی گرسنگی و با گرسنگی توبه زیاد کردن حدی ندارد و زیادتی خصوص در شب جمعه.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 20گ (71 _90)، اندازه: 15×9سم [ف: 34 - 101]

88. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15849/2

آغاز: هرگاه کسی امتیاز ما بین اجزاء واجبه و مستحبه نماز ننموده باشد نماز او صحیح است یا باطل ؟ ج ظاهر این که صحیح بوده باشد. خط: نسخ، كا: حسن بن ابوطالب، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (115 روپ)، 14 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 44 - 96]

سؤال و جواب ارسطو / - عربی

so’āl va javāb-e arastā

ارسطو، 384 - 322 قبل میلاد

arastu (-384 - -322)

سؤال و جواب کوتاهی از ارسطو است که متن کامل آن چنین است: « سُئِلَ ارسطاطالیس عَنِ الدَّمَ قَالَ عبدک وَ رُبَّمَا قَتَلَ عَبْدُ مَوْلَاهُ . سُئِلَ أَيْضاً عَنِ الصَّفْرَاءِ قَالَ کلب غَيُورُ يَغْضَبُ بِلَا شیء وَ يَرْضَى بِلَا شیء . سُئِلَ عَنِ الوداء قَالَ لِصٍّ حاذق يَجُولُ فِي بیتک وَ أَسْرَقِ أَجْلِ مَا فِي مَنْزِلِكَ وَ هُوَ الْعَقْلِ»

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:11026/4

خط شکسته و سیاق، بی کا، بیتا؛ با تاریخ های متفاوت از 1297 ق تا 1339ق؛ جلد: تیماج زیتونی، 1گ (72ر)، اندازه: 12×11 سم [ف: 20 - 585]

سؤال و جواب از آقا سید علی / فقه / فارسی

so’āl va javāb az āqā seyyed ‘alī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8906/3

آغاز: اگر شخصی در رکعت دویم از سجده یکی را سهو کند و تشهد را نیز سهو کنید و سیم بر خواسته و قرائت کرده؛ انجام: موجود و در دستش جراحت باشد مانع از زدن بر زمین باشد. جواب پشت دست را بر زمین بزند. سؤال.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1219ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (84ر-85پ)، 18 سطر (15×8/5 )، اندازه: 21/2×15 سم [ف: 29/1 - 292]

سؤال و جواب از عقاید بهائیت / بهائیت / فارسی

so’āl va javāb az 'aqāyed-e bahā'īyat

از نوشته های فرقه بهائیت است.

نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه:146

آغاز: سؤال از عبد اعظم جواب اول عید عصر 13 ماه دوم از شهر بیان است؛ انجام: و ملائکه مقرب، تمام شد این کتاب رساله کتب بخط المرغوب ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در برگهای آخر نسخه مطالب پراکندهای مربوط به بهائیت به نظم و نثر دیده می شود؛ جلد: تیماج مشکی، 57گ، 11 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 217]

سؤال و جواب از علمای اعلام / پاسخ پرسشها / فارسی

so’āl va javāb az 'olamā-ye a‘lām

نجفی، محمد تقی، ق13 قمری

najafi, mohammad taqi (- 19c)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14273/1

آغاز: بتاریخ شهر رمضان المبارک سنه (1245) در دارالخلافه طهران از جناب شیخ محمد تقی شد، بفرماینده تکلیف امثال ما مردم که خود قوه استنباط أحكام شرعیه را از مأخذ و أدله؛

انجام: وَ لْيَكُنْ بجهات مذکورہ جُرْأَةِ فتوی صریح نمی شود وَ اللَّهُ الْهَادِي الَىَّ طَرِيقِ الْحَقِّ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 19گ (1-19)، 23 سطر، اندازه: 11×20/5سم [ف: 36 - 99]

سؤال و جواب با پیر خرد > سیر و سلوک

سؤال و جواب با میرزا هاشم چهار سوقی / پاسخ پرسشها / فارسی و عربی

so’āl va javāb bā mīrzā hāšem-e čahār sūqī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17838 ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

به سؤال و جواب به کلبعلی بروجردی > المسؤولات

سؤال و جواب پادشاه با وزراء و اعیان / - فارسی

so’āl va javāb-e pādešāh bā vozarā' va a'yān

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3189/3 _ف

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 94]

سؤال و جواب جوانی از پیامبر اسلام (صلَّی اللهُ عله وآله) / حدیث

so'āl va javāb javānī az payāmbar eslām

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8904/4

خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، كا: كلب على بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072ق، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (2ر)، اندازه: 25/3×14/9 سم [ف: 29/1 – 281]

سؤال و جواب حکام و وزراء و اکابران / - فارسی

so'āl va javāb-e hokkām va vozarā' va akāberān

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3189/4 _ف

با رعایا و ملازمان خود و جز اینها به نثر و نظم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 94]

سؤال و جواب خدا و غوث اعظم عبدالقادر گیلانی / عرفان و تصوف / عربی

so'āl va javāb-e xodā va qaws-e aʻzam 'abd-ol-qāder-e gīlānī

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1150/5 _ف

نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8 خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1- 571]

سؤال و جواب خفری / پاسخ پرسشها

so'āl va javāb-e xafrī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12514/12

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (62پ -63ر)، 14 سطر [ف: 36 - 27]

سؤال و جواب دایره وجود / فلسفه / فارسی

so’āl va javāb-e dāyere-ye vojūd

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7566/10

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1216ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر (15×8/5 )، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 16 - 631]

سؤال و جواب در احکام طوالع / هیئت / فارسی

so’āl va javāb dar ahkām-e tavāle

سؤالاتی از مؤلف در احکام طوالع و برخی پیشگویی ها شده است که وی بنا بر اوضاع نجومی بدانها پاسخ گفته است. این سؤالات به سال 1237ق مطرح شده و نام برخی از سؤال کنندگان چنین است: ابوالمظفر حسنعلی میرزا، سلالة الاشراف میرزا علی، حاجی میرزا جان، محمد کاظم خان، محمد ولی میرزا، علی رضا خان، حاجی محمد حسین قاضی، میرزا علی گوهر، ذوالفقار خان، عباسقلی خان، محمد نظر خان، ملک قاسم، محمد رحیم خان، محمد هاشم خان، رضا قلی خان، بیگلر خان، میرزا موسی، میرزا نوروز، محمد صالح خان، حاجی فیروز الدین، امین الدوله و ... جای جدول طوالع سفيد مانده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6462/3

خط: نسخ، كاتب = مؤلف (ظاهرة)، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 53گ (59ر -111پ)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 20 - 41]

سؤال و جواب درباره سب شیخین / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb darbāre-ye sabb-e šeyxayn

چند سؤال و جواب درباره حکم سب شیخین است که آیا منجر به کفر می شود یا خیر؟؛ همچنین درباره سب حضرت علی (علیه السَّلام) سؤال شده و در سؤال آمده است که اگر سب شیخین کفر است، سب علی چرا كفر نباشد؟ ترجیح بلامرجح است؟ چرا بعضی از صحابه عقب مروان نماز خوانده و حکم به کفر او نکرده اند، در حال آنکه آن ملعون سب حضرت علی رضی الله تعالی عنه نموده بود؟. در جواب، دلایل متعددی با استفاده از کتاب های روایی اهل سنت، در اثبات کفر ساب شیخین مطرح شده و از تحفه اثنا عشریه عبدالعزیز دهلوی و کشف الغطاء نقل قول شده است. در پایان نیز مطلبی از علامه شوکانی درباره تحریم سب شیخین درج شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1763

آغاز: بسمله. سؤال در فقه و عقاید قول مشهور است که سبالشیخین کفر و كذا انكار الخلافة لها الا محققین اهل سنت این قول را تضعیف کرده اند؛ انجام: دُرٍّ اضمحلال رسانید . . . أَقُولُ علامه شوکانی دُرٍّ فَتَحَ الربانی دُرٍّ بَحْثِ مسمی بارشاد الغبي إِلَى مَذْهَبَ أَهْلَ الْبَيْتِ فِي صَحِبَ النَّبِيِّ تحریم سَبَّ شیخین باجماع أَهْلِ بیت ...

نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکھنو، هند، شماره 97 (ردیف 102)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد انور علی، تا: ذیحجه 1295ق، جان بوپال؛ 38ص، 11 سطر، عکسی ف: 5 - 211]

سؤال و جواب درباره «شبهه» / شرح حديث / عربی

so’āl va javāb dar bāre-ye «šobha»

حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری

horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)

سائل شیخ ابراهیم است و جواب از شیخ حر عاملی و ملارحيم است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 43/2

معزی آغاز: بسمله . حمدله . وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ فَانٍ قَالَ قَائِلُ ایها السالكون فِي طَرِيقِ الاعمال بِدَلَالَةِ الْحَدِيثِ وَ الجاعلون بِنَاءِ امورکم علی أَسَاسُ التثلیث ، اجام : وَ نرجوا مِنَ اللَّهِ انَّ لَا يَجْعَلَنَا وَ ایاکم مِمَّنْ يماری وَ يَعْمَلُ وَ يتبنى عَلَى مَا تراکم مِنْ غَيْرِ الْحَقِّ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 124گ، 16 سطر (11×6/5 )، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 39 - 28]

سؤال و جواب درباره عقاید فرقه شیخیه / کلام و اعتقادات، پاسخ پرسشها / فارسی

so’āl va javāb dar bāra-ye ‘aqāyed-e ferqa-ye šeyxīya

شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری

šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqi (1762 - 1844)

پاسخ پرسشی است درباره مقام حضرت امیر المؤمنين عليه السلام و اینکه آیا می توان آن حضرت را خالق خواند و او را علل اربعه خلقت دانست یا نه. در این پاسخ که با شواهدی از آیات می باشد این نسبت را رد کرده و کفر دانسته و آن حضرت را بنده ای از بندگان برگزیده الهی می داند. این اثر را از شفتی بید آبادی دانسته اند.

آغاز: پس به شرف عرض بار یافتگان دربار دربار ملائک مدار شرایع انتشار عامد آثار عرش اقتدار آن دره ابرار ... انجام: وَ لَا يُعْرِضَ مِنِ الْكَثْرَةِ بِغُرُورِ الشَّيْطَانِ بتزیین قلیلی وَ عَنْ التحصیل باغوائه بتدلیس اباطيله الحمدلله عَلَى جَمِيلَهُ وَ جلیله وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى حَبِيبِهِ وَ خلیله وَ نجیبه وَ عَلَى الْأَقْرَبِينَ مِنْ اله وَ تفاصيله بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى قَوْمِ الظَّالِمِينَ ( = عَلَى الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ) المشرکین آمین یا رَبِّ الْعَالَمِينَ

چاپ: ایران، اصفهان، عطر عترت، 1388 شمسی، مرکز تحقیقات کتابخانه مسجد سید، حروفی، با عنوان پرسش ها و پاسخها پیرامون عقاید شیخیه، با تحقیق مرکز تحقیقات کتابخانه مسجد سید، اصفهان، انتشارات عطر عترت، 1388

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5081/1

آغاز: برابر؛ انجام: و بیزاری از این کفره و مشرکین و خصمایا دین مبین لَانَ اللَّهِ تعالی بریء مِنْ المشرکین.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (2ر -8پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 13 - 272]

2. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1551/3

آغاز: برابر

در فهرست به احتمال از شريف بن رضا شیروانی تبریزی دانسته. نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 346؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1262ق؛ 28ص (74-101) [عکسی ف: 4 - 370]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 321/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ از 47 تا 61 آن چاپی و از 61 تا 65 خطی می باشد؛ کاغذ: فرنگی، فستقی، جلد: تیماج مشکی، 19ص (47- 65)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 315]

4. تبریز؛ مدرسه ولیعصر تبریز؛ شماره نسخه:13/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 15گ (126-140)، 20 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ]

سؤال و جواب درباره قرائت در تراویح / فقه / فارسی

so'āl va javāb dar bāra-ye qerā'at dar tarāvīh

محمد نعیم،

mohammad naʻīm

صورت پنجم سؤال و جواب است درباره مسائل مربوط به قرائت در تراویح، مطابق با فقه اهل سنت در پایان آخرین جواب آمده است: «حرره ابوالاحباء مُحَمَّدِ نعیم غُفِرَ لَهُ الْعُلَى الرَّبِّ الْحَكِيمُ». بخش هایی از سؤالات پنج گانه هنگام نقل آغاز رساله آورده شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1762

آغاز: چه می فرمایند علمای دین و مفتیان شرع مبين اندرین مسائل، اول: اینکه عادت حفاظ است که بروز ختم قرآن در تراویح در رکعت هجدهم سه مرتبه قل هو الله می خوانند و این را از قبیل مستحبات می شمارند، این تکرار جائز است و مباح یا نه؟ دوم: اینکه عادت حفاظ است که بروز ختم در رکعت توزدهم قل اعوذ برب الفلق و قل اعوذ بربالناس می خوانند و در رکعت بیستم بعد فاتحه الم تا مفلحون می خوانند این امر جائز است یا نه؟

سوم: اینکه عادت حفاظ است که در رکعت بیستم بعد مفلحون آیات متفرق مثل و مَا ارسلناک الَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ وَ لَقَدْ جَاءَ کم وَ آيَةَ الْكُرْسِيِّ وَ سُبْحَانَ ربک ربالخ و غیره خوانده، رکوع م کنند، این درست است یا نه؟ چهارم: اینکه در مفتح سور قرآنیه اگر یک مرتبه هم بسن الله بروز ختم بر سر قل هو الله می خوانند نه بر سورت دیگر، این تخصیص را هم در شرع اصلی هست یا نه؟ بینوا توجروا. جواب سؤال اول: دُرٍّ خِزَانَةِ الرِّوَايَةِ می آرَدُ فِي الحنانية يُكْرَهُ تَكْرَارِ السُّورَةِ فِي رَكْعَةٍ وَاحِدَةٍ فِي الْفَرَائِضِ انجام : وَ این باکی نمی دارداز زغم مسنونیت و استجابت نمی دارند . وَ اللَّهُ اعْلَمْ حکیم احکم ، حرره ابوالاحباء مُحَمَّدِ نعیم ...

نسخه اصل:کتابخانه ندوة العلماء، لکھنو، هند، شماره 105 (ردیف 117)؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالمعالی سید خلیل احمد، تا: 1338ق، جا: بوفال محله نورمحل؛ 7ص، 16 سطر [عکسی ف: 5 - 210]

به سؤال و جواب در باره مسئله ای در رضاع > رضاع

سؤال و جواب در تجوید / تجوید / فارسی

so'āl va javāb dar tajvīd

مسائل تجویدی را به صورت سؤال و جواب گرد آورده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8772/5

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (ور -10پ)، 14 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 28 - 252]

سؤال و جواب در تفسیر آیه «و هو معکم این ما کنتم» / فلسفه / عربی

so’āl va javāb dar tafsīr-e āya-ye «va hova ma‘akom ayna mā kontom»

دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 2908 قمری

davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)

سعدالدین اسعد فرزند جلال الدین محمد بن اسعد صدیقی دوانی از تفسیر این آیه «و هو معكم این ما کنتم» و تناقض آن با روایت نبوی «كان الله و لم يكن معه شی ...» از پدر خود سؤال کرده و دوانی پاسخ داده است. نسخه حاضر صورت متن این سؤال و جواب است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1822/15

آغاز: سُؤَالُ سئله سَعْدِ الدین أَسْعَدُ عَنْ أَبِيهِ الْعَلَّامَةُ الدوانی ؛ انجام : لَا يُلْتَفَتُ اليه وَ لَا احاجة الَىَّ ارْتِكَابُهُ.

بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 2 ص (146-147)، 20 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 9 - 424]

سؤال و جواب در دین مسیح / كلام و اعتقادات / فارسی

so'al va javab dar din-e masih

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25200

بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]

سؤال و جواب در شرح حديث حبب الی من دنیا کم / شرح حديث / فارسی

so’āl va javāb dar š.-e hadīs-e habbaba elayya men donyākom

صفی الدین اردبیلی، اسحاق بن جبرئیل، 650 - 735 قمری

safī-od-dīn ardabīlī, eshāq ebn-e jebre’īl (1253 - 1335)

در شرح حدیث نبوی «حبب الی من دنياكم ثلاث»؛ مورد سؤال از شیخ صفی وجه انحصار محبوب برای پیامبر در سه چیز و وجه اضافه دنیا به دیگران است. شیخ صفی به این دو سؤال پاسخ می گوید.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202160-طباطبائی

آغاز: فائده سؤال کردند از شیخ صفی الدین قدس سره از حدیث حَبَّبَ الی مِنْ دُنْيَاكُمْ ثَلَاثُ الطِّيبَ وَ النِّسَاءَ وَ قُرَّةُ عَيْنِي فِي الصلوة

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 گ (58ر) [ف: 23 - 732]

سؤال و جواب در عقائد مسیحیان / مسيحيت / فارسی

so’āl va javāb dar ‘aqā'ed-e masīhīyān

استپانوس بن ارطوان

estepānūs ebn-e artovān

رساله ای در بیان عقاید و آداب و نظرات مسیحیت که به صورت پرسش و پاسخ و در حد فهم عمومی توسط نگارنده برای دانش آموزان مدرسه دینی خود در اصفهان تدوین شده است. کتاب از پانزده «فصل» تشکیل شده است: 1. بيان نشان عیسویان؛ 2. بیان آنچه لازم است بر عیسویان که بدانند؛ 3. بیان معنی اسرار دین؛ 4. بیان باقی معنى اسرار دین؛ 5. بیان عملیات و بیان ده حکم الهی؛ 6. بیان احکام کلیساها؛ 7. بیان مناجاتیات؛ 8 بیان دعایی که آن را سلام ملائکتی می گویند؛ 9. بیان توجه به جناب حریم و عزت صورتها؛ 10. بيان هفت اسرار مقدس متعارف در کلیسای مقدس؛ 11. بیان فضایل نیکویی ها؛ 12. بيان عطایای روح القدس و سعادتمندی ها؛ 13. بیان کارهای رحمت؛ 14. بیان گناه های کبیره و معالجه آنها؛ 15. بیان چهار چیز واپسین. در ادامه رساله پس از پایان پانزده فصل مزبور پنج بخش با نام های عمل اعتقاد، عمل امید، عمل محبت، عمل پشیمانی و عمل توبه اضافه شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10427

آغاز: این مختصر رساله ای است در سؤال و جواب که انتخاب شده است ... سؤال عيسوی هستید، جواب: آری بعنایت خدا؛ انجام: بیامرزد و عفو نماید و ببخشد و گناهان ما را خدای قادر بر همه چیز و رحیم آمین.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج سبز، 116گ، 9 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 33/1 - 22]

سؤال و جواب در مسائل حج > مناسک حج

سؤال و جواب دولتی / اسناد / فارسی

so’āl va javāb-e dowlatī

ملكم، 1249 - 1326 قمری

malkam (1834 - 1908)

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1539/19

تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 5 – 287]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2455/20

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6 - 19]

سؤال و جواب رشتی (ترجمه) / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb-e raštī (t.)

محمد رضی بن محمد رضا، ق13 قمری

mohammad razī ebn-e mohammad-rezā (- 19c)

مجموعه از سؤال و جواب های سید کاظم رشتی، از رهبران شخیه است که توسط محمد رضی برای استفاده عموم ترجمه شده است. [فهرست کتب احسائی و مشایخ ص 110-117]

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1238/3

آغاز: بعد از حمد و ستایش خداوندی که رحمت جمیلش متحرين را دلیل و رأفت جزیلش طالبين را هادی سبیل است و صافی طویت خود تا امر را واضح و عیان مشاهده کنی و هَبْ إِنِّي أَقُولُ الصُّبْحِ لَيْلٍ ايعمى النَّاظِرُونَ عَنِ الْبَيْضَاءِ.

خط: نستعلیق، کا: عبدالله خوانساری، تا: 15 رجب 1262ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 66گ، 18 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 1 - 418]

سؤال و جواب رشتی (مختصر) / فقه / فارسی

so’āl va javāb-e raštī (mx.)

این نسخه مختصری از سؤال و جواب مرحوم حجة الاسلام رشتی است و در حدود 3456 بیت و مشتمل بر مسائل اجتهاد و

تقلید و طهارت و صلات و احكام جنائز و صوم و زكات و خمس و کفارات و جهاد و صید و ذباحه و نکاح و میراث می باشد و ظاهرا مختصر کننده آن خود مؤلف بوده اند.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2371/1

آغاز: سؤال هر گاه شخصی تقلید مجتهدی را نمود در حال حیات آن مجتهد یا بعد از فوت آن مجتهد جائز است بقاء بر تقلید آن یا خیر جواب الخ؛ انجام: اگر حسن ظاهری بحدی است که مفيد مظنه به تحقق این حالت هست کفایت می کند در حکم به عدالت والا فلاحکم به عدالت نمی توان نمود والله العالم.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، در سال 1295 وارد کتابخانه اعتضاد السلطنه شده و بر آن نوشته اند: «سؤال وجواب مرحوم حاج سید محمد باقر اعلى الله مقامه موسوم به تحفة الأبرار الخ تحفة الأبرار غير از سؤال و جواب است»؛ واقف: سپهسالار؛ کاغ جلد: تیماج، 40ص، 27 سطر، اندازه: 20/5 ×15سم [ف: 1- 509]

سؤال و جواب ریاضی = چهل سؤال / ریاضیات /فارسی

so’āl va javāb-e rīyāzī = čehel so'āl

سؤال هایی است در حساب به طریق معما همراه با جواب آنها. [دنا 248/6 ؛ نسخه های منزوی 160/1]

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:9099/3 _60/39

آغاز: اگر کسی گوید ماهی است که دنب او ثلث او است و سر او ربع او و میان سر و دنب ده زرع، طول ماهی چند بوده باشد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 5گ (38 _42)، اندازه: 20×13سم [ف: 4 - 2338]

سؤال و جواب سعد الدين نطنزی و سعدی > کلیات سعدی

سوال و جواب سید رکن الدین با خواجه نصیر > اجوبة المسائل

سؤال و جواب شاه و درویش / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl va javāb-e šāh va darvīš

پاندو تداس

pāndo tedās

مؤلف که از منشیان درباره محمد داراشکوه بوده به امر وی آنچه در مجلس وی می گذشته یادداشت می کرده است تا آنکه به سال 21 از سلطنت او در باغ خان جعفر خان صادق طهراکی سؤال و جوابی بین شاه و یکی از عارفان اتفاق افتاده که در هفت مجلس تنظیم شده است. چون دو مجلس را چندربهان برهمن سر منشی بارگاه سلطانی به رشته تحریر در آورده بود پنج مجلس دیگر در رساله حاضر با عناوین «سؤال عزیز، جواب کامل» آمده است. [دنا 248/6 ؛ نسخه های منزوی 501/7 ]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2034/4

آغاز: از آنجا که نواب قدسی القاب مقدس جناب قدسی ... محمد داراشکوه عرف شاه بلند اقبال در خدمت سراپا مکرمت

نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 85ص (412-496) [عکسی ف: 6 – 55]

سؤال و جواب شیخ محمد طه / فقه / عربی

so'āl va javāb-e šeyx mohammad tāhā

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11698

چند سؤال و جواب فقهی در اوراقی به هم ریخته و بدون آغاز و انجام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 19گ [ف: 34 - 46]

سؤال و جواب شیخ مرتضی انصاری / فقه / فارسی

so'āl va javāb-e šeyx morteza ansārī

ابتدای رساله «كتاب في الدماء الثلثه» است. کتاب دوم «في احكام الجنائز» است: برگ 154: «... مستحب است که تا سه روز دیگران خصوصا همسایگان برای صاحب مصیبت طعام بفرستند و زیاده از سه روز ماتم نگیرند مگر زن که چهار ماه و ده روز برای شوهر ماتم می گیرد و جامه های رنگین نمی پوشد و ترک زینت می کند ... سؤال: نوحه کردن چه صورت دارد؟ جواب: اگر نوحه کردن بحق باشد و دروغ نگویند و چیزهای بد از برای میت اظهار نکنند جایز است والا جایز نیست و مکروه است نوحه کردن بحق در شب و بهتر است که نوحه گر نیاورند ... زنی که روی خود را بخراشد که خون بر آید کفاره يمين است .... کتاب سوم «الصلوة» است.

تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 2/1-62

کا: ملا محمد عیسی صحاف، تا: 1286ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج زیتونی، 154گ، اندازه: 20×13سم [ف: - 66]

سؤال و جواب صاحب دیوان > کلیات سعدی

سؤال و جواب عرفانی > مصباح الانظار و من عمل بما فيه امن من عذاب النار

سؤال و جواب فاضل هندی > تحفة الصالح

سؤال و جواب فقهی / فقه / فارسی

so’āl va javāb-e feqhī

میسی، علی بن عبدالعالی، - 938؟ قمری

misi, ali-e bn-e abd-ol-'ali (- 1532)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1419/20 ط

مشتمل بر ده مسئله؛ خط: نستعلیق، کا: گویا محمد تقی تاری، تا: قرن 12، 20ص (284-303)، اندازه: 25×15سم [ف: 24/3 - 118]

سؤال و جواب فقهی / فقه / فارسی و عربی

so’āl va javāb-e feqhī

اسفرجانی، محمد رضا بن محمد علی، ق13 قمری

esfarjānī, mohammad rezā ebn-e mohammad Salī ( 19c)

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14715/7

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد اسماعيل جرفادقانی، تا: 1276ق، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 33گ (94پ -126پ)، 26 سطر، اندازه: 15/3 × 26/5 سم [ف: 41 - 175]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14715/4

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 6گ (52پ -57ر)، 26 سطر، اندازه: 26/5 ×15/3 سم [ف: 41 - 175]

سؤال و جواب فقهی / فقه / ترکی

so’āl va javāb-e feqhī

نوشته یحیی افندی و عبدالرحمن و سید عبدالله رمضان.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8872/14

خط: نسخ، كا: درویش محمد بن حاج ولی بن حاج رسول طرسوسی برازی حنفی قادری ملقب به قوپرانی از گروه پیجان، تا: 1129ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن زیتونی، 1گ (274ر -274پ)، 12-13 سطر (15×9)، اندازه: 15/4×12/3 سم [ف: 29/1 - 203]

السؤال و الجواب في الصوم / فقه / عربی

as-su’āl wa-l jawāb fi-Ș Șawm

میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231 قمری

mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3/ 2158

آغاز: بسمله، سئوال ، اذا نَذَرَ أَحَدُ انَّ فَعَلَ حَرَاماً صَامَ عِشْرِينَ يَوْماً مِنِ الصَّيْفِ فَفَعَلَ الْحَرَامِ وَ ترک الصَّوْمِ مَرَارَةُ بِدُونِ قَصَدَ الانحلال وَ أَوَّلًا فَهَلْ يَتَكَرَّرُ الأكفارة أَمْ لَا وَ كَيْفَ حَالُ الصَّوْمِ ؛ انجام : اوصيام شَهْرَيْنِ سِيَّمَا اذا كَانَ ي الصِّيَامِ.

في الصوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (52ر -59ر) [ف: 5_ 439]

سؤال و جواب مفضل و امام صادق (علیه السَّلام) درباره علامات ظهور / حديث / عربی

so’āl va javāb mofazzal va emām sādeq dar bāra-ye 'alāmāt-e zohūr

مفضل بن عمر، ق 2 قمری

mofazzal ebn-e ‘omar (- 8c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:

8904/90 خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، كا: مقیم کاشانی، تا: اواخر رجب 1072ق، جا: برهانپور؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (73پ -76ر)، اندازه: 25/3×14/9 سم [ف: 29/1 -286]

سؤال و جواب منظوم / تفسير / عربی

so’āl va javāb-e manzūm

ناصر لدين الله، عبدالله بن حسن، - 1256 قمری

nāser-o le-dīn-el-lāh, abd-ol-lāh ebn-e hasan (-1841)

ابیاتی است که الناصر لدين الله عبدالله بن حسن سروده و گویا برای علامه محسن بن عبدالكریم (1266ق) فرستاده و در ذیل آن، جواب «سیدی الحسام» درج شده و پس از آن «جواب الامام» آمده است. گویا مراد از امام، همان عبدالله بن حسن باشد. سؤال و جواب های مذکور در مجموع بالغ بر حدود 85 بیت می شود و درباره تفسیر آیه شریفه «ثم استوى الى السماء ...» بحث می کند.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1258/10

آغاز: بسمله. هَذِهِ الابيات للامام الاواه امیر الْمُؤْمِنِينَ النَّاصِرِ لدین اللَّهِ عبدالله بْنِ الْحَسَنِ سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِلَى الْعَلَّامَةُ مُحَمَّدِ بْنِ عبدالکریم بْنِ اسْحَقِ بْنِ الامام . . . ماذا يَقُولُ شَيْخُنَا *** وَ سَلْسَبِيلٍ عصرنا / وَ عَيْنُ اعیان اولی *** النَّظَرُ ولی أَمْرِنَا خط نسخ، بی کا، تا: 1276ق؛ 2ص (212-213) [عکسی ف: 3-580]

سؤال و جواب منظوم / شعر / فارسی

so’āl va javāb-e manzūm

دو سؤال منظوم و دو جواب منظوم بدون نام شاعر که نقل می شود: «سؤال: آنکه عشق نیکوان را بنده فرمان شود *** چو نکشد پیش که یا رب از پی درمان شود. جواب: عشق را جز صابری و سر نهفتن چاره نیست *** مرد می باید که اندر عاشقی این سان شود. سؤال: گر نیارد سر نهفتن ور نیابد صابری *** مرد عاشق چون کند تا مشکلش آسان شود. جواب: گر نیارد سر نهفتن ور نیابد صابری *** ترک جان گوید به شمشير بلا قربان شود. آنتیجه: گوش بنهادیم و پذیرفتیم و جان ... (؟) *** اینچنین ... که جانش در سر جانان شود». تردید نیست که این سؤال و جواب منظوم فارسی، ترجمه حکایتی است که در منابع عربی از

اصمعی نقل شده و در آن وی به جوانی ناشناس که بر پاره سنگی خود را عاشق و درمانده می خواند توصیه هایی می کند و چند روز بعد جوان را بر پای قطعه سنگ، جان داده در راه معشوق می یابد. سر آغاز قطعه عربی مزبور چنین است: «الَّا یا مَعْشَرَ العشاق بِاللَّهِ خبروا *** اذا حَلَّ عَشِقَ بالفتی كَيْفَ يَصْنَعُ».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8173/33

خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ ركابه دار؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (90-91)، اندازه: 21×13/4 سم [ف: 27/1 - 327]

سئوال و جواب میر محمد باقر / كلام و اعتقادات / فارسی

so’āl va javāb-e mīr mohammad bāqer

سید باقر

seyyed bāqer

تبریز؛ مدرسه ولیعصر تبریز؛ شماره نسخه:19/3

آغاز: به شرف باریافتگان دربار درربار ملایک مدار شرایع انتشار محامد آثار عرش؛ انجام: بر كافه مسلمین و قاطبه اهل دین سید المرسلین لازم است و اعراض و بیزاری...

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 18گ (67پ -84ر)، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف مخ]

سؤال و جواب نجومی / هیئت / فارسی

so’āl va javāb-e nojūmī

مشهدی عاملی، ابو محمد بن حسین، - 1242 قمری

mashadī "āmelī, abū mohammad ben hoseyn (- 1827)

سؤالات از محمد میرزا و پاسخها از آقا ابو محمد مشهدی عاملی، استاد این شاهزاده، است. این سؤال و جواب ها درباره احکام نجوم و طالع بینی است و نشان دهنده احاطه و قدرت علمی نویسنده و نیز نشان درستی و استواری فارسی نویسی آقا ابو محمد است. گاه صورت یک سؤال یاد نشده و به نقل جواب مراسله اكتفا گردید اما جواب حاکی از صورت سؤال نیز هست. از آن جمله این فقره: «جواب مراسله در خصوص خسوفات قلمی فرموده بودند لیکن بعضی تجربه ها چون در عمر خود شده بود ... از جمله تجربه ها کسوف کلی در طالع نادر میرزا و شاهرخ شاه واقع شد». (عبدالحسین حائری)

آغاز: بسمله در میان سؤالات که سر کار نواب مستطاب ... از جناب بطليموس الزمانی آقا ابو محمد مشهدی فرموده اند و جواب نوشته شده. سؤال چه میفرمایند آیا طالع جلوس ولادت راهم طالع تحویل میباشد.

انجام: اعتبار ساعتش بیشتر است العلم عند الله [فهرستواره منزوی 2836/4 و 3080/4 ؛ دنا 609/10 با عنوان «نجومی (سؤال و جواب)» (2 نسخه)]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/72

آغاز: برابر

بی کا، تا: قرن 13؛ همراه با چند سؤال و جواب دیگر به خط خود محمد ولی میرزاست؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 16ص (652-667)، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 19 - 533]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12269/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، كا: ابوالقاسم بن احمد یزدی، تا: 1241ق؛ کاغذ: شکری، جلد: ساغرى، 21 سطر، اندازه: 25/52×17سم [ف: 236 - 10]

سؤال و جواب نحوی /نحو / عربی

so'āl va javāb-e nahvī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11609/2

آغاز: بسمله . مسئلة قَالُوا انَّ الْتَقَى ساكنان حرک بِالْكَسْرِ مَا الْمُنَاسِبَةُ بَيْنَهُمَا جَوَابِ أَقُولُ بِوُجُوهٍ الاول أَنَّهَا اخْتَانَ لَانَ السُّكُونِ عدمی وَ الْكَسْرِ لَمْ يَكُنْ فِي الْفِعْلِ وَ لَا فِي غَيْرِ الْمُنْصَرِفُ مُطْلَقاً ؛ انجام : فَانٍ قُلْتُ الَىَّ انَّ الرَّجُلُ أَيْضاً مَرْفُوعٍ حَمْلًا عَلَى اللَّفْظِ لَا عَلَى الْمَجْمُوعِ وَ لَا عَلَى الصِّفَةِ فَقَطْ قُلْتُ فعلی هَذَا هَذَا مشترک بین الْوُجُوهِ الثَّلَاثَةِ فلاوجه لِلتَّخْصِيصِ.

خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی سبز، جلد: تیماج سیاه مذهب، 34گ (44-77)، 19 سطر، اندازه: 4/5×16/5 سم [ف: 34 - 14]

سؤال و جواب و حکایات عرفانی / عرفان و تصوف / فارسی

so’āl va javāb va hekāyāt-e 'erfānī

رساله ای است با حکایاتی چند مشتمل بر چند باب (بدون شماره) بدین شرح: بیان فقر و کیفیت پوشیدن خرقه و بیان ابجد طریقت در ده حرف طبق حدیث امام صادق (علیه السَّلام)؛ بیان اسباب فقر و اشاره به مقامات آن از جمله 15 مقام فقر؛ بیان کسوف بیان خرقه و سؤال و جواب درباره آن؛ بیان شریعت و طریقت و حقیقت و چند سؤال و جواب؛ بیان چهل تن؛ بیان کچکول، در بیان هشت مقام و چندین سؤال و جواب درباره خرقه و اركان طریقت و احکام و واجبات آن و غیره.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37582/2

آغاز: بسمله. اما بعد حمد ایزد سبحانه تعالی حکایت چند از سبیل ایجاز و اختصار از شمائیل اولیاء کبار نوشته اند تا حفظ آن بر طالبان فقر آسان شود بعد از حمد و ذکر سلطان؛ انجام: پنج تن

آل عبا اینست اول ... چهارم امام حسن (علیه السَّلام) پنجم امام حسین صلوات الله عليهم أجمعين.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج عنابی، 10ص، 26 سطر، اندازه:21×15سم [اهدائی رهبر: 5 - 79]

سؤال و جواب و رساله عملیه / فقه / فارسی

so’āl va javāb va r.-ye ‘amalīye

نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 ؟ قمری

narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)

در پاکی و نماز تا حج در چند کتاب به فارسی.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6468

خط: نستعلیق، كا: محمد علی صفائی، تا: 1241ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 294گ، 17 سطر (11×6)، اندازه: 14×9سم [ف: 16 – 272]

سؤال و جواب هشام بن الحكم و عبدالله ديصانی / پاسخ پرسشها / عربی

so’āl va javāb-e hešām eben-el hakam va ‘abd-ol-lāh daysānī

نویسنده پس از آن که شرح مفصلی در مناقب نویسنده کتاب کافی یعنی ابو جعفر محمد بن یعقوب کلینی می آورد از قول محمد بن اسحاق روایتی نقل می کند مبنی بر این که عبدالله دیصانی که مایل از مذهب صریح و خارج از دین صحیح و تابع طريق فاسده ملاحده و پیرو معتقدات باطله دهریه است» از هشام بن الحكم که از راویان امامین «ابی عبدالله جعفر بن محمد الصادق» و «ابی الحسن موسی کاظم عليهما السلام» است سؤالاتی می کند و جواب هایی می شنود که این رساله حاوی آن اسئلة و اجوبه است (به نقل کلینی صاحب کافی).

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1390/5

آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين و قبل از شروع در ذکر حدیث؛ انجام: دانا ترند بحقیقت واقعه مُرَادٍ أَزُّ آنَ رَبَّنَا لاتواخذنا انَّ نَسِينا أَوْ اخطانا. بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 21ص (18-38)، 21 سطر (14×7/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 9 - 403]

سؤال و جوابی درباره عبارتی از قواعد الأحكام از مولانا جمال الدين / فقه / عربی

so’āl va jvābī darbāre-ye 'ebāratī az qavā'ed-ol ahkām az mowlānā jamāl-od-dīn

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1182/18

نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش (8201) M 140؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ اص(66) [عکسی ف: 3 - 414]

سؤالهای اسکندر میرزا با جوابهای آن / پاسخ پرسشها / فارسی

so’āl-hā-ye eskandar mīrzā bā javab-hāye ān

شامل یک مقدمه و چند فصل و یک خاتمه که در آن از آفرینش روح و جسد و ثواب و عقاب و جبر و تفویض و صراط و سؤال و معراج بحث شده، در هامش مقالی است به فارسی در مبدأ و معاد.

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 686/9

کا: محمد تقی دزفولی، تا: 1259ق؛ کاغذ نخودی؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ، اندازه: 19/5 × 29/5سم [ف: 1- 517]

سؤالهای میرزا سید علی از محمد باقر مجلسی و جواب او / پاسخ پرسشها / عربی

so’āl-hā-ye mīrzā seyyed “alī az mohammad bāqer-e majlesī va javāb-e ū

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5914/5

خط: نستعلیق، كا: فضل علی بن ابو طالب اصفهانی، تا: سه شنبه 29 ذیقعده 1231ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 73ص ( 488-416 )، 16 سطر (11×6)، اندازه: 15×10 سم [ف: 16 - 150]

سؤاليه / صرف / فارسی

so'ālīye

ترشیزی، محمد شفیع بن محمد تقی، ق 11 قمری

toršīzī, mohammad šafi' ebn-e mohammad taqī (- 17c)

پس از آن که محمد شفیع حسینی در رساله نصاب و صرف میر را خواند، مؤلف چون دید رساله ای در صرف مناسب حال وی نیست. این کتاب را به روش سؤال و جواب در یک «مقدمه» و پنج فصل» و یک «خاتمه» برای وی نگاشت: مقدمه: تقسیم کلمه؛ فصل: احوال ابنيه اسماء و افعال؛ فصل: انواع اسماء و افعال؛ فصل: اعلال و ادغام و تخفیف همزه؛ فصل: قواعد اعلال واوی؛ فصل: قواعد اعلال اجوف؛ خاتمه: اسم تصغير واسم منصوب.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 1680

آغاز: حمد بیحد الهی را که همگی موجودات بیک کرشمه جود او قدم در دایره وجود نهاده اند؛ انجام: چون مکی مردی که

منسوب باشد به سوی مکه و مبدل میشود کسره عين بفتحه.

خط: نسخ، كا: محمد محسن بن اشرف موسوی رضوی، تا: 1042ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22گ (67پ - 88پ)، 10 سطر، اندازه: 9/5× 16/5 سم [ف: 5 - 74]

سؤاليه / صرف / فارسی

so’ālīye

رساله مختصری است در صرف به گونه سؤال و جواب.

یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:135/1

آغاز: فعل که در او تعلیل شده پس این علت در او منظور نماید.

چنانکه غیاث که در اصل غواث بود؛ انجام: فاما هر جا که دو علامت یک جنس باشد حذف یکی روا باشد و این حذف برای تخفیف راست. خط: نسخ، بی کا، تا: 29 شوال 1213ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (1ر-18ر)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 1-123]

سؤاليه / صرف / فارسی

so’ālīye

رساله ای است در صرف به طریق سؤال و جواب و ظاهرا شرحی بر تصريف زنجانی باشد.

یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 374/2

آغاز: را گویند و در اصطلاح رد کلمه است به سوی کلمه دیگر از جهت مناسبت این دو کلمه در لفظ؛ انجام: اجتماع ساکنین شد میانه الف و ياء الف را حذف کردیم لترخی شد لاترخ فعل نهی طریقه صرف او این است ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سبز، 84گ (53ر -136پ)، اندازه: 26×15سم [ف: 2 - 80]

السؤالية الحبيبة و التوالية النجيبة / پاسخ پرسشها / عربی

as-su’ālīyt-ul ħabība wa-t-tuwālīyt-un-najība

بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری

basrī, ahmad ebn-e 'abd-or-rezā (- 17c)

تاریخ تأليف: 12 شعبان 1080ق؛ محل تأليف: پیشاور در خدمت نواب گنج علی خان پاسخ به 70 پرسش نواب ابراهیم خان بن علی مردان خان است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/14

آغاز: هَذِهِ السؤالية الحبيبة وَ النوالية النجيبة مَنْ أَقَلَّ الْعِبَادِ اللاشی فِي الْبِلَادِ المجرح بقواطع الْقَضَاءُ ؛ انجام : قَدْ اتی تاریخ هذي المجمعة * * * ضَيْفُ ابراهيم لَا سُوءَ مَعَهُ . وَ أَقُولُ أَيْضاً قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ مَشَقَّةٍ مشقها نِصْفُ الثَّانِي عَشَرَ مِنَ الشَّهْرِ الثَّامِنُ مِنَ السَّنَةِ الْعَاشِرَةَ مِنَ الْعَشْرِ الثَّامِنُ بَعْدَ مُضِيِّ حَاصِلُ بَازُ فِي كَفُّ مِنَ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ ... فِي الْبَلْدَةِ الْمَوْسُومَةِ بالپشاور عَلَى زَنَتْ البهادر وَ البلادر فِي خِدْمَةِ النواب المستطاب رَفِيعُ الْقَدْرِ وَ الْجَنَابِ مستغنی الالقاب . . . مَوْلَانَا نواب گنج علی خَانَ أَدَامَ اللَّهُ مَجِّدِ بَقَائِهِ بالنبی وَ آلِهِ خُلَفَائِهِ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ صَلَواتُ الْمَلِكِ الْمُبِينُ مِنْ يَوْمِنَا هَذَا إِلَى يَوْمِ الدِّينِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، كا: محمد بن ملک محمد مصعب بیگی، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی و حنایی، جلد: میشن مشکی، 13 (253پ - 265)، 25 سطر (11/7 × 22٫7)، اندازه:18×31/7سم [ف: 29/1-346]

سؤال یهودیان از عمر اکلام و اعتقادات / عربی

so'āl-e yahūdīyān az 'omar

مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 734/19

آغاز: بسمله روی أَبُو اسْحَقِ الْحَمْدُ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ ابراهيم الثَّعْلَبِيِّ فِي كِتَابِ الفرایض قَالَ لَمَّا وَلَّى عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الْخِلَافَةَ أَتَاهُ قَوْمُ مِنْ أَحْبَارِ الْيَهُودِ.

خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن میر محمد صفی حسینی تبریزی، تا: 1101ق؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (142-146)، 23 سطر (1579/5 )، اندازه:20×15سم [ف: 2 - 848]

سوانح > السوانح في العشق

السوانح / گوناگون / عربی

as-sawānih

بحرانی، محمد بن عبدالله، ق 12 قمری

bahrānī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 180)

کتاب تحت عنوان «سانحه، شامل: تفسیر آیه « مَثَلُ اللَّذَيْنِ يُنْفِقُونَ أَمْوَالِهِمْ»، شرح روایت «ل ادْخُلِ الْجَنَّةَ مِنْ أَحَبَّ علیا»، شرح حدیث نبوی در خصوص آية الكرسي، شرح حدیث «انا اصفر من ربی»، شرح حدیث علم حق تعالی، مناجات.

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه:493/4

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «لا اله الَّا اللَّهِ الملک الْحَقُّ الْمُبِينُ»، کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج تریاکی، 8گ، 17 و 21 سطر (10×17/5)، اندازه: 24×15سم [ف: 1- 464]

سوانح / عرفان و تصوف / عربی و فارسی

savāneh

ناظر کازرونی، عبدالحسین، ق 12 قمری

nāzer-e kāzerūnī, ‘abd-ol-hoseyn (- 180)

بندها و یادداشت های عرفانی است از میرزا عبدالحسین ناظر کازرونی شیرازی نوربخشی شاگرد مولانا عبدالرحيم بن يوسف

دماوندی و استاد شیخ محمد اسمعيل بن عبدالغنی شیرازی (ریاض العارفین ص 262) به عربی و فارسی و تاریخ 1183 و 1177 در کازرون و بوشهر دارد و نام ناظر هم در پایان شعری در 117پ هست. عنوان های «سانحة» و «سانحة كازرونیه» و سانحة بحرانية» و «سانحة قطيفية» و «سانحة بوشهرية» و «سانحة بحرية» و «سانحة جزرية» دارد. در آن یاد شده از شیخ محمد اشنوی صاحب رساله «غاية الامكان في دراية الزمان و المكان» و شیخ نجم الدين دایه صاحب مرصاد العباد و مولی عبدالحسن بن محمد یوسف نوربخشی کازرونی و احمد بن حسن دمستانی و نظامی گنجه ای و مجلسی و گفته او که به گفته های حافظ رجب برسی منگرید و ابن ابی جمهور و کتاب مجلی او. شعرهای خود مؤلف هم در چند جا دیده می شود از آنها است 54پ -55پ). نوشته عارفی از آن به عارفی از انس با دعایی که برایش نوشته است از روی خط سید سلیمان در آن هست (75ر - 64ر) و باید از همین سوانح باشد. ناظر آن را از روی نوشته های خود مورخ 1177 در بوشهر و 1176 نوشته و به خواهش یکی از مرشدان ساخته است. [دنا 249/6 ؛ فهرستواره منزوی 505/7]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4214/5

كا: ناظر کازرونی، تا: 1183ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 139گ (31پ -32 و 33 - 50ر و 55پ -56پ و 64ر - 180پ)، 15 سطر (17×8)، اندازه: 24×11سم [ف: 13 - 3190]

سوانح / تاریخ / فارسی

savāneh

زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری

zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891 - 1973)

رویدادها و وفيات پراکنده که مؤلف از سال 1328 به بعد در هنگام وقوع تاریخ آنها را پشت کتاب های خود ثبت نموده و اینک همه را در این رساله گرد آورده است (ص 193: با یادداشت مورخ 24 محرم 1377)؛ از صفحه 171 تا 216 سوانح و وفیات پراکنده است. سپس سوانح زنجان (217-227) که از قدیم ترین رویدادی که بر خاطر داشته - واقعه استقبال از مظفرالدین شاه در هنگام آمدن او از تبریز برای رفتن به تهران و نشستن بر تخت شاهی در سال 1313 که مؤلف پنج شش ساله بود- و سپس داستان غارت خانه حاج اشرف الملک در سال 1317 آغاز می شود لیکن تاریخ درگذشت عده ای از علماء پیش از این را نیز از دفتر یادداشت پدر خود نقل نموده و سپس به شرح و ثبت سوانح بعد پرداخته است. در همین جا فهرستی است از دانشمندان و صاحبان القاب و کشته شدگان زنجان در نیمه نخستین قرن حاضر. پس از آن باز سوانح متفرق است (228 248) از سال 1328 تا سال 1392 و در این میان دو صفحه و اندی یادداشت نامهای مرکب (که پس از این در رساله ای خاص گنجانیده) و سپس وفيات علماء شهرستان ها (250-265) و شرحی در باب وضع عمومی در سال های ولادت و کودکی مؤلف (269) و ثبتی از القاب متداول آن عصر (269-270) و قطعه ای که خود در تاریخ تجدید بنای مدرسه خان قم به فارسی سروده بود (279) و ثبت برخی از سجع مهرهای قدیم (280) و وفيات علماء قم (273-278) که آخرین آنها تاریخ درگذشت خود مؤلف است - شب شنبه 29 رمضان 1393 - که یکی از بازماندگان ایشان به آن افزوده است.

قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 138/2

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، 55گ (86ر-140)، قطع: ربعی چند نسخه في: - 246]

سوانح / اخلاق / فارسی

savāneh

منشآتی است ادبی در پند و اندرز با عنوان های «سانحه، سانحه»، که بدون مقدمه ای و به صورت پراکنده تحریر شده است. مؤلف در اثنا اشعار فارسی از خود نیز آورده است. برخی عناوین سوانح آن چنین است: سانحه قدسيه ابوالحسنیه، سانحه عرشیه، عزيزية، متكبرية، صورية، قدوس، عفارية، سانحه یا معز و یا مذل.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:16 4870- 24/170

آغاز: روزی که از او سلام باشد ما را *** آن روز فلک غلام باشد ما راو ای عزیز حالتی که قاصد بمقصود رسد وعابد بمعبود؛ انجام: فَلَمَّا وُلِدَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ رَفَعْتَ الارض رَأْسِهَا وَ . . . فَقَالَ لَهَا لَا جَرَمَ حَيْثُ افْتَخَرْتِ بِحَبِيبِي جُعِلْتُ تُرَابٍ شرقك وعزبک طَهُوراً لَهُ ولامته.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ، 27 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 4 - 2346]

سوانح افکار > افادات فاضل شاه قاضی یزدی ره

سوانح الافكار رشیدی = مکاتیب رشیدی / نامه نگاری / فارسی

savāneh-ol-afkār-e rashidi = makātīb-e rashidi

ابرقوهی، محمد، ق8 قمری

abarqūhī, mohammad (- 14c)

مجموعه ای از نامه های و مکاتبات رشید الدین فضل الله همدانی ( 718-648 ق) که شمس الدين محمد ابرقوهی به تدوین آن پرداخته و آن را «سوانح الافكار رشیدی» نامیده است. در دیباچه آن از غیاث الدین محمد و از تاریخ 791 و تاریخ وزارت او در

728 و از کشته شدنش یاد شده است.

چاپ: به کوشش محمد تقی دانش پژوه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1358ش، 7+348ص [یادنامه رشید الدین فضل الله، گفتار دانش پژوه سال 1348؛ دنا 250/6 ؛ نیز بنگرید به مدخل «منشآت» رشید الدین فضل الله همدانی در این مجموعه]

1. تهران: ملک؛ شماره نسخه:3702

آغاز: حمدی که نهایت فهم به هدایت آن نرسد؛ انجام: بماند چو مانم کرم پایدار.

خط: نسخ، كا: عبدالعلی بن گشایش رستمداری، تا: ذیقعده 928ق؛ مقابله کننده مسعود بن عبدالله؛ تملک: مسعود بن عبدالله، محمد تقی بن محمد رضای رازی در اصفهان در 1048؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 149گ، 17 سطر، اندازه: 17/8×12/6 سم [ف: 3- 479] تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3634-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 205]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9514

آغاز: بر دلايل و مخايل هر یک از بندگان ترک و تاجیک دور و نزدیک بانواع استدلال گرفته و هیچکس در میان بندگان ... تحريرا فِي شَهْرِ شَعْبَانَ سَنَةٍ سِتُّمِائَةٍ وَ تِسْعِينَ بِمَقَامِ سلطانیه. مکتوب که بنایبان کاشان نوشته در باب.

خط: تعليق، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج قهوه ای، 77گ، 9 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 30 - 186]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18424/3

آغاز: و سایه بان سرو و شمشاد را برافراشت و عروس گلشن خضرا را از آب؛ انجام: وَ تُضَاعِفُ دَوْلَةُ وَ أَقْبَالِ وَ نیکویی آخِرَةً طَلَبِ دَارٍ وَ السَّلَامُ.

خط: نسخ، كا: احتمالا میرزا عبدالحسین شاعر، محمد کریم خان و حیدر خان صدری، تا: قرن 13، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 161ص (38-198)، اندازه: 17/3×10/5 سم [ف: 50-190]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 40

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 20 سطر (21×12)، اندازه: 32×22سم [سنا: ف: 1 - 21]

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3113_ف

نسخه اصل: ملی تبریز ش 2825. با سرگذشت خواجه رشید در 3 ص در پایان با شعر عتیقی از دستور الوزراء خواند میر: رشید ملت و دین چون رحيل کرد به عقبی 68 نوشت منشی تاریخ او که «طاب ثراه»؛ كا: محمد علی تبریزی، تا: 1303ق؛ درست مانند نسخه اونیورسیته استانبول و يحيى ذكاء است [فیلمها ف: 2 - 79]

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3502_ف

نسخه اصل: نسخه آقای یحیی ذکاء ش 21؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 156 - 2]

7. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5163/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ در آغاز نسخه نامه رشید الدین به سلطان محمد شاه خدابنده و دومی آن عرضه داشت کیقباد بن علاء الدین بن کیقباد بن کیخسرو بن قزل ارسلان سلجوقی است از آذربایجان درباره سرگذشت خود به خواجه رشید سپس نامه ای از رشید الدین است و نامه او به فرزند خود شهاب الدين؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 14گ (8ر - 21ر)، 23 سطر (18×11)، اندازه: 15×22 سم [ف: 15 - 4132]

سوانح اکبری / تاریخ هند / فارسی

savāneh-e akbarī

بلگرامی، امیر حیدر بن نورحسین، ق 12 قمری

belegrāmī, amīr heydar ebn-e nūr-hoseyn (- 18c)

شرح حوادث و وقایع سلطنت و شرح حال اکبر شاه (963 1014 ق) است، از تولد تا پادشاهی او در 987ق در دو «مقاله»: 1. نژاد و تولد او؛ 2. تاجگذاری تا 24 سال پادشاهی او که به خواهش کرک پترک نگاشته است.

آغاز: خداوندا شاها شكرت حد گفتار نیست ... [دنا 249٫6 ؛ فهرستواره منزوی 1277/2]

1. یزد؛ صدوقی یزدی؛ شماره نسخه:118

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: غره رجب 982ق؛ 258گ، 25 سطر، اندازه: 22/5 ×36سم [ف: 95]

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3687

آغاز: رفته سربه شورش بر آرد چون .. شهریار گیتی آرا که همواره افزونی شجاعت می خواهد که در معارک پردلان به نفس مقدس خودشمشیر زندوقت خوش شده؛ انجام: ديده ما به تماشای حقیقت باز است *** عقل کل می رمد از کوکبه حیرت ما / سر فروبرده به جیب و دو جهان می نگرم *** عشق از تار نظر بافت مگر کسوت ما

فتح قلعه سورت و مراجعت از فتح گجرات (قبل از سال نوزدهم جلوس)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 522گ، 19 سطر، اندازه: 31×19سم [ف مخ: 3 - 1120]

سوانح اولیاء / عرفان و تصوف / فارسی

savāneh-e owlīyā'

در شرح احوال مشایخ صوفیه به ویژه سلسله چشتیه هند، مؤلف ناشناخته.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11006

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مجدول، نام این کتاب در منابع موجود نیامده و تاکنون چاپ نشده؛ قطع: رقعی کوچک [میراث شهاب: س وش 2 -16]

سوانح الايام في مشاهدات العوام = سلسلة العارفین / عرفان و تصوف / فارسی

savāneh-ul-ayyām fi mošāhadāt-el ‘avām = selselat-ol 'ārefīn

صنع الله نعمة الله، ق 11 قمری

sonʻ-ol-lāh ne'mat-ol-lāh (- 17c)

بنا به نوشته نفسیی (190/1 ) نگاشته پس از 1066 ق، به نوشته دانش پژوه گویا همان سراج الدين صنع الله پسر کوچک سید شمس الدین ابراهیم بمی است. در الذریعه ( 619/9 ) از دو تن نام برده شده: صنع الله کاشانی زنده در 944ق و صنع الله کوزه کنانی (-931ق).

آغاز: یا رب به ثنای خود سخن سازم كن *** در گلشن حمد نغمه پردازم کن

انجام: غرض نقشی است کز ما باز ماند ***که هستی را نمی بینم بقائی

چاپ: مشار فارسی، ج3، ص3056؛ بمبئی، 1307ق، سنگی، 73ص؛ گزیده آن در جامع مفیدی نیز آمده [دنا 250/6 ؛ فرهنگ ایران زمین 295/14 ؛ الذریعه 619/9 ؛ فهرستواره منزوی 2182/3]

1. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه:1077

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق زیبا، كا: میرزا محمد ملک الكتاب، تا: 10 شوال 1320ق؛ جلد: مقوایی با روکش مخمل بنفش، 151ص، 15 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: - 168]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5870/1

آغاز: آن حضرت بسر برده اتفاقا روزی آن سلطان سالكين از آن کوه بجایی می رفتند باباحاجی محمد صامت در خدمت بود (ص 145 دو سطر آخر چاپ اوین، ص 9 س 16 جامع مفیدی)؛

انجام: لب بگشا آنچه ترا در دل است *** یک بیک از تربت او حاصل است و در چهاردهم شهر صفر به ارض اقدس مدينه طيبه رسید نزول اجلال نموده و دوازده روز به ادراک شرف زیارت سلطان سریر رسالت (ص س) سرافرازی حاصل نموده (ص 255 چاپ اوبن و ص 80 س 19 جامع مفیدی)

خط: نستعلیق، كا: محمد حسین انور علی شاہ کرمانی (که نامش را پاک کرده اند)، تا: جمادی الثانی؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه شیعی شده است و عنوان های آن را برگرداندند و با نسخه چاپ شده هم فرق ها دارد. نسخه نزدیک به پنج صفحه چاپ اوبن كم دارد (ص 140-145)؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج تریاکی ضربی مذهب، 41گ (ار-141)، 17 سطر (10×5)، اندازه: 16×10 سم [ف: 16 - 115]

سوانح حاجی ضیاء / تراجم / فارسی

سوانح الأفكار - سوانح خان

ضياء الأطباء، علی اصغر بن علی اکبر، ق 14 قمری

zīyā’-ol-atebbā’, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (- 20c)

در سرگذشت خود و خاندان خود که پشت در پشت منشی و مستوفی بوده اند تا سال 1344، در آغاز مثنوی ملا محمد است درباره دو برادر امر الله و نصرالله سپس فهرست فصل های کتاب آن گاه خود کتاب. از رهگذر تاریخ سیاسی و اجتماعی آن زمان بسیار سودمند است.

آغاز: حمد بی حد و ثنائی بی عدد پروردگاری سزا است. [دنا 250/6 ؛ فهرستواره منزوی 2182/3 ]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5759

آغاز: برابر؛ انجام: به قیمت سهل فروخته و رفته

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، ناتمام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 497گ، 15 سطر (10×7)، اندازه: 21×14سم [ف: 84 - 16]

سوانح الحجاز > تعبیر خواب

سوانح الحجاز > نان و حلوا

سوانح الحجاز > چند نامه

السوانح الحجازية > چند نامه

السوانح الحجازية > نان و حلوا

سوانح خان = مقامات خواجه محمد صفر / عرفان و تصوف و تراجم / فارسی

savāneh-e xān = maqāmāt-e xāja mohammad safar

از ناشناس، که بارها از خود به «خان» یاد می کند، و می گوید 18 ساله بودم که به بخارا رفتم، با خواجه محمدصفر نقشبندی آشنا شدم، که او را به بیعت با خود می خواند، و از خود به گونه مردی تاجر یاد می کند که شایستگی بیعت را ندارد. به هر روی بیعت کرده پنج سال در بخارا در خدمت او بوده و این دفتر سخنان و آموزش ها و کرامت های آن پیر است. نکته های اجتماعی و تاریخی نیز در بردارد. [مشترک پاکستان 1094/11 به تفصيل؛ فهرستواره منزوی 2183/3 ]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 491-عکسی

آغاز: حمدله. عاقبت. صلات. اما بعد، می گوید راجی رحمت الله، بیان کلماتی که در صحبت قطب الاقطاب ... حضرت خواجه محمد صفر (ق). به سمع در آمده و آن قدوة الانبياء؛ انجام: به حرمت سید اولین و آخرین ما را از درگاه خود نومید مگردان. آمین یا رب العالمين، يا واهب العطایا.

اصل نسخه: گنج بخش، ش 7279 (مشترک 1094/11 )؛ خط: نستعلیق تحریری و شکسته، بی کا، تا: قرن 12، 51گ [عکسی ف:

163 - 2]

سوانح دکن / تاریخ / فارسی

savāneh-e dakan

همدانی، منعم خان، ق 12

hamadānī, mon em xān (- 12c)

اهدا به: نظام الدوله میر نظام عليخان

تاریخ تأليف: 1197ق

شرح اوضاع سیاسی و جغرافیایی و اقتصادی دکن است با شش ناحیه قلمرو حکومت کند.

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3287

آغاز: پس از سه برگ فهرست که با عبارت «فهرست کتاب سوانح دكن احوال شش صوبه و سرکارات و خصوصیات آن و احوال امرا ...» متن کتاب با عبارت «حمد داوری که بوقلمونی اقالیم سبعه زنگی از نیرنگسازی قدرت ابداع اوست ...» آغاز می شود، انجام: باختتام رسانیده ام و بر صفحه روزگار یادگار گذاشتم بیت: کمتر ز قاشقی نتوان بود در طلب *** صد تیشه میخورد که رساند لبی بلب ... در عصر نواب میر محبوب علیخان بهادر نظام الملک بهادر آصف جاہ والی حیدر آباد فرخنده بنیاد نگارش شد با تمام رسید ... تمت بالخير

خط: نستعلیق، كا: نواب میر جنگ اشجع الدوله بهادر، تا: 12 ذیحجه 1296ق، جان حیدر آباد، کاغذ: هندی، 83گ، 18 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 2 - 836]

سوانح السفر / تاریخ / فارسی

savāneh-os safar

رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1415ق 13 قمری

raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī' (1801 - 19c)

تاریخ تأليف: آخر ربيع الثانی 1262ق؛ محل تأليف: رشت (دار المرز) محله سبزه میدان

مجموعه ای از خاطرات و خطرات سفر نویسنده از شهر اصفهان به قزوین که پس از نگارش یکصد و پنجمین کتابش، آن را به پایان برده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 11440

آغاز: بعد الحمد و الصلاة و السلام و آله الكرام العظام عرضه می دارد احقر بندہ گرفتار به گل و باتلاق و هوای رطوبی بی تمیز عرصه گیلان ... که چون فارغ شدم از مجلد یکصد و پنجمی از کتب؛ انجام: ازین تضمینی که بستی عاصيا بی سیم و زر اینجا *** ندانم کام ازو چون زرگر بی سیم و زر گیرد

خط: نستعلیق، كا: عبدالجواد بن ملا لطفعلی، تا: شوال 1279ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 51ص (1-51)، 10 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 33/2 - 129]

سوانح سفر حجاز > تعبیر خواب

سوانح سفر حجاز > نان و حلوا

سوانح سفر حجاز > حالات الحرمین

سوانح سفر حجاز > چند نامه

سوانح سفر خراسان = رد الفوائد المدنية / اصول فقه / عربی

savāneh-e safar-e xorāsān = rad-ol favā’ed-el madanīya

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)

وابسته به: الْفَوَائِدُ الْمَدَنِيَّةِ فِي الرَّدِّ عَلَى مَنْ قَالَ بِالِاجْتِهَادِ وَ التَّقْلِيدُ فِي الْأَحْكَامِ الالهية؛ استر آبادی، محمد امین بن محمد شریف ( 1033ق) تاریخ تأليف: 29 شعبان 1267ق

مؤلف در سال 1267 ق در راه مشهد الرضا (علیه السَّلام) در تربت حیدریه (قصبة تربة الشيخ حیدر) با شخصی برخورد می کند و کتاب الفوائد المدنية»، تأليف محمد امین استر آبادی را از آن شخص خریداری کرده و در طول سفر آن را مطالعه می کند و چنین می بیند که در این کتاب به اصولیین توهین شده است. او این کتاب (سوانح) را در رد آن و به حمایت از علمای اصولی می نویسد. عناوین کتاب به عنوان «سانحة» آمد است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . قَدْ اتَّفَقَ لِى سَفَرِ الَىَّ مَشْهَدِ الرِّضَا صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَى مشرفه فِي سَنَةِ 1267 فَلَمَّا وَصَلْنَا الَىَّ قَصَبَةٍ تُرْبَةِ الشَّيْخُ . . .

انجام: فَعَلَيْهِ بِالْقَوَاعِدِ الَّتِي اضفناها فِي عِلْمِ الْأُصُولِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ الْأَخْبَارِ فَفِيهَا غَنِيَّةُ وَ هِدَايَةُ وَ كِفَايَةُ ، وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِرَةَ. [دنا 250/6 ؛ فهرست مشایخ 2: 21]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 383/1

خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد کاظم، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 80ص (1-80)، 20 سطر (15×7)، اندازه: 21×13سم [سنا: ف: 1- 218]

.. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1927/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مشکی، 43گ (431)، 19 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5 - 358]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11839

آغاز: ... كُلُّ مِنْهُمَا يُرِيدُونَ اتِّبَاعِ هولاء يُشَارِكُونَ فِي أُصُولِ الْمَذْهَبِ وَ كُلُّ مِنْهُمَا يُرِيدُ اتِّبَاعِ آثَارَ مُحَمَّدِ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ الطاهرین ؛ انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: سه شنبه 23 ربیع الاول 1272ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، اندکی قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی شده، جلد: تیماج مشکی، اندازه، 52گ، 15 و 16 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 30 - 84]

4. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1001

آغاز: برابر؛ انجام:فَلَا نسود الْأَوْرَاقِ بذكرها مُفَصَّلًا وَ قدحها فلنختم عَلَى هيهنا الْكِتَابِ.

کامل، خط: نسخ، بی کا، تا: 19 ذیعقده 1285ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی، 48گ، 17 سطر (13×8)، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 3 - 817]

5. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4502/2

خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1499]

6. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1948/3

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 44ص (41-84)، اندازه: 21×16سم [ف: 3 - 1103]

سوانح صوفیه در شرح رساله غوثیه / عرفان و تصوف / فارسی

savāneh-e sūfīye dar š.-e r.-ye qawsīye

بهلول صوفی، عبدالله

bohlūl-e sūfī, 'abd-ol-lāh

وابسته به: الغوثية؛ عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی (471 _561ق)

رساله ای متوسط به صورت «قوله، قوله» که در شرح «رساله غوثیه» شیخ عبدالقادر حسینی جیلانی نگاشته شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10685/1

آغاز: حمد معرا از صمت ثنایی و استقصاء و شكر مبرا از سمت نهایت و احصاء سزاوار ذاتی است خواص بندگان را به معراج شهود مشرف گردانید؛ انجام: تقریر و تحریر خاصه دو زبان نامه در آید، بنابر آن از آن طی مقال نموده برین قدر تمام گردانید.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 50ص (18-67)، اندازه: 21×13سم [ف: 33/1 - 164]

سوانح العشاق > السوانح في العشق

سوانح عشق / شعر / فارسی

savāneh-e 'esq

عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر، 610 - 688؟ قمری

‘erādī, ebrāhīm ebn-e bozorgmehr (1214 - 1290)

سوانح دکن - السوانح الفقهيه 523

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 573/35 ف

نسخه اصل: لالا اسماعيل ش 487ر؛ بی کا، تا: قرن8 19گ (243پ -261ر) [فیلمها ف: 1 - 504]

سوانح عمری > رسالة الندامة في زاد القيامة (ترجمه)

سوانح عمری > شرح احوال شیخ الرئيس قاجار

سوانح عمری > تبصرة المسافرين

سوانح عمری > تذكرة الاحوال

سوانح عمری نظامیه علوی / تاریخ / فارسی

savāneh-e ‘omrī-ye nezāmīye-ye ‘alavī

چودهری، نظام على بن سعادت علی، ق13 قمری

čūdharī, nezām ‘alī ebn-e sa‘ādat ‘alī (- 19c)

رساله ای است در شرح حال عده ای از حاکمان، علما و سادات هند در قرن سیزدهم هجری قمری، مؤلف ضمن بیان شرح حال خویش، به شرح حال خاندان خود پرداخته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13326

آغاز: پس از حمد جناب باری حضرت عز اسمه و درود حضرت رسالت پناهی یعنی محمد مصطفی صلی الله عليه و سلم و آله و اصحابه اجمعین چنین گوید؛ انجام: در صحبت داری امیر علیخان که خود را ندیم جان ممدوح میداند او ذات می گذرانید بیچاره از سه سال نابینا شده بود ... ناتمام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با قلم خوردگی، مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی مشکی، 188 گ، 14 سطر (20×13)، اندازه: 21/5 ×5/ 30سم [ف: 33 - 562]

سوانح غیبی > السانح الغيبي

سوانح غيبية / عرفان و تصوف / عربی

savāneh-e qybīyya

قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1076/2

آغاز: بِسَمَكِ اللَّهُمَّ لَا اله غَيْرُكَ عَزَّ ثنائک . . . فَهَذِهِ سوانح غيبية بی کا، بی تا، 16گ (168-183)، 13 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 52 -3]

السوانح الفقهية / فقه، شعر / عربی

as-sawāniḥ-ul fiqhīya

موسوی خسروشاهی، محمد باقر بن هاشم، ق 14 قمری

musavi xosrowsahi, mohammad baqer ebn-e hasem ( 20c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17275/6

آغاز: بِاسْمِهِ الْجَامِعِ ذِي الْجَلَّالِ *** ابتدء الْكَلَامِ فِي الْمَقَالِ ؛ انجام : رَجَّحَ بِالْقَبُولِ وَ التَّقْدِيمِ *** مِنْ خَارِجِ الْبَيَانِ فِي الْحَكِيمُ . وَقَفَ هُنَا الْقَلَمُ وَ قَضَى بِهِ الْقَدْرِ . . . شَهْرُ صیام مُحَمَّدٍ باقر الموسوي 1342

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قرمز، 1ص(190)، اندازه: 17×20/5 سم [ف: 47/2 - 110]

السوانح في العشق = سوانح العشاق / عرفان و تصوف / فارسی

as-savāneh fe-l ‘išq = savāneh-ol ‘oššāq

غزالی، احمد بن محمد، - 520 قمری

qazālī, ahmad ebn-e mohammad (- 1127)

رساله در 75 «فصل» در باب عشق که می توان آن را نخستین اثر فارسی در این باب دانست که از بدو تأليف مورد توجه عرفا قرار گرفت و فخرالدین عراقی (-688ق) کتاب «لمعات» خود را بر پایه آن قرار داد و در دیباچه به آن تصریح کرد. در نسبت آن به احمد غزالی تردیدی نیست. کتاب در نهایت ایجاز و ایماء تأليف شده و خود او هم در مقدمه و هم در پایان می گوید: «كلامنا اشارة». لذا برای تبیین مباحث آن شروحی بر آن نوشته شده است.

آغاز: بسمله ، عَلَى اللَّهِ اتكالى مِنْ جَمِيعِ اخوانی ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... این حروف مشتمل است بر فصولی چند که به معانی عشق تعلق دارد اگر چه حدیث عشق در حروف نیاید و در کلمه نگنجد ... دوستی عزیز که به نزدیک من به جای عزیز تر برادران است و مرا با او انس تمام بود معروف صاین الدین از من درخواست که آنچه فرا خاطر آید در حال در معنی عشق فصلی چند اثبات کنم تا به وقتی او را انسی بود و چون دست طلب به دامن وصل نرسد بدین فصول تعلل کند و به معانی این ابیات تمثل سازد. اجابت کردم اورا و چند فصل اثبات کردم قضای حق اورا ...

انجام: دل گر چه ز وصل شادمان می بینم - هم پای فراق در میان می بینم. در هجر تو وصل تو نهان میدیدم *** در وصل تو هجر تو عیان می بینم

چاپ: به کوشش ریتر آلمانی، استانبول، 1942م، به کوشش دکتر مهدی بیانی، تهران، 1372ش؛ ضمن مجموعه آثار فارسی احمد غزالی، به اهتمام احمد مجاهد، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1376ش [دنا 251٫6 (19 نسخه)؛ فهرست مشار 977؛ نسخه های منزوی 1204؛ فهرستواره منزوی 505/7 ]

شرح و حواشی:

1- لمعات؛ عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر (610-688)

2- كنوز الاسرار و رموز الاحرار؛ نطنزی، محمود بن على (-735)

3- اللمحات في شرح اللمعات؛ تبریزی شیرازی، یارعلی بن عبدالله ( 9)

4- شرح لمعات عراقی؛ کو کدی، علی بن يوسف (-9)

5- شرح لمعات عراقی؛ نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله ( 730-834)

6- ضوء اللمعات = شرح لمعات؛ ترکه اصفهانی، علی بن محمد ( _836)

7- اشعة اللمعات = شرح لمعات = حقایق لمعات؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)

8- شرح السوانح في العشق؛ ناگوری، حسین (-901)

9- شرح لمعات؛ عراقی تبریزی، نعمة الله

10- تحرير اللمعات = شرح لمعات

11- التنبيهات في شرح اللمعات (2 عنوان)

12- حاشیه شرح لمعات

13- شرح السوانح في العشق (2 عنوان)

14- شرح لمعات (8 عنوان)

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2412/15

آغاز: برابر؛ انجام: هر کس از پندار خود در عشق لافی می زند *** عشق از پندار خالی وز چنین وز چنان

خط: نسخ، كا: محمد بن علی دامغانی الجابر مى المولد، تا: 659ق کاغذ: اصفهانی، شکری، جلد: تیماج تریاکی، 51 (230 - 280)، 19 سطر ( 15/5×6)، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 5 - 550]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3059/16 ف و 1136_ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 51]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5464/2 و 2768-ف و 4267/2 -ف

خط: نسخ معرب، كا: حسین پسر عثمان بن محمد شیرازی، تا: ربيع الثانی 688ق؛ تملک: دکتر بهرامی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای آراسته، 15 سطر (13×8)، اندازه: 19×13 سم [ف: 16 - 16] و [فيلمها ف: 1- 1247 و 3-39]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/183

آغاز: ... فَالْعَبْدُ مُتَّصِلٍ بِالظَّنِّ وَ الظَّنَّ مُتَّصِلٍ بِالْمَوْتِ

خط: نسخ، كا: ابوالمجد تبریزی، تا: سه شنبه 10 محرم 723ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج کرم، ص (681-686)، 41 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 - 105]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/110 (آ)- 463/110 (ب)-ف

نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 764ق؛ در هامش؛ 9گ (403پ-411پ) [فيلمها ف: 1- 487]

5. تهران، دانشگاه شماره نسخه:104/5 -ف

نسخه اصل: عاطف افندی ش 2241؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ذیقعده 828ق؛ 13گ (465-477)، 23 سطر [فیلمها ف: 1- 408]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:615

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمود رومی، تا: 882ق؛ واقف: نائینی؛ 36گ،

12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 130]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/65

آغاز: ب سمله ، رِسَالَةُ السوانح فِي العشق وَ العاشق وَ المعشوق وَ مَا يَتَعَلَّقُ بالعشق مِنِ الْمَلَامَةِ وَ الْوِصَالِ وَ الْفِرَاقُ مِنْ تَصْنِيفِ الشَّيْخِ الامام الْعَارِفِ مُحَمَّدِ بْنِ احْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الغزالی. فصل با عشق روان شد از عدم مركب ما - دایم ز شراب وصل روشن شب ما - زان می که حرام نیست در مذهب ما؛ انجام: که از هستی او خبری نمانده باشد و وصال و فراق او را یکی بود در علل وز عوارض بر خواسته بود اینجا بود که اهلیت خلعت عشق یا بد و السلم.

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 29ص (113 _141)، 20 سطر، اندازه: 12/5 ×25 سم [ف: 10 - 1403]

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4196/3

آغاز: بسمله . كِتَابُ السوانح فِي العشق وَ العاشق وَ المعشوق مِنْ مَقَالَةٍ . . . احْمَدِ الْغَزَالِيُّ . . . قَالَ الشَّيْخُ . . . احْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الغزالی ... چند فصل اثبات افتاد و تعلق بهیچ جانب ندارد، در حقایق عشق و احوال و اعراض عشق؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 ذیحجه 1016ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 12گ (42پ -53ر)، 25 سطر، اندازه: 14/6 × 25/7سم [ف: 7- 255]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3986/1 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 289]

9. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4931/2

آغاز: بسمله. قال الله تعالى: يحبهم و يحبونه. با عشق روان شد از عدم مرکب ما *** روشن ز شراب وصل دایم شب ما ... روح از عدم به وجود آمد بر سر حد وجود عشق؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 23گ (91پ -113ر)،17 سطر، اندازه: 3×13/2 / 20سم [ف: 8-129]

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5795/1

آغاز: با عشق روان شد از عدم مركب ما *** روشن ز شراب وصل دایم شب ما؛ انجام: دل گرچه ز وصل شاهان می بینم *** هم پای فراق در میان می بینم

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن حاجی تراب شیرازی، تا: 1239_ 1240؛ جلد: مقوایی، 25گ (9پ -33پ)، اندازه: 10/5 × 16/5سم [ف: 15 - 180]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7342/4

آغاز: ذات بود صفت را یابد و قایم شود؛ انجام: هم بای فراق در میان می بینم. خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ با نسخه چاپی شادروان دکتر بیانی اختلاف دارد؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 11 – 295]

12. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1346/3

آغاز: بسمله. قال رضي الله عنه چند فصل ثبت افتاد و تعلق بھیج جانب ندارد در حقایق عشق و احوال و اعراض بشرط آنکه؛

انجام: صد قافله پیش برده اند این منزل. ربنا ظلمنا انفسنا ... ایزد تعالی چنانکه توفيق بنوشتن این رساله کرامت کرد بكشف این اسرار جان ما را روشن گرداند، و ما را از نهان کردن آن بحق محمد و آله.

بی کا، بی تا؛ 21گ (81-101) [ف: 5 - 120]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4818/3 ف و 5527/3 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 – 110 و 165]

13. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 436/10 -ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4821؛ كا: عبدالرزاق بن عبدالكریم، بیتا [فيلمها ف: 1- 467]

سوانح القريحة في شرح الصفيحة / اسطرلاب /عربی

sawanih-ul qariha fi S.-is safiha

حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین، - 1188 قمری

hoseynī mūselī, “abd-ol-lāh ebn-e faxr-od-dīn (- 1774)

وابسته به: الصفيحة الاسطرلابية - الصفحة = صفيحة الامكان؛ شیخ بهائی، محمد بن حسين (953- 1030)

شرحی است بر «صفيحه» شیخ بهائی؛ شارح در دیباچه کتاب می گوید حدود سی و اندی سال قبل که به بصره رفته بودم این نسخه به دستم آمد و فواید آن را زیاد دیده بر آن شدم که آن را شرح نمایم و هم اکنون توفیق حاصل نموده ام.

آغاز: بسمله تبارک الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجاً وَ جَعَلَ فِيهَا سِرَاجاً وَ قمرة منيرة . . . وَ كَذَلِكَ الْعَبْدُ المفتقر الَىَّ مَوْلَاهُ الْغِنِيُّ الْعَلِيِّ أَبُو مُحَمَّدٍ . . . يَقُولُ انْهَ قَبْلَ هَذَا التَّارِيخِ . . . غَرَّهُ الاسطرلاب بِهَمْزَةِ مضمومه وَ سین ساکنه وَ طاء مضمومه وَ قَدْ

چاپ: حققه محمود عبدالكریم و طبع ببغداد من قبل مرکز احیاء التراث العلمي العربی. ]دنا 251/6 (4 نسخه)؛ فهرست سلیمانیه 228/3 ؛ الفلك و التنجيم ص 131 _134؛ الاوقاف العامة موصل 247/2]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6679/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 13گ (17ر-29ر)، اندازه: 12×5/ 20سم [ف: 20 – 197]

2. مشهد: الهيات؛ شماره نسخه:14813/7 حاشیه

آغاز: برابر خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: پستی [ف: 2 - 111]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18632

آغاز: برابر؛ انجام: و أَمَّا عروضها فَهُوَ عَلَى نُسْقَ وَاحِدٍ وَ الجدول هُوَ هَذِهِ . . الْكَوَاكِبُ الثَّانِيَةِ هَذَا مَا ساعد عَلَيْهِ الْوَقْتِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298 ق [رایانه]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17637

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

5. قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه:875/7

آغاز: برابر انجام: فالحاصل أَوِ الْبَاقِي هُوَ مَوَاضِعَ تِلْكَ الْكَوَاكِبِ فِي أَوَّلِ السَّنَةِ المطلوبة وَ أَمَّا عروضها فَهُوَ عَلَى نُسْقَ وَاحِدٍ وَ الجدول هَذَا.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، 23گ (68-90ر)، اندازه: 18×12سم [ف: 2 - 133]

سوانح الكتب > سانح الكتب

السوانح المرضية و النوافح العطرية / گوناگون / عربی

as-sawanih-ul mardiyya wa-n nawafih-ul atriyya

ابن خاتون، احمد بن محمد، ق 11 قمری

ebn-e xātūn, ahmad ebn-e mohammad (- 17c)

مؤلف پس از فوت استادش جمال الدین محمد بن احمد مشهور به ابن خاتون عاملی بسیار خاطرش پریشان شده و به مطالعه کتب و مسافرت پرداخته تا آن که به صنعاء يمن رفته و با وزیر جعفر پاشا رفت و آمد نموده و در کتابخانه وی کتاب های نفیسی یافته و آنچه را به نظرش جالب آمده انتخاب و مطالب و اشعاری از خود نیز بر آن افزوده و آن را نظیر کشکول استادش شیخ بهائی بدون ترتیب و تنظیم خاصی گرد آورد است. مؤلف به سال 1020 به صنعاء رفته و از این تاریخ تا سال 1058 یادداشت هایی در کتاب حاضر نقل نموده است.

اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 39

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . وَ بَعْدُ فَيَقُولُ . . . لَمَّا كُنْتَ فِي عُنْفُوَانِ الشَّبَابِ وَ رایت الْمَصَائِبِ قَدْ تَتَابَعَتْ عَلَىَّ مِنْ كُلِّ بابٍ وَ رَايَةِ نَفْسِي قَدْ ناءت عَنِ الْأَهْلِ وَ الاصدقاء وَ الاخوان.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا، مجدول، مصحح، در پایان اشعاری به خط محمد بن خاتون عاملی آمده؛ واقف: محمد سمیع بیک خان بن ملک حسین بن محمد بن محمد تقی اردکانی، 1146؛ جلد: تیماج قرمز، 268گ، اندازه: 28×17سم [ف: 1 - 36]

السوانح النظرية في شرح البداية الحرية / فقه / عربی

sawanih-un-nazariyya fi S.-il-bidayat-il-hurriya

آل عصفور، حسین بن محمد، - 1216 قمری

āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (- 1802)

وابسته به: بداية الهداية؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033 _1104)

شرح استدلالی بسیار مفصل و تحقیقی است بر «بداية الهدایه» شیخ حر عاملی در شش جلد بزرگ. مرحوم آقا بزرگ می نویسد: جلد چهارم آن از اول مکاسب محرمه و جزء پنجم تا طلاق هر دو به خط محمد علی بن عبد الصمد جامعی در سال 1235 و جلد ششم از عتق تا دیات به خامه طاهر بن عبدعلی بن عبدالرسول نیز در سال 1235 ق می باشد. همه مجلدات ششگانه در کتابخانه شيخ على كاشف الغطاء در نجف اشرف است و تأليف جلد 6 در یازدهم ذیقعده 1212ق پایان یافته است. [دنا 251/6 ؛ ذریعه 255/12]

1. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:137

آغاز: بسمله . الحمدلله جَعَلَ الْجَوَاهِرِ القدسية وَسَائِلِ الُامَّةِ الَىَّ الشرايع الْمُحَمَّدِيَّةُ ... (پس از سه سطر): وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ المجازی حسین بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ احْمَدَ بْنِ ابراهيم الدرازي قَدِ الْتَمِسْ منی بَعْضِ السَّادَةِ الاصدقاء . . . انَّ اكْتُبْ رِسَالَةِ وجيزه ؛ انجام : وَقَدْ حَقَّقْنَا المسالة كَمَالِ التَّحْقِيقِ بِالدَّلِيلِ الْوَاضِحِ وَ حَيْثُ قَدِ انْتَهَى الْكَلَامُ عَلَى الطَّهَارَةِ فِي كِتَابِنَا هَذَّ الْمَوْسُومِ بالسوانح . . . وَ آنَ المتمس مِنِ الْفَيْضِ السبحاني فِي تدليل شوامس المعانی حسین بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ احْمَدَ بْنِ ابراهيم الدرازي البحرانی حَامِداً مُصَلِّياً مُسْتَغْفِراً طَهَارَةٍ؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: شعبان قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ایی، 27 سطر (16×10/5 )، [ف: - 777]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17987

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي شَرَفُ الْجُمُعَةِ بِمُحَمَّدٍ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) وَ أَهْلُ بیته عَلَى سَائِرِ الْأَيَّامِ حَتَّى العیدین؛ انجام: وَ التَّوْفِيقَ لنيل اسْتِنْبَاطِ الدلایل وَ الْحُجَجِ عَنِ الْحُجَجِ عَلَى الْعِبَادِ فِي جَمِيعِ دِينَهَا وَ مذهبها وَ قَدْ جَرَى ذَلِكَ عَلَى مُؤَلِّفِهِ أَفْقَرُ عِبَادَ اللَّهِ . . . مِنَ الْعَامِ الثَّامِنُ بُعْداً المأتین وَ الْأَلِفِ مِنْ هِجْرَتُهُ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) ... ج3، مشتمل است بر 6 فصل و یک خاتمه به شرح ذیل: فَصَلِّ فِي صَلَاةِ الْجُمُعَةِ وَ مَا يَتْبَعُهَا مِنَ الْأَحْكَامِ ، فَصَلِّ فِي صَلَاةِ الْعِيدِ ، فَصَلِّ فِي صَلَاةِ الْآيَاتِ ، فَصَلِّ فِي الْخَلَلِ ، فَصَلِّ فِي قَضَاءُ الصَّلَاةِ ، فَصَلِّ فِي أَحْكَامِ صَلَاةِ الْجَمَاعَةِ وَ صَلَاةِ الْقَصْرُ؛ خط: نسخ، كا: مرزوق بن محمد بن عبدالله شویکی، تا: قرن 13؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 311گ، 27 سطر، اندازه: 30/5×21/8سم [ف: 20 - 235]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:179877

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ ، الحمدلله الَّذِي شَرَفُ مُحَمَّدٍ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ )؛

انجام: بمُحَمَّدُ الْأَمِينُ وَ آلِهِ الْأَكْرَمِينَ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . الطَّاهِرِينَ

خط: نسخ، كا: شویکی، مرزوق بن محمد، تا: قرن 13 [رایانه]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10114/1

خط: نسخ، كا: على بن عباس بحرانی، تا: 1270ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی ضخیم، قطع: وزيري [میراث شهاب: س 8ش 2 - 20]

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6924

از شرایط الصلاة تا پایان جزو دوم؛ خط: نسخ، كا: میر اسماعيل بن حاجی میر هادی بیرجندی قاینی، بی تا، به دستور آقا سید حیدر موسوی حسینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 185 گ، 25 سطر (10×15)، اندازه: 22×15سم [ف: 16 - 402]

السوانح الوجديه من الروايح ... / _

as-sawanih-il-wajdiya men-ar-rawayih

دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268 - 1350 قمری

danes-e tabrizi, lotf-ali ebn-e mohammad kazem (1852 - 1932)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:19066

بی کا، تا: 1304ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 11/8 ×19 سم [رایانه]

سودا و امراض آن / طب / فارسی

sowdā va amrāz-e ān

رساله ای است کوتاه، در بیان اسباب سودا و بیماری هایی که باعث سودا می شود به ویژه بواسیر (سودا نام خلطی از اخلاط چهار گانه است)، دارای مقدمه و سه فصل، بدین ترتیب، مقدمه: در بیان مولدات سودا و کیفیت حدوث بواسیر و اقسام آن؛ فصل .. علامات و علاج مشترک میان جميع اقسام اسباب بواسير و مولدات سوداست؛ فصل 2. در علاج بواسیر دامبه که خون از او بسیار آید ...؛ فصل 3. در فرق میان هر یک از انواع بواسیر.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13449/2

آغاز: الحمد لِمَنْ يشفی بِحِكْمَتِهِ كُلَّ مَرِيضُ وَ يُصِحُّ بِقُدْرَتِهِ كُلِّ عَلِيلُ ... و بعد مجملی در بیان اسباب سودا و امراض آن؛ انجام: اینست علاج این مرض و تدابیرات مناسبة انشاء الله که شفاء عاجل کرامت کرده شود و بحق محمد و آله.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 ربیع الثانی 980ق، جا: استر آباد؛ کاغذ: شرقی، 9گ (145-153)، 15 سطر، اندازه: 11×6 سم [ف:34-128]

سود و زیان خوردنیها و نوشیدنیها > نزهة الملوک

السور > منافع السور

السورة > وجوب السورة بعد الحمد

سورة الاخلاص > اختلاف القراء في سورة الاخلاص

سورة الجمعة > اللمعة في تفسير سورة الجمعة

سورة الرضوان / بهائیت / عربی

sūrat-ur ridwan

؟ باب، على محمد بن محمد رضا، 1236؟ -1266 قمری

bāb, “alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 1850)

[فهرستواره منزوی 506/7]

قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:2024/3

آغاز: الحمد لله الذي نزل الآيات بالحق الى عبده

بی کا، بی تا؛ 2گ، اندازه: 15×10سم [ف: 3- 169]

سورة على / علوم قرآن / عربی

sūrat-u 'alī

سوره ای است که می گویند درباره على (علیه السَّلام) نازل شده و دشمنان آن را از قرآن برداشته اند و مدعی در این نسخه حسن بن حاجی علی بن محمود بن محمد بن عبد الله امامی لاهیجانی است.

تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 347/2

خط: نسخ، كا: قنبر بن ملا جعفر، تا: رمضان 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (75پ -79پ)، 9 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 11×17/5سم [ف: - 284]

سورة الولاية / علوم قرآن / عربی

sūrat-ul-wilāya

عباراتی است ساخته شده به عنوان «سورة الولايه» که نقل شده که از مصحفی به خط عبدالله بن مسعود یافته اند.

1. مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه:78/3

آغاز: از سوره هایی که عثمان مردود از قرآن بیرون کرده در مدح و منتقب وصی رسول خدا امیر المومنین ... بسم الله ... یا ایها الذين آمنوا آمنوا؛ انجام: و هم في التفرقات آمنون، تم السورة.

خط: نسخ، كا: على محمد بن رضا مقیم حسینی، تا: چهارشنبه غره ربيع الثانی 1083ق، جا: اصفهان مسجد شاه عباس صفوی؛ کاغذ:

نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص، 16 سطر ( 13/5×8)، اندازه: 18×13سم [رشت و همدان: ف: - 1787]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 5138/116

انجام: قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ هُمْ بعذابی يَعْلَمُونَ يَجْمَعَهُ الْأَعْلَى وَهْمُ عَلَى أَعْمَالِهِمُ يندمون . أَنَا بشرناک بِذُرِّيَّتِهِ الصَّالِحِينَ وَ أَنَّهُمْ لَا مُرْنَا لَا يَخْلُفُونَ . فَعَلَيْهِمْ منی سَلْوَةُ وَ رَحْمَةُ احیاء وَ أَمْوَاتاً فِي يَوْمِ يُبْعَثُونَ وَ عَلَى الَّذِينَ يَبْتَغُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ بَعْدِ کی غضبی أَنَّهُمْ قَوْمُ سَوْءٍ جابرون وَ عَلَى الَّذِينَ سَلَكُوا تسلكهم منی رَحْمَةُ وَ هُمْ فِي الْعَرَفَاتِ آمِنُونَ .

هَذِهِ سُورَةُ وُجِدَ فِي مُصْحَفِ عتیق بِخَطِّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضی اللَّهُ عَنْهُ . بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرحیم . یا ایها الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بالنورین أَنْزَلَهُمَا ( أَنْزَلْنا هَمّاً ) يتلوان عليکم آیاتی يَحْذَرُ انکم عَذابَ يَوْمٍ عظیم وَ نُورَانِ بعصهما مِنْ بَعْضٍ وَ أَنَا السَّمِيعُ الْعَلِيمُ . أَنَّ الَّذِينَ یوفون بِعَهْدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ . . لَهُمْ جَنَّاتُ النَّعِيمِ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اگ (472) [ف: 15 - 188]

3. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:868/3

خط: نستعلیق، کا: حيدر بن على بن اسماعیل کر کی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی آبی و زرد، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، اندازه:

14×23/5 سم [نشریه: 13 - 242]

4. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 15620

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (2پ -3پ) [مختصر ف: 458]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/83

خط: نستعلیق، كا: سید میرزا محمود خان علاء الملک طباطبائی (برادر میرزا رفیع نظام العلماء)، تا: قرن 13، 11ص (451- 461) [مختصر ف: - 459]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/72 -طباطبائی

آغاز: بسمله خوانندگان دام اقبالهم به سلامت باشند که این سوره قرآن است که در شأن ولايت ...... است ... و ظَالِمَانِ وَ منافقان یا ایها الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بالنورين اللَّذَيْنِ انزلناهما ؛ انجام : وَ عَلَى الَّذِينَ سَلَكُوا مَسْلَكَهُمْ منی رَحْمَةُ وَ هُمْ فِي الْغُرُفاتِ آمِنُونَ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در دیباچه فارسی این نسخه نام حسنعلی امامی آمده؛ او می گوید: این سوره را در یک جلد مصحف به خط عبدالله مسعود یافته اند و از آنجا نسخه به دست حقیر بیچاره حسن على امامی رسید؛ 1ص (63) [ف: 23 - 735]

سورة الولاية و النور / علوم قرآن / عربی

sūrat-ul-wilāyat-i wa-n-nūr

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8946/8

آغاز: در آغاز نوشته شده: «هَذَا السُّورَةِ الْوَلَايَةِ وَ النُّورِ وُجِدَ فِي مُصْحَفِ الْعَتِيقِ بِخَطِّ عبدالله المسعود رَضِيَ اللَّهِ عَنْهُ وَ هِيَ ثُلُثُ أَرْبَعُونَ آيَةٍ فِي شَانَ امیر المؤمنین علی ابْنِ ابی طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ أَخَذَهُ عُمَرَ وَ عُثْمَانَ وَجَدْتُ فِي الْمَدِينَةِ»

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 2 ص (144-145)، اندازه: 29/1×18/2 سم [ف: 29/1

• 432]

سورة الولاية و النور / علوم قرآن / فارسی و عربی

sūrat-ul-wilāyat wa-n nūr

در اثبات ولایت حضرت علی (علیه السَّلام) که در قرآن بوده است و عثمان از قرآن بیرون کرده است در دارالخلافه هندوستان به خط مبارک حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السَّلام) دیده اند.

مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 15/7

آغاز: بسمله یا ایها الَّذِينَ آمنو آمَنُوا بالنورین

بی کا، بی تا، تملک از جمال الدین قاسم محمد عاملی؛ با شکل های هندسی، محشی با امضا «شیخ بهاء الدين محمد»، صحیح بخاری، شرح مواقف؛ جلد: تیماج مشکی، 3ص (118 _120)، اندازه: 19×13 سم [ف: - 33]

سور القرآن > نزول القرآن (ارجوزة)

سور قرآن و ادعیه / دعا / فارسی

sovar-e qor'ān va ad'īye

سلطان آبادی، لطفعلی بن محمد

soltān ābādī «lotf--alī ebn-e mohammad

محتوی تعدادی سور قرانی، ادعیه با بیان اثر و فواید هر یک از آنها، جامع نسخه آن را از چند منبع، بدون ترتیب به جهت عمل شرعیه فراهم آورده است. گزیده ای از آن: ختم حضرت عباس، دعای غالب شدن بر خصم، خواص دعای نادعلی، روایتی از شیخ بهائی مربع یا على (با شکل)، مثلث یا علی با اشعاری از شیخ ابوسعید، اشعار به جهت بستگیها، دعای نجات از حبس، نزول آب چشم، دعای طلب باران، نماز جعفر طیار، دعای بزرگوار، سوره شمس، علق، شرح دعای مفتاح، دعای اصف بن بر خیا، دعای تنگدستی (با جدول و اعداد)، سوره آل عمران، دعای تاج سليمان، لوح محفوظ.

اراکی؛ موزه چهار فصل؛ شماره نسخه: 181

آغاز: بسمله، هذا كتاب الادعیه، اما این مجموعه ای است مختصر و مشتمل است بر چند نسخه جات به جهت عمل شرعيه بنا کردم؛ انجام: ایضا صد بار در پایین نماز ظهر و عصر بخواند یا بصیر خط: تحریری نازیبا، كا: شیخ لطفعلی بن محمد سلطان آبادی، تا: 1315 و 1316ق؛ مهر: كاتب «لطفعلی» (بیضی)؛ بعد از خاتمه، رساله مختصر «عهدنامه» به شیوه چاپ سنگی در 8 برگ و نیز مطالبی در بیان نماز غفیله مذيل به نسخه است؛ اهدایی: آقای عبدالحسین نعیمی؛ کاغذ: لیمویی، جلد: چرم قهوه ای، 134گ، اندازه: 17×10 سم [دو کتابخانه اراک: - 214]

سور قرآن و ادعیه / کتاب آسمانی، دعا / عربی

sovar-e qor'ān va ad'īya

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9286/3

سوره های يس، صافات، فتح، الرحمن، واقعه، حدید، جمعه، منافقون، ملک، دهر، قيمة، نبأ، اعلی، نصر، توحید، قدر، تكاثر، قریش، فیل، ماعون، مسد، کافرون، ناس و فلق در این نسخه نگاشته شده و دعای امیر المومنین در مسجد کوفه و دعایی دیگر نیز (سبحان الله تسبيحا يتفاضل على كل تسبيح) به نسخه ملحق شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ركابه دار؛ مهر: کتابخانه سلطان القرائی؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ (94ر -121ر)، 10 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 30 - 53]

2. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1178

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَنِ الرحیم ؛ انجام : قَدْ الفق الْفَرَاغِ مِنَ تنميق هَذِهِ الْأَوْرَاقِ فِي منتصف شَهْرِ رَجَبِ الْمُرَجَّبِ مِنْ شُهُورِ سِنُّهُ مِائَةً وَ اثنی عَشَرَ بَعْدَ الْأَلْفِ مِنَ الْهِجْرَةِ عَلَى هَاجِرِهَا أَلْفَ أَلْفِ سَلامُ وَ تَحِيَّةً مُسْتَعِيناً بِاللَّهِ الْكَرِيمِ

الْجَوَادُ وَ مُعْتَصِماً بِوَلَايَةِ أَئِمَّةِ الامجاد أَضْعَفَ وَ أَحْقَرَ وَ أَقَلُّ الْعِبَادِ شامل سوره مبارکه فاتحة الكتاب، سوره الفتح، سوره الملک و چند سوره دیگر به اضافه دعای صباح، قنوت و دوازده امام می باشد؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: رجب 1112ق؛ مجدول، مذهب؛ مهر: مشير السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا حسینی؛ کاغذ: نیلی، جلد: مقوای روکش چرم ساغری مشکی مذهب، 38ص، 3 سطر خط ثلث و 8 سطر خط نسخ، اندازه: 14×20سم [ف: 1- 633]

3. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1089

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - أَنَا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً ؛ انجام : كَتَبَهُ الْمُحْتَاجِ الَىَّ اللَّهِ الملک الْغَنِيِّ احْمَدِ النيريزى فِي سِنِّهِ 1113 هجری قمری.

مشتمل است بر سوره مبارکه الفتح، تعقیب نماز ظهر، شام، صبح، عشا؛ خط: نسخ ممتاز، کا:احمد نیریزی، تا:1113ق؛ مجدول، مذهب؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا الحسینی، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش چرم گلی رنگ، مذهب، 14ص، 10 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 1- 639]

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26061

بی کا، بی تا؛ اهدایی: بانو پوری سلطانی، 86/11/9 [رایانه]

5. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1116

آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. يسن. و القرآن الحکیم؛ انجام: بعد از اتمام سوره در هر مرتبه یک بار ایندعا را در فوق قلمی شد بخواند. مجموعه ای است از چند سوره قرآن، تعقیبات نمازهای یومیه، ادعیه ایام هفته، دعای جوشن صغير، دعای کمیل، دعای مشلول، دعای سمات، دعای احتجاب، زیارات جامعه کبیر، ترویه هلال و دعای نیمه شعبان؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، مجدول مذهب، با سرلوح مذهب؛ مهر: مشير السلطنه، علی اکبر بن حسین حسینی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا بوم مرغشی طلائی، مذهب، 235 ص، 11 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 1- 635]

. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1096

آغاز: قَالَ اللَّهُ تبارک وَ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ الْكَرِيمِ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ اذا دَعَا؛ انجام: اللهم صل على محمد و آله محمد و عجل فرجهم مشتمل است از سوره مبارکه واقعه، دعای دفع دشمنان، فرج از شدائد، دعای قضات حوائج و مهمات؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول، کمند کشی زرین، مذهب، با کتیبه مذهب؛ مهر: مشير السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا الحسینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای روکش چرم آلبالویی مذهب، 22 ص، 9 سطر، اندازه: 15/5 ×24سم [ف: 1- 637]

7. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 111

آغاز: سورة الكهف - بسمله - الحمدلله الَّذِي أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ؛ انجام: أَنْتَ الرَّازِقُ وَ نَحْنُ المرزوقون فَلَكَ الْحَمْدُ يَا الهی اذ خَلَقْتَنِي بَشِيراً.

جزوه ای است که شامل سوره قرآن (کهف، يس، دخان، الفتح، الرحمن، واقعه، جمعه، الدهر، اعلی، الشمس، محمد) و ادعیه (جوشن کبیر، سیفی، شریف، حرز البحر)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا با پارچه سبز، 168گ، 12 سطر (15×7)، اندازه : 19×13 سم [ف: 1- 93]

8. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه:6996- 35/176

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ . . . بسمله الحمدلله الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الارض وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ ؛ انجام : بو حیله شریف برکاتیله تُجَرِّبَهُ اولنمشدد غَفْلَةٍ اولتميه وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

شامل سوره های حمد و انعام و يس و ملک و نبأ و ضحی و نصر و تبت و توحيد و فلق و ناس، پس از آن اسماء الحسنی و مطالبی در دعا به ترکی آمده است؛ خط: نسخ زیبا معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب، با کتیبه مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 53گ، 11 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 4 - 2346]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:25 معزی

آغاز: سُورَةَ الْفَاتِحَةِ الْكِتَابِ سَبْعِ آيَاتٍ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الحمدالله رَبِّ الْعَالَمِينَ ؛ انجام : عَوْدَةً النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَوْمَ الْقُرَى تَصْلُحُ لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ مَنْ كَتَبَهَا وَ عَلَّقَهَا عَلَيْهِ كَانَ فِي أَمَانِ اللَّهِ وَ كَتِفِهِ وَ حِجَابُهُ . . . وَ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ.

خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ، 247گ، 9 سطر (12×7/5)، اندازه: 14×10 سم [ف: 39-15]

السور المتوجه بالحروف المقطعة في القرآن / علوم قرآن / عربی

as-suwar-ul mutawwajih bi-l-hurūf-il muqatta'a fi-1 qur'ān

رساله ای است در ارتباط سوره مبارکه حمد با فواتح سور از حروف مقطعات و این که سوره یاد شده ام الکتاب است و ذکر نظایر آن و همچنین طبايع حروف و معرفت خواص آن با جداول و اشکال خاصه به علم حروف.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11317/6

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . اعْلَمُوا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ مالم تَعْلَمُوا أَنَّ السُّوَرِ المتوجة بِالْحُرُوفِ الْمُقَطَّعَةُ فِي الْقِرَانِ ؛ انجام : وَ أَكْثِرْ عِنْدَ التخالف وَ يَغْلِبُ مَطْلُوبٍ اذا الزَّوْجِ استوا وَ عِنْدَ اسْتِوَاءِ الْفَرْدِ طَالِبٍ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: سه شنبه 25 محرم 1258ق؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (75-87)، 26 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 28 - 500]

السور المكية و المدنية / علوم قرآن / عربی

as-suwar-ul- makkīyya wa-l madanīyya

موصلی، محمد بن احمد، - 656 قمری

mūselī, mohammad ebn-e ahmad (- 1259)

به نظم هر بیتی به یک قافیه.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6209/8

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 98 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (71پ -73پ)، 11 سطر (12×6)، اندازه: 12×17سم [ف: 16 - 218]

سؤر المؤمنين / متفرقه / فارسی و عربی

so’r-ol mo’menīn

متفرقاتی است که مؤلف از کتاب های مختلف در علوم متفاوت گرد آورده و در حقیقت خلاصه ای از چند کتاب است با این عناوین: کشکول شیخ بهائی، معجون الهی آقا محمود بن محمد علی بهبهانی، نهج البلاغه شریف رضی، انوار النعمانیه سید نعمت الله جزائری، رجال ابوعلی حائری، زبدة المعارف ملا علی اکبر اصفهانی، كفاية الخصام مولی محمد تقی دزفولی، اربعین ملا حسن یزدی، مهیج الاحزان ملا حسن یزدی، حديقة الشيعة اردبیلی، عدة الداعی احمد بن فهد حلی، جامع الشتات میرازی قمی، مقامع الفضل آقا محمد علی بهبهانی، معراج السعادة ملا احمد نراقی، طاقدیس نراقی، زينة المجالس، خلاصة الأخبار سید محمد مهدی بن محمد جعفر موسوی، مختصر الواعظین صف بن عبدالله، جمال الصالحين حسن بن عبدالرزاق، ترجمه قطب شاهی این خاتون عاملی، تحفة المجالس تاج الدين حسن ف تحفة الملوک موسوی، ابواب الجنان میرزا رفيعای قزوینی، خلاصة منهج الصادقین ملافتح الله کاشانی، مجالس المتقین ملا محمد تقی شهید ثالث برغانی، حق اليقين ملا محمد باقر مجلسی، رجعت بحار الأنوار از ترجمه حسن بن محمد ولی ارومیه ای، عین الحيات مجلسی، جلاء العيون همو، حلية المتقين همو، حیات القلوب همو، مرشد الواعظین حاجی محمدرضا بن محمد صادق استر آبادی، تنبيه الغافلين، مسكن الفؤاد شهید ثانی، تحفة الملوک ولی بن نعمت الله حسینی رضی، جام الأخبار رضی الدین علی بن طاووس حلی، جامع التمثيل آقا محمدعلی حبله رودی، انوار سهیلی (کلیله و دمنه)، گلستان سعدی، الف ليلة و ليلة.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2404

آغاز: الحمدلله و الصلاة ... و بعد مخفی نماند که غرض از تحریر این وريقه و باعث بر تسطیر این وجیزه آنکه زمان غیبت.

نسخه اصل: کتابخانه مدرسه امام صادق عليه السلام - چالوس؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، 655ص، [عکسی ف: 7- 9]

سورنجان / طب، شعر / فارسی

sūranjān

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4218/11

شش بیت فارسی در باره سورنجان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 846ق [ف: 7- 285]

سوره ای از زبور در دفع بلیات / كتاب آسمانی / فارسی

sūra-ī az zabūr dar daf -e balīyyāt

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 436/2

با مناجات انا الموجود فاطلبني تجدنی؛ بی کا، بی تا؛ اگ، [ف: 5 _30]

سوره توحید (ترجمه) / تفسير / فارسی

sūre-ye towhīd (t.)

ترجمه و شرح مختصری است بر سوره توحید با اشاره به اخبار و روایات و ادله عقلیه که چون از آغاز افتادگی دارد معلوم نشد از کیست و ظاهرا یکی از تألیفات مرحوم مجلسی باشد.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4204/2

آغاز: واجب و لازم کردم اجابت وی را و شروع نمودم بترجمه سوره مذکوره به طريق اختصار و بر وجهی که مطابق باشد به نقل و عقل، انجام: زیرا که تعدد واجب لازم آید و بطلان آن گذشت هذا آخرما اردنا ایراده.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (74ر-180)، 14 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 1- 369]

سوره توحید (ترجمه) / تفسير / فارسی

sūre-ye towhīd (t.)

در این رساله سوره توحيد ترجمه و تشریح شده و مؤلف آن معلوم نیست.

شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 241/7

آغاز: بسمله - بنام خداوند فراح بخشایش مهربان بنام او که بر دود از ستاره نقش کرد؛ انجام: کلیت تراهم بی خود و آدم و هوا در شرکت تمت بحمد الله تعالی.

بی کا، بی تا؛ 3گ، 13 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 1- 217]

سوره توحید و خواص آن (جدول) / علوم قرآن / فارسی

sūre-ye towhīd va xavas-e ān (jadval)

جدولی است از هر طرف دارای هشت خانه که سوره توحید در

خان های آن پر شده منسوب به امیر المومنین علی (علیه السَّلام).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 378/7 - طباطبائی

آغاز: پس از بسمله: بدان که این استخراج حضرت امیر المومنین عليه الصلوة و السلام است از برای دفع فتنه آخر زمان و از برای فتح کارهای دین و دنیا.

بی کا، تا: قرن 11؛ در کنار صفحه طلسمی منظوم منسوب به آن حضرت کتابت شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، گ (12پ)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 22 - 132]

سوره کوثر (معرفی و شرح و تفسیر) / تفسير / فارسی

sūre-ye kowsar (mo‘arrefi va šarh va tafsīr)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23695

آغاز: بسمله، سید علی محمد باب یعنی امام زمان قرن نوزدهم؛ انجام: که وسیله آقای کاملی از سلیمانی فر گرفته شده است.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]

سوره ها و آیات قرآن (ترجمه و تفسیر) / تفسير / فارسی

sūrahā va āyāt-e qor'ān (t. va tafsīr)

ترجمه و تفسیر سوره ها و آیات قرآن. در این قسمت تعدادی سوره ها و آیات قرآن ترجمه و تفسیر شده است مانند سوره و القمر، و الذاریات، سوره جمعه و غیره.

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:775/1

آغاز: سوره و القمر - سورة الساعة - القمر - خمس و خمسون آیات مکیه بسمله - اقتربت الساعة و انشق القمر؛ انجام: پایان: سوره و الذاریات - تمت في 4 شنبه غره صفر 1297 في على آباد ملایر.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1297ق، جاء على آباد ملایر؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 44گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1- 243]

سوره های قرآن (جدول) / علوم قرآن / عربی

sūre-hā-ye qor'ān (jadval)

در هر صفحه یک جدول 45 خانه مربوط به یک سوره مثلا سوره فاتحه، عدد آیات، کلمات، حروف، سجدات، حروف معجمه اش، حروف مهمله اش، عدد همزه هایش، الف های کوچک مدها، شدها، ضمه ها، جزها، نصب ها، کسره ها، الف هایش، باءهایش، تاءهایش، ثاء، جيم، حاء خاء، دال، ذال، راء، سین، شین، صاد، ضاد، طا، ظا، ع ... عدد یاء هایش. و در صفحه دوم سوره بقره، همچنین 45 خانه همچون قبل تا یک سوره به آخر قرآن مانده یعنی از سوره حمد تا سوره فلق، 113 سوره در 113 صفحه. صفحه آخرش کسر است. جدول ها را مؤلف پر کرده است لکن شماره و عددهایش را ننوشته است.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 447/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 20 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2 - 551]

سوره های مجعول = مفتريات / متفرقه / عربی و فارسی

sūre-hā-ye maj‘ūl = moftarayāt

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466186

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3ص (189_ 191) [مختصر ف: - 458]

سوره هائی که در فرایض خوانده می شوند / متفرقه / فارسی

sūre-hāyī ke dar farāyez xānde mīšavand

حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل، 1070 - 1127 قمری

hoseynī xātūn-ābādī, mohammad bāqer ebn-e esmāʻīl (1660 - 1715)

به دستور شاه سلطان حسین صفوی

سوره هایی که در فرایض يوميه راجح است خواندن آنها و آنچه در خصوص سوره انعام روایت شده طی هفت فصل در این رساله بیان شده: فصل 1. فضیلت سوره قدر و توحید در فریضه؛ 2. فضیلت سوره جحد و توحيد؛ 3. سوره هایی که شب و روز جمعه خوانده می شوند؛ 4. سوره هایی که مخصوص به نماز صبح روز دوشنبه؛ 5. سوره های غیر مخصوص به آن روز؛ 6. سوره هایی که در مطلق نمازها خوانده می شوند؛ 7. فضیلت خصوص سوره انعام.

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الصَّلَاةَ مِعْرَاجُ الْمُؤْمِنِينَ . . . أَمَّا بَعْدُ چون بميامن توفیقات ازلی وَ بَرَكاتٍ تأييدات لَمْ یزلی. [دنا 254/6 ؛ فهرستواره منزوی 506/7 ]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7505/2

آغاز: برابر؛ انجام: سوره انعام را بعسل بنویسد و بشوید و بخورد تا شفا یابد انشاء الله تعالی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 21 شوال 1125ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 29گ (37-65پ)، اندازه: 16×10سم [ف: 19 - 304]

سوز و گداز > واسوخت

سوز و گداز / شعر / فارسی

sūz va godāz

رکنای نیشابوری، صادق، ق 10 قمری

roknā-ye neyšābūrī, sādeq (- 16c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9661/4

آغاز: سر این نامه نامی بنامی *** که بی نامش نگردد نامه نامی؛

انجام: کسی را خوش نخواهی در جهان باد ز بیداد تو را ای آسمان داد.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مشکی، 14گ (38پ -51پ)، 15 سطر (14×7)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 446 - 17]

سوز و گداز = قضا و قدر / شعر / فارسی

sūz va godāz= qazā va qadar

نوعی خبوشانی، محمد رضا، - 1019 قمری

nowʻī xabūšānī, mohammad rezā (- 1611)

مثنوی «سوز و گداز» او که در بحر خسرو و شیرین است و نزدیک به 500 بیت. تاریخ یک شاهزاده بانوی هندی است که در نخستین شب جشن زناشویی، دامادش زیر دیوار رفت و بمرد و با این که شاه نوازش ها بدو کرده و او را از سوختن خویش بازداشته بود او روی توده هیزمی که برای سوزاندن تن دامادش آماده ساخته بودند رفته به سوختن تن در داده است. این سوز و گداز را خبوشانی به شاهزاده دانیال نیاز کرده و در زمان اكبر سروده است. خبوشانی در آغاز آن می گوید: «چو این غمنامه سوزان حکایت *** نفس بگداخت در کام روایت / رقم زد خامه معجز طرازش *** محبت نامه سوز و گدازش / الهی این گرامی بكر مستور *** فشاند آستین بر عفت حور از پاس شهیش از سربلندی *** بترویج قبولش ارجمندی». در «سبب نظم کتاب) می گوید: «لعاب شعله بر کاغذ تنیدم *** گهر در رشته آتش کشیدم / بمستی آن ره نارفته رفتم *** ره یکساله در یک هفته رفتم». درباره دانیال می گوید: «چراغ افروز مسند گاه اقبال *** گل خورشید نوشهزاده دانیال / چو دیده افتادن من قدبر افراشت *** بدست خود سرم از سجده برداشت / بگفت ای برهمن زاد محبت *** کهن شاگرد استاد محبت».

عنوان های بندها چنین است: 1. آغاز حمد باری جل شأنه؛ 2. مناجات بدرگاه قاضی الحاجات؛ 3. نعمت حضرت سالت پناه محمد؛ 4. صفت شب و سبب آغاز این خجسته داستان؛ 5. سبب نظم کتاب؛ 6. مدح پادشاه ... اکبرشاه و صفت عدل او؛ 7. آغاز داستان محبت نامه سوز و گداز؛ 8 رفتن داماد به خانه عروس و در راه فرود آمدن دیوار بر سر او؛ 9. خبر یافتن پادشاه و طلب نمودن دختر را و منع کردن و قبول نکردن او؛ 10. طلب نمودن پادشاه دختر را و انعام نمودن آن؛ 11. دستوری پادشاهزاده ملازمان را از برای همه جمع نمودن؛ 12. آمدن شاهزاده بر سر دختر و منع نمودن او را بار دیگر؛ 13. صفت بهار و شرح حال خویش در زندان و خاتمه؛ 14. در تمثیل مناظره ماهی و سمندر با یکدیگر. به کوشش داوود ایرانی و انداک کوماراسوامی به انگلیسی ترجمه شده است.

آغاز: الهی خنده ام را نالکی ده *** سرشکم را جگر پر کالکی ده / نفس را جلوه آه سحر بخش *** هوس را چون نظر زاد سفر بخش

انجام: گلی بخش از گلستان خلیلم *** درین ره ساز آتش را دلیلم

چاپ: لكنهو، 1286ق؛ با تحقیق امیر حسین عابدی، تهران، 1348 ش [الذريعة 256/12 و 1235/9؛ نسخه منزوی 3138 و ج 4 ص 2924-2927؛

مكتبة امير المؤمنین 631/2 ؛ دنا، ج6، ص 254-256 (64 نسخه)؛ مشترک پاکستان، ج 7، ص 780-781]

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2466/22

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر هاشمی، تا: 1067ق، جا: برهانپور؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 13ص (686-698)، ابعاد متن: 24×14، اندازه: 32×19سم [ف: 9 - 1235]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13424/24

آغاز: برابر؛ انجام: گلی بخش از گلستان خلیلم *** چشان آبی ز حوض سلسبیلم

خط: نستعلیق و شکسته و نسخ و تعلیق، بی کا، تا: 1071-1077ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 26ص (350-375)، اندازه: 27/6×15 سم [ف: 17 - 412]

3. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 8869/15

آغاز: برابر؛ انجام: ز چاک دل نسیم دلگشایی *** درون آورد بوی آشنایی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص (301-303)، اندازه: 24/3×13/1 سم [ف: 29/1 - 185]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8982/55

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 11گ (129-140ر حاشیه)، اندازه: 22/2×13 سم [ف: 29/1 - 556]

5. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 143/12

آغاز: برابر

بی کا، تا: حدود قرن 11؛ 6گ (145-150) [ف: 5 - 121]

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3844/31

آغاز: برابر؛ انجام: چگويم آتش عشقت چگويم *** جهان را سوزم ار حرفی بگویم

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ شعرها در چهارستون؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 6گ (89پ -194ر)، اندازه: 13/3 ×23/5سم [ف: 7 - 92]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 42/1

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: عبد الغفار؛ کاغذ: سفید و زرد و سبز، جلد: تیماج تریاکی، 24ص (1-24)، 22 سطر (14×7)، اندازه: 15×10سم [سنا: ف: 1- 23]

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 554/17

آغاز: برابر؛ انجام: زهر ... از مه تا بماهی *** کرامت کرد غیر از پادشاهی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن مشکی، 23 ص (372-139)، 16 سطر، اندازه: 12/2×20سم [ف: 5 - 78]

9. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5389/3

آغاز: برابر؛ انجام: کند طغرای فرمانش منقش *** چو باد از جلوه روی آب دانش

در پانصد بیت؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش و سپس در متن؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: روغنی مذهب، 49گ (100ر-148ر)، 14 سطر، اندازه: 11/3 ×19 سم [ف: 8 - 323]

10. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4671/8

آغاز و انجام: برابر

نسخه حدود 370 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 6گ (100ر_105پ)، اندازه: 24/4×15/2 سم [ف: 8 -1]

11. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5511/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن قهوه ای، 18گ (111-128ر)، 16 سطر، اندازه: 21/8×12/5 سم [ف: 8-409]

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 390/41

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 21×12سم [سنا: ف: 1- 232]

13. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 177/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ قطع: رحلي بزرگ [نشریه: 4 - 407]

14. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4864/108

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 363گ، سطور چلیپایی (13/5 × 23/5 )، اندازه: 28×17سم [ف: 14 - 3889]

15. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1427/18

خط: نستعلیق، كا: امام قلی ایمانی غلام، تا: نیمه دوم قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 8گ (408پ_415ر)، 20 سطر (24×14)، اندازه: 32×18سم [ف: 8 - 101]

16. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:فیلم

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11، 23 ص (184-206 متن) [ف: 1- 139]

17. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 2473/7

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 1ص (75)، اندازه: 29×17سم [ف: 9 - 1242]

18. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2668/3

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ در فهرست به اشتباه محبت نامه عماد فقيه آمده (فهرست رایانه ای ص 578)؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن زرشکی، 30گ (197-226)، 17 سطر (6×17/5)، اندازه: 12×23/5 سم [ف: 8 - 429]

19. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3046/13

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: مقوا با روی پارچه ای، اندازه: 16/5 × 26/5 [ف: 1 – 375]

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14148/26

خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، 9گ (91ر -99ر)، اندازه: 20×11سم [ف: 38 - 186]

21. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1367

آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 10×17سم [نسخه پژوهی: 2 - 173]

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12290/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12، جا: شاه جهان آباد؛ دارای سه سرلوح و کتیبه مذهب و مرصع پر کار، دارای ترنج، مجدول؛

کاغذ: نباتی، جلد: روغنی مذهب، 10ص (76-85)، 14 سطر، اندازه: 29/6×17/7 سم [ف: 17 - 429]

23. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2591/1/140

کا: دزماری که خلیفه محال قراچه داغ بوده، تا: 1103ق؛ 8گ ( 656-649 ) [ف: 9 - 1404]

24. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/2465/52

بی کا، تا: 1104ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج روغنی مذهب، 49ص (178-226)، 29 سطر (9/5× 20/5)، اندازه: 32×18/5 سم [ف: 9-1217]

25. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:453

آغاز انجام: برابر

خط: نستعلیق خوب، كان محمد يحيى ابن رستم کیا، تا: با تاریخ 1105ق، جان لاهیجان؛ مجدول زرین؛ به تاریخ 1105 هجری قمری این نسخه که از اموال میرزا تقی بوده در بیست و دوم شهر جمادی الاول داخل عرض کتابخانه صفوی شده و در سال 1115 و همچنین در ذیقعده 1127 و در تاریخ 1138 از عرض کتابخانه شاه سلطان حسین صفوی گذشته با مهر «حسین سلیمان بعز و

شرف رسید از غلامی شاه نجف»، در سنوات 1232 و 1282 از عرض کتابخانه فتحعلیشاه و ناصر الدین شاه قاجار گذشته؛ مهر: میرزا مهدیخان نادری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای ابره تیماج مشکی مذهب، 36ص، 14 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 4-1326]

26. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13777/24

آغاز: چنین زد نغمه پرداز حکایت *** نمک با زخمه بر تار روایت؛ انجام: ترانوعی ز مردم شرم بادا *** وزين دون همتی ... بادا

منتخب آن است؛ كان محمد کاظم، تا: 20 ربيع الثانی 1114ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور مشکی، 24ص (168-191)، سطور چلیپایی [ف: 37 - 317]

27. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8241/1

آغاز: برابر؛ انجام: لباب از می و گل جام و لاله *** به دعوی باغ و صحرا هم پیاله

خط: نستعلیق خوب، کا: محسن بن فرج الله فراهانی، تا: 1135ق؛ مجدول، با کمند زرین، با سرلوح زرین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 20گ (1پ -20ر)، 13 سطر ( 14/5×8/5 )، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [ف: 17 - 83]

28. تهران: مفتاح، شماره نسخه:566/7

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1190ق؛ قطع: وزيري [نشریه: 7- 247]

29. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 710/2

آغاز: برابر خط: نستعلیق، كا: عبدالکریم، تا: 1193ق، کاغذ: شکری، جلد: تیماج سیاه، 16گ (73-88)، 19 سطر، اندازه: 21×11سم [نشریه: 83 - 13]

30. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9335/2

خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 30ص (49-78) [مختصر ف: 458]

31. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 14179/12

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج سرخ مذهب، 5گ (94ر -98پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 21/5 ×34سم [ف: 38 - 227]

32. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:818/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ تملک سعید نفیسی؛ جلد: تیماج مشکی، 17گ (32پ 48ر)، 14 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 3 - 27]

33. تهران: حقوق؛ شماره نسخه: 352 - ج

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 27گ، 12سطر (19×10)، اندازه: 15/5 × 22/5سم [ف: - 142]

34. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7878/17

خط: نستعلیق، كا: محمد یحیی سیستانی، تا: 1201ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر (15×8)، اندازه: 26/5×16سم [ف: 16 - 724]

35. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14871/13

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1204ق؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (59پ - 66ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 37 - 496]

36. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5522/5

آغاز: شبی رو از گلاب صبح شسته *** چو رخ ز آیینه خورشید رسته؛ انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: حاجی حمزه، تا: 17 محرم 1210ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 17گ (132-148)، 14 سطر، اندازه: 13/5 × 20/7سم [ف: 8 - 411]

37. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9425/12

کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: 1215ق؛ 10ص ( 578-569) [مختصر ف: - 459]

38. اصفهان؛ صدر هاشمی؛ شماره نسخه:3

آغاز: برابر؛ انجام: گلی بخش از گلستان خلیلم *** چشان آبی ز حوض سلسبیلم

در ضمن اشعاری در جنگ به صورت بیاض نوشته شده؛ كا: عزیز الله از احفاد مجلسی، تا: 1220ق، جا: گجرات [نشریه: 2 - 185]

39. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5091/7

آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 جمادی الثانی 1233ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی، 1گ(300ر)، 8 سطر، اندازه: 20/8×1376سم [ف: 8 - 202]

40. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5114/16

آغاز: چنین زد نغمه پرداز حکایت *** نمک با زخمه بر تار روایت / که در عهدی چنین آسودگی سنج *** دو بیدل را رسید از عاشقی رنج؛ انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق ، بی کا، تا: 1250ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 9گ (32پ - 40ر)، اندازه: 21/4×13/9 سم [ف: 8- 213]

41. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:892/2

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن حاج محمدعلی اصفهانی، تا: ذیقعده 1260 و 26 صفر 1270ق؛ مجدول و کمند صفحات زرین؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 35 گ ( 67-33)، 19 سطر در متن و حاشیه (16×9)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 3 - 1210]

42. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2329/63

آغاز و انجام: برابر

294 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 21گ (659-679)، 16 سطر (147)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 8 - 32]

43. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2338/3

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا نوری، تا: 1292ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 54گ (127-180)، ابعاد متن: 18×9، اندازه:

26/5×16

سم [ف: 8- 47]

44. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1287/9

خط: نستعلیق، کا: محمد بن سید کریم تاجر شوشتری، تا: 1301_1308ق؛ جلد: روغنی، 6گ (60ر -65پ)، اندازه: 31×20سم [ف: 108 -4]

45. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4076/26

آغاز: برابر؛ انجام: یک نفر از طایفه بوالهوس *** از پی گمراهی کونین

بس حدود 1240 بیت است؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ مجدول، ناتمام؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن آلبالویی، 6گ (98پ۔ 103پ)، 26 سطر، اندازه: 23/9×15 سم [ف: 7- 203]

46. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:194/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 22گ (13-34)، اندازه: 15 ×24/5 سم [ف: 1 – 97]

47. یزد: وزیری؛ شماره نسخه: 2816/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 6گ (21-26)، 37 سطر (20×35)، اندازه: 41624سم [ف: 4- 1439]

48. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:564/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 25ص، 23 سطر (19×7)، اندازه: 23/5×13 سم [ف: 2 - 54]

49. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1058/3 _6/148

آغاز: بسمله تعالی دل بی توام از هوس گریزد *** عطر گلم از نفس گریزد / بختم زطرب چو طبع مخمور *** از باده نیم رس گریزد؛ انجام: شراری بر خس و خاشاک من ریز *** ز آتش بر خاک من ریز / کلی بخش از گلستان خلیلم *** چشان آبی زحوض سلسبیلم

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و وسط؛ 74، 14 سطر، اندازه: 13/5× 17/5 سم [ف: 4 - 2347]

50. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:4046/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور سبز، 8گ (60پ۔ 67ر)، 19 سطر، اندازه: 24×16سم [ف مخ: 3 - 1120]

51. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 15951/12

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 7ص (436-442)، 21 سطر، اندازه: 23/5×13 سم [ف: 44 – 153]

52. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8852/43

آغاز: برابر؛ انجام: چو تار شمع سوزم زلف زنار *** بشویم صندل بت را زرخسار

خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: 27/8×16/1 سم [ف: 29/1 - 129]

53. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 2/ 40 فرخ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا روغنی مذهب، 12ص (1_ 12)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: - 205]

54. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:جنگ 52

بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 84]

55. تهران: مجلس: شماره نسخه:907/5

بی کا، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 8ص (801-808)، 42 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 3 - 154]

56. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7755/23

خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج سبز، 25 سطر (28×16)، اندازه: 36×21سم [ف: 16 _691]

57. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2324/3

بی کا، بی تا؛ 24ص (28-51 حاشیه) [ف: 8-9]

58. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:149/16

آغاز: برابر؛ انجام: چنین زد نغمه پرداز حکایت *** نمک از زخمه پرتار روایت / که در عهد چنین آسودگی سنج *** دو بیدل را رسید از عاشقی رنج

نزدیک به 146 بیت می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از دیباچه هم 26 بیت کم دارد؛ اگ (112پ -118پ) [ف: 6- 2277]

59. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:8006/7

خط شکسته نستعلیق چلیپا، كا: عبدالغنی، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 10 سطر (5×15)، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 17 - 6]

60. تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 5135/1 _ف

نسخه أصل: مونیخ 6، بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 136]

61. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:3921/4

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 28ص ( 70-43 )، 14 سطر (16×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 12 - 2910]

62. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 13463/38

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 39ص (252-290)، اندازه: 16×27/5سم [ف: 36 - 413]

63. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14253/3

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، متن و حاشیه؛ مجدول محرر؛ جلد: تیماج، مشکی، 9گ (8پ -16ر)، 14 سطر، اندازه: 18 ×31سم [ف: 38 - 365]

64. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14178/10

آغاز: آیا پروانه بلبل ترنم *** جگر خون گشته عاشق تبسم؛

انجام: ترا نوعی ز مردم شرم ناید *** ازین دون همتی آزرم ناید / زخار آباد رحمت رخت بستم *** چو داغ عشق بر آتش نشستم

منتخبی از این مثنوی؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ مجدول زرین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (94پ -104ر)، سطور

چلیپایی، اندازه: 20×11سم [ف: 38 - 224]

سوز و گداز = آتشکده / شعر / فارسی و عربی

sūz va godāz=ātaškada

هجری تفرشی، محمد صادق بن فضل الله، - 1160؟

hejrī tafrešī, mohammad sādeq ebn-e fazl-ol-lāh ( 1747)

مثنوی پرسوز و باحال و رقت انگیزی است که در نوع خود ممتاز و سر آمد مثنویات سوز و گداز است. سراینده آن آقا صادق تفرشی متخلص به «صادق» شاعر قرن دوازدهم هجری است که بعضی از معاصران ما تخلص او را به غلط هجری نوشته اند، و حال آنکه هجری تخلص

فرزند او میرزا ابوالقاسم است. در 208 بیت که 23 بیت آغاز آن به عربی است. در برخی نسخه ها، بخش عربی را ندارد و شماره بیتها در نسخه ها یکسان نیست.

آغاز: معشر العشاق من اهل الجوى *** انني آنست نارا بالطوى ... آتشی می بینم ای یاران ز دور *** گرم می آید بچشمم نخل طور /شعله جویی خودنمایی میکند *** فاش دعوی خدایی میکند

انجام: نیست در عالم بجز کون و فنا *** این سخن کوتاه باید و السلام

چاپ: مجله دانشکده ادبیات مشهد، به اهتمام احمد گلچین معانی، شماره 3، صص 23-51 [الذريعة 578/9 و 256/12 و 212/19 ؛ نسخه های منزوی 2923/4 ؛ مشترک پاکستان 1087/8 ؛ دنا 256/6 -257 (37 نسخه)]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14190/1

كان عليخان خسروی رودباری قزوینی، تا: غره ذیقعده 1182ق، جا: قزوین؛ جلد: کاغذی، 6گ (5پ -10ر)، اندازه: 20×12سم [ف: 38 - 251] 2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2665/4

بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن سیاه، 6گ ( 156-151 )، ابعاد متن: 22×11، اندازه: 16× 26/5 سم [ف: 8- 418]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4932/8

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی، 5گ (123پ -127پ)، اندازه: 22/8×15/6 سم [ف: 8 - 133]

4. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 14148/31

خط: شکسته نستعلیق

چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، 6گ (112پ -117ر)، اندازه: 20×11سم [ف: 38 - 186]

5. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4719/35

آغاز: برابر؛ انجام: او بمرغان گفت بعد از مدتی *** گفت ... یاران همتی

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه، 3گ (44ر -46ر)، اندازه: 28/2×17/2 سم [ف: 8- 70]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 43/7

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوای 32ص (195-226)، 10-20 سطر (984)، اندازه: 15×7 سم [سنا: ف: 1- 24]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 21/10

معیری آغاز: برابر؛ انجام: باده و غم هر دو با هم رفته است.

158 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: اسد الله بن محمد حسین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 16ص ( 239-224 )، 11 سطر (10×6/2)، اندازه: 15× 9/8سم [ف: 18 - 29]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2675/16

در مجموعه 148 بیت آمده؛ كا: محمد علی شیرازی، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (652-657)، ابعاد متن: 29717، اندازه: 21/5 × 33/5 سم [ف: 8 - 440]

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 5170

آغاز: برابر؛ انجام: این سخن اصل است و شاخ و برگ نیست *** چاره بخت سیه جز مرگ نیست

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 10گ ( 38-129 پ)، 14 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 15-4135]

10. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 172/13

آغاز: برابر؛ انجام: آنکه دارد هر شبی از پی سحر *** آنکه می باشد دعایش را اثر

در فهرست از آذر بیگدلی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مینا کاری مذهب، 3گ (168ر - 170پ)، 15 سطر (8/5*14/5)، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: - 137]

11. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5067/7

آغاز: برابر؛ انجام: نیست جز عالم بجز کوفی قبا *** پس سخن کوتاه باید اولا

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن سبز، 5گ (264ر -268 هامش)، 23 سطر، اندازه: 32/2×19/3 سم [ف: 8- 185]

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:20/ 8990

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مخملی بنفش مذهب، 15ص (92-106 حاشیه)، سطور چلیپایی (11/5×19)، اندازه: 13/9×21/5 سم [ف: 29/1 _572]

13. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5085/51

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13، جلد: میشن سیاه، 1گ(80)، 16 سطر، اندازه: 28/6×17/3 سم [ف: 8 - 199]

14. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:43/8

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: سفید و زرد و آبی و صورتی، جلد: تیماج قهوه ای، 32 ص(195-226)، 20-10 سطر (9×4)، اندازه: 15×7سم [سنا: ف: 1- 24]

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14871/7

آغاز: برابر؛ انجام: چاره ساز هر بیچاره ای *** رهنمای کار هر آواره ای

فاقد بخش عربی است و حدود 133 بیت می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (38پ - 39ر)، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 37 - 491]

16. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:8554/7

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11 سطر (12×7)، [ف: 17 - 160]

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14307/4

آغاز: برابر

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی قهوه ای، 5گ (29پ -33ر)، 16 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 38 - 434]

18. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13158/12

آغاز: برابر، انجام: هر سخنی صورت راز دل است *** هر دلی آئینه آب و گل است / داد زبانش چه گفتن بدل *** دایره طی کرد که طى السجل

خط: شکسته نستعلیق چلیپا، كا: محمد ولی، تا: 1235ق؛ مجدول مذهب مرصع محرر؛ جلد: تیماج قرمز، 6گ (78ر -83پ) [ف: 238 - 36]

19. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:14304/5

آغاز: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4 شعبان 1236ق؛ جلد: تیماج

مشکی، 16گ (51ر - 66پ)، اندازه: 15×7سم [ف: 38 - 429]

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13801/7

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق؛ جلد: روغنی مشکی مذهب، 12ص (حاشیه 184-195)، 16سطر، [ف: 37 - 349]

21. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:13432/2

آغاز: برابر؛ انجام: هر سخنی صورت راز دل است *** هر دلی آئینه آب و گل است / داد زبانش چه گفتن بدل *** دایره طی کرد که طی السجل

خط: نستعلیق، کا: کاظم بن محمد، تا: 1240ق، جلد: مقوا، 11گ (40ر -50ر)، 10 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 36 - 365]

22. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 456/2

آغاز: برابر؛ انجام: این سخن اصل است و شاخ و برگ نیست *** چاره بخت سيه جز مرگ نیست

خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1250 ق؛ 3 گ(13ر 15ر) [ف: 1 138]

23. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 14185/2

آغاز: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 11 شوال 1255ق؛ مجدول مذهب مرصع جلد: تیماج سرخ، 15گ (40ر - 54ر)، 6 سطر چلیپایی، اندازه: 14×7 سم [ف: 38 - 247]

24. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2909/4

آغاز: برابر، انجام: جملگی صوت است پندم گوش کن *** دور شو از خلق اگر داری خموش

در فهرست الهیات این مثنوی از آن لطفعلی آذر دانسته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: میشن آلبالویی، 7گ (58ر -64پ)، اندازه: 21/3×14/8 سم [ف: 6 - 161]

25. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:791/5

آغاز: برابر

نسخه در 79 بيت است؛ خط: نستعلیق پخته، كا: محمد صادق سرخوش هروی، تا: 1262ق؛ 4گ (93ر 96پ) [ف: 2 - 142]

26. تهران؛ ملکک، شماره نسخه: 4899/11

آغاز و انجام: برابر حدود صد و نود بیت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق، جا: يزد؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن آلبالویی، 9گ (78ر 86ر)، 12 سطر، اندازه: 11/9 × 19/2 سم [ف: 8- 117]

27. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 187/13

آغاز: برابر؛ انجام: این سخن اصل است و شاخ و برگ نیست *** چاره بخت سيه جز مرگ نیست

خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1273ق؛ 215 بیت؛ 5گ (233ر - 237 پ، متن و هامش) [ف: 1- 139]

28. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 2329/61

آغاز: برابر، انجام: اینکه دارد هر شبی در پی سحر *** اینکه می باشد دعاها را اثر

141بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1275ق، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 10گ (643-652)، 16 سطر (14×7)، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [ف: 8- 32]

29. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1086/4

آغاز: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی قزوینی، تا: 1279ق؛ 11ص ( 78-68) [ف: 3 - 332]

30. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 584/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: محمد باقر، تا: ربيع الاول 1293ق، جا؛ تهران؛ مجدول زر و لاجورد؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 10 سطر (12×6)، اندازه: 14×19 سم [سنا: ف: 1- 374]

31. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13815/2

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد رحیم کوهی تفرشی، تا: صفر 1310ق؛ جلد: مقوایی، 23گ (36-58پ)، 12 سطر [ف: 366 - 37]

32. تهران: ملک، شماره نسخه:5606/4

آغاز: برابر؛ انجام: این سخن را اصل و شاخ و برگ نیست *** چاره بخت سه جز مرگ نیست

حدود 120 بیت است؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد على، تا: 1321ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 11گ (55ر -65ر)، 11 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 8- 434]

33. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9322/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: یوسف تفرشی طرخورانی المسکن متخلص به عاشقعلی، تا: دوشنبه 9 محرم 1324ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 11گ (29ر 39ر)، 14 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 30- 72]

34. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4526/2

آغاز: برابر؛ انجام: نیست در عالم بجز کون و فساد *** پس سخ کوتاه باید و الرشاد

خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن كاظم بروجردی، تا: شوال 1341ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه ای، 9ص (40-48)، اندازه: 18/3×11/6 سم [ف: 7- 769]

35. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8952/4 _59/172

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 7گ (82-88)، 14 سطر، اندازه:16×10سم [ف: 4 - 2347]

36. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8344/1

آغاز و انجام: برابر

90 بیت بیشتر نیست. اشعار عربی آغاز آن در این نسخه نیست؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ چلیپا و دو ستونی؛ کاغذ: فرنگی،

جلد: تیماج، 8 سطر ( 9/8×5)، اندازه: 14×7/8 سم [ف: 7 - 222]

37. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1283/10 ط

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج عنابی، 18ص (171-188)، اندازه: 18×11 سم [ف: 24/3 - 24]

38. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14253/22

آغاز: برابر؛ انجام: هر سخنی صورت راز دل است *** هر دلی آئینه آب و گل است / داد زبانش چه گفتن بدل *** دایره طی کرد که طى السجل

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، متن و حاشیه؛ مجدول محرر؛ جلد: تیماج، مشکی، 3گ (185ر-187ر)، 14 سطر، اندازه: 14×31سم [ف: 38 - 368]

39. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14149/5

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 10گ (حاشیه 156ر165پ)، اندازه: 24×15سم [ف: 38 - 189]

سوز و گداز / شعر / فارسی

sūz va godāz

مهجور، حسین، ق13 قمری

mahjūr, hoseyn (- 19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4293/3

آغاز: دوستان قصه بی پا و سری خونین جگری گوش کنید *** داستان غم خونین جگری گوش کنید

بی کا، بی تا [ف: 11 - 305]

سوز و گداز / شعر / فارسی

sūz va godāz

صفاء ابراهيم بن محمد حسین، 1289ق قرن 14 شمسی

safā, ebrāhīm ebn-e mohammad hoseyn (1910 - 20c)

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 284/21

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، برای میرزایی صاحبی خدایگانی نونونس؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 108]

سوز و گداز / شعر / فارسی

sūz va godāz

وارسته

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7755/23

خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: تیماج سبز، 25 سطر (28×16)، اندازه: 36×21سم [ف: 16 - 691]

سوز و گداز / شعر / فارسی

sūz va godāz

تاریخ تأليف: 1022ق

از مطیعی. در تاریخ آن می گوید: «بود زبده وصف جم و سبو *** از آن لب نظم است تاریخ او» که برابر با 1022 میشود.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2140/10 _12/30

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 9گ (149پ -157)، اندازه: 24× 15سم [ف: 3 - 1298]

به سوز و گداز عشق > گرازییلا

سوشیانت در متون اوستایی / کتاب آسمانی / فارسی

sūšyānt dar motūn-e avestāyī

پورداود، ابراهیم، 1264 - 1347 شمسی

pārdāvūd, ebrāhīm dāvod (1885 - 1968)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19202

کا: ابراهیم پورداود، بی تا، 27گ، اندازه: 33×21سم [رایانه]

سوط الطالب / معما / عربی

sawt-ut talib

مقداری از معماهای نحوی و فقهی و غیره را از رساله حلية المبتدی انتخاب و آنها را با جواب آورده است

یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:257/5

آغاز: ا لحمدلله الَّذِي قَالَ وَ حَبَّ الْحَصِيدِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى المضاهر وَ الاعتضاء وَ صَفْوَةِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ.

خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (166پ - 170پ)، اندازه: 15×10سم [ف: 1- 223]

سوقان نامه/ داستان/ فارسی

sawqān-nāme

فریدی، عبدالله، ق13 قمری

farīdī, 'abd-ol-lāh (- 19c)

اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق)

تاریخ تأليف: 1294ق

در این رساله نویسنده با عباراتی طنز آمیز شکایت از جلود دار و چابک سواران عهد خود می کند و نشان می دهد که چگونه ایشان دست به دزدی و ناپاکی می زنند و در عرض راه مرتکب جنایات متعدد می شوند. [دنا 257/6 ؛ فهرستواره منزوی 499/6 ]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:493

آغاز: بسمله. بخاطر فاتر چنین رسید که رساله عجالتا در بیان ظلمهای حضرات جلودار خر و سئیس بیمروت و چابک سوار تخم حمار که هریک، انجام و الان که دو ساعت از روز مزبور گذشته است با تمام پذیرفت.

خط: نستعلیق، كا: عبدالله فریدنی، تا: 1294ق، جان تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 20 گ، 11 سطر (15×6/5)، اندازه:13 ×58/ 20سم [ف: 1 - 472]

سوق العروس في الوعظ للنفوس / اخلاق / عربی

sūq-ul ‘arūs fi-l wa'-i li-n-nufūs

ابن جوزی، عبدالرحمن بن على، 508؟ – 597 قمری

ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)

کتابی است مفصل در اخلاق دارای چهارده «مجلس» و برای برخی از مجالس آن خطبه های جدگانه قرار داده شده، در آغاز هر مجلس نخست آیه ای از قرآن را آورده سپس احادیثی از پیامبر اسلام و در ضمن آن، اشعار و حکایات آورده شده است. فهرست مجالس: 1. مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى « وَ انَّ عُدْتُمْ عُدْنا » وَ فِيهِ ذُكِرَ فَضَائِلِ رَجَبٍ ؛ 2 . مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ « وَ ربک يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ » وَ أَشَارَتْ فِي ذِكْرِ رَجَبِ الصِّيَامُ فِيهِ ؛ 3. مجلس في قوله عزوجل « قالَ اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً» و اشارة في ذکر رجب؛ 4. مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ عزوجل وَ آخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ » وَ فِيهِ ذُكِرَ شَعْبَانَ ؛ 5 . مَجْلِسُ فِي لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ؛ 6. مَجْلِسُ فِي فَضْلِ رَمَضَانَ ؛ 7 . مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ عزوجل « يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَ لا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ » وَ فِيهِ ذِكْرِ شَهْرِ رَمَضَانَ ؛ 8 مَجْلِسٍ فِي قَوْلِهِ تعالی « لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ » ؛ 9 . مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ عزوجل « وَ الْفَجْرِ وَ لَيالٍ عَشْرٍ » يَذْكُرُ فِيهِ عَشْرِ ذِي الْحِجَّةِ الْحَرَامِ ؛ 10. مجلس في قوله عزوجل «فليضحكوا قليلا و ليبكوا كثيرا»؛ 11. مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ عزوجل « أَنَا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الارض » ؛ 12 . مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ عزوجل « فَقَدْ جاءَ أَشْراطُها » ؛ 13 . مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى « وَ اقیموا الصَّلَاةِ وَ اتو الزَّكَاةِ » ؛ 14. مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى « وَ سارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ » . [ دَنَا 251 / 6 ؛ فِهْرِسُ المخطوطات العربيةبالمكتبة الْمِلْكِيَّةَ فِي برلين - المانيا : 64877 ؛ مخطوطات الْأَدَبِ فِي المتحف الْعِرَاقِيِّ : 355 ؛ معجم المؤلفين : 157/5 ؛ مُؤَلَّفَاتِ ابْنِ الجوزی ، چاپ بَغْدَادَ ، 1385 ة ، ص 111 ؛ هَدِيَّةُ العارفین :521/1]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12769/1

آغاز: مَجْلِسُ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى وَ انَّ عُدْتُمْ عُدْنا وَ فِيهِ ذُكِرَ فَضَائِلِ رَجَبٍ ، رَوَى فِي الْخَبَرِ عَنِ سَيِّدُ الْبِشْرِ . . . انْهَ قَالَ الْوُضُوءُ شَطْرُ الايمان وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلَأَ الْمِيزَانِ وَ التَّسْبِيحِ وَ التَّكْبِيرِ تملا السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضِ ؛ انجام : فَقَالَ لَوْ فَعَلَ لَا خذته الْمَلَائِكَةُ عضوة وَ هَذَا مِنْ بَعْضٍ كَرَامَةَ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ . . . مَا طَرَبُ مُشْتَاقُ مِنَ الْعِبَادِ وَ . . . غریب الَىَّ الاهل وَ الْأَوْلَادِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ .

خط: نسخ، كا: عبدالرزاق بقاعی، تا: رمضان 1153ق؛ مصحح، محشی؛ با یادداشتی بدین صورت در انجام: « لَا يَخْفَى أَنَّ الْمُؤَلِّفُ ذَاكِرُ فِي ذیل عُنْوَانِ أَرْبَعَةُ وَجَدُوا فِي الصَّلَاةِ أَرْبَعَ کرامات دَاوُدَ وَ زکریا وَ خَاتَمِ الانبیاء صلی اللَّهِ علیه وَ عَلَيْهِمْ وَ لَمْ يَذْكُرْ امیر الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَعَ انْهَ أَشَارَ ابْتِدَاءً اليه وَ هُوَ مِنَ سُوءِ الْخَطِّ عَدَمِ التَّوْفِيقَ مِنْهُ أَوْ مِنَ الْكِتَابِ » ؛ تملک فرزند برادر کاتب بْنِ احْمَدِ بقاعی شحاده أَمَامَ قريه مَرَجَ بِقَاعِ لُبْنَانٍ به سال 1163ق؛ مهر: «احمد» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 139گ (1-139)، 25 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 32 - 444]

سوق المسلمين = رسالة في حكم سوق المسلمين / فقه / عربی

sūq-ul muslimīn=r.-un fi hukm-i sūq-il muslimin

بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری

bahārī hamadānī, mohammad bāger ebn-e mohammad

ja'far (1861 - 1915)

رساله ای است مختصر، در بیان حکم بازار مسلمانان و این که لباس هایی که از جنس پوست حیوانات حلال گوشت فراهم شده و در آن بازار، خریده می شوند، پاک هستند و نماز خواندن در آنها صحیح است یا خیر؟ به صورت استدلالی.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12319/2

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . . . . أَمَّا بَعْدُ فَبَعْدَ مَا اخترنافی جَوَازِ الصَّلَاةِ مَعَ الْجُلُودَ مِنِ اشْتِرَاطِ كَوْنِهَا مُذْ کی ؛ انجام : دَلِيلُ ذَلِكَ أَيْضاً مِمَّا يَتَعَلَّقُ غَضَّ الشَّارِعِ بِعَدَمِ وُجُودِهِ فِي الْخَارِجُ كَمَا لَا يخفی فلاباس بَا تیانه.

خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ محشي با نشان «منه»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 19گ (23_5)، 23_ 25 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 31 - 193]

سوگند نامه > دیوان نیاز

سوگند نامه / شعر / فارسی

sowgand-name

فلکی شروانی، نجم الدين محمد، - 587 ؟ قمری

falakī šervānī, najm-od-dīn mohammad (- 1192)

تهران: ملک، شماره نسخه: 4137/70

آغاز: بعذر خواهی سوگند میخورم اینک

خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن 11 و 12؛ 1گ (181 ر) [ف: 7- 220]

سوگند نامه / شعر / فارسی

sowgand-name

بدیعی سیفی

badīʻī seyfi

مثنوی است در جد و هزل.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4137/70

آغاز: در آمد از درم آن آفتاب ترکستان خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن 11 و 12؛ 1گ (181 ر) [ف: 7- 220]

سوگند نامه / گوناگون / فارسی

Sowgand-name

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13742/8

آغاز: اندر دین پیداست که چون شخصی خرید یا فروخت کند و چنان باید که به هر دو جانب خشنود باشند و افسون نکرده باشد؛

انجام: بدوزخ سپارم روان و تنش *** هر آنکس که گوید توئی بدکنش/ ز نیکی بیایی سرانجام نیک*** به بد کارگی گفت کس نام نیک خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1190ق؛ جلد: پارچه ای مشکی، 4 گ (25ر -28پ)، 12سطر، [ف: 37 - 278]

سوگند نامه / ادیان و مذاهب / فارسی

Sowgand-name

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13522/5

آغاز: سخنی گوید باید عاقل بود گویش و سرود و خبر دارند در دین با مسلمانان؛ انجام: زبان و دلم با یکدیگر راست است، امید که یزدان گناه کار از بی گناه پیدا کند.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج آبی، 3گ (88ر - 90پ)، 17 سطر، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 37 - 24]

سوگند نامه بقراط / متفرقه / فارسی

sowgand-nāme-ye boqrāt

که جالینوس آن را گزارش نمود و همین را حنین ترجمه کرد و از خود هم بر آن افزود. حبيش و عیسی بن یحیی آن را به عربی در آوردند. در یک گفتار می باشد (این ندیم ص 401 و قفطی ص 67). متن عربی آن را در خزرجی (ج ص25) در 18 سطر و در محبوب القلوب (ص 47) می بینیم و از سنجش آن با متن یونانی و ترجمه فرانسوی و انگلیسی آن بر می آید که در ترجمه عربی جانب اسلام نگاه داشته اند و به جای خدایان و پرودگاران یونانی که بقراط بدانها سوگند خورده، نام «الله» و «اولیاء الله» گذارده اند. نام اسقليبوس (اسکولا پیوس) که می گویند نیای او بوده است هم در این ترجمه عربی دیده می شود. متن حاضر ترجمه فارسی این سوگند نامه است.

آغاز: سوگند می خورم به خدایی که حیات و ممات از اوست.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:242/5 -طباطبائی

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (124-125)، 11 سطر، اندازه: 20/8×14 سم [ف: 22 - 82]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:10035/5

آغاز: برابر؛ انجام خواهد بود و هرگز به مطلوب نخواهد رسید.

خط: شکسته و نستعلیق خوب، كا: جلال الدين، تا: 1276ق؛ تملك: جلال الدین به تاریخ 1276ق و مهر «عبده جلال الدين» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (105)، 17 سطر، اندازه: 23714سم [ف: 32 - 50]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 283/1

آغاز: برابر؛ انجام: و هر که از آن در گذرد احوالش بر ضد آن خواهد بود و هرگز بمطلوب نخواهد رسید.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1288ق؛ 2 ص (94-95) [ف: 4 - 700]

سوگند نامه حکومتی / متفرقه / فارسی

Sowgand-name-ye hokumati

نه فصل است در مفادی که حاکمان ولایاتی که از طرف ظل السلطان به حکومت می رسیدند بدان سوگند یاد کرده و موظف به انجام آن بودند، در مجموعه حاضر سوگندنامه میرزا هادی خان حاکم محلات و علیقلی خان سرتیپ حاکم کمره گرد آمده است.

اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:579

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جلد: کاغذی قرمز، 9گ، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2 - 449]

سوگواری پس از رجعت / کلام و اعتقادات / فارسی

sūgvārī pas az raj‘at

حسینی میبدی، علی بن محمد على، - 1313 قمری

hoseynī meybodī, “alī ebn-e mohammad ‘alī (- 1896)

می پرسند که آیا پس از رجعت ائمه طاهرین علیهم السلام به این دنیا، مراسم سوگواری بر آن حضرات و زیارت قبور ایشان انجام می شود چنان که الآن شیعیان انجام می دهند یا موضوع منتفی و این مراسم نخواهد بود. مؤلف بر آن است که موضوع منتفی نیست و سوگواری و زیارت حضرات ائمه علیهم السلام همچنان باقی خواهد بود.

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد سؤال شد از اینکه آیا در رجعت تعزیه داری و گریه بر اهل بیت علیهم السلام هست.

کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه:9/4 مشهد

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 18×10 سم [ف: - 144]

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:9/4

همان نسخه بالا [ف: 1- 34]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2134/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6- 165]

سوى الصراط البرزخ بين التفريط و الافراط / اصول فقه / عربی

sawiyy-us Sirat-il barzax bayn-at tafrit-i wa-1 ifrat

اخباری، علی بن محمد، - 1273 قمری

axbārī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1857)

تاریخ تأليف: 1244ق

در آن از «قلع الأساس في نقض اساس الاصول» اثر پدر خود (میرزا محمد اخباری کشته 1232 ق) یاد می کند.

همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 4816/2

آغاز : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا الَىَّ سَواءِ الصِّرَاطِ وَ وَفِّقْنَا سلوک جَادَّةُ الِاحْتِيَاطِ أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ وَقَعَ جَمَعَ مِمَّنْ لَمْ يَعَضَّ عَلَى الْعِلْمِ بِضِرْسٍ قَاطِعٍ وَ لَمْ يُعْطِ التامل حَقُّهُ فِي جَمِيعِ الْمَوَاضِعِ ؛ انجام : لانا نَقُولُ فموجب التَّوَقُّفِ عِنْدَ الشُّبْهَةِ مَعْلُومٍ فالامر بِهِ لَازِمُ فتفطن وَ لْيَكُنْ هَذَا آخِرِ مَا أَرَدْنَا ایراده فِي هَذِهِ الرِّسَالَةِ وَ كَانَ خَتَمَهَا فِي عَصْرِ يَوْمِ الاربعاء . . . وَ قَدْ سَمَّيْتَهَا بِسِوَى الصِّرَاطِ الْبَرْزَخِ بَيْنَ التَّفْرِيطِ وَ الافراط .

خط: نسخ، كا: دعبل آل شیخ جاسم آل شیخ نجیت، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج نارنجی، 11 سطر (11×7)، اندازه: 16×10سم [رشت و همدان: ف: - 1571]

سه اصل در سلو ک = سه فصل / فلسفه / فارسی

se asl dar solūk = se fasl

صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری

sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)

ملاصدرا در این رساله به دفاع از فلسفه و رد مخالفین آن که معاصر او بوده اند، پرداخته و کتاب را در سه «اصل» سامان داده: 1. الجهل؛ 2. حب المال؛ 3. التسويلات النفسانيه.

پروردگاری را که سینه بی کینه پاکان صافی نهاد را مصحف آیات بینات خویش گردانید.

انجام: واگر خواهی معنی ایمان وصلاح بدانی وحقیقت مؤمن وصالح را بشناسی این آیه رابر خوان أَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بايمانهم . . . وَ آخَرُ دعويهم انَّ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ .

چاپ: به کوشش دکتر حسین نصر، تهران، 1340ش، با مثنوی و رباعیات او [الذريعة 261/12 ؛ دنا 258/6 (19 نسخه)؛ مكتبة أمير المؤمنين 417/2فهرستواره منزوی 172/6 ]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1439/7 _ف

نسخه اصل: نسخه آقای مدرس رضوی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1091 ق [فیلمها ف: 1 - 601]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3262/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای گنجوی، 75ص (86-160)، 17 سطر، اندازه:16×21 سم [ف: 10 - 872]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1207/32

آغاز: برابر

خط: نستعلیق ، بی کا، تا: قرن 19013ص (325-343) [ف: 4 جدید - 24]

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1444

آغاز: برابر؛ انجام: و حقیقت مومن و صالح شناس این آیه را بر خوان که ان الذین آمنوا ...

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (از پایان نسخه چند سطر افتاده)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 41گ، 14 سطر ( 13/5×7)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 502]

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1430

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 6گ، 13 سطر (12×5)، اندازه: 10/5 ×17/5 سم [ف: 3- 489]

6. مشهد: الهیات؛ شماره نسخه: 22624/1

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن حسین، تا: محرم 1227ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 59گ (1-59)، 17 سطر ( 8×15/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 3 - 795]

7. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:3468/5 _ 17/248

آغاز و انجام: برابر بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج، 37گ، 15-19 سطر، اندازه:10×6سم [ف: 4 - 2094]

8. مشهد؛ فرهنگ و هنر؛ شماره نسخه:ب -37

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهی؛ کاغذ کاهی سفید، جلد: مقوای ابری، 86ص، 16 سطر (14×7/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: - 23]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2159-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 124]

9. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:36416

این نسخه گزیده ای است از خود رساله، گویا عبارت هایی را انداختند و به گونه دیگری در آوردند و فصل اخیر را هم ندارد و برابر است با ص 115 چاپی بلکه تحریر دیگری است از آن و شاید کسی می خواسته رساله دیگری از روی سه اصل به نام خود بسازد (گویا مانند نسخه مجلس)؛ كا: على بن احمد رشتی، تا: 1270ق، جان یزد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 19 سطر، قطع: جيبي نشریه: 2 – 177]

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10086/2

آغاز: برابر؛ انجام: رباعی با یارگر آرمیده باشی همه عمر *** خوابی باشد که دیده باشی همه عمر.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد جعفر کاشانی، تا: 1280ق؛ 26ص (32-57)، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 32 - 113]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:595

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوب، بی کا، تا: ربیع الثانی 1281ق، برای میر محمد حسین؛ واقف نسخه استظهار نموده که کاتب نسخه «اشرف اصفهانی» است، مجدول مذهب، دارای یک سرلوح مرصع ؛ واقف: نائینی، جلد: ساغری، 114 ، 11 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 6 - 424]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1383_ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 124]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2992/2

آغاز: برابر؛ انجام: مؤمن و صالح و متقی را بشناسی این آیه را بر خوان أن الذين.

کا: میرزا ابراهیم مشتری (شاعر عصر ناصری)، تا: 1294ق؛ نام رساله در صفحه عنوان نسخه چنین آمد: رساله برهان الحكمه معروف به سه اصل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز کتایونی، 148ص (3-150)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 10 - 439]

13. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3857/12 -ف

خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 271]

14. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:2259-ف

نسخه اصل: مجلس ش 1444-240؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 1-124]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17724 ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

16. شیراز، خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه: 9/14

بی کا، بی تا [ نشریه: 5 - 268]

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 103/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق ریزبی کا، بی تا؛ 18 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 2 - 50]

سهام > معرفت استخراج سهام

السهام > سهامات

سهام به بندی در سهام

سهام / هیئت / فارسی

sehām

ملامیر قاری بن بهاء الدين على

mollā-mīr qārī ebn-e bahā’-od-dīn ‘alī

از سهم يكم از برج حمل آغاز می شود و در سهم سی ام برج حوت جدول ها است و در هر صفحه او دو جا از خود نام می برد.

[نسخه های منزوی 329؛ دنا 259/6 ]

1. تهران: مفتاح؛ شماره نسخه: 402

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 نشریه: 7- 180]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:38603

آغاز: بسمله. سهم در اصطلاح ارباب نجوم و احکام دلايل چیزهای مخصوص باشد از احوال پادشاهان؛ انجام: و از نظیر درجه طالع اسقاط می نمایند و سهم القمر را یعنی سهم السعاد را در شب از قمر ... [جدول ] سَهْمُ الْوَزِيرُ صَاحِبُ الطَّالِعَ عُطَارِدِ الطَّالِعَ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سورمه ای، 5گ، 9 سطر، اندازه: 17×10سم [ اهدائی رهبر: 9 - 68]

سهام / هیئت / فارسی

sehām

[دنا 259/6 ؛ نسخه های منزوی 308/1]

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه:156/3

آغاز: بسمله. گفتار اندر بیرون آوردن سهام. بدان که مواليد و مسائل و ضمایر و اختیارات را سهمهاست که ناچار بدان حاجت باشد؛ انجام: برج رابع بود بهترین خواهران و برادران بود چون در میانه عمر بود ...

از ناشناس، بی دیباچه، با سربندهای فصل بی شماره؛ خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 1295-1297ق؛ 9گ ( 60ر - 68ر) [ف: 1- 139]

سهام (جدول) / هیئت / فارسی

sehām (jadval)

مشهد؛ الهیات، شماره نسخه: 538/19

خط: نستعلیق، كا: عبد الحميد بن حاجی ملاعبدالجواد خطيب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ با جداول نجومی؛ کاغذ: سفید فرنگی،جلد:تیماج قهوه ای، 2 گ، اندازه:17×21/5 سم [ف: 1 - 520]

سهامات > سهامات

سهامات = سهم السعاده = السهام / هیئت / عربی

sihamat = sahm-us sa'ada = as-siham

مصری، ماشاء الله

mesrī, māšā’-al-lāh

در چگونگی استخراج احکام سعد و نحس است از سهامی چند و دلالات آنها با این عناوین: سهم السعادة، سهم المال، سهم الأخوة، سهم الآباء في البيوت، سهم الام في البيوت، سهم العبيد، سهم المرض و الزمانة، سهم التزویج، سهم الموت، سهم السلطان، سهم العمل، سهم الاصدقاء. (سید احمد اشکوری) " آغاز: اعَلَّمَ انَّ سَهْمُ السَّعَادَةُ وَ صَاحِبُهُ يَدُلَّانِ عَلَى الْجَسَدِ كَمَا يُدَلُّ الطَّالِعِ وَ صَاحِبَهُ ، سَهْمُ السَّعَادَةِ طَالِعِ الْقَمَرُ .

انجام: حَتَّى اذا عَرَفْتَ وَجْهَهُ عَمِلْتَ بدقيقه فِي تحاويل سَنَةً المواليد.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1189/10

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی، قبلا با شماره 393 در کتابخانه محمد حسین مفتاح بوده؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 14ص (130-143)، 20 سطر [سنا: ف: 2 - 163]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5910/7 و 2803/7 _ف

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 8گ (67پ -74پ)، 22 سطر (15×8)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 147] و [فیلمها ف: 1- 733]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10485/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد البانی، تا: 1237ق؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (45ر -51ر)، 24 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 26 - 395]

سهامات = معرفت استخراج سهامات / هیئت / فارسی

sahāmāt = maʻrefat-e estexrāj-e sehāmāt

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12108/3

آغاز: بسمله، حمدله، این مختصریست در معرفت استخراج سهامات بدانکه سهام بسیار است اما آنچه ضروری است در طالع مولود، انجام: آنچه ماند بر طالع افزایند سهم الحرب حاصل شود خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1027ق، با اشکال نجومی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 3گ، 16 سطر، اندازه:15/5 × 21/5 سم [ف: 10 - 166]

سهامات = سهم السعادة = سهام طالع / هیئت / فارسی

sehāmāt = sahm-os-saʻāda = sehām-e tāle

رساله کوتاهی است در احکام سهام طالع و سعد و نحس ایام با عنوان های «سهم ...). مؤلف ضمن بیان عنوان سهم، حكم آن را نیز از لحاظ سعد و نحس بیان داشته است.

آغاز: بسمله، در احکام سهام طالع، سهم السعادة صاحب او دلیل بود بر حال جسد، به شب از قمر تا آفتاب و به روز از آفتاب تا قمر سهم السعادة در طالع بری از نحوس ...

انجام: و جمله این سهام که در طالع بکار دارند، هشتاد سهم است اگر پنج کمتر یا بیشتر در طالعی در یک برج و یک درج رفته حکم این بر یکی خلاف حکم بود بر دیگر و دلایل دیگر

باز آن یار کنند و حکم کنند ... [فهرستواره منزوی 2970/4 ؛ دنا 259/6 (2 نسخه) با عنوان «سهامات»]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14889/2

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، كا: عبدالله کردستانی، تا: 1237ق، حسب اشاره ابوالحسن بیک؛ کاغذ: فرنگی، 12گ (44ر -55پ)، 13 سطر، اندازه: 13/5×8/5 سم [ف: 37 - 525]

سهامات / هیئت / فارسی

sehāmāt

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8312/12

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11گ (96ر -106ر)، 15 سطر (12×6/5) [ف: 17 - 105]

سهامات = سهم السعادة = سهام طالع / هیئت / فارسی

sehāmāt = sahm-os-sa‘āda = sehām-e tāle“

طالع نامه ای است که حکم تولد در طالع های مختلف را بیان می کند.

آغاز: بسمله در احکام سهام طالع سهم السعاده و صاحب او دلیل بود بر حال جسد بشب از قمر تا آفتاب و بروز آفتاب تا قمر سهم السعاده در طالع.

انجام: و جمله این سهام که در طالع بکار دارند هشتاد سهم است .. حکم این بر یکی خلاف حکم بود بر دیگر و دلایل دیگر باز آن یار کنند و حکم کنند و الله اعلم و احكم بالعدل [فهرستواره منزوی 2969/4]

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 2/ 680

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ (10پ -17ر)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 1 - 270]

اسهامات = سهم السعادة = سهام طالع / هیئت / فارسی

sehāmāt = sahm-os-sa‘āda = sehām-e tāle

رساله کوتاهی است در احکام سهام طالع و سعد و نحس ایام با عنوان های «سهم ..)، مؤلف ضمن بیان عنوان سهم، حكم آن را نیز از لحاظ سعد و نحس بیان داشته است.

مشهد، الهیات؛ شماره نسخه:526/3

آغاز: طریق استخراج سهم الغیب و سهم السعاده آنچه ما مدار تقویم؛ انجام: و در طالع سال زحل در آنوقت حربی عظیم واقع شود.

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مهر: «فخرم همین بس است که نامم محمد است»، «محمد حسین = 1114»؛ کاغذ: ترمه، 2ص، 15 سطر به شیوه هندی، اندازه: 23×14 سم [ف: 1- 386]

سهام الربط في المخمس الخالي الوسط / علوم غریبه / عربی

siham-ur rabt fi-l muxammas-il xali-lwasat

عارف بالله، محمد بن عمر، ق14 قمری

‘āref be-l-lāh, mohammad ebn-e ‘omar (- 20c)

رساله مختصری است در علوم غریبه و درباره «سهام الربط في المخمس الخالي الوسط» شامل «مقدمه» و سه فصل»: 1. تعمیر الوفق؛ 2. تعمير البيت الوسط؛ 3. مناسبة الاسماء و الايات للحاجات؛ خاتمه فيما يجعل فيه الوفق بعد الدعاء. مؤلف چون در میان رسائل نوشته شده در علم اوفاق رساله ای که متعرض ذكر قواعد و احکام مربع وفقی 5×5 خالي الوسط باشد، ندیده بود؛ لذا رساله حاضر را در بیان قاعده پر کردن مربع 5×5 خالی الوسط تأليف نموده است.

آغاز: بسمله حمدلله وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرُ إِلَى رَحْمَةَ رَبِّهِ الْكَبِيرِ مُحَمَّدِ الفاسي الْمُعْتَرِفِ بِالذَّنْبِ وَ التَّقْصِيرِ . . . لِمَا رَأَيْتُ الرَّسَائِلِ الْمَكْتُوبَةَ فِي المخمس الخالي الْوَسَطِ مطولة غامضة . . . فرتبته عَلَى مُقَدَّمَةً وَ ثَلَّثْتَ فُصُولِ وَ خَاتِمَةَ وَ سَمَّيْتُهَا سِهَامِ الربط فِي المخمس الخالي الْوَسَطِ انجام : وَكَّلَ ذَلِكَ مَعَ الْمُحَافَظَةِ عَلَى خَلُّوا الْبَيْتِ الْوَسَطُ وَ عَدَمِ اعْتِبَارُهُ فِي تَرْتِيبِ التعمير [دنا 260/6 ؛ فهرستواره منزوی 2698/4 ]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5761/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ صَدَّقَهُ يَعْرِفُ بِاسْتِوَاءِ كُلِّ ضِلْعِهِ وَ كَذَّبَهُ يَعْرِفُ بِعَدَمِ استوائه.

خط: نستعلیق، كا: اسماعيل بن محمد على تفریشی، تا: چهارشنبه غره جمادی الاول 1261ق، به دستور سر کار میرزا ابوالقاسم؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (147ر149پ)، اندازه: 8/5 × 17سم [ف: 15 - 150]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7134/8 - 36/134

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: سردار کابلی)، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور آبی، 4گ، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 4 - 2322]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29388

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي وَفَّقَ مِنْ عِبَادِهِ مِنْ شَاءَ لتصريف الوفق المخمس الَّذِي هُوَ الْكِبْرِيتِ الاحمر الطلاب ؛ انجام : يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ فَتَقَبَّلْ مِنِّي أَنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ وَ الحمدلله عَلَى هِدَايَتِهِ

بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29524

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي وَفَّقَ مِنْ عِبَادِهِ مِنْ شَاءَ لتعريق الوفق المخمس الَّذِي هُوَ الْكِبْرِيتِ الاحمر ؛ انجام : وَ الْهَوَاءُ بَارِدٍ وَ الْمَاءُ رَطْبٍ وَ التُّرَابُ يَابِسٍ أَعْدَادِ مجموعها تَمَّتْ

خط: نسخ، كا: وسیم، محمد، تا: 1326ق، ضميمه نسخه ش 16148 [رایانه ]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16039/2

آغاز: الحمدلله الَّذِي وَفَّقَ مِنْ عِبَادِهِ مِنْ شَاءَ لتصريف الوفق المخمس ؛ انجام : فَتَقَبَّلْ مِنِّي أَنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ وَ الحمدلله عَلَى هِدَايَتِهِ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ واگذاری بنیاد مستضعفان شهریور 1367، کاغذ: شکری مشقی، اندازه:16/3×9/8 سم [ف: 15 - 102]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12514/13

آغاز: الحمدلله الَّذِي وَفَّقَ مِنْ عِبَادِهِ مِنْ شَاءَ لتصريف الوفق المخمس ؛ انجام : فَتَقَبَّلْ مِنِّي أَنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ وَ الحمدلله عَلَى هدايتهالحمدلله الَّذِي وَفَّقَ مِنْ عِبَادِهِ مِنْ شَاءَ لتصريف الوفق المخمس ؛ انجام : فَتَقَبَّلْ مِنِّي أَنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ وَ الحمدلله عَلَى هِدَايَتِهِ.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (63پ -67پ)، 14 سطر [ف: 36 - 27]

سهام بروج / هیئت / فارسی

sehām-e borūj

تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:569/3

آغاز: بدانکه سهام را ایستادن اعتبار کرده اند و حال فراخی و تنگی؛ انجام: سهم ثانی از درجه قمر تا پانزده درجه سرطان. در ص (63-64) نسخه فوایدی در احکام نجوم یاد داشت شده است. خط نستعلیق، بی کا، تا: 1111ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 3ص (61-63)، 16 و 17 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 2 - 219]

سهام السعادة > پیدا کردن سهام از زایچه

سهام طالع > سهامات

سهام عباسيه / فقه / فارسی

sehām-e 'abbāsīya

حاج میرزا آقاسی، عباس بن مسلم، 1198 - 1265 قمری

hāj mīrzā āqāsī, “abbās ebn-e moslem (1784 - 1849)

رساله ای است استدلالی در باب جهاد مؤلف این رساله را در زمان فتحعلی شاه که بنای جنگ با روسیه را داشت تأليف نموده مشتمل است بر «مقدمه»، نه «فصل» و «خاتمه»: مقدمه: در معنی جهاد؛ فصل 1. وجوب جهاد؛ 2. فضل جهاد؛ 3. احکام جهاد؛ 4. وجوب مهاجرت؛ 5. حب في الله و بغض في الله؛ 6. طريق تحصیل محبت؛ 7. امر به معروف و نهی از منکر؛ 8 فضل رباط؛ 9. اطاعت سلطان عصر؛ خاتمه: در اشیائی که موجب غلبه بر خصم است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2455

آغاز: بسمله، سپاس و ستایش مرخدایرا سزاست که حصون متینه افلاكرا انجام: صدمات دهر دون عائق نشود.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق، واقف: تاج ماه بیگم، 1263ق؛ کاغذ: آبی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 70گ، 10 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 20 - 237]

السهام المارقة من اغراض الزنادقة / عرفان و تصوف / عربی

as-sihām-ul māriqa min agrād-iz zanādiqa

عاملی، علی بن محمد، 21013 - 1104 قمری

‘āmelī, ‘alī ebn-e mohammad (1605 - 1693)

تاریخ تألیف: شب 19 جمادی الاول 1070ق

رساله ای در رد متصوفه است در دوازده فصل» و «خاتمه»: 1. وَ الْحَدِيثُ الْمُشَارُ اليه مَا رُوِيَ عَنْ مَوْلَانَا الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اقرأو الْقِرَانِ بالحان الْعَرَبِ الخ ؛ 2 . وَ اعْلَمْ أَنَّ تَحْرِيمِ الْغِنَاءُ مِمَّا لَا خِلَافَ فِيهِ بَيْنَ الاماميه وَ هُوَ ثَابِتٍ الخ ؛ 3 . وَ اعْلَمْ أَنَّ هَذَا الِاسْمِ وَ هُوَ اسْمُ التَّصَوُّفِ كَانَ مُسْتَعْمِلًا فِي فُرْقَةِ الْحُكَمَاءِ الخ ؛ 4 . ثُمَّ وَصَلَ الْأَمْرِ إِلَى أَنْ صَارَ التَّصَوُّفِ غَيْرَ مَشْرُوطٍ بِالْعِلْمِ الخ ؛ 5 . وَ انی لَا عَجَبٍ مِمَّنْ يَدْعُونَ هَذِهِ الْمُرَتَّبَةِ الخ؛ 7. وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمَّا سِرْتَ سِيرَةِ الصُّوفِيَّةِ الَىَّ الاماميه كَانَ فِي أَوَّلِ الْأَمْرِ الخ ؛ 8 ثُمَّ تلاش الامر وَ وَصَلَ الَىَّ ارْتِكَابِ ماسلكوه الخ ؛ 9 . وَ كَانَ هَذِهِ الزَّمَانِ الَّذِي ذَكَرَهُ سَيِّدُ الْأَوَّلِينَ وَ الاخرين ص فِي وَصَايَا الخ ؛ 10 . وَ لتورد نَبَذَهُ مِنْ احتجاجات مَوْلَانَا الصَّادِقِ ع عَلَى الصُّوفِيَّةِ الخ ؛ 11 . رَوَى عَنْ مَوْلَانَا الرِّضَا ع قَالَ الخ ؛ 12 . رُوِيَ عَنْ سَيِّدُنَا وَ مَوْلَانَا أَبِي مُحَمَّدٍ العسکری علیه السَّلام بَعْدَ ذِكْرِ الخ ، خَاتَمِهِ تَشْتَمِلُ عَلَى نصيحتين الْأُولَى للمتصوفه وَ الثَّانِيَةُ للمتشرعه. (مهدی ولایی)

آغاز: بسمله . وَ بِهِ ثِقَتِي . الحمدلله مُنِيرِ الْحَقِّ وَ أَهْلِهِ وَ مُبِيرِ الْبَاطِلِ فَرْعِهِ وَ أَصْلِهِ . . . فَيَقُولُ . . . علی بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ زَيْنُ الدِّينِ . . . أَنِّي بَعْدَ مَا كَتَبْتُ مَا بَرَزَ مَنْ شَرَحَ أُصُولِ الْكَافِي الْمُسَمَّى بِالدُّرِّ الْمَنْظُومِ مِنْ كَلَامِ الْمَعْصُومِ جُمُعَةُ مَا كَانَ بَاقِياً عِنْدِي مِمَّا أَجَبْتَ بِهِ بَعْضُ الاخوان فِي سئوالهم عَنْ احادیث مُشْكِلَةُ وَ غَيْرِهَا . . . سَمَّيْتَهُ بِالدُّرِّ الْمَنْثُورِ مِنَ الْخَبَرِ الماثور ... وَ كَانَ مِنْ جَعَلْتَهَا الْحَدِيثَ الآتی . . . فافردته فِي هَذِهِ الرِّسَالَةِ وَ سَمَّيْتُهَا بِالسِّهَامِ الْمَارِقَةُ مِنْ أَغْرَاضِ الزَّنَادِقَةَ وَ جَعَلْتَهَا مُشْتَمِلَةُ عَلَى اثْنَيْ عَشَرَ فَصْلًا وَ خَاتَمُهُ... انجام : فَانٍ هَذَا دُعَاءُ يَشْمَلُ الْبَشَرَةَ وَ الحمدلله وَحْدَهُ . . . صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ اجمعین.

الذریعه:/ 260/12 ش 1717؛ ریاض العلماء 197؛ دنا 260/6]

شرح و حواشی:

1- ملحقات السهام المارقه؛ عاملی، علی بن محمد (1013-1104)

1. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1483

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 48 گ، اندازه: 14×19 سم [نسخه پژوهی: 1-37 و 2-173]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1968/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: قاضی محمد مقیم بن ابی البقاء شريف سپاهانی، تا: در 17 تا 21 رمضان 1086ق؛ نوشته شده از روی نسخه دارای خط مؤلف در جهاز سالم بن صفر کنکی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 44گ (آپ -44ر)، 14 سطر (11×6)، اندازه: 14/5×10سم [ف: 8 - 580]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 672

آغاز: برابر؛ انجام: يُظْهِرَ لَهُ أَنِ الْبَاعِثُ عَلَى كِتَابَتِهَا لنصرة الدِّينِ وَ أَهْلُهُ لَا غَيْرِ ذَلِكَ وَ اللَّهُ الْهَادِي إِلَى سَوَاءِ السَّبِيلِ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الوکیل خط: نسخ، كا:محمد شریف ارغیانی، تا: 10 ربیع الثاني 1125ق؛ کاتب فصل ششم را گویا متداخل با فصل پنجم نوشته است این نسخه که در نهایت اعتبار است با نسخه شماره 150 تخالف زیادی دارد. پس از این در 14 صفحه رساله مختصری است در همین موضوع که گویا از کاتب باشد؛ 40گ، اندازه: 19×11 سم [ف: 4 - 164]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 521/1 -طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَعَلَّ مِنْ تاملها يُظْهِرَ لَهُ أَنِ الْبَاعِثُ عَلَى كِتَابَتِهَا نُصْرَةِ الدِّينِ وَ أَهْلُهُ لَا غَيْرِ ذَلِكَ وَ اللَّهُ الهادی . . . وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ . وَقَدْ تَمَّ تسویده هَذِهِ النسخه المبار که نَقْلًا عَنْ خَطِّ الْمُصَنِّفِ دَامَ ظِلُّهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ للمتقین.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم شکری، جلد: مقوایی، 26گ (6پ -131)، 18 سطر، اندازه: 18/5 ×25/5سم [ف: 22 - 235]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 150

بی کا، بی تا [الفبائی: - 314]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1576

آغاز: برابر؛ آغاز ملحقات: هَذِهِ ملحقات بِهَذِهِ الرِّسَالَةِ تَشْتَمِلُ عَلَى مَا رَأَيْتَهُ مِنْ كَلَامِ عُلَمَائِنَا وَ غَيْرِهِمْ مِمَّا لَهُ مُنَاسَبَةً بِالْمَقَامِ ؛ انجام : برابر انجام ملحقات : أَوْ كَمَا قَالَ أَخْرَجَ بقفاه فَمَا رَأَيْنَاهُ بَعْدَهَا بِقُمَّ ، وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، جلد: مقوایی، 22گ، 27 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 4 - 383]

السهام المصابة في الدعوات المجابة / دعا / عربی

as-siham-ul musaba fi-d daawat-il mujaba

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری

soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)

رساله ای در آداب دعا در چهار فصل» کوتاه: 1. فيما يرجع الى الداعی؛ 2. فيما يرجع الى الاوقات؛ 3. فيما يرجع الى الأماكن؛ 4. فيما يرجع الى الدعاء.

آغاز: بسمله. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يُخَيِّبُ راجيه وَ لَا يُرَدُّ داعیه ...

چاپ: مطبوعات محمد مصطفی، 16، 1307ق، مصر.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1471/3 عکسی

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه اسكوريال در اسپانیا، شماره 1798؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 5ص (46-60)، 15-19 سطر، [عکسی ف: 334 -4]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14111/4

آغاز: برابر؛ انجام:وَ سَلْ حَاجَتَكَ وَ اخْتِمْ بالصلوة عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ فانهما دَعْوَتَانِ لَا يُرَدَّانِ وَ لَمْ يَكُنْ لِيَرُدَّ مَا بَيْنَهُمَا.

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 16 ذیحجه 988ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع سورمه ای، 4گ (31ر -34پ)، 27 سطر (16×10/5)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 35 - 650]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:234316

آغاز: برابر، انجام: وَ اخْرُجْ فِي الْأَوْسَطِ عَنْ علی بْنِ ابی طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُلُّ دُعَاءٍ مَحْجُوبُ حَتَّى يصلی.

خط: نسخ زیبا بسیار مغلوط، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 5گ (51-55پ)، 21 سطر، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 6 - 321]

سهام الملام لهلاك الظلام / علوم غریبه / فارسی

sahām-ol malām li-halāk-iz Zalām

مرعشی، ابوالقاسم بن محمود

marʻašī «ab-ol-qāsem ebn-e mahmūd

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18977

آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين؛ انجام: به فساق و عوام الناس مخاطب مینماید.

خط: نستعلیق، كان صفوی، نجفعلی، تا: 1258ق [رایانه]

سهام الملام (مقدمة الجيش) / علوم غریبه / فارسی

sahām-ol malām (muqadamat-ul jiyš)

مرعشی، ابوالقاسم بن محمود

marʻašī, ab-ol-qāsem ebn-e mahmūd

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18976

آغاز: قال الشيخ باب دهم در مطاعن فلفای ثلاثه؛ انجام: و بحث در آن مینماید و الله ولي التوفيق.

خط: نستعلیق، کا: صفوی، نجفعلی، تا: 1258ق [رایانه ]

سهام میراث / فقه / عربی

sehām-e mīrās

بیان سهام مقدره (میراث) در قرآن و سنت و تعیین برندگان سهام (به نقل از شرح لمعه دمشقیه - الروضة البهیه)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3280/18

کا: عطاء الله بن محمد زکی اصفهانی، تا: 1173ق؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 1ص (232)، اندازه: 11× 15/5سم [ف: 10 - 898]

سهام میراث / فقه / عربی

sehām-e mīrās

حاشیه با قال و اقول بر مقصد سوم کتاب میراث موضوع این مقصد در سهام است. نسخه حاضر ناتمام است این حاشیه بر قواعد، ارشاد و شرائع نیست.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1204/2_طباطبائی

آغاز: بسمله قَوْلِهِ الْمَقْصَدُ الثَّالِثِ فِي السِّهَامِ وَ هِيَ سته الَىَّ قَوْلِهِ کاخوين مِنْ أُمٍّ وَ خُمُسِهِ مِنْ آبَ أَقُولُ الفريضه لَا يَخْلُو حَالِهَا أَمَّا انَّ يَكُونُ بِقَدْرِ سِهَامِ اونا قُصَّهُ فَانٍ كَانَ بِقَدْرِ السِّهَامِ ؛ انجام : وَ نصیب الاخوة مِنْ قِبَلِ الْأَبِ عُشْرُهُ وَ عدوم ثمانيه.

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (17)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 23 - 756]

سه پند / اخلاق / فارسی

se pand

سقراط، 469 - 399 قبل میلاد

soqrat ( -469 - -399)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6926/4 _عکس

نسخه اصل: ناصریه لکهنوء 786؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 265]

سه تفنگدار / داستان / فارسی

se tofangdār

دوما، آلكساندر، 1802 - 1870 میلادی

dūmā, aleksānder (1802 - 1870)

مترجم: محمد طاهر قاجار، 1250 - 1317 قمری

اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313ق)

تاریخ ترجمه: 1307ق

مترجم در آغاز جلد می گوید لازمه مطالعه این کتاب خواندن کتاب «بیست سال بعد» است که هر آن کس آن را بخواند به مطالب کتاب بهتر پی می برد و من نیز آن را از زبان فرانسوی که به قلم الکساندر دوما نوشته شده به فارسی بر خواهم گرداند .

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1623

آغاز: بسمله، قصه سه نفر تفنگدار، فصل اول در سه قسم، هدیه ... اولین دوشنبه از ماه آوریل سال هزار و ششصد و بیست و شش عیسوی؛ انجام: گفت جوانان نتواند شراب نوش نمایند اما این جوان پر بد نبود.

جلد اول، از فصل یکم تا فصل بیست و هفتم کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق، جا: تبریز (احتمالا)؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 139گ، 19 سطر (24×12)، اندازه: 22×35سم [ف: 4 - 106]

2. تهران: ملی؛ شماره نسخه:1624

آغاز: فصل بیست و هشتم: دار تین یان ازین سریکه آترز گفت بسیار سراسیمه شد؛ انجام: در موضعی بحکم کار دنیال محبوسش کردند که متکفل مخارج لازم وي شد.

جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق، جا: تبریز (احتمالا)؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 146 گ، 19 سطر (24×13)، اندازه: 22×35سم [ف: 4 - 107]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1747

آغاز: بسمله، قسمت سوم از کتاب ویکونت دبراژلون فصل اول؛ انجام: واقعا همین را خواهم کرد چیزی که مرا باقی است که ... بجلد هشتم رجوع نمایند.

جلد هفتم، این نسخه که جلد هفتم سه تفنگدار است از مجلد دویم کتاب ویکونت دبر اژلون شروع می شود تا فصل پنجاه و نهم می آید و باقی به جلد هشتم ارجاع می گردد؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغری مشکی، 135 گ، 19 سطر (24×12/5 )، اندازه: 35×22سم [ف: 4 - 208]

4. تهران: ملی؛ شماره نسخه:1746

آغاز: چیز است. گفت چه چیز است، گفت اینکه؛ انجام: خداحافظ که انتظار مقدم شما را دارم و چشم بر هم نهاد فسبحان من لا يموت

جلد هشتم، باقیمانده داستان ویکونت دبراژلون و تتمه سه تفنگدار (جلد هشتم) می آید. ابتداء داستان ویکونت نقل می شود و بعد تتمه سه تفنگدار ذکر می آید. این نسخه حاوی سی و هفت فصل است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغری مشکی، 126 گ، 19 سطر (24×13)، اندازه: 22×35سم [ف: 4 - 207]

به سه چیز که رهروان را می باید > ضروریات سالک

سه رساله = مكتوب عرفانی مذهبی / عرفان و تصوف / فارسی

se r. = maktūb-e 'erfānī mazhabī

نودهی، احمد بن محمد معروف، - 1305 قمری

nowdehī, ahmad ebn-e mohammad ma‘rūf (- 1888)

با قصیده ای به زبان کردی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 812

آغاز: نثر: مکتوب معروف به منکر پس از بسمله: و بعد برادران افتاده ایم به ایامی و عصری نزدیک بآن شده که حضرت عليه الصلوة و السلام خبر داده که انسان صبح مسلمان است چون داخل شب شد کافر می شود و شب مسلمان است چون داخل صبح شد کافر می شود. نظم: پس از بسمله: سبحان به شاهی غفار *** یا خالق کرمدار / بدورم کی له اكرد نار *** لكل جمعی برادیار، انجام: نثر: بقدر تخم مرغی ذهب باو داده پس آن را موازنه کردند بقدر چهل اوقيه گران شد و السلام. نظم: امجار نوبه کیه خوت *** بسراوان ندامتان / لتنکا لو زحمتان *** بسر آهو حسرتان

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1058ق، جا: حیدر آباد، به نام عبدالله قطب شاہ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قرمز مذهب، 200گ، 16 سطر (15×9)، اندازه: 22×716سم [سنا: في: 2 - 66]

سه رساله احسائی (ترجمه) / كلام و اعتقادات / فارسی

se r.-ye ahsā'ī (t.)

محصص لاهیجی، محمد سعید بن اسماعيل، ق13 قمری

mohasses-e lāhījī, mohammad saʻīd ebn-e esmāʻīl ( 19c)

ترجمه سه رساله احمد بن زین الدین احسائی.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2250/4

آغاز: بسمله ، حمدله ، أَمَّا بَعْدُ پس می گوید بنده مسکین احْمَدَ بْنِ زَيْنُ الدِّينِ احسائی ؛ انجام : وَ يبرء التفوس وَ النسمات وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ لَا حَوْلَ ...

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 27 ربیع الثانی 1296ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن شیمی، 28گ (138پ -165ر)، 21 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 5 - 447]

سه رساله فقهی (شماره 1) / فقه / عربی

se r.-ye feqhī (šomārel)

علوی خوانساری، محمد مهدی بن علی، 1329 قمری

'alavī zānsārī, mohammad mahdī ebn-e ‘alī (- 1911)

این مجموعه مشتمل بر سه رساله فقهی است و به نظر می رسد که تقریر درس استادش آخوند خراسانی است: 1. رساله ای در خمس، آغاز آن بحث معدن و وجوب خمس آن است و ناتمام است (گ 1-32)؛ 2. درباره یکی از فروع كتاب نکاح یعنی رضاع و اینکه رضاع یکی از اسباب تحریم است (گ 33-66)؛ 3. رساله ای در غیبت (گ 67-89). مؤلف در آغاز آن می گوید: وَ بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ فِي الْغَيْبَةِ مِنْ العوائد الَّتِي اسْتَفَدْتُهَا مِنْ شیخی الْعَلَّامَةُ أَدَامَ اللَّهُ بَقَاءَهُ وَ مِنَ الْفَوَائِدُ الَّتِي اضفتها اليها مِمَّا اكْتَسَبْتَهَا مِنْ مطالعة متاجر الشَّيْخِ الْعَلَّامَةِ أَعْلَى اللَّهُ مَقَامَهُ». این رساله کامل است.

خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه:بدون شماره

خط: نسخ نازیبا، كاتب = مؤلف، بی تا، 89گ، 24 و 25 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 98]

سه رساله فقهی (شماره2) / فقه / عربی

se r.-ye feqhī (šomāre 2)

علوی خوانساری، محمد مهدي بن على، - 1329 قمری

‘alavī žānsārī, mohammad mahdī ebn-e ‘alī (- 1911)

هر سه رساله ناتمام است، شامل: 1. كتاب الطهارة از اول بحث مياه تا قسمتهایی از وضوء (گ 1-291)؛ 2. کتاب خمس که صدراً و ذيلاً ناقص است (گ 292-351)؛ 3. کتاب الرهن (گ 443-352 ). در آغاز کتاب الرهن این عبارت به چشم می خورد که می نماید مباحث رساله ها به ترتیب شرايع محقق است: «قال المحقق: کتاب الرهن و النظر فيه يستدعى فصولا الأول في الرهن و هو وثيقة الدين المرتهن. اقول». فرزند مؤلف مرحوم آیت الله آقای حاج سید حسین علوی (م 1409) در رویه برگ اول نوشته است: «ه ذِهْ المجموعه مِنْ تَأْلِيفَاتِ سید الْعُلَمَاءِ الْعامِلِينَ الَّذِي يَلِيقُ بجنابه قُدِّسَ سَرَّهُ أَنْ يُقَالَ لَهُ وَحِيدُ عَصْرِهِ وَ فَرِيدُ دَهْرِهِ حَجَّةً الاسلام وَ الْمُسْلِمِينَ السَّيِّدِ مُحَمَّدِ مهدی والدى الْعَلَّامَةُ وَ أَنَا ابْنِهِ حُسَيْنِ الْمُوسَوِيُّ الْعَلَوِيِّ النجفی نیاناظرا فِيهِ قُلْ لِي دُعَاءُ).

خوانسار مدرسه علوی؛ شماره نسخه:بدون شماره

خط: نسخ نازیبا، كاتب = مؤلف، بی تا، 443گ، 23- 28 سطر، اندازه: 18×12سم [ آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 98]

سه رنگ / شعر / فارسی

se rang

وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112 ؟ قمری

vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607 - 1701)

مثنوی از میرزا طاهر وحید قزوینی در سه قطعه به نام رنگ اول و دوم و سوم.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:143/9

آغاز: تیره دل و خیره زبان برگشود *** خیره سر و تیره زبان همچو دود، انجام: خاطرش در جهان مساز غمین *** هر که گوید ز روی صدق آمین

بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (126ر129پ) [ف: 5 - 121]

سه طومار / اسناد / فارسی

se tūmār

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8358/1

بقایای مالیات او دئیل یزد و مضافات داد و ستدی اقبال الملک، صورت جمع و خرج قبوض حقوقی دیوانی تهران توسط مسعود السلطنه، صورت بقایای اقبال الملک؛ خط:نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 17 - 17]

سه فرمان مستمری / اسناد / فارسی

se farmān-e mostamarrī

ناصر الدين قاجار، شاه ایران، 1247 - 1313 قمری

nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān (1832 - 1896)

شامل: 1- فرمان مستمری به اولاد صغير فضل الله خان در محرم الحرام 1286ق؛ 2. فرمان مستمری به شیخ علی پیش نماز مسجد جامع دارالخلافه در سال 1293ق؛ 3. فرمان مستمری به صبيه مرحوم ناظم العلماء در 1310ق.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11745

بی کا، تا: قرن 14 [ف: 34 - 59]

سه فصل > سه اصل در سلوک

سه فن / چند دانشی / فارسی

se fan

مشتمل بر سه «فن» و هر فن در دو «مقاله» و هر مقاله در چند «باب» و هر باب در چند «فصل» برگزار شده است: فن 1. احكام دینیه، مشتمل بر دو «مقاله»: 1) تقرير احکام دینی بنا بر مذهب اهل سنت و جماعت، 2) تحریر احکام دینیه بنا بر مذهب امامیه؛ فن 2. قواعد رياضيه، مشتمل بر دو «مقاله): 1) حساب، 2) بیان چند مسئله عمده از هیئت و نجوم و غیره؛ فن 3. در عربت، در دو مقاله»: 1) دانستن و ساختن و استخراج صيغ مشکله، 2) لغات عربیت و این به ترتیب حروف هجا به اعتبار حرف آخر مرتب شده است. برخی از فصول و مقاله ها ناتمام مانده است.

قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:915

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ اللَّهُ المتصف بِكُلِّ كَمَالِ المنزه عَنْ شوائب التَّغَيُّرُ وَ الزَّوَالِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى أَفْضَلِ الانبياء وَ المرسلین ... این رساله مشتمل است بر سه فن؛ انجام: انني هِرُّ دو بمعني مِنْ ، ذي هذي هر دو بمعنی این زن، لی مرا، نبی پیغمبر تم الكتاب بعون الملک الوهاب سنه 1277

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1277ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 128گ، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 2 - 182]

سه قاعده > تحفة السالكين (مختصر)

سه گفتار / شعر / فارسی

se goftar

داعی شیرازی، نظام الدین محمود، 810 - 870 قمری

dāʻī šīrāzī, nezām-od-dīn mahmūd (1408 - 1466)

مثنوی، رباعیات، مقطعات در توحید و نعت و منقبت به لهجه شیرازی.

1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:351/3

خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 872ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش میشن ماشی مذهب، 19 سطر، اندازه:20×12سم [ف:3- 488]

2. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:349/5

خط: نستعلیق متوسط، كا: سلطان علی شیرازی، تا: 876ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای بوم گلی مذهب، 13 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 3 - 482]

سه گوهر شریف /- فارسی

se gowhar-e šarīf

فیروز بن کاووس، ق 10 قمری

fīrūz ebn-e kāvūs (- 16c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2577/5

در 37 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (439-441، 15 سطر (14×8/5)، اندازه: 12× 20/5سم [ف: 9 - 1379]

السهل / کیمیا / عربی

as-sahl

جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری

jāber ebn-e hayyān (739 - 814)

السهل و جابر در این نامه کیمیایی آنچه آسان تر است می آورد و سوگند به سید خود می خورد و از ذیمقراطس و هرمس و هرقل ملکی یاد می کند. روشی که در کیمیاسازی به خطا نمی رود و ضمنا آسان و از هر گونه خطر مصون می باشد، در این رساله بیان شده است.

آغاز: الحمدلله الْمَحْمُودِ بالائه الْمَشْكُورِ عَلَى نَعْمَائِهِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ . وَ بَعْدُ ، فَقَدْ تَقَدَّمَ لَنَا ضُرُوبٍ فِي التَّدْبِيرِ بَعْضُهَا فِي أَرْكَانِ مِنَ الْبَابُ الْأَعْظَمُ . وَ الَّذِي نَذْكُرُهُ فِي هَذَا الْكِتَابِ هُوَ أَسْهَلِ الاركان تدبیر وَ أَقَلُّهَا خَطّاً وَ لَيْسَ سهولته انجام: هَذِهِ الْأَعْمَالِ هُوَ كِتَابُ التكليس مِنْ هَذِهِ الْكُتُبِ وَ اذ قَدْ أَتَيْنَا عَلَى مَا فِي هَذِهِ التَّدْبِيرِ وَ انْتَهَيْنَا عَلَى هَذَا الْمَكَانِ فَلْيَكُنْ آخِرِ الْكِتَابِ وَ النأخذ فِيمَا يَلِيهِ انشاء اللَّهُ تَعَالَى . وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ . تَمَّ كِتَابُ السَّهْلُ . بِحَمْدِ اللَّهِ.

[سنگین 250/4 ؛ الذریعه 263/12 «کتاب السهل»؛ بغدادی، هدیه 249/1: که از این کارش نام نبرده؛ کحاله 105/3 ؛ ریحانه 108/5]

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1988/8 _عکسی

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1054ق؛ عص(108-113) [عکسی ف: 1- 214]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17281/20

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، ص (420-425)، 18 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 118 – 47/2]

3. سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه:85/4

آغاز: وَ اطراحه لَمَّا كَانَ مُشْتَغِلًا بِهِ انجام : بالاملاح وَ قَدْ کشفنا ههنا . . . وَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 3گ (130-132)، 17 سطر، اندازه: 22×18سم اوراق عتیق: 2 - 395]

4. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 6206/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 4ص (146-149)، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 - 256]

5. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1786/7 - عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 1263ق؛ 5ص (112-116) [عکسی ف: 1- 214]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10884/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، كا: علی اکبر، تا: 1266 ق [رایانه]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5918/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل سمنانی، تا: 1290ق، جا: تهران مدرسه صدر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (اپ-4ر)، اندازه:21×15سم [ف: 15 - 297]

8. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 654/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 ربيع الاول 1306ق؛ جلد: تیماج سرخ، 3گ (37پ -39ر)، 20 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 1- 561]

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 10850

بی کا، بی تا [الفبائی: - 314]

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10269/4

در معرفت اکسیر ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح [میراث شهاب: س 8ش 4- 68]

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7515/5

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (132پ۔ 134 پ)، اندازه: 12×17 سم [ف: 19 - 318]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12577/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد:مقوا سبز، 3ص (70-72) [ف: 36 - 121]

13. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:491/22

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد؛ 3گ (137-139 پ)؛ [ف: 4 - 1031]

سهل بن على > آستانه امام زاده سهل بن علی (علیه السَّلام)

سهم به معنای اصطلاح «سهم»

سهم الحوادث (جدول) /- فارسی

sahm-ol-havādes (jadval)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/23

آغاز: حکمای ما تقدم احوال عالم را از سهم الحوادث دانسته اند دائره است با دستور و شرح آن؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 1ص (74)، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 518 - 19]

سه مسأله شرعيه / فقه / فارسی

se mas'ale-ye sariye

نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245؟ قمری

narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 10970

آغاز: بسمله حمدله این چند کلمه بِرِّ سَبِيلِ اسْتِعْجَالِ وَ اخْتِصَارُ دُرٍّ بیان حکم سه مساله ؛ انجام : وَ دُرُّ مَا نَحْنُ فِيهِ منجر بِهِ شهادتین اسْتِ وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ هُوَ الْعَالِمُ تَمَّ الرِّسَالَةِ خط: مختلف، كا: عباس علی، تا: 1238 ق [الفبائی: - 314]

سهم السعادة > سهامات

سهم سعادت > سهامات

سهم سعادت / فلسفه / فارسی

sahm-e saʻādat

دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری

daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( 1542)

درباره سهم سعادت [دنا 262/6 ؛ فهرستواره منزوی 2970/4]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1473/1

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ توضیحات: تکه ای است در 3 صفحه؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 3ص، 16 سطر، [ف: 5 - 276]

السهم الصائب في نحر القول الكاذب / كلام و اعتقادات / عربی

as-sahm-uş şā’ib fī nahr-il qawl-il kādib

امیر صنعانی، محمد بن اسماعیل، 1099 - 1182 قمری

amīr-ol san‘ānī, mohammad ebn-e esmāʻīl (1688 - 1769)

تاريخ تأليف: جمعه 14 شعبان 1153ق

پاسخ نامه ای است که به امير المؤمنين الإمام المنصور بالله تقديم شده در موضوع تدریس مؤلف تفسیر قرآن را در مسجد جامع و این که این کار جایز نیست. مؤلف نوشته های آن نامه را به عنوان «قوله» آورده و به عنوان «قول» آنها را رد می کند.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5015/6

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ وَ الصَّلَاةِ عَلَى سیدنا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَشْرَفَ آلِ وَ جیل ؛ انجام : وَ صلی اللَّهُ عَلَى سیدنا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خیر آلِ مَا أَقَامَ الصَّلَاةَ مِنْ عبدالله وَ قَامَتْ بربها الْأَشْيَاءِ.

خط: نسخ، كا: احمد بن محمد بن علی بن محمد بن عامر، تا: شنبه 26 صفر 1167ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 10گ (30ر 39پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 13 - 212]

سه مصرعيها / شعر / فارسی

se mesra1-ha

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4676/20

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 8- 20]

سهم الغيب في اصابة الضمير بلا ريب / هيئت / عربی

sahm-ul gayb fī işābat-id damīr bi-lā rayb

کو کبانی، شرف الدين بن صلاح، ق 12 قمری

kūkabānī, šaraf-od-dīn ebn-e salāh (- 18c)

اهداء به: خليفة المهدی لدين الله محمد بن احمد

تاریخ تأليف: 1111ق

رساله مختصری است در چهل «باب» مشتمل بر 180 جواب نجومی؛ در فال بینی هر صفحه ای به نام یک امام از پیشوایان زیدی و شگفت انگیز است. [مؤلفات الزيدية 104/2 ؛ دنا 262/6]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:758/3

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1068. تا باب 26 را دارد؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1304ق؛ افتادگی: انجام؛ 15گ (165-179) [عکسی ف: 2 - 433]

سهم الغيب و سهم السعادت / رمل / فارسی

sahm-ol qayb va sahm-os sa‘ādat

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10684/14

آغاز: فصل در سهم الغيب و سهم السعادت. بدان که سهم الغيب آن است که چون رمل زدی ببین که شکلها که به شمس و قمر نسبت دارد؛ انجام: در هر خانه که تکرار کند سهم السعادت باشد از منسوبات آن خانه خوشحال شود و مراد یابد.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 1گ (32ر)، 15-21 سطر (12×15/5)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 20 - 188]

سه مکتوب /عرفان و تصوف / عربی، فارسی

se maktūb

مجدالدین بغدادی، محمد، 544؟ - 607 قمری

majd-od-dīn-e baqdādī, mohammad (1150 - 1211)

از مجدالدین بغدادی و محمود عراقی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:598/5

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 16×12سم [ف: 2 - 355]

سه مکتوب > مکاتبه كمال الدوله و جلال الدوله

سه مکتوب جلال الدوله به کمال الدوله > صد خطابه

سه موعود مزدیسنا / کتاب آسمانی / فارسی

se mov‘ūd-e mazdayasnā

پورداود، ابراهیم، 1264 - 1347 شمسی

pārdāvūd, ebrāhīm dāvod (1885 - 1968)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:19189

کا: ابراهیم پور داوود، بی تا؛ 7گ، اندازه: 34/8×21/5 سم [رایانه]

سهمیات > احکام سهمیات

السهميات / هیئت / عربی

as-sahmīāt

کوشیار بن لبان، - 495 ؟ قمری

kūšyār ebn-e labān (- 1102)

تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه:118/5

خط: نسخ، بی کا، تا:17 رمضان 1194ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 23 سطر (15×9)، اندازه: 20×14سم [نشریه: 3 - 228]

سهمیات الاسعار و الغلاء و الرخص / فقه / عربی

sahmīyāt-ul as‘ār wa-l galā' wa-r ruxas

1. تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه:118/4

خط: نسخ، بی کا، تا: 1194ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 23 سطر (15×9)، اندازه: 14×20سم [نشریه: 3 - 228]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:93/6 سرود

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق [نشریه: 13 - 432]

سه نثر ظهوری / ادبیات فارسی

se nasr-e zohūrī

ظهوری ترشیزی، نورالدين محمد، - 1026 ؟ قمری

zohūrī toršīzī, nūr-od-dīn mohammad (- 1617)

الف - «دیباچه گلزار ابراهیم»، نثر آمیخته به نظم، در نه صفت ابراهیم عادل شاه فرمانروای بیجابور دکن (988-1037ق)، «گلزار ابراهیم» منظومه ای شامل 9 هزار بیت است که نیمه نخستین آن را ملک قمی پدر همسر ظهوری و نیمه دوم را خود ظهوری سروده است. آغاز: «خرمی چمن سخن بطراوت حمد بهار پیرائیست که گلزار ابراهیم در رخسار یوسف طلعتان»، انجام: داشتان شد ختم بستان رخش غیرت گلزار ابراهیم باد»؛ ب - دیباچه خوان خليل» از مولانا ظهوری در ستایش عادلشاه به نثر و نظم. روزگاری از کتاب های درسی هند بوده و با دو دیباچه دیگر به نام «سه نثر» در کانپور 1876م. و لكنهو 1924 م. در 82 صفحه با گزارش واژه ها چاپ شده است. آغاز: «ای از تو بر اهل تخت و اکلیل سبيل كز ذکر جمیل است و کز قدر جليل»، انجام: «مهمانسرا خوان خلیل آید بیاد میزبان خلق ابراهيم عادلشاه باد»؛ ج- «دیباچه نورس خیال» از مولانا ظهوری که در مقابله با نورس» ملک قمی و «مخزن الاسرار» نظامی نگاشته است، آغاز: «سرود سرایان عشرتگه قال که بنورس سرابستان حال کار کام»، انجام: «هم توفيق مدعایش رسم و قانون جهان».

چاپ: مشار فارسی، ج3، صص 3097-3098؛ هند، كانبور، مطبع نظامی، 1275ق، سنگی، وزیری بزرگ، 92ص، به سعی و اهتمام محمد عبدالرحمن بن حاجی محد روشن خان؛ هند، كانبور، سنگی، وزیری، 82ص

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1831/5

در بر گیرنده: 1 گلزار ابراهیم (گ 52ر -61پ)، 2. دیباچه نورس ( گ61ر -68پ)، 3. دیباچه خوان خليل (گ 68پ -86پ)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 35گ (52پ -86پ)، اندازه: 18/5×9 سم [ف: 3 - 176]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 8050

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 11 سطر (10/5 × 18/5)، اندازه: 19×5/ 30سم [ف: 17 - 16]

3. تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 4341/32

آغاز: خرمن چمن سخن بطراوت حمد و بهار پیراپیست؛ انجام میزبان خلق ابراهيم عادلشاه باد.

خط: نستعلیق، كا: میر علی اکبر ولد میر محمد محسن زکی حسینی، بی تا، جان محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 30گ (141پ - 170پ، هامش)، 13 سطر، اندازه: 34×22/3 سم [ف: 7 - 361]

سهو الانبياء = سهو النبي / كلام و اعتقادات / عربی

sahw-ul anbīyā' = sahw-un nabī

بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری

bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)

رساله ای است در عدم جواز سهو انبیاء که شیخ ناصر خطی از مؤلف پرسیده و وی مختصر آن را جواب گفته و آن را در فصولی تنظیم کرده و از احادیث و آیات و اقوال بزرگان بسیار استفاده نموده است.

آغاز: أَمَّا بَعْدُ حمدالله عَلَى نواله . . . فَقَدْ وَرَدَ عَلَى مِنَ الشَّيْخِ الماهر الْفَاخِرِ المحلي فِي حِلْيَةِ الْمَكَارِمِ وَ الْمَفَاخِرِ ...

انجام: وقد اوضحنا ذلك في حواشي التهذيب وفي حواشی مشرق الشمسين و ليكن هذا آخر ماجرى به القلم ... [الذریعه 267/12 ؛ دنا 263/6 ]

1. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3145/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح: 42گ (47پ -88ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5× 15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 825]

2. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه:210/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، كا: احمد بن ابراهيم بن احمد بحرانی درازی، تا: 1119ق؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 18گ ( 183-166 )، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 1 - 162]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:745/3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 417]

سهو الأئمة (علیهم السَّلام) في الصلاة / كلام و اعتقادات / عربی

sahw-ul a'immat-i fi-s salat

طباطبائی بروجردی، محمد بن عبدالكریم، ق 12 قمری

tabātabā'ī borūjerdī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 18c)

در پاسخ گفته های شیخ صدوق در رابطه با عقیده به سهو پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) در نماز که صدوق آن را روایت کرده است و بنا داشت کتابی درباره این بحث بنگارد. پاسخ این رساله مختصر با دوازده دلیل از احادیث و روایات اهل بیت (علیهم السَّلام) همراه شده است. آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . وَ بَعْدُ فَاعْلَمْ أَنَّهُ أَجْمَعَتِ عُلَمَاءُ الأمامية فِي جَمِيعِ الْأَعْصَارِ عَلَى امْتِنَاعِ السَّهْوِ وَ النِّسْيَانِ عَلَى حُجَجِ اللَّهِ تعالی [الذريعه 266/12 ؛ دنا 262/6]

1. اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه:168

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَنَّا احْتَسَبَ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَى بالذب عَنْ جَنَابَ سید أَصْفِيَائِهِ وَ خَاتَمِ أَنْبِيَائِهِ وَ أَوْصِيَائِهِ وَ خُلَفَائِهِ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 4گ، اندازه: 19/5×13سم [اوراق عتيق: 2 - 322]

2. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 232/9

آغاز: برابر

خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 6گ (ر37 - 43ر)، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 193]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 31/10

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 45]

سهو در نماز > مسائل و فروع سهو در نماز

سهودیه > شهودیه

السهو في الصلاة / فقه / عربی

as-sahw-u fi-s salat

ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری

ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)

رساله مختصر فتوایی و بعضا استدلالی است مشتمل بر چهار بحث»: 1. بیان مَاهِيَّةِ السَّهْوِ ؛ 2 . حَدُّ السَّهْوِ الْكَثِيرِ ؛ 3 . لَا حُكْمَ لِكَثْرَةِ السَّهْوِ ؛ 4 . بیان احکام هَذِهِ الْمَسْأَلَةِ.

آغاز: الحمدلله المنزه عَنِ الْآبَاءِ وَ الْأَوْلَادِ الْمُتَقَدِّمِ عَنْ الصاحبة وَ الْأَضْدَادِ وَ الْأَنْدَادِ الْمَحْمُودِ عَلَى مَا أَنْعَمَ بِهِ . . . أَمَّا بَعْدُ فَلَمَّا كَانَ مِنَ أَهُمُّ الْمُهِمَّاتِ وَ أَوْلَاهَا وَ أَجَلُّ الْمَطَالِبُ وَ أَعْلَاهَا...

انجام : وَ عشرونها أَنْ يُدْرِكَ الْمَأْمُومِ رَكْعَةُ مَعَ الامام فانه يُتِمُّ صَلَاتِهِ بَعْدَ تَسْلِيمِ الْأَمَامَ وَ لَيْسَ عَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ قَالَهُ فِي التحریر. [الذریعه 266/12 ش 1769 و 247/7 ش 1194؛ دنا 263/6]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14117/11

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: على بن فضل بن هيكل حلى، تا: 837؛ مصحح، محشي با نشان «منه»، در پایان عبارت « آنها ایده اللَّهِ وَ أَحْسَنَ تَوْفِيقِهِ قِرَاءَةُ وَ بحثا فِي مَجَالِسِ مُتَعَدِّدَةٍ آخِرِهَا حادی عَشَرَ شَهْرِ رَجَبٍ المبارک مِنْ سَنَةِ سَبْعٍ وَ اربعین وَ ثَمَانَمِائَةِ . . . وَ كُتُبُهُ الْعَبْدِ مُحَمَّدُ بْنُ حَسَنِ بْنِ ابی الْقَاسِمِ الحسینی عَفَا اللَّهُ عَنْهُ) ؛ کاغذ: شرقی، 8گ (109ر-116ر)، 19 سطر، اندازه: 13×9 سم [ف: 35 - 672]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8417/2

خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: محمد بن ناصر عسقانی، تا: ذیحجه 850ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 12گ (49-60ر)، 15 سطر، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 28 - 23]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15748

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: ركن الدين محمد بن تاج الدين جعفر بن محمد بن زهرة الاسحافي الحسینی الحلبی، تا: جمعه 24 شعبان 907ق، جان استر آباد خانقاه ناصر الدين بن محمد بن ابوعلی؛ محشی؛ ارسالی رایزنی فرهنگی ایران در دمشق، اردیبهشت 1367؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 12گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 17/7 سم [ف:819 - 21/1]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29305

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ جلی خوش، كا: محمد بن جعفر بن زهره، تا: 907ق؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]

5. کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 27/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 3گ (118ر-120پ)، 25 سطر، اندازه:25×19سم [ف: - 29]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1778/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 233]

سهو اللسان / ادبیات / فارسی

sahv-ol lesān

صادقی افشار، صادق، 940 - 1022 ؟ قمری

sādeqī afšār, sādeq (1534 - 1614)

صادقی کتابدار به فارس مضمار سخنوری شیخ فیضی اسناد نمود. در آن تضمین شعرهای شعر های فیضی است.

آغاز: بر رای ارباب اتفاق و بر ضمیر منیر اصحاب امعان مخفی و مستور نماند که درین ولا سحاب توجه خاطر ... شیخ ابو الفيض المتخلص بفیضی ... نظر رعایت برگشت زار احوال گوشه بی توشه خاک نشینان عراق باریدن گرفتند [دنا 263/6 ؛ نسخه های منزوی 2928]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6325/5

آغاز: برابر؛ انجام: جلوه بین که قامتش هم به قیامت فکند *** هر که به راستی علم جلوه دراز می دهد

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: رویه میشن سیاه، 19 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 4 - 659]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7395/7

آغاز: برابر؛ انجام: فیضی: مژه اوست که سر پنجه شیران برتافت *** شوخ چشمی که به نظاره مگر آهوییست / نه ... سر اندیشه به دیوار ابد *** کز غمش رنگ بهر آینه زانوییست

خط: نستعلیق، كان باستانی راد، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 7گ (50ر -56ر)، سطر (16×7/5)، اندازه: 23×14سم [ف: 16 - 542]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3749/3

آغاز: برابر؛ انجام: باشد مگر گشاید این کار بسته تایی *** سر تیز کن باتش آه گره گشاه را

خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 3ص (368-370)، اندازه: 28×16سم [ف: 12 - 2743]

سهو اللسان لسانی / شعر / فارسی

sahv-ol lesān-e lesānī

شریف تبریزی، - 956 ؟ قمری

šarīf-e tabrīzī (- 1550)

وی اشعاری را از لسانی شاعر که به قول شریف «بی معنی» بوده تضمین کرده بدان گونه که عیب آن مرتفع گردد. مولانا شریف خود در دیباچه چنین می گوید: «بیتی چند فرموده (یعنی لسانی) که در صورت ظاهر بیمعنی است و در عالم باطن تأویل دارد که او نیک می داند چنانکه در این معنی گفته اند المعنى في بطن الشاعر. چون این خاکسار ضایع روزگار دید اشعار آن بزرگوار بیتی چند که قریب الفهم بود مشهور گشت و ابیات (دیگر) مستور ماند، از غایت ارادتی که بدان حضرت داشت غیرت نگذاشت که زاده طبع در پرده بماند ... آخر چاره در این دید که آن وردات غیبی را از روی اخلاص بطرز خاص تضمین سازد، چنانچه صحبت آرای خاص و عام گردد ... و سهو اللسانش نام کرد چنانکه گفته اند: نگیری سهو بر شعر لسانی *** که شعر او همه سهو اللسان است». یکی از جمله ابیات بی معنی لسانی که در این رساله آمده و تضمین شده این بیت او است: «خاشاک نم کشیده طوفان آرزو *** جاری شود که رخنه به دیوار او کند»؛ شریف این بیت را بدین گونه تضمین کرده که این دو بیت زیر را خود گفته و پیش از بیت مزبور (که از لسانی دانسته) قرار داده: «در شعر ای شریف لسانی چو یاوه گوست *** شاعر به هجو بهر چه آزار او کند / از ارش این بس است کز اشعار او کسی *** این بیت را بخواند و در کار او کند / خاشاک نم کشیده طوفان آرزو ...). [دنا 263/6 ؛ رجوع شود بتاريخ نظم و شعر از سعید نفیسی: 436 تاریخ ادبیات بر اون ترجمه رشید یاسمی:157، مجالس المؤمنين چاپ سنگی تهران 1299 ص 541 شهر آشوب از آقای گلچین معانی]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2785/6

آغاز: غرض از این کلمات آنست که عندلیب گلزار معانی اعني لسانی شاعریست نادر و در امر شعر قادر. ز شعرهای ترش آب خضر منفعل است *** مسیح از نفس روح پرورش خجل است. فاما در حالتی که گرم سخن بوده بیتی چند فرموده که در ظاهر بی معنی است؛ انجام: دو کف پر از درم وصل ساز و دستم گیر *** گه چون لسانی افتاده بینوایی نیست.

بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج خرمایی مذهب، 4ص (55-58)، 23 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 10 - 26]

سهو النبي > سهو الانبياء

سهو النبي / كلام و اعتقادات / عربی

sahw-un nabī

شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری

šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)

مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 270/9

کا: محمد بن محسن تبریزی، تا: 1322ق [اوراق عتیق: 1 - 253]

سهو النبي (صلَّی اللهُ علیه وآله) = السهوية = الرد على من يزعم أن النبي يسهو / کلام و اعتقادات / عربی

sahw-un nabī = as-sahwīyya = ar-radd-u ‘alā man yaz'am anna-n-nabī-ya yashū

مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری

mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)

رساله ای است کلامی در رد شیخ صدوق که قائل به جواز سهو بر نبی (صلَّی اللهُ علیه وآله) بود و آن را در پاسخ به سؤالی که در همین باب از کربلا رسیده بود نگاشت. تمام این رساله را مجلسی یکجا در بحار (17: 122-129) آورده و درباره مؤلف آن بین سید

مرتضی و مفید تردید کرده و سپس نسبت آن را به مفید ارجح دانسته است. نجاشی در ضمن تأليفات مفید و علم الهدی رساله ای در رد صدوق در مسأله سهو النبي ياد نکرده و همان گونه صاحب الذریعه نوشته اند، نسبت آن به مفید بسیار دور از حقیقت می نماید زیرا مؤلف از صدوق به تکرار و با تعرض یاد کرده و این بر خلاف شیوه مفید است به خصوص درباره صدوق. نجاشی در ضمن تأليفات ابویعلی محمد بن حسن بن حمزه (- 462ق) که داماد مفید بوده، رسالهای یاد کرده به نام «جواب المسائل الواردة من الحائر» و شاید این همان رساله سهویه است به خصوص که در پایان نسخه ای از رساله مذکور نوشته شده « تَمَّ جَوَابِ أَهْلِ الْحَائِرِ»

آغاز: الحمدلله الَّذِي اصْطَفَى مُحَمَّدٍ لِرِسَالَتِهِ وَ اخْتَارَهُ عَلى عِلْمٍ للاداء عَنْهُ...

انجام : قَرِيبُ الَىَّ ذَوِى الافات المسقطة عَنْهُمْ التَّكْلِيفِ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ.

چاپ: در جلد دهم «مصنفات شیخ مفید» با تحقیق شیخ محمد مهدی نجف توسط کنگره شیخ مفید به چاپ رسیده [نجاشی ص 288؛ مقالات عربی کنگره شیخ مفید 256/1 -259؛ الذريعة 175/5 و 200/11 و 267/12 ؛ ریحانة الادب: 361/5 ؛ دنا 263/6 (20 نسخه)؛ مكتبة امير المؤمنین 532/2 ]

1. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2611/13

نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، كان عزیز الله بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 12ص (84-95) [عکسی ف: 7 - 205]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8/12 خوئی

بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (144-142) [ف: 7- 140]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18853

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی و گلبهی، جلد: مقوا، 5گ، 18 سطر، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 26 – 297]

4. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 21958

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ:نخودی، 9گ، 12 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 26 – 297]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:78/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 7گ (59پ۔ 65ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1- 90]

. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12691/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن شیخ سلمان سعدی، تا: ربیع الاول 1205ق؛ مصحح، رکابه دار، کاغذ: فرنگی، 7گ (38-44)، 14 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 32 - 272]

7. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1310/15 - 8/20

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: فتحعلی زند، تا: 1233ق؛ مصحح؛ جلد: مقوای زرد، 2 گ، 32 سطر، اندازه: 20/5 × 29/5 سم [ف: 4- 2323]

8. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 499/3

آغاز: مَا لَيْسَ مِنْ شَانَهُ فابدی بِذَلِكَ عَنْ نَقَصَهُ فِي الْعِلْمِ وَ عَجْزِهِ وَ لَوْ كَانَ مِمَّنْ وُفِّقَ لِرُشْدِهِ لِمَا تَعَرَّضْ لِمَا لَا يُحْسِنُهُ.

خط: نسخ، كا: نصرالله قزوینی، تا: رجب 1279ق؛ افتادگی: آغاز؛ 8گ (54ر -61پ)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 2 - 318]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18341/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج عنابی، 7ص ( 656-650 )، اندازه: 22/5×15/5 سم [ف: 50 - 129]

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3414/4

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد حسن بیرجندی قائنی، تا: 1300ق، جا: سامراء؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (101ر-103ر)، اندازه: 14×19 سم [ف: 9 – 198]

11. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 2375/2 _ف

نسخه اصل: کتابخانه شيخ آقا بزرگ تهرانی (محمد حسن بن على)؛ كا: آقا بزرگ تهرانی (محمد حسن بن علی)، تا: یک شنبه 6 ذیحجه 1319ق، جا: کربلا [فیلمها ف: 1- 676]

12. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:3-6278

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: مهدی بن علی رضای قمی، تا: 1320ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 20 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: - 227]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1337/4

عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 4 - 61]

13. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2275

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف؛ خط: نسخ، كا: محمد رضا (کاشف الغطاء)، تا: 7 رمضان 1323ق؛ 14ص [عکسی ف: 6- 317]

14. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 17174/16

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 6گ (96-101)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2 - 55]

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8967/1

خط: نستعلیق، كا: عبدالله بن محمد حسن هشترودی تبریزی، تا: رجب 1336ق؛ 9گ (1پ_ 9ر)، اندازه: 17×11سم [ف: 23 - 136]

16. قم؛ مفتی الشیعه؛ شماره نسخه:2/4

خط: نسخ، كا: سید ابوالقاسم (المحرر) نجفی اصفهانی، تا:

1339ق؛ جلد: تیماج قرمز، 3گ (111ر -113پ)، 19-20 سطر، اندازه: 16/5 × 20/5سم [ف: - 10]

17. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1929/1

کامل؛ خط: نسخ، كا: جمال الدين بن محمد حسن نجفی نائینی، تا: 1349ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 5ص (3-7)، 18 سطر (18×8)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 3 – 1097]

18. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:314/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 6گ، 17 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 1 - 329]

19. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:243/3

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (57پ -62پ)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1- 267]

20. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 10031/14

آغاز و انجام: برابر

كا: محمد بن صالح، بی تا، کاغذ: كبود فرنگی، جلد: مشکی، 3گ (101پ -103پ)، 28 سطر (25×30)، اندازه: 40×834سم [ف: 17 - 529] 21. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:3343/5 -ف

نسخه اصل: کتابخانه عمومی حکیم در نجف، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 127]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14505/8

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی مذهب، 4گ( 130ر 133 پ)، 18-23 سطر، اندازه: 16×21/7سم [ف: 41 - 22]

23. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2091/11

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَا سَكَنَ الَىَّ أَحَدُ سِوَاهُمَا فِي.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج خاکستری، 8گ (121-128پ)، اندازه: 18×13سم [ف:8-716خ]

السهو و الشک > شکیات نماز

سهو و شک / فقه / فارسی

sahy va sakk

قزوینی، محسن بن محمد طاهر، - 1150 قمری

qazvīnī, mohsen ebn-e mohammad tāher (- 1738)

تاريخ تأليف: 1116ق؛ محب تأليف: قزوین

آغاز: بسمله حَمِدَهُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْخَاسِرُ ... بدانکه چون نماز اعلای عبادات ... مشتمل باشد بر مجملی از احکام ضروریه سهو و شک ... انجام: حِينَ يُؤْخَذُ بِالنَّواصِي وَ الاقدام وَ قَدْ اتَّفَقَ الْفَرَاغِ مِنَ تَحْرِيرُ تأليفها . . . . . وَ بَاطِنٍ وَ ظَاهِراً.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1580/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق پست، كا: معصوم بن میر اسحاق حسنی ساوجبلاغی، تا: 15 محرم 1125ق، جان اصفهان مدرسه مریم بیگم کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 7گ، 19 سطر (14×10)، اندازه: 20×14/5 سم اف: 4- 2129]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 1580گ

همان نسخه بالا[ف: 20 - 240]

السهو و الشک / فقه / عربی

as-sahw wa-š šakk

نورای مازندرانی، ق 12 قمری

nūrāy-e māzandarānī (- 180)

مسائلی است در حکم شک و سهو در نماز که بیشتر مسائل آن را مؤلف از مرحوم مجلسی دوم شنیده و بعضی از آنها را از رساله سهو و شک مجلسی به فارسی انتخاب نموده و آنها را به عربی در این رساله گرد آورده است.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3264/3 و 2002/3 عکسی

آغاز: هَذِهِ تَفْصِيلِ الْمَسَائِلِ الَّتِي سَمِعْتُ بَعْضُهَا مُشَافَهَةً مِنَ الْمَوْلَى الْهُمَامُ وَ مقتدى الْأَنَامِ ، انجام : فَالْأَوْلَى أَنْ يَكْتَفِي فِي نِيَّتِهِ بِقَصْدِ الْقِرْبَةُ وَ لَمْ يَتَعَرَّضْ لِلْوُجُوبِ وَ النَّدْبِ فِيهِ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مصحح؛ در برگ آخر علامت مطالعه ای به خط مرحوم مجلسی آمده؛ 9گ (15پ۔ 23ر)، 14 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 825] و [عکسی ف: 6 - 6]

السهو و الشک / فقه / عربی

as-sahw wa-š šakk

موسوی اصفهانی، حسن بن محمد تقی، 1207 - 1263 قمری

mūsavī esfahānī, hasan ebn-e mohammad taqī (1793 - 1847)

تاریخ تأليف: شعبان 1253ق

شرح استدلالی است بر بحث سهو و شک در نماز، یکی از متن های فقهی با عناوین «هداية، هداية» این بحث شب یکشنبه 5 شعبان 1253 به پایان رسیده است و گویا نگارنده آن را به دستور یکی از استادان خویش در پانزده شب نگاشته است.

آغاز: الْمَنْهَجِ الثَّانِي فِي أَحْكَامِ السَّهْوِ وَ الشَّكِّ ، الْأَحْكَامُ هُنَا عِبَارَةُ عَنِ خطابات الشَّرْعِ الْمُتَعَلِّقَةِ بافعال الْمُكَلَّفِينَ.

انجام: وَ كَذَا لَوْ شَكَّ فِيهِ فِي حَالِ الْقِيَامِ وَ نَحْوِهِ لِذَلِكَ وَ قَدِ انْتَهَى الْكَلَامُ هُنَا ...

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1480/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: سید محمد حسن بن محمد تقی موسوی اصفهانی، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 42گ (123ر-164 پ)، اندازه:15/5×11 سم [ف: 4 - 321]

السهو و الشك في الصلاة > خلل الصلاة

السهو و الشك للامام و المأموم / فقه / عربی

as-sahw wa-š šakk li-l-imām wa-l ma’mūm

رضوی، محمد على بن صادق، 1239 - 1311 قمری

razavī, mohammad ‘alī ebn-e sādeq (1824 - 1894)

رساله ای در مسأله سهو و شک امام و مأموم است با ذکر شقوق و استدلال در چهار «مقصد»: 1. بَيَانُ حُكْمِ شک الامام وَ الْمَأْمُومِ ؛ 2 . بَيَانُ حُكْمِ سَهْوُ الْأَمَامَ وَ الْمَأْمُومِ ؛ 3 . بَيَانُ مَا يَسْتَنْبِطُ مِنَ الْأَحْكَامِ مِنْ قَوْلِهِ ( علیه السَّلَامُ ) وَ لَا عَلَى السَّهْوِ سَهْوُ فِي خَبَرٍ حَفْصٍ ؛ 4 . فِيمَا يَسْتَنْبِطُ مِنَ الْأَحْكَامِ مِنْ قَوْلِهِ ( علیه السَّلَامُ ) وَ لا عَلَى الاعادة أَعَادَتِ.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6541

آغاز: الْمَقْصَدُ الْأَوَّلِ فِي بَيَانِ حُكْمِ شک الامام وَ الْمَأْمُومِ وَ اعْلَمْ انْهَ مَعَ شک الامام أَوِ الْمَأْمُومُ أَوْ اخْتِلَافِهِمَا لايخ مِنْ أَنْ يَكُونَ الْمَأْمُومِ وَاحِدَةً أَوِ متعدد ؛ انجام : فَانِ الْمَعْصُومِ لَيْسَ الَّا مَنْ عَصَمَهُ اللَّهُ تعالی.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: شنبه 17 رجب 1273ق؛ افتادگی: آغاز کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 23گ، اندازه: 20×11سم [ف: 20 - 239] و [ف: 5 - 505]

السهو و الشک و الظن / فقه / عربی

as-sahw wa-š šakk wa-z Zann

آل عصفور بحرانی، خلف بن عبدعلی، ق13 قمری

āl-e ‘osfūr bahrānī, xalaf ebn-e ‘abd-e-“alī (- 19c)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10098/2

خط: نسخ، كا: احمد بن على بن عباس کرزکانی بحرانی، تا 1282ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، قطع: وزیری [میراث شهاب: س ش 2 - 22]

سهو و نسیان نبی و ائمه (علیهم السَّلام) / كلام و اعتقادات / فارسی

sahv va nsyān-e nabī va a’emme

محمد حسین بن شاہ محمد، ق 12 قمری

mohammad hoseyn ebn-e šāh mohammad (- 18c)

اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135)

تاریخ تأليف: 1115ق

[دنا 264/6 ؛ فهرستواره منزوی 359/9 ]

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 592/17

خط: نسخ، كان محمد اسمعيل بن عبد النبي نصيری، تا: 1133ق، جلد: تیماج مشکی، 8گ (215-222پ)، قطع: خشتی [نشريه: 2 - 126]

سهویات / فقه -

sahvīyāt

مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری

majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1289/6

کا: محمد بن على على هزار جریبی، تا: یک شنبه 5 جمادی الاول 1177ق، قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7- 275]

السهوية > خلل الصلاة

السهوية > سهو النبي (صلَّی اللهُ علیه وآله)

السهوية / فقه / عربی

as-sahwīyya

شرح حدیثی است که کلینی از حضرت صادق عليه السلام در کتاب کافی روایت کرده «ليس على الامام سهو» در چند مقصد و با استدلال در احکام سهو و بدون نقل گفته های فقها و رد و ایراد در آنها تا گفتار به درازا کشیده نشود. گویا این حدیث و شرح از کتابی جدا شده و آن را در این نسخه به صورت رساله جداگانه نوشته اند.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1043/7

آغاز: الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ هُوَ مَا رَوَاهُ ثِقَةُ الاسلام مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيِّ رَحِمَهُ اللَّهُ عَنْ عَلِىُّ بْنُ ابراهيم عَنْ أَبِيهِ ، انجام : وَ لَا يعذلونی بِمَا فِيهِ مِنَ السَّهْوُ وَ الْخَطَأُ فَانِ الْمَعْصُومِ لَيْسَ الَّا مَنْ عَصَمَهُ اللَّهُ تَعَالَى ، وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِرَةَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (124ر -133ر)، اندازه: 22×16سم [ف: 3 - 275]

سیاحت تحت البحر / سفرنامه فارسی

sīyāhat-e taht-ol bahr

ورن، ژول، 1828 - 1905 قمری

vern, zul (2395 - 2470)

شامل دو «قسمت» و هر قسمت دارای 22 «فصل» است که اتفاقات هر روز را نوشته است و مسافرت دریایی بوده است. در قسمت اول فصل 21 خواب غیر طبیعی و در فصل 22 توده مرجان و در قسمت دوم فصل اول بحر محیط هندی و فصل دوم تکلیف جدید کاپیتان نمو و فصل 22 انجام کار را آورده است و

در نسخه با عنوان «تحديد بعض نقاط بحری» معرفی شده است. [مشار فارسی 3104/3 ترجمه از اعتصام الملک یوسفی اعتصامی]

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:676

آغاز: کونسی این سخن را از سرصدی واز صمیم قلب می گفت اما من پیر و قول او نیستم از دو سه دقیقه تا کنون وضع تغییر کرده بود، وحشیهای پاپو آزی؛ انجام: بعادت مألوف، رفقا را برداشته بعرشه کشتی رفتم (دماغه سن ونسن) که منتهای جنوب غربی اسپانیا را تشکیل می دهد ... کونسی به منزل خودش رفت وندلاند مرا دنبال کرد، سرعت عبور

فصل بیستم از قسمت اول تا آخر قسمت دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 75گ، 18 سطر، اندازه: 19×12سم [ف مخ: 1 – 271]

سياحة الجبال / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-ol-jebāl

سدید السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291-1362 قمری

sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (1874 - 1943)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9388/7

نام مؤلف از فهرستواره 134/1 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 12ص، اندازه: 22×14سم [ف: 17 _361]

سیاحت سیاهکوه و جغرافیای آنجا / فلسفه، جغرافيا / فارسی

sīyāhat-e sīyāhkūh va joqrāfiya-ye ānjā

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/60

به امر اعتماد السلطنه تألیف شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 3ص (398 -400) [مختصر ف: - 645]

سياحة عيسی / متفرقه / عربی

sīyāḥt-u 'īsā

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5318/7

آغاز: بسمله. قَالَ روی عَنْ عیسی ( علیه السَّلَامُ ) فِي سياحته اذ عَزَّ بِجَبَلٍ شَامِخُ فِي الْهَوَاءِ وَ كَانَ وَقْتَ الصلوة فَتَقَدَّمَ لْيَتَطَهَّرْ مِنْ عین منبع مِنْهُ لِيُصَلِّيَ إِلَى جَانِبِهِ فاذا بِالْعَيْنِ مَالِحَةُ ساخته فَتَعَجَّبَ مِنْ ذلک عیسی ( علیه السَّلَامُ ) ؛ انجام : وَ مَنْ حَكَمَ الْعَزِيزُ الْجَبَّارِ قَالَ صَاحِبُ الْحَدِيثِ فَلَمَّا آمَنُوا بِاللَّهِ تَرَكَهُمْ عیسی وَ مَضَى فِي سياحته . وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

گفتاری است نامبوب بدون خطبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 6گ (61ر -66)، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 16 - 232]

سیاحت لیارد / تاریخ / فارسی

sīyāhat-e līyārd

لیارد، دونالد،

līyārd, donāld

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15976

آغاز: بسمله. در ماه ژوئیه سنه 1084 میلادی؛ انجام: و هم چنین دانصف امتعه انگلیسی معمول و رواج میگرفت خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا [رایانه]

سیاحت نامچه یونان / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāmče-ye yūnān

گروسی، عیسی، ق13 قمری

garrūsī, ‘īsā (- 19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه

تاریخ ترجمه: 1296ق

هانری بل به سال 1861 میلادی از یونان دیدن می کند و نقاط مختلف آن سرزمین را با دقت مورد مطالعه قرار می دهد و از آثار قدیم آن ناحیه شرح مفصلی فراهم می آورد و در توردومند به چاپ می رساند. این سفرنامه ناصرالدین شاه را خوش می افتد و به میرزا عیسی خان گروسی دستور ترجمه آن را می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1783

آغاز: بسمله، سیاحت نامچه یونان است که هانری بل نام فرانسوی؛ انجام: محل امن و بهجت طیور است و جای نسناس و اقسام عصفور بقیه در نمره آینده.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1296ق، جا: تهران؛ دارای عکس های فتو گرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 38گ، 16 سطر (26×11)، اندازه: 21×33/5سم [ف: 240 -4]

سیاحتنامه > سفرنامه میر فتاح تبریزی

سیاحتنامه > سفرنامه آوانس

سیاحت نامه > سفرنامه خراسان

سیاحت نامه > سفرنامه

سیاحت نامه / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme

سررشته دار، علی، ق13 قمری

sarrešte dār, ‘alī (- 19c)

تاریخ تأليف: 1321ق

مؤلف کارپرداز ایران در دربار هند بوده است.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15085

خط: نستعلیق، کا: میرزا علی خان سررشته دار سواره افشار، تا: 1321ق [مختصر ف: - 459]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4966/2 -ف

sīyāhat-nāme

غیر همانند:

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18870

بی کا، تا: 1247ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 37گ، اندازه: 31/1 × 19/7 سم [رایانه]

2. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 481

آغاز: در زمستان سنه 1882-1883م بر طبق مصلحت و صوابدید مجلس وکلای ملتی ممالک متحده آمریکا که لازم دانستند سفارتی در پایتخت ایران داشته باشد.

ترجمه مأموریت دیپلومات یکی از مأمورهای آمریکایی است که دو سال در ایران اقامت داشته (1882-1883 م) و در آن معلوماتی فراوان مربوط به مواقع جغرافي و آداب اجتماعی و اداری کشور و عادات مردم گزارش کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 86گ، 13 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 155 - 2]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18025

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 174 گ، اندازه: 20/8×13/5 سم [رایانه]

سیاحت نامه آذربایجان > روزنامه سیاحت

سیاحت نامه آروتين تنیوری / تاریخ / ترکی

sīyāhat-nāme-ye ārūtīn tanīyūrī

سفرنامه آروتين تنیوری (Arutin Tabliuri)، به واقع تاریخ نادرشاه است به زبان ترکی که یک ارمنی همراه نادر ساخته و به خط ارمنی در ونیز در 1800 چاپ شده بود. اسد او راس آن را به خط لاتینی برگردانده و در آنکارا به سال 1942 در 48 چاپ کرده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3613-ف

بی کا، بی تا؛ از روی چاپی [فیلمها ف: 2 – 197]

سیاحت نامه آفریقا / سفرنامه/ فارسی

sīyāhat-nāme-ye āfrīcā

گروسی، عیسی، ق13 قمری

garrūsī, ‘īsā (- 19c)

تاریخ ترجمه: 1294ق

مترجم در صفحه عنوان نوشته: «سیاحت نامه ای است که ليوتنان کامرون انگلیسی در زمانی که مأمور به سیاحت داخله افريقيه بوده است نوشته و در روزنامه توردمند منتشر شده است. به تاریخ پانزدهم شهر ربيع الثانی 1294 شروع به ترجمه کرد و به خط خود نوشت. چاکر خانه زاد عیسی». مترجم تصاویر سفر را از روزنامه بریده و به نسخه ملصق کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9923

آغاز: بسمله. در چند سال قبل که در کشتی موسوم به ستار منصب سلطانی داشتم؛ انجام: دایما بیک هوا و یک استقامت باشد و اسباب خیرگی چشم عابرین نشود. انجامه: تا اینجا سیاحتنامه کامرون را که در روزنامه تورد مند ثبت شده بود حسب الامر اقدس همایون روحی و روح العالمين فداه ترجمه کرده تصاویرش را هم در او مندرج نمود به تاریخ بیست و نهم شهر ربيع الثانی سنه 1294 چاکر خانه عیسی مترجم ملتزم رکاب همایون.

خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 29 ربيع الثاني 1294ق؛ مجدول، رکابه دار؛ جلد: مقوا، 31گ، 22 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 31 - 134]

سیاحت نامه ابراهیم بیگ یا بلای تعصب او / داستان / فارسی

sīyāhat-nāme-ye ebrāhīm beyg yā balā-ye taʻassob-e ū

مراغه ای، زین العابدین، - 1290 قمری

marāqe’ī, zayn-ol-‘ābedīn (- 1873)

چاپ: این مجلد در مصر به چاپ رسیده است و دو مجلد دیگر در لاهور و مجلدی دیگر در قسطنطنیه و کلکته چاپ شده

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3329

آغاز: هو. عرض مخصوص بر دانشمندان روشن ضمیر که روی سخن بطرف ایشان است واضح و آشکار که امروز در روی زمین نخستین اسباب ترقی و تمدن ملتها و سعادت و نیکبختی آنان بواسطه مطبوعات است؛ انجام: با اینهمه نباید از رحمت خداوندی نا امید شد ... خیلی مناسب یافتم که این چند بیت مناجات را ذیلا نوشته معروضات خود را مسکي الختام کنم: خداوندی چنین بخشنده داریم *** که با چندین گنه امیدواریم / خدایا کار ما کن تو اصلاح *** که مسكين و پریشان روزگاریم. لاحقه این بنده یکی از ابنای آن خاک مبارکم ... بتصورات همسایگان مطلع شده بغیرت و بصیرتشان بیفزاید

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ ملحقات صاحب مطبعه را که مؤلف در خاتمه می گوید: «... از صاحب مطبعه خواهش نمودم که شمه از مقالات آن دانشمند محترم را ضمیمه این سیاحتنامه نماید ...» فاقد است و به قدر 36 صفحه نسخه چاپی مصر مطالبی از خاتمه ناقص دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 178 گ، 15-13 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 2 - 837]

سیاحت نامه اتازونی (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye otāzūnī (t.)

نامه نگار، على بن رضا، ق19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c)

به سال 1875م مسيو وليم حپ به میان قوم مورمن می رود و از آداب و رسوم و قواعد دینی و عرفی آنها مطالب این سفرنامه را فراهم می آورد. او از برنامه های اهالی آمریکا برای پیشرفت قوم مورمن صحبتها می کند. این سیاحت نامه از فصل شانزدهم اصل کتاب شروع می شود.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1834/3

آغاز: ژزف اسمیت را در ایلی نوا تیرباران نمودند محض آنکه مدعی بود؛ انجام: وضع تمدن مردمان سفید را تحقیر کرده کمال تکبر و قناعت را از حالت خود دارند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مذهب، 58ص (125-182)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 4 - 282]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1834/4

آغاز: از سنت شارل به نوول ارلئان سی کیلومتر راه است؛ انجام:

و بهیچوجه دولتی معتقد و معتمد نگردد خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی مذهب، 173ص (183–355)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 4 - 283]

سیاحت نامه استانلی > سفرنامه آفریقا

سیاحت نامه اطراف عالم (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye atrāf-e 'ālam (t.)

الهی، عیسی، قرن 14

elāhī, īsā (20c)

تاریخ ترجمه: 1317ق

کتاب دوم و سوم از سیاحت نامه اطراف عالم از وودر گرژس انگلیس است که در بیست و یکم ماه دسامبر سال 1708 میلادی به فرماندهی دو کشتی از بندر سلطنتی بریستول به دریاهای جنوب سفر کرده است، به اضافه خلاصه سفرنامه هایی که تعدادی از دریانوردان که تا فوریه سال 1765 میلادی به اطراف عالم سفر کرده اند. [فهرستواره منزوی 136/1]

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2290

آغاز: سیاحت دور عالم _ مائه هیجدهم _ در جلد اول کتاب خودمان از يكرشته مسافرتی صحبت نموده ایم که مدت آنها قلا دو ماه و نیم بطول انجامیده و آن عبارتست از نصف مائه پانزدهم و تمام مائه شانزدهم و هفدهم کارهای مائه پانزدهم باستثنای کارهای کلمب و گاما تمام محدود و غیر قابل بوده؛ انجام: دیگر یک لنگر گاه هم پیدا نمی شود که در آنجا تحصیل هیزم و آب نمایند موانعی که برای ما پیش آمده بود باید بموسم اعتدال اسناد داده شود چونکه این فصل کلیه طوفانی است و بیش از یکدفعه حوصله ما را تنگ کرد. الراجي الى رحمة ربه الغني عيسى الآلهی شهر شوال سنه 1317.

خط: نستعلیق، كا: عیسی الآلهی، تا: 1317ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ کاغذ: فرنگی بخور رنگ، جلد: مقوای روکش مخمل، 175ص، 19 سطر، اندازه: 34/7×22سم [ف: 5 - 554]

سیاحت نامه اطراف عالم / سفرنامه / فارسی

sīyāhat nāme-ye atrāf-e ‘ālam

مهندس ، احمد بن ملک الشعرا

mohandes, ahmad ebn-e malek-oš šo‘arā

این کتاب جلد دوم از سفرنامه مفصل و کاملی است به اطراف عالم که در پنجاه فصل با ذکر جزئیات در شرح تاریخی - جغرافیایی - اخلاق و عادات و زبان و مذاهب ممالک و مناطقی که مؤلف بدان سرزمین ها سفر کرده نوشته شده است. به اضافه نوزده قطعه عکس چاپی از مناظر و ابنیه و تصاویر اشخاص در شهرها و جزایر و امکنه متعدد اطراف عالم که مصنف کتاب موفق بدیدار آنها شده است. کتاب مورد بحث حسب الامر ولیعهد (مظفر الدین میرزا) به توسط احمد مهندس از زبان فرانسه به فارسی ترجمه شده است.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2262

آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - مسافرت در اطراف عالم فصل اول - عبور از جزایر (نوکاهیوا) به جزایر (تائیتی) و جزیره (وایهو). پس از مفارقت از جزایر نو کاهیوا برای ما ما حادثه غریبی رخ نمود که در خشکی باید خود را محافظت از باران گلوله تفنگ و در کشتی باید در کمال شدت و قوت با طوفان بحر جدال نمائیم؛ انجام: بعد از آنکه چهار سال غیبت کرده بودم و فواید عظيمه و دولت کامل و آثار و علامات غريبه دیده بودم این مختصر از مطول سیاحت من بود که در این سفر مشاهده نموده بودم انتهای سیاحت اطراف عالم. تمام شد این کتاب روز دوشنبه نوزدهم شهر شعبان المعظم سنه هزار و سیصد و سه بسعی و اهتمام اقل العباد احقر الحاج عبدالله معلم مدرسه مبارکه دارالفنون تبریز. جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: حاج عبد الله معلم مدرسه دارالفنون تبریز، تا: 1303ق؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش چرم لاکی رنگ، 246ص، 25 سطر، اندازه: 34×21/2 سم [ف:5 - 556]

سیاحت نامه ایران / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye īrān

آوانس ارمنی، قرن 14 قمری

āvāns-e armanī (200)

سیاحت نامه سر آنتوان شرلی به خاک ایران از خاک عثمانی در زمان شاه عباس اول در 1600م.

چاپ: این ترجمه را على قلی خان سردار سعد در 1330 در تهران چاپ کرده.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9919

آغاز: مقدمه مترجم یکی از شعب ادبیات که در مائه آخری میان ملل فرنگ تغییر کلی بهمرسانیده و بر بنیاد جدیدی بنا نهاده شده فن تاریخی است؛ انجام: و بر حسب رسم معمول خودشان بمهر سلطنتی مهمور بود. ترجمه خانه زاد دولت ابد آیت اوانس.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی محمد قلی قزوینی آشوری، تا: ربيع الثانی 1309ق، جلد: مقوا رویه مخمل سرمه ای، 62گ، 14 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5سم [ف: 31 - 133]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8350

آغاز: تفصيل مسافرت اول سر آنتوان شرلی به ایران، بسمه تبارک و تعالی سر آنتوان شرلی چون شنید که در کل فرار بنای جنگ و

جدال را با پاپ گذارده است ... از خاک انگلیس عزیمت نمود؛ انجام: و بر حسب رسم معمول خودشان به مهر سلطنتی ممهور بود.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی محمد قلی قزوینی آشوری، تا: 20 ربیع الثانی؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج تریاکی، 156گ، 11 سطر (16××7/5)، اندازه: 22×14سم [ف: 17 - 117]

سیاحت نامه ایران / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye īrān

مترجم، سید عبدالله، ق14 قمری

motarjem, seyyed ‘abd-ol-lāh (- 20c)

به سال 1887م مردی از مردم روسیه در بندر «اوزن اده» - کنار بحر خزر - از کشتی پیاده می شود و از آنجا به طهران می آید و پس از مدتی توقف از راه قزوین دوباره به بحر خزر باز می گردد. این شخص دیدنی های خود را در این ایاب و ذهاب مینگارد که حاوی اطلاعات بسیار راجع به شهرهای شمالی ایران می باشد و چون او به دربار ناصرالدین شاه باریافته است وضع درباره را نیز تا آنجا که دیده در کتاب خود توصیف می کند. از آنجا که زمان ترجمه بسیار نزدیک به زمان نگارش کتاب بوده مترجم آنچه اختلاف در بین قول نویسنده دیده است در بين الهلالين آن را بیان می دارد. (عبدالله انوار)

آغاز: سیاحت یکنفر روسی است در ایران که این خانه زاد دولت علیه سید عبدالله مترجم روسي بفارسی ترجمه نمود بسمله در سنه هزار و هشتصد و هفت میلادی در روزی که کاترین مقدسه به قتل رسید بک ساعت بعد از ظهر ...

انجام: تا کنون دست ترقی دهنده تربیت بدان نرسیده است باقی میباشد.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر نهم، به کوشش محمد گلبن، 1377ش،

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:888

آغاز: سیاحت يکنفر روسی است در ایران که این خانه زاد دولت علیه سید عبدالله مترجم روسي بفارسی ترجمه نمود بسمله در سنه هزار و هشتصد؛ انجام: تا کنون دست ترقی دهنده تربیت بدان نرسیده است باقی میباشد. پایان نسخه: ترجمه خانه زاد دولت ابد آیت سید عبدالله مترجم زبان روسی في شهر شوال المکرم سنه هزار و سیصد و شش.

خط: نستعلیق، كا: محتم مترجم، تا: شوال 1306ق، جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل بنفش، مذهب، 51گ، 12 سطر (15×8)، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 422]

سیاحت نامه ایستری (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye īsterī (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، ق 19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c)

از: مسیو شارل ایریارت

ولایت ایستری از سال 1815م از آن دولت اطریش می شود و از جنوب به دریای آدریاتیک محدود است. این ولایت مثلث گونه ای است که در قسمت سفلای آن خطی است که از شهر تریست به شهر فیوم کشیده شده است. مسيو شارل به سال 1874م از این ناحیت دیدن می کند و اوضاع جغرافیایی و آداب و رسوم مردمان و راه ها و مزارع و تجارت آن محل را دقیق به وصف می کشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1834/1

آغاز: سیاحت در ولایت متعلق بدولت استریه بموجب؛ انجام: و اسباب حفظ الصحه را بقدر امکان فراهم کرده اند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشي مذهب، 25ص (1-25)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 20/5×33/5سم [ف: 4 - 281]

سیاحت نامه ايطاليا (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye ītālīyā (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، ق 19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c)

مسيو فرانسیس به سال 1875 میلادی سفری بایتالیا می کند و از نقاط «تسکان» و «امبری من» دیدن می نماید و از وضع آداب و رسوم مردمان و اوضاع جغرافیایی محل این سفرنامه را فراهم می آورد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1834/6

آغاز: فصل اول. کسی دفعه اول بمملکت ايطاليا برود محض تماشا خواهد رفت.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی مذهب، 32ص (460-492)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 20/5 × 33/5 سم [ف: 4 - 284]

سیاحت نامه تبت / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye tabbat

سیاحت نامه تبت از هنری لاندور و به انگلیسی است و این کتاب بخش نخستین آن است که به قلم یکی از مترجمان عصر ناصر الدین شاه قاجار در پنجاه فصل از انگلیسی به فارسی ترجمه شده و در آن نام مترجم یاد نگردیده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3019

آغاز: چون در این عهد همایون و روزگار میمون که انواع و اقسام

کمالات و هزار روحی تازه و قربی بی اندازه ... فصل اول ترجمه. وقتیکه مصمم شدم بسیاحت تبت؛ انجام: نیتی نخواهند انداخت اجزائیکه نباشند همراه من بیایند منحصر شدند بچهار نفر که متعهد شدند به اتفاق من تا تنگه میوم بیایند.

خط: نستعلیق، كا: عزیزالله، تا: 16 ذیقعده 1322ق؛ در پایان بخشی از فصل هیجدهم چند سطر نوشته شده که گویا از دومین بخش همین سیاحت نامه باشد؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج نیلی، 190ص، 15 سطر، اندازه: 17/5 × 26/5سم [ف: 10 - 466]

سیاحت نامه (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

Siyahat-name (t.)

غفاری کاشانی، محمد رضا بن احمد، ق13 قمری

qaffārī kāšānī, mohammad rezā ebn-e ahmad (- 190)

مسيولویی روسله سفر در هندوستان که از سال 1866-1868 در آن سازمان بوده این سیاحت نامه را نوشته و رضا غفاری کاشانی مترجم مخصوص دربار ناصرالدین شاه آن را از فرانسوی به فارسی برگردانیده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5735

آغاز: تفصیل سیاحت مسیو لوئی روسله در بلاد هندوستان؛

انجام: بلکه فرنگستان بود آنقدر جلوه کرد که بوصف نمیآید از ملاحظه آنهمه اشجار که وطن ما را بخاطر میآورد سیر نمیشدم.

خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج عنابی، 76ص، 11 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 17 - 178]

سیاحت نامه ترکستان > سفرنامه ترکستان

سیاحتنامه ترکستان > سفرنامه آسیای مرکزی

سیاحت نامه جبال آلپ (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye jebāl-e ālp (t.)

مترجم الملک، زین العابدین، ق 14 قمری

motarjem-ol-molk, zayn-ol-‘ābedīn (- 200)

سر مارتین کنوای سراسر جبال آلپ را گشته و این گزارشی است که او پس از این گردش تقدیم جغرافیایی انگلیس می کند. این کتاب ابتداء به وسیله مسيو «شارل ... آنزا» به فرانسه ترجمه می گردد و سپس از زبان فرانسه به دستور ... الدین شاه و میرزا مسعود خان علاء الملک وزیر فرهنگ وقت به فارسی برگردانده می شود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 922

آغاز: بر حسب امر قدر قدرت اعليحضرت قویشوکت. ل الله اسلام پناه؛ انجام و در دماغه جنوبی ... که رسیدند ابرها را دیگر بهیچوجه ندیدند و دورنمای با شکوه ساحل ظاهر و هویدا شد.

خط: نستعلیق، كا: محتملا مترجم، تا: 1323ق، جا؛ تهران؛ مجدول؛ دارای مقدمه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل آبی، مذهب، 173گ، 10 سطر (15×8)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 - 456]

سیاحت نامه جنوب > سفرنامه جنوب ایران

سیاحت نامه چین (ترجمه) / سفرنامه فارسی

sīyāhat-nāme-ye čīn (t.)

نامه نگار، علی بن رضا، ق19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c)

این سیاحت نامه چین تتمه گزارش سفری است که مسیو شو تسه به پکن و چین شمالی به سال 1873م کرده است و با اطلاع از اوضاع اقتصادی و خرابی محل، وضع چین را در ابتدای قرن بیستم میلادی به خوبی روشن می کند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1834/2

آغاز: در کنار اسکله که اهالی انگلیس در آمد و شد اجازه دارند؛

انجام: تصویر دکان مزبور در کتاب مصور است.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 100ص (25-124)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 4 - 282]

سياحتنامه حاج سیاح > سیاحت نامه فرنگ

سیاحت نامه حدود / ادبیات / روسی، ترکی، فارسی

sīyāhat-nāme-ye hodūd

خورشید افندی

xoršīd afandi

فرهنگی است به روسی و ترکی و فارسی.

چاپ: استامبول، سنگی، وزیری، 13+399صص

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6936-عکس

بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 266]

سیاحت نامه خراسان بعد از اتصال به متصرفات

روس / سفرنامه / فارسی

be ettesāl az ba'd xorāsān sīyāhat-nāme-ye motasrrefāt-e rū

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/83

خط: نستعلیق، کا: سید میرزا محمود خان علاء الملك طباطبائی (برادر میرزا رفیع نظام العلماء)، تا: قرن 13؛ 10ص (451-460) [مختصر ف: - 459]

سیاحت نامه درویش دروغین در آسیای مرکزی > سفرنامه آسیای مرکزی

سیاحت نامه درویش دروغین در آسیای مرکزی / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-name-ye darvīš-e dorūqīn dar āsīyā-ye markazī

خواجه نوریان، فتحعلی، 1277 – 1341 شمسی

xāje nūriān, fath-alī (1898 - 1962)

چاپ: در تهران در 557 صفحه به چاپ رسیده است. [مشار فارسی 3106/3 ]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7863

آغاز: فصل اول - در تهیه و تجهیزات اسباب سفر ... آغاز سخن - از سر بر تهران از روی حساب منزلگاه کاروان پانزده روز راه است و به سختی سیزده روزه هم می توان رفت سر بر شهر حاکم نشین آذربایجان است؛ انجام: همین که از آب اترک عبور کردند و ما از نظر شان غائب شدیم به عنوان خداحافظ چند تیر تفنگی خالی کردند و در این وقت رو به سمت شمال مستقیما و در راه خیوه حرکت می کردیم.

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ در صفحه دوم دستخط سالار رحمت که در 13 ذیحجه 1331 نوشته شده؛ جلد: تیماج زرد، 70گ، 12 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 26- 341]

سیاحت نامه دریای پاسیفیک (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat nāme-ye daryā-ye pāsīfik (t).

نامه نگار، علی بن رضا، ق 19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c)

مسيو پا پل حس از سال 1872م تا 1874م به دریای پاسیفیک (اقیانوس کبیر) سفر می کند و از قسمت های ینگی دنیا و آسیا و استرالیا آن دیدار کاملی می نماید و این سفرنامه را که حاوی اطلاعات دقیقی از وضع آب و هوا و اوضاع جغرافیای محل است ره آورد آن قرار می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1834/8

آغاز: سیاحت در محیط پاسیفیک واقعه ما بین ینگی دنیا و آسیا؛ انجام: بعد از حرکت ما بصوب مملکت فرانسه کشتی و در ويل بطرف ساندویچ عازم شد.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 37ص (523-559)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 5/ 20×33/5سم [ف: 4 - 285]

بی سیاحت نامه دکتر ژرژ شو نفرت ، سفرنامه آفریقا

سیاحتنامه دور دنیا (توردومند) (ترجمه) / سفرنامه، داستان / فارسی

sīyāhat-nāme-ye dowr-e donyā (tūr do mond) (t).

ورن، ژول، 1828-1905 میلادی

zil vern (1828-1905)

ترجمه فارسی کتاب سیاحت دور دنیا در هشتاد روز از مصنف معروف فرانسوی ژول ورن است که به توسط او انس از زبان فرانسه به فارسی ترجمه شده است با تعدادی عکس چاپی از اصل کتاب مربوط به مسافرت با زیرنویس فرانسه.

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1782

آغاز: در سنه هزار و هشتصد و هفتاد و دو در لندن در خانه نمره (7) از کوچه بورلینگتون گاردنس که همان خانه بود که شریدان شاعر معروف انگلیسی در 1814 در همان خانه فوت کرده بود شخصی سکنی داشت موسوم به فیلیاس فوگی این شخص یکی از اعضای متشخص رفرم کلوب بود؛ انجام: بالاخره رئیس کشتی اشاره حرکت نموده کشتی بواسطه شراعهای خود از باد مساعد متنفع شده با جست و خیز پیش رفت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1314ق؛ مجدول، با یک سرلوح منقش مذهب؛ کاغذ: فرنگی فلفل نمکی، جلد: مقوای روکش میشن گلی، 226 ص، 13 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 5- 560]

سیاحت نامه سواحل افریقا / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye savāhel-e āfrīqā

مترجم: علیقلی، ق13 قمری اصل این کتاب به وسیله مسيو فلوریو دو لانگل نایب امیر البحر فرانسوی نوشته شده است و حاوی مطالب تاریخی از کشورهای افریقاست. او ضمن بحث مباحث روز افریقا را نیز شرح می دهد و چون آن روزگار روز اوج استعمار بوده او به قراردادهای استعماری برای تقسیم افریقا اشاره می کند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1635

آغاز: ترجمه: شرح سیاحتی است که مسيو فلوريود و لانگل نایب امیر البحر؛ انجام: ترجمه: در آنجا ما يلزم زندگانی از هر بابت موجود بود مسافرت در نوول گینه ما را از حیز انتفاع انداخته بود خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مخمل سبز مذهب، 46 گ، 14 سطر (23×12)، اندازه: 34×21/5 سم [ف: 117 - 4]

سیاحت نامه سواحل افریقا (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye savāhel-e āfrīqā (t.)

نامه نگار، على بن رضا، ق 19 میلادی

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c)

به سال 1863م امیرال فلوری دولانگل در سواحل افریقا سفر می کند و ره آورد آن سفر را این سفرنامه قرار می دهد که حاوی اطلاعات ذیقیمتی از مردمان و آداب و رسوم آنها و وضع کشاورزی و طبیعی محل است. این سفرنامه از فصل بیست و هشتم اصل کتاب شروع می شود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1834/7

آغاز: سیاحت در سواحل افریقا بموجب روایت امیرال فلوری دولانگل؛ انجام: فوز عظیمی در انجام خیال خود حاصل نماید.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 30ص (493-522)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 20/5 ×33/5سم [ف: 4 - 284]

سیاحت نامه شاردن = سفر نامه شاردن / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye šārdan = safar nāma-ye šārdan

شاردن، ژان، 1643 - 1713 میلادی

Sardan, zan (1643 - 1713)

ترجمه ای است از سفرنامه شاردن در ایران از «سید محمد» (ص ع). در فهرست مشار (ص 962) از ترجمه سید ابوالقاسم نژند یاد شده و ترجمه هفت جلدی آن هم در 1338ش در تهران به چاپ رسیده است.

چاپ: هاشم محدث آن را با مقدمه ایرج افشار چاپ کرده است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:4535

نسخه ما جلد نهم است و «اول مسافرت مؤلف از اصفهان ببندرعباس و مراجعت باصفهان»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور سبز، 75گ، 14 سطر (17×10)، اندازه: 21×14سم [ف: 13 – 3484]

سیاحت نامه شاردن = سفر نامه شاردن / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye šārdan = safar nāma-ye šārdan

شاردن، ژان، 1643 - 1713 میلادی

Sardan, zan (1643 - 1713)

مترجم: ناظم، مير عليخان، ق14 قمری

1. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه 480 حکمت

درباره سفر دوم شاردن است از سپاهان به بندر عباس و بازگشت او به این شهر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 181ص، قطع: ربعی، [ف: 2 - 24]

2. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه:49 حکمت

درباره سفر شاردن است از پاریس به ایران؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 140ص، قطع: ربعی [ف: 2 - 24]

3. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 50 حکمت

درباره سفر شاردن است از پاریس به شهر سپاهان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد على قائم مقامی فراهانی، تا: 22 شوال 1331 ق، به دستور سردار اسعد بختیاری؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 24]

سیاحت نامه شاردن = سفر نامه شاردن / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye šārdan = safar-nāme-ye šārdan

شاردن، ژان، 1643 - 1713 میلادی

sardan, zan (1643 - 1713)

مترجم: دولو، محمد رضا خان بن حسینعلی

به دستور: حاج علی قلی خان سردار اسعد بختیاری

مشتمل بر شرح حکومت پلتیکی و نظامی و ملکی ایران.

1. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:305

خط: نستعلیق، کاتب = مترجم، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: تیماج مشکی، 102گ، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 _225]

2. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:304

جلد دوم کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی تفرشی، تا: ذیقعده 1331ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 181 گ، 13 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 – 225]

اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:434

دو جلد، همان دو نسخه بالا [نشریه: 11 - 902]

سیاحت نامه شاردن = سفر نامه شاردن / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye šārdan = safar-nāme-ye šārdan

شاردن، ژان، 1643 - 1713 میلادی

Sardan, zan (1643 - 1713)

مترجم: ناظم، میر علیخان، ق 14 قمری

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10346

آغاز: روز اول ماه مه نائب الحكومة رئيس رهبانان کاپوسن را احضار نمود که شاید بلاواسطه از ورود خلیفه پطریک در امنه که تفصيل آن قبلا مذکور شد خبر گرفته و از جایی که مخفی شده است اطلاع حاصل نماید؛ انجام: به محض اینکه چند قطره باران ببارد گل و لای می شود و سطح شهر را فرا می گیرد همین که یکربع ساعت نبارید و آفتاب بزمین تابید بحالت خشکی بر می گردد یا اگر سرما باشد بزودی منجمد می شود. انجامه: تمام شد جلد سوم کتاب سیاحت نامه مسيو شاردن فرانسوی در

مسافرت ایران و بر حسب امر و اراده بندگان حضرت مستطاب اجل اكرم افخم اشرف آقای حاج علیقلی خان سردار اسعد بختیاری دامت شوكته جناب مستطاب اجل امجد آقای دکتر امیر خان ام اجلاله بترجمه آن قیام و اقدام نموده و بقلم این بنده حقیر محمد علی تفرشی سمت تحریر پذیرفت في شهر ذی حجه 1332 هجری.

فقط جلد سوم است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد على تفرشی، تا: ذیحجه 1332 ق، به حسب امر «حاج علیقلی خان سردار اسعد بختیاری؛ با 1. یادداشت هدیه ماه منظر (زری) بختیاری به کتابخانه مرکزی دانشگاه در برگ آخر، 2. فرم مخصوص کتابخانه سردا بهادر چسبانده شده در برگ آخر نسخه که بر این اساس، نمره 332 و نام کتاب مسافرت از پاریس به اصفهان جلد سوم و مصنف شوالیه است؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا رویه کاغذ مشکی، 171گ، 12 سطر (17×12)، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 19 - 461]

سیاحت نامه شوش / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye šūš

مترجم، علی بن محمد اسماعیل، ق14 قمری

motarjem, ‘alī ebn-e mohammad esmāʻīl (- 20c)

مسيو دي لافوا که از مهندسان معمار فرانسوی است و به معماری شرق توجه خاصی دارد، به اتفاق زنش از فرانسه به ایران می آید و پس از بازدید از نواحی مختلف مسیر حرکت خود سرانجام به شوش می رود و نخستین تأسیسات حفاری شوش را پی می افکند که به امتیاز حفاری از دولت ایران می کشد. خانم دی الافوا جریان این سفر خود و همسرش را که بین سالهای 1884م تا 1886م انجام گرفته است در توردومند منتشر می کند و این سفرنامه از ترجمه آن گزارش فراهم آمده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1838

آغاز: ترجمه از روزنامه توردومند. تفصیل سیاحت مادام دی لافوا در شوش؛ انجام: كمال افسردگی را داشتم و از تغییر اشک از چشهایم جاری بود.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ با سرلوح مذهب، دارای عکس های فتو گرافیک، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج قرمز، 103گ، 14 سطر (22×11/5)، اندازه: 33×21سم [ف: 4 - 288]

سیاحت نامه فرنگی = سياحتنامه حاج سیاح / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye farang = sīyāht-nāme-ye hāj sayyāh

سیاح، محمد علی بن محمد رضا، 1252 - 1344 قمری

sayyāh, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rezā (1837 - 1926)

حاجی محمد علی سیاح برای فرار از ازدواج اجباری و سیاحت و سیر آفاق از قریه مهاجران اراک خارج می شود و از طریق همدان و تبریز به قفقاز و ماوراء رود ارس می رود و از آنجا به عالم گردی می پردازد و سرانجام از هند راهی وطن می شود و چون به ایران می رسد از بوشهر نزد ظل السلطان به اصفهان می رود و مورد اکرام او قرار می گیرد. او در این سفرنامه حوادث زندگی خود را پس از سیاحت و ورود به ایران به رشته تحریر می کشد. در این سفرنامه: روزی حاجی سیاح را می بینیم که از نزدیکان شاه است و روز دیگر می بینیم که به زندان کشیده شده و در قزوین با میرزا رضای کرمانی هم زنجیر می باشد و باز در آن می بینیم که او سفر در ایران می کند و از شهری به شهری دیگر می رود و دیگر بار گوشه عزلت اختیار می کند و از همه می برد. این سفرنامه بعدها به چاپ رسیده است و ظاهرا در نسخه چاپی به وسیله فرزند او حمید سیاح دخل و تصرفی شده است.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1687

آغاز: بسمله، آغاز مهاجرت از ایران و سبب سیاحت فقیر حقير؛

انجام: بهمانطور کالسکه روانه بود تا در عمارت بر پله پیاده شدیم در پیش

خط: نستعلیق شکسته، كا: عباسقلی بن حسینی تفرشی، تا: 1315ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 225گ، 21 سطر (12/5 × 22/5)، اندازه: 21×31/5سم [ف: 4 - 161]

2. مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه:175 فرخ

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 216گ، 14 سطر (20×10/5 )، اندازه: 19/5 ×5/ 30سم [ف: - 107]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17587

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 48گ، اندازه: 35/3×22سم (رایانه)

سیاحت نامه کاپیتان کوک / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye kāpītān kūk

از: دکیر کیپیس؛ مترجم انگلیسی به فرانسه: کاسترا؛ مترجم فرانسه به فارسی: میرزا نصرالله

اهداء به: مظفرالدین شاه

تاریخ ترجمه فارسی: 1319ق

کاپیتان کوک که یکی از ملاحان معروف و حادثه جوی انگلیسی است در قرن هیجدهم اغلب نقاط تاریک دریاها را پیمود و کشف کرد و در محاصره کبک و کانادا نیز شرکت نمود. به سال 1728 میلادی زاده شد و به سال 1778 میلادی در یکی از جزائر ساندویچ به دست یکی از بومیان جزیره به قتل رسید. نسخه حاضر کتاب چهارم ماجراهای اوست که به وسیله

دکتر کیپیس نوشته شده است. در این کتاب ما به وقایعی بر می خوریم که از 1769 میلادی شروع می شود. آغاز این وقایع عزیمت کوک است به دریای جنوبی برای مشاهده و رصد عبور زهره از روی قرص آفتاب و سپس حوادث دیگر که سرانجام به قتل و کشته شدن او می کشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1646

آغاز: بسمله، شرح حالات کاپیتان کو کک را دکتر کیپیس نام؛ انجام: و جنگلهای آن هم تماما پر از نیشکرهای مختلف است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1319ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل قرمز، 200گ، 19 سطر (12×24/5)، اندازه: 21/5 ×34/5سم [ف: 4 - 126]

سیاحت نامه کره / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye kore

مترجم: منوچهر بن عماد الدوله، ق14 قمری

شبه جزیره کره که در شرق و شمال شرقی چین قرار دارد از جمله مناطقی بوده که هر خارجی بدانجا پا می گذارده کشته می شده است. تا آنکه بعضی از کشیش های مسیحی مخفیانه از رودخانه مرزی عبور کرده و به داخل سرزمین راه یافتند دولت کره چون از ورود کشیش ها مطلع شد به شدت مقاومت کرد و مانع از عمل آنها شد. شبه جزیره کره همین طور در بسته بود تا آن که بر اثر موافقت نامه هایی اجازه ورود به سرزمین در بسته داده شد. نویسنده با یک کشتی انگلیسی از «پکن» به «چقو» می رود و خود را به داخل سرزمین کره می رساند و به مشاهده این سرزمین مخفی می پردازد و حاصل مشاهدات او این سفرنامه می شود که حاوی مطالب جغرافیایی آن ناحیه است و اطلاعات بسیاری به دست می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1779

آغاز: سالها شبه جزیره کوره مجهول بود؛ انجام: و قدرت او را ترقی داده اند «انتهى»

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق، جا: تهران، با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، فلفل نمکی، جلد: مخمل، آبی، مذهب، 58گ، 14 سطر (12×27)، اندازه: 12×35سم [ف: 4 - 237]

سیاحت نامه مادام ماری / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye mādām mārī

گروسی، عیسی، ق13 قمری

garrūsī o‘īsā (- 19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه

تاریخ ترجمه: 1296ق

ترجمه سفرنامه مادام ماری فرانسوی است که وقایع سفرش در 1876 و 1878م از انبورغ به سمرقند و سیاحت فرغانه و قولجه و سیبری غربی را نگاشته و در روزنامه توردمند منتشر کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9928

آغاز: بسمله. ترجمه روزنامه ایست که مدم ماری فرانسه در عین عبور از انبورغ بسمرقند ... پسکن قصبه ایست که تاجیکهای خوشگلترین همه طوایف و اجناس مختلفه آسیای مرکزی در وی مسکون می باشند؛ انجام: اوسی گفت ای سگ ای اما وقتی گفت که سگ از نظر ناپدید شد. بر حسب امر جهان مطاع اقدس همایون ظل الله تعالی روحی له الفدا بترجمه و تحریر مطالب فوق پرداخت چاکر خانه زاد جان نثار عیسی مترجم ملتزم رکاب همایون ترجمه و تحریر نمود.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1296ق، برای ناصرالدین شاه قاجار؛ مجدول؛ در اول نسخه به خط شاه نوشته شده: «تماما ملاحظه شد»، رکابه دار؛ جلد: مقوا رویه مخمل مشکی، 85گ، 16 سطر، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 31 - 136]

سیاحت نامه مراکش / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye marākeš

لوتی، پیر، 1850 - 1923 میلادی

loti, piyer (1850 - 1923)

مترجم: مترجم، علی بن محمد اسماعیل، ق14 قمری

پیر لتی به سال 1889 میلادی از سواحل جنوب اسپانیا به مراکش می رود و از نقاط جغرافیایی آن سرزمین بازدید می کند و سرانجام این کتاب را درباره اوضاع جغرافیایی و آداب و رسوم مردم آن محل ره آورد می آورد که حاوی اطلاعات ذی قیمت و جالب توجهی راجع به وضع مراکش در ابتدا قرن بیستم و اواخر قرن نوزدهم میلادی است در سی و هشت فصل.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1862

آغاز: سیاحتنامه پیرلتی در مراکش مورخه بیست و ششم ماه مارس 1889م؛ انجام: مملکترا بحالت خرابکی باقی و برقرار میدارد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1308ق، جان تهران؛ با سرلوح زر، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 152گ، 12 سطر (24×13/5)، اندازه: 33×21سم [ف: 4 - 324]

سیاحت نامه مسیو پرن / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye musīyo peren

پرن، میشل

peren, mīšel

حاوی سفرنامه مسيو پرن است که از تنگه ماژلان حرکت می کند و پس از پیمودن نقاط مختلف به تاویا می رود و از آنجا

به دماغه امید رهسپار می گردد و نقاط مكشوف سر راه را نام گذاری می کند و بعد از دماغه امید عازم «هاس» می شود و در روز نوزدهم بدان ناحیه قدم می گذارد و سپس به سفر خود ادامه می دهد. متأسفانه این نسخه حاوی بقیه سفرنامه نیست.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1694

آغاز: جلد سوم دوره سیاحت مسيو پرن، بسمله، بحر پیمایی ابتداء از تنگه ماژلان؛ انجام: روز دیگر چهار ساعتی صبح وارد آن شده لنگر انداختیم.

جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1318ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: مخمل قرمز، مذهب، 207گ، 15 سطر (24×712)، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 4 - 167]

سیاحتنامه مغربی > سفر نامه ناصر خسرو علوی

سياحتنامه ملکه انگلیس در اسکاتلند > سفرنامه ملکه انگلیس

سياحتنامه میرزا فضل الله خان > سیاست عبدالبهاء

سیاحتنامه میرزا فضل الله خان > سیاحت نامه هندوستان

سیاحت نامه هانری بندر / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-name-ye hānrī bender

محلاتی، محمود بن محمد کاظم، 1246-1333 شمسی

mahallātī, mahmūd ebn-e mohammad kāzem (1867 _1954)

اهداء به: مظفرالدین شاه

تاریخ ترجمه: 1319ق

سفرنامه هانری بندر فرانسوی است که در 1848م از قفقاز، عراق و ایران دیدن کرده و رویدادهای سفرش را در 15 «فصل» نوشته است. وی از استانبول به تفلیس رفته و از آنجا به تبریز و سپس به کردستان عراق رفته و شهرهای موصل و تكریت و بغداد در عراق را دیده و از راه کرمانشاه و لرستان و همدان و ساوه خود را به تهران رسانده و از آنجا به قزوین و رشت رفته و سرانجام از بادکوبه و تفلیس خود را به قطار پطرزبورغ، پاریس رسانده و این گونه به وطن بازگشته است. به دستور مظفر الدین شاه قاجار و به اشاره جعفر قلی وزیر علوم، محمود طبیب در 1319 به ترجمه این سفرنامه اقدام کرده و در 1320 وزیر علوم آن را به شاه تقدیم کرده است. این نسخه همراه با دویست تصویر است که از متن اصلی سفرنامه اخذ شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9927

آغاز: بسمله. مقدمه وقتی که این مسافرت به کردستان و بین النهرین و ایران در نظر من جلوه گر شد هنگامی بود که از گردش طولانی جزایر ساندویش تازه مراجعت کرده؛ انجام: بالاخره هفدهم دسامبر وارد وطن عزیز خود گشتیم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1320ق؛ مجدول محرر، کمند کشی شده به زر و مشکی، دارای سرلوح مذهب، رکابه دار؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 183 گ، 20 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 31 - 136]

سیاحت نامه هانری فوشر / اخلاق / فارسی

sīyāhat-nāme-ye hānrī foser

مترجم: مترجم الملک، زین العابدین، ق14 قمری

مسيو فوشر، که به حدود هندوستان و افغانستان سفر کرده، شرح این مسافرت خود را، که در اوایل قرن بیستم میلادی اتفاق افتاده است، به تفصیل در این رساله می آورد. این رساله، که حاوی اطلاعات جالب توجهی درباره جغرافیای هندوستان و تاریخ ایام اخیر آن سامان است، به زمان مظفرالدین شاه از فرانسه به فارسی با ترجمه ای سلیس و خالی از اغلاق برگردانده شده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:472

آغاز: بسمه تعالی. بر حسب امر قدر قدر اعليحضرت قوی شوکت ظل الله اسلام پناه خسرو عادل باذل شهریار فرخنده آثار؛ انجام: ... که در تحت استقلال کسی باشند و بقول خودشان سر خر دوست ندارند.

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: رمضان 1323ق، جا: تهران؛ اهداء به: شاید مظفرالدین شاه؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل آبی، 326گ، 9 سطر (15×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 1- 457]

سیاحت نامه هندوستان > جام جم هندوستان

سیاحت نامه هندوستان = سیاحتنامه میرزا فضل الله خان / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye hendūstān = sīyāhat-nāme-ye mīrzā fazl-ol-lāh xān

حسینی، فضل الله بن عضدالملک، - 1299 قمری

hoseynī, fazl-ol-lāh ebn-e ‘azod-ol-molk (- 1882)

فضل الله حسینی عضو عالی رتبه وزارت امور خارجه ایران، سفری به هندوستان و برمه کرده و شرح این سفر و چگونگی کشت قهوه و چای و نیل و فلفل سیاه و سفید را در این کتاب برای ناصرالدین شاه نوشته است. او از 28 ربیع الاول 1290 تا 14 رجب 1294 ق در سفر بوده و وضع سیاسی و جغرافیایی هند را در آن آورده است. وی در میانه این اثر، کتاب «گیدبو » درباره جغرافیای هند تأليف مستر جي آرابری مکی را ترجمه کرده و گنجانده است. بخش اول این سفرنامه که شامل است بر سفرهای فضل الله حسینی در هندوستان شامل این مطالب است: دیباچه؛ بدو سیر از بمبئی در تاریخ 1290؛ ورود به شهر اندور؛ ورود به جبل پور؛ ورود به پنجاب؛ ورود به لاهور و شرح لازم در حالات؛ ورود به کشمير؛ ورود به سرینگر؛ وقعه بلوای 1289

کشمیر و نزاع سنیان و شیعه ها؛ ورود به شهر جمون و شرح حالات؛ شرح سیاحت شهر سیالکوت؛ ورود به امر تسر و تعریف آنجا؛ ورود به لوديانه؛ ورود به تبیاله و تعریف آنجا؛ ورود به شهر دهلی و شرح سیاحت آنجا و تعریف ابنیه و عمارات و دیگر چیزها؛ ورود به اگره یا اکبر آباد و تعریف آن شهر؛ ورود به کانپور و شرح مشاهدات آنجا؛ ورود به لكنهو و سیاحت آن شهر؛ ورود به بنارس و شرح آنجا؛ ورود به کلکته و تعریف آن شهر و ترتیب قواعد و نظامات انگلیسها در آنجا؛ ورود به شهر رانگون و شرح سیاحت؛ ورود به مندلی و مشاهدات آنجا و شرح رسوم و آداب سلطان و اهالی؛ ورود به سرلابور که از شهرهای گلبرگه می باشد؛ ورود به حیدر آباد و اوضاع آنجا. پس از این ترجمه کتاب «گیدبوک» می آید که در تاریخ طبیعی و جغرافیای هندوستان است و از اصل انگلیسی به فارسی نقل شده و حاوی اطلاعات و فواید ذیقیمت از وضعیت طبیعی و محصولات و ذکر کوهها و جنگل ها و رودخانه های هند است و از روی تحقیق کامل و اطلاع وافی تألیف شده و فصلی از آن در تاریخ ملوک هند است و در پایان به تسلط انگلیسها و تسلط و نفوذ آنها در هند اشاره شده است. پس از این ترجمه، تفصیل مسافرت فضل الله حسینی به برمه و ایصال نامه سلطان به دربار برمه می آید که حاوی مطالب مهم و اسناد تاریخی با ارزشی است. در انتها نیز رساله بسیار نافع و سودمندی است در طرز زراعت و به عمل آوردن قهوه و چای و نیل و فلفل سیاه و سفید و دستور کاشتن نهال و میزان محصول این نباتات در ممالک روی زمین با رقم های درست در جداول از خود نگارنده سفرنامه. (دانش پژوه)

آغاز: بسمله، احمد الله ناصر المله و الدين بافضاله و مالک الملوک و الأملاك في جلاله

1. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:367 - ج

خط: شکسته نستعلیق، كاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: فرنگی کبود، جلد: گالینگور، 257گ، 12 سطر (13×7/5)، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 137]

تهران، دانشگاه، شماره نسخه:2212-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 120]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10559

آغاز: برابر، انجام: مهر کرده به تاریخ دویم اپریل سنه 1874 خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [الفبائی: - 314]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:115

آغاز: برابر؛ انجام: این است خطوط ملوکاته خاقان چین که از دار السلطنه بيكن بتاریخ یازدهم ماه قمری سنه 1234 که مطابق سال دوازدهم جلوس اعليحضرت خاقان تون کیائی سمت رقم یافت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با 34 قطعه عکس ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج بنفش، 335گ، 19 سطر (10/5×16/5) اندازه: 20×29/5سم [ف: 1 - 110]

سیاحت نامه هندوستان (گزیده) = سياحتنامه میرزا فضل الله خان (گزیده) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye hendūstān (gozīde) = sīyāhat-nāme-ye mīrzā fazl-ol-lāh xān (gozīde)

سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی، 1268 - 1342 قمری

sepehr-e kāšānī, “abbāsqolī ebn-e mohammad taqī (1852-1924)

وابسته به: سیاحت نامه هندوستان؛ حسینی، فضل الله بن عضدالملک (_1299ق)

هنگامی که عباسقلی سپهر نیابت اول وزارت خارجه بوده این گزیده را از سفرنامه میرزا فضل الله خان تهیه کرده و در آغاز این مقدمه را در معرفی مؤلف کتاب نوشته: «چون کتاب سیاحت نامه مرحوم میرزا فضل الله خان کارپرداز اول دولت عليه مقيم بمبئی که به جهت سرکشی و استفسار حالات و امورات پاره ای از رعایای دولت علیه که در ممالک هندوستان و دیگر بلدان متفرق و ساکن هستند از بمبئی به طرف هندوستان و ساير البلاد سفر کرده و به اجازه امنای دولت قوی شو کت قاهره به دولت برمه رفته و تحصیل اطلاعات نموده و از بلدان و انصار پاره ای مطالب و غرایب ذکر کرده برای عموم مأمورين خصوصا مأمورین دولت علیه که در بمبئی مقیم می شوند موجب اطلاع و بصیرت است لذا این بنده آستان سپهر نشان به اشاره لازم البشاره و امر واجب الاطاعه جناب مستطاب ... مؤتمن الملك وزیر امور خارجه دولت علیه ایران دام ظله العالی خلاصه مطالب و رؤس مسائلش را استخراج نموده به تحریر می آورد».

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3300/2

آغاز: (پس از مقدمه سپهر): ممالک هندوستان بتاریخ بیست و پنجم ربیع الاول 1290 برای سرکشی پاره ای از رعایای دولت عليه که در بلدان هندوستان متفرق هستند از بمبئی بیرون شد و در تانه که با بمبئی بیست میل راه است و از آنجا بطرف؛ انجام: و مقصود این عهدنامه در زبان فارسی و بر منه ای حاصل شود. در این بار زبان انگریزی معتبر و مقرر خواهد بود.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف؛ سپهر خود در پشت برگ اول نوشته: «یکی دو جزء اول نسخه بخط مشاور الدوله میرزا ابوالقاسم خان نایب وزارت خارجه پسر مرحوم میرزا محمد على مستوفی ... و بقیه به خط خود بنده است»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: گالینگور قهوه ای، 45ص (38-82)، 11 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 10 - 950]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3300/1

آغاز: (پس از مقدمه سپهر): ممالک هندوستان بتاریخ بیست و پنجم ربیع الاول 1290 برای سرکشی پاره ای از رعایای دولت علیه که در بلدان هندوستان متفرق هستند از بمبئی بیرون شد و در تانه که با بمبئی بیست میل راه است و از آنجا بطرف؛ انجام: و خرابی آنجا بجهت عدم اطاعت یکی از زنهای واجد علی شاه و کی پسر او.

پاکنویس نسخه بالا و ناقص است؛ خط: شکسته نستعلیق، كان میرزا ابوالقاسم خان مشاور الدوله، بی تا، کاغذ: فرنگی سفید و خط دار، جلد: گالینگور قهوه ای، 27 ص (1-27)، 11 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 10 - 949]

سیاحت نامه هندوستان / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye hendūstān

منوچهر بن عماد الدوله، ق14 قمری

manūčehr ebn-e 'emād-od dowle (- 20c)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:619

آغاز: سیاحت نامه هندوستان هنگامی که در بمبئی توقف داشتیم بتماشای مهمانخانه (تاج کلوپ) رفتیم؛ انجام: روز پانزدهم آوریل هندوستان را وداع کرده بفرنگستان رفتیم.

خط: نستعلیق، كان محمد صادق تویسرکانی، تا: شعبان 1312ق، جان تهران با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مخمل بنفش مذهب، 36گ، 10 سطر ( 14/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 128]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1701_ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا تا [فيلمها ف: 1- 124]

سیاحت نامه هندوستان = سفرنامه / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye hendūstān = safar-nāme

گزارش سفر مسيو دوسله به هند در 1868 که برای ناصر الدین به فارسی ساخته شده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2478

آغاز: تفصیل سیاحت و سیری است که مسیو دوسله در هندوستان مرکزی و در ایالت بنگال کرده است ابتدای سیاحت نامه ذیل در جزوهای پیش درج شده است نگارنده گوید در ماه محرم به شهر بوپال ورود کردیم؛ انجام: در این قریه آذوقه فراوان است و بقیمت مناسب میفروشند نارگیل و قهوه حاصل خوبی است که در آنجا روز بروز زیادتر خواهد شد طوايف اونکلا در معاملات راستی دارند.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 123، 14 سطر (22×13)، اندازه: 21× 32/5 سم [ف: 9 - 1246]

سیاحت نامه یونان (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-nāme-ye yūnān (t.)

نامه نگار، على بن رضا، ق 14 قمری

nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā (- 19c)

مسيو بل از سال 1861 میلادی تا 1868 م. در یونان سفر می کند و سپس به سال 1874م سفر مجددی به آن کشور می نماید. ره آورد این دو سفر این سفرنامه است که حاوی اطلاعات جالب توجهی از وضع آداب و رسوم مردمان یونان در ابتدای قرن بیستم است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1834/5

آغاز: فصل اول: وقتی که در میان کشتی جنگی انجام: در شش ساعتی شب بخليج لامیا داخل شده لنگر انداختیم.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی مذهب، 104ص (356-459)، 14 سطر (12×21/5)، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 4 – 283]

سیاحت وگا (ترجمه) / سفرنامه / فارسی

sīyāhat-e vegā (t).

گروسی، عیسی، ق13 قمری

garrūsī, ‘īsā (- 19c)

اهداء به: ناصرالدین شاه

تاریخ ترجمه: 1299ق

کشتی سوئدی وگا مأموریت پیدا می کند که به قطب شمال رود و پس از گذشتن از ساحل شمالی سیبریه به باب برنگ برسد و سپس از آنجا به چین و ژاپن عزیمت نماید و به عبارت دیگر باید مناطقی را بپیماید که ملاحان انگلیسی و هلندی در قرن شانزدهم و هفدهم میلادی از پیمایش آن عاجز ماندند. این سفر وسیع و مشکل به وسیله کشتی وگا به فرماندهی ليوتنان پلاندر و سه کشتی دیگر به نام «لنا» و «اکسپرس» و «فرازر» آغاز می شود و ریاست علمی گروه به موسیو نروانسکيولد واگذار می شود. در این سفرنامه ما به حوادثی که بر سر این کشتی ها و افراد آنها رفته و اطلاعاتی که آنها در این سفر دریایی به مدت دو سال (از 1878 تا 1880م) کسب کرده اند بر می خوریم. این سفرنامه ناتمام است و بقیه آن را مترجم به نمره بعد حوالت می دهد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1848/1

آغاز: بسمله، ترجمه سیاحت و گا بدور آسيا و فرنگستان؛ انجام: برای جستجو و فحص طریقی که وگا را در وی حرکت بدهند روانه شدند. خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1299ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج ماشی، 65ص (1-65)، 11 سطر (24×12)، اندازه: 33×21سم [ف: 4 - 305]

سیاحی گوید = چهار چشمان = کج بینان = جهلمندان = انتقاد اجتماعی / ادبیات / فارسی

= sayyāhī gūyad čahārčešmān = kaj bīnān jahlmandān= enteqād-e ejtemāʻī

ملكم، 1249 - 1326 قمری

malkam (1834 - 1908)

نویسنده در این رساله شیوه سخن گفتن و محاوره و نویسندگی متداول در عصر قاجار) را که آمیخته به تعصبات مختلف و تقيد به اغراق بوده مورد انتقاد و سخريه (گاه با ناسزا و تندی) قرارد داده و از طرفداران آن شیوه ها به جهل مندان، کج بینان، چهار چشمان و یاوه سرایان تعبیر می کند. در پایان رساله، داستان محاوره و جدال تاجر و جهل مند را که بر سر موضوع وامی که «تاجر» بر عهده «جهل مند» داشته، اختلاف داشته اند و جهل مند حاضر به اقرار و اداء دین نبوده است، می آورد. اینک بخشی از اول این فقره در اینجا نقل می گردد تا نشان دهنده شیوه کار نویسنده در این رساله باشد: «در حین این گفتگو جهل مندی را دیدم که با جمعی از خواص مرده خویش در محفلی نشسته به ادای عدالت و به تعلیم فرائض شریعت اشتغال دارد. تاجری که آیات دیانت به ظاهر احوالش داشت وارد مجلس شد با کمال عجز و نهایت خضوع بنا کرد با جهل مند مرشد گفتگو کردن .. نزدیک شدم ... و گفتار ایشان را در دفترم ثبت کردم تاجر گفت به سر مبارک شما اگر لازم نداشتم اظهار این مطلب را هرگز نمی کردم جهلمند گفت: استحصال مواد که افعال مصباحی است از فروغ معانی ... تکوین نمی توان ساخت ...».

آغاز: بسم الله خير الأسماء بعد از آنکه از منزل مفسد بیرون آمدیم، رفیقم مرا برد میان چند فرقه غریبه که همه از طایفه کج بینان بودند و لیکن هر کدامی به یک نوع دیوانگی اختصاص داشتند. بعضی می خواستند امراض بدن را باحكام ... (؟) رفع کنند. بعضی مدتها خود را معطل می ساختند که از اقتران کواکب سرنوشت مردم را معلوم نمایند. جمعی هم معتقد بر این بودند که زبان نه برای ادای مطلب بل برای ترتیب سجع به جهت تضييع وقت اختراع شده. این دیوانه های نوع آخری که در افواه مردم به یاوه سرایی اشتهار داشتند بنا به پیروی اعتقاد خود ...

انجام: سواری را دیدیم که با اضطراب تمام مرکبش را به سمت شمال می راند والسلام.

چاپ: به کوشش هاشم ربیع زاده، در آغاز مشروطیت، 1325ق، [نسخه های منزوی 1593؛ مشار فارسی 1277؛ اصول تمدن 187؛ دنا 268/6_ 269 (12 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 310/1 و 420/6 و 462/6 و 499/6]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16058

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 شعبان 1280ق، جا: تفلیس، جهت ناصر الملک؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: نباتی، جلد: پارچه ای مشکی، 17گ، 12 سطر، اندازه: 14/5 ×21/3 سم [ف: 17 - 106]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4978/14

آغاز و انجام: برابر؛ در تفلیس روز دوشنبه 17 ذیحجه 1284 _چهار چشمان.

در فهرست با عنوان «رساله انتقادی» و بدون مؤلف آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1284ق، جا: تفلیس؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: میشن قرمز، 9گ (21ر-29پ)، 14 سطر راسته و چلیپا، اندازه: 13/3 × 21/5سم [ف: 8 - 153]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8080/7

آغاز: برابر؛ انجام: ولیکن هرگاه ترجمه تصنیفات خود را در سایر السنه میخواندید و بی رعایت سجع، معنی مطلق را ملاحظه

کردید و آنوقت می فهمیدید چه نوع مزخرفات بافته اید، چیزها نوشته اید که وقتی غربا میخوانند تعجب می کنند که چرا شما را در سلک دیوانه ها محبوس نساخته اند. [رقم:] بتاریخ روز سه شنبه 18 شهر محرم الحرام سنه 1890 در جنرال قونسولگری دولت علیه ایران مقیم تفلیس سمت استنساخ یافت. علیحده است (؟)

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 18 محرم 1290ق؛ جلد: مقوایی محکم با روکش تیماج عنابی مذهب، 6گ (157پ۔ 162)، 13 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 27/1 - 145]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1156 ط

آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: بر حسب امر حضرت بندگان خدایگان معظم آقای علیخان سرتیپ و نایب الوزارة أدام الله اجلاله العالی در دارالسلطنه تبریز تحریر نمود عبدالكريم منشی في شهر رمضان 1291

خط: نستعلیق ممتاز، كا: عبدالكريم منشی، تا: رمضان 1291ق، جان تبریز؛ مهر: «غلام على شد حسین تا ..» (بیضی)؛ تملك: محمد بن صادق حسینی طباطبایی مورخ 25 جمادی الثانی 1331ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 30گ، 7 سطر، اندازه: 17×10 سم [ف: 159 - 24/2]

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1539/13

آغاز و انجام: برابر

تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 5 - 286]

6. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9943/2

آغاز: برابر؛ انجام: بجز لعن و طعن و سر و دست شکسته چیزی عایدش نشد. ختم شد رساله چهار چشمی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج زرد، 15گ (79ر_ 93پ)، 7 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 31 - 142]

7. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1539/13

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 5 - 286]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13545/4

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج يشمی، 13گ (186-98پ)، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 37 - 42] .

9. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:246/3 م

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1302ق، جا: رشت؛ جلد: مقوایی، 22ص ( 152-131 )، 14 سطر (17/5×9)، اندازه: 22×13 سم [رشت و همدان: ف: - 1215]

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5154/5

آغاز: برابر؛ انجام: بیچاره تاجر هر چه داشت بر سر ادعای خود خرچج کرد ولیکن هر جا که رفت مطعون و مردود ... تمام شد استنساخ این نسخه ...

بی کا، تا: سه شنبه 14 رمضان 1304ق؛ 8گ (43-50پ) [ف: 224 - 15]

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 586/2 _طباطبائی

آغاز و انجام: برابر؛ در پایان رساله چنین آمده: بر حسب امر حضرت بندگان اعظم ... سر کار شو کتمدار ... نتيجة الأمراء العظام آقای آقا شکرالله خان سرتیپ دام اقباله العالی قلمی گردید ... امید وار است ... که نظر به حقارتش ننموده به بزرگی خود از معایبش اغماض (در نسخه اغماز) فرموده مقبول طبع بلند و رای ارجمندش افتد. العبد يحيى الحسینی.

خط: شکسته نستعلیق، كا: یحیی بن علی بن محمد حسنی علوی، تا: 1304ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قرمز، 24گ ( 56-33 پ)، 10 سطر، اندازه: 11×7سم [ف: 22 - 279]

12. تهران: ملک؛ شماره نسخه:2455/9

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6 - 19]

13. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7802

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، كان محمد تقی ابن حاج محمد ابراهیم وارث، تان 1324ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 186گ، 17 سطر، اندازه: 12×11سم [ف: 16 - 707]

14. آشتیان؛ حوزه علمیه؛ شماره نسخه: 13/8 بخش یکم

آغاز: محفلی بس عالی و بسیار شگفت در یکی از بلاد ایران دیدم، روزی در صحبت یکی وارد تکلیفی شدم؛ انجام: تاجر هر چه داشت بر سر ادعای خود گذاشت لكن هر جا که رفت مطعون و مردود بجز حد شرعی چیزی عایدش نشد، به تاریخ، سه شنبه یازدهم شهر صفر المظفر في سنة 1328.

خط نستعلیق، کا: مرتضی ابن مرحوم میرزا صادق، تا: 1328ق؛ کاغذ: خارجی، 21گ (144-164پ)، اندازه: 33×18سم [ف: - 43]

15. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3257/9

آغاز: برابر؛ انجام: تعجب می کنند که چرا شما را در سلک دیوانه ها محبوس نساخته اند.

بی کا، بی تا؛ عنوان «مجمع فضلای یاوه سرایان» در آن آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 10گ (267-276)، 13 سطر (16/5×9)، اندازه: 15×22/5سم [ف: 11 - 2214]

سيادة الأشراف > الاشراف على سيادة الأشراف

سیادة الأشراف / فقه / عربی

sīyādat-ul ašrāf

مفید شیرازی، محمد بن حسین، - 1150 ؟ قمری

mofīd-e šīrāzī, mohammad-e bn-e hoseyn (-1738)

در بیان اینکه کلمه «ابن» به صورت حقیقی بر پسران دختر استعمال می شود، بنابراین بر کسانی که مادرشان سیده است احکام سید جاری است.

شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1177/4

آغاز: الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الْمُصْطَفَيْنَ ، أَمَّا بَعْدُ ، فاعلى كَلِمَةُ لَا يَجُوزُ أَنْ يُنْسَبُ قَائِلِهَا الَىَّ الْجِزَافَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1299ق؛ 32گ (65-96)، اندازه: 26×16سم [نسخه پژوهی: 3- 139]

سيادة الأشرف ؟ > اولاد البنات

سيادة اولاد الاناث > اولاد البنات

سیادت از طرف مادر / کلام و اعتقادات / فارسی

sīyādat az taraf-e mādar

مجلسی، محمد تقی بن مقصودعلی،21003 - 1070قمری

majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd ‘alī (1595 - 1660)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13 185

آغاز: معروض میگرداند که هر که از جانب پدر بعضی گفته اند؛

انجام: وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . مَوْلَانَا مُحَمَّدَ تَقِيَّ المجلسی طَابَ ثَرَاهُ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج [رایانه]

سیارات و اقمار آنها > احوال سيارات و اقمار آنها

السياسات المدنية > السياسة

السياسات المدنية = العلل و الاسباب = مبادی الموجودات / فلسفه / عربی

as-sīyāsāt-ul madanīyya = al-‘ilal wa-l asbāb = mabād il mawjūdāt

فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری

fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)

در آن پس از آوردن بخشی از جهان شناسی و بحث درباره جسم و عقل و نفس رشته سخن را به انسان و سعادت او و مدینه های فاضل و جاهل و فاسق و ضال و نوابت می کشاند و پیروی از ارسطو و افلاطون دولت های گوناگون را شرح می دهد.

آغاز: الحمدلله حَقَّ حَمْدِهِ وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، قَالَ الْحَكِيمُ . . . المبادى الَّتِي بِهَا قِوَامَ الْأَجْسَامِ وَ الْأَعْرَاضَ سِتَّةِ أَصْنَافٍ لَهَا سِتَّةُ مَرَاتِبَ عظمی کل مَرْتَبَةِ مِنْهَا تَحُوزُ صَنَّفْتُ مِنْهَا السَّبَبِ الْأَوَّلِ مِنِ الْمُرَتَّبَةِ الْأُولَى.

چاپ: بیروت، المطبعة الكائوليكية، تحقيق فوزى النجار، 1964م، 134ص، حیر آباد، مطبعة دائرة المعارف النظامية، 1346 ق.

[دنا 269٫6 (17 نسخه)؛ الذريعة 270/12 ؛ السياسة المدنية، چاپ بیروت 1964، ریحانة الادب 261/4 ؛ کشف الظنون 1011/2 ؛ هدية العارفین 39/2]

1. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 4694/46

آغاز: برابر؛ انجام: على يدفَهُوَ فِي ذَلِكَ كَاذِبُ . تَمَّ كِتَابُ السياسات الْمَدَنِيَّةِ ، تَأْلِيفُ الْحَكِيمُ . . . عَلَى يَدٍ ...

خط: نستعلیق بی نقطه، كا: عبد القادر اردوبادی، تا: جمادی الثانی 1022ق، جان شیراز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 25گ (299پ -323پ)، 23 سطر، اندازه: 22/3×12 سم [ف: 8 - 50]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/22

آغاز: برابر؛ انجام: وَ انَّ كَانَ مَا ظَنَّ ظَانُّ انْهَ ادرک شَيْئاً فَهُوَ فِي ذَلِكَ كَاذِبُ (تم تحريره يوم الأربعاء غرة رجب المرجب سنة 1029 عَلَى يَدَيْ الاقل العبادابی شُجَاعٍ حَمْزَةَ الهرندی غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ الوالديه بِحَمْدِ اللَّهِ

خط: نستعلیق، کا: ابی شجاع حمزه مرندی، تا: چهارشنبه غره رجب 1029ق؛ 8 گ [ف: 15 - 139]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 634/19

آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف:397-2]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3045/1

خط: نستعليق نازیبا، كا: حسن بن میرزا علی یزدی، تا: 1043ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38گ (2پ 39ر)، اندازه: 18×14سم [ف: 257 -8]

5. تهران، مجلس؛ شماره نسخه: 1219/25

آغاز: برابر؛ انجام: المتساويه يَتَفَاضَلُونَ بَعْدَ ذَلِكَ بتفاضلهما.

در فهرست جدید مجلس با عنوان «مبادی الانسانية» آمده؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1046ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 33ص (453-485)، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 4 - 164]

6. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:346/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1047ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج عنابی، 61گ (10پ - 70ر)، اندازه: 19×9 سم [ف: 1 - 250]

اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:280/4

همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 935]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2508/3 ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 706]

7. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4752/8

آغاز: برابر؛ انجام: وَ بَعْضُهُمْ يُخْرِجُهُ ذَلِكَ الَىَّ انَّ يَرَى أَنَّهُ لَيْسَ فِيمَا يدرک شییء صَادِقُ أَصْلًا وَ انَّ كَانَ مَا ظَنَّ ظَانُّ انْهَ ادرک شَيْئاً فَهُوَ فِي ذَلِكَ كَاذِبُ ( تَمَّ الْكِتَابِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى سَيِّدِ المرسلین وَ آلِهِ وَ أَوْلَادُهُ الْمَعْصُومِينَ في 19 شهر جمادى الأولى سنه 1048)

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 19 جمادی الاول 1048ق؛ قطع: ربعی، [رشت و همدان: ف: - 1541]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:633

آغاز: برابر؛ انجام: وَ انَّ كَانَ مَا ظَنَّ ظَانُّ أَنَّهُ أَدْرَكَ شَيْئاً فَهُوَ فِي ذَلِكَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1060ق؛ واقف: نائینی؛ 11گ، 28 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 4 - 142]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6454/6 _عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 256]

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/94

آغاز: برابر؛ انجام: وَ بَعْضُهُمْ يُخْرِجَهُ إِلَى أَنْ يَرَى أَنَّهُ لَيْسَ فِيمَا يدرک شیء صَادِقُ أَصْلًا وَ إِنْ كَانَ مَا ظَنَّ ظَانُّ أَنَّهُ أَدْرَكَ شَيْئاً فَهُوَ فِي ذَلِكَ كَاذِبُ ظَنَّهُ ؛ تَمَّ.

خط: نستعلیق، كا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: ذیحجه 1072ق؛ کاغذ:شرقی نخودی، جلد:تیماج، 18گ (423پ - 440ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 159]

10. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:253/2

آغاز: برابر؛ انجام: تَمَّتِ الرِّسَالَةِ السِّيَاسَةِ الْمَدَنِيَّةِ الْمُلَقَّبِ بمبادی الموجودات تَصْنِيفِ الْمُعَلِّمِ الثَّانِي أَبُو نَصْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الفارابی.

خط: تعليق ریز، کا: حيدر بن علی کرکی عاملی، تا: 1075ق؛ 31گ (14پ-44ر) [ف: 3 - 666]

11. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 1253/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر، [ف: 5 - 251]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض15088

خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1078ق [الفبائی: - 670]

13. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1255/50

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: ذیحجه 11091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 53ص (595_543)، 25 سطر، [سنا: ف: 2 - 194]

14. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9309/9

خط: نسخ، بی کا، تا: 10 شوال 1092ق؛ جلد: تیماج مشکی، 34گ (70پ -103پ)، 18 سطر، اندازه:14× 20/5 سم [ف: 24-104]

15. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2830/8 -ف و 223/8 -ف

نسخه اصل: کتابخانه علومی ش 630 بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [فیلمها ف: 1 - 683]

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12589/26

آغاز: برابر، انجام:أَمَّا النَّاسِ كُلَّهُ أَنَّهُمْ مغرورون فِي كُلِّ شَيْ‌ءٍ يَزْعُمُونَ إِلَيْهِمْ أَدْرِ کوه وَ يُخْرَجَ ذَلِكَ بَعْضُهُمْ إِلَى الْحِيرَةِ فِي الْأُمُورِ كُلِّهَا وَ بَعْضُهُمْ يُخْرِجُهُ ذَلِكَ إِلَى أَنْ يَرَى أَنَّهُ لَيْسَ فِيمَا يدرک شیء صَادِقُ . . . وَ أَنَّ كُلَّ مَا ظَنَّ ظَانُّ أَنَّهُ أَدْرَكَ شَيْئاً فَهُوَ کاذب فِي ذلك

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 10گ (70-79پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 28×14/5 سم [ف: 31 - 695]

17. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1216/50

بی کا، تا: قرن 12؛ 32ص (344-374) [ف: 5 – 122]

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4353/6

کا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور به توحید، تا 1107-1084 ق؛ جلد: تیماج، 9گ (29ر -137)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 11 - 353]

19. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 240/9

خط: نسخ، بی کا، بی تا، چنین نامیده شده «مبادی الاجسام و الاعراض»؛ 20گ (42ر -61پ) [ف: 3 - 666]

سیاست > اخلاق و سیاست

سیاست > الأدب و السياسة في علم النظر و الفراسة (ترجمه)

السياسة / اخلاق / عربی

as-sīyāsa

فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری

fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)

چند دستور است که می گوید اگر مردم آنها را به کار بندند بدانها نفع دارد و به فارابی نسبت داده شده و «السياسة المدنية» وی نیست و شاید فصلی از یکی از کتاب های وی باشد. عيون الأبناء (ج 2 ص 139) در شماره آثار حکیم فارابی آورده: «کتاب جوامع السياسة مختصر». این رساله در مبانی تدبیر ریاست و سیاست است و ذکر طبقات مردم و روش تدبیر هر طبقه و در این باره می گوید: « انَّ انْفَعْ الطُّرُقِ الَّتِي تسلكها الْمَرْءِ فِي اسْتِجْلَابِ عَلِمَ السِّيَاسَةِ وَ غَيْرِهَا مِنَ الْعُلُومِ اذهو الطَّرِيقَ لَا غَيْرُ هُوَ انَّ يتامل أَحْوَالِ النَّاسِ وَ أَعْمَالَهُمْ وَ متصر فَاتَهُمْ مَا يُشَاهَدَ وَ ماغاب عَنْهُ مِمَّا سَمْعِهِ وَ تَنَاهَى اليه». (مهدی ولائی)

آغاز: بسمله . قَالَ الْمُعَلِّمُ الثَّانِي ابونصر فارابی رضی اللَّهُ عَنْهُ فِي الْمَوْعِظَةِ كُلِّ وَاحِدٍ مِنَ النَّاسِ مَتَى رَجَعَ الَىَّ نَفْسِهِ فَتَأَمَّلْ أَحْوَالُهَا وَ أَحْوَالِ غَيْرِهِ مِنْ أَفْنَاءِ النَّاسِ وَجَدَ نَفْسَهُ فِي رُتْبَةِ يَشْرَكَهُ فِيهَا طائِفَةُ مِنْهُمْ.

انجام : وَ قَالَ لَمَّا سُئِلَ بماذا يَنْتَقِمُ الانسان مِنْ أَعْدَائِهِ وَ بِأَيِّ شئ يغيظهم قَالَ بَانَ يَزْدَادُ فَضْلًا . تَمَّتِ وَصَايَا الشَّيْخُ ابی نَصْرٍ.

چاپ: در مجلة المشرق (بیروت)، سال چهارم (1901م)، ص 648-653 و 700-689، به کوشش لويس شيخو [دنا 269/6 (4 نسخه)]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15733/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مِنْهُ الصَّبْرُ الَىَّ انَّ يَظْفَرْ بالقرصة وَ مِنْ ذَلِكَ انَّ يَقْدَمُ لِلْأَمْرِ فَقَدْ مَاتَ تَصِيرُ توطية لَهَا وَ مِنْهُ أَنْ يَلْقَى الْأَمْرِ بِلِسَانٍ غَيْرِهِ.

خط: نستعلیق، كا: حیدر علی کاتب، تا: 1028ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (34پ - 40ر)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 44 - 31]

2. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 89/2

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: با تاریخ 1069ق؛ افتادگی: انجام؛ این رساله ناقص است [ف: - 133]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2199/5

آغاز: برابر، انجام: فاذا صَحَّ لَهُ مِنْ عَقْلِكَ مَا تُعْرَفُ بِهِ وُجُوهَ الْحِكْمَةِ وَ يَرْغَبُ بِهِ مِنَ الْخَيْرِ وَ يَمِيزُ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الشَّرِّ فَلَيْسَ بِشَهَادَةِ النَّاسِ.

تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 3533 آستان قدس ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: ملا مختار بن شاه حمزه بیک، تا: سلخ صفر 1074ق؛ جلد: تیماج قرمز، 10گ (33ر-42ر)، 21 سطر، اندازه: 14× 26/5 سم [ف: 6 - 193]

4. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:687/4

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (84پ -95ر)، 19 سطر (13×5/5)، اندازه: 10/5 ×20سم [ف: - 365]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3445/7

خط: نستعلیق، کا: مهر علی تبریزی، تا: شعبان 1251ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (173ر -177پ)، اندازه: 21×14سم [ف: 9 - 236]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:221/3 - فيروز

آغاز: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 3533 آستان قدس ذکر شد؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ناقص است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 3ص (87-89)، اندازه: 39×21سم [ف: 268 - 21]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1155/2

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب در فهرست [الأخلاق = الوصایا] آمده که با توجه به آغاز آن تغییر یافت؛ خط: نسخ زیبای ترکی، بی کا، بی تا؛

10ص (117-126)، 19 سطر، [عکسی ف: 3 - 332]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3533

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مِنْ ذَلِكَ أَنَّ يُقَدِّمَ للامر مُقَدِّمَاتِ تَصِيرُ توطئة لَهَا وَ مِنْهُ أَنْ يَلْقَى الْأَمْرِ بشان غیره.

خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، پس از این در دور برگ رساله «در حقیقت دعاء و کیفیت تاثیر زیارت در نفوس» از شیخ الرئيس است که در پاسخ شیخ ابوسعید ابوالخير تصنیف فرموده واقف: حاج قائم مقام؛ 12گ، 14 سطر جلیپایی، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 424]

السياسة = السياسات المدنية / فلسفه، اخلاق / عربی

as-sīyāsa = as-sīyāsāt-ul-madanīyya

ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری

ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981 - 1038)

رساله ای در چگونگی زندگی شخص و معاشرتش با زن و فرزند و زیر دستانش، و اینکه چه راهی را به پیماید تا زندگی را به آسودگی به سر برد. گزیده ای از آن در مقاله سوم اخلاق ناصری و اخلاق جلالی و توضیح الاخلاق سلطان العلما و ترضيح الاخلاق عبدالله شاهی خاتون آبادی و تحفة الأئمة العلمية آمده است. در یک «مقدمه» و پنج «باب»: 1. سياسة الرجل نفسه؛ 2.... دخله و خرجه؛ 3. ... اهله؛ 4. ... ولده؛ 5.... خدمه.

آغاز: الحمدلله الَّذِي نَهْجِ لِعِبَادِهِ بِمَا دَلَّهُمْ عَلَيْهِ مَنْ حَمِدَهُ سبیل شَكَرَهُ وَ أَشْرَعْ لَهُمْ ماهیأهم لَهُ مِنْ شُكْرِهِ أَبْوَابُ مزیده. چاپ: به کوشش لویس معلوم (بیروت، مجله المشرق، جلد نهم (1960م)؛ مقالات فلسفية قديمية (بیروت: 1911م) [دنا 270/6 (6 نسخه)؛ الذریعه ج 12ش 1800 و مهدی ص 123ش 82]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1457/15

عکسی آغاز: برابر؛ انجام: مِنْ كَثِيرٍ وَ صَغِيرٍ أَتَمُّ مِنْ کبیر وَ مِنَ اللَّهِ التَّوْفِيقُ وَ كُلُّ مُيَسِّرٍ لَمَّا خَلَقَ لَهُ . تَمَّتِ السِّيَاسَةِ للرئيس أبی علی ابْنِ سینا. نسخه اصل: گویا در کتابخانه دانشگاه پرینستون آمریکا؛ بی کا، تا: 677ق؛ 7ص(148-154) [عکسی ف: 4 - 308]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/67 _ف

نسخه اصل: حمديه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش [فيلمها ف: 1- 426]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22677

آغاز: برابر؛ انجام: بْنَ سِينَا البخاری . . . وَ قَدَّسَ نَفْسِهِ بِمَنِّهِ وَ لُطْفِهِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی [رایانه]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2441/4

خط: نستعلیق، کا: عبد الرشید، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی مذهب، 11ص (76-86)، 25 سطر (18×8/5)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 9 - 1115]

5. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5821/2

آغاز: برابر؛ انجام: مِنْ كَبِيرُ وَ اللَّهُ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ وَ التَيْسِيرَ.

بی کا، تا: شعبان 1061ق؛ 17گ (123پ139 ) [ف: 5- 122]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/57

آغاز: برابر؛ انجام: فآثرنا التَّخْفِيفِ عَلَى القارىء وَ التسهيل عَلَى النَّاظِرِ وَ لَرُبَّ قَلِيلُ أَرْبَعُ مِنْ كَثِيرٍ وَ صَغِيرٍ أَتَمُّ مِنْ کبیر وَ مِنَ اللَّهِ التَّوْفِيقُ وَ كُلُّ مُيَسِّرٍ لَمَّا خَلَقَ لَهُ ؛ تَمَّتِ السِّيَاسَةِ.

خط: نستعلیق، كان شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ در فهرست (1: 323) با شماره 286/28 آمده است؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج، 6گ (261ر -266ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ میراث شهاب: 42 - 141]

7. تهران؛ ملی، شماره نسخه: 2222/1

آغاز: برابر؛ انجام: والَّا لفسد عَلَيْهِ سَايِرِ الْخَدَمِ . فَقَدِ انْقَضَتِ الْأَبْوَابِ الَّتِي مَثَلُنَا فِيهَا مَا يَحِقُّ عَلَى الرَّجُلِ فَعَلَهُ فِي تَدْبِيرِ نَفْسِهِ . . . وَ لَوْ شَرَحْنَا كُلِّ بَابٍ بِمَا يُشَاكِلُهُ . . لَكَانَ الْكِتَابِ أَحْسَنَ وَ أَكْمَلَ . . . وَ الرَّبُّ قَلِيلُ ارْتَفَعَ مِنْ كَثِيرٍ وَ صَغِيرٍ أَتَمُّ مِنْ کبیر وَ مِنَ اللَّهِ التَّوْفِيقُ وَ كُلُّ مُيَسِّرٍ لَمَّا خَلَقَ لَهُ . تَمَّتِ الرِّسَالَةِ السياسية ( كَذَا ) للرئيس ابی عَلِىُّ بْنُ سِينَا البخاری رُوحُ . . . نَفْسِهِ .

بی کا، تا: 1310ق، کاغذ: فرنگی زرد، 9گ (ار_9ر)، 17 سطر، [ف: 11 - 577]

8. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:6511/5

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 رجب 1334ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 6گ (17پ - 22پ)، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 20- 87]

9. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 15/2 _ ج

بی کا، بی تا 80گ (4ر -11ر) [ف: 1 - 318]

10. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:1584/5 _ف

نسخه اصل: ليدن 2479-1464 Cod 1020a Warn؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 613]

سیاست / حكومت و سیاست / فارسی

sīyāsat

خان خانان، ق 14 قمری

xān xānān (- 20c)

اهدا به: مظفر الدین شاه (1313-1324ق)

تاريخ تأليف: 10 صفر 1314ق

نویسنده، که گویا از نزدیکان مظفرالدین شاه بوده و به رمز کشورداری فرنگان نیز آشنایی داشته است، چون اوضاع کشور ایران را پریشان می بیند در این رساله از ملت و قدرت ملی و شاه و آداب مملکت داری و حفظ خزانه ملت و طرز نگاهداری اعضاء دولت و اینکه چه بایست کرد تا کشوری وی صلاح ببیند به تفصیل سخن می گوید و در صدر کتاب از خوابی که در این باره دیده در حدود یک صفحه مطالبی ذکر می کند.

آغاز: بسمه تبارک و تعالی. پس از سیاحت اقطار فرنگی و اطلاع از اوضاع عالم و سیر کتب تواریخ و عبر همواره در خاطر قاصر

این بنده می گذشت.

انجام: آنانکه بالطبع صدیق و امینند از ممنوعیت اکراهی نخواهند داشت که آنرا حساب پاک است از محتسب چه باک است.

چاپ: تهران، 1380ش، به کوشش غلام حسین زرگری نژاد، در «رسائل سیاسی عصر قاجار»، صص 491-599 [دنا 270/6 ؛ فهرستواره منزوی 464/6]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:385

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 10 صفر 1314ق، جان تهران (احتمالا)؛ مجدول؛ کاغذ: فلفل نمکی، جلد: ابره، پارچه قرمز، 126گ، 11 سطر ( 14/5×8)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 1 - 372]

سیاست / حکومت و سیاست / فارسی

sīyāsat

غیر همانند:

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1170/2

در سه باب: مسکوکات و اشیاء رایحه، مالیات در ده فصل. اجتماع خلق (نیمه کاره مانده)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛

کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن قرمز، 17 سطر [ف: 5 - 242]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4927/2

آغاز: دیده بر این فرو نیارد ... پند: عامل مردم آزار را حکم و عمل ندید؛ انجام: حکمت پادشاه صاحب نظر باید که در استحقاق همگنان نظر فرماید ... بلکه خداوندان عزت را.

با عنوان های حکایت و نصیحت و پند و تنبیه و حکمت و تربیت و دستور است به فرمانروا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی نخودی، 8ص (20-27)، 14 سطر (15×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 14 - 4045]

3. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 185/1 - ج

آغاز: بتوچه ترا از کجا باین شدت ناظم ایران قرار داده اند پاسال دولت نمسه در وقت جنگ؛ انجام: یا از حالا خود را غرق و مدفن سيل فرنگ بدانیم.

در نسخه ما به نام «ایران نظم ندارد» خوانده شده و شاید از ملكم خان باشد ولی در مجموعه آثار او چاپ 1325 ق و 1327ش دیده نشده است؛ خط: شکسته نستعلیق، كا: اسماعيل تبریزی، تان 1298ق، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 10گ (1پ -10پ)، 15 سطر (15×8/5) سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1_ 219]

4. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 101/2 _ د

آغاز: بسمله. در جهان شاهدی و ما غافل *** در قدح جرعه ای

وما هشیار. سرمایه عمر عزیز را بسی بتلف دادیم و زمان فرصت را بسیاری به تیر؛ انجام: من آنچه باید بگویم گفتم و حال وقت تحقیق شماست. و السلام خير ختام (حرر في شهر رجب المرجب 1300)

در این رساله که در نسخه ما از مؤتمن الملك دانسته شده است از وضع زمان و سیاست استبدادی عصر خرده گیری شده و رنگ انقلابی دارد، بی کا، تا: 1300ق، 85گ (86-170پ)[ف: 1 - 320]

سياسة البدن و فضائل الشراب = المجدول = الخمرية / طب / عربی

siyāsat-ul badan wa fadā'il-uš šarāb = al-mujadwal = al-xamrīyya

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری

ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)

رساله فلسفی و طبی است در چگونگی نگاه داشتن بدن و آنچه از لذتها منفعت دارند یا ضرر و آسیب می رسانند، و على الخصوص نوشیدن شراب .

آغاز: بسمله حمدله قَالَ الشَّيْخُ الرَّئِيسِ أَعْلَى اللَّهُ دَرَجَتَهُ هَذَا كِتَابُ سِيَاسَةَ الْبَدَنِ وَ فَضَائِلِ الشَّرَابِ وَ مَنَافِعُهُ وَ مَضَارُّهُ.

انجام: وَ مسموعه مَا كَانَ عَلَى الطَّبْلُ وَ الدَّفِّ تَمَّتِ الرِّسَالَةِ . [دنا 270/6]

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 437/37 - عکسی

آغاز و انجام: برابر

اصل نسخه: ایاصوفیه، ش 4849؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 3گ (163پ-165پ) [عکسی ف: 2 - 163]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/39 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 577]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4650/27

خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل قرمز، 2گ (217ر-218پ)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 12 - 232]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1149/39

آغاز و انجام: برابر

خط: تعليق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفى بن عبدالله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135ق، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (274پ -275ر)، 31 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 6 - 2416]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16 3860

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج زرد، 5ص (115-119)، 21 سطر [ف: 10- 1891]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 38/14

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 3ص (174-176)، 22سطر (19×9)، اندازه:28×17سم [سنا:ف:1- 20]

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4694/49

آغاز: برابر؛ انجام: فصل: مِقْدَارَ مَا يَقْدِرُ عَلَى ضَبَطَ جِسْمُهُ وَ يُطَيِّبُ نَفْسِهِ . . . فاذا طَرْفَهُ غَابَ الْعَقْلِ.

تنها یک صفحه از آن را دارد؛ خط: نستعلیق بی نقطه، كان عبد القادر اردوبادی، تا قرن 11، جان شیراز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 1گ (ر325)، 23 سطر، اندازه: 22/3×12سم [ف: 8- 51]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10108/4

آغاز انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 1گ، اندازه: 19×25سم [ف: 19 - 231]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/97

آغاز: برابر؛ انجام: فَصَلِّ مِقْدَارَ مَا يَقْدِرُ عَلَى ضَبَطَ جِسْمُهُ وَ يُطَيِّبُ نَفْسِهِ وَ يفنی هُمُومُهُ وَ مَا يَشْتَغِلُ الْعَقْلِ وَ خُصُوصاً عَقَلَ الصاحی مَشْغُولُ بمون الدُّبُّ وَ طَلَبَهَا بِالْفِكْرَةِ وَ الْآخِرَةِ وَ هُمُومِهَا فَإِذَا أَ طَرْفَهُ غَابَ الْعَقْلِ ... (ناتمام)

خط: نستعلیق، كا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ در فهرست (1: 331) با شماره 286/48 آمده؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1گ(442ر -442پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 161]

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6329/9

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 1گ (58ر و پ)، 29سطر (21×12)، اندازه: 22×30سم [ف: 16- 243]

السياسة الحسينية = رولوسیون حسینی /- فارسی

as-sīyāsat-ol hosaynīya = rolosīyon-e hoseynī

ایروانی، فضلعلی بن ملاباشی

īravānī, fazl--alī ebn-e mollā-bāšī

از ماربین آلمانی و جوزف فرانسوی که سید جلال الدین حسینی آن را به فارسی ترجمه کرده و فضل [لطف] على بن ملا باشی بن عبدالکریم بن أبي القاسم محمد صفائی ایروانی تبریزی از روی آنچه که در روزنامه حبل المتین آمده بود با مقدمه ای شرح کرده است و گویا همین باشد که دوبار به زبان اردو در آمده است و می دانیم مقدمه یکی به زبان عربی ترجمه و چاپ شده است. [دنا 271/6 الذريعة 271/12 ؛ مشار فارسی 986 و 2407؛ مشار عربی 527]

قم؛ معصومیه، شماره نسخه:-6216

خط: نسخ، كا: نصر الله بن ملا محمد علی، تا: جمعه 10 شوال 1328ق؛ واقف: محمد وحيد خور کامی رشتی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 30گ، 11 سطر، قطع: بغلی [آستانه قم: - 128]

سیاست خارجی ایران در روزگار صفوی / حكومت و سیاست / فارسی

sīyāsat-e xārejī-ye īrān dar rūzegār-e safavī

تهران؛ دانشگاه شماره نسخه:9394/2

گرفته از مقالات نصرالله صفوی و از مجله مهر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 28گ، 20 سطر (15×17)، اندازه: 20×16سم [ف: 17 - 362]

سیاست خارجی ناپلئون / تاریخ پادشاهان / فارسی

sīyāsat-e xārejī-ye nāpel'on

شرح مختصری از چند چنگ خارجی ناپلئون امپراطور فرانسه است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3709

آغاز: تاریخ سلطنت ناپلئون را می توان به طور خلاصه به این عبارت بیان نمود «مخاصمه بر ضد دولت انگلیس» ناپلئون در موقع رسیدن به قدرت دارای افکار انقلابی بود زیرا قبل از هر چیز مرد انقلاب ورئيس جنگ وجدالهای ملی و نظامی محسوب می شد؛ انجام: دسامبر پس از آخرین محاربه در کونو کلیه قسمتهای قشون معظم ... فرماندهی را به پرنس اوژن واگذار کرد که پس از عبور از آلمان در مشرق آلپ در انتظار رسیدن قوای جدیدی که ناپلئون تشکیل داده بود در اقامتگاه زمستانی خود قرار گرفت.

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا، 34 گ، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 3 - 1121]

السياسة الخاصة و العامة / حكومت و سیاست / فارسی

as-sīyāsat-ol xāssa va-l ‘āmma

سلماسی، حسن بن ابراهيم، - 624؟ قمری

salmāsī, hasan ebn-e ebrāhīm (- 1228)

اهدا به: ابوالحسن علی بن اسماعیل اصفهانی

در یک فصل و چند عنوان ساخته شده و در آن از وصایای بقراط و حکمای اوایل که در کتاب معالجات بقراطی دیده می شود آمده است.

آغاز: بسمله حُمِدَ وَ ثنا وَ سپاس مرخداوندی را . . . أاما بعد چنین گوید مُحَرَّرٍ این رساله أَبُو عَلِيِّ الْحَسَنُ بْنُ ابراهيم السلماسی.

انجام : وَ أَزُّ زَخَارِفِ دنیا وَ شَهَوَاتِ وَ تلبیسات نَفْسٍ دُورُ وَ بانوار طَاعَاتِ وَ أَسْرَارِ مکاشفات مَسْتُورُ.

چاپ: به کوشش محمد تقی دانش پژوه، فرهنگ ایران زمین، 25(1361): 1_27. [دنا 271/6 ؛ فهرستواره منزوی 500/6]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:57/5 _ف

آغاز: بسمله حُمِدَ وَ ثنا وَ سپاس مرخداوندی را . . . أَمَّا بَعْدُ چنین گوید مُحَرَّرٍ این رساله أَبُو عَلِيِّ الْحَسَنُ بْنُ ابراهيم السلماسی ؛

نسخه اصل: فاتح ش 5297؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: سه شنبه دهه سوم ذیقعده 614ق؛ 23 سطر [فیلمها ف: 1- 404]

سیاست روس و انگلستان / حکومت و سیاست / فارسی

sīyāsat-e rūs va engelestan

رساله ای است مختصر در باب سیاست روز در ابتدای قرن بیستم که در دو بخش نوشته شده است: بخش 1. سیاست ایتالیا درباره روس و توسعه طلبی های آن است؛ بخش 2. به مسأله انگلستان و مستعمره آن، مصر، مربوط است. این رساله ترجمه نوشته یکی از نمایندگان مجلس اعیان انگلستان است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1262/1

آغاز: ايطاليا و روس. کنت لويجي ترل یکی از اجزاء مجلس اعیان دولت ایطالیا در این اواخر کتابی تألیف کرد که طرف اعتنای عموم و اسباب مذاکره گردید؛ انجام: متعهد بشود که مصر را به زودی تخلیه کند بواسطه ی اکثریت آراء رد شد یعنی نود و هفت نفر تکلیف او را قبول و دویست و شصت نفر رد کردند لهذا پذیرفته نشد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 جمادی الثانی 1304ق؛ جلد: مقوا، 10گ، 10 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف مخ: 3 - 1121]

سیاست روس و انگلیس / حكومت و سیاست / فارسی

sīyāsat-e rūs va engelīs

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه:1026

درباره ایران و عثمانی تا سال 1900 م؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 31ص، قطع: ربعی [نشريه: 7- 180]

سیاست روسیه در ایران و عثمانی / حكومت و سیاست / ترکی

sīyāsat-e rūsīyya dar īrān va 'osmānī

نقش سیاسی روسیه در ایران و عثمانی را در هشت «باب» و یک «خاتمه» گرد آورده است و در خصوص عصر قاجاریه و اواخر صفویه اهمیت دارد و در نسخه حاضر از سال 1121-1250ق دیده می شود.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8573

آغاز: معلوم اوله که روسیه ایمبراطوری دلی بتر و اسوج قرالی اون ایکبخى قارل اوزرینه پولتا و آنام محلده غالب اولدیفی تاریخدن اون بر سنه صکره نهر اتل... انجام: ... استرحت مزبوره الى اخلاله سعی ایتمکدن و انكلتره دولتنه اعلان حرب ایتمکدن کنایه اوله جغی ریب و شهدن پری و آزاده در.

خط: نستعلیق، کا: سرنایی حسیب دده زاده درویش حسن مولوی، تا 20 جمادی الاول 1271ق؛ مجدول، دارای سرلوح مرصع مذهب ساده، محشی از مترجم؛ جلد: تیماج مشکی، 143گ، 19 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 28 - 132]

السياسة الشرعية في اصلاح الراعي و الرعية / فلسفه / عربی

as-sīyāsat-uš šar'īyya fi işlāḥ-ir rāʻī wa-r ra'īyya

ابن تیمیه، احمد بن عبد الحليم، 661 - 728 قمری

ebn-e taymīyye, ahmad ebn-e ‘abd-ol-halīm (1263 1328)

رساله متوسطی است در سیاست شرعی از دیدگاه مؤلف.

چاپ: مصر، 1332ق، 80ص؛ بیروت، دار الكتب العربية، 146ص، 1386ق، نجف، مطبعة القضاء، 144ص، 1393ق. [سرکیس 58/1؛ دنا 271/6؛ الاوقاف العامة موصل 95/4]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14487

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَرْسَلَ رُسُلِهِ بِالْبَيِّنَاتِ وَ انْزِلْ مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزَانَ . . . أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ مُخْتَصَرَةٍ فِيهَا جَوَامِعَ مِنِ السِّيَاسَةِ الالهية وَ الإيالة النَّبَوِيَّةِ لَا يَسْتَغْنِي عَنْهَا الرَّاعِي وَ الرَّعِيَّةِ اقتضاها مَنْ أَوْجَبَ اللَّهُ تعالی نُصْحِهِ مِنْ وُلَاةِ الْأُمُورِ ؛ انجام : وَ جَعَلَ فَقْرِهِ بین عَيْنَيْهِ وَ لَمْ يَأْتِهِ مِنَ الدُّنْيَا الَّا مَا كُتِبَ لَهُ وَ أَصْلُ ذَلِكَ . . أَنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ فنسئل اللَّهِ الْعَظِيمِ . . وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، كا: خلیل بن ابراهيم الصماقوی، تا: اواخر جمادی الاول 1124ق، جا: مدرسه چراغی حمزه؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 62گ، 25 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 38 - 644]

سیاست طالبی / حکومت و سیاست / فارسی

sīyāsat-e tālebī

طالبوف، عبدالرحيم بن ابوطالب، 1250 - 1329 قمری

tālebof, 'abd-or-rahīm ebn-e abo-tāleb (1835 - 1911)

چاپ: با نام مصاحبه ایرانیه، به کوشش ایرج اتابکی، ایران شناسی، 4 (1371): 770-802 [مشار 896، الذريعة 272/2]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:5642-ف

مناظره میرزا عبدالله و میرزا صادق؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 173]

سیاست عبدالبهاء / بهائیت / فارسی

sīyāsat-e 'abd-ol-bahā'

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11783

آغاز: ستایش و نیایش پاک يزدانيرا؛ انجام: انك انت العزيز الروف الرحمن.

از مشکین قلم؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا [الفبائی: - 314]

السياسة في تدبير الرياسة > سر الاسرار (ترجمه)

السياسة في تدبير الرياسة > سر الاسرار

السياسة في تدبير الرياسة = سر الاسرار/ حکومت و سیاست / فارسی

as-sīyāsa fī tadbir-ir rīyāsa = serr-ul asrār

نسخه ترجمه بخش فراست این کتاب است که از ارسطو پنداشته اند (فصل 2).

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4716/2

خط: نستعلیق، کا: صادق شیرازی، تا: 1281ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 23ص (25-47)، 9 سطر (9×5)، اندازه: 16×10سم [ف: 14 - 3662]

السياسة في علم الفراسة > السياسة في علم القيافة

السياسة في علم القيافة = الفراسة و التوسم / قیافه شناسی / عربی

as-sīyāsa fi ‘ilm-il qīyāfa = al-firāsa wa-t tawassum

انصاری، محمد ابراهيم بن ابی طالب، - 727 قمری

ansārī, mohammad ebrāhīm ebn-e abī tāleb (- 1327)

رساله ای است در قیافه شناسی در نه «مقاله»: 1. في ما جعل من الحروف المعجمة دالا على رسم كل من نسب اليه حكم من احکام الفراسة لاجل السياسة؛ 2. بیان فضيلة هذا العلم و يدل عليه الكتاب و السنة و العقل؛ 3. تقرير أمور لابد من معرفتها في هذا الباب؛ 4. بيان اخلاق الحيوان ماخوذ من صورها و اشكالها و افعالها و احوالها ليستعان به على معرفة ما يشابهه من احوال الناس؛ 5. ذکر دلايل الذِّكْرِ والانثی وَ مُشَابَهَةُ الاسد وَ النَّمِرِ فِي الذُّكُورَةُ وَ الأنوثة ليقاس عَلَيْهِمَا مِنْ وَجْهِ الشَّبَهِ الْغَالِبُ فِيهِ مِنْ أَحَدِهِمَا . . . ؛ 6 . بیان أَخْلَاقِ أَهْلِ الْآفاقِ وَ دلائلهم الْعَامِّيَّةِ لِيَكُونَ الْعِلْمِ المتواسم بِهِ عَوْناً عَلَى الْغَرَضُ الْمَقْصُودِ مِنَ الْحُكْمِ بالفراسة ؛ 7 . حَمَلَ جَامَعْتَ مِنَ الْعِلْمِ الْمِزَاجِ الْبَدَنِ مِنَ اللَّوْنِ وَ الْحِسَّ وَ اللَّمْسِ وَ الافعال وَ . . . 8 دَلَالَةُ الْأَعْضَاءِ الجرية عَلَى الْمِزَاجِ؛ 9. ذکر أَعْضَاءِ الجرية وَ مَا تَدُلَّ عَلَيْهِ وَ هِيَ أَصْلِ الْمَقْصُودِ مِنَ الفراشة الحاصلة بِالْعِلْمِ وَ التَّعَلُّمُ . . . ؛ دُرٍّ آنَ آمده : « يَقُولُ الْعَبْدُ بِالذَّاتِ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى مِنْ كُلِّ الْجِهَاتِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي طَالِبِ الْأَنْصَارِيِّ الصُّوفِيِّ الدمشقی شیخ الرَّبْوَةُ عفی اللَّهُ عَنْهُ أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ مُشْتَمِلَةُ عَلَى مَعَاقِدِ جمه فِي عِلْمِ الفراسة لِأَجْلِ السِّيَاسَةِ وَ الْكَلَامُ فِيهَا».

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لِمَنْ يَسْتَحِقُّ الْحَمْدُ لهويته . . . يَقُولُ الْعَبْدُ . . . مُحَمَّدُ ابْنِ ابی طَالِبِ الْأَنْصَارِيِّ الصُّوفِيِّ الدمشقی شیخ الرَّبْوَةُ . . . أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ مُشْتَمِلَةُ عَلَى مَعَاقِدِ جُمَّةً مَنْ عَلِمَ الفراسة لَا جَلَّ السِّيَاسَةِ . . . مُرَتَّبُ عَلَى مقالات الْأُولَى فِيمَا جَعَلَ مِنْ حُرُوفِ الْمُعْجَمَةِ دَالًّا عَلَى اسْمُ كُلُّ مَنْ نَسَبَ اليه حُكْمِ مِنْ أَحْكَامِ الفراسة.

انجام : فِي ذَلِكَ شَهْوَةُ الْمَرِيضِ الَىَّ الحلوة ، اعْلَمْ بِالصَّوَابِ تَمَّتْ قَضَايَا ابقراط وَ هِيَ خَمْسَةُ وَ عِشْرُونَ عَلَامَةً ، بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی.

چاپ: در قاهره چاپ شده [دنا 271/6 -272 (8 نسخه)؛ بروکلمان، ذیل 161/2؛ الاوقاف العامة موصل 81/2]

1. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2925/12

آغاز: برابر؛ انجام: غَيْرُ الَّذِي فِي طبعه ارهفه ارهاق. نجز الكتاب ... 9 مقاله دارد؛ بی کا، تا: با تاریخ 1082ق؛ 27ص (247-273) [ف: 360 -5]

2. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3194/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: پسته ای استانبولی، جلد: میشن سبز، 105ص (83-187)، 17 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 6 - 283]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 883/1 عکسی

آغاز: الاشارات النَّافِعَةَ الَّتِي تَدُلُّ عَلَى الجری ؛ انجام : وَ اذا كَانَ بِالْفَرَسِ الصفرات اللَّوْنَ وَ راسها عليظة وَ آذَانِهَا طِوَالُ . . . وَ لَا تَرْكَبُهَا وَ لَا تقنها ، تَمَّتِ هَذِهِ النُّسْخَةِ...

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3220؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ روی برگ کتاب آمده که نسخه به رسم امير على قائم اقطاع بلقيا نوشته شده و همچنین فوائدی در فضیلت اسب آمده؛ 12ص (1 12)، [عکسی ف: 2 - 362]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4550

آغاز: برابر؛ انجام: و بلو هومن كان في باطن كفه.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، 37گ، 17 سطر (5/9×12/5) ، اندازه: 13/5×17/5 سم [ف: 12 - 232]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15588

آغاز: برابر؛ انجام: الْمَقَالَةَ الثَّامِنَةِ فِي دَلَالَةُ الاعضاء الجرية عَلَى الْمِزَاجِ . . . وَ احْذَرِ الصُّفْرَةَ فِي الْعَيْنِ فانها دَالَّةُ ...

در نسخه حاضر تا مقاله هشتم را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم قهوه ای، 10گ، 17 سطر، اندازه: 22/9×717/9 سم [ف: 43 - 176]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22135

آغاز: برابر؛ انجام: عُشْرَهُ لَيْلِهِ مِنْ طَهُورُهَا . . . وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ اعْلَمْ

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن [رایانه ]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14999

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، اشکالی همراه تصویر دست در برگ (22 و 23) دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 26گ، 15 سطر ( 15/5×9/5 )، اندازه: 18×21/5سم [ف: 37 - 704]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض11016

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، كا: على نوری، تا: 1259ق، جا: قزوین؛ رساله در جبر و تفویض و اشعار متفرقه ضمیمه می باشد؛ کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [الفبائی: - 314]

9. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:663

آغاز: برابر؛ انجام: العلامات بالاشاریر و الخطوط في الاكف و هو من علم الفراسة ...

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 55گ، 13 سطر، اندازه: 20615سم [ف: 1_ 130]

سیاست مدن > تسهیل معاش

سیاست مدن / اخلاق / فارسی

sīyāsat-e modon

ساوجی، موسی بن علیرضا، ق13 قمری

sāvajī, mūsā ebn-e 'alī rezā (- 19c)

اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق)

تاریخ تأليف: 1268ق

رساله ای در آداب مملکت داری و به قول مؤلف «متضمن اسباب حفظ صحت روحانی است»؛ در یک «مقدمه» و یک «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در بیان آنکه سلطنت امری است عظیم و فضلی است جسيم و آداب آن؛ باب: در ثمرات شجره عدالت؛ خاتمه: در مباحث چند از آداب مملکت داری. در ضمن مباحث کتاب داستان های زیادی از پادشاهان گذشته و اقوال بزرگان درباره اداره امور مملکت نقل گردیده است. آغاز: بسمله، بعد از انشای ستایش و سپاس الله الذي خلق الانسان چاپ: تهران، 1380ش، به کوشش و پیشگفتار غلام حسین زرگر نژراد، در «رسایل سیاسی عصر قاجار»، صص 21- 119 [دنا 272/6 ؛ فهرستواره منزوی 501/6]

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 132/2

آغاز: برابر؛ انجام: و آن ترزقنا شفاعتهم يا ارحم الراحمين

خط: نسخ، كا: آقا بابای شاهمیرزادی پسر محمد مهدی، تا: دوشنبه دهه سوم جمادی الاول 1268ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: بوم قهوه ای، مذهب، 131ص (219-350)، 17 سطر (18/5×10)، اندازه: 16×27/5سم [ف: 1 - 130]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1907_ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 76]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6941/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40گ (69-108پ)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 20 - 356]

سیاست مدن / حکومت و سیاست / فارسی

sīyāsat-e modon

طباطبائی حکیم ذوفنون، محمد علی، ق13 قمری

tabātabā’ī hakīm-e zūfonūn, mohammad ‘alī (- 19c)

اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق)

تاریخ تأليف: 27 جمادی الاول 1282ق

نویسنده در این رساله، با نقل داستان هایی از زبان حیوانات، وضع موجود اجتماع و دولت روزگار خود را انتقاد کرده و با اشاراتی چند از پلیدی ها پرده بر گرفته است. ظاهرا این رساله در چهارده مسأله» پرداخته شده که سه مسأله اساسی آن بدین شرح است: مسأله 1. تعریف پادشاه جهان پناه و حق او؛ مسأله 2. شخص عاقل و کامل؛ مسأله 3. آداب و اعمال وزراء و سلوک ایشان با رعیت. این سه مسأله به رسالت محسن میرزا خدمت ناصر الدين شاه فرستاده شده است.

آغاز: بسمله، حمد بیحد و ثنای بلاعدد حضرت احدیرا سزد که ایجاد انس و جان محض شناسایی اوست.

انجام: حضرت پادشاه جهان و السلطان ابن السلطان زمان خلدالله ملکه الى اخر الدوران آمین یا رب العالمين. [دنا 272٫6 ؛ فهرستواره منزوی 501/6]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:696

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 27 جمادی الاول 1282ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: ابره کاغذ سبز، 43گ، 13 سطر (13/5×8) ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 202]

سياسة المریدین / عرفان و تصوف /عربی

siyāsat-ul murīdīn

هارونی دیلمی، احمد بن حسین، - 421 قمری

hārūnī deylamī, ahmad ebn-e hoseyn (- 1031)

رساله مختصری است در تصوف مشتمل بر چندین باب که مؤلف در جوانی نگاشته با این عناوین: بَابُ مَا يُسْتَعَانَ بِهِ عَلَى التَّوْبَةُ ، بَابُ التَّوْبَةِ ، بَابُ الارادة ، بَابُ الْعِبَادَةِ. [دنا 272/6 ؛ مؤلفات الزيدية 105/2؛ اعلام المؤلفين الزيدية ص 65]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1608/4

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ لَنَا الَىَّ سُلُوكِ مِنْهَاجِ الابرار سَبَّ لائحة وَ نَصَبَ لَنَا عَلَى لُزُومِ مَدَارِجُ الاخبار أَدِلَّةَ وَاضِحَةٍ.

نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 1162؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 907ق؛ مصحح: 25ص (338-362) [عکسی ف: 5 - 18]

سياسة الملك = رسالة ارسطاطالیس الى اسكندر في السياسة العامية / حکومت و سیاست / عربی

siyāsat-ul mulk = r.-u aristāțālīs ilā iskandar fi-s sīyāsat-il ‘āmīya

ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد

arastu (-384 - -322)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1/153/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 جلد: تیماج سبز، 17 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 7- 133]

سياسة الملوک / حكومت و سیاست / عربی

siyāsat-ul-mulūk

شامل ابواب متعدد بدین تفضيل: باب 1. الملك؛ 2. الوزير؛ 3. الكتابة؛ 4. الحاجب؛ 5. الشرطة؛ 6. الحسبة؛ 7. الرسل؛ 8 القهرمان؛ 9. الخزان؛ 10. الطبيب؛ 11. القيم بالدواب؛ 12. الطباخ؛ 13. الشراب. مؤلف مطالبی را که مراعات آنها بر متولیان امور لازم است، با عبارت «ينبغي» و «يجب» و «يحتاج» می آورد، مانند: «يَنْبَغِي لِلْمَلَكِ أَنْ يَسْتُرَ أَسْرَارُهُ . . . يَنْبَغِي للوزير وَ لِلْمَلَكِ وَ الْكُلُّ عَامِلٍ الابدع اسْتِعْمَالِ الرَّأْيِ . . . وَ لَا يَنْبَغِي أَنْ يَجْعَلَ الْمُخْبِرِ لَهُ الَّا أَحَدَ ثَلَاثَةُ رِجَالٍ . . . يَحْتَاجُ أَنْ يَعْلَمَ مَنْ استكفاه . . . يَجِبُ عَلَى عَامِلِ الْخَرَاجِ اذا صَارَ الَىَّ عَمَلِهِ أَنْ يَسْتَوْثِقُ مِنَ الْعَامِلِ الَّذِي ولی عَلَيْهِ ...».

نام کتاب در صفحه عنوان نسخه حاضر «رسالة سياسة الملوک» درج شده است. نسخه اصل در کتابخانه سلیمانیه ترکیه نگهداری می شود و نسخه دیگری از این رساله به دست نیامد تا به نام دقیق کتاب و مؤلف آن دست یافته شود. حال اطلاعات اندکی که از لابه لای متن رساله، می تواند مفید باشد، نقل می شود: در برگ 7 آمده است: «حَدَّثَنِي عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الملک الزَّيَّاتِ قَالَ كَانَ أَبِي يَقِفُ عَلَى سِرِّ الْخَلِيفَةُ وَ مَا يُعْرَضُ عَلَيْهِ». در برگی 6 می گوید: « بَلَغَنِي عَنْ أَبِي عبدالله احْمَدَ بْنِ أَبِي دَاوُدَ رَحِمَهُ اللَّهُ انْهَ قَالَ للواثق رَحِمَهُ اللَّهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ انَّ الْعَامَّةِ لَا تُصَلِّ اليك ». دانسته است که محمد بن عبدالملک ابن زیات (233ق) وزیر چند تن از خلفای عباسی بوده است و چنانچه مؤلف از فرزند ابن زیارت نقل نماید، باید از مردمان قرن سوم و حداکثر اوایل قرن چهارم هجری باشد. در برگ 9 می نویسد: «کتاب الْحَضْرَةِ رَئِيسُ وَ شَاهُ کرد وَ ممیز وَ مُمْتَهَنُ». در برگ 6 آمده است: « وَ فِي الرؤسا وَ خُلَفَاءُ الرؤسا مَنْ يَعْمَلْ الشاکردية». در برگ 17 نوشته است: «یکون تَحْتَ یدی شیعی ثِقَةُ یعرف بالامانه وَ الصیانة . . . وَ الْكُتُبِ فِي الاثبات وَ يحتفظ بِهَا الشيعی وَ كَذَلِكَ كَانَ زَمَنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ يحيی وَ قَبَّلَهُ ثُمَّ تَغَيَّرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَصَارَ بِاسْمِ الْوَزِيرُ». در برگ 18 می نویسد: « كَانَتْ أوائلهم تُسْرَقُ مِنِ الْخُطَبِ وَ الْمَقَامَاتِ وَ الْأَشْعَارِ وَ أَلْفَاظِ الْأَعْرَابِ وَ ما قَدَرُوا عَلَيْهِ مِنْ كُتُبِ النَّاسِ ثُمَّ جَاءَتْ طَبَقَةً فِي الدَّوْلَةِ الْهَاشِمِيَّةِ فسرقوا مِنْ رَسَائِلِ بَنِي أُمَيَّةَ وَ كَتَبَ كِتابِهَا ثُمَّ جَاءَتْ طَبَقَةً ثَالِثَةً سُرِقَتْ مِنِ الْفَرِيقَيْنِ جَمِيعاً وَ حَلَّتْ ذلک بِأَلْفَاظٍ يَسِيرَةٍ وَ معانی نزرة ثُمَّ نَحْنُ فِي طَبَقَةٍ تُنْسَخْ الْكُتُبِ نسخا وَ تهذها هَذَا . . . وَ كَانَ احْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُدَبَّرِ كَثِيرِ الْفُصُولِ». در برگ 26 می گوید: « وَ قَدْ كَانَ الْمُعْتَصِمِ أَيَّامِ الزُّطِّ ( كَذَا ) صَيَّرَ الْخَيْلِ الْمُضَمَّرِ مَا بَيْنَ سُرَّ مِنْ رَأْيٍ وَ بَغْدَادَ كَانَ أَبُو الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي عبدالله بْنِ ابی دَاوُدَ رَحِمَهُمُ اللَّهَ قَدْ وَجَدَ عِلَّةٍ فِي تِلْكَ الْأَيَّامَ وَ كَانَ مُقِيمَةُ بِبَغْدَادَ فَأَمَرَ الْمُعْتَصِمِ بِاللَّهِ أَصْحَابِ الْبَرْدِ انَّ يواقوا بأخباره مَعَ الْأَخْبَارِ الَّتِي رَسْمِ لَهَا وَ كَانَ يَصِلِ الْكِتَابِ مِنْ بَغْدَادَ الَىَّ سُرَّ مَنْ رَأَى فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ وَ ثُلُثُ سَاعَةٍ هَذَا كَانَ التَّقْدِيرُ وَ خَبِّرْنِي التوری وکیل ابی عبدالله رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ وَ رُدَّ عَلَيْنَا کتاب ابی عبدالله رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الايام وَانٍ طِينِ الْخَاتَمَ فِيهِ نَدَاوَةَ». در برگ 33 می خوانیم: « وَ يُكْثِرُ دَرَسَ كِتَابِ أَبِي عُثْمَانَ عُمَرَ بْنِ بَحْرٍ الجاحظ فِي كِتَابِ اللُّصُوصِ فانه کتاب جلیل الْقَدْرِ قَدْ نَبَّهَ فِيهِ عَلَى حِيَلُهُمْ كُلِّهَا وَ أَوْجَدَ السَّبِيلَ إِلَى التَّحَرُّزُ مِنْهُمْ). تاریخ وفات جاحظ (255ق) است. در برگ 39 می نویسد: « يَنْبَغِي للقهرمان أَنْ يَأْخُذَ مِنِ الْقَيِّمُ رونامج الْيَوْمُ يَوْمٍ بِمَا يَدْخُلُ المطبخ وَ يَخْرُجُ مِنْهُ روزنامج مِنْ خَلِيفَةِ الْقَيِّمُ بِذَلِكَ فَلَا ثَبَتَ حَتَّى يُعَارِضُ بالروزنامجات وَ يَقِفُ عَلَى فَضْلِهَا وَ نُقْصَانُهَا وَ يُقَابِلُ الطَّبَّاخُ بِهَا وَ يُؤْخَذُ خَطَّهُ بِجُمْلَةِ مَا قُبِضَ وَ تَفْصِيلِهِ بَاباً وَ بَاباً وَ نَفْعَلُ ذَلِكَ بِصَاحِبِ اللُّطْفِ وَ الطرائف». عبدالملک بن محمد اسماعيل ثعالبی (350-429ق) کتابی دارد به نام «اللطائف و الظرائف» محتمل است رساله حاضر نیز از تألیفات ثعالبی باشد.

تألیفات ثعالبی در سیاست از این قرار است: 1. آداب الملوک، تحقیق دکتر جلیل عطيه، بیروت، دار الغرب الاسلامی، 1990م، 288؛ 2. تحفة الوزراء، تحقيق حبيب على راوی و دکتر ابتسام مرهون صفار، بغداد، مطبعة العانی، 1977م، 212ص؛ 3. سر الوزارة مفقود است؛ 4.السياسة، مفقود است؛ 5. سيرة الملوک، در هدية العارفین (625/1) ذکر شده و ظاهرا متحد با کتاب الملوکی است؛ 6. طبقات الملوک، مخطوط؛ 7. غرر أخبار ملوك الفرس و سيرهم، زوتنبوک فرانسوی در پاریس به سال 1900م آن را به چاپ رسانده است و بار دیگر در ایران چاپ شده است؛ 8 منادمة الملوک، مفقود است. (حافظیان)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1052 عکسی و 1336 عکسی و 1452 عکسی

آغاز: بِسمِله، حَمدلهُ. وصلى الله على محمد النبي و آله و سلم

كَثِيراً بَابِ الْمَلِكِ ينغبى لِلْمَلَكِ أَنْ يَجْعَلَ هَمُّهُ فِي أَرْبَعُ فِي آخِرَةٍ تحرسه وَ دنیا تلذة وَ خَاصَّةً تُعِينَهُ وَ عَامَّةُ تَرْفِدُهُ يَنْبَغِي للمك أَنْ يَحْرُسُ الْمَلِكِ بِالرِّجَالِ ؛ انجام : وَ لَا يُخْرِجْ مِنْ أَيْدِيهِمْ الطَّعَامِ وَ الشُّرْبِ الَّا الَىَّ الثِّقَاتِ وَ هُوَ يَحْتَاجُ الَىَّ أُمُورٍ كَثِيرَةً وَ فِيمَا أُتِيتُ بِهِ مُقَنَّعُ وَ كِفَايَةِ أَنَّ عَمِلَ بِهِ انشاء اللَّهُ ، تَمَّ الْكِتَابِ.

نسخه اصل: کتابخانه محمود افندی در ترکیه، منتقل شده به کتابخانه سلیمانیه استانبول: ش 2041؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: مصطفی طالب؛ در صفحه عنوان نام کتاب «رسالة سياسة الملوک» و مهر و شماره کتابخانه سلیمانیه ثبت شده؛ 102ص، 17 سطر [عکسی ف: 3 - 108 و 4 - 60 و 298]

سياسة الملوک و ادب المملوک / اخلاق / عربی

siyāsat-ul mulūk wa adab-ul mamlūk

عجلی، قاسم بن عيسی، - 226 قمری

‘ajjalī, qāsem ebn-e 'īsā (- 842)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15298/1

خط: تحریری، بی کا، تا: حدود 1154ق؛ 37گ (4پ-40پ) [مختصر ف: - 460]

سياسة الملوك و الامور الذي يتعلق به / اخلاق / عربی

siyāsat-ul mulūk wa-l umūr-ul-ladī yata'allaq-u bi-h

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2844/1 -ف

آغاز: قال ارسطا طاليس للاسكندر

نسخه اصل: کتابخانه ملش 252/1589 ؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 1 _737]

سیاست نامه = سیر الملوک = وصايا / حکومت و سیاست / فارسی

sīyāsat-nāme = seyar-ol molūk = vasāyā

نظام الملک، حسن بن على، 408 - 485 قمری

nezām-ol-molk, hasan ebn-e ‘alī (1018 - 1093)

اهدا به: محمد بن ملکشاه سلجوقی (498-511ق)

تاريخ تأليف: 484ق

در آیین کشورداری، در 50 «باب» که 7 باب آن در ستیز با اسماعیلیان است. در «تجارب السلف» از آن به «سير الملوک» یاد شده است. در چاپ بمبئی به نام «وصايا» آمده است. نسخه شماره 579 مجلس دارای دیباچه ای است که در چاپی آن نیامده است. در آن آمده: اول این کتاب را خواجه بر بدیهه به سی و نه باب گفته بود، مختصر. و سبب رنجی که بر دل او از مخالفان بود، یازده فصل دیگر در افزود. و به وقت حرکت بنده را داد و چون او را در راه بغداد آن واقعه افتاد و باطنيان خروج کردند این را آشکار نیارست کرد تا آنگاه که عدل و انصاف قوت گرفت [چکیده].

آغاز: 1: سپاس خدای را عز و جل که آفریدگار زمین و آسمان و روزی دهنده بندگانست و شناسنده آشکار و نهان و آمرزنده کناهانست و درود بر بهترین خلايق محمد بن عبدالله عليه الصلوة و السلام که مهتر پیغامبر انست و گزیده خدای جهانست و دارنده فرمانست و بر یاران و عترت او اجمعین بنده حسن الطوسی چنین گوید که چون تاریخ سال چهار صد و هفتاد و اند آمد پروانه اعلی سلطانی شهنشاهی معز الدنيا و الدین ابوالفتح ملکشاه بن محمد يمين امير المؤمنين أعز الله انصاره و ضاعف اقتداره به بنده و دیگر بندگان برسید که هر یک در معنی ملک اندیشه کنید و بنگرید تا چیست که در عهد روزگار ما نه نیک است و بر درگاه و در دیوان و بارگاه مجلس ما شرط آن بجای نمیارند یا بر ما پوشیده شده است و کدام شغلست که پیش از این پادشاهان شرایط آن و ملوک است و در روزگار گذشته بوده است از ملوک سلجوق بیندیشید و روشن بنویسید و بر رای ما عرضه کنید تا در آن تأمل کنیم و بفرمائیم پس از این کارها دینی و دنیاوی بر آئین خویش رود و آنچه دریافتنی است دریابیم و شرط هر شغلی و دنیاوی بر آئین خویش رود و آنچه دریافتنی است دریابیم و شرط هر شغلی بر قاعده خویش و فرمان ایزد تعالی بجای فرمائیم آوردن و آنچه نه نیک است و پیش ازین رفته است در توانیم یافت که چون ایزد تعالی جهان و ملک جهان را بما ارزانی داشت و نعمتها بر ما تمام گردانید و دشمنان ما را مقهور کرد نباید که هیچ چیز در مملکت ما بعد از این بر نقصان یابر خلل یا خلاف شرع و فرمان ایزد تعالی رود بنده آنچه درین معنی دانسته بود و دیده و بروز کار تجربه افتاده و از استادان آموخته درین خدمت شرح داد و این خدمت را بر پنجاه فصل نهاد (که در نسخه چاپی نیست)

2: بسمله . الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ. اما بعد این کتاب را پنجاه فصل نظام الملک بعناية الله بر بدیهه سی و نه باب گفته بود مختصر، بعد از آن تمیز کرده به سبب رنجی که بر دل او بود از جهت مخالفان این دولت پانزده باب و فصلی در افزود.

انجام: 1: ... و مرادهای دو جهان بدهد و بهمه آرزوهاش برساند و الله اعلم بالصواب و اليه مرجع الماب

2: و با این درازی مختصر است و شایسته پادشاه دادگر است. هر که بدین کار کند بر همه عالم پادشاه است و هر که نکند بدان که دور از درگاه است.

چاپ: پاریس، 1310ش، به کوشش شارل شفر فرانسوی؛ و سپس تهران [نسخه های منزوی 1636؛ دنا 272٫6 (19 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 501/6]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1241-ف

نسخه اصل: بادلیان 1424 اوزلی 179؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، كان عبدالرحمن بن هجر العصوی، تا: محرم 564ق، جا:رمیه؛ 212 گ، 12 سطر [فيلمها ف: 1- 125]

2. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3628

آغاز و انجام: برابر 1

خط: نسخ، كا: حسین بن زکریا بن حاجی حسین دهستانی، تان 673ق؛ ما بين اوراق بیست و چهل یازده برگ افتاده و ناقص دارد و برگ 131 ما بین برگ های 142 و 143 قرار داده شده با کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا پارچه ای، 147گ، 21 سطر، اندازه: 24×17/5 [ف: 2 - 838] تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 64بخش 3 نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: - 98]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4279-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 41]

3. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:63بخش3

نسخه اصل: پاریس 757 (1571 .S. P)؛ خط: نسخ، كا: محمود شمس الدین، تا: شعبان 694ق؛ 202گ [ف: - 98]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 102-عکسی

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 2 - 276]

4. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 62بخش3

نسخه اصل: منلا چلبی در استانبول 114؛ كا: على بن حسين بن احمد، تا: یک شنبه 7 جمادی الثانی 724ق؛ با یک صفحه به عربی علامة الصوفي ... » نوشته 753 (دارک 16/2) [ف: - 98]

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:245-ف

نسخه اصل: اونیورسیته (موسسه اسلامی اسلامبول) ش 730 فارسی؛ خط: نسخ، كا: فضل الله بن احمد بن شیخ محمود بن محمد سردوز، تا: چهارشنبه 11 ربیع الثانی 730ق؛ 137گ، 19 سطر، [فیلمها ف: 1- 125]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 61بخش3

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: - 98]

. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7907/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 56گ (37پ - 92ر)، 19 سطر (25×15)، اندازه: 18×6/5 سم [ف: 16 - 733]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10690

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 970ق [الفبائی: - 314]

8. مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 10690

آغاز و انجام: برابر 2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 970ق؛ اهدایی: مرحوم حاج آقا محمد ایرانی، 1350؛ کاغذ: نخودی، جلد: روغنی با زمینه مشکی [رایانه]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4984

آغاز: بسمله. حمدله .. و بعد ذلك، چون در سنه يكهزار و دویست و هفتاد هجری که روزگار دولت قاجار اعنی ملک اسلام ... ناصرالدین شاه غازی ... ایالت مملکت پارس؛ انجام: و بهمه آرزوها رساند ان شاء الله تعالی. این است کتاب سیر الملوک ... در سنه خمس و ثمانین و اربعمائة که به خطه بغداد خواستم رفتن نویسنده کتابهای خاص خواندم ... تا .. جهانرا بعدل و داد میآراید ... که در اوهم حکمت است ... و رسم سلاطين ... حمدله ...

نسخه با دیباچه ای از : اسحاق بن احمد نیریزی، شامل: 48 فصل: فصل اول در احوال مردم روزگار تا فصل 48 در نگاه داشتن حساب مال؛ خط: نستعلیق عالی، كا: اسحاق بن احمد تبریزی، تا: قرن 13؛ دارای یک سرلوح، دارای کمند، مجدول، پشت ورق اول حديث ولاية على بن ابیطالب حصنی ... از عیون اخبار الرضا نقل شده است که در ربيع الأول 1289 در منزل آزاد نگین از محال خلجستان نوشته شده؛ مهر: نصر الله التقوی (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 144 گ، 15 سطر (5/5×10)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 14 - 276]

10. تهران: ملی؛ شماره نسخه:612

آغاز و انجام: برابر 2

خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 17 شعبان 1270ق، جا: تهران (احتمالا)؛ در صفحات آخر چند عکس قلمی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 93گ، 21 سطر (14/5×8)، اندازه: 21×814سم [ف: 2 - 123]

11. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6085

آغاز و انجام: برابر 2؛ تم کتاب سیرالملوک بعون الملک المعبود في سلخ شهر صفر 1270 على يد ... ابن رحمت پناه ملا محمد مهدی آقا بابا الشهمیر زادی. خط: نسخ، كا: آقا بابا پسر ملا محمد مهدی شهمیرزادی،

خط: نسح، کا: آقا بابا پسر محمد مهدی شهمیرزادی؛تا: صفر 1270ق؛ تملک: بهمن میرزا پسر فتح علی شاه در 1269ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 149گ، 18 سطر، اندازه: 21×13/8سم [ف: 481 -3]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10792

آغاز: برابر 2؛ انجام: به همه مرادها و آرزوها برساند ان شاء الله ... ابن علی اصغر محمد السمنانی

خط: نسخ، كا: محمد، تا: 1275ق؛ تملك: محمد الحسینی جلال الدين طهرانی؛ اهدایی؛ واقف: محمد ایرانی، 1350، کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [الفبائی: - 314]

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9311/25

خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق خوش، کا: محمدرضا افشار، تا: 1280ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 49ص (140-188)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 7 - 792]

14. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1541/2

آغاز و انجام: برابر 2

خط: نستعلیق، كا: میرزا اسماعیل خادم رکن الدوله، تا: 1281ق، جان تهران؛ با دیباچه رضا قلیخان هدایت در یک صفحه کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 113ص (85- 197)، 29 سطر

(21×10)، اندازه: 21/5 × 34/5سم [ف: 4 - 33]

15. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8863

خط: نسخ، كا: محمد علی بن عبدالخالق مصاحبی نائینی ملقب به عبرت نائینی، تا: قرن 14؛ باب های 3 و 4 و 6 و 10 و 13 و 36؛ کاغذ: فرنگی، 250گ، 21 سطر (15×7/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 17 - 237]

16. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:579

آغاز: برابر 1

مقدمه مذکور فوق در نسخه چاپی نیست و از فصل اول «اندر احوال مردم روزگار و مدح خداوند عالم» شروع شده است. چند سطر که على الرسم می بایست در پایان کتاب باشد در آخر مقدمه نوشته اند و ما آن را درج کردیم: «اول این کتاب نظام الملک نور الله، قبره بر بدیهه سی و نه باب گفته بود مختصر و بعد از آن تمییر کرد و بسبب رنجی که بر دل او میبود از جهت مخالفان این دولت یازده فصل دیگر در افزود و در هر فصلی آنچه لایق آن فصل بود زیادت کرد و بوقت حرکت بنده را داد و چون او را در راه بغداد آن واقعه افتاد و باطنیان خروج کردند و مردم بزیان آمدند این کتاب را آشکار نبایست کرد تا آنگاه که عدل و انصاف و اسلام ببقای خداوند عالم خلد الله ملکه قوت گرفت ایزد تعالی این دولت تا قیامت بداراد»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ شش صفحه از فصل هشتم تا دهم ناقص؟ 162گی، 12 سطر، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 2 - 339]

17. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15679

آغاز: این بدان یاد کرده شد تا بدانید؛ انجام: و دیلمان به روزگار راضی بدید آمدند.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور [رایانه]

سیاست نامه / حكومت و سیاست / فارسی

sīyāsat nāma

نامعلوم:

1. تهران؛ ملی، شماره نسخه: 18440

بی کا، تا: 1286ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 21گ، اندازه: 20/5 ×13 سم [رایانه]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18479

دستنوشته های سیاسی؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 76گ، اندازه: 16/2 ×5/ 20سم [رایانه]

سیاست نظام ارتشی > آداب قشون

سياسة النفس / اخلاق / عربی

siyāsat-un nafs

حسنی، قاسم بن ابراهیم، 169 - 246 قمری

hasanī, qāsem ebn-e ebrāhīm (786 - 861)

رساله ای است مشهور نزد زیدیه در موعظه و آداب و حکم و سفارش های اخلاقی همراه با نوادر اقوال و امثال و نقل بعض آیات و روایات. آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ . . . وَ نسال اللَّهِ ولی نِعْمَةِ الِابْتِدَاءِ وَ مُسَهِّلُ سَبِيلِ قَصَدَ الِاهْتِدَاءِ أَنْ يَمُنَّ عَلَيْنَا وَ عَلَيْكُمْ بِشُكْرِ نِعَمِهِ فِي ابْتِدَائِهِ

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 71/16

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه ای در یمن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 2 رجب 1064ق؛ 25ص (416-440) [عکسی ف: 1- 90]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3817/6

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ أَ ذَا أَمَتُّمْ عَارِضُ شَهَوَاتِكُمْ لِلَّهِ ...... خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ ( 326-321 ر)، اندازه: 20/5 × 29/5سم [ف: 10 - 196]

سیاست و آداب ملوک و وزارت / حكومت و سیاست / فارسی

sīyāsat va ādāb-e molūk va vezārat

مؤلف آن شناخته نشده و ترتیب باب ها در نسخه: 1. باب سوم از نوع اول در تأليف رعیت و سخاوت و تواضع در درجت، وجه اول در جود است؛ 2. نوع دوم در شرایط سیادت و امارت و آن سه باب است باب اول در رای نگاه داشتن به حکم مشورت؛ 3. باب دوم از نوع دوم در ایثار محبت و مشقت بر تنعم و راحت؛ 4. باب سوم از نوع دوم در گذاردن کار بر موجب شرع و دیانت؛ 5. نوع سیم در مراتب سیادت و مدارج آن، و آن سه باب است اول در معنی ریاست؛ 6. باب دوم در عهدت وزارت؛ 7. باب سیم در امارت و ملک و خلافت؛ 8 باب دهم و این آخر ابواب است و بر دو وجه است وجه اول در آداب آیندگان به حضرت ملوک؛ 9. وجه دوم در بقاياء اخلاق ملوک و این پنج وجه است و جداول آداب آیندگان بسیار است ... پنجم ترتیب ندماء است. پس در نسخه سه نوع است و هر یک سه باب برخی دارای فصل و باب دهم هم دارد.

در باب سوم نوع اول در تأليف رعیت به جود و سخاوت و تواضع در درجت در میانه علم ها را بر می شمرد از توحید و فقه و اجتهاد و تفسیر و ادب و حساب و طب و نجوم و سپس می گوید که: «و اما علم فلسفه خود بدان التفات نشاید کرد به هیچ وجه شرع رخصت ندهد که بشنوی اما به وجه رفع و آن کار فحول اهل اصول است هر کسی را نشاید شنید». در میانه آمد: «باب دهم و این آخر ابواب است و آن بر دو وجه است: وجه اول در آداب آیندگان به حضرت ملوک وجه دوم در بقاياء اخلاق ملوک و این وجه به تقدیم اولی تر بود اما خواستیم

که ختم کتاب برین وجه باشد که به حال لایق تر است. وجه اول آداب آیندگان بسیار است اما بناء آن بر نگاه داشت حرمت است باید که حرمت را بشناسد تا نگاه دارد و این وجه از شرط این کتاب نیست اما خواستیم که این کتاب در نوع خویش تمام کنیم». در پایان آمده است: «اگر در آن مجلس لغوی رفته باشد این گفتار کفاره آن باشد و دعاگوی ختم این کتاب هم برین کردست تا اگر زللی افتاده باشد امید کنارت باشد و به کرم موقف اعلى لازال عالیا نیز امید می دارد که اگر خطی نامستقیم نامهذب افتاده باشد معنی آن را مراقبت فرماید و در همه احوال به عین رضا فرماید التفات کردن، ایزد تعالی اقوال و افعال خدایكان عالم را رضای خود موصول گرداناد و اغراض» (افتاده). (دانش پژوه)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8943

آغاز: سپاس و ستایش خدای را که منزه است از مثل و مانند و مقدس است از خویش و پیوند

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام، میان ص 1و 2 هم افتاده؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 49گ، 13 سطر (12×6/5)، اندازه: 12×17/5 سم، قطع: ربعی [ف: 257 - 17]

السياسة و الاخلاق > الكلمات الأفلاطونية

سیاست و اداره دیوان / حکومت و سیاست / فارسی

sīyāsat va edāra-ye dīvan

باید از یکی دیوانیان و دبیران و دانشمندان زمان «فنا خسرو بن مافنه ادام الله نعمته و ابد مدته» باشد و این بند به نام او آغاز شده است. تاریخ 510 هم دارد. [دنا 273/6 ؛ فهرستواره منزوی 502/6]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:586/3 _ف

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 66 18گ (1121-138پ) [فیلمها ف: 1 _ 506]

سیاسی (رساله) / حكومت و سیاست / فارسی

sīyāsī (r.)

نیاز جوشقانی، حسین، ق13 قمری

nīyāz-e jawšaqānī, hoseyn (- 19c)

چند فصل است در انتقاد از کارهای سیاست مداران عصر مؤلف به صورت طنز و لطیفه گویی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14036/2

آغاز: الوظيفة مَا الوظيفة وَ مَا ادریک مَا الوظيفة مَعْلُومِ اسْمُهَا مَعْدُومُ رَسَمَهَا يَكْتُبُهَا الدبير وَ يسلبها الْوَزِيرُ نقد و جنسی است سرمایه دزدان، یوسفی است نصیب گرگان؛ انجام: کلیم با رتبه نبوت چهل سال در تیه حیرت ماند و اسکندر با همه قدرت عمرى ظلمات را به آخر رساند ... رشوتی باید داد و چیزی باید مایه نهاد اگر در کار خود آگهی تا ندهی نرهی.

نسخه این بخش ها را دارا است: فصل في الوظيفة، فصل في الحكام و الضباط، فصل في الدواوين و اخوان الشياطين الذين هم عن الحق معرضون و للمعروف منکرون، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 84گ، 10 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 38 - 57]

سیاسی (رساله) / حكومت و سیاست / فارسی

sīyāsī (r.)

غیر همانند:

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 1539

آغاز: وقتی که انسان به دقت تمام به تحقیق قوام ارکان ملت اسلام ملاحظه می نماید؛ انجام: لازم است و بس.

خط: نسخ، بی کا، تا: 2 محرم 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه پارچه ای، 12 سطر [ف: 5 - 286]

2. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 8671

آغاز: بسمله. رب اشرح لي صدري ... قولی و بک استعین. مقاله اول (ما که بوده ایم) ما ایرانیان در قدیم الایام مردمانی بودیم و شهرت یافتیم. به فضل و معارف و صنایع و تجارت و شجاعت و فتوحات و فصاحت و حکمت. ص 85: پس معلوم میشود که سیاست به صحت نرسد ... جز ... به آزادی و آزادی حاصل نشود جز به فضیلت و فضیلت نهایت اخلاق است؛ انجام: آن هم با بودن این نوع وزراء (گویا ناتمام است) به فارسی با نظم و نثر عربی، از کسی که در اسکندریه مصر با طالب آف بوده است در آن از افلاطون و ارسطو و شيشرون و روسو یاد شده و از نگارش های تازه روزگار مشروطه خواهی است از زمان احمدشاه، چنین است عنوان های آن: مقاله 1. ما که بوده ایم، 2. جهت عقب ماندگی ما چیست (ص 14)، 3. سلطنت و رعیت (20)، 4. اعمال مملكت منوط است به وجود عمال (24)، 5. کسی را که استقلال اراده باشد استقامت اداره کی باشد (45). در پایان آن آمده «اعلی حضرت احمدشاه خلدالله ملکه و سلطانه»

ص 56)، 6. در وخامت حرب (56)، 7. ممالک ایران بهترین بقاع است (70)، 8 در سیاست و علم اخلاق (74)، 9. اركان اربعه حیات زندگانی (89)، 10. در نورانیت و مسعدت قرن چهاردهم (99)، 11. در گمراهی زمام داران امور (115)، در آن آمده است اعلی حضر تا به تاج و تخت شهر یارت قسم» (ص 114)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: فرنگی، فاقد جلد، 139گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 18×11سم [ف: 17 - 190]

سیاق > سياق

سیاق > حساب سیاق

سیاق > جامع الحساب

سیاق / ریاضیات / فارسی

sīyāq

محمد مهدی بن محمد رضا

mohammad mahdī ebn-e mohammad rezā

مؤلف می گوید: «چون احقر عباد ... ابن المرحوم حاجی محمد رضا نویسنده سابق سرکار ضابطه دیوان اعلی محمد مهدی وزیر سرکار عالیجاه قوللر آقاسی در ایام طفولیت شنیده بود که در عهد رسول خدا ... در سفری از اسفار ...... سهمی رسیده بود و سررشته آن را آن جناب می خواستند که ملاحظه فرمایند که میان اهل اسلام قسمت شود به ابی بکر فرموده بودند که سررشته آن را منقح و مشخص نماید ... ابی بکر را از پیش نرفته، به عمر رجوع نموده او رفته چندان سیاهه درست می نماید که به چندین شتر قطار حمل نموده ... با وجود آن چیزی مشخص نمی شد جناب رسالت پناه ... امیر مردان علی بن ابی طالب (علیه السَّلام) می فرمایند که به نفس نفیس متوجه شده سیاهه آن را مشخص فرمایند آن حضرت ... علم سياق را وضع و در چند فرد تمامی آن اموال و اسباب را سیاهه نموده».

آغاز: بسمله. لطيف ترین حمدی که السنه محرران دفتر خانه سماوات بر استیفای بعضی از آن عاجز داشته ... (پس از دو صفحه). اما بعد چون أحقر عباد الله ابن المرحوم حاجی محمد رضا ...

انجام: اول فرد را گوشوار گویند و دوم را گوش گوشوار و سیم را گوشه گوش ... تا بر ارباب این علم واضح باشد و الله اعلم بالصواب [دنا 274/6 (4 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2700/4]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4719/59

آغاز و انجام: برابر؛ تمت النسخة شريفة في احدي عشر شهر محرم الحَرام، في دار الخلافة طهران بتاريخ 1234، رجا آنست که حین ملاحظه چشم از معایب پوشند و در صدد تصحیح این اوراق برآیند.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 9گ (148پ -156پ)، اندازه: 17/2× 28/2 سم [ف: 8- 74]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5379/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 15گ (21-35ر)، 11 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 285 - 16]

3. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:5912/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 محرم 1234ق، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 10گ (13 - 22پ)، 12 سطر (13×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 149]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6543/3

خط: نسخ، كا: عبدالرحيم بن محمد علی فیروز کوهی، تا: 1301ق، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (26پ -33پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 20 - 117]

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15927

آغاز: ... و برخی از اصحاب ثروت ... گردانیده تا به تصحیح و تشخیص جمع محاسبات؛ انجام: برابر

انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد حسین بن محمد جعفر آشتیانی؛ مهر: «منتظم الممالك» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 12ص (1-11، 12- 11)، سطر چلیپا (7/5-1778-17/5) ، اندازه: 10/5 ×22 سم [رایانه]

سیاق / ریاضیات / فارسی

sīyāq

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15687/3

آغاز: اول دفتر بنام صانع دانا اولا جه نویس دار العيار معانی؛

انجام: چهار عدس طسو چهار عدس طسوجوی

(اوراق پراکنده)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ برگ دوم تاریخ وفات سلطان العلماء در 2 محرم 1248، و تاریخ عروسی به سال 1247 و کشتن على قورچی در سال 1248 ثبت شده؛ جلد: مقوایی با روکش ابر و باد،7گ (20ر -26پ) [مختصر ف: - 460]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11494

آغاز: مقاله ثانیه در حساب اهل سیاق و آن مشتمل است بر چهار قاعده و یک فایده، قاعده اول در بیان؛ انجام: که در باب حسب سیاق مرقوم گشته و باقی موقوف بشرح در مهمات است.

رساله ای کوتاه در آموزش و تعلیم اصول و مبانی علم سياق در محاسبان مالی و اداری روزگاران پیشین بسیار پر کار بوده است. رساله حاضر مقاله دوم از یک کتاب است که به علم حساب اختصاص یافته و از یک مقدمه و چهار «قاعده» و یک «فایده» تشکیل شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 شوال 1198ق؛ 20گ، اندازه: 20×15سم [ف: 33/2 - 152]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6544/2

آغاز: در بیان مختصری در علم سياق، نگاشته قلم مصادقت رقم می گردد که مبتدیان توفيق توأمان را نافع بوده باشد بدان که مفرده جمع و من ذلك خرجست و هر مفرده مشتمل بر دو حرف است؛ انجام: الكاء جهرم و فسا قصبة دار الضرب كاشان و تبریز

را نیز می نویسند دارالمرز گیلان و مازندران بهشت نشان و باب الجنة را نیز قزوین می نویسند خطه لار.

بسیار مختصر در این علم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (150-157پ)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 20-118]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10401/2

خط: شکسته نستعلیق، كا: عبدالرحیم، تا: با تاریخ 1252ق؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (67-69پ)، 6-11 سطر (16×11/5 )، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 19 - 526]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 131/2 خوئی

آغاز: بدانکه این رساله ای است در فن سياق قلم و صاحب جمعان برین عمل می نمایند بدان که اگر خواهند بدانند که اولا مد سياقرا به چه نوع باید کشید ضابطه چنان است که حرف آخر را مد می کند؛ انجام: و قاعده همین است باید ضبط گردد.

رساله ای کوچک است در حساب سياق. این رساله نوشتن حساب سیاق و کار چهار عمل اصلی را می آموزد، بی کا، بی تا، در متن و حواشی، گویا ناقص است؛ 406 ص (201-606) [ف: 7- 140]

سياق التواریخ > تاریخ پادشاهان عجم

سياق التواریخ > تاریخ سیاقی

سياق التواریخ > مجمل التواريخ

سياق التواریخ / تاریخ / فارسی

sīyāq-ot-tavārīx

نامعلوم

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25460

بی کا، بی تا؛ خریداری از سهیلا چاره دار [رایانه ]

2. شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5- 569]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17877

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18×26/5سم [رایانه]

سیاق جمع و خرج / حساب / فارسی

sīyāq-e jam' va xarj

در قواعد حسابداری و اعمال اربعه (جمع و تفریق و ضرب و تقسیم) را به روش سیاق که در حسابداری و دفترداری قدیم مرسوم بوده، با مثال هایی تطبیقی در این کتاب بیان کرده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6387

آغاز: سیاق جمع و خرج برای هر حسابی مقرر است، اصطلاح و معانی آن بر این سیاقت است؛ انجام: فَشَدَّدَ أَوْ وَفِيُّ الْقِتَالِ فَحَاسِبُوا * * * حِسَاباً لَهُ عُمَرُ الْعَدُوِّ فذالكا

خط: نستعلیق، کا: اسدالله طبرستانی، تا: یک شنبه غره رجب 1277ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر: كاتب «اسدالله بن محمد قلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ، 10 سطر، اندازه: 21/5×13سم [ف: 16 - 344]

السياق في تاریخ نیشابور > کتاب السیاق لتاریخ نیشابور (منتخب)

سیاق نویسی / حساب / فارسی

sīyāq-nevīsī

تاریخ تأليف: 29 ربيع الثانی 1237ق

در ضوابط کلی و قواعد سیاق نویسی در اعداد مفرده و اعمال اربعه و آنچه تعلق به این فن دارد با نسخه هایی تطبیقی، تأليف شده به نام آصف جاه نظام الدوله میر احمد علیخان بهادر فتح جنگ.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9807

آغاز: دستور العلم علم سياق، سردفتران ارجمند و مستوفیان عقل بلند حور شناسان را بعرصه روز آورده.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملك: محمد رحیم صدیقی؛ جلد: تیماج قرمز، 59گ، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 25 - 136]

سیاقية (فائدة) / حساب / عربی

syāqīyya (fā'eda)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 30-بهار

يحتاج اليها اهل الديوان في تعيين خراج الاراضي؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 670]

سیاه مشق > خوشنویسی

سیاه مشق / خط / فارسی

sīyāh mašą

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19539

بی کا، بی تا، خریداری از محمد مهدی ابراهیمی [رایانه]

سیاهه اموال / متفرقه / فارسی

syāha-ye amvāl

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3672/3

به سیاق؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7گ، [ف: 7 - 18]

سیاهه کتب / فهرست / فارسی

sīyāhe-ye kotob

سیاهه کتبی که مصطفی بن محمد هاشم حسینی نزد ملاعلی ابن معصومه خانم به امانت سپرده است و یادداشتی از سید حسن حجتی حسینی فرزند سید مصطفی در ذیل آن مبنی بر اینکه 55 جلد کتاب مذکور در این سیاهه در نزد اوست به تاریخ 1343/1/10.

نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه:82/3

بی کا، بی تا، 1گ (101پ)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: - 131]

سیاهه کتب / فهرست / فارسی

sīyāhe-ye kotob

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1198/14

نسخه اصل: کتابخانه ملی، تهران، شماره 1943ع؛ خط: نستعلیق، كا: محمد مفيد بن محمد تقی حسینی یزدی، تا: 1085ق؛ 2ص(110-111) [عكسي ف: 3- 469]

سیاهه موقوفات ارض اقدس / شعر و اسناد / فارسی

sīyāhe-ye mowqūfāt-e arz-e aqdas

اعتماد التولیه، محمد شفیع، قرن 14 قمری

e'temād-ot-towlīye, mohammad šafi“ (20c)

از مدارس و مساجد و تکایا و مقابر و وجوه بر دیگر به جز اوقاف آستان قدس رضوی و مسجد گوهر شاد، تدوین محمد شفیع اعتماد التولیه آستان قدس رضوی به دستور آصف الدوله فرمان فرمای خراسان و سیستان و نایب التولية آستان قدس رضوی در صفر 1303.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6171

آغاز: بسمله. صورت موقوفات واقعه در ارض اقدس اعم از مدارس و مساجد و تکایا و سایر وجوهات بر و خیرات و مقابر محترمه سوای موقوفات سرکار فیض آثار و مسجد گوهر شاد که هریک دفاتر مضبوطه دارد؛ انجام: آنچه اقل بندگان محمد شفیع توانست معلوم کرد این است که عرضه داده شد شهر صفر المظفر 1303.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، رقم ها به سیاق، با مهر آصف الدوله؛ کاغذ:فرنگی، جلد: میشن، 19گ، اندازه: 21×15/2 سم [ف: 3 - 482]

تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف 53

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: - 179]

سی باب > احکام نجوم

سی باب > کف شناسی

سی باب > زبدة الهيئة

سی باب > شانه بینی

سی باب / فرهنگ اصطلاحات / عربی و فارسی

sī bāb

ناشناخته، فرهنگ نامه ای است عربی-فارسی که لغات را به حسب موضوع مبوب کرده است و برگ اول آن افتاده: باب 2. علم و انواع مخلوقات؛ باب 3. سلطان و قاضی و مايتعلق بها؛ باب 4. قربات و مصاهرات؛ باب 5. ذکر انسان و اعضای او؛ ... باب 10. اطعمه و مأكولات؛ ... باب 20. ذکر گوسفند؛ ... باب 30. ذکر کواکب و بروج و ماه ها.

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 522/1

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1059ق؛ جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 20×13سم [ف: 1- 467]

سی باب در اسطرلاب / اسطرلاب / فارسی

sī bāb dar ostorlāb

از ناشناس در سرآغاز آن آمده «این مختصری است در اسطرلاب مشتمل بر سی باب» و در پایان آمده است: «تحرير في صفر 941 [یا 961]» که می تواند تاریخ کتابت و یا تأليف باشد. باب های نسخه در دست: 1. در دانستن آلات اسطرلاب و خطوط و رقوم و دوایر؛ 2. در ارتفاع کردن [گرفتن] آفتاب؛ 3. در ارتفاع ستاره و آفتاب؛ ... 5. در دانستن طالع وقت؛ 6. در دانستن آنکه چند ساعت از روز گذشته؛ 7. در آنکه چند ساعت زمانی از شب رفته؛ 8 در دانستن آنکه چند ساعت مستوى از روز گذشته؛ 9. در آنکه چند ساعت مستوى از شب گذشته؛ 10. در دانستن آنکه شبانه روز چند ساعت است؛ ... 15. در شناختن وقت نماز خفتن؛ ... 20. بر آمدن آفتاب روز؛ ... 25. چون خواهد که بداند که هر ستاره به کدام برج و درجه بر می آید؛ ... 30. میل آفتاب.

آغاز: بسمله، حمدله، صلات. بدان که این مختصری است در علم اسطرلاب مشتمل بر سی باب. باب اول، در دانستن آلات اسطرلاب و خطوط و رقوم و دوایر و جمله طبقه های آن ...

انجام: تا در اول حمل، شب و روز به یکدیگر راست باشد. و الله اعلم ... [دنا 275/6 ؛ استوری II(1)/ 115؛ فهرستواره منزوی 2970/4]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:195/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد حسین، تا: صفر 941 یا 961ق؛ 1گ (94پ -100ر) [ف: 1 - 139]

سی باب در مطاعن خلفاء / حديث / فارسی

sī bāb dar matā'en-e xolafā'

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17404

آغاز: امام حسن (علیه السَّلام) گفت ... دخایه فحل براشتران افکنند؛ انجام: از صحیح بخاری و مسلم یاد کردیم و آنچه در کتب تواریخ .. قزوینی مسطور است

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ [رایانه]

سی باب در معرفت کره / اسطرلاب / فارسی

sī bāb dar ma‘refat-e kore

نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری

nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)

در کره «که هر که بدین عمل واقف شود از اسطرلاب مستغنی گردد و چند عمل که در اسطرلاب متعذر باشد حاصل توان کرد» در سی «باب»: 1. معرفت آلات کره؛ 2. معرفت نصب کردن کره؛ 3. معرفت ارتفاع از کره؛ 4. معرفت طالع از ارتفاع؛ 5. معرفت ارتفاع از طالع؛ ... 10. معرفت تقویم کواکب ثوابت؛ .. 20. معرفت سمت از ارتفاع؛ ... 30. معرفت امتحان کره. (احمد منزوی)

آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد بدانکه این مختصریست در معرفت کره که هر که برین عمل واقف شود از اسطرلاب مستغنی گردد ... و این مختصر مشتملست بر سی باب.

انجام: اینست تمامی سخن در معرفت کره. [دنا 275/6 ؛ ؛ فهرستواره منزوی 3059/4]

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2008/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ فهرست مطالب به خط سردار کابلی و نسخه در 1358 از آن او بوده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 18(4پ-21ر)، 18سطر (18×8/5)، اندازه:15×26سم [ف:8-628]

2. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:568/3

مشتمل بر سی باب. در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 24× 14سم [نسخه پژوهی: 3 - 107]

سیب زمینی > کتابچه سیب زمینی

سیب زمینی / گیاه شناسی / فارسی

sīb zamīnī

رساله ای است در باب خاصیت سیب زمینی و نحوه کاشت و داشت و برداشت آن که از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه و چاپ شده است به اهتمام میرزا یوسف خان مستشار نظام شامل تاریخ پیدایش سیب زمینی و خاصیت آن و فصل کاشتن و طرز آن و زمین به جهت زراعت و کود و محافظت از سیب زمینی برای خوردن و از مرض و رفع مرض ان.

قم، گلپایگانی شماره نسخه: 1052/2 _6/142

آغاز: بسمله. کتابچه درباب سیب زمینی که به حسن اهتمام مقرب الخاقان میرزا یوسف خان مستشار نظام از فرانسه به فارسی ترجمه و محض اطلاع اهالی ایران چاپ و منتشر شد تاریخ پیدا شدن سیب زمینی خاصیت سیب زمینی از جمیع حبوبات؛ انجام: و کود رویش ریخته بعد خاک بریزند دوباره سبز شود بشود اگر آب گل آلود ممکن بشود بدهند به جهت حفظ آن مرض خوب است. خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1321ق؛ 4گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×11 سم [ف: 4 - 2067]

سیب نامه = ترجمه رساله تفاحيه ارسطو = تفاحيه / فلسفه / فارسی

sīb-nāme = t.-ye r.-ye toffāhīyye-ye arastū= toffāhīyye

ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد

arastu (-384 - -322)

مترجم: بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667؟ قمری

وابسته به: التفاحية؛ ارسطو (384-322)

ترجمه ای است از از رساله تفاحيه منسوب به ارسطو؛ این گفتار به مانند فایدون افلاطون نگاشته شده و گفتگوی ارسطو را در دم مرگ با شاگردان خویش نشان می دهد. در آن از هرمس پروردگار افسانه ای یونان به نام پیامبر یاد شده است. چنین گفتگویی میان ارسطو و شاگردانش نشده و پیدا است که آن را ساخته اند چنانکه گاهی آن را از سقراط دانستند.

آغاز: این ترجمه مقاله ایست از آن ارسطوی حکیم معروف بتفاحیه که بوقت وفات املا کرده است. چنین گفتند که چون ارسطوطاليس حكيم [را] عمل بپایان کشید از شاگردان وی چندی بر وی حاضر بودند.

انجام: و بروی ثنا گفتند دست فریطون گرفت و بر روی خود نهاد و گفت روان را سپردم بپذیر ای روان حکما و خاموش گشت و در گذشت تمام شد ترجمه رساله تفاحيه و شکر و سپاس دارنده دو جهان را، و بر فرستاده وی محمد مصطفی صلوات الله علیه درود و آفرین بی اندازه، والحمد لله رب العالمين و حسبنا الله و نعم الوكيل.

چاپ: مصنفات افضل الدین محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) [نسخه های منزوی 804/2 ؛ الذريعة 152/11 ؛ ریحانة الادب 212/1 ؛ دنا 276-275/6 (41 نسخه)؛ فرهنگ سخنوران ص 49؛ فهرستواره منزوی 106/6

بدون نام مترجم]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:595/1

خط: نستعلیق، كان محمد رفیع حسینی مشهدی، تا: یک شنبه آغاز ربيع الثانی 1029ق، جا: خانه آقای عمادی، کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 ص (1-33)، 18 سطر (12×5)، اندازه: 2012سم آسنا: ف: 1- 384]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1030/9 ف

نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422)؛ بی کا، تا: 1042ق فیلمها ف: [1- 557]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7410/22

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: حسینی، تا: 1043ق، جان شیراز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (101پ -114پ)، اندازه: 24×14سم [ف:19-224]

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 691/13

خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن محمد علی تبریزی، تا: 1051ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 17گ (201-218ر)، اندازه: 19/4×12 سم [ف: 5 – 152]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/68

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ در فهرست (1: 327) با شماره 286/36

آمده؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (1320 - 326ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ میراث شهاب: 42 - 147]

. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 5327/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1078ق؛ مقابله شده در شهر شعبان 1078؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 5گ (57ر -61ر)، 30 سطر، اندازه: 33×21/7 سم [ف: 8 - 298]

7. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:402/7

خط: تعلیق، بی کا، تا: 1079ق؛ 6گ (57پ -62ر) [ف: 3 - 274]

8. مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1365/10

آغاز و انجام: برابر

با توجه به آغاز و انجام نام مؤلف معلوم گردید؛ خط: نستعلیق، كان محمد شفیع فیروز آبادی، تا: 1083ق، جان حیدر آباد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (50ر -58پ)، 23 سطر، اندازه: 10/5× 18سم [مؤید: 3 - 304]

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11552/1

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1087ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی زرد، 20گ (1-20)، 18 سطر، اندازه: 13×5 سم [ف: 29 - 229]

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1255/46

خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق [سنا:ف:2- 194]

11. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2401/4

خط: نستعلیق، كا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 10ص (35-44)، 28 سطر (13/5× 19/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 9 - 1013]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (از برگ 80) [ف: 15- 130]

13. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5283/81

آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ سپس پراکنده هایی با عنوان: مسائلی که اسکندر از ارسطو پرسید، قال الشيخ في الاشارات [ف: 202 - 16]

14. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:3982/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: اصفهان شکری، جلد: تیماج قرمز، 28 ص (55-82)، 16 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف:10-2142]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 369/8

خط: نستعلیق، كا: عين على، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص (322-334)، 25 سطر (19×9)، اندازه: 26×15سم [سنا: ف: 1 - 202]

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11251/1

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، 10گ (1 - 9)، 25 سطر، اندازه: 4/5×12/5سم [ف: 28 - 360]

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10055/20

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول زرین و مرصع جلد: تیماج قهوه ای، 11ص (232-242)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32 - 69]

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11562/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد شفیع الحسینی» (بیضی)، «لا إله إلا الله الملک الحق المبين عبده علی رضا»، «عبدالمولی» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 28گ (194-221)، 13 سطر (12×7)، اندازه: 18×13سم [ف: 29 - 251]

19. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 256/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: عبد الخالق بن محمود دماوندی، تا: قرن 12؛ در برگ 43پ و 44ر داستانی به عربی درباره زندگی حاتم اصم (به نسخ) و مالک بن دنیار از کتاب المستطرف (بنسخ) دیده می شود؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 17گ (26پ -42پ)، 20×13 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: - 193]

20. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 293/59

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 6گ (171پ -176ر)، 24 سطر (12/5 × 18/5)، اندازه: 24×18/5 سم [ف: - 202]

21. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1216/46

بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 12ص ( 311-300) [ف: 3 - 454]

22. تهران: ملک؛ شماره نسخه:6169/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1106ق، کاغذ: فستقی، جلد: میشن آبی، 9گ (96پ -104)، 24 سطر، اندازه: 21/2×15 سم [ف: 9 - 208]

23. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1631/3 _ف

نسخه اصل: مجلس 12909 (221)؛ بی کا، تا: صفر 1112ق [فیلمها ف: 1 - 624]

24. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3030/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن امیر محمد قاسم حسینی، تا: 1153ق؛ در ظهر برگ 37 رساله تفاحيه هنوز پایان نیافته رساله دیگر از وسط شروع می شود و به هم ریختگی حاصل می گردد این به هم ریختگی از جهت كاتب است نه صحاف و برای ادامه رساله پس از برگ 37 باید برگ 127 رجوع شود؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 9ص (29-37)، 16 سطر (13×6/5 )، اندازه: 11/5 × 16/5 سم [ف: 6 - 812]

25. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 311/1

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ از موقوفات رمضانيه 1230؛ جلد: روغنی مذهب، 22گ(1 _22)، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 152]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 479/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 80]

26. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4655/46

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13 کاغذ: فستقی آبی، 16گ (225-240پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6 × 18/5سم [ف: 7- 463] 27. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2407/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: محتملا قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه کاغذی، 32ص (1- 31)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 5 - 530]

28. تهران: مفتاح، شماره نسخه: 32/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 شعبان 1257ق [نشریه: 7 - 222]

29. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:488/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 18ص، 14 سطر (13×7/5)، اندازه:21×15سم [ف: 2 - 85]

30. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9541/32

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31گ (556پ -586پ)، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 30 - 211]

31. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:602/5

بی کا، تا: 1288ق؛ 17 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 2 - 360]

32. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:40/8 -طباطبائی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: صادق آشتیانی، تا: 1289ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (223-230)، 14 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 22 - 5]

33. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5077/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13-14؛ با خط خوردگی های بسیار؛ 14گ (6-19ر)، 23 سطر (15×7/5 )، [ف: 15 - 36]

34. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:3/ 431

خط: شکسته تعليق، كان محمد على، تا: 1301ق، جا: تهران، مدرسه سپهسالار؛ 37گ ( 80پ -116پ) [ف: 3 - 274]

35. تهران: مینوی؛ شماره نسخه:49/9

خط: نستعلیق، کا: محسن بن مصطفی ساوجبلاغی، تا: 1347ق؛ قطع: ربعی [نشريه: 6- 676]

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه 4149/80

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با یک سرلوح، مجدول زرین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 9گ (82-90پ)، 23 سطر (21×7/5 )، اندازه: 13×24/5سم [ف: 11 – 151]

37. تهران، ملک، شماره نسخه: 4267/14

آغاز و انجام: برابر

تذکر: در فهرست نام مترجم نیامده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 8گ (48پ -55ر)، 23 سطر، اندازه: 23/8×14 سم [ف: 7- 313]

38. تهران: نوربخش: شماره نسخه: 573/20

آغاز: برابر، انجام: به شاگردان خود املا نمود دقایق حکمت. تمت.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ:ایرانی،جلد: تیماج تریاکی، مقوایی، 30ص (474-503)، 17 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 2- 227]

39. تهران: مروی؛ شماره نسخه:719/3

بی کا، بی تا، مگ [ف: - 301]

40. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1354/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24گ، 17 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف مخ: 1 - 414]

سیب نامه = ترجمه رساله تفاحیه ارسطو = تفاحيه / فلسفه / فارسی

sīb-nāme = t.-ye r.-ye toffāhīyye-ye arastū= toffāhīyye

ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد

arastu (-384 - -322)

مترجم: کاشانی، احمد بن ابوالحسن، ق13 قمری ت

اریخ ترجمه: 1257ق

در دیباچه کوتاه آن می گوید: رساله تفاحیه ارسطالیس را، به روزگار سامانیان به زبان فارسی ترجمه کرده بودند. چون فهم آن دشوار بود، آن را به فارسی روان در آوردم.

آغاز: اما بعد الحمد و الصلاة. چنین گوید احقر عباد الله الجانی احمد بن أبي الحسن القاشانی. چون رساله تفاحيه ارسطاطالیس حکیم مشتمل بر نبذی از حکم حکمت [بود] که یکی از حکمای ماوراء النهر در عهد سامانیان به زبان فرس قدیم ترجمه کرده بود، و فهم آن بر اغلب اذهان مشکل بود ... بدانکه در حين وفات ارسطوی حکیم، از شاگردان او چند نفری در نزد وی حاضر بودند.

انجام: تا فرق میان حق و ناحق کنید. چون سخن ارسطو به اینجا رسید روانش بی طاق شد، و دستش بلرزید و سیب از دستش بیفتاد. و حكما جمله برخواستند. و شب مهر بطون واگرفت و بر روی خود نهاد و گفت زد آنرا ...

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 526/2

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: سید حسن حسینی متخلص به ثریا، تا: 1271ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 24ص (18-41)، 15 سطر، اندازه: 17/3×11/1 سم [ف: 5 - 59]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 26/2_ عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 164]

سی بند مکتبدار تبریزی / شعر / فارسی

sī band-e maktabdār-e tabrīzī

مکتبدار تبریزی، رحیم، ق13 قمری

maktabdār-e tabrīzī «rahīm (- 19c)

اشعار آبدار فارسی که در سی بند و در مراثی و سوگواری سید الشهداء عليه السلام سروده شده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2176/2

آغاز: سی بند مرثیه من کلام رحیم مکتبدار تبریزی دخل مقولات نکرده والله بحدیث نبوی عمل نموده. باز از افق هلال محرم شد آشکار ***زرد وضعيف قد خمیده باه وزار؛ انجام: رحمی بحالم بنما آی پدر کنون *** بی روی تو چشم من است این سیاه جهان / ای ساربان بگو تو بزینب زراه لطف *** بهر خدا به بیکسی من کند نگاه

پنج بند از اول سی بند آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سیاه، 2گ، 18 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 3 - 1122]

سی پند فیروز / اخلاق / ترکی

sī pand-e fīrūz

فیروزی، ابن فیروز، ق 10 قمری

fīrāzī, ebn-e fīrūz (- 16c)

تاریخ تأليف: 30 رمضان 951ق

سی گفتار از گفته های پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) و بزرگان دین و سیاست را که درباره ملک دارای و بعضی از صفات پسندیده گفته شده انتخاب کرده و شرح نموده است. این رساله به نام سلطان سلیمان خان عثمانی با ذکر جمیل از مولانا محمد بیک افندی قاضی مصر انشاء شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9072/8

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ سُلْطَانِنَا مِنْ سَلَاطِينِ الارض أَعْلَى قَدْراً وَ رقاه الَىَّ أُفُقِ الْكَمَالِ مِنْ طَالِعَ الاقبال وَ الافضال بَدْراً ؛ انجام : وَ انْشَرَحَ صدری بِمُشَاهَدَةِ حُسْنِ جَمَالُهُ وَ انفرح بالی بمصاحبة كَمَالِهِ. خط: نسخ، بی کا، تا: 978ق؛ جلد: تیماج قرمز، 19گ (106پ_ 124ر)، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 23 - 224]

سی حرفی (ترجمه) / عرفان و تصوف، شعر / فارسی

sī harafi (t.)

لاهوری، احمد شاه

lāhūrī, ahmad šāh

سی حرفی نوعی منظومه است رایج در شبه قاره که در آن ترتیب الفبایی از آغاز بیتها مراعات می شود و در آنها موضوعهای گوناگون آورده می شود که در نسخه حاضر یکی از این منظومه ها که به اردو بوده ترجمه فارسی شده و در آن بیشتر به مباحث عرفانی پرداخته است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2070

آغاز: الف آپ احدى احمد هو کر سر ... در حقیقت به اوصاف رسول کریم این حدیث قدسی آمده است لولاک لما خلقت الافلاک

نسخه اصل: کتابخانه عارف نوشاهی - اسلام آباد؛ خط: نستعلیق، كا: نظام الدین، تا: 12 محرم 1310ق؛ 40 ص [عکسی ف: 6- 89]

سید الاستغفار و بعض الصلوات الشريفة و الأدعية المأثورة > اذکار و ادعیه

سید الانشاء نوظهور > منشآت

سید الانشاء نوظهور / انشاء / فارسی

seyyed-ol-enšā’-e novzohūr

شیرازی حمزوی، علیمحمد، 1231 - 1306 شمسی

šīrāzī hamzavī, ‘alī-mohammad (1852 - 1927)

دستور انشا و نامه نگاری است که از میرزا مهدی خان پسر محمد نصير استر آبادی منشی نادرشاه دانسته شده است در آن یاد می شود از حاجی میرزا شفیع مستوفی و محمد علی خان بیگلربیگی و صمصام الدوله ایران امیر الأمرا بهادر خان. این کتاب در چاپ 1334ش تهران هم به میرزا مهدیخان نسبت داده شده ولی از درویش علی محمد بن محمود شیرازی است و بارها در تهران و بمبئی به چاپ رسیده و از کتاب درسی قدیم بوده است. کتابی است در نامه نگاری شامل ابواب، نامه های مختلف از جمله طریق نامه نوشتن و عریضه نگاشتن به سلاطین و نمونه مبایعه نامه و رهن نامچه وغير آن را می آورد.

آغاز: بسمله ای کرده ز کلک صنع ترکیب به سر *** ز انشاء تو نقش بسته اجسام و صور / هر حرف که از خامه حکمت زده سر *** طغرای قضا گشته و عنوان قدر ...

چاپ: بارها در تهران و بمبئی به چاپ رسیده و از کتاب درسی قدیم بوده است؛ مشار فارسی، ج3، ص3118؛ طهران، سنگی، 1327ق، وزیری، 192ص؛ ایران، 1331ق، 179؛ 1329ق، 176ص [دنا 276/6 ؛ مشترک پاکستان 324/5]

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6774- 34/144

آغاز: برابر؛ انجام: بیگاه گوشه چشمی با او سازد و از بند غم آزاد گردد ... تمت كتاب ترسل

در فهرست از میرزا مهدی خان استر آبادی دانسته؛ خط: نستعلیق شکسته، كا: محمد یوسف، تا: 3 ذیحجه 1266ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 58گ، 5-6 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 4 - 2352]

2. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 200-ج

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه ای، 28گ، 11 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1_ 321]

3. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 72 - ب

آغاز: برابر؛ انجام: وَ صُدُورَ احکام مبارک وَ رُجُوعِ فرمایش نیست الامر مِنکُمْ

خط: نستعلیق، كان نصر الله بن حبيب الله مافی، تا: ربيع الثانی 1302ق، جا: قزوین؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 48گ، 16 سطر (11/5 ×22)، اندازه: 19/5 ×20سم [ف: 1 - 321]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10642

آغاز: برابر؛ انجام: را نهب و غارت نموده بودند تفصيل ضمن جمعی اطلاع ... استدعا از مراحم

خط: رقاع، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسینعلی محفوظ، مهر 1370؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38گ، 7 سطر (14×10)، اندازه: 20×15سم [ف: 20 - 119]

سید جنید / داستان / فارسی

seyyed jonayd

در این کتاب داستان سید جنید بن سید مطير بن عبدالمطلب آمده است و در آن از حوادث ایام او شرح مفصلی ذکر شده و نشان داده شده که سید جنید چه جنگ ها و مبارزاتی نمود تا سرانجام بر مشکلات فائق آمده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2788

آغاز: رخصت داده روانه شد و بشکار گاه رسید؛ انجام پایان: هزار آفرین بر روانش کیند *** دل و جان همه مهربانش کنید

خط: نستعلیق، کا: نورالله ولد پاشاچکنی (عطار)، تا: 1326ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 163گ، 15 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 17×22/5سم [ف: 6 - 409]

سید دنیک / شعر / عربی

seyyed danyak

نیر ممقانی، محمد تقی بن محمد، 1247 - 1312 قمری

nayyer-e mamaqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1832 - 1895)

شاعر در این اشعار مجتهدی به نام سید دنیک را به باد انتقاد گرفته و در ضمن انتقاد و تمسخر او اوضاع روحانیت را نیز انتقاد می کند.

آغاز: وَ جَوَّزَ اللَّعِبِ بلکلک کپنگ * * * مُجْتَهِدٍ يدعی بسید دنیک

انجام : وَ خَطُّ تِلْكَ القصه المستعديه * * * فِي دَفْتَرٍ الثبت امینی الكتبه

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3/ 10500

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، كا: محمد بن زین العابدین حسینی، تا: 4 جمادی الاول 1314ق؛ برخی لغات در حاشیه به فارسی توضیح داده شده با کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا رویه کاغذ نخودی، 2گ (27-28)، 20 سطر (14×7)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 19 - 682] 2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1711/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق زیبا، کا: سید ابو الحسن میر سپاسی، تا: 1322ق، جان تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور تریاکی، 12ص (54- 65)، 12 سطر (15×8/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 10 - 303]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16224/2

خط: نستعلیق، کا: سید ابوالحسن میر سپاسی جهت دوست

عزیزش سید مهدی نبوی، تا: 10 شوال 1363ق؛ جلد: چرم قهوه ای، 4 ص (50-53)، 12 سطر، اندازه: 23×19سم [ف: 45- 93]

سید رکن الدین > اجوبة المسائل

سید محمد مجاهد > احوال سید محمد مجاهد

سید مرتضی > گفتارهای سید مرتضی

سیر آفتاب در دقایق بهت (جدول) / هیئت / فارسی

seyr-e aftāb dar daqāyeq boht (jadval)

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 329/1

بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 1 - 272]

سير الأئمة > قطعة من أخبار أهل البيت

سیر الائمة / تاریخ معصومین / فارسی

seyar-ol a'emme

در دیباچه آمده است: این کتاب نهاده شد بر بعضی از احوال حضرت رسالت و غزوات او و بعد از آن سیر حضرت امیر و سپس سیر ائمه طاهره تا مهدی هادی. در سی و هفت فصل. فهرست فصل ها در دیباچه و نام کتاب در پایان آمده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5245

آغاز: حمد و سپاس بی قیاس ایثار پادشاهی که وجود عالم قطره ای است از بحر وجود او و شهود نور لمحه از ظهور نور شهود او ... بعد از حمد خدا و درود مصطفی و تحیت ائمه هدی، بدان ای ولی مومن صادق؛ انجام: و علامت خروج مردگان و قیام قیامت پیدا شود، وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ المومنون ، قَدْ وَافَقَ اتمام الْكِتَابَةِ هَذِهِ الْكِتَابِ الْمَوْسُومِ بِسَيْرٍ الائمة ...

خط: نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: 3 محرم 1039ق؛ نسخه کامل و پاکیزهای است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 245گ، 20 سطر (19×10/5 )، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 16 - 74]

سير الأرواح / اخلاق / فارسی

seyr-ol arvāh

روزبهان بقلی، روزبهان بن ابی نصر، 522؟ -606؟ قمری

rūzbahān-e baqlī, rūzbahān ebn-e abī-nasr (1129 - 1210)

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 441/20 -ف

نسخه اصل: بایزید ولی الدین ش 1819. من کتاب سير الأرواح؛ بی کا، تا: قرن 9، 4گ(111-114) [فيلمها ف: 1- 474]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:404416

آغاز: مِنْ کتاب سَيْرُ الْأَرْوَاحِ لِلشَّيْخِ الْمُحَقِّقُ صَدْرِ الدِّينِ بْنِ مُحَمَّدٍ روزبهان فَصَلِّ وَ اعْلَمْ أَنَّ لِلرُّوحِ وَ القل بِالْعَقْلِ وَ النَّفْسُ أَخْلَاقاً ؛ انجام : وَ يهدی بِهِ الَىَّ عَيْبِهَا ، وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

خط: نستعلیق، کا: نظام الدين بن يحيی مازندرانی، تا: 117ق، جان حلب؛ مجدول؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 23 سطر، اندازه: 21/4×15سم [ف: 7 - 163]

سیر الاسرار / تاریخ معصومین / فارسی

seyr-ol asrār

نام مؤلف و عنوان کتاب در متن نیامده است در عطف بیرون جلد نگاشته شده «سير الاسرار» که احتمالا برگرفته از جمله آغازین «المقدمة الأولي در اشارة سير الاسرار بر تشنگان شربت وصال» باشد. به هر ترتیب کتابی است در مصائب ابا عبدالله و واقعه کربلا مرتب به دو «مقدمه» و ده مطلب»: «المقدمة الأولى [در بالا ذکر شد]، الثانیه در اینکه بندگی و عباد تیکه از حضرت سیدالشهداء؛ مطلب 1. در حرکت حضرت سید الشهداء سلام الله عليه از مدینه؛ 2. در توجه امام سوی عراق؛ 3. در واقعات بعد از ورود کربلا تا شب عاشورا؛ 5. در وقایع روز عاشورا؛ 6. دریغا بعد از شهادت سرور شهیدان؛ ... 10. بيان رجوع اهل بیت طاهره از شام. مؤلف در نگارش برخی مطالب از کتاب «نور العين» میرزا محمد باقر رضوی (قرن 12ق) سود برده است و در مقدمه می نگارد: «همین اشاره اجمالیه از برای اثبات التفات و قبول بعد از تنبيه اهل معرفت را کافی باشد و احتیاج به ذکر اخبار به جهت اثبات و توضیح نباشد ول تيمنا و تبر کا دلالة لمن ليس سعة الباغ في اخبار مستفیض بذکر شمه می گردد و در چند فصل تا اینکه سبب روشنی چشم برادران ایمانی و زیادت يقين گردد».

1. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه:356

آغاز: بسمله مقدمه اول در اشاره سیر الاسرار بر تشنگان شربت وصال حق و حقیقت و طالبان معرفت و اهل بصیرت؛ انجام: در شما ظاهر ننمودند و از رویی از شما بر نیاوردند فهلا لكم.

این نسخه از مقدمه اول شروع شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نباتی فرنگی، 115گ، 19 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: - 147]

2. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه:15

آغاز: فَما كانَ مِنْ سَيِّئَاتٍ وَ مَا كَانَ مِنْ سَيِّئَاتٍ فَلِلشَّيْطَانِ؛ انجام: یا فاطمه کاش میدیدی دختران خود را اسیر و متفرق در بلاد

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ اوایل قرن 14؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 206گ، 21 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: - 146]

سیر اعلام النبلاء (سیر النبلاء) / رجال / عربی

siyar-u aʻlām-in nubalā’ (siyar-un nubalā')

ذهبی، محمد بن احمد، 673 - 748 قمری

zahabī, mohammad ebn-e ahmad (1275 - 1348)

مختصری است از «تاريخ الإسلام» مؤلف، که در آن شرح حال ها به ترتیب سال های وفات تنظیم شده و چنانچه شخص از راویان حدیث باشد احادیثی از او به طور مسند ذکر می کند. این کتاب معروف از مصادر مهم تراجم و بیوگرافی علما می باشد.

چاپ: قَاهِرَةٍ ، مطبوعات معهد المخطوطات وَ دَارِ الْمَعَارِفِ ، نَشَرَ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ صَلَاحُ الدِّينِ المنجد ، نَشَرَ الْجُزْءِ الثَّانِي ابراهيم الابیاری، 1956-1957م؛ قاهرة، دار المعارف، تحقیق محمد اسعد طلس، الجزء الثالث، الطبعة الأولی، 1962م، 480ص

1. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 270

نسخه اصل: کتابخانه احمد سوم استامبول 2910. جلد سوم کتاب بر حسب ترتيب مؤلف است دارای 209 ترجمه از ابو عبیده جراح تا ابوهریره می باشد؛ خط: نسخ، كا: فرج بن احمد بن طوغان، تا: جمعه 1 شعبان 739ق؛ از روی نسخه مؤلف استنساخ شده؛ 503ص، [عکسی ف: 1 - 314]

2. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 271

نسخه اصلی: کتابخانه احمد سوم - استامبول 2910. جلد چهارم کتاب از ابوبكرة مولى النبي صلى الله تا انس بن سیرین دارای 385 شرح حال می باشد. ادامه نسخه سابق می باشد؛ خط: نسخ، كا: فرج بن احمد بن طوغان، تا: 739ق؛ افتادگی: انجام؛ در این نسخه تصریح می شود که اولین نسخه ای است که از نسخه خط مصنف استنساخ شده و با آن مقابله شده؛ پایان کتاب تا اول ترجمه سعید بن ابی الحسن يسار بصری کامل و 21 شرح حال بعد، افتاده است؛ 574ص، [عکسی ف: 1 - 315]

سیر الاكراد = تاریخ اکراد اردلان و بابان / تاریخ ایران / فارسی

seyar-ol-akrād = tārīx-e akrād-e ardalān va bābān

بابانی، عبدالقادر بن رستم، ق13 قمری

bābānī «abd-ol-qāder ebn-e rostam (- 19c)

اهداء به: ناصر الدین شاه (1264-1313 ق) و فرهاد میرزا پسر عباس میرزا ولیعهد

تاریخ تأليف: 15 شعبان 1285 ق برابر 1868 و 789 جلالی، در مدت دو ماه

مؤلف در دیباچه می نویسد: «این نامه ای است به طرز اختصار، از حال و کردار و رسم ملو کشان، در جهان و پیدایش کیش ملتی که در عهود، الى يومنا هذا داشته اند» و آغاز می شود با سربندهای: ذکر طبقات اکراد، ذکر اسامی طوایف اکراد، تاریخ اشک و خون و پایداری مردم کردستان است در دو بخش: کردستان اردلانو کردستان بابان. برای نشانی: «ذکر طبقات اکراد. بدانکه مجموع اکراد شانزده فرقه اند، و اراضی ایشان از سرحد موصل تا قریب عمان و از دیار بکر روم الی چهار فرسنگی همدان است. این جمله را حکام آنان مطیع فرمان داشته اند. اسامی و تفصيل حال این طوایف به نحوی است که رقمزده بیان خواهد شد، و شرح آغاز و روزگارشان بين التفصيل و الاجمال مرقوم می شود». (احمد منزوی)

آغاز: حمدله. صلات. اما بعد، نگارنده این بنده جانی عبدالباقی بن رستم البابان. چنین گوید، در این زمان که از یمن ... ناصرالدین شاه قاجار ... و معتمد الدوله فرهاد میرزا ...

انجام: به دقت مطالعه نمود نتوانست بخواند. اما کف از خطوط قديمه پارسیان است و مقبره ایشان تمام شد وقایع متفرقه هر دو کردستان اردلان و بابان. تفرقه و پریشانی خاطر ممانعت کلی از تحریر آثار باقی طوایف اكراد ... سرانجام سعی بلیغ در اختتام آن خواهد شد. (24 ذیقعده 1286 ق) تألیف این مبارک کتاب سمت انتها و اتمام پذیرفت.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4135/1

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق؛ جلد: میشن لاجوردی، 200ص (8-207)، 15 سطر، اندازه: 27/4×18/7 سم [ف: 7 - 211]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 29/1 _عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 164]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5063/1 _

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 130]

السير الى الله / عرفان و تصوف / عربی

as-siyr-u ila-1-lāh

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16913/14

آغاز: في بَيَانِ مقامات السالكين ، مِنْ کتاب بَحْرٍ الخضم مُسْتَشْهَداً عَلَيْهَا بِالْكِتَابِ العزيزا دَرَجَاتٍ السلوك مُنْتَهَى الَىَّ مَائِهِ دَرْجَهُ مِنْهَا مَقَامُ مَنْ مقامات الَّتِي يُصَلِّ اليها أَهْلِ السلوك الْمُسَمَّى بِالسَّيْرِ الَىَّ اللَّهُ ؛ انجام : هِيَ قواك الخارجه فَيَخْرُجُ عَنْ أُمُورٍ عَقْلِكَ فَيَكُونُ مِنْ أَنَّهَا.

بی کا، تا: 1086ق؛ افتادگی انجام ؛ 3گ (129-31 ر) [ف: 47/1- 20]

سیر اندیشه اقتصادی / اقتصاد / فارسی

seyr-e andīše-ye eqtesādī

دادبخش، محمد، ق14 قمری

dādbaxš, mohammad (- 20c)

بحث های اقتصادی سال سوم اقتصاد است که مؤلف در آن نظریات بزرگان این فن همانند ژان باتیست سه، رانت، ریکاردو، آدام اسمیت و جز آنها را بررسی نموده است.

خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 434/2

آغاز: ژان باتیست سه و عقاید اقتصادی او: ژان باتیست سه را مروج و مفسر افکار آدام اسمیت معرفی کرده اند، اولین عالم اقتصاد بود که اقتصاد را تحت مباحث سه گانه ...

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 45گ (119- 163)، اندازه: 21×17/5 سم [ف: 2 - 101]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 706/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 343]

سیر الاولیاء في محبة الحق جل و علا / تراجم / فارسی

seyar-ol-ovlīyā’ fī mahabbat-el-haqq-e jalla va ‘alā

میر خرد، محمد بن مبارک، - 770 قمری

mīr-xerad «mohammad ebn-e mobārak (- 1369)

در زندگی و احوال و اندیشه های چشتیان مخصوصا نظام الدين اولیا (636-725ق) که خود در کودکی بدان پیوسته بود، نوشته شده به روزگار تغلق شاه (752-770ق) در سن 50 سالگی. در ده «باب»: 1. مشایخ چشتیه؛ 2. خلفای معین الدین سجزی و قطب الدین بختیار، گنج شکر؛ 3. مریدان فرید الدین گنج شکر؛ 4. خلفای نظام الدین اولیا؛ 5. احوال بعضی یاران علا که به شرف ارادت و قربت نظام الدین اولیا مشرف بودند؛ 6. ارادت و مرید و فرایض مرشد؛ 7. طهارت و آداب آن، ادعیه؛ 8 عشق حقیقی و مشاهده حق؛ 9. سماع، موسیقی، وجد و رقص؛ 10. سخنان و نامه های نظام الدین اولیا.

آغاز: حمد متواتر و شکر متکاثر مر خدای را که مکرم گردانید اولیای خود را به زهد در دنیا تا به آرایش آن التفات نمایند و مصفی گردانید. انجام: او را بهر تحكم شرع در حباله خود در آورد و نفص آن پادشاهزاده در کار شد. [فهرستواره منزوی 2186/3]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:34765

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 9 محرم 1229ق، جا: شاه جهان آباد؛ تاریخ وقف: اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 322گ، 15 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [اهدائی رهبر: 8 - 251]

سير البلاد ، آثار البلاد و اخبار العباد (ترجمه)

السيرة = سیرة ابن سینا = ترجمة الحكيم الوزير/ تراجم / عربی

as-sīra = sīrat-u ibn-i sīnā= tarjomat-ul-hakīm-il-wazīr

جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، - 438 قمری

jawzjānī, “abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (- 1047)

السيرة» یا «سرگذشت شیخ رئیس» که در الذریعه (ج 4ش 732) با عنوان «ترجمة الشيخ الرئيس ابی علی بن سینا» معرفی شده است. نگارش شاگرد او، ابو عبید عبدالواحد جوزجانی، در دو بخش است: نخست آنچه شیخ به این شاگرد گفته است و دیگر بخشی است که جوزجانی از یافته های خود در مدت 25 سال همنشینی با استاد آورده است. بوعلی در آغاز می گوید: چون پدر و برادرم به اسماعیلیان گرویده بودند، من به سوی فلسفه گرایش یافتم، پس مردی به نام بو عبدالله ناتلی که مدعی دانش فلسفه بود به بخارا آمد و پدر او را به خانه ما آورد تا فلسفه را به من بیاموزد، من که بیشتر فقه آموختم بودم مانند فقیهان بر آن اعتراض ها می نمودم و او پاسخ میداد، سپس پزشکی آموختم، سپس او به ذکر آثار خود می پردازد. (علینقی منزوی)

آغاز:بسمله . ذَكَرَ الشَّيْخُ الرَّئِيسِ أَبُو عَلِيِّ الْحُسَيْنُ بْنُ عبدالله البخاری ، أَنْ كانَ ابی رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَلْخَ وَ انْتَقِلْ الَىَّ بخارا فِي أَيَّامُ نُوحِ بْنِ مَنْصُورٍ السامانی ، وَ اشْتَغَلَ بالتصریف وَ تَوَلَّى الْأَعْمَالِ فِي أَثْنَاءِ ایامه بِقَرْيَةٍ خرمیشن مِنْ صفاع ( ناحیه ) بخارا وَ هِيَ مِنْ أُمَّهَاتِ الْقُرَى

انجام: وَ بَعْدُ ثَمَانِيَةَ أَشْهُرٍ نُقِلَ إِلَى إصفهان وَ دُفِنَ فِي الْقُبَّةِ العلائية ، خَارِجُ الْمَدِينَةِ بِبَابِ کون کنبد ، سَقَى اللَّهِ ثَرَاهُ . . . رِضْوَانِهِ وَ کساه اللَّهِ جلابیب غُفْرَانِهِ ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ.

چاپ: متن عربی با ترجمه فارسی این رساله از طرف انجمن دوستداران کتاب به سال 1332ش و بار دیگر به تصحیح دکتر غلامحسین صدیقی چاپ شده است [دنا 280/6 (20 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2163/3 «سرگذشت ابن سینا» از شاگردش جوزجانی]

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/1

-في نسخه اصل: ایاصوفيا 4849، تاريخ الشيخ الرئیس و فهرس كتبه؛ بی کا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 4گ(1پ -4ر) [فیلمها ف: 1- 576]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2266/1 -ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4852؛ بی کا، تا: اوایل قرن 7، 13گ (1پ -13ر) [فیلمها ف: 1- 664]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/66 -ف

نسخه اصل: حمديه ش 1447؛ کا: یحیی بن احمد کاشی، تا: 15 جمادی الثانی 754ق؛ در هامش [فیلمها ف: 1- 426]

4. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1149/1

آغاز: ش رف الملک أَبُو عَلِيِّ الْحُسَيْنُ ابْنُ عبدالله بْنِ سِينَا . كَانَ أَبُوهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَلْخَ مِنْ عُمَّالِهِ انْتَقَلَ الَىَّ بخارا فِي أَيَّامِ مَلَكِ الْمَشْرِقِ نُوحِ بْنِ مَنْصُورٍ السامانی ؛ انجام : ثُمَّ مَاتَ فِي يَوْمٍ ( الْجُمُعَةُ ) الاولى فِي شَهْرِ رَمَضَانَ سُنَّةُ (428) (میان دو کمانه زیر کاغذ رفته است) خط: تعليق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملك: مصطفی بن عبدالله

در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 31 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 6-2393]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8463/5

آغاز: برابر؛ انجام: لَمَّا عَظُمَتْ فَلَيْسَ مُصَرًّى وَاسِعُ * * * لَمَّا غَلَى ثمنی عُدِمَتِ الْمُشْتَرِي

خط: نسخ، بی کا، تا: 163ق، جا: قسطنطنیه مدرسه سودلجه؛ جلد: مقوایی، 3گ (87-89پ)، 19 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 22 - 53]

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2264/19 _ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 4829؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 4گ (87پ - 90پ) [فیلمها ف: 1 - 662]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1069

آغاز: بسمله. حمدله. و بَعْدُ فَقَدْ سَأَلَنِي اصدقائي عَنْ أَحْوَالِ الشَّيْخُ الرَّئِيسِ أَفْضَلُ الْحُكَمَاءِ الْمُتَأَخِّرِينَ أَبُو عَلِيِّ الْحُسَيْنُ بْنُ عبدالله بْنِ سِينَا البخاری، انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 13ص (66-78)، 19 سطر، اندازه 18×12سم [ف: 1 - 373]

8. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2441/13

خط: نستعلیق، کا: عبد الرشید، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 7ص (123-129)، 25 سطر (15×8/5 )، اندازه: 24/5×15

سم [ف: 9 - 1120]

9. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:4508

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 12گ، 19 سطر (12/5×7) سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 5 - 124]

10. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 4694/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق بی نقطه، كا: عبد القادر اردوبادی، تا: 1021ق، جان شیراز، کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 6گ (97-102)، 23 سطر، اندازه: 22/3×12 سم [ف: 8- 43]

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/39

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج، 4گ (124پ 127پ)، 27 سطر، اندازه:18 × 27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 132]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19312

آغاز: بسمله ، هذاه نَبَذَهُ . . . سِيرَةُ الشَّيْخُ ابی علی سینا قَالَ ؛ انجام : وَ الصلوة وَ السَّلامُ عَلَى مَنْ لَا نَبِيَّ بَعْدَهُ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الماب

خط: نسخ، بی کا، تا: 1082 ق [رایانه]

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 5662

خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق [الفبائی: - 332]

14. شیراز؛ هاشمی، نورالدین (خاندان)؛ شماره نسخه: 17/25

بی کا، تا: با تاریخ 1084ق [نشریه: 5 - 288]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1255/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 10ص (23-32)، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 188]

16. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1216/9

بی کا، تا: قرن 12؛ فهرست کتابهای ابن سینا در میانه است نه در پایان آن؛ 7ص (16-22) [ف: 5 - 124]

17. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4196/10

آغاز: برابر؛ انجام : فَما كانَ فِي النُّسْخَةِ الَّتِي انتسخت فِيهَا مَكْتُوبَةٍ ، فَتَرَكْتُهَا ضَرُورَةٍ عَدَّ وُجُودِهَا.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: ترمه، 4گ (167ر - 170ر)، 25 سطر، اندازه: 14/6 × 25/7 سم [ف: 7- 257]

18. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3238/2

خط: نستعلیق، كا: على بن ابی الحسن حسینی مازندرانی، تا: 1241ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 6گ (50-55)، 18 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 11 - 2196]

19. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 2222/10

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: 1310ق؛ کاغذ: فرنگی زرد، 7گ (45-51ر)، 17 سطر [ف: 11 - 583]

20. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:292/3

خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 3 - 44]

21. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 4507/1

بی کا، بی تا، پس از آن مقدمه جوزجانی بر شفا و پس از آن فهرست شفا نوشته شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 11گ (1پ-11پ)، 16 سطر (12×7)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 5-124]

22. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 224/1 -ف

نسخه اصل: توپقېو سرای احد 3ش 6063؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 15گ (2-16)، 15 سطر، [فیلمها ف: 1- 435]

23. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1020/1

آغاز: برابر نسخه اصلی: کتابخانه احمد ثالث . ترکیه 3036؛ خط: نسخ ریحان، بی کا، بی تا، مجدول؛ 28ص (1-28) [ عكسي ف: 3 – 275]

24. تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 94/2 -ف

نسخه اصل: ایاصوفيا 3722؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب 10گ (5 _14)، 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 405]

25. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1976/1 -عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: وكَانَ عُمُرِهِ ثَمَانِيَةُ وَ خَمْسِينَ سَنَةً وَ كَانَ مَوْتُهُ فِي سَنَةِ ثَمَانٍ وَ عشرین وَ ارْبَعْ مِائَةً . غَفَرَ اللَّهِ وَ لِمَنْ دَعَا لَهُ بِالْخَيْرِ ، تَجَاوَزْ اللَّهِ عَنْ سيآته وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . وَ قَبْرُهُ تَحْتَ السُّوَرِ

من جانب القبلة في همدان و قيل قد انتقل الى اصفهان في موضع باب کون (تون) کنید. تم.

خط نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ 12ص (132) [ عکسی ف:1 - 14]

سیره ابن خفيف / - عربی

sīre-ye ebn-e xafif

شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق، شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، تا: 976ق [میراث اسلامی: 5- 569]

سيرة ابن سینا > السيرة

سیرت ابن فهد > سيرة ابن فهد الحلی

سیرة ابن فهد الحلی / تراجم / فارسی

sīrat-o ebn-e fahad-el-hellī

سرگذشت ابو العباس احمد بن فهد حلی و ذکر اساتید اوست.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/44

آغاز: الشيخ الزاهد ابوالعباس احمد بن فهد الحلى تلميذ ابی الحسن علی بن الخازن الجابری است و او تلمیذ شیخ سعید شهید محمد بن مکی است صوفی و مرتاض و صاحب ذوق و حال بود و همواره با اهل طریق مناظره مسلو ک میداشت تا آنکه در زمان میرزا تركمان که والی عراق عرب بود متصدی اثبات مذهب خود و ابطال مذهب اهل خلاف شده در مجلس میرزای مذکور؛ انجام: زین الدین مذکور را قصیده ایست که قبل از نیل ملازمت شیخ در اظهار شوق به صحبت او گفته و قصیده اینست. آغاز قصیده: معاصرة الْأَوْطَانَ دَلَّ وَ بَاطِلُ * * * وَ لَا سِيَّمَا انَّ قارنته الْقَوَابِلَ. اشعار 20 بیت است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (181) [ف: 15 - 151]

سيرة ابی حنیفة / تراجم / عربی

sīrat-o abī hanīfa

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 4/ 861

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ 146گ، قطع: وزیری [نشریه: 7- 260]

سيرة اسکندر / تاریخ / عربی

sīrat-u iskandar

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4126

آغاز: بسمله حَدِيثِ الْمَلِكِ النصور مِنَ الرَّبِّ الْمَشْكُورِ خلیفه اللَّهِ فِي أَرْضِهِ الْعَادِلِ الْكَامِلِ مالک الْمَشْرِقِ ، انجام : وَلَهٍ النظره الَىَّ يَوْمٍ القيمة و هذا ما كان ... و امن و ایمان و توعد و احسان

خط: نسخ، بی کا، تا: 993ق؛ کاغذ: حنایی [الفبائی: - 315]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1334-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 337]

سیرة الإسكندر / تاریخ / عربی

sīrat-ul iskandar

صوری، ابراهیم بن مفرح، - 900؟ قمری

sūrī, ebrāhīm ebn-e mofarrah (- 1495)

داستان زندگانی و کشورگشایی «اسکندر» است، بر پایه تخیل و داستان سرایی. این کتاب، با اسکندرنامه فارسی که تا کنون، نسخه های گوناگونی از آن دیده شده و و چند نسخه نیز، در ایران و هند، به چاپ رسیده، همخوانی ندارد؛ ليكن این احتمال وجود دارد که وجود متن های فارسی، مشوق تألیف این کتاب باشد؛ اگرچه در متن عربی، از متن فارسی، پیروی نشده باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14283

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ، قَالَ الْمُؤَلِّفُ : إِنَّ الْمَلَكَ الإسكندر أَلَماً إطلع عَلَى كِتَابِ داریوش وَ إطلع الْخَضِرِ عَلَى مَا فِيهِ فَأَمَرَ الْخُضْرِ - عَلَيْهِ السَّلَامُ - انَّ يَأْتِي بِصَحِيفَةٍ ؛ انجام : وَ لَمْ يَزَلِ الْخَضِرِ يضهر لِلنَّاسِ فِي كُلِّ سَنَةٍ وَ إِلْيَاسَ وَ آدَمَ - عَلَيْهِ السَّلَامُ - وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ خط: نسخ، بی کا، تا: 1177ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع مشکی، 179 گ، 26 سطر (15/5×26/5)، اندازه: 23×32/5سم [ف: 36 - 112]

سيرة الامام المؤيد بالله / تاریخ/ عربی

sīrat-ul imām-il-mu'ayyad-i bi-l-lāh

شجری، یحیی بن حسین، 412 - 479 قمری

šajarī, yahya ebn-e hoseyn (1022 - 1087)

زندگی نامه مؤيد بالله احمد بن حسين بن هارون حسنی هارونی است در چند باب، مشتمل بر تاریخ شخصی مؤید و روی دادهای عصر وی و دعوت مردم به امامتش و آثار علمی وی و جز اینها.

آغاز: الحمدلله الْوَاحِدِ الْعَدْلِ وَ أَشْهَدُ أَنْ لَا اله الَّا اللَّهِ الَّذِي قَوْلِهِ حَقُّ وَ فَصَلَ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ خَتَمَ بِهِ الانبياء وَ الرُّسُلِ بَلَّغَ عَنِ اللَّهِ وَ جَاهَدَ فِي سَبِيلِهِ عَلَى مَنْهَجِ أَوْلَى الْعَزْمِ . . . هَذَا مُخْتَصَرُ مِنَ سِيرَةِ السَّيِّدُ الامام الْمُؤَيَّدِ بِاللَّهِ ابی الحسین احْمَدَ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ هَارُونَ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ هَارُونَ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ زید بْنِ الْحَسَنِ بْنِ علی بْنِ ابی طَالِبٍ ...

انجام: وَ خَلَفُ مِنِ الْأَوْلَادِ الْأَمِيرُ أَبَا الْقَاسِمِ وَحْدَهُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَ أَرْضَاهُ

چاپ: میراث بهارستان، دفتر اول، 1388ش، ص 307 - 386،

تصحيح محمد کاظم رحمتی. انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3817/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (308پ -317پ)، اندازه: 20/5 × 29/5سم [ف: 10 - 195]

سیرت امیر المؤمنین علی علیه السَّلام/ تاریخ معصومین / فارسی

sīrat-e amīr-al-mo'menīn 'alī

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4100

آغاز: آن حضرت مقتول شد ... ذکر غزوہ خندق ... در کتب سیر مسطور است که چون سید رسل ع يهود بني النضير را از حوالی مدينه اخراج نموده؛ انجام: ذیل در دعای ذات قدسی سمات ... شهشاه سلیمان نشان چون کلمات قدسیه سید اولياء ... کیمیای تأثیر است ... (پس از دو صفحه) فلک همرازش - وی نطق تو عیسی و بیان اعزازش.

آخرین عنوان در نسخه ما «خاتمه در ذکر شهادت مقتدای انام و انتقال آن حضرت به ریاض دار السلام ... شرح بعضی از کلمات هدایت آیات ...» است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 254گ، 17 سطر، اندازه: 26×15/8 سم [ف: 3 - 482]

سيرة الأئمة / تاریخ معصومین / فارسی

sīrat-ol-a'emma

در حالات و معجزات ائمه و ادعیه.

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2018

آغاز: في منامي و آن خواب با کسی نگوید؛ انجام: مومن بسر کم و علانيتكم و شاهد کم و غائبكم و اولكم.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 104گ، اندازه: 18×10 سم [ف: 4 - 1130]

سیرت پیامبر > سیرت النبي

سیرت پیامبر / تاریخ / فارسی

sīrat-e payāmbar

ایجی، محمود بن محمد، ق 9 قمری

ījī, mahmūd ebn-e mohammad (- 150)

اصفهان، دانشگاه، شماره نسخه:297/5

آغاز: الحمدلله عَلَى مَا أَنْعَمَ وَ أَفْضَلَ وَ أَجْزَلَ . . . أَمَّا بَعْدُ بدان اعزک اللَّهِ فِي الدارین که بزرگترین نِعْمَتِهَا که اللَّهِ تعالی بِرِّ بندگان کرامت فرموده اسْتِ ؛ انجام : وَ لأستاذنا وَ لِجَمِيعِ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ فانك أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ سُبْحَانَ ربک رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ وَ سَلامُ عَلَى المرسلین.

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 13 جمادی الاول 850ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32گ (158-189پ)، اندازه: 18×13/5 سم [ف: 1 - 218]

سیره پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله) / تاریخ معصومین / فارسی

sīra-ye payāmbar

نیاز طباطبائی، حسن بن محمد، ق13 قمری

nīyāz-e tabātabā'ī, hasan ebn-e mohammad (- 19c)

مجالسی است ترتیب شده برای اهل منبر و واعظان، مشتمل بر سیره حضرت رسول اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) با خطبهای عربی در آغاز و ذکر مصائب امام حسين عليه السلام در پایان هر مجلس. در ابتدای این نسخه چند مجلس در تجارت آن حضرت پس از آن داستان معراج به تفصیل آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10132

آغاز: الحمدلله الَّذِي ابْتَلَى أَنْبِيَاءَهُ وَ اولیاءه بِأَعْظَمَ الْبَلَاءِ ... یعنی پدر و مادرم فدای دختران فاطمه زهرا

خط: نستعلیق، كا: عبدالرحيم بن محمد حسین خوزانی از قرای اصفهان، تا:3ذیحجه 1299ق؛ مهر: «رحیم الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 194گ، 17 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 26 – 97]

سیره پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله) / تاریخ پیامبران / فارسی

sīra-ye payāmbar

کار کیا، محمد

kārkīyā, mohammad

از نورالدین محمد کارکیای صفوی متخلص به نوری در سیرت و سرگذشت پیامبر و معجزات او، در پایان نسخه ها مثنوی است در نعت پیامبر با رباعیات همین نوری. در آن آمده است: «رفته بود از هجرت صدر کیا (؟) *** هشصد و هشتاد و هفت ای مرد کار (؟)»، در هامش نسخه آمده است: «هشتصد و هفتاد و پنج ای مرد کار». نظم متنی است جامع اخبار صحيح، به نام سلطان يعقوب آق قوینلو (883-896). این مثنوی در فهرست آتش (ش 578؛ کتابخانه دانشگاه 1236 Fy مورخ 1290) به نام «مولد النبی» و از نوری خراسانی دانسته شده و انجام یافته در نیم شب برات 15 شعبان 887 و آغاز شده در 885.

فلیکس تاور سه نسخه از آن نشان داده: 1. حکیم اوغلو علی پاشا ش 812 به نام «کتاب مولود حضرت رسالت پناه محمدی» نظم حاج نورالدین کازرونی، از قرن 10؛ 2. هذائی افندی ش 87/1 از نیمه قرن 10؛ 3. پیلدیز کوشکو خصوصی ش 39 از قرن 10.

در نسخه ما چنان که می بینیم از نورالدین محمد کارکیای صفوی نوری دانسته شده با همین تاریخ 875 در پایان گویا «کار کیا» را کازرونی» خوانده اند. این مثنوی به گواهی فهرست مطالب آن با آنچه در فهرست تاور (ش 184) درباره «المجتنى من كتاب المجتبى في سيرة المصطفى» (شهید علی پاشا 1897 از قرن 11) از اصیل الدین ابوالمفاخر عبدالله بن عبدالرحمن حسینی دشتکی شیرازی هروی (-883ق) که در یک مقدمه و سه اصل و خاتمه در 830 ساخته است آمده است (استوری 184/1 ) بسیار نزدیک است. سعید بن مسعود کازرونی «المنتقى في سيرة المصطفی» دارد و بهاء الدین کازرونی هم «سيرة النبي» دارد (تاور ش 174 و 180 – استوری 179/1 و 183). نمی دانیم این منظومه با آنها چه پیوندی دارد.

در چهار «قسم» است: 1. در بیان آنچه اول خلق نور نبوت تا زمان ولادت آن حضرت بوده است، در هشت باب؛ 2. در بیان آنچه از اول ولادت تا زمان نبوت آن حضرت جاری شده است، در نه باب؛ 3. در بیان آنچه در زمان نبوت بوده و مدت اقامت آن حضرت در مکه، در نه باب؛ 4. در بیان آنچه در مدت سال های هجرت حضرت رسالت جاری شده، در یازده باب؛ سپس خاتمه است. بریگل (559) آن را از نور الدين محمد کازرونی دانسته است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5073

آغاز: بسمله. تأليف الفقير نورالدین محمد الکار کیا صوفی. نسیم مضطرب آمد که بار می آید *** چراغ خلوت شبهای تار می آید / همین کتاب سیر را که در نظر داری *** نگاه دار که دایم بکار می آید. هذا کتاب سیر ... شاه نقش مهجه لوح قديم *** هست بسم الله الرحمن الرحيم / پس که کرده است این دل آشفته حال *** مشق نقش حمد بر لوح خيال؛ انجام: تا جهانست قوت دین تو باد *** آیینه جانم بر آیین تو باد خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 18 ربیع الاول 1089ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 644 گ، 25 سطر، اندازه: 30/2×19/2 سم [ف: 3 - 485]

سیرت پیامبر / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / فارسی

sīrat-e payāmbar

غیر همانند:

1. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:7336

آغاز: در بیان ایجاد نور محمدی از حین خلقت نور تا بوقت ولادت آن حضرت و درین رکن هشت باب مرقوم کلک بیان خواهد شد. باب اول در ذکر نور با سرور حضرت؛ انجام: فصل در نسب آمنه ... گریتیمی ... قد تم الركن الأول من الكتاب.

در این کتاب سرگذشت پیامبر به روش عرفانی به فارسی آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 159گ، 19 سطر [ف: 5 – 125]

2. آمل؛ پیشنماز، میرزا ابوالحسن، شماره نسخه:9

انجام: به توفیق پروردگار مجید *** به اتمام این داستان هم رسید نسخه از «سلاح پوشیدن سید انبيا به عزم رزم ابوسفیان» است تا رسیدن سید انبيا به وادی القری و بیرون آمدن به میدان کارزار»؛ خط: نستعلیق، كا: على نقی نوری، تا: 1234ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 400 - 5]

3. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 45/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ در هامش نسخه و 21 برگ آخر متن؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 24 سطر (11×19/5)، اندازه: 30×18سم [ف: - 125]

سیره پیامبر (منظوم) / شعر / فارسی

sīra-ye payāmbar (manzūm)

در آغاز این منظومه خطبه غدیر حضرت پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) به نظم کشیده شده، پس از آن سیرت و تاریخ زندگی آن حضرت و بعضی از جنگ ها و داستان سقیفه بنی ساعده، پس از آن جنگهای حضرت امیر المؤمنين عليه السلام در عصر حضرت رسول و زمان خلافت خود. در نام این منظومه و سراینده آن باید دقت شود.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1445

آغاز: نخست ابتدا کرد سالار دین *** بنام خدای جهان آفرین / چنین گفت آنگه شفيع امم *** که با ترجمه ذکر آن می کنم خط: نستعلیق مغلوط، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای 8 مجلس نقاشی؛ جلد: مقوایی، 188 گ، 18 سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 4-275]

سیره پیامبر و ائمه / تاریخ معصومین، تاریخ / فارسی

sīre payāmbar va a’emme

کتابی است در سیره پیامبر و ائمه در 41 «فصل» با نقل قول اسناد و سلسله روایات مستند و فصل 41 آن در ولادت ابی محمد الحسن على الزکی است که در آن از خواجه ابو جعفر قمی روایت می کند. اولین عنوان آن «فصل الرابع في ذكر تزویج فاطمه علیها السلام است»، در متن کتاب به کلینی و طبرسی و دیگران استناد می کند.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10407

آغاز و تغییر جسم از چیست گفت ای پدر سه روز است که طعام نخورده ایم و حسن و حسین علیهما السلام رنجور شده اند از شدت گرسنگی و عاقبت بخفتیدند چون جوجه پر کنده؛ انجام: و دستش گرفت و ویرا با مصلی که نشسته بود بنشاند و در پیش وی بنشست و با وی سخن می گفت.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «محمد تقی 1223» (دایره)؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سبز، 300گ، 20 سطر (21×10)، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 535 - 19]

سیرت پیامبر و علی و ... / تاریخ معصومین / فارسی

sīrat-e payāmbar va ‘alī va ...

بیرجندی، عبداللطيف بن على، ق 10 قمری

bīrjandī, ‘abd-ol-latīf ebn-e ‘alī (- 16c)

گرچه نام مؤلف در فهرست «عبد اللطيف» آمده ولی با توجه به کتاب شناسي قصص الانبیاء، به احتمال نزدیک به یقین مؤلف همان عبداللطيف بن علی بیرجندی است و محتمل است که این رساله نیز قسمتی از قصص الانبياء و الائمه او باشد. این کتاب محتوی داستان ها و احادیث و مواعظ و آداب دینی است در ضمن سیرت پیغمبر اسلام و علی و داستان حمزه سید الشهداء و این گونه مطالب گویا در مجامع و محافل عمومی مانند قهوه خانه ها و جز آن گفته می شد و در آن از مولانا رومی و بیضاوی نقل شده است. اینک چند بندی از میانه آن: (پس از 42 برگ نسخه): «و این آیه که جهت قصاص امير المؤمنین حمزه آمد از کمال رحیمی ارحم راحمین بود و این بنده مذنب عبداللطيف از جناب مخدومی مرحوم مولانا عبدالعلی چنین استماع دارم که پیش از آنکه حمزه هنوز حرام نشده بود روزی خمر بسیار خورده بود و او را میل کباب شده از خانه خود بیرون آمد ... خداوندا پادشاها پروردگارا رحيما كريما بنده نوازا بحرمت جمیع نیکان و پاکان در گاه خود و بحرمت جمیع انبیاء به تخصیص بحرمت آبروی محمد رسول الله و علی ولی الله و اولاد و احفاد کرام و عظام ایشان این بنده مذنب ضعیف و اولاد و احفاد و احباب و اهل بیت این بنده را و جميع حاضران این مجلس را و کافه مؤمنین و مؤمنات و مسلمات را از دریاهای رحمت خود با نصیب گردان و عاقبت ... غرض و مدعا از تسوید این ابیاض و تحریر این اوراق که نعت و صورت حال و سیرت احوال حضرت رسول الله و علی ولی الله بود و شمه ای که ذکر رفت آنست که همه را تنبیهی شود که در حال کار و آخرت خود فکری بر اصل بکنیم ... و مولانا رومی جهت زاد راه آخرت فرمود: ای ز اقلیم عدم آمده در ملک وجود».

تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه:120

آغاز: ... حضرت پیغمبر صلی الله عليه و آله و سلم سوگند یاد کرده است که بدانخدای که جان من بید قدرت او است که اگر شما گناه نکنید هر آینه ... نقل است که یکروز صحابی بمسجد در آمد و گفت یا رسول الله عجبی دیده ام که هرگز کسی ندیده است آنحضرت پرسید که چیست گفت به صحرا رفته بودم بطلب هیمه؛ انجام: خدای تعالی حرام کرده بر کافرون آنانکه فرا گرفته اند دین خود را لهو و لعب و محروم ساخته غرور دنیای ایشانرا از کار آخرت. قوله تعالی و نادى اصحاب الجنة و نقلست که بعد از آنکه مؤمنان عاصی را بقدر گناه عذاب کنند و از دوزخ بیرون برند کسی نماند از اهل نجات و مشركان ..

سیرت پیامبر و علی با داستان حمزه و داستانهای گوناگون دیگر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد عسکر پسر حاج محمد صباغ، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 246گ، 13 سطر (14×7)، اندازه:12/5×22/5سم [ف: - 77]

سیرة جلال الدین مینکبرنی / تاریخ ایران / عربی

sīrat-u jalāl-ud-dīn mīnkubirnī

نسوی، محمد بن احمد، - 647 ؟ قمری

nasavī, mohammad ebn-e ahmad (- 1250)

تاریخ خوارزم شاہ جلال الدین (617- 15 شوال 628ق) فرزند محمد فرزند تكش فرزند ایل ارسلان، و نیز پسرش محمد خوارزمشاه و یورش چنگیز است.

چاپ: پاریس، مطبعة بردین، ج 1-2، 1891-1895م؛ قاهره، محقق: حافظ احمد حمدي، دار الفكر العربي، مطبعة الاعتماد، 1953م

شروح و حواشی:

1- سیرت جلال الدین مینکبرنی؛ نسوی، محمد بن احمد (-647ق)

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:10396

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي بَرَأَ الْبَرِيَّةِ وَ قَدْ لَهُمْ امادا وَ ذَرِ الذُّرِّيَّةِ وَ قَرِّرِ لَهُمْ مُعَادٍ لَمْ يَشْتَبِهُ عَلَيْهِ تكوين المكونات احادة وَ لَا ایجادا الموجودات جُمْلَةً وَ فرادی ؛ انجام : الحمدلله الَّذِي بِنِعَمِهِ تَتِمُّ الصَّالِحَاتُ وَ بامره قَامَتْ الارض وَ السَّمَاوَاتِ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ بافضل الصَّلَوَاتِ وَ اکرم التَّحِيَّاتُ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ . . . نجزت . . . فِي سه سَبْعٍ وَ سِتِّينَ وَ تسمایه.

خط: نسخ، كا: محمد علی ناصح، تا: قرن 14؛ گویا محمد على ناصح از روی کتابی چاپی به شرح ذیل نسخه حاضر را برای خود استنساخ نموده: « وَ قَدْ اعتني بِطَبْعِهَا وَ تصحیح عباراتها السَّيِّدُ هوداس ؛ مدرس اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ بمدرسة الأسان الشرقيه ؛ باريز الحميه ، تَمَّ طبعه ، عَلَى يَدِ بردین صَاحِبُ المطبعة بمدينه انجي سِنِّهِ 1891»، محشي با امضای ناصح؛ جلد: تیماج سیاه، 116، 17 سطر (13/5× 18/5)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 19 - 520]

2. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 299 بخش 3

نسخه اصل: موزه بریتانیا 5662 .Or (از سطر بازپسین ص 5 تا س 2 ص 238 چاپی)؛ بی کا، بی تا [ف: - 138]

سیرت جلال الدین مینکبرنی = تاريخ سعيد علاء الدین محمد بن تکش بن ایل ارسلان و جلال الدين مینکبرنی / تاریخ ایران / فارسی

sīrat-e jalāl-od-dīn-e mīnkobernī = tārīx-e sa‘īd ‘alā’ od-dīn mohammad ebn-e takaš ebn-e īl arsalān va jalāl od-dīn mīnkobernī

نسوی، محمد بن احمد، - 647 ؟ قمری

nasavī, mohammad ebn-e ahmad (- 1250)

وابسته به: سيرة جلاالدین مینکبرنی؛ نسوی، محمد بن احمد (_ 647ق)

ترجمه فارسی از خود نگارنده است.

چاپ: تهران، به کوشش استاد مینوی، 1344ش [فهرستواره منزوی 988/2 ؛ نسخه های منزوی 6: 4339]

1. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 103خش3

نسخه اصل: کتابخانه مکرمین خلیل استاد دانشگاه اسلامبول ش 203 [در فیلمهای دانشگاه شماره به صورت «293» ثبت شده] ؛

بی کا، تا: نوشته پیش از 700 [ف: - 105]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:266-ف

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا؛ 147گ، 19 سطر [فیلمها ف: 1 _125]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:5425

خط: نستعلیق، كا: عباس اقبال آشتیانی، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور، 184 گ، 15 سطر (20/3 × 20/5)، اندازه: 31×23سم [ف: 16 - 6]

سیرت جمال الدين محمد ساوی > قلندر نامه

سیرت حضرت رسول (منظوم) / ادبیات عربی

sīrat-e hazrat-e rasūl (manzūm)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض11098

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي بَعْضِ النبين عَلَى بَعْضٍ ؛ انجام : فِي هَذَا الْمُعْتَبَرِ کفایه . . . رَمَضَانَ مِنْ شُهُورِ سِنُّهُ 1081 تَمَّ النَّظْمُ . . . وَ رضی اللَّهِ عَنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ اجمعي

خط: نسخ، بی کا، تا: 1080ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای [الفبائی: - 15]

سیرت حضرت زهرا / فضایل و مناقب / فارسی

sīrat-e hazrat-e zahrā

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1682

آغاز: گشودم دیدم؛ انجام: گفت ترا خواهم کشت

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 136گ، 16 سطر (14×8/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 1019]

سیرت سجاد / تاریخ معصومین / فارسی

sīrat-e hazrat-e sajjād

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1774/3

منقول از جلاء العيون؛ بی کا، تا: 1232ق؛ اهدایی: شیخ مصطفی علمیه؛ جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 55ص، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 1050]

السيرة الحلبية = انسان العيون في سيرة الامين المأمون / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / عربی

as-Sirat-ul halabiyya = insan-ul uyun fi Sirat-il amin-il ma'mun

حلبی، علی بن ابراهیم، 975 - 1044 قمری

halabī, 'alī ebn-e ebrāhīm (1568 - 1635)

در سیرت و نسب و اخبار و افعال حضرت رسول اکرم صلَّی اللهُ علیه وآله این کتاب با بعضی اضافات از «سُبُلُ الْهُدَى وَ الرَّشَادِ فِي سِيرَةِ خَيْرُ الْعِبَادِ » مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ دمشقی صالحی اخُذَ وَ تدوین شُدَّهُ اسْتِ . این کتاب را که خود انسان الْعُيُونُ فِي سِيرَةِ الْأَمِينُ وَ الْمَأْمُونِ» نامیده و به «السيرة الحلبيه» نامبردار است. او در دیباچه می گوید که نخستین نویسنده سیره و سرگذشت پیامبر زهری است و پس از آن عیون الاثر ابي الفتح بن سید الناس و السيرة شمس شامی است و من این کتاب را از این دو برگزیدم و چیزهایی هم بر آن افزودم و نشانه هایی هم برای جدا ساختن سخنان آن دو سیره نویس گذارده ام.

آغاز: بسمله . وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ حَمْداً لِمَنْ نَضْرِ وُجُوهِ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَ صلوة وَ سَلاماً عَلى مَنْ نَزَلَ عَلَيْهِ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ . . . فَيَقُولُ . . . عَلِىُّ بْنُ بُرْهَانُ الدِّينِ الحلبی الشافعی انَّ سِيرَةِ المصطفی . . . مِنْ أَهُمُّ مَا اهْتَمَّ بِهِ الْعُلَمَاءَ الاعلام . . . وَ أَحْسَنُ مَا أَلْفٍ فِي ذَلِكَ وَ تداولنه الاكياس سِيرَةِ الْحَافِظِ أَبِي الْفَتْحِ بْنِ سَيِّدُ النَّاسِ . . سَمَّاهَا: « عُيُونُ الْأَثَرِ » . . . وَ أَمَّا سِيرَةِ شَمْسِ الشَّامِيِّ . . . فَهُوَ . . . أَنِّي فِيهَا بِمَا هُوَ فِي أَسْمَاعِ ذَوِي الافهام كالمعادات . . . عَنْ لِي أَنِ الْخُصُّ مِنْ تینک السیر تین انموذجا لَطِيفاً . . . وَ قَدْ سمیت مَجْمُوعِ ذَلِكَ « انسان الْعُيُونُ فِي سِيرَةِ الامين وَ الْمَأْمُونِ ...

چاپ: طبع في القاهرة سنة 1962م؛ مطبوعات محمد شاهين، 1280ق؛ بولاق، 1292ق. [دنا 282/6 ؛ الأوقاف العامة بغداد 324/1 و 325]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17844

آغاز: برابر؛ انجام: تَمَّ الْجُزْءُ الاول بحمدالله وَ عَوْنَهُ وَ حَسَنُ . . . وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً

خط: نسخ، كا: اسماعیل قصری ملکی، تا: 1099 ق [رایانه ]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:532

آغاز: برابر

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 239 گ، 31 سطر، اندازه:30×21سم [ف: 2 - 314]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4077

آغاز: برابر؛ انجام: يذكر عليا رضي الله تعالی عنه الأبخير تمت الجزء الأول ... و الحمدلله رب العالمين

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 69]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 578/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ . انجام : وَ مَا دَعَانِي إِلَى الْخُرُوجِ الَّا الْغَضَبِ اللَّهِ أَنْ تَسْتَحِلُّ حَرَمَهُ وَ بَعْدَ انَّ قُتِلَ وَ صُلِبَ عَلَى الْجَزَعِ فَوْقَ الثنيه وَ مَضَتْ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ جائت (در اینکه عبدالله زبیر چرا کعبه را دوباره ساخت برابر با س 20ص234 ج 1 چاپ مصر)

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح: حسين بن محمد تقی طبرسی (حاجی نوری )نوشته که در 1289 این دفتر را برای خود نویساندم؛ تملک: ضیاء الدین نوری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 180 گ، 31 سطر (2379)، اندازه: 30×18سم [ف: 5 - 1107]

سیرت دوازده امام / تاریخ معصومین / فارسی

sīrat-e davāzdah emām

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7121/2

آغاز: سپاس بی اندازه آفریدگاری را که محمد صلی الله ... در بیان احوال و سیرت دوازده امام ... منقول از کتاب ... «فصل الخطاب»؛ انجام: في تاريخ الكتاب و ختمه: مراد از دم خاندان کرم *** چو جنید کلک مشکین رقم /ز صاحب دلی کاز دم آگاه بود *** زنی گر ز تاریخ این نامه دم / برار .... دم خاندان کرد *** خدایا ز خذلان به خاتم ببخش / امیدم چنانست از پروردگار *** که بر فضل رحمت بود ختم کار / بحق محمد عليه السلام *** و اولاده الأتقياء الكرام

مؤلف شیعی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1131ق؛ جدول شنگرف؛ 24گ (167-190پ) [ف: 5- 125]

سيرة الرسول > المنتقى في سيرة المصطفی

سیرة رسول الله / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / فارسی

Sirat-o rasul-el-lah

قزوینی، صدرالدین بن محمد حسن، ق13 قمری

qazvīnī, sadr-od-dīn ebn-e mohammad hasan (- 19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14907/1

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 88گ (2ر -89 ر) [مختصر ف: - 460]

سیرت رسول و ائمه / تاریخ معصومین / ترکی

sīrat-e rasūl va a'emma

در این کتاب ترکی پس از یاد کردن داستان اسماعيل سرگذشت پیامبر اسلام و خاندان او و دوازده امام آمده است.

تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:355 - ج

آغاز: بسمله . الْبَسْهُ الوانله مُزَيَّنُ قُلُوبِ مهيا قَلَّدَ قَدِّهِ ایتدی بِرِّ تیغ وَ بررس همراه ایله؛ انجام: حضرت امام موسی کاظم رضی الله عنه ید یخی امامدر ... اوخ ذکور مشهور او لندسنه 329

خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 203گ، 14 سطر (14×9/5 )، اندازه: 19×14/5 سم [ف: - 143]

سيرة السلطان الشهيد الملك الظاهر جقمق / تاریخ پادشاهان / عربی

Sirat-us sultan-is sahid-il malik-iz zahir jaqmaq

ابن عربشاه، احمد بن محمد، 791 - 854 قمری

ebn-e ‘arabšāh, ahmad ebn-e mohammad (1390 - 1451)

سیره ملک ظاهر ابوسعید چقمق است که بین سالهای 842 تا 857ق در مصر حکومت نموده است. نام مؤلف، روی صفحه عنوان نوشته نشده است، ليکن بنابر آنچه در صفحه 22 آمده: « وَ كُنْتَ قَبْلَ هَذَا التَّأْلِيفِ السَّعِيدِ ، صَنَّفْتُ تاریخ وَ سَمَّتْهُ : بِعَجَائِبِ الْمَقْدُورِ فِي نَوَائِبِ تیمور» مسلم است که این کتاب نیز از تألیفات ابن عربشاه است. [دنا 282/6؛ بروکلمان /2 (30 و 29) 7 و 36)]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:628عکسی

آغاز: وَ أُخْرى تُحِبُّونَها نَصْرُ مِنَ اللَّهِ وَ فَتْحُ قریب ؛ انجام : وَ قَالٍ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) : الْعَبْدُ اذا نَصَحَ لِسَيِّدِهِ وَ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ فَلَهُ أَجْرَهُ مَرَّتَيْنِ. نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، بشماره (2992 A) (فهرست عربی طوپ قاپی 557/3)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 10، برای خزانه اینال الاشقر الملكي الظاهری؛ مصحح 236 برگ، 13 سطر، عکسی ف: 2 - 111]

سيرة سيد البشر (صلَّی اللهُ علیه وآله) / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / عربی

sīrat-u sayyid-il-bašar ($)

دمیاطی، عبد المؤمن بن خلف، 613 - 705 قمری

demyātī, ‘abd-ol-mo’men ebn-e xalaf (1217 - 1306)

کتابی است در سیره پیامبر گرامی اسلام (صلَّی اللهُ علیه وآله)، از بیان نسب آن حضرت، تا هنگام وفات، به طور مختصر و با عناوین «باب،

باب».

آغاز: أَخْبَرَنَا الشَّيْخُ الامام . . . عَبْدُ الْمُؤْمِنِ بْنُ خَلَفِ بْنِ ابی الْحَسَنِ التونى الْمَوْلِدِ وَ المحتد الدمياطي المنشاء.

[دنا 282/6 ؛ هدية العارفین 631/1 ؛ بروکلمان، ذیل 79/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:925عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: وعَنْ انَسٍ بْنِ مَالِكٍ قَالَ : لَمَّا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ النَّبِيِّ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) أَظْلَمُ مِنْهَا يَعْنِي المدينه كُلِّ شي وَ مَا نَفَعَنَا عَنْهُ الْأَيْدِيَ مِنْ دَفَنَهُ ... قُلُوبَنَا.

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3332 (اربری، فهرست خطی عربی 38/2)؛ خط: نسخ، كا: طاهر بن حسن بن عمر، تا: 28 رمضان 759ق، جا: حلب؛ مصحح، محشی، در پایان آمده: در تاریخ 760 ها در مدرسه سلطانیه حلب با اصل منقول منه که اصلی معتمد و بر مؤلف خوانده شده مقابله و تصحیح شده؛ 128گ، 19سطر، [عکسی ف: 2 - 405]

سيرة السيد جمال الدين الأفغانی / تراجم/ عربی

sīrat-us-sayyid jamāl-id-dīn-il-afgānī

اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 436/1

خط: نسخ، كا: محمد حسن بن حسین علی آبادی فومنی رشتی گیلانی، تا: پنج شنبه پایان رمضان 1304ق؛ کاغذ: فرنگی نشریه: [948 - 11]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:4567-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 3 - 73]

السيرة الشريفة المنصورية / تاریخ/ عربی

as-sīrat-uš šarīfat-ul manşūrīyya

ابن دعثم، فاضل بن عباس، ق7

ebn-e da sam, fāzel ebn-e ‘abbās (- 7c)

سیره و تاریخ نسیت مفصلی است از امام منصور عبدالله بن حمزه یمنی (-614ق) از ائمه زیدیه، و در آن به ذكر فتوحات و غزوات وی و اشعار و قصایدی از شعرای مختلف پرداخته است. چاپ: بیروت، محقق: عبدالغني محمود عبد العاطي، دار الفكر المعاصر، چاپ 1، 1414ق.

[اعلام المؤلفين الزيدية ص 479؛ دنا 282/6]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1256

آغاز: ..وَ لَمَّا وَصَلَ اليه الشَّرِيفُ عَلِىُّ بْنِ مُوسَى الَىَّ [ . . . ] تَلْقَاهُ بالانصاف وَ لااکرام وَ حَضَرَ عَدْلَانِ

نسخه اصل: کتابخانه وانيكان - رم 1061؛ خط: نسخ، بی کا، تا قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملکی به تاریخ 1339، 34ص، [عکسی ف: 4 - 81]

سیرت شیخ کبیر / تراجم / فارسی

sīrat-e šeyx-e kabīr

خفیف شیرازی، محمد بن خفيف، 268 - 371 قمری

xafīf-e šīrāzī, mohammad ebn-e xafīf (882 - 982)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:28-عکس نسخه اصل: از کوپرولو 1589(125/1)، بی کا، بی تا [فیلمها ف:3- 219]

سيرة الشيخ الكبير ابی عبدالله ابن الخفيف / تراجم / فارسی

sīrat-oš šeyx-el kabīr abī-abd-ol-lāh ebn-el xafif

دیلمی، علی بن محمد، - 463 قمری

deylamī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1071)

مترجم: شیرازی، یحیی بن برهان الدین، ق7 قمری

اهدا به: اتابک سعید ابوبکر بن سعد زنگی

اصل به عربی و از ابوالحسن علی بن محمد دیلمی شاگرد ابن خفيف است و روزبهان بقلی شیرازی آن را در دست داشته است، در سیزده «باب».

چاپ: آنکارا، 1945م، 323+101ص؛ قاهره، مجمع البحوث الاسلامية فب الأزهر، 380، 1977م. [دنا 282٫6 ؛ فهرستواره منزوی 3/2187]

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/24 (آ) - 463/24 (ب)-ف

نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ كان حسن بن يوسف بن على استرابادی سمنانی، تا: سه شنبه 15 صفر 754ق، جا: اصفهان؛ 28گ (383ر-410پ) [فيلمها ف: 1 - 480]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:28-ع

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 125]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5431

خط: نستعلیق، كا: عباس اقبال آشتیانی، بی تا؛ از روی نسخ مورخ روز سه شنبه 25 صفر 754 از کوپرولوش 1589؛ کاغذ: فرنگی کاهی نخودی، جلد: گالینگور قهوه ای، 188 گ، 11 سطر (2×19)، اندازه: 29×21سم [ف: 16 - 7]

سیرت صدر عالم > سیرت المصطفی

سیرت عبد القادر = احوال شیخ عبدالقادر جیلانی / تراجم / فارسی

sīrat-e 'abd-ol-qāder = ahvāl-e šeyx “abd-ol-qāder-e jīlānī

کتابی است بی سروته و مجهول المؤلف [مجموع حکایات این کتاب مختوم است به عبارت: «من التحفة و الخلاصة» که مقصود از تحفه بر حسب تصريح مؤلف در اواخر نسخه «تحفة القادرية»

است، و در ذکر فرزندان شیخ تواریخی هم از کتاب «فیوض الأرواح» نقل شده است. در سیره شیخ محيي الدين عبد القادر گیلانی (- 562ق) پیشوای سلسله قادریه و صاحب کتاب فتوح الغيب که با شرح فارسی شیخ عبدالحق محدث دهلوی در بمبئی و لکهنو به طبع رسیده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8823

آغاز: هر که آنجا جنس درویش آمدي *** گر همه بیگانه با خویش آمدی؛ انجام: چنانچه منقول است که روزی حضرت خواجه بخلاف عادت قطعه تاریخی ذیل از همین کتابست: گل باغ نبوت غوث اعظم *** مر او را در دو عالم پادشاهی / سنینش «کامل» و «عاشق» تولد ***وصالش دان تو «معشوق الهی»

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: کشمیری، جلد: پارچه ای، 105گ، 11 سطر (13/5×8)، اندازه: 13/8 ×20/8سم [ف: 7- 127]

سیره عفیفی > مولود النبي (ترجمه)

سیرت علميه > اعلام الهدی

سیره عنترة بن شداد / تاریخ عربی

sīre-ye ‘antarat ebn-e šaddad

داستان زندگی عنترة بن شداد مشهورترین قهرمانان عصر جاهلی است. قصه عنتره، ساخته و پرداخته گروهی از داستان پردازها است که از دوره ای به دوره دیگر و از جایی به جای دیگر منتقل شده و سرانجام کسی این اجزاء پراکنده را یک جا گرد آورده و کتاب حاضر ساخته شده است. مشهور این است که در قرن چهارم هجری یوسف بن اسماعيل مصری به خواست خليفه فاطمي العزيز بالله آن را گرد آورده است، بعضی هم جمع آوری آن را به اصمعی و برخی هم به ابوعبیده نسبت می دهند و نیز گوید مؤلف این کتاب ابن الصائغ است و گویا او بوده که آن را بدین صورت که امروز در دست ما است شکل بخشیده است.

از داستان عنتره سه رواست به دست ما رسیده است: 1. روایت حجازی که طولانی ترین آنها است که در مصر مكرر چاپ شده است در 32 جزء در سال 1286 و در سال 1306 در 11 جزء چاپ گردیده، و در بیروت نیز این کتاب چاپ شده است و مؤلف آن را یوسف بن اسماعيل مصری دانسته که شاید همان روایت شامی باشد و گزیده این داستان به زبان فرانسه در پاریس چاپ شده است؛ 2. روایت شامی؛ 3. روایت عراقی و این دو روایت با هم چندان اختلافی ندارند.

داستان عنتره در جهان عرب رواج بسیار یافته است. خاورشناسان هم به تحقیق درباره آن پرداخته اند و به طور کامل یا بعضی از اجزاء آن را ترجمه کرده اند. برخی آن را ایلیاد عرب خوانده اند یعنی همان طور که ایلیاد تصویری است از جاهلیت یونان، عنتره هم صورتی است از زندگی اعراب بدوی و جنگ ها و خلق و خوی آنها. هر دو داستان از نظر عشق قهرمانان آن به جنگ و تشبیه دسته های سپاه به دسته های پرندگان، بزرگداشت زیبارویان و تشبيه لشکر به امواج دریا و تشبیه شمشیرها به آذرخش و تشبیه اسب به باد و امثال اینها به هم شبیه اند اما از نظر فنی میانشان اختلاف بسیار است. ایلیاد از حیث انشاء بلیغ تر و از حیث تصویر والاتر و از حيث تأليف نیکوتر است و سراسر شعر است ولی داستان عنتره نثری است آمیخته به شعر. (محمود فاضل)

مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 563

آغاز: قَالَ الأصمعی وَ بَعْدَ وَقَعَتْ البسوس انقسمت قَبَائِلِ بنی نِزَارٍ خَمْسَ فَرَقُ . . . الي عنتره فاستقبلهم وَ نادی یا بَنَى الاعمام ؛ انجام : كَمَا ذَكَرْنَا لَا صَلَاحَ حَالِ الْمُنْذِرُ وَ يَسْتَوْهِبُ مِنَ الملک دَمُ الْحَاجِبِ.

شامل اجزاء 12 تا 17 است که اوراق آن آشفته صحافی شده و این داستان به روایت اصمعی می باشد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج عنابی، 281گ، 23 سطر (24812)، اندازه: 30×20سم [ف: - 460]

سیره عنترة بن شداد عبسي (ترجمه) / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآلِه) / فارسی

sīra-ye ‘antarat ebn-e šaddād'absī (t.)

رئیس یزدی، غلامعلی بن محمد حسن، ق14 قمری

ra’īs yazdī, qolām ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 20c)

یزد؛ فرهمند، محمد على؛ شماره نسخه:4

در پنج جلد؛ کاتب =مؤلف، تا: از 1350 ق تا 1362ق [ نشریه: 4 – 463]

سیرت فرزندان شیخ احمد جام ژنده پیل / عرفان و تصوف / فارسی

sīrat-e farzandān-e šeyx ahmad jām-e žanda pīl

بوزجانی، درویش علی، ق 10 قمری

būzajānī, darvīš ‘alī (- 16c)

تاريخ تأليف: 929ق

باید مقصد دوم روضة الرياحين باشد و در پایان آن از خلاصة المقامات یاد شده است. [دنا 283/6 ؛ فهرستواره منزوی 506/7]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2607/1 _ف

نسخه اصل: نسخه ای از تربت جام؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 1- 719]

السيرة الفلسفية / فلسفه / عربی

as-sīrat-ul falsafīyya

رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری

rāzī, mohammad ebn-e zakarysā (866 - 926)

چاپ: زنده یاد عباس اقبال آشتیانی، آن را به فارسی برگردانده و به سال 1315ش چاپ کرده است.

1. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه:1217/5

آغاز: قَالَ أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زکریا الرَّازِيِّ الْحَقِّ اللَّهُ رُوحَهُ بِالرَّوْحِ وَ الرَّاحَةِ . أُنَاساً مِنْ أَهْلِ النَّظَرِ وَ التميز وَ التحصيل لِمَا راونا ؛ انجام : وَ انْحِرَافٍ مِنْ أَمَانَهُ . نُجِزْ كَتَبَ السِّيرَةِ الفلسفية . وَ اللَّهُ تَعَالَى الْمَحْمُودِ عَلَى كُلِّ حَالٍ دَائِماً أَبَداً سَرْمَداً . قَدْ تَمَّتْ ...

خط: شکسته نستعلیق تحریری خوش، كا: يدالله (نظر پاک)، تا: 1354ق؛ 13ص (136-148) [ف: 3 - 176]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2355-ف

نسخه اصل: اعلام النبوة ابو حاتم رازی (چاپی است)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 11]

سیرت فیروزشاهی / تاریخ / فارسی

sīrat-e fīrūzšāhī

شرح حال فیروز شاه پادشاه هندوستان که ضمن آن حمل و نقل ستون های سنگی از کشتی به ساحل را با تصویر نشان می دهد.

تهران مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه:131 عکسی

بی کا، تا: ربيع الثانی 1002ق، 176گ [جنگ: 1 - 460]

سيرة محمد محیی الدین پاشا / تراجم/ عربی

sīrat-u muḥammad muhy-id-dīn pāšā

اهداء به: سلطان سلیمان خان عثمانی

شرح حال و بعضی از مآثر و آثار محمد محيي الدين پاشا را که شهر قاهره را فتح کرده با عبارات مسجع به نثر و نظم نگاشته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8463/6

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَعَزُّ الاسلام وَ الْمُسْلِمِينَ بِمُحَمَّدٍ وَ أَذَلُّ الشِّرْكِ وَ الرَّفْضِ وَ أَحْمَدَ وَ قَدَّرَ الْأُمُورِ بِأَمْرِهِ وَ أَدَامَ النِّعَمِ بِشُكْرِهِ وَ اسْتَدْرَجَ الْخَوَارِجِ وَ الروافض بمكره ؛ انجام : وَ يَحْشُرُنَا فِي زُمْرَةِ سید المرسلین صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ عَلَى آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ. خط: نسخ، بی کا، تا: 163ق، جا: قسطنطنیه مدرسه سود لجه؛ جلد: مقوایی، 11گ (93پ -103ر)، 19 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5سم [ف: 22 - 53]

سیرت محمدی / تاریخ پیامبر اکرم (صلّی اللهُ عله وآله) / فارسی

sīrat-e mohammadī

محمود بن مسعود بن احمد بن عمر بن برهان،

mahmūd ebn-e mas‘ūd ebn-e ahmad ebn-e 'omar ebn-e borhān

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:326/3 _ف

نسخه اصل: يوسف آغا ش 3973. نسخه اندکی پیش از باب دوم را دارد تا فصل 5 باب 3؛ بی کا، بی تا؛ 13 سطر، [فیلمها ف: 1-454]

السيرة المستقيمة / كلام و اعتقادات / عربی

as-sīrat-ul mustaqīma

هادي المستجيبين، حمزة بن على، - 433 قمری

hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e 'alī (- 1042)

تاریخ تأليف: جمادی الاول 409ق

کیفیت خلق حضرت آدم عليه السلام و دیگر وقایع تاریخی آن دوران را مطابق ادیان مختلف توضیح داده و آنها را رد می نماید و نیز مطالبی اعتقادی به غلط به مسلمانان و سایر ادیان نسبت داده و موافق مذهب دروز به شرح آنها می پردازد.

آغاز: بسمله. صفت عبده الامام. رسوم النطقاء الحشوية و مذاهب الناموسية و الزخاريف الشركية قالوا بان الباری سبحانه

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9086/12

آغاز: برابر؛ انجام: فَعَلَيْكُمْ الْخِزْيِ وَ الْعَذَابُ عَاجِلًا وَ أَجَلًا وَ مَوْلَانَا سُبْحَانَهُ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ وَ الْحَمْدُ وَ الشُّكْرُ لِمَوْلَانَا وَحْدَهُ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الشِّدَّةِ وَ الرهاء وَ هُوَ حستنا وَ نِعْمَ النَّصِيرُ الْمُعَيَّنِ . وَ كَانَ فَرَاغِ تَأْلِيفِ هَذِهِ السِّيرَةُ بتایید مَوْلَانَا سُبْحَانَهُ وَ جَلَّتْ قُدْرَتُهُ فِي جمادی الاول الثَّانِي مِنْ ظُهُورِ... ( یک کلمه محو شده) عَبْدُ مَوْلَانَا جَلَّ ذِكْرُهُ وَ مَمْلُوٍّ که حَمْزَةَ ابْنِ علی ابْنِ احْمَدِ هادی المستجيبين الْمُنْتَقِمِ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بِسَيْفٍ مَوْلَانَا جَلَّ ذِكْرُهُ وَ شِدَّةِ سُلْطَانِهِ وَ هُوَ نِعْمَ النَّصِيرُ الْمُعِينُ وَ الْحَمْدُ وَ الشُّكْرُ لِمَوْلَانَا وَحْدَهُ تَمَّتْ.

خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 17گ (71ر-187)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 18/8×12/7 سم [ف: 29/2 - 729]

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 772/12

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 909؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، 45گ (169-213) [عکسی ف: 2 - 451]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1789/12

آغاز: لَانَ التُّرَابِ يمتزج بالنحاسية وَ الأحجاز فَلَا يُدْخِلُهَا نَجِسُ وَ الْمَاءُ اطَّهَّرَ مِنَ التُّرَابِ الَّذِي يُطَهِّرُ وَ لَا يَتَطَهَّرَ ؛ انجام : وَ الْحَمْدُ وَ الشُّكْرُ لِمَوْلَانَا وَحْدَهُ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الشِّدَّةِ وَ الرَّخَاءِ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ النَّصِيرُ وَ كَانَ فَرَاغِ تَأْلِيفِ هَذِهِ السيره بتایید مَوْلَانَا

سُبْحانَهُ وَ جَلَّتْ قُدْرَتُهُ فِي جمادی الاول الثَّانِي مِنْ ظُهُورِ سنین مَوْلَانَا جَلَّ ذِكْرُهُ وَ مَمْلُوٍّ که حَمْزَةَ بْنِ علی ابْنِ احْمَدِ هادی المستجيبين الْمُنْتَقِمِ مِنَ الْمُشْرِكِينَ بِسَيْفٍ مَوْلَانَا جَلَّ ذِكْرُهُ وَ شِدَّةِ سُلْطَانِهِ وَ هُوَ نِعْمَ النَّصِيرُ الْمُعِينُ وَ الْحَمْدُ وَ الشُّكْرُ مولاناه وَحْدَهُ . تَمَّتِ

خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (48-50پ)، ابعاد متن: 11×6، اندازه: 21×15سم [ف: 8 - 353]

سيرة المصطفی > تاریخ پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله)

سیرت مصطفی / شعر، تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / فارسی

sīrat-e mostafā

غازی

qāzī

مثنوی مفصلی است در شرح حال و تاریخ و سیرت حضرت پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله). مؤلف در مقدمه خلفای اربعه را مدح نموده و پس از آن در سبب نظم کتاب می گوید: «همی خواستم مدتی از وفا *** که نظم آورم سیرت مصطفی /نهم قصد را ز اول کار طرح *** على قدر هم باز گویم بشرح ... / بگو گرچه گفت این سخن دیگری *** که شاید که سریست در هر سری».

شاعر پس از آن به شرح حال حضرت پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله) می پردازد و آن را به نظم به صورت مفصل بیان می کند. او در چند جا تخلص خود را «غازي» ذکر می کند. در آخر می گوید: «بفضل خود این بندگان شاد کن *** تو غازی بیامرز آزاد کن».

. آغاز: به نام خدایی که در هیچ جای *** نبود و نباشد به جز وی خدای / خدایی که جز وی خداوند نیست *** خدایی ست کش هیچ پیوند نیست

انجام: چو ظاهر شود صبح روز لقا *** مکن هیچ محروممان از دعا / بهر دم هزاران درود وسلام ** بجان محمد عليه السلام

[مشترک پاکستان 622/7 (3 نسخه)؛ فهرست گنج بخش 1656/3 ؛ دنا 283/6]

1. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه:323-عکسی

آغاز و انجام: برابر

اصل نسخه: گنج بخش، ش 714 (گنج 655/3)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 9-10؛ 378گ، 19 سطر [عکسی ف:2-165]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15947

آغاز: برابر؛ انجام: هر شود صبح روز بقا *** مکن هیچ محرومان از لقا خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 ربیع الاول 1258ق؛ مقابله شده، با علامت بلاغ، رکابه دار؛ جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 244گ، 15سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 44 - 150]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14314

آغاز: ببستند در وصف او دست فهم *** شکستند در راه او پای وهم ... که محبوب ازو شد خليل *** امامی کزو شد امین جبرئيل / چو شد مؤمنان را وفا زو فزون *** که او گفت قل افتح (؟) المؤمنون / تمنی تو از مصطفی کن صفا *** که کان وفا و صفا مصطفی؛ انجام: بجود و جلال خود ای دادگر *** بیامرزمان مادران و پدر / چو ظاهر شد و صبح روز بقا *** مکن هیچ محروممان از لقا

خط: نستعلیق، كا: بابا پیری حجت فقیر، تا: 1287ق، جان سقز مسجد محله کاظم خان؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب نسخه را در هفتاد سالگی و برای قطب الاقطاب و شیخ المشایخ شیخ اسمعیل ساکن مسجد محله کاظم خان تحریر نموده؛ در برگ 198ر چند تاریخ تولد در 1313 - 1320 که در ایام حکومت ثانی امیر الامرا میرزا احمد خان (1313) و حکومت سوم امیر حسین خان (1314) و حکومت چهارم احمد خان (1320) و حکومت سیف الدین خان (1338) و عزل شاه زاده سالار الدوله از حکومت کردستان (1324) به خط عبد القادر تحریر شده اند؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 261گ، 14 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 38 - 444]

4. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1511/1 _9/61

آغاز و انجام: برابر

از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالكریم، تا: شنبه 23 شوال 1346ق؛ مصحح، جلد: مقوا، 124، 19-20 سطر سه ستونی اندازه: 21/5×16سم [ف: 4 - 2362]

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2253- 12/143

آغاز: برگشتی ای دل معبود کیست *** بجز بندگی از تو مقصود چیست؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 ذیقعده 1351ق؛ جلد: تیماج مشکی، 260گ، 10-17 سطر، اندازه: 20×17سم [ف: 4 - 2362]

سيرة المصطفی / تاریخ معصومین / فارسی

sīrat-ol-mostafā

یحیی بن جمال الدین

yahya ebn-e jamāl-od-dīn

تاریخ زندگانی پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) است در سی «باب» و چنان که کاتب در برگ اول نگاشته کتاب از تألیفات یحیی بن جمال الدين بن ابو طاهر بن عماد بن عمران بن موسی بن محمد التقی بن امام رضا بن موسی بن جعفر عليه السلام می باشد. عناوین ابواب: 1. بیان نسب پیامبر و آل وی؛ 2... ؛ 3. در تعاقب ولات خانه کعبه و ترتیب ولایت ایشان از عهد ابراهیم تا پیامبر اکرم؛ 4. حکایت ظاهر شدن چاه زمزم؛ 5. حکایت ذبح عبدالله پدر پیامبر و چندین حکایت دیگر؛ 6. مولد پیامبر و حکایت وفات مادر ایشان؛ 7. رضاع پیامبر و معجزات آن حضرت؛ 8 کفالت ابوطالب و حکایت سفر آن حضرت با ابو طالب؛ 9. اوصاف و اخلاق پیامبر قبل از بلوغ و سفر دوباره آن حضرت به شام و

ازدواج با خدیجه؛ 10. تقدیم پیامبر برای نصب حجر الأسود؛ 11. خبر دادن کاهنه و یهود و نصاری از مبعث پیامبر؛ 12. حکایاتی مربوط به بعثت آن حضرت؛ 13. اسلام آوردن سلمان و عمار یاسر و دیگر یاران آن حضرت؛ 14. ماجراهای بین قریش و آن حضرت، 15. هجرت صحابه از مکه به حبشه؛ 16. معراج؛ 17. وفات خديجه و ابوطالب؛ 18. رفتن پیامبر به سوی طائف؛ 19. در عرض دادن پیامبر در موسم حج به قبائل عرب؛ 20. بیعت انصار با آن حضرت؛ 21. هجرت صحابه به مدینه؛ 22. هجرت پیامبر به مدینه؛ 23. ظاهر کردن یهودان عداوت خویش را؛ 24. مناظرات و مجادلات با پیامبر؛ 25. مناظره نصارای نجران؛ 26. مغازی پیامبر؛ 27. حکایت وفود عرب؛ 28. حجة الوداع؛ 29. فرستادن لشکر به اطراف؛ 30. وفات آن حضرت.

اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 717/2

آغاز: حمد و سپاس آفریدگاری را که کسوف وجود بر تن عالم از آثار قدرت اوست و شکر و سپاس پروردگاری را که حلیت خرد در بنی آدم از انوار حکمت اوست؛ انجام: و بعضی از لشکر بی برگی بودند آنگه توانگران را بفرمود تا نفقه لشکر ... چون لشکر از مدینه بیرون شدند و در ...

خط: نسخ، كا: امیر محمد معصوم بن میر ابوالخان حسینی کرمرودی، تا: 1075ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 98گ (23پ - 120پ)، اندازه: 30×20سم [ف: 3 - 531]

سیرت معصومین > تاریخ عترت

سيرة الملوک / اخلاق / عربی

sīrat-ul-mulūk

ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350 - 429 قمری

saʻālebī, 'abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)

شرح و حواشی:

1- سيرة الملوک (منتخب)

مشهد، رضوی؛ شماره نسخه:3468

آغاز: مختلفه وَ بِاللَّهِ استعین وَ ایاه اسئل وَ عَلَيْهِ اتوکل . . . الْبَابُ الاول ؛ انجام : وَ انتخبناه مِمَّا يَحْتَاجُ اليه الملوک . . . وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ تَمَّ . . . وَ عَوْنَهُ وَ يُمْنَهُ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: میشن [الفبائی: - 315]

سيرة الملوک (منتخب) / ادبیات عربی

sīrat-ul-mulūk (mn.)

وابسته به: سيرة الملوک؛ ثعالبی، عبدالملک بن محمد (350 429)

این کتاب که منتخب سير الملوک و به زبان عربی است از آثار عبدالملک بن منصور ثعالبی می باشد و در علم ادبیه بحث می کند و گرفته شده است از اخبار نبوی، امامان، حکما و دانشمندان عالیقدر.

شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:353

آغاز: بسمله - الْحَمْدُ لِمَنْ خَلَقَ الانسان وَ عَلَّمَهُ الْبَيَانِ وَ التِّبْيَانِ وَ أَوْضَحَ لَهُ الهدی وَ الايمان ؛ انجام : وَ سَلَّمَ اليه دَارِ الجندى وَ دَابَّتِهِ وَ خَلَعَ عَلَيْهِ وَ البته بِرِزْقِهِ وَ زياده كُلِّ سِنُّهُ أَلْفُ دِينَارٍ فَلَمْ يَزَلِ الَىَّ انَّ مَاتَ.

خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا با تیماج سرخ، 154گ، 14 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 335 - 1]

سيرة الملوک / اخلاق / فارسی

sīrat-ol-mulūk

اهدا به: معز الدوله ابوالمظفر يعقوب سلطان

از سید حکیم (ص ع)، به نوشته نگارنده: «تحفه كلام معجز نظام و احادیث سید المرسلین» است، در ده «مقاله»: 1. عدالت، 2. سخاوت، 3. شجاعت، 4. ترک امل، 5. حلم و عفو، 6. قناعت، 7. علو همت، 8. تفویض، 9. کلام و سخن، 10. توحید و اعتقاد. [دنا 283/6 ؛ فهرستواره منزوی 502/6]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1998/3 _ف

نسخه اصل: از شهر اسکوپیه (در یوگسلاوی) 11 .P.I؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 48گ [فیلمها ف: 1- 634]

سیره منظوم پیامبر / شعر / فارسی

sīre-ye manzūm-e payāmbar

منظومه ای است در باب پیامبر و حضرت علی (علیه السَّلام) از ذکر حالاتی که بعد از قصه غار حرا واقع شده و سپس از سال هشتم ولادت پیامبر گرفته تا وقايع هجرت پیامبر. عنوان آغازین: «ذکر حالاتی که بعد از قصه غار حرا واقع شده در روایاتی که اول کدام سوره نازل شده است، ذکر وقایع پیامبر در سالهای ولادت، غزوات و جنگهای پیامبر و ..»؛ آخرین عنوان: «روایت دیگر در همین باب که مهاجرین اهل البيت در راه بطاعت بوده اند و آیه کریمه الذين يذكرون الله قياما و قعودا ... » نازل شده است».

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10233

آغاز: بود گر جبرئیل آنجا نماند *** گریزد زان نشیمن پرفشاند / خديجه گفت اینها را نمانی *** بشرح صدر یا خیر الانامی؛ انجام: شب و روزی بسر بردند آنها *** رسیدند از عقب جمعی احباء / به شب طاعت کنان بودند تا روز *** عیان شد چهره صبح دلفروز

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 151گ، 17 سطر (10/5 ×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 - 302]

سیرت نامه ابواسحاق کازرونی > فردوس المرشديه في انوار القدسیه

سیره نبوی / تاریخ / فارسی

sīre-ye nabavi

استر آبادی، محمد حسین بن محمد زمان

estarābādī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad zamān

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25152

آغاز: بسمله. حمد و سپاس و ستایش بی قیاس واجب الوجودی؛ انجام: فِيهِ اصلاح خُطًا يحتويه وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ. (كذا)

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]

السيرة النبوية / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علی وآله) / عربی

as-sīrat-un nabawīyya

ابن هشام، عبدالملک بن هشام، - 213؟ قمری

ebn-e hešām, 'abdolmalek ebn-e hešām (- 829)

از قدیمی ترین مدارک مهمه تاریخ زندگی و سيرة رسول الله (صلَّی اللهُ علی وآله) است. در آغاز، سلسله نسبت آن حضرت را تا آدم برشمرده است. وی اساس این کتاب را از کتاب سیره تأليف محمد بن اسحق (- 151 ق) که اولین کتابی بوده است که در سيرة رسول الله (صلَّی اللهُ علی وآله) نوشته شده گرفته و تهذیب کرده و مطالبی را که خود افزوده با عناوین «قال ابن هشام» آورده است. علماء و ارباب فن شروحی بر آن نوشته اند. (عبدالحسین حائری)

چاپ: نشرها: مصطفى السقا، ابراهيم الابياری، عبدالحفيظ شلبی، الطبعة الثانية في اربعة اجزاء و قسمين: 834ص + 765ص، قاهرة، مكتبة مصطفى البانی الحلبی، 1955م [دنا 283/6 -284 (10 نسخه)؛ کشف الظنون 1012/2 ؛ بروکلمان، ذیل 206/1 ؛ فهرست المخطوطات المصورة تاريخ ش 706 و 1107؛ الأوقاف العامة بغداد 360/1 ؛ الاوقاف العامة موصل 141/4]

شرح و حواشی:

1- الروض الانف في شرح غريب السير؛ سهیلی، عبدالرحمان بن عبدالله (508-581)

2- سيرة النبي (ترجمه) = ترجمه سیره ابن اسحاق؛ ابرقوهی، اسحاق بن محمد (582-623)

3- سيرة النبي؛ فخر الدين محمد بن عبدالله بن عمر (قرن 7)

4- بلوغ المرام من سيرة ابن هشام؛ ابن حجة، تقي الدين بن على (837-767)

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:2148

نسخه از آغاز است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ افتادگی: انجام؛ تملك: عبدالرحمن بن سعد الصانع در 20 رجب 1105، عبدالله بن حاجی محمد رضا فرزند آقا باقر مازندرانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 260گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 23×16سم [ف: 9 - 846]

2. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1579

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: وسط؛ نسخه برابر است با چاپ اروپا (س 7 ص 22- س 11 ص 195) و مانا گزیده ای است از السيره و تحریر دیگری از آن؛ تملك: اعتضاد السلطنه در 1297؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سمرقندی قهوه ای، جلد: تیماج مشکی، 171گ، 11 سطر ( 14/5×10)، اندازه: 16×27/5سم [ف: 5 - 123]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3798-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 250]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 342 بخش3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: - 145]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:783عکسی

آغاز: حدثنی أَبُو عُثْمَانَ نَجَبَةَ يحيی . . . عَنْ ابی مُحَمَّدٍ عَبْدُ الملک بْنِ هِشَامِ الْبَصْرِيُّ . . . هَذَا كِتَابُ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) ؛ انجام : يَا أَفْضَلُ النَّاسِ انی کنت فِي نَهَرٍ *** أَصْبَحَتْ مِنْهُ كَمَثَلِ الْمُفْرِدِ الصادی

قال ابن هشام: عجز البيت الأول عن غير ابن اسحاق.

نسخه اصل: اسكوريال _مادرید، ش 1687 (فهرست خطی عربی اسكوريال 208/3). تمام کتاب؛ خط: مغربی، بی کا، تا: احتمالا قرن 7؛ مصحح، محشی؛ تملکی به تاریخ 710ق؛ 147گ،43سطر، عکسی ف: 2 - 261]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1863_ف

نسخه اصل: آکادمی لیدن ش482. گزیده و مختصر است؛ خط: نسخ، کا:داود بن ابی الفرج بن ابراهیم، تا:707ق [فیلمها ف: 1- 337]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13237

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . قَالَ ابْنُ اسحاق : فَلَمَّا رای رَسُولَ اللَّهِ مَا يُصِيبُ أَصْحَابِهِ مَنْ البلا وَ مَا هُوَ فِيهِ مِنَ الْعَافِيَةِ بِمَكَانِهِ مِنَ اللَّهِ وَ مِنْ عَمِّهِ أَبِي طَالِبٍ؛ انجام: قال ابن اسحاق: ثُمَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ تَهَيَّأَ الحربه وَ قَامَ فِيمَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ مِنَ جِهَادَ عَدُوِّهِ وَ قِتَالِ مِنْ أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ مِمَّنْ يَلِيهِ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ، مشرکی الْعَرَبِ ، تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي ... خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: وسط؛ مصحح؛ تملك: مرتضی بن احمد حسینی رشتی با مهر «عبده المتوكل على الله مرتضى الحسینی» (مربع)، عبدالله بن محمد رضا، عبدالنبي، ناصر المراياتی به تاریخ 20 شوال 43؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 132گ، 19 سطر، اندازه: 10/5 × 15سم [ف: 33 - 449]

6.تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:9705

خط: نسخ معرب، كان محمد بن صدیق شافعی، تا: رجب 142ق؛ خوانده و تصحیح احمد بن صاين الدين مهاجر هاشمی قریشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 249گ، 15 سطر (18×12)، اندازه: 27×19سم [ف: 17 - 456]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12860

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ وَ عَلَى آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ بَعْدُ فانی رَأَيْتَ الْهِمَمِ فِي زمننا هَذَا عَنْ طَلَبِ الْعُلُومِ . . . قالَ هذا كِتَابُ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ ؛ انجام : وَ أْمُرْ بصفية فحيزت خَلْفَهُ وَ أُلْقِيَ عَلَيْهَا رِدَائِهِ ، فَعَرَفَ السملون أَوْ رَسُولَ اللَّهِ قَدْ اصْطَفَاهَا [ لِنَفْسِهِ ] ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج دار چینی، 113گ، 31 سطر (21×13)، اندازه: 28×20/5 سم [ف: 32 - 628]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1617

آغاز: ذَكَرَ سرد النَّسَبِ الزکی عَنْ مُحَمَّدٍ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَامُ ، انجام : مِنْ قَبْلِكَ فَحاقَ بِالَّذِينَ سَخَّرَ وَ امنهم مَا كانو بِهِ يستهزئون.

جلد اول از سیرة ابن هشام؛ خط: نسخ عالی، كا: محمد بن محمد على آشتیانی، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج مشکی، 286ص، 18 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 4 - 314]

9. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3988-ف

بی کا، بی تا، از روی نسخه کهن جامع القرويين فاس، تحقیق پروفسور حمیدالله حیدر آبادی و ابراهیم کتانی، با سرگذشت این اسحاق به قلم فوگ، چاپ سنگی 1925. از روی نسخه آماده به چاپ [فیلمها ف: 2 - 289]

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3778

آغاز: قال ابو محمد عبدالملک ... هذا كتاب سيرة رسول الله محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب و اسم عبد المطلب شيبة. آغاز: الْمَدِينَةُ وَاحِدٍ انخزل عَنْهُ عبدالله بْنِ ابی بِثُلُثِ النَّاسِ وَ قَالَ أَطَاعَهُمْ وَ عصانی ؛ انجام : فجودى عَلَيْهِ بِالدُّمُوعِ وَ أعولی * * * لِفَقْدِ الَّذِي لَا مِثْلَهُ الدَّهْرِ يُوجَدُ

خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه قدیم و بسیار نفیس، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 152گ، 19 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 10 - 163]

السيرة النبوية / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / عربی

as-sīrat-un-nabawīyya

ابن مغربی، حسین بن علی، 370 - 418 قمری

ebn-e maqrebī, hoseyn ebn-e ‘alī (981 - 1028)

این عنوان در قرن های آغازین اسلام به نگاشته چندین کس اطلاق شده است. معروف ترین و شاید کهن ترین آنها که تا امروز به جا مانده و چاپ شده است کتابی است که ابن اسحاق فارسی (85-150ق) در قرن نخست آن را نگاشته سپس ابن هشام (-218ق) آن را بازسازی کرده است. ویژگی نسخه جای گفتگو ما در این است که سومین بار در آغاز قرن چهارم به دست وزیر مغربی نوسازی و یا دست کم ویراستاری و بخشبندی شده است.

چاپ: آن را فردیناند وستنفلد (Ferdinand Wusetenfeld) در گوتینگن آلمان با مقدمه و تعليقات آلمانی و فهرست ها در سه مجلد از سال 1858 تا 1860 چاپ و پخش کرد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2013

نسخه سیره جای گفتگو: نسخه ما از روی نسخه ای نوشته شده است که بنا بر تقسیم وزیر مغربی حسین بن علی (370-418) به سی بخش تقسیم شده بود. نویسنده نسخه ما در پایان نخستین بخشی که در میان داستان «اصحاب فیل» است چنین می نویسد:

عن عائشة، قالت: لَقَدْ رایت قَائِدِ الْفِيلِ وَ سائسه بِمَكَّةَ اعميين مقعدين يستطعمان النَّاسِ [ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) مِنْ قِسْمَةِ ثَلَاثِينَ جُزْءٍ وَ هِيَ قِسْمَةِ الْوَزِيرُ الْمَغْرِبِيِّ أَبِي الْقَاسِمِ ابْنِ الْمَغْرِبِيِّ أَدَامَ اللَّهُ تأییده . وَ يَتْلُوهُ انشاء اللَّهِ فِي الَّذِي بَعْدَهُ . . . فِي صِفَةِ الْفِيلِ فِي الشَّعْرَ» پس از این به صفحه پایان می دهد و در آغاز صفحه بعد چنین می نویسد: « بسمله ، مَا قِيلَ فِي صِفَةِ الْفِيلِ مِنَ الشِّعْرِ ؛ قَالَ ابْنُ اسحاق : فَلَمَّا رَدَّ اللَّهُ الْحَبَشَةِ مِنْ مَكَّةَ ...»، عبارت میان دو کروشه ) که نشان دهنده بخش بندی سیره ابن هشام به دست وزیر مغربی است، از چاپ مصر تحقیق سه استاد: سقا، ابیاری و شلبی ج1ص 59، سطر دوم حذف شده است و عبارت ادام الله تاییده نشان می دهد که این قسمت نسخه در حال حیات وزیر مغربی و پیش از مرگ او سال 418 نوشته شده است، نویسنده این نسخه، در برگ 73پ پس از چند سطر زیر عنوان استبداد قوم من خزاعه بولاية البيت» چنین می نویسد: «تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي مِنْ سِيرَةِ رَسُولِ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) مِنْ أَجْزَاءِ الْوَزِيرُ أَبِي الْقَاسِمِ ابْنِ الْمَغْرِبِيِّ مِنْ قِسْمَةِ ثَلَاثِينَ جُزْءُ بِعَوْنِ . . . وَ تیلوه فِي الثَّالِثُ مِنْهَا تَزْوِيجِ قصی ابْنِ کلاب بِحُبِّي بِنْتِ خلیل» و این عبارت در چاپ یاد شده مصر (ج 1ص123) حذف شده است. گویا نویسنده نسخه ما، این عبارت را در پایان هر یک از بابهای سی گانه یاد کرده باشد، که اکنون در نسخه ما در برگهای زیرین دیده می شود: برگ 76ر پایان جزء سوم از سی جزء برابر ج 1ص 178 چاپ مصر، برگ 92ر پایان جزء چهارم از سی جزء برابر ج 1ص228 چاپ مصر، برگ 112ر پایان جزء پنجم از سی جزء. در نسخه ما پایان نامه پنج جزء از سی جزء بخش بندی وزیر مغربی در بخش های کهن این نسخه باقی مانده است و در بخش های نونویس آن حذف شده است. بخش هایی که بخشبندی وزیر مغربی را معین کرده است بی تاریخ است لیکن عبارت «ادام الله تأییده» که پس از نام وزیر مغربی آمده نشان میدهد که بخش کهن نویس در زمان حیات وزیر و پیش از مرگ وی نوشته شده

است. خط بخشهای نونویس گوناگون است و در برگ 272ر تاریخ وقت العصر يوم الخميس 28 صفر 1078 ثمان و سبعین و الف دارد. در برگ 272ر عبارت زیرین دیده می شود: « لرسم الشَّيْخُ الْمَقَامِ جَمَالِ الدین علی بْنِ صَلَاحُ الرَّصَاصِ عَامَلَهُ اللَّهُ بألطافه الْخَفِيَّةُ وَ وَفِّقْنَا وَ ایاه لِصَالِحِ الْأَعْمَالِ وَ حُرِسَ مِنْ جَمِيعِ الاهوال مُهْجَتَهُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ . كَتَبَهُ الْفَقِيرِ الَىَّ رَحْمَتِهِ وَ عَفْوُهُ السَّائِلُ مِنْ رَبِّهِ الْمَغْفِرَةَ وَ الرِّضْوَانَ عَلِىُّ بْنِ مُحَمَّدٍ المرتضی وَفَّقَهُ اللَّهُ تعالی»، پنج جزء از سی جزء بخش بندی وزیر مغربی در نسخه ما چنین دیده می شود: جزء یکم: که در نسخه ما برگ های 10 تا 51ر را در بر دارد. در نسخه چاپ مصر تصحیح سه استاد؛ در ج 1ص 1 تا 59 سطر 2 دیده می شود، که در داستان اصحاب فیل پایان می یابد. جزء دوم:که در نسخه ما از بقیه داستان اصحاب فیل در برگ 51 تا عنوان «استبداد قوم من خزاعة بولاية البيت» در برگ 73ب را در بر دارد در نسخه چاپی یاد شده بالا در ج 1ص 59 تا 123 دیده می شود. جزء سوم: که از عنوان تزويج قصی بن کلاب حبي بنت خلیل تا عنوان «وفاة عبد المطلب و مارثی به من الشعر» در چاپ یاد شده ج 1ص 23 تا 178 است، در نسخه ما که افتادگی دارد، تنها در برگ های 74 و 75 و 76ر دیده می شود، پایان دارد، ليكن آغازش افتاده است. جزء چهارم: که از عنوان وفات عبدالمطلب آغاز می شود و به پایان عنوان اخبار اليهود انجام می گیرد، در نسخه ما، در برگهای 76 تا 92ر است و در نسخه چاپی یاد شده بالا در ج 1ص 178 تا س ص 228 ج 1 دیده می شود. جزء پنجم: که از عنوان حدیث اسلام سلمان الفارسی آغاز شده است در نسخه ما از برگ 92پ آغاز شده و پایانش افتاده است؛ كا: على بن محمد المرتضی، تا: قرن 4 و 5، این نسخه بی تاریخ است، ليكن در سده های چهارم و پنجم از آغاز نسخه تا برگ 119 نوشته شده است، باقی نسخه گوناگون و در برگ 272 تاریخ تحریر 28 صفر 1078 آمده است، و در همین جا نام کاتب على بن محمد المرتضی دیده می شود؛ دو مهر بیضی متمایل به دایره کلمات الله، المهدی دیده می شود؛ جلد: مقوایی، 279 گ، 18 و 20 سطر (21×13)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 11 - 80]

سيرة النبي > المنتقى في سيرة المصطفى

سيرة النبي / تاریخ معصومین / عربی

sīrat-un-nabī

ابو الحسن بکری، احمد بن عبدالله، قرن 7 قمری

ab-ol-hasan-e bakrī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 13c)

سيرة النبي (صلَّی اللهُ علیه وآله) شامل داستان هایی است از صدر اسلام و زندگی پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) و جنگ های آن دوره و دلاوری های حضرت امیر المؤمنین علی (علیه السَّلام) در جنگها. این کتاب مفصل در چند جلد، در بردارنده داستان هایی است که نوع سند تاریخی و روایی ندارد؛ از این رو مورد انتقاد تاریخ نگارانی چون سمهودی، ذهبی و ابن حجر قرار گرفته است. بندهای مختلف کتاب با جمله «قال الراوی» یا «قال صاحب الحديث» آغاز می شود. ترجمه ترکی سيرة النبي (صلَّی اللهُ علیه وآله) از مصطفی بن يوسف ضریر مولوی معرفی شده است. [الأعلام زرکلی 155/1 -156؛ جمع پریشان 355/1-358، دانشنامه جهان اسلام، 665/3 -666، الفهرس الشامل، الحديث النبوی و علومه، 259/1 و 703/2 ؛ فهرس مخطوطات المكتبة الملكية في برلين 17979-182؛ معجم المطبوعات العربية و المعربة، سرکیس، 578/1 ؛ المعجم الشامل للتراث العربی المطبوع 206/1]

شرح و حواشی:

1- سيرة النبي (ترجمه)؛ ارزانی، مصطفی بن يوسف (قرن 8)

2- سيرة النبي (منتخب)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1283 عکسی

آغاز: هُمُ الْغَالِبُونَ ثُمَّ نَاوَلَهُ الْكِتَابَ فَأَخَذَهُ مِنْهُ وَ أَمَرَ مِنْ . . . وَ کتب کتاب الحسنا عَلَى الْمِقْدَادُ وَ زَوَّجَهُ بِهَا وَ هَذَا مَا انْتَهَى الينا مِنْ قِصَّةِ المقشتاش بِالتَّمَامِ وَ الْكَمَالِ وَ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ مِنَ الزِّيَادَةِ وَ النُّقْصَانِ ... رَوَتْ أَهْلِ السِّيَرَ وَ الْأَخْبَارِ عَنِ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ آنَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ( علیه السَّلَامُ ) خَرَجَ ذَاتَ يَوْمِ الَىَّ الصَّيْدِ وَ مَعَهُ عَمَّارِ ابْنِ يَاسِرٍ فَجِدُّوا فِي سيرهم الَىَّ انَّ وَصَلُوا الَىَّ مَاءٍ فَنَزَلُوا عَلَى تِلْكَ الْمَاءِ وَ شَرِبُوا مِنْهَا ؛ انجام : وَ كَانَ لِي مَدِينَةٍ طُولُهَا ثَلَاثَ فَرَاسِخَ ، فِيها قَصَّرَ طُولُهُ ثَلَاثَةُ أَمْيَالٍ وَ كَانَ لِي عِشْرِينَ أَلْفَ غُلَامُ بأقبية الدِّيبَاجِ الْأَحْمَرِ وَ عِشْرِينَ أَلْفَ بالأقبية الدِّيبَاجِ الْأَصْفَرَ يَمْشُونَ فِي رکابی.

نسخه اصل: واتیکان، شماره «1747» (فهرس المخطوطات العربية الاسلامية بمكتبة الفاتيكان، ليفي دلافيلا 123/2 -125؛ المخطوطات العربية في مكتبة الفاتيكان، ص 262 (در فهرست به عنوان کشکول مشتمل على قصص و غيرها، تأليف مؤلف شیعی من جبل عامل، معرفی شده)). نسخه مشوش است و تنها بخشی از کتاب را در بردارد. در این نسخه مطالب ذیل دیده می شود: قُصَّهُ القشتاش ، قِصَّةُ الأعرابی ، قِصَّةُ وَادِي السينا ، قِصَّةُ الفرجمح وَ مَا جَرَى لَهُ مَعَ النَّبِيِّ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) ، قِصَّةُ الْمَلِكِ الْغَضْبَانِ مَعَ امیرالمؤمنین ( علیه السَّلَامُ ) قِصَّةُ الْمَلِكِ سَلامُ وَ عَامِرَ ابْنِ قهقهرة مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَ النَّبِيِّ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ )، غَزْوَةٍ بِئْرٍ ذَاتَ الْعِلْمِ ، قِصَّةُ التبوک لِلنَّبِيِّ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) مَعَ الرُّومِ وَ مَعَهُ عَلَى ( علیه السَّلَامُ ) رِسَالَةُ فِي الْقِيَامَةِ ، قِصَّةُ النَّبَّاشُ وَ مَا جَرَى لَهُ ، اختیارات امیر الْمُؤْمِنِينَ ( علیه السَّلَامُ ) مِنْ التوارة ، نُبْذَةٍ مِنْ كَلَامِ زین العابدین ( علیه السَّلَامُ ) و چند روایت پراکنده دیگر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [عکسی ف: 3 - 636]

سيرة النبي (ترجمه) = ترجمة الضرير / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / ترکی

sīrat-on-nabī (t.) = tarjomat-oz-zarīr

ارزانی، مصطفی بن يوسف، ق 8 قمری

arzānī, mostafā ebn-e yūsof (- 14c)

وابسته به: سيرة النبي؛ ابوالحسن بکری، احمد بن عبدالله (قرن 7) کتاب حاضر شامل داستان هایی است از صدر اسلام و زندگی پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) و جنگهای آن دوره، متشکل از چندین جلد مفصل. این کتاب ترجمه مؤلف، مصطفی ضریر بن يوسف مولوی ارض رومی، از «سيرة النبي» ابوالحسن بکری در اواخر قرن هشتم هجری به نثر و نظم است. نسخه هایی از سیرة النبي (صلَّی اللهُ علیه وآله) تأليف ابوالحسن بكری، در کتابخانه سلطنتی برلین نگهداری می شود و در همان کتابخانه نسخه ای از النجم الثاقب بدر الدين بن عبدالله بن عبدالله بكری یمنی صدیقی معرفی شده که در آن از روایات ابوالحسن بكری بسیار استفاده شده است. از جمله آثار مترجم ترجمه فتوح الشام واقدی (207ق) است که در سال 795ق به نام امیر چولپان نائب حلب به انجام رسانده و نسخه هایی از آن در مصر و ترکیه موجود است. (حافظیان)

[بروکلمان 616/1 ؛ سیر اعلام النبلاء: 36/19 ؛ میزان الاعتدال: 251/1 ؛ معجم المؤلفين 208/7 و 137/10 و 229/11 ؛ ریحانة الادب:

274/1 و 58/7 و 59؛ دایرة المعارف الاسلامية: 487/7 ؛ کشف الظنون: 195/1 ؛ الذريعة: 409/2 411؛ ریاض العلماء: 42/1 و 440/5 و 33/7 ؛ فهرس المخطوطات التركية العثمانية (دار الكتب القومية المصرية): 219/1 ؛ اهل البيت في المكتبة العربية: ص 526-531؛ مرآت الكتب: 111/4

-116 فهرست نسخه های تاریخ و جغرافی در کتابخانه های استانبول: 404/1 -410؛ فهرست مخطوطات المكتبة الملكية في برلين: 118/9 و 179؛ عثمانلی مؤلفلری: 137/3 و 138؛ نشریه 404/11]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1032 عکسی

آغاز: حمدله شَكَرَهُ ملتزم اولالم * * * عاجزو کی حُمِدَ وَ شکر عَادَ تَدْرِ . . . ابوالحسن الْبَكْرِيِّ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ موسی الفرغانی قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهُ صَلِّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ طبقي احدی کردی بِرِّ سقلم یاش خرما دُرٍّ انجام : وَ کناف دَهْ يویلند یکیم سفیان بْنِ خالدی کیستی وَ زبدی اولدو رتدي دبو خلایق را سَنَدُهُ چاو اولدى . وَ الحمدلله وَ حَدِّهِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ ...

نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی. شماره 419. جلد چهارم؛ خط: نسخ مشکول، كا: مصطفى بن ولی، تا: 1003ق، در عصر سلطان مراد خان بن سلطان سلیم خان بن سلطان سلیمان؛ مجدول محرر مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب، نام کتاب «کتاب سیری نبی جلد رابع» در آن ثبت شده است، دارای تصاویر مینیاتوری متعدد، با یادداشتی به تاریخ 1147ق؛ 998ص،13 سطر [عکسی ف: 3 - 74]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6064-ف

آغاز: بنام خالق حی توانا، ثنا و حمد بی نهایه هزار شکر و منت پیر یار جبار اولا كورجی کوردجی. اره او

نسخه اصل: موزه بریتانیا 11158 Or 54؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [فيلمها ف: 3 - 195]

سیرة النبی (منتخب) / تاریخ / عربی

sīrat-on-nabī (mn.)

وابسته به: سيرة النبي؛ ابوالحسن بکری، احمد بن عبدالله (-953)

نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 87/6

بی کا، تا: 1127ق؛ 19گ (162-180پ) [ف: - 139]

سیرة النبی / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآلِه) / فارسی

sīrat-on-nabī

فخرالدین محمد بن عبدالله بن عمر، ق 7 قمری

omar

faxr-od-dīn mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh ebn-e ‘omar (- 13c)

وابسته به: السيرة النبوية؛ ابن هشام، عبدالملک بن هشام (_213)

تاریخ تأليف: گویا 694ق در هفت باب، گزیده فارسی سيرة النبي ابن هشام است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 638_ف

نسخه اصل: سلیم آقا ش 808؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 694ق، 118گ، 19 سطر، [فیلمها ف:1 - 126]

سیرة النبي / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / عربی

sīrat-un-nabī

قادوسی، علی بن محمد، - 708 قمری

qādīsī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1309)

از روی آثار ابن اسحاق و ابن هشام و سهیلی و ابن سيد الناس ساخته است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا للاسلام وَ جَعَلَنَا مِنَ أَمَةٍ خَيْرِ الْأَنَامِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَلَيْهِ أَفْضَلَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ أَرْسَلَهُ وَ الْكُفْرِ قَدْ نُشِرَتِ لَهُ الاعلام . . . أَمَّا بَعْدُ فَانِ اللَّهُ . . . حَلْىُ مَحَاسِنِ السُّنَّةُ الْمُحَمَّدِيَّةُ بدرر أَخْبارَها ... [بروکلمان ذیل 26/2؛ چلبی، معجم المؤلفين 1977؛ دنا 285/6]

تهران؛ ملک، شماره نسخه:4254

آغاز: برابر؛ انجام: ذکر اخبار المنافقين ... (پس از سه صفحه) ای سقنا مرفوعا (ج 1).

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی در قرائت کتاب توسط «على بن ابراهیم»؛ تملک: آقا محمد، محمد الحسینی، عبدالنبی؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ سبز فرنگی، 152گ، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 27/5 سم [ف: 1- 273]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:975

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 218]

سیرة النبی / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله)

sīrat-un-nabī

شیراز؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: 11

بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 5 – 272]

سیرة النبی / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / ترکی

sīrat-on-nabī

با عنوانهای «بو مقاله در فهرست پاریس (ش 55 و 990 و فهرست) ریو (ص 37) از چند سیرت یاد شده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5755

آغاز: کنون وقت است کز کلکی سخن گوی *** بسوی ذکر پیغمبر نهم روی / بگویم شرح احوال پیغمبر *** پناه عاصیان روز محشر. دیباچه طراز آن صحايف اشاره خفی دکلدر که اول خاتم یمین رسالت و خاتمه شرف تابه؛ انجام: دخی اول حالنده صورت حزين رقت انگیز ایله و داع دوستان ایتدو کجه جگر شکاف.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سرخ، 31، 21 سطر، اندازه: 22/8×16/8 سم [ف: 1 - 613]

سیرت النبی = سیر النبی = سیرت پیامبر / تاریخ معصومین / فارسی

sīrat-on-nabī = seyar-on-nabī = sīrat-e payāmbar

در یازده «باب» و «خاتمه» است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4073

آغاز: گلیم را بیداخت و مرتب بر آن گذر کردند ... (پس از دو صفحه و نیم) فصل علماء اختلاف کردند که اول کسی که مسلمان شد که بوده ... باب سوم در بیان آنچه در سال چهارم و پنجم از نبوت حضرت رسالت بود؛ انجام: (فصل ششم خاتمة الكتاب افتاده): در بیان آنچه در بیان در حق حضرت رسالت سب و نقص بود و تكفير غایب ... (پس از شش بزرگ) به فضل خود آنان محفوظ دارد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 180 گ، 33 سطر، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 3 - 483]

سیرة النبی (ترجمه) = ترجمه سیره ابن اسحاق / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / فارسی

sīrat-on-nabī (t.) = t.ye sīra-ye ebn-e eshāq

؟ ابرقوهی، اسحاق بن محمد، 582 - 623 قمری

abarqūhī, eshāq ebn-e mohammad (1187 - 1227)

وابسته به: السيرة النبوية؛ ابن هشام، عبدالملک بن هشام (213)

به دستور: اتابک سعد بن زنگی (599-628ق)

سيرة النبي 613

تاريخ تأليف: آغاز 612 یا 620ق؛ محل تأليف: ابرقوه

ترجمه ای است از سيرة النبي ابن اسحاق و به احتمال زیاد از روی تهذیب آن که به قلم ابن هشام (-213ق) است صورت گرفته است، در سی «باب». برای نشانی: «باب دهم در تقدیم داشتن پیغمبر پیش از مبعث تا حجر الاسود باز جای خود نهند. محمد بن اسحاق رح گوید. چون رسول (صلَّی اللهُ علیه وآله) سی و پنج سال تمام شد، یکروز قریش جمع شدند، که عمارت خانه کعبه کننده در آن وقت سقف نداشت، و دیوارهایش از قامتی نمانده بود، خواستند آن را بر قاعده اول برند ....»

آغاز: حمد و ستایش آفریدگاری را که کسوت وجود این عالم از آثار قدرت اوست ... اما بعد .. و غرض از این مقدمه آن است تا تو را معلوم شود که کتاب سیرت پیغمبر ما ... محمد اسحق بن يسار المطلبی جمع کرده است ... پس ما را چون اتفاق سفر شام و زیارت قدس افتاده بود ... از بهر سماع این کتاب که وی جمع کرده است به جانب مصر رحلت کردم ... بعد از تمهید مقامات بدان که در سنه اثنی عشر وستمائة دویار از سفر حد شام به جانب فارس معاودت افتاد و در شهر ابرقوه به خدمت ... سعد بن زنگی ... رسیدم ... بر لفظ اشرف بر آید (كذا) که این کتاب را ترجمه باید تا مطالعه ما را بشاید ...

چاپ: مشار فارسی ج 1: ص 1295؛ تهران، 1348ش، سربی، وزیری، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، زبان و ادبیات فارسی

[فهرست عمومی لنینگراد 100 تازه - فردوسی در دوشنبه 34-788؛ الذريعه 281/12 ؛ بروکلمان عربی 10/2 و 12؛ معجم المطبوعات ص 277 و 1628؛ فهرست فاس چاپ 1380 ش 109 و 110؛ فهرست طوپقپی سرای ص 63؛ معجم المؤلفين 192/6 و 44/9؛ الاعلام زرکلی

252/6 و 314/4 ؛ هدية العارفین 624/1؛ فهرستواره منزوی ج3، ص1588-1589؛ دنا، ج 6، ص 284؛ مقدمه چاپ اصغر مهدوی]

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:110_عکسی

انجام: نیامیختی. دوم از مبادی وحی او را آن.

اصل نسخه: ترکیه، روان کوشکو، ش 1257 (1527) از باب 1 تا میانه 12 را دارد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 17، 71گ، 21 سطر، عکسی ف: 2 - 66]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 678-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 126]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1433-ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 6475 .Or؛ خط: نسخ، كا: غریب بن حلاج، تا: یکشنبه 1ربیع الاول 677ق؛ 380گ [فیلمها ف: 1 - 126]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:82-ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 3255؛ خط: نسخ، كان محمود بن احمد بن محمد شوشتری، تا: یک شنبه 9 محرم 748ق؛ 328گ، 19 سطر [فیلمها ف: 1- 125]

4. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 881

میان دیباچه و فهرست افتاده؛ خط: نستعلیق، كا: احمد بن علی بن سلیمان بلدی، تا: دهه سوم محرم 776ق، برای خزانه وزر علاء الدین محمد؛ مجدول، با سرلوح زرین و لاجورد؛ جلد: تیماج تریاکی مذهب، 253 گ، 21 سطر، انشریه: 3 - 481]

5. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 739

آغاز: بود وخللها می کرد و احکام آن بند به زبان می آورد ... قصه ربيعة بن نصر؛ انجام: چون به مدینه رسیدند سید (علیه السَّلام) را به خلوت دریافتند و عامر بن طفيل

آغازش در باب دوم و انجام در بیستم و نهم افتاده. و هر باب با محمد بن اسحاق گوید» آغاز می گردد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام با یادداشت: «مترجم گويا قاضی ابرقوهی زنده در 621 ق باشد»؛ مجدول؛ جلد: مقوا روکش ابری، 498ص، 21 سطر (11/5 × 18/5)، اندازه: 24616/5 سم [ف: 2 - 48]

6. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه:326-عکسی

آغاز: ... قصه ربيعة بن نصر [...] محمد بن اسحاق رح گوید: ربيعة بن نصر از فرزندان عمر بن عامر بود؛ انجام: به مدینه رسیدند، سیمرغ را به خلوت و ریا شد و عامر بن طفيل.

اصل نسخه: پیشاور نزد میرداد خان افغان کتابفروش بوده؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 498گ، 21 سطر، عکسی ف: 2 - 66]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8943/1

آغاز: برابر؛ انجام: در ذکر خلافت محمد الأمين و عاقبت کار او ... و اگر به زنهار من آمدی او را بذيرفتاری کردمی پس مردم دروازه بغداد بگشادند.

بخش مربوط به خبر حرب صفين هم نانوشته رها شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ذیقعده 852ق، جان سجستان؛ افتادگی: انجام؛ در متن و حاشیه؛ مجدول، دارای کتیبه ای ساده، مذهب؛ خریداری از باقر رقت (ترقی) در آذر 1346ش؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 192گ (اپ-192پ)، 23 سطر (14/5 × 23/5 )، اندازه: 26/6×17/3 سم [ف: 29/1 - 411]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3192/1 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 96]

8. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4009-ف

نسخه اصل: بادلیان 95 والكر (ش 127 فهرست اته)؛ خط: نستعلیق، كا: سید محمود بن سید مکوین سید محمد حسینی، تا: 934ق [فیلمها ف: 3 - 2]

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3884-ف

نسخه اصل: دیوان هند ش 1581 (اته 135)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 ذیقعده 1030ق [فیلمها ف: 2 - 275]

10. تهران، دانشگاه، شماره نسخه:1874-ف

نسخه اصل: دیوان هند 1209 اته 136؛ بی کا، تا: 22 ذیقعده 1030ق [فيلمها ف: 1- 126]

11. تهران؛ خان ملک ساسانی؛ شماره نسخه: 30

آغاز: برابر خط: نستعلیق، کا: عزالدین، تان ربيع الاول 1042ق، برای زینل بک عباسی [نشریه: 5 - 114]

12. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 3830_ف

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا [فیلمها ف: 2 - 254]

سیرة النبی و الزهراء و الائمة الاثني عشر / تاریخ / عربی و فارسی

sīrat-on nabī-ye va-z zahrā’-e va-l a’emmat-el esnā 'ašar

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8686/1

نیمه نخستین آن به عربی و نیمه دوم به فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 69گ (4پ - 72ر)، 17 سطر ( 15/5×8) [ف: 17 - 199]

سیرة النبی و تراجم اصحابه (صلَّی اللهُ علیه وآله) / تاریخ / عربی

sīrat-un-nabī-ye wa tarājim-u asḥābih (s)

مغربی مالكی، علی بن محمد، ق 11 قمری

maqrebī mālekī, ‘alī ebn-e mohammad (- 17c)

کتابی است در بیان سیره پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله)، غزوات، زندگی و فضایل خلفای راشدین و دوازده امام (علیه السَّلام) و اصحاب پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) و فضایل آنان، از دیدگاه اهل سنت، مؤلف در انجام گوید: من این کتاب را از چهار کتاب اقتباس نمودم که عبارتند از: 1. المواهب قسطلانی؛ 2. الصواعق المحرقة ابن حجر عسقلانی؛ 3. عقد الشرفين سمنهود؛ 4. شرح صحیح مسلم ابو عبدالله آبی. وی سند احادیث را حذف نموده و مسائل و قصص را گزیده ساخته است. نام مؤلف را از یادداشت حضرت آیت الله مرعشی نجفی (رحمة الله) که در برگی آغازین آمده برگزیدیم.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14975

آغاز: ... وَ كَانَ قُدْرَةُ جَمَاعَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لصغرهم ، مِنْهُمْ أُسَامَةَ وَ ابْنِ عُمَرَ وَ زید بْنِ ثَابِتٍ وَ ابوسعید الخدری وَ النُّعْمَانِ ابْنِ بشیر ، وَ كَانَ الْمُسْلِمِينَ أَلْفِ رَجُلٍ وَ الْمُشْرِكُونَ ثَلَاثَةَ آلَافِ رَجُلٍ . . . ثُمَّ سُرِّيَّةً عبدالله بْنِ عتیک ، لَقَتَلَ ابی رَافِعٍ عبدالله ؛ انجام : فَقَدْ أَوْدَعَتْ کتابی هَذَا ، أَوَّلًا مِنْ كِتَابِ الْمَوَاهِبِ للقسطلانی ، حِصَّةُ صَالِحَةُ وَ ثَانِياً مِنْ كِتَابِ الصَّوَاعِقِ لِابْنِ حَجَرٍ أَيْضاً وَ ثَالِثاً مِنْ کتاب عَقَدَ الشرفين ... للاختصار و تسهيلا. خط: نسخ، كا: محمد مالکی، تا: رجب 1059ق؛ افتادگی: آغاز؛ با دستخط آیت الله مرعشی نجفی (رحمة الله) در برگ آغازین: «بسمه تعالی، سیرة النبی و غزواته و وفوده و تراجم اصحابه من

الْمُهَاجِرِينَ وَ الانصار لِلْعَلَّامَةِ الشَّيْخِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ المالکی الْمَغْرِبِيِّ مِنْ عُلَمَاءِ الْقَرْنِ الْحَادِي عَشَرَ»؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع مشکی، 180 گ، 23 سطر (159/5)، اندازه:22816سم اف: 37 - 641]

سیرت و مناقب شیخ قاسم سلیمانی قادری / تاریخ / فارسی

sīrat va manāqeb-e šeyx qāsem-e solaymānī qāderī

غلام قدوس

qolām qoddūs

سیرت و مناقب شيخ قاسم بن شيخ قدم بن شیخ محمد زاهد بن مرداد بن کند بن يوسف بن ظاهر بن منشی بن عباس بن عمر بن خليل بن عزى افنان بن کند بن هرحسكنون نسكتون بن سره افغان قندهاری پیشوری قادری حنفی (بهار 956-18 جمادی الاول 1016) در دوازده «فصل»: 1. ذکر اصل و نسل افغان و ازبک و بزرگان حضرت شیخ قاسم؛ 2. ذکر ولادت او؛ 3. ذکر متوجه شدن او به عربستان و بیعت کردن به میر سید حسین حموی در هفتاد و هشتاد و سه؛ 4. ذكر مسافرت او از شهر جامه برای طواف حرمین و مراجعت او به جانب پسر خود؛ 5. ذکر خلافت یافتن او از پسر مرشد خود و توجه به بغداد برای زیارت بزرگان آنجا و غوث الثقلین؛ 6. ذکر توجه او به بغداد و کربلا؛ 7. ذکر مراجعت او به موطن خود و کدخدایی کردن و ولادت بعضی فرزندان او در آنجا؛ 8 ذکر توجه او از افغانستان به هندوستان و رسیدن به لاهور و تولد برخی از فرزندان او در آنجا؛ 9. ذکر طلب فرمودن نورالدین محمد شاه سلیم جهانگیر پادشاه غازی او را از لاهور به ارسال ابراهیم خان کلان و ملازمت پادشاه؛ 10. ذکر حواله نمودن سلطان او را بدست خلیفه باقی خان به قلعه چنار و نگاهداشتن او را در زندان شیر؛ 11. ذكر تقويض نمودن او سجاده مشیخت و به شيخ كبير بالا پسر فرزند کلان خود؛ 12. ذكر حالت و تاریخ وفات و مقبره او و مرگ شیخ محمد واصل.

چاپ: به کوشش عارف نوشاهی، دانش، ش 46 (پائیز 1375): 46-13.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5777

آغاز: بسمله. بحمده الله الواحد القديم ... چون فقیر غلام قدوس از رساله اسرار الافغانية و از رساله رسالة الوصال (از حسین کاشف احوال اصل و نسل قوم افغان و ازبک و به تخصیص حقیقت حال و مال و اصل و نسل حضرت شیخ قاسم سلیمانی قدس الله سره العزيز از ابتداء تولد و کسب علوم ظاهر و باطن به طريق اجال تا عمر بیست و هفت سال در خانه و هفت سال از سیر و سفر به ملک بیدانه و حصول و فيض از بعضی کاشانه و بیعت کردن بدست پسر مردانه ... و وصول زیارت مزارات پیشوایی یگانه زمانه على الخصوص طواف حرمین ... و مراجعت نمودن و آمدن او به جانب افغانیان و وطن و کدخدایی نودن بودن و تولد شدن بعضی از فرزندان او به موطن و متوجه گشتن و به طلب اكبر شاه پادشاه غازی آمدن هندوستان و ماندن او به ... لاهور و تولد بعضی از فرزندان او در آنجا و طلب کردن و مقید نمودن و فرستادن جهانگیر پادشاه غازی او را به قلعه چنار لغایت فوت شدن او به قلعه مذکور و دفن گشتن او بیرون قلعه و شهر مسطور که بر سبیل ایجاز و انتخاب از آن کتاب بر آورده در اوراق معدود به دوازده فصل تحریر نموده تا ... یادگار باشد؛ انجام: و قبر ایشان در گنبد جدید ایشان است.

خط: نستعلیق هندی، كا: خواجه بخش برادر على بخش خان تندوری گو اگهه پوری، تا: 27 ذیقعده 1239ق، برای شاه يعقوب علی دانا پوری، در دولت سرای داروغه فتح علی صاحب در گور کهه پور؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 15گ، 15 سطر (17×11)، اندازه: 24×16سم [ف: 16 - 88]

سیر حکمت در اروپا / فلسفه / فارسی

seyr-e hekmat dar orūpā

فروغی، محمد علی، 1254 - 1321 شمسی

forūdī, mohammad ‘alī (1875 - 1942)

در تاریخ فلسفه اروپا است، در سه جلد: جلد اول: فلاسفه اروپا تا قرن هفده میلادی؛ جلد دوم: قرن هفدهم و هجدهم؛ جلد سوم: از قرن نوزدهم تا عصر مؤلف.

قم، دار الحديث؛ شماره نسخه:216

آغاز: به نام خداوند بخشاینده مهربان چند سال پیش نگارنده کتابی منتشر نمود به اسم سير حکمت در اروپا تا مائه هفدهم؛ انجام: تا کنون پنج شش تن بیشتر نظیر او دیده نشده در می یابند و برای فهم فلسفه جدید و سیر حکمت در سده نوزدهم و بیستم آماده می شوند.

جلد دوم (از آغاز سده هفدهم میلادی تا پایان سده هجدهم)؛ خط: تحریری، کا: اسدالله جنابی، تا: 17 جمادی الاول 1371ق؛ از روی نسخه چاپی مجلس در سال 1318ش تحریر شده؛ جلد: مقوای، 149گ، 18 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: - 236]

سیر السالك في اسني المسالك / - عربی

siyr-us-sālik fī asn-al-masālik

حصنی، ابوبکر بن محمد، 752 - 829 قمری

hesnī, ābū-bakr ebn-e mohammad (1352 - 1426)

همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه:278

خط: نسخ، كا: عبد القادر بن عماد الدين اسماعيل، تا: شنبه 18 رمضان 852ق؛ افتادگی: آغاز؛ با بلاغ مقابله، مختصر کتاب مزبور «المختار» نام دارد؛ قطع: ربعی رشت و همدان: [ف: - 1331]

سير السالكين > هفت وادی

سیر ستاره سکزیلدوز / هیئت / فارسی

seyar-e setāre-ye sekezīldūz

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3811/4

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 1گ (24پ هامش)، 18 سطر (11×5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 12 _ 2792]

سير السلوک / عرفان و تصوف / اردو

seyr-os solūk

ابدالی قندهاری، احمد بن اسماعیل

abdālī qandehārī, ahmad ebn-e esmāʻīl

مؤلف که از سلسله چشتیه و مریدان نظامی سلیمانی بود غزالی را که عظیمای نیشابوری به فارسی در سیر و سلوک سروده، در رساله حاضر شرح نموده است. شعر به فارسی است اما شرح به اردو نگاشته شده است. [کتابخانه های پاکستان ص 111]

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2135/5 _12/25

آغاز: نَحْمَدُهُ وَ نَسْتَعِينُهُ وَ نَسْتَغْفِرُهُ وَ نُؤْمِنُ بِهِ وَ نَتَوَكَّلُ عَلَيْهِ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَ مِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا ... اما بعد عرض کوتاهی بنده خاک پای اهل عرفان؛ انجام: ا لِلْهَمِّ افْتَحْ لَنَا بِالْخَيْرِ وَ اخْتِمْ لَنَا بِالْخَيْرِ وَ اجْعَلْ عَوَاقِبِ أُمُورِنَا بِالْخَيْرِ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شي قَدِيرُ

کا: غلام محی الدین، تا: شعبان 1300ق؛ جلد: مقوا، 10 گ، 13 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 4 - 2352]

سیر شریف > معارج النبوة في مدارج الفتوة

سیر الطالبين - اسرار الطالبين / عرفان و تصوف / فارسی

seyr-ot-tālebīn = asrār-ot-tālebīn

همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری

hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)

مجموعه گفته ها و سروده های میر سید علی همدانی، که در اوراق پراکنده نوشته بوده و یکی از عقید تمندان او برهان بن عبدالصمد پس از حیاتش جمع کرده است، با عنوان های «ای عزیز - ای عزیز». برهان بن عبد الصمد بر آن دیباچه بلیغی نگاشته است و به این نام نامیده و به ضبط نسخه شماره 203 آستان قدس نام رساله «اسرار الطالبين» است پس از خطبه آورده: «اما بعد بدانکه این رساله به اسرار الطالبين نام زده شد تا طالبان را فایده بود و مریدان را سرمایه) بالجمله نموده شده که این مجموعه را خود میر سید على جمع و به «اسرار الطالبين» نامیده است. در دیباچه از همدانی به گونه در گذشته یاد می کند این جواهر الفاظی است از الهامات ربانی در بیان حقایق و دقایق عیانی که میر سید علی همدانی (رحمة الله) بر اوراق مختلفه نوشته بود، از برای روند گان راه، آن را گرد آورده «سير العارفین» نام نهاد».

آغاز: بسمله. حمدی که بر ورق احداق بصایر اولوالابصار از ملاحظه آثار غایت آن عاجز ... اما بعد این جواهر الفاظی است از الهام ... سيد على الهمداني ... بر اوراق مختلفه نوشته بود ... آن را ترتیب داد ...... برهان بن عبدالصمد و ... سير الطالبين نام نهاد. انجام: بمشاهدات اهل کشف و شهود محروم نگرداند انشاالله الْكَرِيمِ الْمَنَّانِ آنَ نرینا مکاید النَّفْسِ وَ غوائل الدُّنْيَا كَمَا أَرَاهَا عِبَادَةِ الصَّالِحِينَ بِفَضْلِهِ وَ ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ. [نسخه های منزوی 1205/2 ؛ الذریعه 277/12 -م 1205؛ فهرستواره منزوی 481/7 با عنوان «سر الطالبين» (2 نسخه) و در 66/7 با عنوان «اسرار الطالبين» و با همان سر آغاز ولی ناشناس (1 نسخه)؛ دنا 278/6 (17 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1571/3 -1572؛ احوال و آثار اشعار میر سید علی همدانی ص 113 - 117]

1. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 162/26 -عکسی و 163/25 -عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: گنه کاران برند این کوی چالاک. ای عزیز ... اصل نسخه: گنج بخش، ش 4409 (گنج 655/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق؛ افتادگی: انجام؛ سپس پراکنده هایی به عربی؛ 34گ (665-698) [عکسی ف: 2 - 165]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10197/11

آغاز: برابر؛ انجام: ... نسَأَلَ اللَّهِ الْكَرِيمِ الْمَنَّانِ أَنْ يرينا مکاید النَّفْسِ . . . وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الهدی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ فهرست مندرجات به خط احمد گلچین معانی در ص 20 و 21 الحاق شده؛ جلد: تیماج مشکی، 41ص (67-107)، اندازه: 14×20سم [ف: 32 - 245]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4250/14

آغاز: برابر شش سطر پایان برابر مرآت التائبين است ولی جز آن است؛ خط: نستعلیق، كا: ابوذر بن عبدالله السبزواری، تا: 107ق، جا: مشهد رضوی کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه، 17گ (303پ - 319ر)، 21 سطر، اندازه: 24/8×17سم [ف: 7 - 297]

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4274/13

آغاز: برابر؛ انجام: از بند دام کام دنیوی خلاص دهد. نسأل الكريم المنان .. انه قريب مجيب، و الحمدلله وحده، و السلام على من اتبع الهدي. خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سرخ، 11گ (62پ - 72پ)، 25 سطر، اندازه: 14/7×25/5سم [ف: 7 - 317]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/215

خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11، 3ص464-466)[ مختصر ف: - 541]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10411/2

آغاز و انجام: برابر

کا: علی بن فضل الله گیلانی فومنی زاهدی، تا: ذیحجه 1066ق؛ جان شیراز؛ جلد: تیماج حنایی، 44ص (60-103)، 15 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 33/1 - 14]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:37704

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1095ق؛ اهدایی: رهبری، 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 32گ، 15 سطر، اندازه: 19×10 سم [اهدائی رهبر: 5 - 94]

8. مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1344/3

آغاز: برابر؛ انجام: یا اکرم المسؤلين وَ يَا جَارَ الْمُؤْمِنِينَ بِرَحْمَتِكَ یا ارحمن الرَّاحِمِينَ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق، جلد: تیماج قهوه ای، 44گ (89پ -132پ)، اندازه: 10/5 × 19/5 سم [مؤید: 3 - 283]

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3258/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 13 (14پ - 26ر)، 19 سطر (17×7/5)، اندازه:22×14سم [ف: 11 - 2216]

10. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 204/1

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1233ق، جان اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 153]

11. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 517/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ 33 گ(55-87)، اندازه: 11×17سم [نسخه پژوهی: 3- 103]

12. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه:14341/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، كا: نظر علی، تا: رجب تا شعبان 1273ق؛ مجدول؛ واقف: سید محمد باقر عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 32 ص(205 _236)، 19-18 سطر، اندازه: 21/2 × 13/6 سم [ف: 17 - 454]

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7724/6

آغاز: برابر

کا: مهدی، تا: 1286ق، جلد: تیماج مشکی، 10گ (162ر 171پ)، اندازه: 32×21سم [ف: 20 - 112]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8421

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: میرزا آقا سلماسی، تا: 1298ق؛ در نسخه به نام «اسرار الطالبين» ضبط شده؛ واقف: شمس الدين پرویزی، مرداد 1332، 17 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 6 - 440]

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24248

آغاز: برابر؛ انجام: وَ السَّلامُ وَ الاكرام علی مَنِ اتَّبَعَ الْهَدْيِ.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ ضمیمه نسخه ش 9283 [رایانه]

16. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 653/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمدرضا ویشلقی، تا: 1319ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 29ص، 17 سطر ( 16/5×9)، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 2 - 333]

17. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:617/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 41ص، مختلف السطر (16×9)، اندازه: 20×12سم [ف: 2 - 310]

18. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:2285/7 _12/175

آغاز: برابر؛ انجام: لاجرم به سبب قرب آن امر ... سالکان مسالک اعلی را وقاصدان مقاصد اقصی را از آفات عوارض ... در پناه عصمت محفوظ و مصون دارد عنه و کرمه انه قريب مجيب

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 گ، 20 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 2353]

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11686

آغاز: صفا در اراضی قلوب اهل رضا؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: شکری، جلد: پارچه ای [الفبائی: 315_]

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9081/11

آغاز و انجام: برابر

خط نستعلیق، کا:دوست محمد بن علی دوست بدستانی / بجستانی، بی تا؛ مصحح، کاغذ: نخودی نازک، جلد: تیماج مشکی، 13گ (113پ -125ر)، 19 سطر (10×15/5)، [ف: 29/2 - 718]

21. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 387/2 _ف

نسخه اصل: ایاصوفيا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 22گ ( 285-264)، 17 سطر، [فیلمها ف: 1- 464]

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5922

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 21گ، 15 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 6 - 440]

سير العارفین / تراجم، عرفان و تصوف / فارسی

seyar-ol ‘ārefin

دهلوی، حامد بن فضل الله، 862 - 942 قمری

dehlavī, hāmed ebn-e fazl-ol-lāh (1458 - 1536)

اهداء به: همایون پادشاه (937-963ق)

تاریخ تأليف: میان 937-942ق

در سر گذشت و احوال سیزده تن از صوفيان نامور: 1. خواجه معین الدین سجزی، 2. قطب الدین بختیار اوشی، 3. فرید الدین

مسعود گنج شکر، 4. نظام الدین محمد بدایونی، 5. نصیر الدین محمود لودهی، چراغ دهلی، 6. شیخ نجیب الدین متوکل، 7. بهاء الدین زکریا ملتانی، 8 شیخ عارف ملتانی، 9. ركن الدين ابوالفتح، 10. شیخ حمیدالدین ناگوری، 11. سید جلال الدين بخارایی، مخدوم جهانیان جهانگشت، 12. شیخ جلال الدين تبریزی، 13. سماء الدين کنبوه دهلوی، که پیر خودش بوده است.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:177-عکسی

آغاز: حمدی که ابواب سعادت بر ارباب عبادت مفتوح گرداند و سپاسی که سرگشتگان بادیه طلب ... اما بعد، می گوید معتقد اهل الله ... حامد بن فضل الله .. المعروف به درویش جمالی، که یکی از خاک راهان ارباب معرفت؛ انجام: چو در جنت ز هاتف ندا *** شد طالب اهل جمالی معرفت (؟)

اصل نسخه: گنج بخش، ش 9950 (مشترک 846/11)؛ خط: نستعلیق پخته، كا: عمر الدين بن ابراهیم، تا: 16 ربیع الاول 1312ق؛ با افزوده ای در احوال نگارنده؛ 222ص، 17 سطر، عکسی ف: 2 - 165]

سير العباد الى المعاد / شعر / فارسی

seyr-ol-“ebād ela-l-ma‘ād

سنایی، مجدود بن آدم، 473؟ - 525 ؟ قمری

sanāyī, majdūd ebn-e ādam (1081 - 1132)

با عنوان های: در نفس نامیه، در صفت روح حیوانی، در صفت نفس عاقله، در شرح و صفت جن، در صفت حقد و مذمت آن، در صفت طمع و مذمت آن، در شرح و صفت جوهر آبی و نتایج آن، در شرح و صفت کیوان، در شرح رطوبت و نتیجه آن در حیوان، در شرح و صفت هوا و نتایج آن در حیوان، در شرح و صفت مشتری و نتایج آن در حیوان، در شرح جوهر آتش و نتایج آن در حیوان، در شرح و صفت کبیر و مذمت آن، در شرح مراتب انسانی در فلک عطارد، در شرح مراتب نفس انسانی در فلک زهره، در شرح و صفت فلک زحل رمعجبان، در شرح فلک البروج و جمهور (مقلدین) در آن، در شرح فلک الافلاک یعنی نفس کل و صفت ارواح مجرده، در شرح عقل كل و صفت کروبیان، در شرح و صفت سالکان طریقت، در شرح و صفت ارباب توحید، في فضیلت مصنفه قدس سره، و عناوین دیگر .... یکی از منظومات حکیم سنائی غزنوی است. آغاز: مرحبا ای برید سلطان وش *** تختت از آب و تاجت از آتش

چاپ: به تصحيح سعید نفیسی، تهران، سال 1356.

[دنا 278/6 -279 (20 نسخه)؛ مكتبة امير المؤمنين 419/2]

شرح و حواشی:

1- ذيل سير العباد

2- ذيل سير العباد؛ طبیب رازی، اوحدالدین

3- شرح سير العباد الى المعاد (7 عنوان)

1. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 2/ 190 بخش 3

نسخه اصل: بغداد لي وهبی بایزید 1672؛ كان بوسعید مودود بن قلج اصفهانی هروی، تا سه شنبه 7 شوال 552ق، برای مجلس سدید الدين ابو علي الحسن بن غازي الصايغ القونوی (ص ع) [ف: - 123]

2. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:108/3 _ف

نسخه اصل: ایاصوفيا 2051 (209)؛ بی کا، تا: 25 شوال 730ق [فيلمها ف: 1- 409]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 753/2 _ف

نسخه اصل: پاریس 124 .E. S

(بلوشه 150)؛ خط: نسخ، كا: شیخ قاسم بن حاجی بک بن يوسف قصاب، تا: 27 شعبان 883ق؛ با تاریخ 1087 در ص ع [فیلمها ف: 1- 534]

4. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:186/3 بخش 3 و 187/3 بخش 3

نسخه اصل:دیوان هند 3744؛ كا:گلشنی هروی، تا: 884ق [ف: 123]

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3036/1

آغاز: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 18گ (1-18)، 15 سطر (15×6/5)، اندازه: 11/5 ×21سم [ف: 6 - 834]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 60/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 35ص (289-324)، 19 سطر (15×11)، اندازه: 25×17سم [سنا: ف: 1 - 30]

7. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1728/3

آغاز: نحمدالله عَنْ لِسَانِ العشق *** ثُمَّ نَشْكُرَهُ عَنْ خَبَّانِ العشق

تذکر: آغاز نسخه با نمکدان حقیقت شفائی اصفهانی برابر است به نسخه ش 16344 آستان قدس رضوی مراجعه شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 36گ (72-107)، اندازه: 13×7/5 سم [نسخه پژوهی: 3 – 175]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1099

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1011ق؛ این نسخه 609 بیت و آغاز و انجام آن همان است که در نسخ چاپی است؛ به سال 1169 عبدالله بن عبدالغفار هروی به خط نستعلیق خوب فردهایی نوشته؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 28گ، 12 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 3 - 346]

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4830/2

آغاز: برابر؛ انجام: سیر تت مایل محال مباد *** صورتت قابل زوال مباد

خط: نسخ، كا: زین العابدين الشيهر به زینای شیرازی، تا: 1026ق؛ مجدول؛ کاغذ: متن نخودی، جلد: چرمی، 11گ، 23 سطر چهار ستونی (10×20/5)، اندازه: 17/4 × 29/5سم [ف: 7- 759]

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19361

آغاز: برابر؛ انجام: صورتت قابل زوال مباد

خط: نسخ، بی کا، تا: 1026ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]

11. همدان؛ اعتماد الدوله؛ شماره نسخه: 88/2

آغاز: برابر؛ انجام: نیست گفتار بو المفاخر محمد منصور

در پایان فصلی است که سنائی به سلطان نبشته و عذر خواسته به نثر بر سبيل رموز الاولياء و اسرار اصفياء او؛ كا: محمد زمان مخلص بدخشانی، تا: 14 ربیع الثانی 1030ق، جا: مشهد رضوی، در خدمت درویش مشتاق [نشریه: 5 - 344]

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:2349

آغاز: برابر؛ انجام: از بر او برند در آفاق *** نسخه های مکارم الاخلاق

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1050ق؛ با سرلوح مذهب؛ کاغذ: سمرقندی جدول زر و الوان، جلد: میشن قهوه ای، 17 سطر ( 12/5×7)، اندازه: 13/5 × 22/5سم [ف: 8- 220]

13. تهران: ملک؛ شماره نسخه:525/4

آغاز: برابر؛ انجام: غم آن را نمیخوری چکنم *** هیمه با خود همیبری چکنم

خط شکسته نستعلیق چلیپا، كا: محمد کاظم اصفهانی، تا: رجب 1060ق، جا: دارالسلطنه زرین؛ کاغذ: ترمه زرافشان، جلد: ساغری مشکی، 92ص (85-176)، 12سطر، اندازه: 16/9×9/5 سم [ف: 5 - 58]

14. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:464716

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1066ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 154]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13610/44

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091ق، جلد: مقوا، 4گ (66پ -69پ)، اندازه: 17×27/5سم [ف: 37 - 138]

16. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4704/2

خط: نستعلیق، کا: محمد شریف خیال شیرازی، تا: دوشنبه 9 صفر 1095ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 32ص (323-354)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 18×10سم [ف: 14 - 3649]

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 193/2 _ فيروز

خط: نستعلیق، كا: غلامرضا افشار ارومی، تا: 1165ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 110ص (552-661)، 15 سطر، اندازه: 35×15سم [ف: 21 - 265]

18. تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه:4

خط: نستعلیق عالی، کا: عیسی الهی، تا: 1370ق [نشریه: 1 - 8]

19. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:44/3 _ ف

نسخه اصل: او نیورسیته کتابخانه سی لاله لی ش 2010؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فيلمها ف: 1- 403]

20. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:5042/3

آغاز: برابر؛ انجام: سيف

حقی که تا کشیده شد ست *** دست باطل زحق بریده شدست / آنکه این خداوند شاعرش دانم *** و آنکه دانست ساحرش خوانم بی کا، بی تا، کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 24×14سم [ف: 15 - 7]

سير الفقهاء الأربعة و رؤوس المذاهب الخمسة / تراجم / فارسی

seyar-ul fuqahā’-il arbaʻa wa ru’ūs-il madāhib-il xamsa

عبدالرب آبادی، مهدی، ق14 قمری

‘abd-or-rab ābādī, mahdī (- 20c)

تاريخ تأليف: 1300 ق

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:217

آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم: رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا وَ اخطانا رَبَّنَا لا تَحْمِلْ عَلَيْنا أَصَرَّ . أَمَّا بَعْدُ فَهَذَا مَا جَمَعَهُ أَقَلَّ وَ أَضَلُّ الْحَاضِرِ وَ الْبَادِي مُحَمَّدِ الشهير بِالْمَهْدِيِّ الْعَبْدِ الرَّبِّ آبادی ؛ انجام : بِرُّ وجهی که گفته شَدَّ وَ بوقوفين وَ سعی وَ طَوَافٍ نِسَاءِ احلال نکند تا حَجٍّ أَوْ بِاتِّفَاقٍ دُرُسْتَ باشد وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

شامل: مقدمه، شرح حال ابو حنیفه، شرح حال مالک، شرح حال شافعی، شرح حال احمد بن حنبل، از ص 244 تا آخر کتاب مباحث فقهی از عبادات و عقود و ایقاعات و احکام به معنای اخص؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1300ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 170 ، 17 سطر ( 17/5×9)، اندازه: 26×17سم [ف: 1- 211]

سیر المتأخرين / تاریخ هند / فارسی

seyar-ol mota’axxerīn

طباطبائی، غلامحسین بن هدایت الله، 1140-1208 قمری

tabātabā'ī, qolām-hoseyn ebn-e hedāyat-o-llāh (1728 - 1794)

به نام: امیرالممالک عمادالدوله کورنر جرنال وارن هستنگر بهادر

تاريخ تأليف: از صفر 1194 تا رمضان 1195ق

تاریخ هندوستان از دوران باستان تا جنگ های انگلسی ها در هند. بخش اول کتاب مربوط به تاریخ هند از آغاز تا مرگ اورنگ شده و در واقع مقدمه کتاب است، اما جلد دوم و سوم تاریخ سلاطین و امرای هند از سال 1118ق (وفات اورنگ زیب و سلطنت اولاد وی) تا شرح جنگهای متمادی با انگلیس تا سال 1195ق است که ارزش و اهمیت کتاب هم در همین بخش است. میر غلام منشی در آغاز جلد اول کتاب می نویسد: «یکی از منشیان پیشه انشاء برخی از اوقات به مطالعه کتب تواریخ فارسی و هندی که از زبان سنسکیریت به زبان اهل فارسی در زمان بعض سلاطین اسلام ترجمه، شه، گذرانیده و استفاده از اخبار پیشینان نموده، احوال مرزبانان قدیم و جدید هندوستان از ابتدای سلطنت محمد اورنگ زیب عالم گیر و حروب او با

اخوان و ظفر یافتن بر آنها به اجمال در چند جزو ضبط نموده، این اقل الخليقه ... اجزای مذکوره را بعد اسقاط فضول عبارات و اصلاح اغلاط منشآت در ورقی عدید به سلک تحریر کشیده مقدمه کتاب نگاشته خامه مكسور اللسان خود که مسمی به سیر المتأخرين است گرداند. حسن اتفاق آن که این کتاب متضمن است بر احوال عظمای هند از ابتدای کوروان و پانژوان که در اواخر دوره دوایر به زعم هنود بوده اند لغایت سلطنت محمد اورنگ زیب عالم گیر و کتاب سیر و المتأخرين که فقیر به سلک تحریر کشیده از ابتدای رحلت عالم گیر مذکور است تا سنه نود و پنجم از مائه دوازدهم. پس به انضمام وقایعی که درین کتاب بود کتاب فقير حامل احوال قریب پنج هزار سال است مسلس و منتظم و به ایجاز ...». پس از آن فهرست منابع خود را ذکر کرده است. در آغاز جلد دوم هم همین مطلب را به زبان دیگری بیان کرده است: «به خاطر قاصر ... در غره ماه صفر ختم بالخير و الظفر سنه 1194 مرتسم گشت که چون احوال عظمای هند را بعد از رحلت محمد اورنگ زیب عالمگیر ظاهرة احدی مطلع و ملتفت نگردیده هر قدر معلوم و از معتمدان مقيول القول مسموع افتاده باشد مجم" به زبان قلم داده آید تا اگر دانشوری محرر بعد از این زمان متصدی نقل و بیان احوال پیشینیان گردد سر رشته اخبار اعصار و از مان از هم نگسلد». (حکیم)

آغاز: جلد اول: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد بر رأي دانشوران و محققان والا گهر مخفی نماند

جلد دوم: سپاس و ستایش سرمدی اساس نثار بارگاه عظمت و جلال

جلد سوم: حمد و ثنای پادشاه على الاطلاق و شکر و سپاس خالق انفاس

انجام: مشیت قادر قدیر در اختلاف و مشاجرات این همه فرق متفرقه چیست يفعل الله ما يشاء و يحكم ما يريد ... انه جواد کریم و رؤف رحیم چاپ: مشار 3127/2 [نسخه های منزوی 4664/6 ؛ الذریعه 278/12 ؛ فهرستواره منزوی 1279/2؛ مشترک پاکستان، ج 10، ص 515-517؛ دنا 279/6]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 320 معزی

آغاز: برابر جلد 2؛ انجام: ورجاء واثق دارد که حضرت ارحم الراحمين بمودای سبقت رحمتی غضبی ... بنده کمترین را مبدل بیقین کردند انه جواد کریم ... أَفْقَرُ فُقَرَاءِ بَابُ اللَّهِ الْغَنِيِّ غُلَامُ حسین بْنِ هدایت قلی خَانَ بْنُ السَّيِّدِ عَلِيمُ اللَّهِ بْنُ السَّيِّدِ فَيْضِ اللَّهِ الطباء طباء الحسنی . . . يَوْمَ الثلثا سَبْعَ حَوَّلَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ المبارک المنتظم فِي سَلَكَ شُهُودٍ خَمْسٍ وَ تِسْعِينَ مِنَ الْمِائَةِ الثَّانِيَةِ عَشَرَ مِنَ الْهِجْرَةِ الْمُقَدَّسَةِ النَّبَوِيَّةِ عَلَى صَاحِبِهَا السَّلَامُ وَ التَّحِيَّةُ.

دفتر اول و دوم؛ خط: شکسته نستعلیق، كا: محمد بساون حسینی، تا: 1195ق؛ رکابه دار، به دست مؤلف مقابله و حاشیه نویسی شده،

دو یادداشت مبنی بر هدیه شدن کتاب از سوی مؤلف به محمد جعفر بن محمد کاظم؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 323 گ، 23 سطر (10/5 × 18/5 )، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 39 - 201]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8824

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملك: ملک الشعرای بهار که در حاشیه بعضی از برگها یادداشت های او یا تصحیحاتش دیده می شود، احمد بن محمد علی بهبهانی که نوشته این نسخه را به همراه مجلدات دیگر آن میرزا مهدی ابن بنت مؤلف کتاب در شهر عظیم آباد در سال 1225 ق به او هبه کرده با مهر «لا اله 8 الا الله الملک الحق المبين عبده احمد بن محمد على 1193» (بیضی)، عباسقلی سپهر کاشانی وزیر تألیفات در سال 1316ق با مهر «هو عباسقلی 1313» (بیضی) و «مشير الفخم عباسقلی سپهر» (بیضی)؛ در پایان نسخه یادداشت عباسقلی سپهر در معرفی نسخه آمده که آن را خط مؤلف دانسته و نوشته در سه شنبه 7 رمضان سال 1322ق برابر 1273ش مشغول مطالعه این نسخه بوده و از قضا این روز دقیقا مصادف تاریخ اتمام تألیف این کتاب است با مهر «وزیر تألیفات» (بیضی) و «مشير الفخم عباسقلی سپهر» (بیضی)؛ خریداری از کتابهای ملک الشعرای بهار در اسفند 1345ش؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشین زیتونی، 352 گی، 30 سطر (14/5 × 23/5)، اندازه: (31/2×21/4) سم [ف: 29/1 - 54]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:299-بهار

همان نسخه بالا [نشریه: 5 – 662]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 362-فیروز

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 524ص، 27 سطر، اندازه: 23/5 × 36/5سم [ف: 21_ 123]

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6974

آغاز: برابر جلد 2؛ انجام: فِي سَلَكَ شُهُورِ سَنَةَ خَمْسٍ وَ تِسْعِينَ نَمْ الْمِائَةِ الثَّانِيَةَ عَشْرَةَ مِنْ الهجره المقدسه النبويه عَلَى صَاحِبِهَا السَّلَامَ وَ التحيه

جلد دوم و سوم؛ خط: نستعلیق خوش، كا: عبدالرشید، تا 1208ق؛ خریداری از مشیری 1382/9/1؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 503گ، 21 سطر (13/5 × 23/5)، اندازه: 32/3×22/5 سم [رایانه]..

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1112

آغاز: الحمدلله رب العالمين و نصلی على نبيه الكريم و آله المعصومین؛ انجام: و جهت اقتدار مادنا ناحقوق همین بندگی و نیکو خدمتیهای او بود.

خط: نسخ، بی کا، تا: 24 جمادی الاول 1277 ق، به امر شاهزاده؛ در برگ اول نام محمد علی ناصح و مهر کتابخانه محمد على تربیت در 1316؛ جلد: تیماج يشمی، 179گ، 27 سطر، اندازه: 21/5× 35/5سم [مؤید: 3 - 106]

6. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 280 حکمت

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 رمضان 1329ق؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [ف: 2 - 25]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13971

آغاز و انجام: برابر هر سه جلد کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، در اول نسخه آمده که در تاریخ 1278 احتشام الدوله درخواست کتابت آن نسخه را در دارالسلطنه اصفهان نموده و داخل کتابخانه کرده؛ مهر: «احتشام الدوله» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37گ، 35سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 37 - 567]

8. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:393

آغاز: برابر جلد 2

نسخه اصلی: کتابخانه آکادمی لینچی - رم 43؛ خط: نستعلیق، كان شیخ غلام سرور بن شیخ بهاء الله بن شیخ محمد نواز، تا: 22 ربیع الثاني (17 پوس) 1104 ؟ق؛ فهرست مفصل کتاب در ابتدای آن و فهرست تتمه کتاب در انتهای آن درج شده. تتمه کتاب که در واقع تأليف مستقلی می باشد از صفحه 1127 شروع شده؛ 1502ص [عکسی ف: 1- 449]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:395

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 449]

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6971

آغاز: برابر جلد 1؛ انجام کارهای سابق او را به برادر او ... مقرر نمود و جهت اقتدار مادنا حقوق عين بندگی و نیکو خدمتی های او بود.

جلد اول؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 169گ، 33 سطر (24×13)، اندازه: 35/2×22 سم [رایانه]

سير المعصومين / تاریخ معصومین / فارسی

seyar-ol ma‘sūmīn

احوالات چهارده معصوم و مشتمل بر «مقدمه» و چهارده «فصل» و «خاتمه».

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2259

آغاز: بسمله و به نستعين؛ حمد و ثنای بلا حد و انتها مر احدی را که زبان ما را بگفتن کلمه طيبه لا اله الا الله گویا گردانیده؛ انجام: در زمان کدام خليفه متولد شدند.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 270 گ، 16 سطر (11×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 4 - 1222] و [نشریه: 4 - 386]

سیر معینی > معارج النبوة في مدارج الفتوة

سیر مقامات / عرفان و تصوف / فارسی

seyr-e maqāmāt

الكهنوی، عبدالجليل، - 1043 قمری

lakahnavī, ‘abd-ol-jalīl (- 1634)

نام نگارنده در دیباچه دیده نشد. جز آنکه می گوید: چون عيد الجلیل در فكر عبد و جلیل در آمد به جز جليل هیچ نیافت. شماره فصل ها نیز در نسخه ها یکسان نیست: دو و سه و پنج فصل دیده شد که دو فصلی آن: 1. شرایط فقر؛ 2. ذکر هفت تخته سپس پنجاه مراقبت. سه فصلی آن: 1. شرایط فقر؛ 2. اذکار هفت تخته؛ 3. مراقبت (پنجاه مراقبت). پنج فصلی: 1. شرایط فقر؛ 2. ذکر هفت تخته؛ 3. مراقبت؛ 4. مشاهدت؛ 5. مقامات: مقام هاهوت، جبروت، ملكوت. (احمد منزوی)

آغاز: بسمله الحمدلله دائما ... بعد هذا گفته میآید رساله سیر مقامات از برای طالبان خدا. [دنا 286/6 ؛ فهرستواره منزوی 508/7]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4672/14

آغاز: برابر؛ انجام: که از مراتبه به تعين نگردد.

تذکر: نام مؤلف به استناد فهرستواره 508/7 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل، تا: 1128ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 63ص (341-403)، 11 سطر (12×7)، اندازه: 14×9 سم [ف: 14 - 3624]

سير الملوک > سیاست نامه

سیر الملوک / اخلاق / عربی

seyar-ol molūk

فارسی، عمر بن داود، ق 8 قمری

fārsī, “omar ebn-e dāvūd (- 14c)

به درخواست: سلطان تقی الدین ابوالفتح محمود ابن ناصر الدين الى المعالي محمد ... عمر بن شاهانشاه بن ایوب

کتابی است در اخلاق ملوک که مؤلف آن را در چهار فصل» و هفده «باب» تنظیم کرده است و ظاهرا برگرفته از کتاب کلیله باشد . چنانکه از فصل چهارم و ابواب بر می آید . و هر یک از ابواب نیز دارای فصولی است. عناوین فصول و ابواب عبارتند از: فصل 1. وجوب طاعة اولی الامر؛ فصل 2. محاسن العدل؛ فصل 3. ضبط الممالک و حفظ المسالك؛ فصل 4. بعض اوصاف کتاب کلیله: باب 1) في ابتداء الكتاب و سبب کلیله، 2) وصول خبر الكبار الی نوشیروان، 3) احوال فرزویه، 4) الاسد و الثور، 5) الفحص عن امر دمنه، 6) الحمامة المطوفة، 7) البوم و الغربان، 8) القرد و السلحفاة، 9) الناسک و ابن عرس، 10) الملك و الطير قنبرة، 11) الجرذ و السنور، 12) الاسد و ابن آوى، 13) اللبوة و الصياد، 14) الناسک و الضيف، 15) ایلار و بلار، 16) الصایح و

الصايغ، 17) ابن الملک و اصحابه.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1083

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُتَفَرِّدِ بالكمال المنزه عَنْ النظير وَ الْمِثَالُ وَ آنَ مِنْ شئ الَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ حَتَّى الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى الْمُصْطَفَى.

نسخه اصل: کتابخانه احمد ثالث ترکیه 3015؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه شعبان 727ق؛ مصحح، در چند صفحه اول صوری مناسب با موضوع نقاشی شده، علامت مطالعه کتاب از «علی بن عبد الرحمن ابن احمد قاضی زرع حنبلی» در مستهل صفر (721)؛ 239ص [عکسی ف: 3 - 363]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 76بخش 2 و 334 بخش 3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: - 83 و 143]

سير النبي > سیرت النبي

سير النبي / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / عربی

seyar-on-nabī

على مظهر حسینی عریضی

‘alī mazhar hoseynī-ye ‘arīzī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17884

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

سير النبي (ترجمه) / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / فارسی

seyar-on-nabī (t.)

تهران؛ دانشگاه شماره نسخه:4110-ف

از گفته محمد بن اسحاق بن يسار؛ خط: نسخ، كا: ابراهیم کاتب يعقوب، تا پایان جمادی الثانی 965ق؛ 116ص [فیلمها ف: 3 - 16]

سیر نبوی > سفر السعادة منتخب

سیر نقطه > فائدة مغاربة

سیر نقطه > رمل سرخاب

سیر وسط کواکب (جدول) / هيأت

seyr-e vasat-e kavākeb (jadval)

دلايل ثبات، توسط و زوال وانقلاب کواكب سبعه سیاره.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/44

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 136ص، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 19 - 523] |

سم السير و السلوک > الأصول العشرة

السير و السلوک > الامر بين الأمرين

السير و السلوک > آداب السلوک

السير و السلوك > منهاج السالكين و معراج الطالبين

السير و السلوک > الانوار فيما يفتح لصاحب الخلوة من الاسرار

السير و السلوک > کلمات شريفة و اشارات لطيفة

سیر و سلوک > اخلاق

سیر و سلوک > آداب المریدین

سیر و سلوک > آداب تصوف

سیر سلوک > الاعتقادات

سیر و سلوک > السير و السلوک

سیر و سلوک > تفسیر سوره یوسف

سیر و سلوک > درویشیه

سیر و سلوک > ده قاعده

سیر و سلوک > سلوك العارفین

سیر و سلوک > شأن نزول آیات

که به شرح حدیث «کنت کنزا مخفیا»

سیر و سلوک > طريق حقه

سیر و سلوک > کبریت احمر

سیر و سلوک > مراتب سیر و سلوک

سیر و سلوک > مکاتیب بید آبادی

السير و السلوک / سیر و سلوک / عربی

as-sayr-u wa-s sulūk

خفیف شیرازی، محمد بن خفيف، 268 - 371 قمری

xafīf-e šīrāzī, mohammad ebn-e xafīf (882 - 982)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 12/ 1880

خط: نسخ، كا: محمد بن الحسن بن محمد، تا: 822ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (256پ -257پ)، 22 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 22×13سم [ف: 8 - 488]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

ابوالحسن خرقانی، علی بن جعفر، 352 - 425 قمری

ab-ol-hasan xaraqānī, “alī bn-ja'far (964 - 1035)

رساله کوتاهی است در سیر و سلوک در نه «باب» با این عنوانها: 1. بیان ارادت آوردن؛ 2. بیان توبه دادن؛ 3. بیان مقراض راندن؛ 4. بيان کلاه پوشیدن؛ 5. بيان خرقه پوشیدن؛ 6. بیان میان بستن؛ 7. بیان قندیل و ادب اولیا؛ 8 بیان جاروب دادن و کجکول گردانیدن؛ 9. بیان چهل و چهار مقام فقر دانستن. [دنا 286/6 ؛ نسخه های منزوی 1101/2]

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:3173- 16/183

آغاز: بسمله . الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ أَجْمَعِينَ . بدان أَسْعَدُ اللَّهُ تَعَالَى فِي الدارین که این رساله تصنیف شیخ المشایخ أَبُو ... که این رساله در بیان توبه دادن و اراده؛ انجام: چون روح انسانی پیوست جمله نور على نور گشت و یقین نور على نورگشت پرده در میان هایل گشت قوله يهدي الله لنوره من يشاء إلى صراط المستقیم. تمت. خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 16گ، 16 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 4 - 2358]

السير و السلوک / عرفان و تصوف / عربی

as-sayr wa-s sulūk

سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری

sohravardī, 'omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:643/8 -ف

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 13گ (66پ -78ر) [فیلمها ف: 1-517]

سیر و سلوک = معتقده = اعتقادات = حقیقت مذهب ملاحده / کلام و اعتقادات، سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk = moʻtaqade = e'teqādāt = haqīqat-e mazhab-e malāhede

؟ نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری

nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)

اهدا به: وزیر قطب الدین مظفر بن محمد

این رساله با نام های: سیر و سلوک، اعتقادات، معتقده، و حقیقت مذهب ملاحده، منسوب به خواجه طوسی است که بدرخواست وزیر قطب الدین مظفر بن محمد گرد آورده و اعتقاد خویش را در آن نوشت و به ناصرالدین مظفر بن مؤید داد تا به دربار رساند و پاسخ گیرد. طوسی می گوید پدرم از دایی خویش که شاگرد داعی الدعاة تاج الدین شهرستانه بوده است بیاموخت و خودم از كمال الدين حاسب شاگرد بابا افضل کاشی هنر ریاضی آموختم و او هماره از ظاهریان و متقلدان اوضاع شریعت نکوهش می کرد و مرا این سخنان دلپذیر می آمد مگر اینکه از او در خواستم لب حقیقت را برایم هویدا سازد، مرا کودک دانسته و شایسته شنیدن آن ندید. باز از مخدوم سعید شهاب الدين و صلاح الدین حسن و فصول مقدس على ذكره السلام و مجلس عالي ناصر الحق و الدين (همان که اخلاق ناصری را برای او نوشت) یاد می کند و درست به روش اسماعیلیان نگاشته و بایستی قبل از 654 پرداخته باشد. (دانش پژوه)

نام سیر و سلوک ظاهرا ساختگی است و کسی که متکفل چاپ آن در چاپ اول بوده بدین نام آن را خوانده است. رساله بر وفق مشرب تعلیمیان و اسماعیلیه است که به خواجه منسوب است. چون در بعضی از نسخ در دیباچه مؤلف خود را به نام محمد الطوسی معرفی نموده است. به همین جهت بعضی تصور نموده اند که خواجه در ایام اقامت در قلاع ملاحده بر حسب ضرورت به تألیف آن پرداخته است. در فهرست مؤلفات او در جایی این رساله یاد نشده و دلیلی جز نام محمد طوسی در مقدمه آن وجود ندارد که نسبت آن را به خواجه طوسی تأیید کند. از مندرجات رساله پیداست که مؤلف آن را در ایامی که در زندان اسماعیلیه بوده پرداخته و در آن به تقیه کوشیده است که به عقاید ایشان تمایلی نشان دهد و چون خواجه تا 17 جمادی الاول 654 که خورشاه پادشاه اسماعیلی تسلیم هلاكو شد در قلاع اسماعيليه بوده لذا اگر نسبت آن به خواجه مسلم شود باید تأليف آن قبل از این تاریخ باشد. (مدرس رضوی)

کتاب هایی که به خواجه منسوب شده و مشی تعلیمی و اسماعیلی در آن آشکار است عبارت است از اخلاق ناصری، ترجمه زبدة الحقایق عین القضاة همدانی (که نسخه آن یافت نشده)، آغاز و انجام، رساله جبر و قدر، روضة التسليم، ترجمه ادب المجيز، اخلاق محتشمی، و همین رساله سیر و سلوک. در این رساله صریح تر از دیگر آثار او مشی اسماعیلی دیده می شود که برخی عبارات آن چنین است: الف- مدتی است تا کمترین بندگان محمد الطوسی می خواهد که نموداری از صورت اعتقاد و شمه ای از شرح حال خود را به رأی حقیقت نمای مجلس عالی سلطان الدعاة و الوزراء دام عاليا عرضه دارد تا از آن بارگاه معلی ... تشريف ارشاد و انتبه بر صواب و خطا و استقامت و انحراف به قدر استطاعت این بنده کمترین ارزانی فرماید؛ ب - چون ... ولادت و تربیت بنده کمترین در میان کسانی بود که ظاهر شریعت را معتقد و متقلد بودند و اقربا و عشیرات را جز اشتهار به علوم ظاهر حرفتی و صنعتی نبود به اول که در خود تمیزی احساس کرده به استماع اصول و فروع مقاله این جماعت نشو و نما یافته بود و می پنداشت که بیرون از این شیوه مذهبی و طریقی نتواند بود؛ ج- جلدی از فصول مقدس على ذكره السلام به خطی میانه و کاغذ کهنه ... مشاهده کرد ... و روز و شب خود بر مطالعه آن وقف کرد و از آن کلمات مقدس که مور دل ها و چراغ ضمیرهاست ... فائده های بی نهایت گرفت و اندکی چشم تصرف باز کرد و دیده باطن گشوده شد ... و به يمن اهتمام مجلس عالی شاهنشاهی ناصر الحق و الدين ... سعادت اتصال بجماعت و انخراط در سلک مستجيبان دعوت یافت؛ د- و اما در باطن ... بدانست که حق با تعلیمیان است به برهاتی که تقریر کرده شد؛ 5- و چون بنده کمترین به این مقام رسید بدانست که حاصل کار و منتهای طلب تسلیمی است که لازمه مذهب اهل تعليم است؛ و- القصه بنده کمترین را چون این صورت در ضمير متمکن شد بسیاری از فضولی و طلب مالایعنی که پیش از این داشت از تتبع مذهب و مقالات و تعصب در امر ديانات از

سر بیرون شده ... از مناقضت احوال اصحاب شریعت و منازعه اهل ظاهر با یکدیگر و چیزی که بدان سبب می بافت به کلی زایل گشت.

دعاة جمع داعی است که یکی از مراتب تبلیغ اسماعیلی بوده است. حمید الدین کرمانی در کتاب راحة العقل (ص 127) این مرتب را این گونه ذکر می کند: ناطق اساس، امام، باب، حجت، داعی بلاغ، داعی مطلق، داعی محدود، مأذون مطلق، مأذون محدود. داعی را مقام بس شامخ بوده چنان که ناصر خسرو گوید: «پیش داعي من امروز چو افسانه ست *** حکمت ثابت بن قره حرانی / آن خداوند که صد شکر کند قیصر *** گر بباب الذهب آردش بدربانی. ذكرهم السلام، ذكره السجود، اهل دعوت، اصحاب دعوت، مستجیب و ... از تعبیرات اسماعیلیه است.

آغاز:رَبُّ أَنْعَمْتَ فَزِدْ نِعْمَتَكَ رَبَّنا آتِنا مِنْ لدنک رَحْمَةً وَ هَيِّئْ لَنا مِنْ أَمْرِنا رَشَداً . بزرگترین نعمتی وَ جسیم ترین موهبتی که عُمُومِ بندگان را خداوند زَمَانُ . . . زِمَامُ حِلٍّ وَ عَقْدٍ . . . را دُرٍّ قَبَضَهُ تقدیر وَ کف کفاية عالی قُطْبُ الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ اعْلَمْ عُلَمَاءُ الْعَالَمِ وَ أَفْضَلُ كملاء بنی آدَمَ الْمُظَفَّرِ مُحَمَّدٍ ، أَدَامَ اللَّهُ ظِلَالٍ جَلَالُهُ ، . . . نهاده اند که برای جَهَانَ آرای کفیل نَظَمَ مَصَالِحِ دو جهانیست وَ هُمْ بذهن مُشْكِلُ گشای تَرْجُمَانُ أَسْرَارِ رباني ... مدتی است تا کمترین بندگان محمد الطوسی می خواهد که نموداری از صورت اعتقاد و شمه ای از شرح حال خود بر رأي حقيقت نمای مجلس عالی سلطان الدعاة و الوزراء عاليا عرضه دارد تا از آن بارگاه معلی که منبع ...

انجام: تصديع آنَ جَنَابَ أَزُّ حَدُّ گذشت وَ بنده کترین را یارای تمهيد مَعْذِرَةً نتواند بِوُدِّ أَمَّا الْحَدِيثُ ذُو شُجُونِ وَ الْكَلَامُ يَجُرُّ الْكَلَامِ راأي عالی دُرٍّ هَمَّهُ أَبْوَابُ صائب تَرَ وَ سایه بزرگوار تا انقراض عَالِمُ پاینده وَ آفتاب اجلال أَزُّ أُفُقِ کمال تابنده . وَ السَّلامُ وَ السَّلَامُ.

چاپ: به کوشش آقای مدرس رضوی، 1325ش؛ ایران، سنگی، بدون تاریخ، جیبی، 96ص [الذريعة 93/11 و 285/12 ؛ نسخه های منزوی 1209/2 ؛ ریحانة الادب 181/2 ؛ فهرستواره منزوی 512/7 و 275/9 ؛ دنا 286/6 -287 (17 نسخه)]

1. تهران، مجلس؛ شماره نسخه:1930/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد حسین پسر حاج محمد هاشم طبیب، تا: 1087ق، کاغذ: شکری، جلد: تیماج قرمز، 35ص (132 - 166)، اندازه: 18×15 سم [ف: 9 - 633]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/61

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (193-196) [ف: 15 - 159]

3. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 62/19 _ب

این نسخه گزیده ای است از آن و دانش پژوه همین را در مجله دانشکده ادبیات (س 3ش 4 ص 83-88) چاپ کرده است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 6گ (251پ -256پ) [ف: - 143]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1079/5

آغاز و انجام: برابر

خط: تعليق، بی کا، تا: قرن 11؛ 20گ (59-79) [ف: 3 – 275]

5. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 9480

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 13گ (1پ-13ر)، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 30 - 161]

. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8211/10

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی کبود و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 17ص (2-18)، 17 سطر (15×7)، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 17 - 57]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15078/1

آغاز و انجام: برابر

نام کتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شده در فهرست به نام «مجالس در تفسير بعض آیات قرآن» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، 20گ (20_1)، 16 سطر، اندازه: 16×13سم [ف: 38 - 191]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18110

آغاز: برابر؛ انجام: رضای معلم خود اعلى الله امره و حدس ظلاله در افعال

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]

9. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1358/8 - 8/68

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، كا: محمد مهدی بن عبدالرزاق کاشانی، تا: شعبان 1257ق، جا: قم، به دستور میرزا محمد جعفر ملقب به حکیم الهی؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ، سطور چلیپایی، اندازه: 12×25سم [ف: 4 - 2356]

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3119/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: اسدالله افشار، تا: شنبه 9 رجب 1263ق؛ از روی بیاض حاجی محمد سمیع؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 12گ ( 41-30 پ)، 14 سطر، اندازه: 20/5×14سم [ف: 8 - 349]

11. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2271/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 16گ (22پ -37پ)، 16 سطر (19×9/5)، اندازه: 27×17سم [ف: 9 - 921]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22399

آغاز: برابر؛ انجام: چون حرکت که بقوت است

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1275 ق [رایانه]

13. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 535/2

در فهرستواره منزوی 512/7 مؤلف این نسخه را خواجه نظام الملک طوسی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، کا: عبد الصمد بن جعفر قلی بیک اشکوری گیلانی، تا: 12 جمادی الاول 1289ق؛ کاغذ:ترمه اصفهانی، جلد: میشن قهوه ای، 10 سطر، [ف: 5 - 64]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12243/11

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق مخلوط به شکسته، كا: اسدالله منجم دودانگه هزار جریبی، تا: رجب 1306ق، جا: تهران؛ واقف: سید جلال الدین تهرانی، مرداد 1361؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 24ص (147- 170)، 17 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 17 - 479]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5063/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد علی بن عبدالخالق مصاحبی نائینی ملقب به عبرت نائینی، تا: شوال 1338ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 19×12 سم [ف: 15 - 24]

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11294/11

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، كا: عبد الله، ثقة الاسلامی تبریزی، تان چهارشنبه 5 محرم 1359ق، بر حسب اشاره ضياء الدين ابن یوسف شیرازی؛ کاغذ: دفتری، جلد: کاغذی قرمز، 16گ (58_ 73)، 18 سطر (10/5 × 15/5)، اندازه:20×13سم [ف: 28 - 450]

17. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7535/5

| بی کا، بی تا؛ 24گ (167- 190ر) [ف: 5 - 125]

18. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6193/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 5گ (174-178پ)، 17 سطر، اندازه: 17/3×12 سم [ف: 9 - 240]

19.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17012ض بی کا، بی تا، جلد: چرم سرخ، 2ص (270-271)، اندازه: 25×12سم [ف: 47/1 - 141]

20.

تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10363/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 17×11 سم [ف: 32 - 345]

سیر و سلوک = سلوکیه / عرفان و تصوف / فارسی

seyr va solūk = solūkīyya

علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمری

'alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)

در آغاز این رساله به ده وجه از ذکر جلی نکوهش کرده و به ذکر خفی دستور می دهد، پس از آن دستوراتی است بسیار کوتاه که درویش باید بدنها پایبند باشد و با تخلف از آنها از مریدان صاحب رساله نخواهد بود. (سید احمد اشکوری)

آغاز: بسمله . وَ بِحَمْدِهِ اتوصل إِلَى الْحَقُّ الْمُبِينُ وَ بِالصَّلَوَاتِ عَلَى نَبِيِّهِ . . . وَ بَعْدُ فَاعْلَمُوا يَا اخواني فِي الدَّيْنِ . . . که چون عُمَرَ روی بانحطاط نهاد ...

انجام: مَا لَا عَيْنُ رَأَتْ وَ لَا أُذُنُ سَمِعَتْ . . . وَ أَوْلَادُهُ الأطياب . . . يَنْبُعَ الفضايل وَ الْمَكَارِمِ وَ الاحسان وَ الاداب الَىَّ يَوْمَ الْحِسَابِ.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:451216

آغاز: برابر؛ انجام: و همه امت حبیب الله را بر صراط مستقیم ثابت دارد و بهیچ خلقشان باز نگدارد.

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه ملک (ج 190/7) تعیین شد؛

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: پارچه سفید، 2گ(139ر-140پ)، 13 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 12 - 90]

2. تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 4057/89

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن قهوه ای، 2گ ( 127-126 ر)، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 7- 190]

3. شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 56/4

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 219]

سیر و سلوک = مكتوب عرفانی / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk = maktūb-e 'erfānī

مختوم نیشابوری، میر محمد، - 830 قمری

maxtūm-e neyšābūrī, mīr mohammad (- 1427)

در بیان اسباب و موانع سالکان راه حق. او در این رساله ده سبب از اسباب وصول را نام می برد. این رساله در جلد 7 مجلس در معرفی نسخه ش 120 اهدایی خوئی به میر ابوالفتح حسینی شریفی قزوینی (- 986ق) نسبت داده شده است و در جلد 21 مجلس

در معرفی نسخه شماره 17 اهدائی فیروز با احتمال از امیر مختوم نیشابوری (- 830ق)، از مریدان قاسم انوار، دانسته شده است و اشاره شده است که این اثر خلاصه ای از رساله وصول قاسم انوار (757-837) است که البته همان رساله را نیز بعضا از مختوم نیشابوری دانسته اند. نکته این است که نسخه شماره 17 اهدایی فیروز مورخ 886ق می باشد (یعنی صد سال قبل از وفات میر ابوالفتح حسینی) که اگر این تاریخ درست باشد نمی توان این اثر را از وی دانست، با این حساب همان انتساب احتمالی آن به میر مختوم نیشابوری درست تر می نماید.

آغاز: بدان ای رونده راه خداوند تبارک و تعالی که اهم مهمات سالکان طریق تحقیق دانستن اسباب وصول است بحق و برداشتن موانع اما اسباب وصول اول رجوع کلیست ...

[دنا 287/6 (1 نسخه با انتساب به ابوالفتح جرجانی که ظاهرة خطاست)؛ ريحانة ج 2- 326 ج 4-133؛ فهرستواره منزوی 511/7]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17/17 _ فیروز

آغاز: برابر؛ انجام: مشیت و ارادت به کسوت استقامت ظهور می یابد و الحمد لله اولا و آخرا .. جميع فرزندان سیما احمد بلغه ... مبلغ الكمال دعا قبول فرمائید عواقب امور به خیر و خوبی مختتم باد.

خط: نستعلیق، كا: سلطان على، تا: 886ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج مشکی، 3ص (129-131)، 15 سطر، اندازه: 16×11/5 سم [ف: 21 - 189]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:120/7 خوئی

آغاز: برابر؛ انجام: اما موانع وصول چیزیست که سالک بدان مقید شود و از شهود و حضور ... که بتأیید الهی و توفیق ربانی مؤید و موفق گردد و السلام.

تذکر: در فهرست مؤلف ابوالفتح شریف حسینی دانسته شده؛ خط: نسخ تحریری، کا: دوست محمد قاینی نهار جانی فرزند حسین علی، تا: 1120ق؛ شماره فرعی نسخه باتوجه به ص 323 اصلاح شد؛ 4ص (186-189) [ف: 7 - 141]

سیر و سلوک / شعر، سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

حیدری تبریزی، - 1002؟ قمری

heydarī tabrīzī (- 1594)

مثنوی است نزدیک به هفتصد بیت با بندهایی به نثر، پس از ستایش از سخن و توحید و نعمت پیامبر و ستایش على (علیه السَّلام) و ستایش جلال الدين محمد اکبر پادشاه و ذکر سبب نظم این رساله، می نویسد: «شاهراه سالکان طریقت بدرگاه خدایی به عدد انفاس خلایق است و همگی به سه قسم تقسیم میگردد: طريق عابدان عامه مسلمانان، راه اصحاب مجاهدت و تزکیه نفس، جاده فارسان میدان حقیقت که عاشقان جمال محبوبند». سپس ده قاعده» برای دخول به این مراتب یاد می کنند، همراه با حکایت ها.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5181/2

آغاز: نسخه سر الهی سخنست *** نامه نامتناهی سخنست؛ انجام: بیا لب ببنداز سخن (حیدری) *** که کار تو نبود سخن گستری / سخن ساز کوتاه و خاموش باش *** زسر تا بپا چون صدف گوش باش

بی کا، بی تا؛ آغاز این مثنوی درست روشن نبود و این بیت را برای آغاز به گمان انتخاب شد؛ 5گ (117-201) [ف: 15 - 347]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری

fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 1608)

تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 719/14

کا: عبدالله بن هاشم حسینی، تا: 1217ق؛ قطع: خشتی [ف: - 302]

سیر و سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

seyr va solūk

گیلانی، علی بن فضل الله، ق 11 قمری

gīlānī, “alī ebn-e fazl-ol-lāh (- 17c)

تاریخ تأليف: ذیحجه 1066ق؛ محل تألیف: شیراز

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/62

آغاز: بعد از اظهار محمدت بود هر نمود و اداء تحیت نهایت نمود هر شهود چنین گوید فقیر ربانی علی گیلانی که عرفا را مقامات و اصطلاحات است؛ انجام: این راه بی نهایت گردد و رو که دراز است از فضل بی نهایت بر ما دوام گردان. تم بتوفيق الله سبحانه در سال هزار و شصت و شش در ماه ذی حجه در شیراز مرقوم رقم شکسته قلم علی بن فضل الله گیلانی قومی زاهدی گردید.

خط شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن قهوه ای، 4گ ( 98-95 ر)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7- 187]

السير و السلوک / سیر و سلوک / عربی

as-sayr wa-s sulūk

بید آبادی، محمد بن محمد رفیع، - 1197 قمری

bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafi* (- 1783)

مرحوم میرزای قمی صاحب قوانين المحكمة که قصد زیارت عتبات عالیات را داشت نامه ای به بید آبادی می نویسد و در آن از آنچه که در سیر و سلوک راه خداشناسی و آداب زیارت لازم و ضروری است سؤال می کند و بید آبادی در جواب آن رساله حاضر را مینگارد و در آن مهمات و شرایط سلو ک و وظایف زائر را بیان می کند. نگارنده از کلام و حکمت مشائی و اشراقی نکوهش می کند و روش صوفیان را می ستاید. او رساله فارسی نیز در سیر و سلوک دارد که تحت عنوان «مکاتیب بید آبادی» معرفی می شود. آغاز: ا لحمدلله الَّذِي خَمْرُ بیدی جَمَالُهُ وَ جَلَالِهِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً طِينَةِ الانسان وَ أَوْدَعَ فِيهِ أَسْرَارِ الاسماء كُلِّهَا وَ عَلَّمَهُ المعانی وَ الْبَيَانِ انجام : وَ لَا تُهْدَى مِنْ أَحْبِبْ فَهَذِهِ تذکره لِمَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ الَىَّ رَبِّهِ سَبِيلاً.

چاپ: در مجله پیام حوزه (ج 6)

[الذریعه 283/12 ]

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 870

آغاز و انجام: برابر تذکر: این کتاب در فهرست الحث على التصوف و بدون مؤلف آمده که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، كا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1 محرم 1296ق؛ 12گ (29پ - 40پ) [ف: 430 -3]

2. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 478/11

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: اسد الله تنکابنی، تا: رجب 1296ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (286پ - 1290)، 11 سطر (13×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 90]

3. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3182/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: مهدی، تا: اواخر جمادی الثانی 1296ق؛ در سه برگ آخر مقصد پنجم از کتاب تجريد خواجه در امامت و چند حدیث متفرقه مكتوب است؛ 4گ (71پ -74پ)، 14 سطر، اندازه: 19×12 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 826]

4. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4656/4 - 23/176

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، بی کا، تا: دوشنبه 12 شوال 1302ق، جا: اصفهان مدرسه صدریه؛ جلد: تیماج سرخ، 4گ، 17 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 4 - 2356]

5. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:289/6

آغاز: هَذِهِ صُورَةٍ مَا كَتَبَهُ الْمَوْلَى الممجد البيد آبادی لمیرزا ابی الْقَاسِمِ المدرس صَاحِبُ القوانين جَوَاباً عَنْ كِتَابِهِ؛ انجام: برابر بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 2گ، 21 سطر [ف: 1- 354]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 19747

آغاز: برابر

تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد. در فهرست به نام الجمع بين الشريعة و الطريقة آمده. شماره بازیابی اصلاح شد؛ كا: سید احمد صفائی خوانساری، بی تا، 5ص، قطع: جیبی [ اهدائی ف: - 281]

السير و السلوک / سیر و سلوک / عربی

as-sayr-u wa-s-sulūk

بید آبادی، محمد بن محمد رفیع، - 1197 قمری

bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafi“ (- 1783)

صورت مکاتبه ای عرفانی بین میر حسینا، سید حسین بن ابراهيم حسینی قزوینی (- 1208 ق) و بید آبادی است که در آن به نامه وی پاسخ داده است و حاوی دستوراتی عرفانی است. در الذريعة و سایر آمده که رساله در پاسخ نامه میرزا ابو القاسم بن حسن گیلانی مشهور به میرزای قمی (-1231ق) نگاشته شده، لیکن در نسخه مرعشی با عنوان مسائل میر حسینا معرفی گردیده، چنان که در مقدمه رساله آمده: «... وَحِيدُ عَصْرِهِ وَ فرید دَهْرِهِ شَمْسٍ سَمَاءِ الْعِرْفَانِ وَ بَدْرٍ نُجُومِ الْإِيقَانُ سمی نبی الْإِنْسِ وَ الْجَانِّ عَلَيْهِ صَلَوَاتُ اللَّهُ الْمَلِكُ الْمَنَّانُ الَىَّ السَّيِّدُ الوحيد وَ الْعَالِمُ الْفَرِيدُ مركز دائِرَةُ التقی وَ قُطْبُ فلک الْعَلَاءِ سمی ثَالِثُ أَئِمَّةِ الْهُدَى عَلَيْهِمْ صَلَوَاتُ اللَّهِ فِي الْآخِرَةِ وَ الْأُولى ...». ولی بنابر نظر تحقیقی اینها دو نامه می باشند که تنها در برخی عبارات تفاوت دارند.

چاپ: با تحقیق على صدرائی در سال 1385 به عنوان تذكرة السالكين چاپ شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12962/9

آغاز: هَذِهِ صُورَةُ المراسلة المرسولة مِنْ وحيده وَ عَصْرِهِ وَ فرید دَهْرِهِ شَمْسٍ سَمَاءِ الْعِرْفَانِ وَ بَدْرٍ نُجُومِ الْإِيقَانِ . . . بِمَ سالله مَا أَرَدْتُ إِلَّا صَلَاحِ مَا اسْتَطَعْتُ وَ مَا توفیقی الَّا بِاللَّهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ خَمْرُ بِيَدِ جَلَّاهُ وَ جَمَالِهِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً طِينَةِ الْإِنْسَانِ ؛ انجام : جَعَلْناهُ وَ إِيَّاكُمْ تَذَكَّرَ فَتَنْفَعُهُ الذِّكْرَى وَ جَعَلَ لَنَا الْآخِرَةُ خَيْرُ مِنَ الْأُولَى وَ سَلَامُ عَلى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدى ، تَمَّ بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی.

خط نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، بين برگهای «19 - 22پ» مطالبی متنوع در حدیث و گفته های بزرگان نگاشته شده، کاغذ: فرنگی، 3گ (17پ -19ر)، 26 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 32 - 867]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

ابن هدایت

ebn-e hedāyat

رساله مفصلی است در عرفان و سیر و سلوک مشتمل بر پنجاه «باب» و یک «خاتمه»: باب های این رساله کوتاه است و مؤلف در هر باب اشعاری از خود آورده و تخلصش را «ابن هدایت» ذکر نموده است. در آن از حافظ شیرازی و عصمت بخارایی اشعاری نقل شده است. مؤلف از عالمان شافعی مذهب است. عنوان برخی ابواب آن چنین است: باب 2. بیان اشارات و اصطلاحات این طایفه؛ 3. توبه و ما يتعلق بها؛ 4. مجاهده نفس و قطع مألوفات؛ 5. عزلت و خلوت و آداب آن؛ 6. تقوا؛ 7. سکوت؛ 8 خوف و رجا؛ 9. حزن؛ 10. گرسنگی و ترک شهوات؟ ... 20. رضا؛ ... 30. خلق نیکو؛ ... 40. توحيد؛ ... 50. تفسير بعضی از آیات و احادیث بر وفق اشارات این طایفه. این کتاب غیر از مرصاد العباد نجم الدين دایه رازی است که در پنجاه باب تألیف شده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5840- 29/180

آغاز: پس از تمام ملزوم حاصل می شود نقل است که روزی

سلطان العارفین و قطب السالكين ابا یزید بسطامی قدس الله سره در محله ای می گذشت و از ارباب سلو ک تجسس می نمود؛ انجام: إِلَى قَوْلِهِ تَعَالَى وَ كَذَلِكَ نَرَى ابراهیم یعنی چنانکه نمودیم ابراهیم را ... ومراد به ملکوت آسمانها اطوار قلب است و مراد به ملکوت زمین اقسام. خط: نستعلیق، كا: فخر الدین بن سید اسماعیل برزنجه ای، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 94گ، 14 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 5 - 2888]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

قانع، غلام على شير بن عزت الله، 1140 - 1203 قمری

qāne,‘qolām ‘alī šīr ebn-e “ezzat-ol-lāh (1728 - 1789)

رساله کوتاهی است در آداب طریقه نقشبندی.

تبریز؛ خادم حسینی؛ شماره نسخه: 16/4

آغاز: بسمله بَعْدَ حَمْدِ وصلوة فَقِيرُ عَبْدِ اللَّهِ ... واضح می نماید قال رسول الله الدين النصيحة؛ انجام: و توجه به حضرت حبیب خدا صلی الله عليه وسلم نقد وقت فرماید تمام شد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 13گ (99-113)، 15 سطر، اندازه: 21×9سم [اوراق عتیق: 1- 88]

سیر و سلوک / شعر، سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

محوی

mahvī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 16890

مثنوی سیر و سلوک؛ کا: یوسف مروی، تا: 1209ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 162گ، اندازه: 18/7×11/3 سم [رایانه]

سیر و سلوک = تحفة الملوك في السير و السلوک = چهل منزل خلوص = منازل چهل گانه / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk = tohfat-ol-molūk fe-s sayr-e va-s solūk = čehel manzel-e xolūs = manāzel-e čehel gāna

؟ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 - 1212 قمری

bahr-ol-olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)

رساله مختصر و مهمی است در بیان طريقه سیر و سلوک الی الله؛ در آغاز ظهور و تکمیل استعداد را در چهل سالگی یاد کرده می گوید، باطن هر کس به مرحله چهلم از استعداد به فعلیت می رسد، آنگاه سیر منازل چهل گانه را در چهار شرط بیان می کند: 1. مقصود را بداند (حکیم گردد)؛ 2. خلوص (عارف گردد)؛ 3. سیر منازل چهل گانه؛ 4. طی عوالم عدیده، که منازل پیش از دخول در عالم خلوص است. این رساله به سید بن طاووس نیز منتسب است؛ در نسبت این رساله به سید بحر العلوم نظرات مختلفی مطرح شده است. علامه سید محمد حسین حسینی طهرانی در مقدمه مبسوطی که بر رساله سیر و سلوک بحر العلوم نگاشته در این باره به خوبی بحث نموده است.

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ خَيْرِ الْأَسْمَاءِ . الْحَمْدُ وَ الثَّنَاءُ لِعَيْنِ الْوُجُودِ وَ الصلوة عَلَى وَاقِفُ مَوَاقِفِ الشُّهُودِ وَ عَلَى آلِهِ أُمَنَاءُ الْمَعْبُودُ ای همسفر آنَ الْمَلِكِ سَعَادَةُ وَ صَفَاءُ وَ ای رفیقان راه خلوصیت ( کذ ) وفنا امْكُثُوا أَنِّي آنَسْتَ نَارِ الْعُلَى آتِيكُمْ مِنْها بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ الْمَنَارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ بِطُرُقٍ عديده أَزُّ سَيِّدُ رُسُلُ وَ هادی سُبُلُ ( كذ ) مرویست که مَنْ أَخْلَصَ.

انجام: والحال به مسجد ابن طاووس مشهور است و حال از بنای آن مسجد اثری نیست والله ولي الأمر كله.

چاپ: ایران، تهران، انتشارات حكمت، سید محمد حسین حسینی طهرانی: ایران، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1388 شمسی، رضا استادی، حروفی، 1، وزیری، ضمن بیست رساله فارسی دنا 288/6 (23 نسخه)؛ نسخه های منزوی 1205/2 ؛ الذريعة 127/9 و 282/12 و 284 و 241/21 ؛ فهرستواره منزوی 48/7 با عنوان «اربعينيه» و 509/7]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:2856/7

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه با آغاز آن تعیین شد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ابراهیم، تا: سه شنبه 15 ذیقعده 1260ق، کاغذ: پستهای فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 31گ (236پ -266ر)، 17 سطر، اندازه: 21613سم [ف: 6 - 143]

2. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1563/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ يخته، بی کا، تا: 1262ق؛ 32گ (32ر-63ر) [ف:3-176]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2468/1

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه به آغاز آن تصحیح شد، در فهرست «آداب الصوفيه» از عنایت علی ثبت شده؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1268ق، کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 51ص (51-1 )، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 5 - 630]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:606

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف با توجه به آغاز آن تعیین شد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 26 رمضان 1271ق؛ این نسخه را حاج

غلامرضا ملقب به عنایتلی (از فقراء سلسله نعمت اللهی) برای میرزا بابای مستوفی داشته است؛ واقف: نائینی؛ 43گ، 15 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 6- 425]

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 789/2 _5/79

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد صادق حسنی حسینی خاتون آبادی، تا: پنج شنبه 23 جمادی الاول 1288ق، جا: اسد آباد از قرای شمیران؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37گی، 18 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 4 - 2355]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6847

آغاز: برابر

نام مؤلف با تطبيق آغاز با نسخه تعیین گردید؛ خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، تا: شعبان 1291ق؛ واقف: ملكزاده کوثر؛ 43گ، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6 - 426]

7. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:353

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: رجبعلی، تا: جمعه 21 ربيع الاول 1293ق؛ از روی نسخه نجم الدين که تاریخ کتابت آن پنج شنبه 24 ربيع الثاني 1333 بوده استنساخ شده است، مصحح؛ تملك: قاسم عبد اللهی؛ جلد: تیماج مشکی، 46گ، 14 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 1- 105]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:605

آغاز و انجام: برابر

نام مؤلف با تطبیق آغاز تعیین گردید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1295ق؛ در این نسخه کاتب نام سید بحرالعلوم را نوشته؛ واقف: نائینی؛ 76گ، 14 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 6 - 426]

9. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2614/1

نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1296ق؛ 126ص (2-127) [عکسی ف: 7 - 218]

10. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1456

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 43گ، 15 سطر (13×6/5)، اندازه: 18/5×16/5 سم [ف: 3- 176]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:38258

آغاز:بسمله امْكُثُوا أَنِّي آنَسْتُ ناراً لَعَلَى آتِيكُمْ مِنْها بِخَبَرٍ؛ انجام: اقامه در منزلی می شمارند و ثباتی که مذکور شد یکی از [...] است.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج یشمی، 31، 11 سطر، اندازه: 20×12/5 سم [اهدائی رهبر: 5- 99]

12. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:10768/3

آغاز: جناب مولانا سیدنا آقا سید مهدی طباطبایی النجفی مشهور به بحرالعلوم می فرماید که امكثوا انی آنست نارا لعلي ... و به طرق عدیده از سيد رسل و هادی سبل مروی است که من اخلص لله اربعين صباحأ ظهرت ينابيع الحكمة من قلبه الى لسانه عبارات حدیث اگر چه مختلف وارد شده است معانی متحد است؛ انجام: برابر

کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 43گ (28پ - 70پ)، 17 سطر (14×87)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 307-20]

13. تهران، ادبیات، شماره نسخه:266 حکمت

آغاز: برابر؛ انجام: اشتغال نمودم چند دفعه

در فهرست با عنوان «ترجمه تحفة الاسرار» آمده. متن در نسخه از ابن طاوس دانسته شده؛ بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: ربعی [ف: 2 - 8]

14. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1487

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد جعفر شریف بن محمد نبی فدشکوهی فسوى، تا: 23 ربيع الأول 1300ق، جان شیراز مدرسه هاشمیه؛ محشی، در پایان وصایای حضرت حضرت پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) به ابوذر به تاریخ 21 جمادی الاول 1300 در منزل آمیرزا محمد علی نوشته شده؛ جلد: گالینگور مشکی، 74گ، 14 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 4 - 327]

15. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 600

آغاز: برابر؛ انجام: مظفر و منصور و از چنگ عوائق و علائق مستخلص شد.

تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، 17 گ، 18-19 سطر (16/569)، اندازه: 20×13سم [ف: 2 - 73]

16. گلپایگان؛ امام جمعه، محمد حسن؛ شماره نسخه:29/6

خط: نستعلیق، كا: محمد حسین، تا: پنج شنبه 12 صفر 1305ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (64پ -82پ)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [كتابخانه های گلپایگان: ف: - 140]

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15563

آغاز: بسملة، جناب مولانا و سیدنا آقا سید مهدی طباطبائی نجفی مشهور به بحرالعلوم می فرماید: امكثو انی آنست نارا لعلى آتيكم منها بخبر أو جذوة لعلكم تصطلون بطرق عديدة از سید رسل؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 2 ذیحجه 1318ق؛ مصحح، و با عبارت «بلغ مقابلة» مقابله گردیده، عبارت «بامعین» بر فراز همه برگها؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 77گ، 9 سطر ( 10/5×6)، اندازه:16×11سم [ف: 39 - 473]

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20930

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمدرضا حسینی خوانساری، تا: پنج شنبه 12 ربیع الاول 1333ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛

کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: مقوا، 18گ، 22 سطر، اندازه:17/5 × 21/5 سم [ف: 5 - 98]

19. قم؛ استادی، رضا، شماره نسخه:نامعلوم

خط: نستعلیق، كا: نجم الدین عراقی، تا: 1333ق؛ با طريقة بعضی ختمها در سه برگ همراه نسخه به خط على اكبر موثق تهرانی در 1372؛ 380گ، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [صد و شصت نسخه: - 48]

20. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:10424

آغاز: امكثوا اني آنست نار ..... بطرق عديده از سید رسل و هادی سبل مروی است؛ انجام: وَ لْيَكُنْ اله الْمَذْكُورِ بحریم لايقتضی ذَاتِهِ رَزَقَنَا اللَّهُ الْوَصْلِ الَىَّ الْمَقْصَدُ.

خط: نستعلیق، کا: احمد بن ملا فرج یزدی، تا: غره ذیحجه 1341ق، جان مشهد رضوی، حسب امر حاج سید میرزا علیرضا نجل میرزا سید علی حائری؛ جلد: تیماج قهوه ای، 81گ، 13 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 33/1 - 21]

21. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 1 مجموعه بدون شماره

آغاز: برابر

تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه به آغاز آن تصحیح شد؛ کا: محمود بن ابي الفاضل حسینی، تا: دوشنبه 23 ربیع الثانی 1347ق، جا: نجف الاشرف [دليل المخطوطات: 1 - 153]

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21522

انجام: برابر خط: نسخ تحریری، كا: حسینعلی، تا: حدود 1360ق؛ توسط مصطفی بن احمد صفایی خوانساری در ربيع الثانی 1363 مقابله و تصحیح شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: مشقی فرنگی، جلد: مقوا، 19گ، 21 سطر، اندازه: 17× 21/3سم [اهدائی رهبر: 5 - 99]

23. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 138/1

آغاز: برابر

نسخه اصلی: کتابخانه شيخ محمد غروی - قم؛ خط: نسخ، كا: محمد غروی، تا: 1377ق؛ 111ص (1-111) [عکسی ف: 3 – 153]

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18091

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، كا: شاکری، رمضانعلی، تا: 1386ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: مشقی، جلد: مشمع [رایانه]

25. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:7024

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه ای، 42گ (95-136ر)، 15 سطر ( 10/5×6)، اندازه: 10/3 × 15/7 سم [رایانه]

26. قم، گلپایگانی شماره نسخه:8906- 59/126

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 9گ،13 و 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 2355]

27. قم: مؤسسة آية الله بروجردی؛ شماره نسخه:484

خط: نستعلیق، كا: آية الله بروجردی، بی تا؛ 55گ، 12 سطر، اندازه: 13×10 سم [ف: 2 - 306]

28. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:358/5

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه به آغاز آن تصحیح شد. در فهرست نام مؤلف محمد حسن بن محمد ذکر شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 26گ (127پ -152 پ) [ف: 3 - 452]

29. تهران: دانشگاه، شماره نسخه:864/4

آغاز: امكثوا انی آنست نارا ... بطريق عدیده از سيد رسل و هادی سبل مروی است (س 4 گ 127 ش 358/5و دو سطر آغاز را ندارد)؛ انجام: وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْأَمْرِ . وَ قَدْ فَرَغَ مِنْ تسويده فِي شَهْرِ ذِي الْقَعْدَةِ الْحَرَامِ فِي سَنَةِ 1251 تُرَابٍ أَقْدَامٍ اولیاء اللَّهُ أَقَلَّ الثَّقَلَيْنِ ابْنَ مُحَمَّدٍ ، مُحَمَّدُ حسین ، عَفَى اله عَنْهُمَا فِي الدَّارَيْنِ.

تذکر: مؤلف با توجه به آغاز نسخه تعیین گردید؛ خط: تعليق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 33گ( 78ر - 110ر)، 15- 18 سطر (8×3/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 3 - 452]

30. مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1336

آغاز: امْكُثُوا أَنِّي آنَسْتُ ناراً لَعَلَى آتِيكُمْ مِنْها بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ؛ انجام: اقامه در منزلی می شمارند و ثباتی که مذکور شد یکی از است ...

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 31گ، 11 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [مؤید: 3 - 277]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

نورعلیشاه، محمد علی بن عبدالحسین، 1160؟ - 1212 قمری

nūr-‘alī-šāh, mohammad ‘ali ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (1747 - 1798)

رساله کوتاهی در سیر و سلوک عرفانی که مؤلف به فرزند خود نوشته در شرح هجران و فراق، و آتش سوزان اشتیاق را به رمز مکتب رفتن و فراگیری الف آغاز کرده، و در موضوع الف غوغای دل را ذوقی و عرفانی به نثر و نظم، مختصر و زیبا به پایان برده است.

آغاز: ای درویش دلریش، وای آشنای بی خویش، ساعتی خاموش باش و سراپا گوش از عمر گذشته روایتی دارم، و از عیش با غم حکایتی. [نسخه های منزوی 1210/2 ؛دنا 289/6 ؛ فهرستواره 514/7]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15662/2

آغاز: بسملة، رساله ای است که قدوة المحققين و زبدة المحققين

... نور علیشاه ... در فقر نگارش فرموده که هر مكلفی که قدم در شاهراه هدایت می نهد، باید قدم خود در جاده شریعت نبوی صلوات الله و سلامه عليه مستحکم نماید؛ انجام: آن شنیدم از بلد صاحب دلی *** کرده روشن شمعی اندر محفلی

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول دو خطی؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (5پ -20پ)، 17 سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 628 - 139]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1158/6

خط: نسخ، كان محمد علی بن سید عرب حسینی، تا: 1231ق؛ 15ص (298-312) [ف: 3 - 432]

3. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:350/5

آغاز: برابر؛ انجام: زيمن مقدم آن شاه عادل *** جدا گردد زهم ناحق و باطل

تذکر: نام مؤلف به استناد فهرستواره منزوی 514/7 ذکر شد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: چهارشنبه 6 جمادی الاول 1259ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ(71پ -75ر)، اندازه: 18×12 سم [ف: 1- 337]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13666/1

خط: نستعلیق، کا: ابو طالب حسینی، تا: 28 رمضان 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 7گ (1ر-7ر)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 37 - 191]

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3497/10

آغاز: برابر؛ انجام: خوشا کسی که آیینش اینست

تذکر: نام مؤلف به استناد فهرستواره منزوی 514/7 ذکر شد؛ خط: نسخ، كا: حسین علی حیرت ذهبی خراباتی زنجانی، تا: جمادی الثانی 1315ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 109ص (109 _217)، 17 سطر (13×8)، اندازه: 17×11سم [ف: 12 - 2507]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین، - 1216 قمری

hamadānī, ‘abd-os-samad ebn-e mohammad hoseyn ( 1802)

رساله مفصلی است در سیر و سلوک که مؤلف برای یکی از علما که از وی درخواست نموده تألیف کرده، او در آغاز در این رابطه چنین می نویسد: «ای عزیز در حضور حق تعالی و جميع ملائکه و انبیاء و ائمه هدی علیهم السلام الله الملك العلى در ارض اقدس کربلای معلا على مشرفها الف تحية و ثنا به این فقیر سراسر تقصیر در درگاه اله عهد و پیمان بستی که دستورالعملی از برای شما بنویسم که کردار و رفتار شما از آن قرار در لیل و نهار باشد و بحول قوه الهی مخالفت ننمایی). مؤلف گویا در کربلا ساکن بوده و به مبانی عرفا و فلاسفه اسلامی کاملا مسلط است. او مطالب رساله را با عنوان های «ای عزیر، ای عزیر» نقل نموده و در اثنا اشعار زیادی از شاعران پارسی سرای نقل می کند. او در اواخر رساله به نقل به آراء و ادله عرفاء در موضوع وحدت وجود می پردازد و پاره ای از آنها را رد می کند. او در ضمن نقل ادله وحدت وجود تصریح می کند که محققان فيلسوف قائل به اشتراک لفظی وجودند و خود نیز آن را تأیید می کند. در آن از مصادر متعدد نقل می کند از جمله از این کتاب ها: ملامحمدتقی در شرح ملايحضر، محمد طیاری در مصابيح الاسرار، شیخ عبدالکریم گیلانی در مراتب الوجود، شیخ معربی در رساله جام جهان نما، مصباح القلوب، حقایق، تبصرة الرضا (علیه السَّلام)، آخوند ملا محمد باقر در عيون الحيوة یکی از شاگردان آخوند ملا محمد باقر تحقیقاتی که آخوند در بحار در خصوص روح نموده در رساله فارسیه جمع نموده است). آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ . الحمدلله الْعُلَى الْعَلِيمُ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ اللَّهُمَّ أَجْرُ لساننا بِالْحَقِّ ... بدان ای عزیز که سر عدم استجابت دعوان درروضات عرش درجات

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1965

آغاز: برابر؛ انجام: وَ كُلُّهُ فِي مَرْتَبَةِ الالحاد وَ الاصوات وَ قدبقی هُنَا أَسْرَارُهُ كَثِيرَهُ . . . ذَكَرَهَا حَذَراً مِنَ التَّطْوِيلِ

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1205ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، مشکی، 138گ، 15 سطر (6×11/5)، اندازه: 17×11سم [ف: 4 - 450] 2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5784- 29/124

آغاز: برابر؛ انجام: وَ هَذِهِ الْأَعْيَانِ هِيَ الْمَوْضُوعَةِ فِي مِيزَانِ الْقِيَامَةِ والاول هُوَ الْأَقْرَبَ مِنَ المناط الْأَخْبَارِ وَقَدْ كَشَفَ عَنْ حَقِيقَةٍ هَذَا الْمَعْنَى الْمُحَقِّقُ الدوانی.

تذکر: نام مؤلف به قرینه نسخه ملی ج 825/2 تعین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 86گ، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 4- 2358]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری

majzūb-“alī-šāh, mohammad ja'far ebn-e safar (1762 - 1823)

رساله مختصری است ظاهرا از یکی از مؤلفات وی و کاتب که همان كاتب اشعار خاقانی و خواجو است در صدر و ذیل نسخه تعليقاتی بر سخنان کبوتر آهنگی دارد از پاره ای از عقاید عرفا دفاع می کند.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:113416

آغاز: ای راد مرد راه و سالك طريق الله بر تو باد به ملازمت تقوی

... زینهار ... به ظاهر عبارت این رساله و اکثر مسائل متصوفه فریفته و معتقد نشوی.

کا: میرزا اسماعیل فرزند میرزا معصوم تفرشی، تا: 1286ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: میشن قهوه ای، 3ص (74-76)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 3- 574]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6808

آغاز: بسمله ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ؛ انجام : ایشان را ادراک نمیتواند کرد . . . آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ.

as-sayr-u wa-s-sulūk = kayfīyyat-us-sulūk

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)

تاریخ تأليف: 11 صفر 1238ق؛ محل تأليف: قریه سراوان رشت در کیفیت سلوک راه حق و چگونگی احوال و اخلاق و حالات

و سکنات سالک و معاشرت وی با اهل زمان به درخواست ملا امین نگاشته شده است.

آغاز: حمدله . صَلَاةُ . أَمَّا بَعْدُ ، فَيَقُولُ الْعَبْدَ الْجَانِي وَ الاسير الفانی کاظم بْنِ . . انَّ جَمَاعَةُ مِنْ الاحباب وَ خالصی الاصحاب الَّذِينَ میزو الْمَاءِ مِنِ السَّرَابِ . قَدْ طُلِبُوا مِنَ الْفَقِيرِ انَّ اكْتُبْ كَلِمَاتٍ فِي كَيْفِيَّةِ السلوك الَىَّ اللَّهُ ......

انجام: وَ مثاليهم . مَا يَكُونُ تَذْكِرَةُ لِأُولِي الْأَلْبابِ ، لَكِنَّكَ خُذِ الْحَقِّ وَ اعْرِضْ عَنِ الْبَاطِلِ وَ أَحْسَنَ فَانِ اللَّهُ مَعَ الْمُحْسِنِينَ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ ...

1. تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 10470/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حسن بن محمد معصوم المهوري التونی، تا: 1238ق؛ اهدایی: دکتر مهدی آذر، 1369؛ کاغذ: فرنگی نخودی و آبی، فاقد جلد، 20گ (1ر-20ر)، 15-22 سطر (18×11) [ف: 634 - 19]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3443/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: تیماج زرد، 77گ (1-77)، 13 سطر (11×6)، اندازه: 16×10سم [ف: 11 - 2453]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض12753

خط: نسخ، كا: على نقی، تا: 1240 ق [الفبائی: - 11]

4. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1659/13 -عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1242ق؛ 22 ص (612-633) [عکسی ف: 1- 215]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12232/7

آغاز: برابر؛ انجام: فَكَذَلِكَ أَنْتَ لَا تَسْتَقِلَّ بشیء مِنْ احوالک وَ أَطْوَارِ وَ ذَاتُ وَ صفتک وَ فعلک وَ اثرک وَ توجهک وَ اقبالك بِدُونِهِ تعالی وَ کلما سِوَاهُ مِثْلُكَ فِي الْحَاجَةِ وَ الِافْتِقَاِر اليه تعالی وَ کلما سِوَاهُ مِثْلُكَ فِي الْحَاجَةِ ؛ فاذن شَدَّ بَابُ نَظَرِ ک وَ التفاتك.

خط: نسخ، كا: ابو الحسن بن زین العابدین، تا: 1244ق؛ افتادگی: انجام (برگ های بسیاری از نسخه افتاده و فقط دو برگ باقی مانده)، کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج، 2گ (147-148)، 13 سطر (12×7)، اندازه: 16×12سم [ف: 31 - 63]

6. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2/ 2100-عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: شعبان 1245ق، جان کربلا [عکسی ف: 215 - 1 ]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10856/1

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محسن مازندرانی، تا: 1246ق، جا: تهران، برای دایی خود سید رضا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31گ (1پ-31پ)، اندازه: 11× 17/5 سم [ف: 27 - 278]

8. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1624/3 _9/174

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن حسن لاهیجانی، تا: ربيع الأول 1246ق؛ مصحح، جلد: تیماج قهوه ای، 38، 14 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 4 - 2354]

9. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2049/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: عبد المطلب، تا: 21 صفر 1246 ق، به درخواست آخوند ملا علی میقانی؛ واقف: غیاثی، بهمن 1337؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 13 و 16 سطر، اندازه: 11× 17/5 سم [ف: 5 - 427]

10. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه:1725/3 _عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، کا: حسن بن محمد باقر مراغه ای، تا: دوشنبه 8 صفر 1247ق، جا: نجف اشرف [عکسی ف: 1 - 215]

11. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1331/3

خط: نسخ، كا: عبدالمطلب، تا: ربيع الاول 1248ق؛ 34گ (79پ-112ر) [ف: 5 - 37]

12. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:39854

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1248ق، اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، 17 گ، 26 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [اهدائی رهبر: 5 – 95]

13. بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 109/1

خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 18 رمضان 1248ق، جا: کربلا؛ 11گ (3ر -13پ)، اندازه: 21×15سم [ف: - 85]

14. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:2112/3 _عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته تحریری، كا: عبدالعلی بن محمد صالح مراغه ای، تا: 1249ق؛ 46ص (204-249) [عکسی ف: 1- 215]

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29429

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: 1249 ق [رایانه]

16. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1214/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: على اكبر، تا: 4 صفر 1249ق؛ شیخ علی بن محمد رضای خراسانی آن به تنهایی خوانده، در برگ 26 عبارتی فلسفی از شیخیان است؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج سرخ، 25گ، 17 سطر (14×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 37]

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7537/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 5 جمادی الاول 1249ق؛ جلد: تیماج مشکی، 21گ (25-45پ)، اندازه: 20×14سم [ف: 19 - 341]

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:604

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ پس از این سه رساله است از شیخ احمد احسائی: 1. پاسخ پرسش ملاعلی اکبر بن ملا سمیع از کیفیت خلوص و حضور قلب و قصد، 2. فوائد هشت گانه در معارف «از بیان مراتب نعیم و غیره»، 3. اجوبة المسائل سید اسماعیل (در تکمیل نفس و معنی امر بين الأمرين؛ واقف: نائینی؛ 21گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 6 - 368]

19. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 299/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 21 جمادی الثانی 1251ق؛ جلد: تیماج مشکی، 35 گ، 13 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف مخ: 1- 271]

20. قم: فاضل قائینی؛ شماره نسخه:157

آغاز: برابر

كان أبو القاسم واعظ حسینی یزدی، تا: 1253 ق [ تراثنا: س 13 ش 2 و 3_ 339]

21. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36862

خط: نستعلیق، كان محمد الرحيم (عبدالرحيم بن عبدالحسین حسینی علوی همدانی، تا: 10 ربیع الاول 1253ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 9گ، 28 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 5 - 96]

22. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:2502/3

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: غلامرضا ابن ابوالحسن، تا: جمعه 11 جمادی الثانی 1254ق؛ 32گ (31پ -63پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: 3 - 128]

23. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 1733/1 _عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوانا، كا: صادق بن حسن، تا: جمادی الاول 1254ق، جان کرمان مدرسه ابراهیمیه، نزد حاج الحرمین محمد حسین بن محمد صادق؛ 33ص (4-36) [عکسی ف: 1- 215]

24. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9577/10

کا: سید علی اصغر پسر محمد قاسم طباطبائی زواره ای، تا: دوشنبه 17 ذیحجه 1254ق، جان کچویه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (274ر -279ر)، 35 سطر (28×14)، اندازه: 39×22سم [ف: 17 - 410]

25. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22363

آغاز: برابر؛ انجام: سُئِلَ الصَّادِقُ علیه السَّلَامُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عزوجل . . . عِشْرِينَ شَعْبَانَ سِنِّهِ 1255

خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد حسین بن محمد على، تا: 1255ق؛ کاغذ: آبی [رایانه]

26. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:4340/6

آغاز: برابر انجام: وَ لَوْ لَمْ أَكُنْ عَلَى أُهْبَةً السَّفَرِ وَ قَلْبُ مشوش . . . رَبُّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، كا: عبد الله بن شریف لواسانی، تا: جمعه جمادی الثانی 1255ق؛ سپس داستان خاتم اصم و زناشوئی او به فارسی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا و پارچه، 11گ (149پ-159ر)، اندازه: 22×16سم [ف: 12 - 44]

27. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 9013/1 _59/233

آغاز: وَ الائمة الطَّاهِرِينَ سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ هُمُ الشُّهَدَاءُ عَلَى الْخَلْقِ وَ أُعِينُ اللَّهِ النَّاظِرَةِ فِي عِبَادِهِ؛ انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: 2 رجب 1256ق؛ افتادگی: آغاز؛ 26گ (1 _26)، اندازه: 10×17 سم [ف: 4- 2355]

28. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 310

آغاز: برابر؛ انجام: سَمِعْتُ مِنَ الْعُلَمَاءِ الطَّالِبِينَ تَنْزِيهِ النُّفُوسِ وَ تجريدها . . . وَ الفاعلين

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ولی بن مهدی نوری مازندارنی، تا: چهارشنبه 10 ربیع الاول 1256ق؛ واقف: فهرستی؛ 24گ، اندازه:18×11 سم [ف: 6- 369]

29. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 164/9

خط: نستعلیق، کا: عبدالرحيم محمد رحيم بن ابوالحسن حسینی علوی همدانی، تا: 1253-1256ق؛ جلد: چرم زرد، وگ (107پ۔ 115پ)، اندازه: 21×15سم [مؤید: 1 - 159]

30. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:2110/5 _عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: 1257ق؛ 68ص (315 _382) [عکسی ف: 1 - 215]

31. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11369/1

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 17 جمادی الاول 1257ق، جا: کربلا؛ در پایان نسخه آمده: «بنا به فرمایش محيى الدين فخر الاطناب به تصحیح این صفحات مسميه به سیر و سلوک پرداختم، در روز جمعه هفدهم ماه جمادی الاولی سال 1257»؛ کاغذ: فرنگی، 27گ (2-28)، 16 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 28 - 611]

32. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1203/2

انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: نعمة الله بن محمد مهدی اصطهباناتی، تا: 1258ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17گ (25-41)، 20 سطر (14×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 895]

33. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1690/2

آغاز و انجام: برابر؛ قَدْ فَرَغَ مِنْ تسوید هَذِهِ الرساله فَرَّجَ اللَّهِ بْنِ آقا کل مُحَمَّدٍ كُلُّ رستانی. خداوند انمیران ما را مگر بحب على بالورود نور قلمی شده و این دو بیت بخاطر آمده لهذا تحریر شده:چون عمر بسر رود چه بغداد و چه بلخ *** پیمانه چو پر شود چه شیرین و چه تلخ / خوش باش که بیما و تو این ماه بسی *** از

سلخ بغره آید از غره بسلخ

خط: نستعلیق، كا: فرج الله پسر آقا کل محمد کلا رستاقی، تا: 1259ق، جان بالورد ونور؛ جلد: تیماج قرمز، 67ص (68-134)، 14 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 9 - 233]

34. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2164/2 _12/54

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 21 شوال 1259ق، جا: اصفهان مدرسه صدراعظم؛ جلد: تیماج سرخ، 14گ، 24 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 4 - 2013]

35. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 22719/1

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالمطلب، تا: چهارشنبه 13 صفر 1259ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: مقوا، 32گ (1-32)، 15 سطر (11×6)، اندازه: 16×10سم [ف: 3 - 856]

36. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2/ 550

خط: نستعلیق، كا: عبدالعلی مراغی، تا: 10 ذیحجه 1259ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 21 سطر [ف: 5 – 72]

37. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6241

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه سلخ ذيقعده 1259ق؛ 19گ، اندازه: 18×11سم [ف: 6 - 369]

38. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 1/ 230

آغاز: إِلَى أَنْ رَاجَعَ فِي الِالْتِمَاسُ عَنَى للاخوان لَدَى وَاجِبُ . . . اعْلَمْ انَّ سُبْحانَهُ هُوَ الْوَاحِدُ الَّذِي لاشریک لَهُ وَ الْحَيُّ الَّذِي لَا مَوْتٍ فِيهِ وَ النُّورِ الَّذِي لَا ظُلْمَةَ فِيهِ؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد جواد بن محمد حسین، تا: دوشنبه 11 صفر 1260ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ، 15 سطر، اندازه: 14×10سم [ف مخ: 1- 271]

39. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 2097/1 _عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: عصر دوشنبه 2 ربیع الثانی 1262ق [عکسی ف: 1 - 215]

40. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه:604/5

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالکریم بن حاج عدارم، تا: 1263ق؛ 20گ (104پ -123ر)، اندازه: 21×15سم [نسخه پژوهی: 3- 109]

41. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8871/16

خط: نسخ، كان محمد رحیم خوئی، تا: 1264ق، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (58-61ر)، اندازه: 26×13سم [ف: 23 - 59]

42. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1970/1

كا: احمد بن عباس بن علی یزدی، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 27گ (1-27)، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 1110]

43. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10041/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن حاج رضا خان ترکمان ساكن قصبه دهخوارقان، تا: ربيع الاول 1268ق، جلد: تیماج مشکی، 58ص (58-1 )، 10 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 32 - 56]

44. اصفهان؛ ابوالبرکات، رضا؛ شماره نسخه: 63/1

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: ملا يوسف رشتی، تا: شنبه 25 محرم 1270ق؛ جلد: تیماج مشکی، 39گ(1پ - 39ر)، 15 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 66]

45. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8805/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 24 ربیع الثانی 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 21گ (2پ - 22ر)، 17-9 سطر (14×7/5 )، اندازه: 18/6×11/9 سم [ف: 29/1 - 15]

46. تهران: ملک، شماره نسخه:6368/5

آغاز و انجام: برابر

کا: ابراهيم بن محمد حسین، تا: 1271ق، کاغذ: فرنگی، 20 سطر، [ف: 9 - 357]

47. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:39973

آغاز: الَّتِي فِي الْكَوْكَبَ أَيُّ فَلَكَ الْكُرْسِيِّ بِقَدْرِ الارض مِائَةَ مَرَّةٍ وَ أَصْغَرُ الْكَوَاكِبِ

خط: نسخ، كا: محمد صالح، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 19گ، 16 و 24 سطر، اندازه: 15×10 سم [اهدائی رهبر: 5 - 96]

48. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1667/2 _عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط نسخ، بی کا، تا:قرن 13؛ 40ص (64-103) [عکسی ف:1 - 215]

49. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه:5/ 4990- 25/80

آغاز: برابر؛ انجام: مَعَ أَنَّ هَذَا الْمِقْدَارِ مِنْ الاكل يَقْوَى الرُّوحُ وَ يُصَفَّى الْبَاطِنِ وَ يَقْوَى الْجَسَدِ وَ تزج الطَّبِيعَةِ وَ يَقْوَى الْحَرَارَةَ العزيزيته كَمَا ذَكَرَهُ الاطباء وَ ذلک مَعْلُومٍ وَاضِحُ انشاء اللَّهِ وَ لَا تَشْرَبَ حَتَّى.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ، 23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 4 - 2354]

50. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2519/1

آغاز: برابر؛ انجام: هَذَا مُخْتَصَرُ الْكَلَامِ فِي جَوَابَ هَذِهِ جَوَابَ هَذِهِ الْمَسَائِلِ وَ فِيهِ الدرايه . تَمَّتِ النُّسْخَةِ المبار که فِي لَيْلَةِ الحادی وَ الْعِشْرُونَ ( ؟ ) شَهْرُ رَبِيعِ الْأَوَّلِ مِنْ شُهُورِ 1292 عَلَى يدتراب أَقْدَامٍ چا کران اولیاء ال اللَّهِ سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ اجمعین مُحَمَّدِ علی الحسینی الشيرازی مَشْهُورُ بدست غیب فِي دَارِ السلطنة قزوین.

خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ابوالقاسم دست غیب شیرازی، تا: محتملا قرن 13، جا: قزوین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه

کاغذ پستی، 58ص (1-58)، 16 سطر ( 7×14/5)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 6 - 24]

51. مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 528/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِينَ والحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ فرنگی؛ 33 گ، 13 سطر (13×7) ، اندازه: 11×17سم [ف: 1- 338]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 528/1

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 79]

52. مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه:58

خط: نسخ خوش، كا: عبدالمطلب، تا: 1359ق؛ قطع: جيبي نشريه: [597-5]

53. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 480/5

آغاز: برابر

بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سیاه، 15گ [ف: 1- 391]

54. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:421/5

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 59گ (234-292)، 21-17 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2 - 41]

55. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1969/2

خط: نسخ، كا: محمد بن ابراهیم علی آبادی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 23گ (41-63)، اندازه: 17×10سم [ف: 3- 1109]

56. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:561/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج سیاه [ف: - 301]

57. تهران: ملی؛ شماره نسخه:25159

بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]

58. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 506/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، 27 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 3 - 1123]

59. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16732 ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

40. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 352

خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ 35 گ، 15 سطر، اندازه:15/5×20/5سم [ف: 2 - 61]

61. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2486/10

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 33گ (90-122)، اندازه: 15×10 سم [ف: 4 - 1313]

62. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8508/5

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 18گ (148پ -165ر)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 22 - 94]

63. تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه:بدون شماره/2

بی کا، بی تا [نشریه: 7- 540]

64. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8916/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 12گ (1پ -12پ)، 16 سطر (14×6)، [ف: 17 - 249]

65. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25748

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 20 سطر (9/5× 14/5)، اندازه: 21×16/5 سم [رایانه]

67. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 48/4

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ ، الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین وَ لَعَنَهُ اللَّهُ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِينَ أَمَّا بَعْدُ ؛ انجام : وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ وَ مُخَالِفِيهِمْ وَ جاحديهم مِنَ الْجِنِّ وَ الانس وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ

در فهرست با عنوان «آداب السلوک» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، مذهب، 57ص (251-307)، 16 سطر (12×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 7- 49]

السير و السلوک (4) / سیر و سلوک / عربی

as-sayr-u wa-s-sulūk =ādāb-us-sulūk

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)

بدون هیچ توضیحی و سر آغاز و انجامی متفاوت با دیگر رساله ها.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4038/1

آغاز: هُوَ الْعَزِيزِ يَا سَائِلُ الْتَقَى فِي مَقَامِ التَّوْحِيدِ . قَالَ اللَّهُ تعالی الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا . . . وَ اعْلَمْ انَّ الطُّرُقِ الَىَّ اللَّهُ بِعَدَدٍ . ؛ انجام : . . . مِنْ بطنهها شَرابُ مُخْتَلِفُ أَلْوانُهُ ، فِيهِ شِفاءُ لِلنَّاسِ وَ رَحْمَةُ وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ الَّا خَساراً

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 3گ (1پ-3ر)، 18 سطر، اندازه: 20/4×12/2 سم [ف: 7 - 156]

السير و السلوك و ما يلزم السالك في عشرته / عرفان و تصوف / عربی

as-sayr-u wa-s-sulūk wa mā yalzam-us-sālik-u fī “išrtih

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)

رساله ایست در سیر و سلوک و حالات سالک. این کتاب بر خلاف بیشتر آثار وی، ساده و قابل فهم و حاوی دستورالعمل های دقیق و گرانبها است. این کتاب را بر حسب نقل صاحب الذريعة، برای ملا امین نوشته است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ...

انجام : فَانٍ مَا ذَكَرْنَا كِفَايَةُ لِمَنْ أَرَادَ الْحَقِّ وَ الصَّوَابِ وَ الحمدلله فِي المبدء وَ الْمَآبِ.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1239

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ متوسط، كا: عبدالمطلب شیرازی، تا: 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 20 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 4- 159]

2. اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 222/1

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1313ق؛ 17گ، 24 سطر، اندازه: 26/5×15سم [ف: - 136]

سیر و سلوک (ترجمه) / عرفان و تصوف / فارسی

seyr va solūk (t.)

بحرانی، محمد بن محمد قاسم، ق13 قمری

bahrānī, mohammad ebn-e mohammad qāsem (- 19c)

وابسته به: السير و السلوك؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212 _1259)

ترجمه یکی از رساله سیر و سلوک سید کاظم رشتی است که به خواهش برخی از سالكان راه انجام شده در دیباچه برای نگارنده درازای زندگی می خواهد، پس بایستی پیش از 1259 به فارسی در آمده باشد. بخش بندی نشده. در دیباچه از آن به «شرح» یاد شده. (احمد منزوی)

آغاز: پس از سپاس و ستایش پادشاه مطلق ... بعضی از طالبان راه معرفت و یقین و سالکان طريق قربت حضرت رب العالمين از این قليل البضاعة خواهش نمودند بل امر فرمودند که رساله مصنفه چناب ... آقا سید کاظم رشتی ... که به لفظ عربی و نفع آن مخصوص واقفان آن لغت بود به لفظ فارسی ترجمه که نفع آن عام و انتفاع آن از آن تام باشد، حقیر آن را غنیمت شمرده بل فوز عظیم دانسته. [نسخه های منزوی 1085 و 1208؛ فهرستواره منزوی 511/7]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:37037

آغاز: برابر؛ انجام: جميع ستایشها مخصوص خداست که پروردگار عالميان است.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 49گ، 16 سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [اهدائی رهبر: 5 – 97]

2. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:315ش

آغاز: برابر؛ انجام: ای گروه مردم بپرستید از من آنچه خواهید پیش از آنکه بیابید مرا اللهم اني اشهد عليهم بار خدایا بدرستی که من گواه گرفتم مرا بر ایشان ولا حول ولا قوة الا بالله العلى العظيم و نیست تغییر دهنده و نیست قوتی مگر به خداوند بلند بزرگ و الحمد لله متبعین امره و حمد می کنم مر خدای را ... فرمان او را بانجام رسید. شرح رساله نافعه سلوک.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1245ق، جا: قزوین (گویا)؛ جلد: چرمی، 79گ، 15 سطر (15/5×9)، اندازه: 22×17 سم [رشت و همدان: ف: - 1135]

3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1334

آغاز: برابر؛ انجام: که پیروی کننده ام فرمان او را. تمام شد شرح نافع سلوک، در کمال استعجال.

نسخه در دست بخشبندی نشده است و مترجم از کار خود در دیباچه به ترجمه و در میانه ها و پایان به «شرح» یاد می کند. در فهرست مشایخ (ص 317) آمده است که نسخه عربی آن در دست نیست؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1264ق، جلد: تیماج مشکی، 81گ، 14 سطر (14×7/5) سطر، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 3 – 176]

4. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1202

آغاز: برابر، انجام: و جميع ستایشها مخصوص خدائیست که پروردگار عالميان است.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب مهر: «... عبدالله الحسینی ...» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 49گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 3 - 174]

5. تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه:124

آغاز: برابر؛ انجام: فان المنه: هي الماوی یعنی پس

تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی مایل به حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 74گ، 14 سطر (10×15)، اندازه: 22×16سم [ف: - 117]

سیر و سلوک (ترجمه) = آداب سلوک (ترجمه) = شرح رساله سلوک / اخلاق / فارسی

seyr va solūk (t.) =ādāb-e solūk (t.) = š.e r.ye solūk

محمد تقی، ق13 قمری

mohammad taqī (- 19c)

وابسته به: السير و السلوک = آداب السلوك؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11746

آغاز: در امری که خلق الله از آن منتفع شوند؛ انجام: پیروی کننده ام فرمان او را ... شعبان المعظم 1245م

خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1245ق، واقف: احمد ترابی، خرداد 1356، کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 83گ، 15سطر (13×7)، اندازه: 19×12 سم (رایانه)

سیر و سلوک = ترجمه سیر و سلوک رشتی = دلیل

المتحیرین / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk (3) = t.ye seyr va solūk-e raštī = dalīl-ol motahayyerīn

خسروشاهی، حسین بن على، ق13 قمری

Xosrosahi, hoseyn ebn-e 'ali (- 19c)

وابسته به: سیر و سلوک (3)؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212 _1259ق)

تاريخ تأليف: شوال 1242ق

متن از سید کاظم رشتی، ترجمه فارسی از حسین بن على تبریزی خسروشاهی (د. پس از 1281 ق)، که می گوید آن را به دستور نگارنده آن به فارسی برگردانده است. در انجامه نسخه ش 1670/9 دایرة المعارف تاریخ نگارش متن 11 صفر 1247ق در دیه سراوان رشت آمده است که بایستی تایخ درست آن 11 صفر 1238 ق باشد و تاریخ ترجمه در برخی نسخه ها 24 شوال 1242ق آمده است. الذریعه (360/8 ) متن و ترجمه را به نام دليل المتحیرین» آورده است، و تاریخ نگارش متن را برابر نسخه های ما شوال 1242 ق یاد کرده است. (احمد منزوی)

آغاز: بسمله سپاس بی قیاس و ثنای بی انتهای مرخداوند کریمی را سزاست که ذرات ممکنات را از فیض بی منتهای خود از مستوره عدم به معموره وجود آورده واز کرامت بی کرانه خود خلعت من دخله ... چنین گوید بنده مسکین حسین بن علی تبریزی الخسرو شاهی که حکمت بالغه ... بزبان فارسی ترجمه نماید پس این حقیر امتثالا لأمره ... شروع بترجمه نمود ...

انجام: اخذ کن تو حق را واعراض نما از اهل باطل وباش محسن که پروردگار با زمره محسنین است. [دنا 291/6 _292 (20 نسخه)؛ طبقات اعلام الشيعه قرن 13 ص 403؛ الذریعه: 260/8 ش 1090 و 283/12 ؛ نسخه های منزوی 1208/2 و 510/7 - 511؛ فهرستواره منزوی 490/7 و 510/7]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10127

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 84گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×8/5 سم [مختصر ف: 32-160]

2. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 1238/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه جمادی الثانی 1238ق؛ جلد: تیماج مشکی، 32گ، 18 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 1- 419]

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:819/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 24 شوال

1242ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 125گ (39-163)، 16 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 2 - 696]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:38834

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: زین العابدین، تا: 24 شوال 1242ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 43گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 96]

5. اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه:بدون شماره

كا: على بن ملا زین العابدین منجم تبریزی، تا: رجب 1247ق؛ نسخه پژوهی: 1- 147]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10290/1

خط: نستعلیق شکسته، کا: ملا محمد زمان بن مشهدی شکروردی، تا: 20 ربیع الثانی 1248ق؛ مصحح: قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س 8ش 4- 69]

7. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 410/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الثانی 1257ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 61گ، اندازه: 21×17سم [ف: 2 - 100]

8. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2096/1 _عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: قَدْ فَرَغَ مِنْ تسویدها منشيها يَوْمَ الِاثْنَيْنِ لاحدی عَشَرَ لَيْلَةً مضمین مِنْ صُفْرِ الْمُظَفَّرِ فِي قَرْيَةٍ سراوایان ( سراوان ) مِنْ قری رَشَّةُ سَنَةً 1238 ، حَامِدٍ . . . مترجم گوید که اینجا تَمَامَ شَدَّ کلام مقتدای مَا أَطَالَ اللَّهُ بَقَائِهِ . . . وَ فَارِغُ شدیم أَزُّ تَرْجُمُهُ کلمات شَرِيفَةُ وَ . . . چهارشنبه بیست و چهارم شَهْرِ شَوَّالٍ المکرم سَنَةً 1242 . حَامِداً مُصَلِّياً مُسْتَغْفِراً.

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: چهارشنبه 7 ذیحجه 1257ق؛ 78ص (2-79) [عکسی ف: 1 - 215]

9. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1059/3

آغاز: برابر؛ انجام: وَ دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الارضون بِكَلِمَتِهِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ مُحَمَّدٍ خَيْرِ خَلْقِهِ وَ بریته

خط: نسخ، كا: زین العابدین ارومی، تا: 1257ق، جا: کربلا؛ 44گ (51-94ر)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [مؤید: 3 - 67]

10. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7341/3 _37/131

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: پنج شنبه 17 ذیحجه 1258ق؛ مجدول محرر مذهب، مصحح؛ جلد: تیماج زیتونی، 41گ، 19 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2 - 874]

11. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:3/ 180

آغاز: برابر؛ انجام: فارغ شدم از ترجمه کلمات شریفه و الفاظ لطیفه عزیزه ...

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1259ق؛ 27گ (95پ -121پ) [ف: 1_ 140]

12. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3253

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، كا: حیدر، تا: 1260ق؛ مهر: «یا امام حسین» (بیضی)؛ در متن و هامش؛ جلد: تیماج سیاه، 68 گ، 14 سطر،

اندازه: 21×14سم [ف مخ: 3 - 1122]

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4714/2

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، كان محمد طباطبائی، تا: رجب 1260ق؛ جلد: تیماج مشکی، 27گ (65پ -91پ)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 12 - 298]

14. اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه:29/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 23 رمضان 1260ق، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 86گ (31پ -116ر)، 14 و 15 سطر، اندازه: 15/30×11 سم [دو کتابخانه اراک: - 49]

15. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1670/9 _عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: يَوْمَ الِاثْنَيْنِ لاحدى عَشَرَ لَيْلَةً مَضَيْنَ مِنْ صُفْرِ الْمُظَفَّرِ فِي قَرْيَةٍ سراوان مِنْ قُرَى رَشَّةُ فِي سَنَةِ 1247 ( دقیق ) حَامِداً مُصَلِّياً ... مترجم گوید که اینجا تمام شد کلام سیدی وَ مقتدای مَا . أَطَالَ اللَّهِ فِي بَقَائِهِ . . . چهارشنبه بیست وَ چهارم شَهْرِ شَوَّالٍ المکرم ( تاریخ سَالَ را نگفته ) حَامِداً مُصَلِّياً . . . كَتَبَهُ الْعَبْدِ العاصی مُحَمَّدُ رَسُولُ بْنِ مُحَمَّدٍ حَسَنُ ... 1261

خط: نسخ خوش، كان محمد رسول بن محمد حسن، تا: 1261ق؛ 59ص (34-92) [عکسی ف: 1- 215]

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1499612

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، كا: فتحعلی بن شيخ على جوانشير قره باغی، تا: 1272ق، جا: تبریز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 44گ (21پ -64ر)، 12 سطر (15×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 37 - 694]

17. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1851

خط: نسخ، بی کا، تا: 1293ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 68 گ، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5سم [ف: 2 - 134]

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2935/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوطالب بن محمد تقی مشهور به میرزا آقا، تا: 1272-1273ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 34گ (1پ -34پ)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 8 - 128]

19. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:10152

آغاز: برابر انجام: و فارغ شدم از ترجمه کلمات شريفه ... العلى العظيم.

خط: نسخ، كا: حزين بن ... قائنی خراسانی، تا: قرن 13، جلد: تیماج قرمز، 79گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 32 - 188]

20. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7086- 36/86

آغاز: برابر؛ انجام: نفس خود را که می یابی او را که میل نمی کند به سوی معصیت و به سوی مخالفت.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 15گ، 18 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 2 - 875]

21. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3563

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ آبی، 38گ، 21 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 1699]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9419/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31گ (270پ۔ 300پ)، اندازه: 21/5×15/5 سم [ف: 30 - 120]

23. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3518

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، واقف: نائینی؛ 55گ، 16 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 6 - 399]

24. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:346/3

خط: نسخ، بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 114]

السير و السلوک / عرفان و تصوف / فارسی

as-sayr wa-s solūk

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)

محتملا همان ترجمه خسروشاهی باشد.

1. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:690/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 22گ (1ر _22پ)، اندازه: 15×10سم [ف: 2 - 331]

2. تهران، ادبیات، شماره نسخه:304/3

خط: نسخ، كا: ابوالفضل شريف، بی تا [ف: 3 - 45]

سیر و سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

seyr va solūk

جلد کی، عباسقلی بن رضا

jaldakī, “abbās-qolī ebn-e rezā

کتاب در سیر و سلوک و شرح حال خود نگارنده و در خدمت پیر رسیدن است. [دنا 289٫6 ؛ فهرستواره منزوی 510/7]

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:819/2

آغاز: الْعَظَمَةُ اللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ . الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ؛ انجام: هم دردم و هم درمان *** بیمار و طبیبم من

خط: نسخ بدخط، بی کا، تا: 1267ق؛ اهدایی: وزیری، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 67گ (6-72)، اندازه 17×22سم [ف: 2 - 695]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

والی زاده، رحیم خان

seyr va solūk

vālī-zāde, rahīm xān

به نظم.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1458

آغاز دوره شاه ناصرالدین آمده *** ملک و ملت رو به آیین آمده؛ انجام: منم رو سیاهم تو کریمی *** ببخشا تو گناهم چون رحیمی

بی کا، تا: پنج شنبه 16 ربیع الاول 1267ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سبز، 132گ، 12 سطر، اندازه: 21/4×15/5 سم [ف: 3- 485]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبد النبي، 1212؟ - 1286 قمری

ebn-e 'abd-on-nabī

mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem (1798 - 1870)

آغاز: 1. بسمله. بدانکه بناء سلوک راه دین و وصول بمقامات یقین بر خلوت و عزلت است و انقطاع از خلق.

الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادَةِ الَّذِينَ اصطفی (فهرستواره) [فهرستواره منزوی 508/7]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3081/3

آغاز: برابر 1؛ انجام: این است طريقه نشستن در خلوت حق ... موفق دارد و السلام التماس دعا.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (119-124)، 15 سطر (13×6/5)، اندازه: 17/5×11 سم [ف: 11 - 2027]

2. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:4810/3

بی کا، تا: 1282ق، قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1567]

السير و السلوک / سیر و سلوک / عربی

as-sayr wa-s sulūk

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)

رساله مختصری است در علم سلوک.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18415/4

آغاز: بسمله الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی وَ بَعْدُ قَدْ سُئِلْتَ یا قُرَّةُ عَيْنِي عَمَّا تُصْلِحُ بِهِ النَّفْسُ وَ يَجْلُو عَنْهَا؛

امید نوشتم کلام حضرت دوست *** که روز حشر بدستم جز این عمل ندهن. کاتب در پایان افزوده ن قُلْتُ هَذَا بِعَيْنِهِ مِنْ نُسْخَةِ الْأَصْلِ وَ لَا باس عَلَى فَتَدَبَّرْ.

خط: نستعلیق و تحریری، كا: على اكبر بن شیر محمد همدانی، تا: 1297 و 1298ق، جان همدان؛ 4ص (113-116)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 50 - 178]

السير و السلوک / عرفان و تصوف / عربی

as-sayr wa-s sulūk

سید رضا، ق13 قمری

seyyed rezā (- 19c)

مؤلف از شیخیه است و از شیخ احمد احسائی و سید کاظم رشتی با تجلیل یاد نموده است.

اصفهان؛ علامه فانی (ضياء الدين)، شماره نسخه:10/3

آغاز: ... أَمَّا بَعْدُ انن دَأْبِ الْعُلَمَاءِ لَا رَشَادِ النَّاسَ أَنْ يَكْتُبُوا رِسَالَةِ فِي طَرِيقِ السلوك الَىَّ اللَّهِ لِتُعْرَفَ النَّاسِ كَيْفِيَّةِ سلوكهم وَ طَرِيقُ هدايتهم خط: نسخ، كا: محمد بن حسن حکم آبادی تبریزی، تا: 13 ربیع الاول 1231ق؛ وگ (141پ -146ر)، [سه کتابخانه اصفهان: في:86]

seyr va solūk

سیر و سلوک / سیر و سلوک / عربی

رضوی همدانی، محمد حسن بن عبدالرحیم، ق13 قمری

razavī hamedānī, mohammad hasan ebn-e 'abd-or rahim (- 19c)

شامل تقریرات درسی استاد است که مباحثی از سیر و سلوک و اخلاق را در قریه ای از قرای کرمان تدریس می کرده اند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4851

آغاز: بسمله ، الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنِ الدُّرُوسِ : مِنْ جَمَلِهِ الشُّرُوطِ العظيميه اللسالك مُرَاقَبَةِ اللَّهِ جَلَّ شَانَهُ وَ اذا ؛ انجام : وَ حَرامُ لِمَنْ لَا يَشْهَدُهُ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مَا يُرِيدُهُ فالجمادی يَلْزَمُ لَهُ الجماد.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1292ق، جان یکی از قرای کرمان؛ در برگ 295 تا 296 نویسنده چند رویای خود را نوشته، برگ 1 و 2 حاوی مطالبی علمی، برگ آپ نامه ای به نواب حسین علی میرزا احتمالا از طرف استادش، در برگ 296پ اقسام علوم، در برگ 341 (انتهای نسخه) بخشی دیگر از رویاهای نویسنده نوشته شده، همچین در اواخر رساله تقریرات درسی فقهی نوشته شده است، برگ 287پ تا 294پ فهرست کتاب طريق النجاة به تاریخ 1292؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 296گ (1-296)، 17-29 سطر (9×6-11)، اندازه:

12/5 × 19/5 سم [رایانه]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

محمد حسین بن محمد، ق13 قمری

mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 19c)

گفتاری است در سیر و سلوک و نام نگارنده آن در پایان دیده می شود و در آن از لسان الغيب و شاه نعمة الله ياد گردید و در دو فصل به عبادت معبود پرداخته شده.

چاپ: وسیله انتشارات حکمت در تهران به چاپ رسیده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 358/2

آغاز: لاجابة الدعاء و الفرج روایت است از حضرت پیغمبر که بدرستی که من میدانم کلمه که نگفته است آنرا تنک دلی مگر انکه حقتعالی فرجی دهد تنگ دلی او را؛ انجام: و آنچه گفته شد در اخبار و آیات انبیا و اولیا و احوال حكما است و بالله التوفيق. خط: نسخ، بی کا، بی تا، 10گ (108-117پ) [ف: 3 - 451]

سیر و سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

seyr va solūk

راونجی، محمد بن حسن

rāvanjī, mohammad ebn-e hasan

مباحثی است اخلاقی با استناد به آیات و روایات وارده از حضرات معصومین اثنا عشر عليهم السلام که مؤلف با پرهیز از عزلت و گوشه نشینی و به صورت پرسش و پاسخ با پیر خرد بیان نموده و گاهی با اشعار ادبی عرفانی آن را حلاوت می بخشد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14528

آغاز: بسمله، ستایش یکتائی را سزاست که طائر نیز پر اوهام را از بلوغ به کنگره ایوان حقیقتش پر و بال شکسته؛ انجام: پس ناطقه را نفس ملکی خوانند و غضبی را نفس سبع نامند و شهری را نفس بھیمی گویند.

خط: نسخ، بی کا، تا: قن 13، جلد: با روکش مقوایی نارنجی، 32گ، 15 سطر، اندازه: 16/2 × 21/5سم [ف: 41 - 33]

سیر و سلوک / سیر و سلوک/ فارسی

seyr va solūk

عبدالصمد بن گلمحمد

‘abd-os-samad ebn-e golmohammad

رساله کوتاهی است در سیر و سلوک به طریقه چشتی که مؤلف برای مبتدیان طریق چشتی تأليف نموده است. او در پایان اسامی اقطاب چشتی را نیز بیان نموده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3142/6 _16/152

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ وَ أَصْحَابُهُ أَجْمَعِينَ وَ بَعْدَ این حقیر فقیر أَضْعَفَ عبادالله عبدالصمد بن گل محمد که برای رشد طالبان صادق و مریدان عاشق؛ انجام: و می گفتند ای دوستان خدای تعالی ما را ذبح کنید و بخورید ایشان نمی خوردند و نه ذبح می کردند طریق چهارده خانواده این است و الله اعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ، 11 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 4 - 2357]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

مصطفی بن احمد،

mostafā ebn-e ahmad

رساله عرفانی کوتاهی است در بیان طريقه سلو ک سالكين و روش ریاضت مرتاضین به قوانین شرعیه و شریعت مطهره موافق آنچه از آثار و اخبار ائمه اطهار علیهم السلام مأثور است. مؤلف 25 امر را برای سالكان لازم شمرده و آنها را بیان کرده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 144/1 _1/144

آغاز: بسمله الحمدلله ... و الصلوة ... احقر عباد الله و افقرهم مصطفی بن احمد را بخاطر فاتر رسید سطری چند خیلی مختصر آنچه را که اقتباس نمود از فضلاء اعلام و اخذ نمود از عرفاء و حکما ... بدان که سالکان طریق و شریعت نبوی (صلَّی اللهُ علیه وآله) را ناچار است از بیست و پنج چیز؛ انجام: توفيق زیادتی آن طاعت و عبادت را از خداوند تبارک و تعالی درخواست کردن پس در هیچ حالی غافل نبودن.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق؛ مؤلف پس از اتمام رساله بحث کوتاهی درباره حسن خلق و خوش خویی ذکر کرده؛ 4گ، 12 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 4 - 2067]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری

kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)

تاریخ تأليف: یک شنبه 23 ذیقعده 1293ق؛ محل تأليف: کرمان این رساله در پند و اندرز و چگونگی پیمودن راه حق و حقیقت می باشد. مؤلف به درخواست مکاتبه ای یکی از دوستان که دستور العملی در باب سلوک الی الله را خواستار شده بود این اثر را نگاشت.

آغاز: الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی وَ بَعْدَ چنین گوید . . . که چندی قَبْلَ یکی أَزُّ أَخَوَانِ لَازِمُ الاطاعة مراسله

نگاشته و در ضمن مراسله از این جانب دستور العمل [دنا 292/6 ؛ فهرستواره منزوی 513/7]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15388/2

آغاز: برابر؛ انجام: و این دلیل حکمت بود که برای تو نوشتم با کمی از مجادله التماس دعا دارم.

خط: نستعلیق شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 28 صفر 1292ق، جلد: چرم قهوه ای، 6گ (13ر-18ر)، 22 و 30 سطر، اندازه: 21/8×14/5 سم [ف: 43 - 65]

2. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 774/2

خط: نسخ، بی کا، تا: 1293ق؛ 11گ (104-114)، اندازه: 12×17/5 سم [نسخه پژوهی: 3- 116]

3. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 112/2

آغاز: برابر

خط: نسخ زیبا، كا: علی بن محمد کرمانی مشهور به مؤذن، تا: شوال 1295ق، جا: لنگر کرمان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (94ر - 100پ)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1- 92]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1971/5

آغاز: برابر؛ انجام: و از خداوند می طلبم که ما و شما را متعظ و متذکر فرماید ...

خط: نسخ، كا: محمد بن حسن طباطبائی جندقی، تا: دوشنبه 28 ربيع الثانی 1296ق؛ جلد: مقوایی، 8گ (34ر -41پ)، اندازه: 11×17سم[ف: 5- 343]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18415/3

آغاز: برابر؛ انجام: و از خداوند می طلبم که ما و شما را متعظ و متذکر فرماید و السلام و قد فرغ العبد محمد بن کریم . سنه 1293 في شهر کرمان.

خط: نستعلیق و تحریری، كا: على اكبر بن شیر محمد همدانی، تا: 1297 و 1298ق، جان همدان؛ 13ص 99_ 111)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 50 - 178]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

ملکی تبریزی، جواد بن شفيع، - 1343 قمری

malekī tabrīzī, javād-e bn-e šafi* (- 1925)

جواب استعلام شیخ محمد حسین اصفهانی (-1361ق) ساكن نجف می باشد که مقدمه موصله الى الله را پرسیده و مؤلف که در قم می زیسته طی نامه ای طریق معرفت نفس تقليل قوای روحانی را متذکر شده است.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:938/3

آغاز: فدایت شوم ... باری در باب اعراض از جد و جهد رسمیات و عدم وصول به واقعیات که مرقوم شده؛

نسخه اصلی: کتابخانه شيخ محمد غروی - قم؛ خط: نسخ، كان محمد غروی، تا: 12 شعبان 1377ق؛ 5ص (118-122) [عکسی ف: 3 - 154]

سیر و سلوک / عرفان و تصوف / فارسی

seyr va solūk

درویش محمد

darvīš mohammad

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17385 ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / عربی

seyr va solūk

غیر همانند:

1. تبریز؛ خادم حسینی؛ شماره نسخه: 85/4

آغاز: بِقَدَمِ الْوَصْفِ يَسْتَوْجِبَهَا وبتحقيق يوجدها . . . بَابُ التَّوْبَةِ وَ التَّوْبَةُ عَلَى ثُلُثِ مقامات النَّدَمَ وَ الِاسْتِغْفَارِ وَ الْحَقِيقَةُ فالندم ؛ انجام : بَابُ الحقيقه والحقيقه عَلَى ثَلَاثِ مقايات حَقِيقَةِ قَبُولِ الدَّعْوَةُ وَ حَقِيقَةِ وُجُودِ الحقيقه وَ حَقِيقَةِ وُجُودِ الْحَقِّ فحقيقة قَبُولِ الدَّعْوَةِ اسْتِعْمَالِ . . . بَابُ الهمزه . . . وَ آفَةُ هَمَّتْ الارادات الرِّفْقُ بِالنُّفُوسِ وَ آفَةُ هَمَّتِ الْحَقِيقَةِ الاسترواح الَىَّ اللواحظ فِي وَقْتِ العترات . . . صاره الإفه باللخروج عَنْهَا

چند برگ از وسط رساله ای در عرفان است. در این سه برگ باب های کوتاهی در عرفان آمده هر باب یک مرحله است و هر مرحله در سه مقام تقسیم شده است. عنوان باب های موجود چنین است: باب: التوبه، الاراده، الصدق، الاخلاص، المحاسبة، الورع، الزهد، التوكل، الفقر، الصبر، الرضا، الخوف، الرجاء المعامله، الرعاية، الادب ، الرياضة، الفتوح، الرغبة الرهبة، الحقيقه، المراقبة، المكاشفة، السر، اليقين، المعرفة، التصوف، الغيرة، المكر، الغربة، الوارد، الهمة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11ص (37-42 و 203 و 207-210)، 19 سطر اندازه: 17×13/5 سم [اوراق عتيق: 1- 115]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8597

آغاز: النِّعْمَةُ وَ تَنْسَى الْمُصِيبَةِ كَقَوْلِ يُوسُفَ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ قَدْ أَحْسَنَ بی اذ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَ قیل الْفُتُوَّةِ أَنْ تأتيما وَ لَا تَرَى ؟ انجام : . . . قَالَ الأنطاكي يَشْتَاقُ الْغَائِبِ وَ مَا غِبْتُ عَنْهُ مُذْ وَ جَدَّتَهُ قَالَ النَّصْرُ آبادی رَحِمَهُ اللَّهُ لِلْخَلْقِ.

رساله ای است در تصوف و سیر و سلوک مشتمل بر چندین باب که از بزرگان صوفیه در آن بسیار نقل کرده است که نام این افراد در آن دیده می شود: ابو علی رودباری، امام صادق (علیه السَّلام)، امام حسن بن علی (علیه السَّلام)، جعفر مغازلی، محمد بن منصور طوسی، ابویعقوب

خیاط، ابن عطاء، رویم، ابن ابی الجواری، ابوسلیمان، دارانی، ابوعبدالله صوالي، يوسف بن الحسين، ابوعبدالله انطاکی، محمد بن واسع، سهل بن عبدالله متقی، ابوعبدالله رملی، ابویعقوب نهر جوری، محمد مقدسی، علی بن عبدالرحمن، محمد بن على حسنی موصلی، ابوبکر وراق، ابویعقوب مکفوف، محمد بن على کتانی، شمیط بن عجلان، سلیمان راسبی، سهل بن عبدالله تستری، بكر بن عبدالله مزنی، ثابت بنانی، محمد بن سعيد مروزی، ابوعثمان جریری، ابو جعفر نیسابوری، حسن بن هانی، ابوسعید قرشی، خلیل بن احمد، يوسف بن الحسين، فتح بن شخرف، عبدالله بن محمد رازی، شاه کرمانی، ابوالقاسم الحكيم، ابوعلى جوزجانی، انکا کی، مطرف بن عبدالله، علی بن سعید قطان، سمنون بن الحسین، بندار بن الحسين، ابو عبیدبناجی، شاه بن شجاع، حارث محاسبی، عمرو بن عثمان مکی و ... مؤلف اشعاری به نقل از حسن بن على الفقيه با عنوان أنشدنی و سعید بن عبد العزيز با عنوان أنشدنا آورده و در دو مورد چند بیت شعر از خود با عنوان «أنشدت» آورده است که عبارتند از: فقلت لاصحابی هي الشمس ضوءها *** قریب و لكن في تناولها بعد / دخلنا كارهين لها فلما *** الفناها خرجناها کارهینا / و ما حب البلاد بنا و لكن *** امر العيش فرقة من هوينا / ما للفراق رماه اليه منه به *** لا فرق الله ما بين المحبين 7 آن يوم الفراق قطع قلبي *** قطع الله قلب يوم الفراق. در بحث فتوت که گویا باب نخست کتاب بوده و از آغاز افتاده، جمله ای فارسی به نقل از نوح مدینی آمده است بدین عبارت: «جوانمردی شش جیز است: جیم از جود است، و واو از وفاست، و الف از امانت است و میم از مروت است، و راز رحمت است و دال از دیانت است، هر کس که این چیزها در صحبت ندارد او را از جوانمردی نصیب نیست»، نویسنده از اهل تسنن است و آغاز بیشتر ابواب با عبارت «قال اصحاب اللسان» شروع می شود. برگ هایی از رساله تحفة السفرة الى حضرة البررة جلال الدین احمد نیز در برگ های پایانی کتاب با رساله ما مخلوط شده است که هر دو رساله به یک خط است و در نسخه حاضر فقط مقداری از باب پنجم و هفتم و نهم به صورت پراکنده آمده است. این عناوین در کتاب آمده: باب في لبس الصوف و المرقعات، الفراق، الانس، النية، الإخلاص، صفة الأولياء، المشاهدة الاشارات، الانابة، الصدق، الحكمة، الاعتصام، اليقين، التقوى، معرفة النفس و مخالفتها، ذكر القلوب، التوبة، الخوف، الرجاء الوفاء، الرضا، الزهد، المراقبة الحياء، التوكل، التفكر، التواضع، الورع، المروة، ادب النفس، حسن الخلق، الحلم، المداراة، القناعة، ذكر الجوع؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ در هشت برگ آغازین اشعاری فارسی به خط حسین رضوی و مهر «زینل» (بیضی) و در چهار برگ پایانی نیز اشعار متفرقه ای به خط همو و سه انشای پراکنده؛ تملك: محمد بن محمد سعید رضوی به سال 1306ق و مهر «عبده محمد بن محمد سعید الرضوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 146 گ، 19 سطر، اندازه: 21/5×8/5 سم [ف: 145 - 28]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5719/1

آغاز: ... فَخَلَعَتِ عَلَيْهَا الْخُلْعَةُ القيومية ، وَ الكمالات الابدية . . . وَ بَعْدُ فَانٍ طَرِيقِ سلوک الْحَقُّ مِنْ أَخْلَاقِ الانبياء وَ الْمُرْسَلِينَ ؛ انجام : وَ صُحْبَةُ الْعُلَمَاءِ الْعامِلِينَ ، وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ . . . رَبُّ الْعَالَمِينَ . قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تَحْرِيرُ کتاب سَيْرُ السلوك فِي يَوْمَ الِاثْنَيْنِ مِنَ شَهْرِ صُفْرِ الْمُظَفَّرِ 992.

در یک مقدمه و ده باب و یک خاتمه. مقدمه در اصطلاحات بکار رفته در کتاب، باب یکم در ذکر دنیا و لذتهای آن، باب دهم در نفس کامله، خاتمه در مرشد و اوصافش. نام کتاب و فهرست باب ها در دیباچه آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه صفر 992ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پارچه ای آبی، 61گ (ار-61پ)، 18 سطر، اندازه: 20/8×16/5 سم [ف: 8- 481]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11054/2

خط: نستعلیق، کا: فضل الله بن حاج عبدالغفار تبریزی خیابانی، تا: 23 ذیحجه 1239ق؛ قطع: جيبي [میراث شهاب: س ش 2 - 29]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14535

آغاز: بسمله . الحمدلله الْعُلَى الْعَلِيمُ ؛ انجام : حَذَرٍ أَمِنَ التَّطْوِيلِ انْتَهَى ... شعبان 1258

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن [رایانه]

. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5452/1

آغاز: وَ لَقَدْ سَأَلَنِي سَائِلُ مِمَّنْ يَجِبُ عَلَى أَجَابَتْ مسؤله وَ لَا يسعنی رَدَّ مَأْمُولِهِ عَنْ طَرِيقِ السَّيْرِ وَ السلوك ؛ انجام : فَالْعَيْنُ عِلْمُهُ بِاللَّهِ وَ الْبَاءُ بونه عَمَّنْ سِوَاهُ وَ الدَّالُّ دُنُوُّهُ مِنَ اللَّهِ تعالی بِلَا كَيْفٍ وَ لَا حِجَابُ.

از: ملا آقا قزوینی. در مقدمات و شرایط و راه و روش سير الى الله و سلوک طریق عرفان و تهذیب نفس، با استفاده از بعضی روایات مروی از اهل بیت علیهم السلام؛ خط: نستعلیق، كا: شجاع بن محمد صالح حسینی، تا: 1259ق؛ جلد: مقوایی، 4گ (1پ -4ر)، اندازه: 15× 21/5

سم [ف: 14 - 234]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1372/4 ط

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ خَيْرِ الْأَسْمَاءِ السَّالِكِ اذا زَهِدَ فِي كُلِّ مَا يَعُوقُهُ عَنِ مقصوده ؛ انجام : لَا أَنَّهَا حقایق مَوْجُودَةُ سِوَى الْحَقَّ كَمَا كَانَ يَرَى فِي أَقَلَّ. مختصری است در سیر و سلوک عارفانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج سرخ، 3ص (113-115)، 11 سطر،اندازه: 11×21/5سم [ف: 24/3 - 96]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2821/6

آغاز: ب سمله ، الْبَابُ الْأَوَّلِ فِي الْعَقْلِ وَ العقلا ، قَالَ أَهْلُ التَّفْسِيرِ : الْعَقْلُ نَوْعٍ عَلِمَ يُسْتَبَانُ بِهِ الْعَوَاقِبِ وَ يَتْرُكَ بِهِ الْقَبَائِحِ ، ح عَنْ جَابِرِ بْنِ عبدالله أَنَّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ قَالَ قِوَامُ الْمَرْءِ عَقْلُهُ وَ لَا دین لِمَنْ لَا قِوَامَ لَهُ ؛ انجام : بمرواحة الرجا وَ اشْرَبْهُ بمعلقة الْحَمْدِ

فانک فَانٍ فَعَلْتَ ذَلِكَ فانة تَنْفَعْكَ مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ بَلَاءً فِي الدُّنْيَا وَ الاخرة.

عناوین متعدد اخلاقی در ابواب مختلف رساله جمع آوری و پس از توضیح مختصر هر کدام، نمونه هایی از احادیث پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله) و اقوال بزرگان صحابه و عرفا در ارتباط با آن عنوان بیان شده است. برخی از ابواب رساله چنین است: باب 1. در عقل و عقلا، 2. علم و علما، 3. در کلمه اخلاص و ایمان و اسلام و معرفت و عارف، 4. نیت، ادب، موعظه و نصیحت، 5. زهد، 6. محبت و شوق، ... 45. احاديث مفیده برای نصایح و مواعظ، 46. نوا در حالات و غرایب مقالات، 47. کلام مليح، 48. حفظ جوارح؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: رنگ و روغن، مذهب، 26گ (77-102)، اندازه: 24×14سم [ف:13-317]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18617/2

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ ، أَمَّا بَعْدُ فَقَدِ الْتَمِسْ مِنِّي جَمَاعَةٍ اصدقائي وَ زُمْرَةِ اخلائی انَّ اجْمَعْ لَهُمْ مُخْتَصَراً فِي بَيَانِ مَذْهَبُ أَرْبَابِ السلوك فانهم فِي الاخرة هُمْ الملوک فاجبتهم فِي ذَلِكَ وَ أَوْرَدْتُ فِيهِ جَمِيعُ أَبْوَابُ الَّتِي يَتَعَلَّقُ بِهَذَا الفن مُسْتَعِيناً بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ بَابُ بیان الطَّرِيقِ وَ هِيَ ثَلَّثْتَ ؛ انجام : فَمَنْ سَلَكَ هَذِهِ الطَّرِيقِ الثلثة اسْتَحَقَّ السَّجَّادَةَ وَ لَا يَسَعُ هَذِهِ الْمُخْتَصَرِ أَكْثَرُ مِنْ هَذِهِ الْأَلْفَاظُ وَ اللَّهِ تعالی اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الْمَآبِ.

تذکر: این رساله با آغاز و انجام مشابه در کتابخانه ملی 266/14 به ابوطالب مکی نسبت داده شده؛ خط: نسخ، كا: محمد حسین خوانساری ابن محمد حسن بن على محمد، تا: 1298ق؛ 146 گ، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 51 - 70]

10. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:866/6

آغاز: 1- بسمله . حَمْدٍ لَهُ . اعْلَمْ یا اخی وَ قُرَّةُ عَيْنِي أَنَّ الظَّاهِرِ وَ عاء الْبَاطِنِ . 2 - بسمله حمدله . وَ بَعْدُ قَدْ سُئِلْتَ يَا قُرَّةُ عَيْنِي عَمَّا تَصْلُحُ النَّفْسِ وَ تَجْلُو عَنْهَا عَشَوَاتِ الْعَمَى . 3 - بسمله . حَمْدٍ لَهُ . وَ بَعْدُ أَمَّا مَا سُئِلْتَ فِي أَمْرِ مقاود تک الی بلاک سَادِسُ.

سه رساله کوتاه است هر یکی در سه صفحه از حاج محمد کریم خان کرمانی و سید محمد کاظم رشتی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 18 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهدف: - 309]

11. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5897/3 29/237

آغاز: صَاحِبُ بحرالخضم قَالَ دَرَجَاتٍ السلوك تَنْتَهِيَ الَىَّ مِائَةَ دَرَجَةٍ كُلِّ دَرَجَةٍ مِنْهَا مَقَامُ مِنَ الْمَقَامَاتِ الَّتِي يُصَلِّ اليها أَهْلِ السلوک وَ السَّيْرَ الَىَّ اللَّهِ واما السَّيْرِ والسلوك فِي اللَّهِ فدرجاته وَ مَقَامَاتِهِ غَيْرُ مُتَنَاهِيَةٍ ؛ انجام : 100 الْوَحْدَةِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى لااله الَّا هُوَ وَ الْوَحْدَةِ نَفْيِ الِاتِّحَادِ . . . وَ هُوَ نَفْيُ كُلِّ شَيْ‌ءُ عَنْ مطمح النَّظَرِ سِوَى الْحَقِّ فَيَكُونُ الْمَعَادِ اليه كَمَا أَنَّ الْمُبْدَأَ مِنْهُ هَذَا خُلَاصَةِ الْمَقَامَاتِ رَزَقَنَا اللَّهُ.

بخشی از کتاب «بحرالخضم» است در درجات سلوک و مقامات عارفان که در آن صد مقام عارفان را هر یک در یک سطر بیان نموده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ، 14 سطر، اندازه: 16×89 سم [ف: 4- 2359]

12. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8916/3 _59/136

آغاز: بسمله ، الحمدلله وَحْدَهُ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ لانبی بَعْدَهُ مَعَ مَنْ تَبِعَهُ جَمَعَهُ وَ فَرَدَّهُ وَ بَعْدَ فشرائط طَرِيقَةِ النقشبنديه الِاعْتِقَادِ الصَّحِيحِ.

رساله کوتاهی است در آداب سیر و سلوک طریقه نقشبندیه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب؛ 5گ (24-28)، 23 سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 5 – 2857]

13. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:13187

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 311]

14. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 605/2

آغاز: وَ ذَكَرَ لَا اله اللَّهِ أَفْضَلُ مِنِ الْجَلَّالَةُ مُطْلَقَةُ هَذَا بِلِسَانٍ أَهْلِ الظَّاهِرِ وَ أَمَّا عِنْدَ أَهْلِ الْبَاطِنِ فَالْحَالُ مُخْتَلِفَةٍ . . . انجام : . . . بداهة الْعَقْلِ أَنَّ الْوَاجِبَ الْوُجُودِ تَعَالِي يَجِبُ أَنْ يَكُونَ فِي أَعْلَى مَرَاتِبَ الموجوده ...

کیفیت سلوک طریق حق شامل: اقسام ذکر ظاهر و باطن، تبعیت از اسناد، عدم انکار مبانی عرفا و عواقب سوء انکار و رد عرفاء را بیان نموده و در اغلب آنها از فتاوای ابن حجر نقل کرده است. در اثناء نیز احادیثی از مسانید روایی عامه ذکر کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (178ر-193پ)، 19 سطر (17×13)، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 235]

15. اصفهان؛ ابوالبرکات، رضا، شماره نسخه:58/7

آغاز: اعْلَمْ انَّ الانسان بِحَسَبِ هِمَّتُهُمْ فِي طَلَبِهِمْ وَ تُعْلِمَهُمْ صِنْفَانِ وَاقِفُ وَ سالک ، انجام : فَهَذَا عطاءنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ . . . هَذَا مِنْ تصنيفات جَنَابَ سید الاجل الاكرم السَّالِكِ الْأَقْدَمُ الْقَائِدَ الأفخم سید یحیی.

از سید یحیی؛ خط: نسخ، كا: محمد بن کربلایی حسین بیرجندی، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (90ر -96 ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 59]

سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk

غیر همانند: 1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3299/10

آغاز: بسمله . وَ بِهِ نَسْتَعِينُ . الْحَمْدُ اللَّهِ وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ ... بدان ... که موید این راه و متوجه این بارگاه را منازل و مقامات مختلف و درجات و مشاهدات متنوع در پیش است؛ انجام: وَ عَدَمِ الْعَدَمِ وُجُودِ وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی.

بدون عنوان بندی، در سیر و سلوک و مقامات و درجات سالکان یابی کا، تا:قرن 8 و 9 کاغذ:سمرقندی،جلد: تیماج مشکی، 4 گ ( 147-143)، 13 سطر (14×9)، اندازه: 17×13 سم [ف: 11 - 2279]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 101/12 عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 166]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 35/ 4650

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . بدان أَسْعَدَكَ اللَّهِ فِي الدارین که این مختصری است در بیان سیر و سلوک؛ انجام: یعنی اگر سهوی و خللی بینند که قابل اصلاح است تقصیر ننمایند.

پنج فصل کوتاه است درباره سیر سلوک و مبدأ و معاد و عروج الى الله از دید شرعی و عقلی و عرفانی، بدین تفصيل: 1. در سخن اهل شریفت، 2. سخن اهل حکمت، 3. سخن اهل وحدت، 4. مراتب انسانی، 5. سیر و سلوک و عروج سالک به مقصد؛ خط: نستعلیق، کا:احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل قرمز، 13گ (253-265پ)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 12 - 235]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9615/3

آغاز: هُوَ الْأَوَّلُ وَ هُوَ الْآخَرِ . . . هُوَ الْأَوَّلُ بمسامع طالبان رسیدن همتای بسته بر صوب اولیت گماشتند؛ انجام: تا کرم او معلوم شود و فرومایگی دشمنان ظاهر شود.

چگونگی یافتن مبدأ و معاد را و بیان کیفیت سیر و سلوك الى الله و عشق الهی و فنای در حب مبدأ أعلى، به نثر آمیخته به ابیاتی گویا از نگارنده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 146ق؛ مجدول، در مجموعه فواید متفرقه ای به نثر و نظم نیز آمده است؛ جلد: تیماج مشکی، 13گ (64پ -76پ)، 24 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 13 - 25]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1157/5 _ف

نسخه اصل: بادلیان ش 41 Sal (1285)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1012ق [فيلمها ف: 1 - 573]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7410/27

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ أَوْلِيَاءَهُ خُلَفَاءَ فِي الْبِلَادِ وَ الْعِبَادِ ... آنها که طراز شعر معارف بودند در غیبت غیب پنهان شدند؛ انجام: اما شادی بروی خوب عاشقان باد که این غلط بر ما نگیرند، أَحَبَّ مِنْ الاخوان كُلِّ موائی.

راه و روش سالكان و اصول این قوم را در بیان دوازده علم ضمن دوزاده فصل دانسته و اصل و فرع هر علم را با اختصار گزارش کرده: توحید، معرفت، حالت، معامله، مكاشفت و مشاهدت، خطاب، سماع، وجد، معرفت روح، معرفت قلب، معرفت عقل، معرفت نفس. این کتاب به درخواست ابوالفرج نگاشته شده تا فایده ای به ولایت خراسان و ترکستان بدر و فایده سفر و سکینه حضر باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1046ق، جا: اصفهان قهوه خانه میرزا حاجی محمد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22گ (157پ -1ر)، اندازه:14×24سم [ف: 19 - 225]

6. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 538/12

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا ... بعد بعضی نکات مخفی و اسرار ادق در علم باطنی برای طالبان صادق و سرگشتگان بادیه محبت؛ رساله ای است در بیان نکات مخفی و اسرار سیر و سلوک با استفاده از کلمات بزرگان و آنچه مؤلف خود بدان رسیده و مشتمل بر سه مقدمه: 1. در شناخت خود، 2. ذکر، 3. فنا و یافتن مرشد؛ خط: نستعلیق، كان محمد علی بن سید عبدالوهاب بن سید خان، تا: 1066ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (72پ -77پ)، اندازه: 22/5×14سم [ف: 2 - 221]

7. مشهد؛ امام هادی (کتابخانه عمومی)؛ شماره نسخه:68/4

آغاز: شکر و سپاس فراوان بعدد ستاره آسمان و قطره باران و برگ درختان و ریگ بیابان و ذره های زمین و آسمان؛ انجام: وَ اجْعَلْ حُبُّكَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنِ الْمَاءِ الْبَارِدِ.

در طریق سیر و سلوک و خالی نمودن دل از اغیار و پیمودن راه حق و دوری جستن از خبايث اخلاقی و متصف شدن به فضائل کردار، با شواهدی از آیات قرآنی و بیان اهمیت عبادتها و انواع آنها با عناوین «بدانکه - بدانکه»؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: میرزا محمد، تا: شعبان 1089ق؛ 130گ (پ199پ)، 15 سطر، اندازه: 24/5×15سم [ف: - 53]

8. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4405- 22/125

آغاز: باز بر از هر چه هست. عزیز من: دنیا چو رباط و ما در او رهگذری *** زنهار در او رنج فراوان نبری؛ انجام: ای عزیز بدانکه مراتب ترقی و عروج انسان نه است زیرا که انسان چون تصدیق انبیا کرد ... و چون با وجود وحی حق تعالی او را به کتاب خود مخصوص گردانید به مقام رسالت رسید.

رساله مفصلی است در آداب سیر و سلوک بدون فصل و باب با عنوان های «ای عزیز - ای عزیز» در آن از اصول کافی، ابن عربی، ابن ابی جمهور احسایی مطالبی نقل شده و نویسنده از شیعیان امامیه است. گویا از آثار ملانا ادهم خلخالی متخلص به عزلتی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوای با کاغذ کادو، 97گ، اندازه: 12×20سم [ف: 4 - 2361]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5008/11

آغاز: بدان ای عزیز که ملوک و سلاطین را رسمی است؛ انجام: و آن دو گوشواره دو فرزند ... بحرمت این نامها ...

گفتاریست در سیر و سلوک؛ خط: شکسته نستعلیق، كا: على اشرف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: رویه تیماج مشکی، 8گ (146پ -153 پ)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 14 - 311]

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5996/59

آغاز این بخش از دفتر افتاده و اینقدر که هست سخنانی است مرتب به نقل از معارف ملا قطب، از زین الدین محمود داستان بدیع متکلم با خواجه عين القضاة همدانی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3ص (243-245)، اندازه: 18/5×12 سم [ف: 17 - 379]

11. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10231/21

آغاز:بسمله بدان أَرْشَدَكَ اللَّهُ فِي الدَّارَيْنِ أَيُّ طَالِبٍ صَادِقُ هرگاه که حَقُّ سُبْحَانَهُ؛ انجام: و از جماعتی که غیر این ها باشد بطريق

اولی. خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول زرین؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر، اندازه: 24/5×13/5 سم [ف: 32 - 269]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23808

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي . . . شَانَهُ وَ یا بُهْرُ بُرْهَانُهُ ؛ انجام : شَلَّ تجربتی عَرَفَ مِثْلَ معرفتی

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی [رایانه]

13. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2895/11

آغاز: و مولوی در قصه عزای آنحضرت گوید:راز بگشای ای على المرتضى *** از پس سوء القضا نعم القضاء انجام: هفتم عیب الغيوب است و آنرا غیب اخفی نیز می گویند.

این رساله بحث از مسائل تصوف می کند و از نام افرادی چون آقا حسین خونساری یا کتبی که از آن بهره می گیرد بر می آید که آن بایستی در قرن سیزدهم تأليف شده باشد. نام نویسنده در متن نمی آید و در همه جا او خود را خاکسار خطاب می کند در ظهر برگ 221 ضمن ارجاع مطلب به کتاب نية المراد نویسنده این رساله خود را نویسنده آن کتاب نیز معرفی می کند ظاهرا این نویسنده باید در علم رجال نیز دست داشته باشد اما مطالب این رساله در آن قسمتی که در این نسخه قرار دارد: ابتدا نعت حضرت امیر المومنین و بعد تحقيق در شریعت و طریقت و حقیقت می کند و سپس به تعریف مجتهد و صوفی و فیلسوف که اینان بقول او را هزنان شریعت و طریقت اند بر عکس فقیه و محدث و عارف و حکیم متأله می پردازد و در آخر مسائل تصوف و انواع و اقسام حال و مقام و اخلاقیات صوفيان را می آورد؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 64ص (172-235)، 14 سطر (15×9)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 6 - 599]

14. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1798/2

آغاز: ثنا مر معبودی را سزاست که به اراده کن نابودی های ازلی را مخلع به خلعت فيكون نمود؛ انجام: بعد از اینکه فحشاء و منکر از او صادر نشد می رسد بمقامی که بایست برسد...

از: میرزا محمد على بن. مؤلف، چله نشینی را و آدابی که صوفيان دستور می دهند، رد می کند و سیر و سلوک حقیقی را در این می داند که بنده اعتقادات خود را استوار نماید و واجبات را انجام دهد و از گناهان بپرهیزد و متخلق به اخلاق دینی صحیح گردد. این رساله در رد رساله ملا محمد تقی مجلسی و مصباح الذاکرین کاشف نگاشته شده و غره ماه جمادى الأول 1213 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 20گ (40پ59پ)، اندازه: 11× 15/5 سم [ف: 5 – 217]

15. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 846/2

آغاز: بسمله در جمیع احوال و اقوال الله سبحانه و تعالی را ناظر و حاضر باید دانست و جهد باید کرد تا این قاعده و عادت استحکام یابد و رسوخ پذیرد خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ جلد: مقوایی، 2گ (6ر - 7پ)، 12 سطر، اندازه: 18×12سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 96]

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12963/2

آغاز: بدانکه یک صفت خداوند عالم علم است و علم او حقیقی باشد ... چنانکه مرد را از عمل صالح صفا زیاد شود و باستكمال نزیدکتر باشد عملش افزونتر شود و از خودی خود فانی گردد و از ما سويالله متوحش باشد و با حضرت عزت انس گیرد؛ انجام: سالها باید که یک سنگ اصلی ز آفتاب *** لعل گردد در بدخشان یا عقیق اندر یمن. حق سبحانه و تعالی جمیع همکنان را توفیق طلب این راه دهاد بمحمد و آله الأمجاد.

رساله کوتاهی در عرفان به نظم و نثر است که در آن به مقام حب، مراتب عشق و انواع آن (حقیقی و مجازی) پرداخته و از دیدگاه های صاحب نظرانی همچون «شیخ عرفی» بهره جسته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق، در آغاز و انجام فوائدی در حدیث و نیز ابیاتی از «شیخ بهایی» آمده؛ کاغذ:فرنگی، 3گ (5پ - 7ر)، 27 سطر (11/5 × 17/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 32 - 883]

17. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7197/9 - 36/197

آغاز: بسمله وَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ هِرُّ مولودی که أَزُّ مضیق رَحِمَ بفضای عَالِمُ مَحْسُوسٍ مبعوث شود آنرا ولادت طبیعی گویند و آن زندگی را حیات طبیعی و آن قیام از کور شکم را قیامت صغری و آن روز را يوم الضمه گویند و چون بالغ شود و تحصیل علوم کند؛ انجام: دنیا بمثال کعبتین نرداست برداشتنش برای انداختن است.

رساله عرفانی کوتاهی است در بیان عوالم مختلف انسانی از حیات طبیعی و حیات معنوی و حیات طیبه و عالم کبیر و عالم صغير و افلاک مختلف آن و مطالبی درباره سر خلافت و مقام خلافة اللهی و در پایان بحثی درباره بهشت و دوزخ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 12 رجب 1266ق، جلد: تیماج مشکی، 12گ، 20 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4- 2068]

18. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 282/5

آغاز: و علیک التوكل یا کریم این رساله ایست موجز در بیان آداب ... طالب و کیفیت وصول بمقصود اصلی و مطلوب حقیقی؛ انجام: و خود را در میان نبیند و بزبان حال گوید روز و شب می گفت مجنون این سخن من کیم لیلی و لیلی کیست من تمت. خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 21 سطر [ف: 1- 358]

19. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2896

آغاز: تا چند مرا بگرد عالم جویی *** من دور نیم ولی تو دوری از کار؛ انجام: استماع كند معرفت وی چنان نبود که کسی که سالها در دریا سفر کرده باشد.

نویسنده می گوید سر آن دارم که رساله ای در بیان سلوک بپردازم و در آن نشان دهم که سالک چه بایست کند تا به وصول رسد

برای این کار این رساله را می پردازم که در آن از شناخت باری شروع می شود و بعد مطالبی در عبادات على التوالی می آید و ضمنا حاوی پندهایی است که سالک باید در سلوک به آنها توجه کند تا بسر منزل مقصود رسد و نیل به درجه اعلای وصول نماید ..، در پایان رساله از برگ 126 تا برگ 130پ مطالبی در وصول به زبان عربی آمده و اقسام آن شرح داده شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 131گ، 14 سطر (14×8)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 6- 600]

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10086/3

آغاز: بسمله فصل اول در مبدأ سلوک الهی این چه سود است؛

انجام: ایصال به هم رسانیده بود.

آمیخته به نظم و نثر و حکایات در دوازده فصل»: 1. در مبدأ سلوک، 2. معرفت سلوک، 3. مناهات سلوک، 4. نصیحت اهل سلوک، 5. بیان وحدت، 6. تجرید سالک، 7. قاعده طریقت، 8 کمال استغناء، 9. در آغاز فطرت، 10. در مباهلات، 11. بیان متابعت رسول، 12. کشف معانی؛ خط: شکسته نستعلیق، كان محمد هاشم بن محمد جعفر کاشانی، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31ص (57-87)، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 113- 32]

21. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2614/2

آغاز: صاحب سعی و صفا در شرح ابيات آورده که طایفه میر سید علی همدانی بر آنند که بعد از قطب الاقطاب امامین اند که وزیرین اویند. نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد. مطالب پراکنده ای است در عرفان بدین عناوین: شناخت اوتاد و اقطاب و نجباء و ابدال، اوراد ایام هفته، لاجابة الدعوات و الفرج، لحصول المطالب المهمة، ورد در اصطلاح اهل سلوک، ذکر و انواع و اقسام آن، آداب مریدی، ریاضات، شرایط رسیدن به مراتب اهل کمال، احتیاج سالک به شیخ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1296ق؛ 59ص ( 186-128) [عکسی ف: 7 - 218]

22. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1450

آغاز: بسمله بتوفيقش چو روشن دیدم آواز ... حمد و سپاس بی قياس و منتهای بی منتهای ملکی را انجام: که همه بیمارند شنیده که خطوتين قد فصلت اگر وصلت آرزوست.

رساله ای است عرفانی به نظم و نثر، شامل: دیباچه در نعت رسول اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) و در منقبت سرور اوليا على (علیه السَّلام)، فصل 1. مبدأ سلوک، 2. طریقت سالک محروم، 3. مقامات سالک، 4. نصیحت سالک، 5. آغاز بدو خلقت، 6. بیان وحدت رضا، 7. تجرید سالک، 8 قاعده طریقت، 9. كمال استغنا، 10. آغاز فطرت، 11. اختلاف حالات، 12. بیان دل، 13. تصفیه دل. نسخه ناقص الآخر است و نام اصلی آن دست نداد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوا، 17 سطر (16×8/5 )، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 4 - 2023]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 90/20 _طباطبائی

برگزیده هایی است از سخنان عرفا و پاره ای از حکایات اهل عرفان و سلو ک گویا از کاتب نسخه و با عنوان های: في البصيره، في السلوك، في الجهد و الطلب، في الترك و التجريد و الزهد، في العزلة و الخمول و الخلوة؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی و شکری، جلد: تیماج قرمز، 18گ (203-220)، اندازه: 21×17سم [ف: 22 - 20]

24. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 457

آغاز: ای ز شب وصل گرانمایه تر *** وز علم صبح سبک سایه تر «ای عزیز، اگر دیده بصیرت باز کنی و در کتب و دفاتر هوشمندان نظر اندازی از مبدء و معاد و ذهاب و ایاب خود با خبر شوی»؛ انجام: مجملش گفتم نکردم زان بیان *** ورنه هم لبها بسوزد هم زبان

به نثر و شعر و با شواهدی از داستانهای عرفانی و تفسير بعضی آیات قرآنی، نکوهش از دنیا پرستان و توجه به عالم آخرت و بیداری از خواب غفلت؛ خط: نستعلیق ، بی کا، تا:قرن 14؛ جلد: تیماج زرشکی، 184گ، 16 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 138]

25. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2092

آغاز: در قرآن مجید زیاده از بیست جا عبارت لقاء الله و نظر بر خداوند وارد شده و هكذا در تعبیرات انبیا و ائمه علیهم السلام؛ انجام: فَمَا يُوجَدُ فِيهِ مِنْ صِفَاتِ الْوَاجِبِ فَهُوَ لَيْسَ مِنْ صِفَاتِهِ مِنْ حَيْثُ الامکان.

چگونگی تهذیب اخلاق و یافتن راه حق و حقیقت با روشی آمیخته از عرفان و طریقه اهل بیت علیهم السلام و استفاده از احادیث و روایات. نیمه اول کتاب فارسی و نیمه دوم عربی است، و احتمال می رود که ناسخ مؤلف كتاب باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، كان عبدالحميد متطبب ملقب به ملك الاطبا، تا: 14 جمادی الثانی 1337ق؛ مصحح؛ تملک: حسین بن اسحاق رضوی فاطمی قمی؛ جلد: مقوایی، 35گ، 18 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 6- 108]

26. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5463/2 _ 27/133

آغاز: بسمله حمد له ای آنکه از اشراق نور جمالت تمامی کاینات مستشرق و موجود و از ظهور کو کبه سلطان جلالت جملگی ممکنات نیست؛ انجام: پس عالم محو ابد و مقام ... ظهور نماید از آن بود و در عین خودی و در آن محو عين صحو و صحو در آن رساله مختصری است در سیر و سلوک بدون فصول و ابوابی، مؤلف ابتدا وحدت وجود و مراتب تجلی و ظهور واجب الوجود را بیان نموده و پس از آن حجاب های نورید و سپس چگونگی سیر سالک را بیان نموده و تأکید خاصی بر سه ماه رجب و شعبان و رمضان دارد و اسرار این سه ماه را به صورت کوتاه بیان نموده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 13گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 4 - 2361]

27. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 7885/1 _53/95

آغاز: محکم رای عقل در محکمه قضاش دم نزد و رحیمی که نسیم لطفش هر بی برگی را در بر گرفت.

رساله کوتاه و مهمی است در عرفان و سیر و سلوک. مؤلف شیعه امامیه است و ابتدا خطبه ای در توحید و مدح حضرت پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله) و حضرت علی علیه السلام آورده، پس از آن مناجاتی به نظم و نثر ذکر کرده و سپس مطالب کتاب را در چند فصل یاد کرده و نسخه ما از آخر افتادگی دارد. به همین جهت تعداد فصول کتاب معلوم نیست. عناوین فصول: 1. مبدا سلوک، 2. معرفت سلوک، 3. مقامات سلوک، 4. نصیحت سالک راه مبین، 5. بدو سلوک، 6. بیان وحدت، 7. تجرید سالک، 8. قاعده و طریقت، 9. تحمل استغناء، 10. آغاز فطرت انسان، 11. اشرف احوالات، 12. بیان دل انسان، 13. تصفيه دل، 14. دیباچه عشق، 15. حقایق عشق، 16. حالات عشق، 17. بیان نفس، 18. مخاطبت نفس، 19. معاملات، 20. جد واجتهاد، 21. صحبت و متابعت، 22. ترک خلق، 23. صبر و تسلیم، 24. کشف معنی. مؤلف در اثنا اشعاری می آورد که گویا اغلب آنها سروده خود وی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 65گ، 13 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 4 - 2360]

28. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3551/2 _18/71

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... درحکایت آورده اند که پیر و مرشد اهل طریقت در دریای حقیقت شیخ جنید بغدادی که در حقیقت از بزرگان حقیقت و ماه فلک طریقت بود؛ انجام: مردی باید که جان و دل در بازد *** بيجان شور عشق تو در جان سازد

گفتگویی است بین جنید بغدادی و جوانی که او را در بغداد دیده، در این گفتگو به آیه های قرآنی و اشعار عرفا استشهاد می شود؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 4 گ، 15 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 4 - 2360]

29. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4656/5 _23/176

آغاز: رب يسر ذکر تحقیق فکر که صوفیه آن را حفر ریز گویند پوشیده نماناد که فرقه صوفیه گویند که باری تعالی در کلام مجید فرموده است أَوْلَمَ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ؛ انجام: و امثال اینها در اخبار و احادیث است که دلالت صریح دارد بر مطلب ایشان و عرفا نظم و نثر عربی و فارسی و غیره به کنایه و تصریح بیان نموده اند و شخص منصف را این مقدار کافی و این قدر وافیست و صلی الله على محمد و آله الطهارین. رساله کوتاهی است در طریق ذکر و فکر و نفی خواطر بر مبنای صوفيه؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا، بعد از پایان رساله مطالبی در تفسير اصطلاحات: سیمرغ، جابلقا و جابلسا، انسان کامل، توحید، ذم دنیا و افعال عباد بر مبنای صوفيه ذكر شده است؛ جلد: تیماج سرخ، 20گ، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 2357]

30. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4890/4 _24/190

آغاز: بسمله حمدله أما بعد بدان ای طالب راه حق وسالک راه هدایت چند خبر است که بر طالبان لازم است که بدانند و بدان عمل کنند؛ انجام: هر آینه زیاد گردانم نعمتهای شما را حق نعمت شناختن در کار *** نعمت افزون کند به نعمت خوار تمت الرساله به ماستهای مادر گوساله

رساله کوتاهی است در سیر و سلوک حاوی دستوراتی در تربیت دینی و عرفانی؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 4گ، 11 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 4 - 2361]

31. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1252016

آغاز: هُوَ الْعُلَى العظیم علیکم بِتَقْوَى اللَّهِ فِي السِّرِّ وَ الْعَلَانِيَةِ وَ قِلَّةِ الْكَلَامِ وَ ترک مُجَالَسَةِ السُّفَهَاءُ وَ الْعَوَّامِ وَ مجانية الْمَعَاصِي وَ الْآثَامِ وَ خَيْرُ الْكَلَامِ مَا دَلَّ وَ قُلْ وَ خَيْرُ النَّاسِ مِنْ يَنْفَعُ النَّاسَ وَ بَعْدُ بِحَوْلِ اللَّهِ تعالی وَ قُوَّتِهِ طُلُوعِ صُبْحِ أَزُّ خواب بیدار وَ أَزُّ غَفْلَةٍ هشیار وَ اسْتِغْفَارٍ کبیر سه بار؛ انجام: و مهما امكن مراقب دل و از ذکر حق غافل نباشد تا فيوضات خفيه را قابل و عنایات حق را شامل آیند. یک چشم زدن غافل از آن یار نباشی *** شاید که نگاهی کند آگاه نباشی. آداب خواب و آداب شب را بعد خواهیم داد و السلام علی من اتبع الهدی و نهى النفس عن الهوى.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، جلد: میشین آبی، 2گ (32پ -33ر) [ف: 36 - 40]

32. تهران، مجلس؛ شماره نسخه:12574/4

آغاز: سپاس و منت وجودی را که کنه کمال کاملین از احصای اسمای او مقصر است و دیده های اعمی از انوار صفات او مبصر؛ انجام: و بیان این کلام بسیار است و محامل بیشمار و ليكن شمه ای نموده شد تا به از هیچ ناگفته و ناشنوده باشد و الله اعلم بالصواب.

رساله مختصری است در سیر و سلوک؛ خط: نستعلیق، كا: جم، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (67ر -71ر) [ف: 36 - 113]

33. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17412

دستور سلوک طریقه خاکسار اثبات دوازده پیاله، اثبات پنج منزل؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

34. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3164/3 _ف

بی کا، بیتا [فيلمها ف: 2 - 87]

35. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 569

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ الْوُصُولِ الَىَّ وَجْهِكَ الْكَرِيمِ . . . اعْلَمْ أَنَّ الْوُصُولِ الَىَّ اللَّهِ ثَلَاثَةُ أَنْوَاعِ ؛ انجام : پس قَبُولِ گردد بِحُرْمَةِ جَمِيعِ مشایخان رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ.

مؤلف شناخته نشد. یک رشته نگارشی است در سلوک؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، پس از این ضمن 3 برگ پاسخ از پرسش درویشی است از نکته ماندن حضرت یونس (علی نبینا و آله و عليه السلام) چهل روز در شکم ماهی. پس از این در 3 صفحه گفتاری است عرفانی در عنوان «فوائد مشقیه» در سر شهادتین. انجام نسخه: «و مسلمان بودن اندک اند باقی و الله اعلم بالصواب»؛ واقف: فهرستی؛ 14گ، اندازه:11 ×17 سم [ف: 6 - 424]

36. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:4784/4

آغاز: چون نگشت آگه کس از سر قدم *** علت و معلول را در کش قلم / مبدع بیچون و بی آلت خداست *** هر چه عقلت پی برد اینجا خطا است / کفر و ایمان عرصه میدان او *** کوی دلها در خم چوگان او؛ انجام: در بیان ختم کتاب گوید: ساقيا جام صبوحی در خور است *** كزمی دوشین خمارم در سر است *** اصطلاحات عرفا من كلام شيخ محمود شبستري عليه الرحمة: عشق چیست از قطره دریا ساختن *** عقل نعل کفش سودا ساختن / فکر چیست اسرار کلی حل شدن *** کوه کندن در دل خردل شدن / هر دلی را کین قدر معلوم شد *** آن دگرها مومرا چون موم شد / چون صفات راهرا پایان نبود *** بیش از این گفتن مرا امکان نبود

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1553]

37. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 671/2

آغاز: هذا الكتاب المسطور في رق منشور، ای آن که مشتاق جمال دوستی

از نگارنده دو اثر دیگر با نام های کنوز الدقائق و شرح آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: بی تا، 105گ، قطع: خشتی [ف: - 118]

38. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه7352/30

آغاز: بدان که شروع در سلوک طریقه نقش بندیه اول از ذکر قلبی است.

رساله ای است در بیان آداب سیر و سلوک مبتدیان به طریق نقش بندی و بیان اقسام ذکر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، 5گ (75ر -79ر)، 15 سطر، [ف: 25 - 330]

39. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:15707/3

آغاز: بسمله. و به نستعين بدان ای سالک راه يقين و طالب معرفت و شناختن حق را جل اسمه بطريق عين اليقين که سبیل سیر و سفر بسوی شهرستان معرفت و ایقان یکی از چهار قسم است سفر من الحق الى الحق؛ انجام: و مراد از مصلین نماز حقیقی است که لازم دارد اعتقاد.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ جلد: مقوا رویه کاغذ ابر و باد، 2گ(48پ49پ)، 12 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 44 - 14]

سیر و سلوک = اسرار خلوت / سیر و سلوک / فارسی

seyr v-a solūk = asrār-e xalvat

گزیده از کارهای ابن عربی، محی الدین محمد فرزند على اندلسی (638560ق)، ترجمه و گزیننده ناشناس. در سیر و سلوک، نسخه مجلس در 6 فصل است، در یگانگی راه حق، مواطن ششگانه، خلوت نشینی، کشف حسی و خیالی و سخن پیران.

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ ... و بعد این رساله ای است که نوشته شده از کلمات ... محمد بن العربي الحاتمي الاندلسی ... در اسرار خلوت و فرموده که اجابت کردم سؤال توای ولی کریم در بیان چگونگی رسیدن بحضرت رب العالمين و رفتن پیش او و باز پس گردیدن باو نزدیک او پیش خلق نه آنکه چون باز گردد از و جدا شود زیرا گه در وجود بجز خدا ...

انجام: و هر که او را وقت نباشد از غلو شهوت باشد که محالست که در ملكوتش بگشانید و دوری شهوت دنیا باشد و اما باب علم الله گشاده نگردد تا وقتی که دل از دنیا و آخرت بر ندارد اما آنکه او را هست بهشت باشد او را چیزی روشن شود. و الله اعلم.

چاپ: در مجموعه ده رساله مترجم از ابن عربی از سوی نجیب مایل هروی، تهران، 1367ش [فهرستواره منزوی 63/7]

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 727/22

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، کا: محتملا محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، ص (347-353)، 17 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 10/5×9 سم [ف: 2 - 245]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2859/16

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید و زرد، جلد: تیماج مشکی، 9ص (98-106)، اندازه: 18×8سم [ف: 10 - 191]

سیر و سلوک = طریقه سلو ک رضویه / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk = tarīqe-ye solūk-e razavīyye

رساله عرفانی مختصری است در بیان مجملی از طریق سلوک در طریقت رضویه مرتضویه؛ و بیان اعمال خمسه صوفیان: صمت، جوع، سهر، عزلت، ذکر.

آغاز: ای طالب راه حق بدان که شرایع انبياء عليهم السلام که در حقیقت نظام نشأتین صورت و معنی بر آنست به حسب كمال قوه قدسیه و مراتب عقول ..

نجام: اگر چه حاصل نشود این مسیر به طریق کمال مگر از برای نادری از الوف الوف الوف از سالكين الهی ولیكن این است مجملی از طریقه سلوک در طریقت رضویه مرتضویه عليهم السلام که بطن اول از بطون شریعت مقدسه ختميه است و السلام

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2871/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1208ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 40 ص (21-60)، 20 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 10

[221 -

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3971/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا250 جمادی الثانی 1286ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 16 سطر، اندازه: 12/1 × 19/4 سم [ف: 7- 124]

3. تهران؛ موزه آستان حضرت عبدالعظیم؛ شماره نسخه:36/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان على مور کانی لنجانی، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 15گ (69پ -83ر)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: - 119]

4. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 6332/2

آغاز: ای دوستان سلوک سبيل حضرت رب العالمين آگاه باش که شرایع که در حقیقت نظام نشأتین صورت و معین بر آنست بحسب كمال ناشی و نازل می شود؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1302ق؛ 36گ (28- 63پ) [ف: 5 - 116]

السير و السلوک الی ملک الملوک / عرفان و تصوف / عربی

as-sayr wa-s sulūk ilā malik-il mulūk

خانی، قاسم بن صلاح الدين، 1028 - 1109 قمری

xānī «qāsem ebn-e salāh-od-dīn (1619 - 1698)

کتابی است در سیر و سلوک در یک «مقدمه»، ده «باب» و «خاتمة»: مقدمه: في تعريف ما يحتاج الى ذكره هنا ...؛ باب 1. في ذم الدنيا و لذاتها و بیان حقیقتها؛ 2. الحث عن سلوك هذا الطريق ... 3. بيان الحجب التي بين الله تعالی و العبد .... 4. بیان النفس الأمارة ...؛ 5. بيان النفس اللوامة ... 6. بيان النفس الملهمة .... 7. بيان النفس المطمئنة .... 8- بیان النفس الراضية و محاسنها؛ 9. بيان النفس المرضية و عجائبها؛ 10. بيان النفس الكاملة ...؟ خاتمة: في بيان المرشد و بیان اوصافه و احواله .... در نسبت این رساله سخن است در کشف الظنون بدون نام مؤلف آمده و در نسخه ملک از غزالی و در نسخه شاهچراغ از سید عبدالله بلیانی دانسته شده است.

آغاز: الحمدالله الَّذِي اهْبِطْ بِحِكْمَتِهِ أَسْرَارِ ذَاتِهِ عَنْ سَمَاءٍ العما الَىَّ ارْضَ الطَّبِيعَةِ الْكُلِّيَّةِ . . . . . وَ بَعْدُ ، فَانٍ سُلُوكِ طَرِيقِ الْحَقُّ مِنْ أَخْلَاقِ الانبياء وَ الْمُرْسَلِينَ.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15948

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَا شَكَّ أَنَّ مَنْ كَانَ هَذَا حَالُهُ يَجِبُ انَّ يَكُونُ منكسر ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم زرشکی، 33 گ، 21 سطر (17×13)، اندازه: 21×17سم [ف: 40 - 439]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18797/2

آغاز: برابر؛ انجام: التمسک بالشريعة وَ صُحْبَةُ الْعُلَمَاءِ الْعَامِلِينَ وَ صلی اللَّهُ تَعَالَى عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى سَائِرِ الْأَنْبِيَاءِ وَ المرسلین . . . عَلَى آلِهِمْ وَ أَصْحَابِهِمْ أَجْمَعِينَ.

نسخه بسیار نادر؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالحكيم، تا: قرن 12، جلد: تیماج کرمی، 95گ، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 51 - 151]

3. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:169

آغاز: برابر در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ، اندازه: 13/5×206سم [ف: 1- 135]

4. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 4057/1

آغاز: برابر؛ انجام: لَا بُدَّ لَهُ مِنِ الْوُصُولِ كَمَا قَالُوا بِالْفَارِسِيَّةِ نمودند بدهند نمی دادند نمی نمودند وَفَّقَنَا اللَّهُ وَ اياكم الْوُصُولِ الَىَّ مقامات الْعَارِفِينَ وَ سلوک سَبِيلِ الْمُقَرَّبِينَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ الطَّيِّبِينَ الطاهرین.

در فهرست از غزالی دانسته؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن قهوه ای، 11گ (1-11پ)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7 - 181]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16161/2

آغاز: برابر؛ انجام: أَيُّهَا الاخ عَلَى رَدِّهَا الَّا بالتمسک بالشريعة وَ صُحْبَةُ الْعُلَمَاءِ الْعَالَمِينَ . . . وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 21 ربیع الاول 1270ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای مذهب، 70ص (25-94)، 21 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 45 - 43]

6. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2445/1

آغاز: برابر

تذکر: در فهرست نام مؤلف سيد عبدالله بلیانی آمده؛ خط: نسخ، كا: میر سید مهدی نسابه، تا: جمعه 15 جمادی الاول 1314ق؛ 56گ(1-56)، اندازه:16× 21/5 سم [ف: 3 - 125]

السير و السلوك في القرآن الكريم / عرفان و تصوف / عربی

as-sayr wa-s sulūk fi-l qur'ān-il karīm

استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198 - 1263 قمری

estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)

تاریخ تأليف: دهه اول صفر 1221ق

در سیر و سلوک و موجبات و موانع و آداب آن چنان که در آیات قرآن کریم وارده شده است. این کتاب دارای شش «باب» و هر باب دارای شش «فصل» می باشد که در آغاز هر فصل آیه مناسبی می آورد و در اطراف آن گفتگو می کند، عناوین ابواب چنین است: 1. بداية الحركة؛ 2. ازالة العوائق و الموانع عن

السلوك؛ 3. السير و السلوك في طلب الكمال و احوال السالك؛ 4. أحوال حادثة للسالك حالة السلوك حتى الوصول؛ 5. احوال سانحة للواصلين؛ 6. الفناء.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3067/2

آغاز: لَا شُبْهَةَ أَنَّ مَنْ نَظَرَ مِنَ الممكنات الَىَّ حَالِ نَفْسِهِ يَجِدْهُ مُحْتَاجَةُ الَىَّ الْغَيْرِ وَ هُوَ نَاقِصُ ؛ انجام : اللَّهُمَّ وَفَّقَنَا عَلَى طاعتک وَ طَلَبِ مَرْضَاتِكَ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 10گ (16ر25ر)، اندازه: 17×11سم [ف: 291 -8]

2. زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه: 119/3

خط: نسخ، كان محمد حسین قائنی زهانی، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (109پ-133 پ)، 15 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: - 94]

سیر و سلوک و آداب طریقت / سیر و سلوک / فارسی

seyr va solūk va ādāb-e tarīqat

قراجه داغی، علی بن حسین، ق14 قمری

qarāje dāqī, ‘alī ebn-e hoseyn (- 20c)

در سیر و سلوک و آداب طریقت: باب 4. بیان خرفه و مسایل آن؛ 5. بیان میان بستن سپس شرح حال حبل الله المتين [فهرستواره منزوی 513/7]

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 5131/1

آغاز: بسمله . الْحَمْدُ لِوَلِيِّهِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابِهِ . . . أَمَّا بَعْدُ چنین گوید . . . عَلِىُّ بْنِ الْحُسَيْنِ مَدْعُوٍّ بزین العابدین قراچه داغی گنجه ای جرجانی؛ انجام: اما بعضی گفته اند هفده پیغمبر میان بسته اند. اول آدم ... هفدهم جرجیس صلوات الله علیهم اجمعین.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1313ق، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 15گ (آپ -15پ)، 14 سطر، اندازه: 19/4×12/5 سم [ف: 8- 222]

السير و الطير / عرفان و تصوف / فارسی

as-sayr va-t tayr

مجدالدین بغدادی، محمد، 544؟ - 607 قمری

majd-od-dīn-e baqdādī, mohammad (1150 - 1211)

چاپ: مجله فلسفه و عرفان اسلامی، به اهتمام کرامت رعنا حسینی، تهران، 1349ش، صص 179-190 دنا 297/6 ؛ فهرستواره 517/7]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5478/9 _ف

نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 90 Ma VI؛ بی کا، تا: قرن 8 [فیلمها ف: 3 - 157]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/33 (آ) - 463/33 (ب)_ ف

نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 753ق؛ 1گ (418ر-پ) [فیلمها ف: 1 – 481]

3. شیراز؛ خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه:8/5

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 268]

السير و الطير / عرفان و تصوف / عربی

as-sayr wa-t tayr

سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری

sohravardī, ‘omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)

رساله عرفانی شهاب الدین عمر سهروردی صوفی است.

آغاز: هَذَا مِنْ تصانيف . . شِهَابِ الدِّينِ ابی عبدالله عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ السهروردی . . . فِي السَّيْرِ وَ الطَّيْرِ . قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ . . . سیر وَ أَسْبَقُ المفردون...

انجام : فَهُوَ مَدْفُوعُ الَّا أَنْ يَكُونَ مُفْتِنُ تَوَّاباً وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ.

1. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3875/4

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: قرن 7؛ 3گ (44پ46پ) [ف: 5 - 125]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1603/4 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1- 614]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 618/7 _ف

بی کا، بی تا؛ 9گ (60-68پ)، 27 سطر [فيلمها ف: 1 - 514]

السير و المغازی / تاریخ عربی

as-siyar wa-l magāzī

ابن اسحاق، محمد بن اسحاق، 85؟ - 151 ؟ قمری

ebn-e eshāq, mohammad ebn-e eshāq (705 - 769)

چاپ: رباط، معهد الدراسات والأبحاث للتعریب، محقق: محمد حمید الله، 395ص، 1386ق؛ بیروت، دار الفكر، محقق، سهیل زکار، 384، 1397ق.

[دنا 298/6 ؛ فهرس المخطوطات المصورة ش 706 و 1107؛ قَائِمَةُ لنوادر المخطوطات الْعَرَبِيَّةِ المعروضة فِي مكتبة جَامَعْتَ الْقَرَوِيِّينَ بفاس مُرُورِ مِائَةً وَ أَلْفُ سَنَةٍ عَلَى تأسيس هَذِهِ الْجَامِعَةِ 1380 ص 29]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:794-ف

نسخه اصل: گوتا ش 1872؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 16ص، [فیلمها ف: 1- 337]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1629_ف

نسخه اصل: کتابخانه جامعة القروبین در فاس ش ل 202/80 جزو 1؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، الجزر الاول و الجزر الثاني و

الثَّالِثُ وَ الرَّابِعُ وَ الْخَامِسُ رِوَايَةِ الشَّيْخِ أَبِي الحسین احْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النقور الْبَزَّازِ عَنْ أَبِي طَاهِرِ الْمُخْلِصُ عَنْ رِضْوَانُ عَنْ احْمَدَ بْنِ عبدالجبار العطاردي عَنْ يُونُسَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ جَمِيعاً؛ 19گ، [فیلمها ف: 1- 337]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2256-ف

نسخه اصل: کتابخانه جامعة القرویین در فاس ش ل 202/80. جزو 2؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ با چندین سماع یکی نوشته شوال 506 (در پایان جزو 2) [فیلمها ف: 1- 337]

سیر الهند / تاریخ / فارسی

seyar-ol hend

منشی بوشهری، محمد خان بهادر، قرن 13 قمری

monšī būšehrī, mohammad xān bahādor (190)

تاريخ تأليف: 19 شوال 1253ق

تاریخ مختصر خاندان سلطنتی آصف جاه است که مؤلف در روزگار آنان می زیسته، در آغاز اصل و تبار این خاندان را آورده پس از آن رویدادهای مهم هند و روابط آنان را با پادشاهان ایران و حالات بعضی از سران حکومتی را می آورد. این کتاب در تواريخ سالهای 1070-1218 را در بر دارد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8850/1

آغاز: آغاز صحیفه آفرینش عالم و شروع ایجاد نوع بنی آدم خالق الارواح و خالق المسا و الاصباح است؛ انجام: زقادر خان منشی يافت اتمام *** سلام الله خيرا نیک انجام

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 19 جمادی الثانی 1254ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 218گ، 14 سطر، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 23 - 37]

سیزده تمحید / عرفان و تصوف / عربی

sīzda tamhīd

نیریزی، قطب الدین محمد، 1100 - 1173 قمری

neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1278/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 5 – 255]

سیزدهم مرداد / - فارسی

sīzdahom-e mordād

کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمسی

kasravi, ahmad (1890 - 1945)

1323ش.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/52 -4754_ف

بی کا، بی تا [فيلمها ف: 3 - 101]

سیستم پولی بین المللی / اقتصاد / فارسی

sīstem-e pūlī-ye beyn-ol-melalī

دادبخش، محمد، ق14 قمری

dādbaxš, mohammad (- 20c)

مؤلف در این کتاب سیستم های مختلف اقتصادی از قبیل طرح کنیز، وایت، ژاک روئف، رابرت تریفن، امیل ژام، برنستين و سایرین را مورد نقد و بررسی قرار داده و این بخش در سال چهارم دانشکده اقتصاد بین سالهای 1348 و 1349ش تألیف شده است.

خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 429

آغاز: سیستم پولی برتون و ودز، الف طرح کینز تشکیل اطاق پایا پای بین المللی

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 40گ، 56ص، اندازه: 22/5 × 29/5سم [ف: 2 - 98]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 169

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 189]

سی فائده / تجوید / فارسی

sī fā'eda

سی فائده پایان کتاب «نور الايمان في فضائل القرآن» میرزا محمد حسن ابن محمد طاهر قمی، با سرآغازی از ناشناس جدا شده و در این مجموع آمده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3812/3 _19/142

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ، أَمَّا بَعْدُ فَاعْلَمْ أَنَّهُ ذَكَرَ الْفَاضِلِ الْكَامِلِ الْمُحِبُّ لَا هَلْ بیت النبی الامی مُحَمَّدِ طَاهِرِ بْنِ مُحَمَّدِ حسین الْقُمِّيِّ . . . فِي خَاتِمَةَ كِتَابِهِ الْمُسَمَّى بِنُورِ الايمان ؛ انجام : ک رمز این اسْتِ که مِثْلَ سَبَقَ سَابِقِ اسْتِ یعنی این کلمه دُرٍّ حکم کلمه مرموزه سَابِقِهِ اسْتِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ تَمَّتْ.

خط: نسخ، كا: محمد باقر حسینی، تا: 11 صفر 1119ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11 گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 4 - 2348]

سیف الاسلام في دفع شبهات ارباب الظلام / کلام و اعتقادات / فارسی

sayf-ol-eslām fī daf -e šobahāt-e arbāb-ez-zalām

گواری، ملا محمد باقر بن سلطانعلی، - 1325 قمری

govārī, mollā mohammad bāqer ben soltān- alī ( 1907)

وابسته به میزان الحق؛ هانری مارتین (1810-1883م)

ردی است بر رساله میزان الحق هنری مارتین انگلیسی. مؤلف

بعد از خطبه در مقدمه و انتشار رساله در ولایات ایران افزوده: چون به گیلان عبور کردم، این رساله را در رشت در دست بعضی طلبه دیدم و در همان صفحه در باب فطرت اهل اسلام و شیعیان می گوید: «چنانکه دیدم و شنیدم شخص نصرانی که در عراق (اراک) معامله قالی با او بود، فرزندی داشت که گاهی به غلط یا علی می گفت پدر از این جهت اوقات تلخی می کرد و اصراری داشت که این عادت را از طبیعت فرزند بیرون سازد، همین شخص در عراق فوت نمود، پدرش نعش را با زحمت زیاد برداشت و از شهر نو که مقر معامله او بود به کلاوه که قریه مسکون نصاری است برده و در قبرستان آنجا به خاک سپردند ...). مؤلف عبارت های رساله میزان الحق را عینا نقل نموده و در ذیل آن مرتکب جواب گردیده، متن را به لفظ «قال النصرانی» و ذیل ها به لفظ «اقول» بیان نموده است. این نسخه مشتمل بر سه باب و هر باب دارای چندین فصل است.

اراکی؛ دهگان؛ شماره نسخه:69

آغاز: بسمله، حمد و سپاس بی قیاس حضرت مالک الملک جلت عظمته را سزاست که زنگار غشاوه و حجب را از بصارت بصیرت امت محمدی ... اما بعد چنین گوید بنده عاصی تبه روزگار ... شرح: شکر سپاس و ستایش بیقياس خدای واحد و قدیم و مقدس و عادل و رحیم را سزاست؛ انجام: و آنها را بالمره با خود متفق سازیم و اگر نه اظهار حیاتی نموده باشیم وهَذَا آخِرُ مَا أَرَدْناهُ فِي جَوَابِ هَذَا النصرانی وَ كَانَ . . شَهْرُ رَبِيعِ الثَّانِي سَنَةَ أَرْبَعٍ وَ ثُلُثُ مأة بَعْدَ الْأَلِفِ ...

خط: تحریری، کا: ملا محمد باقر بن سلطان علی گواری، تا: ربيع الثانی 1304ق؛ گاهی عبارات و جمله های متن خط خورده و اصلاح شده؛ 420گ، اندازه: 23×17سم [ف: 1- 87]

سیف الله / كلام و اعتقادات / عربی

sayf-ul-lāh

محمد بن ملا محمد

mohammad ebn-e mollā mohammad

رساله ای است کلامی، درباره واجب و ممتنع و ممکن الوجود. سپس پیامبری، آنگاه مسأله حسن و قبح، که عقلی ست و جبر و اختیار در مردمان. نام رساله نیز در پایانه آمده است.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1399/2

آغاز: حمدله . صَلَاةُ . وَ بَعْدُ ، فَيَقُولُ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ الملا مُحَمَّدِ الكوانه دولی . . . بسمله . مُتَعَلِّقُ بِقَوْلِهِ « نَقُولُ » وَ مُقَدَّمِ عَلَيْهِ الافادة الْحَصْرِ وَ « مُشْتَمِلُ » عَلَى الْحَمْدِ باربعة أَوْجُهٍ ؛ انجام : وَ وُضِعَ الْكِتابُ بِعَوْنِ اللَّهِ الملک الْعَزِيزِ الْوَهَّابِ ، وَ سُمِّيَتْ بِسَيْفِ اللَّهُ . قَدْ تَمَّ تسوید هَذِهِ الرِّسَالَةُ الشَّرِيفَةِ الْمَوْسُومَةِ بِسَيْفِ اللَّهُ مِنْ مصنفات الاستاد الْعَالِمُ ...

خط: نسخ تحریری، كا: عبدالرحیم، تا: 1307ق، جان: خانقين؛ 15گ (41پ 55پ) [ف: 3 - 177]

سيف الله المسلول على محرفی دین الرسول / کلام و اعتقادات / فارسی

sayf-ol-lāh-el maslūl ‘alā moharrefī dīn-er rasūl

اخباری، محمد بن عبد النبی، 1178 - 1232؟ قمری

axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)

وابسته به: تحفه اثنی عشریه؛ دهلوی، عبدالعزيز بن احمد (1159- 1239ق)

پاسخ و ردی است با عناوین «متن، شرح» بر کتاب «تحفه اثنی عشریه» مولوی عبدالعزيز دهلوی که با روش خود دهلوی نگاشته شده و سخنان برهانی وی را با برهان و اقناعی را با دلیل اقناعی و الزامی را با جدال و الزام پاسخ گفته است. کتاب تحفه را نواب سراج الدوله عبدالحسین خان قریشی از هند برای نیشابوری به سال 1229 برده و در مقابر قریش از وی درخواست رد آن را نموده. وی به روز جمعه پانزدهم شوال همان سال به تألیف این شرح شروع کرده و جلد اول آن را در شب بیست و نهم ربیع الاول 1230 به پایان برده است. این کتاب ملقب به الصارم البتار لقد الفجار و قط الأشرار» نیز می باشد.

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا . . . أَمَّا بَعْدُ پس بَاعِثُ بِرِّ تحریر این کتاب مسمی بِهِ سیف اللَّهِ الْمَسْلُولِ عَلَى محرفی دین الرَّسُولِ ملقب بالصارم البتار لَقَدِ الْفُجَّارِ وَ قَطُّ الاشرار ...

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:4486

آغاز: برابر؛ انجام: و این است آخر جلد اول از کتاب صارم بتار که در شب بیست و نهم ماه ربیع الاول از سه هزار و دویست و سی هجری در مقابر قریش به اتمام رسید.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، جلد: تیماج مشکی، 44گ، 19 سطر، اندازه: 25×16سم [محدث ارموی مخ: 2 - 826]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8678

آغاز: برابر

جلد اول؛ خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 252گ، 23 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 22 - 227]

سَيْفُ اللَّهِ الْمَسْلُولِ عَلَى مخربی دین الرَّسُولِ > معاول الْعُقُولِ فِي قَلْعِ أَسَاسُ الاصول

سيف الامة و برهان الملة / كلام و اعتقادات / فارسی

sayf-ol-omma va borhān-ol-mella

نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 ؟ قمری

narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)

وابسته به میزان الحق؛ هانری مارتین (1810-1883)

اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1211-1250ق) و به خواهش عباس میرزا (1203-1249 ق)

تاریخ تألیف: شنبه 17 صفر 1233ق

در سه باب است: 1. فوائدی چند که قبل از بیان مطلب دانستن آنها لازم است؛ 2. اثبات نبوت خاتم النبین؛ 3. ذکر شبهات پادری و رد آنها. هنری مارتین انگلیسی کشیش که پاتر (= پدر) یا پادری خوانده می شد بر کتابی که فیلیپ پادری در فرنگ در رد بر اسلام نوشته بود، افزوده و رسالهای ساخت و در دسترس مسلمانان گذارد. دانشمندان نیز به خرده گیری آن پرداختند. نخستین بار احمد بن محمد مهدی بن ابی ذر نراقی کاشانی بر آن ردی به نام «سيف الامه) (همین کتاب نوشت و در آن نصوص عبری تورات را گواه آورد. او در دیباچه از فتحعلیشاه قاجار بی اندازه ستایش نمود. پس از او آخوند ملا محمد تقی کاشانی فقیه آشنای به عبری و سریانی در رد بر ترسایان و همین هنری مارتن «هداية المسترشدین» را به فارسی نوشت و آن را در 24 محرم 1303 ق به پایان رساند. آن را میرزا محمود خان مدير الدوله متولی آستانه طوس در تهران به سال 1312 به چاپ سنگی رساند. در همین روز گار کتابی دیگر نیز در رد اسلام نوشته شده و آن «ینابیع الاسلام» سن کلر تیزدال ( Saint Clair Tisdall) است به فارسی که در لاهور به سال 1899 به چاپ سنگی رسید و انگلیسی آن به نام « The Original Sources of the Quran» در لندن به سال 1905 چاپ شد. او در این کتاب ریشه قصص قرآن را در کتاب های آسمانی زردشتی و کلیمی و عیسوی یافته و در همان زبان ها آورده است چنانکه سیدرسکی (Sidersky) در کتاب Les Origines de Legendes

Musulmanes dans le Coran et les Vies des Prophetes ریشه های آنها را در کتاب ها دینی یهود و ترسا یافته است. این کتاب در پاریس به سال 1933 به چاپ رسید. شیخ حسین بن عبدالعلی تبریزی توتونچی در رد بر ينابيع الاسلام و «میزان الحق» پفاندر ( C. R. G. Pfander

) «ازالة الوسواس و الأوهام عن قدس ساحة الاسلام» نوشته و در 26 صفر 1346 آن را بپایان رساند و آن در تبریز به سال 1351 چاپ سربی شد. شیخ احمد شاهرودی نیز «ازالة الأوهام في جواب ينابيع الاسلام» نوشته که در ایران به سال 2344 چاپ گشت. (دانش پژوه)

آغاز: الحمدلله الَّذِي مَنْ عَلَى عِبَادِهِ بارسال السُّفَرَاءِ الْمُقَرَّبِينَ وَ نَجَّاهُمْ مِنْ الغبادة ( كَذَا ) وَ العواية بارشاد الْأَنْبِيَاءِ الْمُكْرَمِينَ ... اما بعد چنین گوید ... احمد بن محمد مهدی بن ابی ذر نراقی ...

انجام: پس بحضرت یحیی ختم نخواهد شد. خَتَمَ اللَّهُ لَنَا بالحسنی وَ حَشَرْنا تَحْتَ لِوَاءِ ...

چاپ: مشار فارسی، ج3، صص 3137؛ در سال 1267 و سپس چند بار چاپ شده است؛ ایران، 1330، خشتی، 160324صص الذريعة 612/9 و 286/12 ؛ نسخه های منزوی 2/ 960؛ لباب الالقاب کاشانی ص 96؛ دنا 298/6 -299 (33 نسخه)؛ مكتبة أمير المؤمنين 420/2 ؛ فهرستواره منزوی 360/9]

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1891

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مصحح، محمد على كتابدار به تاریخ سلخ ربيع الأول 1235 می نویسد که کتاب از محمد ولی میرزا می باشد با مهر «رب نجني بمحمد و علی» (مربع) و مهر «بابا بن علی اکبر» (بیضی)؛ مهر: مؤلف «عبده احمد بن محمد مهدی» (بیضی)، محمد ولی میرزا (مربع)؛ جلد: روغنی، 143گ، 20 سطر، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 5 - 318]

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:555

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون-زنجان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 240ص [عکسی ف: 2 - 141]

3. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 1791/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملك: اعتضاد السلطنه در 1296؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 167گ (1-167)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 5 - 126]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3844

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای یک سرلوح مذهب، مجدول، مذهب؛ کاغذ: فرنگی شده، جلد: تیماج قرمز، 450ص، 14 سطر، اندازه: 16/5 × 25/5 سم [ف: 10 - 1879]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25413

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نباتی، جلد: تيماج [رایانه ]

6. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:10110

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر وقف ملا محمد طاهر نوری و ملا محمد جعفر مجتهد طهرانی؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 261گ، 15 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 19 - 98]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5015/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 5 رمضان 1231ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 200گ (1پ - 200پ)، 20 سطر (19×10/5)، اندازه: 17×27سم [ف: 14 - 320]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29015

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1233ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن [رایانه]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2071

آغاز: برابر

خط: نسخ تعليق، كا: مصطفی کاشانی، تا: 1233ق؛ در ذیل نسخه مؤلف به خط خود نوشته: «بسم الله تعالی شانه تمام شد مقابله و

تصحیح این کتاب مستطاب در حضور حقیر كثير التقصير انشاء الله ... نواب مستطاب کامیاب سعادت مآب معظم اليه دام مجده از آن بهره یاب ... گردد حرره العبد الخاطی احمد بن محمد مهدی النراقي في شهر رمضان المبارک»؛ مهر: «عبده احمد بن محمد مهدی»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: روغنی زرد مذهب، 507ص، 14 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 6 - 63]

10. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:38

آغاز: برابر؛ انجام: و سید الاصفياء محمد بن عبد الله (صلَّی اللهُ علیه وآله) عليه صلوات الله رب الأرض و السماء در قریب زوال يوم شنبه هفدهم شهر صفر المظفر سنه 1233 یکهزار و دویست و سی و سه هجری تمام شد؛ آخر نسخه: تمت صورت خط المصنف ادام الله مجده العالی آنکه از درس حدیث نبوی رونقی داد جهان را بنوی، بنا بفرموده آن عالی جناب مقدس القاب قدسی انتساب مجتهد العصر و الزماني وحيد الدوراني دام فضله العالی این کتاب مستطاب تحریر آمده امید که این ذره احقر مصطفى ابن عبدالرسول که من جمله داعیان دولت ابد مدت است بدعای خیر یاد و شاد فرمایند از بینندگان و خوانندگان که محتاج بدعای مؤمنان می باشد.

خط: نستعلیق متوسط، كا: مصطفى ابن عبد الرسول، تا: شنبه 17 صفر 1233ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: روغنی، 258گ، 14 سطر (1879)، اندازه: 17/5 × 28/5سم [ف: 1- 28]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1815ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 126]

11. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:563 و 829 عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: مصطفی کاشانی، تا: ذیحجه 1233ق، به دستور حاج سید جعفر مشهدی با مهر «عبده الراجی محمد جعفر الحسینی» (بیضی)؛ جلد: روغنی، 235 گ، 14 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 2 - 193] و [عکسی ف: 3 - 26]

12. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:575

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: مصطفی کاشانی، تا: رمضان 1233ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 478ص، 14 سطر (9×17/5 )، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 2 - 66]

13. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:287

خط: نستعلیق، کا: هادی بن حاجی بابا، تا: پنج شنبه 19 ربیع الاول 1235ق، برای میرزاده اعظم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 168گ، 17 سطر (17×9)، اندازه: 16×24/5سم [ف: - 78]

14. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 368

آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم ... بدان که از برای صاحب مرتبه والای نبوت درجات بلند بسیار و مقامات ارجمندی بی شمار و منازل رفيعه بی حد و مناصب جليله منیفه لاتحصى ولاتعد و خواص بیکران؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان محمد هاشم بن محمد جعفر بن غیاث الدین علی کاشانی، تا: 21 ربيع الأول 1235ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 201گ، 14 سطر، اندازه: 25×15سم [ف مخ: 3 - 1124]

15. قم، مدرسه رضویه؛ شماره نسخه:57

خط: نستعلیق، کا: رجب بن محمد گلپایگانی، تا: سه شنبه 27 صفر 1236ق؛ واقف: عالی شان ملامحمد حسن ولد محمد زکی بیک ساوجبلاغی من محال دارالخلافه طهران بر کافه قاریان اثنی عشری، 1238؛ 148 گ، 20 سطر، قطع: ربعی [چند نسخه ف: -6]

16. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 391

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ 320گ، 15 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 2 - 72]

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16313

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1237ق؛ مهر: «یا امام موسی كاظم 1238»؛ جلد: روغنی با تیماج قهوه ای تریاکی، 348، 15 سطر، اندازه: 27/8×18/5 سم [ف: 45 - 150]

18. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 82/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 6 رجب 1241ق، جا؛ تهران؛ 370 ص (45 - 414)، 15 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 1- 71]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1913ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 126]

19. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4982/2

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: 1243ق؛ 140گ (17-156پ) [ف: 14 - 275]

20. تهران: الهيات؛ شماره نسخه:88

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 1 رجب 1243ق؛ تملك: سعید نفیسی در 1321، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 189، 15 سطر ( 15/5×8/5 )، اندازه: 16×23/5سم [ف: - 78]

21. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:77

خط: نستعلیق، کا: آقا کوچک غلام حسین بن حاج عبدالرحيم کاشانی، تا: ربيع الثانی 1245ق؛ واقف: حاج سید سعید کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 143 گ، 20-21 سطر (12×20/5 )،اندازه: 20×29/5سم [ف: 1- 68]

22. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15197

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: قاسم، تا: 1247ق؛ مصحح، محشی؛ تملك: میرزا محمد بن میرزا عبدالله همدانی در 1312ق؛ مهر: «... الراجی محمد» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 165گ، 16 سطر (14×10)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 38 - 592]

23. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13957

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد علی اصفهانی، تا: 1248ق؛ کاغذ: آبی، جلد: تيماج [الفبائی: - 315]

24. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:541- 4/11

آغاز: فهرست: بسمله. حمدله وَ صَلَاةٍ وَ بَعْدَ چون عبارات عبريه کتاب مستطاب هدایت انتساب سیف الامه که مَنْقُولُ وَ مَأْخُوذُ أَزُّ کتب واسفار انبیاء سَلَفَ

آغاز کتاب: بسمله الحمدلله الذي من على عباده بارسال السفراء المقربين؛ انجام: برابر

در اول کتاب فهرست مفصلی از مطالب کتاب آمده در 27 صفحه؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاج محمد قاسم کاشانی، تا: پنج شنبه 22 رمضان 1261؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مرصع مذهب، مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 139گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 4- 2363]

25. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1731

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: سید محمد بن سید محمد مهدی موسوی خراسانی، تا: 1262ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 240گ، 14 سطر (21×10)، اندازه: 19/5 × 31/5سم [ف: 4 - 195]

26. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 1750

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق، کاغذ: پسته ای، جلد: میشن کبود، 19 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 5 – 357]

27. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4092

آغاز: در این رساله نیست مگر بیان اعتقادات و اعتقادات تصدیقاتی است نظریه که محتاج به دلیل پس لابد است اول از شناسانیدن معنی و نظر و دلیل؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: سميع بن محمد جعفر شوقی، تا: یک شنبه رجب 1264ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ جلد: گالینگور سبز، 189گ، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 3 - 1124]

28. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 930

آغاز: برابر؛ انجام: ... بخامه ... احمد بن محمد مهدي بن ابي ذر نراقی تجاوزالله عنهم بمحمد و آله الاطهار.

خط: نسخ، كا: غلامعلی بن محمد کاشانی، تا: 16 صفر 1266ق؛ مجدول؛ گ 1ر تا 22ر فهرست و فرهنگی است از واژه های عبری که در کتاب آمده و اعراب و املاء و ترجمه آنها که پسر نراقی نوشته تا آنها را غلط نخوانند؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی مذهب، 227گ، 19 سطر (16×8)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 3 - 583]

29. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 2338/1

خط: نسخ، كا: محمد علی کاشانی، تا: 1287ق؛ مصحح و با نقل آیات تورات و انجیل به خط عربی از محمد علی کاشانی مشهور به آقاجانی نقاش زرگر تهرانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 18 سطر [ف: 5 – 467]

30. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2720

خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه ربيع الثانی 1296ق؛ تملک: کریم بن میرزا علی بن نجفقلی شانه تراش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 185 گ، 16 سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 10 - 1595]

31. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه:117

بی کا، بی تا؛ اردشیر نامی می نویسد که در تبریز برای خود نویسانده است [ف: - 88]

32. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1023

آغاز: ... و مروج كلمة الله العليا المجاهد في سبيل الله شاهنشاه کامیاب؛ انجام: سید الاصفياء محمد بن عبدالله عليه صلوات الله

رب الأرض و السماء خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ از خط خوردگیهای متن احتمال خط مؤلف می رود، مصحح، با بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 190گ، 18 سطر، اندازه: 14/5 ×22 سم [مؤید: 3 - 37]

33. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 2/ 100

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح زیبا، مذهب، مجدول؛ 208گ ( 269-62 )، 15 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 1 - 126]

34. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 774/1 _5/64

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامات بلاغ است که در سنه 1302 به پایان رسیده؛ جلد: پارچه، آبی، 110گ، 22-29 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 4 - 2363]

السیف الباتر فی ارقاب الشیعة . الرافضة الکوافر/ کلام و اعتقادات / عربی

as-sayf-ul bāter fī arqāb-iš šī‘a wa-r rāfidat-il kawāfir

هیتی، علی بن احمد، ق 11 قمری

hītī salī ebn-e ahmad (- 17c)

اهداء به: سلطان احمد ابن سلطان محمد بن سلطان مراد بن سلطان سليم بن سلطان سليمان

تاريخ تأليف: 1025ق

در ایضاح المكنون نام کتاب «السيف الباتر لارقاب الروافضة الكافر» آمده است؛ در پنج «باب» است: 1. ذِكْرُ فَضْلِ الصَّحَابَةِ وَ الْحَثُّ عَلَى مَحَبَّتَهُمْ وَ ترک بغضهم ؛ 2 . ذَكَرَ الِاسْتِدْلَالِ عَلَى صِحَّةِ حَقِيقَةِ الْخُلَفَاءَ الْأَرْبَعَةَ مَعَ خِلَافَةِ الْحَسَنِ رِضْوَانُ اللَّهِ تعالی عَلَيْهِمْ اجمعین ؛ 3 . ذکر شِبْهَ الرَّافِضَةِ وَ الشِّيعَةِ وَ تشنيعهم عَلَى الصَّحَابَةِ وَ الرَّدِّ عَلَيْهِمْ ؛ 4 . ذکر منشاء مَذْهَبِهِمْ وَ قُبْحِ أَفْعَالِهِمْ وَ أَقْوَالِهِمْ وَ اعتقادهم ؛ 5 . ذَكَرَ الِاسْتِدْلَالِ عَلَى كُفْرُهُمْ وَ وُجُوبِ قَتَلَهُمْ اخُذَ أَمْوَالِهِمْ وَ سبی نِسَائِهِمْ وَ أَوْلَادِهِمْ.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18789

آغاز: بسمله رَبِّ يُسْرٍ وَ تَمَّمَ بِالْخَيْرِ وَ بِهِ نَسْتَعِينُ ، الحمدلله الَّذِي أَلْهَمَنَا لمعرفته وَ هَدَانَا الَىَّ طَرِيقِ مِلَّتِهِ وَ جَعَلَنَا مِنْ . . . بَرِيَّتِهِ ؛ انجام : وَ الَّذِي لَا يَكْتَفِي بِالْقَلِيلِ لَا يَنْفَعُهُ الْكَثِيرِ فنسال اللَّهِ أَنْ يَعْصِمُنَا مِنْ

اعْتِقَادِ أَهْلِ الْبِدَعِ وَ الضَّلَالِ وَ يَهْدِينَا الَىَّ الطَّرِيقِ الْمُسْتَقِيمَ بِكُلِّ حَالٍ وَ يَصْلُحُ حَالِنَا وَ أَحْوَالِ اخواننا الْمُسْلِمِينَ بِبَرَكَةِ سَيِّدِ الْمُرْسَلِينَ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ الطَّاهِرِينَ وَ سَلَامُ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه، 26گ، 21 سطر (10×18/5)، اندازه: 25×15سم [ف: 51 - 146]

سيف البتار / اصول فقه / عربی

sayf-ul batār

اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232؟ قمری

axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)

تاریخ تأليف: غره ربیع الثانی 1227ق؛ محل تألیف: کاظمین، مقابر قريش رساله مختصری است در رد قائلين به ظنيت دلالت الفاظ. مدت تألیف یک ساعت بوده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8729

آغاز: الْحَمْدَ وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ سَأَلْتَنِي يَا أَخِي عَمَّنْ يَقُولُ بَانَ دَلَالَةُ الالفاظ وَ الْجَمَلِ عَلَى معاینها ظَنِّيَّةُ الِاحْتِمَالَاتِ امكانية قرروها ؛ انجام : فمالكم كَيْفَ تَحْكُمُونَ.

خط: نسخ، كا: محمد رضا بن محمد جعفر دوانی، تا: غره ربیع الثانی 1227ق، جان کاظمین؛ پس از این ضمن 14 برگ مقالات و فوائدی است از مؤلف در بیان شناختن صحة حديث از حیث مضمون و قطعية احادیث کتب معموله که برخی از آنها منقول از کتاب «نفثة المصدور» اوست؛ واقف: نائینی؛ کاغذ: فرنگی، 4گ، 18 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 6 - 53]

سیف الحق في الرد على المشركين بالقادر المطلق / کلام و اعتقادات / فارسی

sayf-ol-haqq fe-r-radd-e ‘ala-l-mošrekīn-a be-l-qāder el-motlaq

آیاتی از کتاب انجیل را در چند باب آورده است در اثبات حقانیت اسلام. نام کتاب و مؤلف آن در منابع کتاب شناسی به دست نیامد.

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:443

آغاز: باب اول رسیدگان قله بصیرت را مخفی و پوشیده نیست که مسیح بن مریم کیست کسیکه خود را پسر انسان نامد ودر متي باب 16 آیه 13 بشاگردان خود گوید؛ انجام: جاهای دیگر این کتاب است که در آنها ذکر انبیایی که بعد از عیسی مبعوث شده اند شده خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 9گ، 11 سطر، اندازه:16/5×20/50سم [ف مخ: 1 - 272]

سیف الذاکرین / تاریخ معصومین / فارسی

sayf-oz zākerīn

حسینی رزانی، اسدالله بن حسین، ق14 قمری

hoseynī razānī, asad-ol-lāh ebn-e hoseyn (- 20c)

تاریخ تأليف: 1308ق

مؤلف که اجدادش از ذاکرین اهل بیت (علیهم السَّلام) بودند، رساله حاضر را در چند مجلس در تاریخ ائمه و مواعظ به صورت منبر ترتیب داده است.

1. اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه:15

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1308ق؛ در ابتدای نسخه طی 16 صفحه اشعاری از مؤلف در مرثیه آمده است؛ 21 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: - 25]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5556- 27/226

آغاز: بسمله حمد له و بعد چنین گوید ... که چون اباء و اجداد این عاصی بدرگاه حضرت اله ذاکر جناب سید الشهداء عليه السلام بودند باین واسطه حقیر هم انجام: حکم کرد بروید چوب نی بیاورید رفتند چوب نی آوردند ریختند عقب سراپرده های عصمت و طهارت گفت آتش بزنید آتش زدند شعله آتش بلند شد.

خط: نستعلیق شکسته، كان اسدالله بن حسین حسینی برزانی اصفهانی (مؤلف)، تا: 4 محرم 1309ق، جان جمالی؛ جلد: مقوا، 34گ، 12 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 4 - 2363]

سیف الرسايل / شعر / فارسی

sayf-or rasāyel

سلطان محمد میرزا قاجار، 1227؟ - 1292 قمری

soltān mohammad mīrzā mājār (1812 - 1875)

مثنوی سفرنامه او است به عتبات.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 6160

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 یا 14 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 16 سطر (21×11)، اندازه: 32×821سم [ف: 16 - 208]

سيف السابين / کلام و اعتقادات / عربی

sayf-os sābbīn

این رساله در نكوهش از آیین شیعی است و در زمان ارشاد خواجه خاوند محمود در کشمیر و پادشاهی سلطان شهاب الدين محمد صاحب قران ثانی شاهجهان پادشاه عالی ساخته شده آن گاه که گروهی از شیعیان «کرسو» کشمیر در هنگام نماز پسین سنیان به صحابه دشنام داده بودند و سنیان راه را بر آنها بسته بودند و ظفر خان حاکم شیعی نیز به داد آنها نرسید و آنها ناگزیر به آن شیخ مرشد پناه بردند و به انگیزه او به حکومت

رفتند. دانشمندان سنی نیز مانند مولاناحیدر چرخی و شاگردانش به کشتن دشنام دهندگان فتوی دادند و گواهان نزد داور رفتند و به همین کار گواهی دادند. مؤلف روایاتی که در کتاب های جامع خطيب و شرح مشکوة قاری و شرح عقائد حافظی و تمهید ابی شکور و تاتاخانیه و فصل الخطاب و تحفة السالكين و شرح صحائف و بستان ابی اللیث سمرقندی و شرح مختصر شمس الدين سمرقندی و شفای قاضی عیاض و صواعق محرقه و فتاوای سراج و شرح مختصر شمونی و شرح کنز و خزانة المفتين و منیه و شرح سنین و وقایه آمده است آورده و نیز سخن سبکی را درباره مردی شیعی که در جامع اموی دمشق در نیمه روز دوشنبه 6 جمادی الاول 755 بر صحابه نفرین کرده و به دستور او شکنجه و کشته شده است و او از این کار خود شاد شده بود یاد کرده است. این رساله در یک «مقدمه»، دو «باب» و «خاتمه» است: مُقَدَّمِهِ فِي مَا يُوجِبُ لِلْعَالِمِ اظهار عِلْمِهِ ؛ بَابُ 1 . قُتِلَ السابين وَ تَكْفِيرُهُمْ وَ احکام الْمُرْتَدِّ ؛ بَابُ 2 . نفوذ الْقَضَاءِ عَلَى الْغَائِبُ فِي حَقِّ اللَّهِ ؛ خَاتَمِهِ : ذَكَرَ الْقِصَّةَ الْمُنَاسِبَةُ لِتِلْكَ الْحَادِثَةَ. نام کتاب در دیباچه یاد شده است.

تهران؛ حقوق، شماره نسخه: 9/ 251 - ج

آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي حَكَمَ بِقَتْلِ مِنْ سَبَبِ الشَّيْخَيْنِ بِلِسَانٍ نَبِيِّهِ . . . أَمَّا بَعْدُ لَمَّا ظَهَرَتِ الْفِتَنِ وَ شَاعَ أَهْلِ الْأَهْوَاءِ وَ الرفضة فَوَقَعَ فِي أَهْلِ السُّنَّةِ وَ الْجَمَاعَةِ هُمْ كَثِيرُ ؛ انجام : مِنْ أَكْفِيكَ . فَبَعَثَ اللَّهُ تعالی النبی صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ فَقَتَلَهُ

خط: نسخ، كا: کشمیری بخاری مقبول مخدوم، تا: 22 جمادی الثانی 1263ق، جا: بخارا؛ 18گ (48پ -65ر) [ف: - 365]

سيف الشريعة / مواعظ / فارسی

sayf-oš šarīta

طباطبائی یزدی، محمد، ق14 قمری

tabātabā'ī yazdī, mohammad (- 20c)

مجموعه ای دارای «27» مجلس، در مواعظ مطالب عرفانی و تذکرهای ارزشمند سلوکی است که مؤلف بیشترین بهره را از آیات و احادیث مأثوره برده است. [دنا 300/6 ؛ فهرستواره منزوی 517/7]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12105

آغاز:قَالَ اللَّهُ تَعَالَى يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا کتب علیکم الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ، چون بِآياتِ متوافرة وَ أَخْبَارُ مُتَوَاتِرَةُ وَ أَ دَلَّهُ قاطعه عقلية ؛ انجام : أَلَا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ . وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ وَ لنختم الْكَلَامِ بِسْمِ اللَّهِ الْمَلِكِ الْعَلَّامِ.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 22 شعبان 1314ق، جان تبریز؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی از سوی مؤلف، در آغاز دستخط مؤلف با این عبارت آمده: «شروع شد در تألیف این کتاب مستطاب در غره ماه شعبان المعظم و ختم شد در روز 22 همان ماه که تمام مدت تأليف 22روز شده و آن مشتمل بر 27 مجلس و نامیدم آنرا به سيف الشريعة و الحمدلله أولا و آخرة و كان ذلك في سنة 1314 في دار السلطنة تبریز و أنا المؤلف المحرر الأحقر الحاج سید محمد اليزدي الحائري غفر له»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 192گ، 12 سطر (15×9/5 )، اندازه: 21×17سم [ف: 30 - 543]

سيف الشيعة / كلام و اعتقادات / فارسی

sayf-oš šī a

آقاجانی، محمد علی بن رجب، ق13 قمری

āqājānī, mohammad “alī ebn-e rajab (- 19c)

از آقاجانی محمد على بن رجب علی کاشانی تهرانی متخلص به مجرم، در رد بر یهود و نصارا در 52 فصل در زمان ناصرالدین شاه.

تهران؛ ملک، شماره نسخه:1509

آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي جَعَلَنَا مِنْ أَمَةِ اشْرَفَ الانبياء وَ خَاتَمِ المرسلین ... اما بعد در بهترین نغمه ای که عندلیب زبان در بوستان زندگانی بآن ترنم تواند نمود ... و بعد چنین گوید محمد علی بن رجب علی؛ انجام: این سرمایه های ضلالت را در داخل این کتاب

کرده است لَعْنَةُ اللَّهِ علیه وَ علیهم اجمعین الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ ... مِنْ هِجْرَتُهُ النَّبَوِيَّةِ وَ آلِهِ.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1296ق؛ در پایان سرگذشت مؤلف آمده است مورخ 12 شعبان 1301 از عباسقلی سپهر؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 134 گ، 27 سطر، اندازه: 21/3 × 33/8سم [ف: 3 - 486]

سيف الشيعة / كلام و اعتقادات / فارسی

sayf-oš šīía

نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 - 1300 قمری

nayyer-e borūjerdī, “alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)

تاريخ تأليف: 1271ق

رساله ای است در رد شیخ احمد فاروقی حنفی که در آن به رد خلافت خلفاء ثلاثه و اثبات خلافت حضرت على (علیه السَّلام). [دنا 300/6 ؛ فهرستواره منزوی 361/9]

تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 730

کاتب = مؤلف، بی تا، قطع: رقعي [ف: - 148]

سيف الشيعة في شنائع أعداء الأئمة / كلام و اعتقادات / عربی

sayf-us Sia fi sana'i-iada-il a'imma

حویزی، خلف بن عبدالمطلب، - 1074 قمری

hovayzī, xalaf ebn-e ‘abd-ol-motalleb (- 1664)

کتابی است در احصاء برخی از فضایل اهل بیت و بیان لزوم باب علم و همچنین شنایع دشمنان آنان. این کتاب ظاهرا به صورت امالی و مجالس املا گردیده و با ابوابی همچون «سیف» که مجموعة 39 «سیف» شمرده شده و فصولی به عنوان «سهم» تقسیم گردیده است. کتابی پرفائده و دارای بیان و شرح معضلات احادیث است. [دنا 300/6 ؛ الذريعة 287/12 ؛ ریحانة الأدب 88/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11941

آغاز: ... الِانْحِرَافُ فِي الِاعْتِقَادِ عَنْ وَلَايَتِهِ وَ أَنَّهَا كولاية جَدِّهِ وَ تحريص عَلَى التَّمَسُّكِ بِهَا وَ الْأَخْبَارُ الْوَارِدَةُ فِي هَذَا الْمَعْنَى الْمُشْتَمِلَةِ عَلَى التَّحْذِيرِ ؛ انجام : فَصَارَتْ بِأَمْرَيْنِ فتطاعين وَ تَدَعِينَ فتجايين وَ مَا مِثْلُكَ الَّا كَمَا قَالَ... خط: نسخ تحریری، كاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی، احتمال داده می شود این نسخه در حال املاء، به وسیله شاگردان سید کتابت شده باشد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 371گ، 19 سطر (21×13/5)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 30 - 235]

سی فصل > المختصر في معرفة التقاويم

سی فصل > شانه بینی

سی فصل > زبدة الهيئة

سی فصل > تقویم

سی فصل > المختصر في معرفة التقاويم

سی فصل > شرح الشافية

سی فصل > کف شناسی

سی فصل > احکام نجوم

سی فصل / عرفان و تصوف / فارسی

sī fasl

عطار تونی، ق 9 قمری

attar-e tuni (- 15c)

از مثنویاتی است که ظاهرا از عطار تونی مشهدی شاعر قرن 9 هجری است و به نام عطار نیشابوری مشهور چاپ شده و در نسخه های کلیات عطار نیشابوری نیز وارد شده است. در مجلد 12 ذریعه از مثنویات فریدالدین عطار معروف یاد شده اما در مجلد 19 (مثنویات) صورت درست آن یاد شده است. این مثنوی به صورت پرسش و پاسخ است و موضوع پرسش ها مطالب عرفانی و برخی از اسرار تصوف است. این مثنوی همان است که با دگرگونی هایی به نام «مظهر الاسرار» نام نهاده شده است.

آغاز: یکی پیری مرا آواز میداد *** که ای عطار از دست تو فریاد / جهان برهم زدی و فتنه کردی *** به دیوار مذاهب رخنه کردی

انجام: محمد بود غواص شریعت *** على غواص دریای حقیقت / بر آرد حیدر از دریا بسی در *** که شد دامان اهل الله از او پر.

چاپ: به کوشش تقی خاتمی، تهران، 1314ش، 75ص [نسخه های منزوی 2931/4 ؛ ذریعه 291/12 و صفحات 14، 63، 98، 99، 118_119جستجو در احوال عطار؛ دنا 302/6 (4 نسخه)]

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3166/1 _16/176

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، كا: میرزا جليل ولد على اكبر، تا: 4 رمضان 1270ق؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ، 11 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 4 - 2348]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1441ط

آغاز و انجام: برابر

در این نسخه به اشتباه به فرید الدین عطار نیشابوری نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 محرم 1286ق، اشعار دو ستونه؛

جلد: گالینگور قهوه ای، 106ص، 11 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 24/3 - 127]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3323/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق؛ کاغذ:فرنگی سفید و کرمی، جلد: تیماج نارنجی، 59ص (250-308)، اندازه: 32×17/5 سم [ف: 10 - 1087]

4. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:474

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته زیبا، كا: محمد هاشم میرزا، تا: 12 ربیع الثانی 1328ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 61گ، 10 سطر (14×6/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 2 – 81]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2607/1

آغاز: برابر؛ انجام: بيان عارفان عشق در کار *** زهی سودای روح افزای عطار

2170 بیت؛ خط: نستعلیق، كا: محسن فرزند ملاحسنعلی خوشنویس، تا: 1335ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 95گ(95-1)، 12 سطر، اندازه: 6/5×12/5 سم [ف: 8- 343]

سی فصل/ -

sī fasl

حسینی، فتح الله بن حبیب الله، ق 10 قمری

hoseynī, fath-ol-lāh ebn-e habīb-ol-lāh (- 16c)

شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه:بدون شماره /3

بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 – 572]

سی فصل / هیئت / فارسی

sī fasl

گنابادی، مظفر بن محمد قاسم، 970؟ - 1031؟ قمری

gonābādī, mozaffar ebn-e mohammad qāsem (1563 1622)

1. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 516/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشانه «مولانا نظام الدین عليه الرحمة، جلال الدين محمد، لمحرره»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، اندازه: 18×12/5 سم [ف: - 318]

2. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 177/1

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1258ق؛ محشی با نشان «ه»؛ مهر: اسماعيل الحسینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 22گ (آپ - 22ر)، 11 سطر (14×7/5)، اندازه: 20×15/5 سم [ف:_ 254]

سی فصل = اجوبة مسائل میرزا محمد باقر اصفهانی /کلام و اعتقادات / فارسی

sī fasl = ajvebat-o masā'el-a mīrzā mohammad bāqer-e esfahānī

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

(kermānī, mohammad karām ebn-e ebrāhīm (1810_ 1871)

تاریخ تألیف: 14 ربیع الثانی 1269ق؛ محل تأليف: علی آباد _ سرآسیاب

مؤلف می گوید: که میرزا محمد باقر اصفهانی قمی نامهای نوشته و راجع به عقاید شیخیه سی سؤال مطرح کرده است، سپس وی برای رفع شبهات او و دیگران این رساله را نگاشته است، برای سهولت در دسترسی به سؤالات، ابتدا سؤالات و ترتیب در ابتدای رساله آورده و سپس به پاسخ آنها پرداخته است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ اجمعین چنین گوید بنده اثیم کریم بْنِ ابراهیم که چون رسید نوشته ای أَزُّ مخدوم مُكْرَمٍ وَ مُطَاعُ مُعَظَّمُ . . . میرزا مُحَمَّدِ بَاقِرِ اصفهانی ایده اللَّهُ.

انجام: اینقدر کافیست و بسیار از این سؤالات را در سایر کتب نوشته ام اگر مفصل خواهید بآنها رجوع کنید مانند: ارشاد و هداية الطالبين و رساله چهار معامله سلوک و رسائل اختلاف و غیر آنها و بهمین جا ختم مینمایم تمام شد رساله

چاپ: کرمان، 1368، بمبئی، سنگی، 1313، جیبی، 118ص [الذريعة 291/12 ؛ مشار فارسی 3102/3 ؛ نسخه های منزوی 959/2 ، کتب مشایخ 188/2 ؛ دنا 302/6 -303 (16 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 361/9 )

1. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3030/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: بلده قاسان؛ 31گ، 17 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف مخ: 3 - 1127]

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2935/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 56گ، 13 سطر، اندازه: 149 سم [ف مخ: 3- 1127]

3. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1625/1

آغاز: برابر؛ انجام: و قصد اقامت ده روزی نموده بودیم و فرصت غنیمت شمرده به تحریر این رساله پرداخت.

خط: نستعلیق، كا: ابوالقاسم طباطبائی نائینی، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 60گ (1پ - 60پ)، 14 سطر، اندازه: 10/5 ×16سم [ف: 5 - 31]

4. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 200

کا: عبد الحسين بن عزيز بن حسن بن منصور همدانی، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج قهوه ای ساغری، 54گ (6پ -59پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 1 - 148]

5. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:896

آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد رساله ... و فرصت غنیمت شمرده بتحرير این رساله پرداخته حامدا مصليا مستغفرا. خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حاج لطفعلی، تا: 14 ربیع الثانی 1269ق؛ جلد: تیماج مشکی، 54گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 159]

6. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4411

آغاز: برابر؛ انجام: با جمعی از برادران به تفرج بآنجا رفته بودیم و فرصت غنیمت شمرده به تحریر این رساله پرداختم.

خط: نسخ، كا: محمد على، تا: 1272ق؛ در حاشیه سه برگ آخر رساله هداية الصبيان کرمانی آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31گ، 18 سطر، اندازه: 23×14سم [محدث ارموی مخ: 2 - 827]

7. قم: مرعشی؛ شماره نسخه:2935/3

آغاز: برابر؛ انجام: و قصد اقامه ده روزه نموده بودیم و فرصت غنیمت شمرده بتحرير این رساله پرداخت حامد مصلية مستغفرة خط: نسخ و نستعلیق، كا: ابو طالب بن محمد تقی مشهور به میرزا آقا، تا: 1272-1273ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32گ (137پ - 168پ)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 8- 129]

8. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2091/1 _11/191

آغاز: برابر؛ انجام: مِنْ نَثْرَ نَفْسِي وَ شَرَّ کم عَلَىَّ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى

محمد وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِينَ وَ لَا حَوْلَ وَ الاقوة الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ تَمَامَ شَدَّ رساله شريفه . . . صَاحِبُ صِفَاتِ حمیده وَ أَخْلَاقِ پسندیده آقا ملاهاشم وَفَّقَهُ اللَّهُ تَعَالَى لِلْعَمَلِ بِهِ فِي بیست ونهم ...

خط: نسخ، كا: علی بن حسین حسینی، تا: 29 ذیحجه 1276ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 83گ، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 2334 -4]

9. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 58/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، كا: سید محمد علی حسینی، تا: یک شنبه 20 رمضان 1280ق؛ 42گ (23-64ر)، 18 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1 - 51]

10. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 684/2

آغاز: برابر؛ انجام: فرصت غنیمت شمرده بتحرير این رساله پرداخته. حامد مصلية مستغفرة سنه 1269- تمام شد این رساله شریف بدست ... محمد باقر چیرباف ابن کربلائی محمد حسین شیرازی در سنه 1281.

خط: نستعلیق، كا: محمد باقر چیرباف ابن کربلائی محمد حسین شیرازی، تا: 1281ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 110ص، 15 سطر ( 13/5×6/5)، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 2 - 227]

11. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:107-فیروز

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قرمز، 82ص، 17 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 21 - 123]

12. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3248/3

آغاز و انجام: برابر

خط نستعلیق، کا: خود مصنف، تا: 1283ق؛ با رساله وصیت نامه و یک مثنوی مجهول القائل در عرفان در یک مجلد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 51 گ، 14 سطر، اندازه: 18611سم [ف: 2 - 715]

13. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4225/2

آغاز: برابر، انجام: در قریه مسمات بعلی آباد شهیر به سر آسیاب از قرای قریبه بکرمان که با جمعی از برادران به تفرج به آنجا رفته بودیم فرصت غنیمت شمرده به تحریر این رساله پرداختیم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285ق؛ در دو برگ آخریادداشتی در طريق ختم داوزده امام به نقل از مرحوم مجلسی آمده، نیمه دوم کتاب رساله میزان محمدباقر بن محمد جعفر چاپ سنگی ضمیمه شده؛ جلد: تیماج سرمه ای، 51گ (7پ -57ر)، 15 سطر، اندازه: 11/5 ×18سم [محدث ارموی مخ: 1- 265]

14. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 371/2

خط: نسخ، كان خواجه عبدالحسین همدانی، تا: 1293ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 943]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10405

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: سید محمد حسین طباطبایی، تا: 20 ربيع الأول 1306ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 53 گ، 13 سطر، اندازه: 18612سم [ف: 33/1 - 11]

16. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:5394

خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 14 ربیع الثانی 1309ق، جان سرآسیاب کرمان قریه علی آباد (این مکان نام محل تألیف است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن مشکی، 56گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 301]

17. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18089 ض بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]

سی فصل = دلایل هروی / هیئت / فارسی

sī fasl = dalāyel-e heravī

هروی، محمد حسین بن قاسم

heravī, mohammad hoseyn ebn-e qāsem

در یک «مقدمه» و سی «فصل»: مقدمه در تاریخ علم نجوم؛ فصل .. قرانات؛ 2. احكام سهمها؛ 3. مدلول بيوت دوازده گانه؛ 4. حالات کواکب؛ 28. بیان منسوبات كواكب سبعه؛ 29. در ثابته چند؟ 30. در خاتمه کتاب.

آغاز: ب سمله ، الحمدلله الَّذِي فِي السَّمَاءِ اله وَ فِي الارض اله وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ حکیمی که تقویم فطرت انسان را که وسط معدل آفرینش و مرکز مقوم محیط دانش و بینش است ...

انجام: خانه سیوم دلیل بر برادران و خواهران و اقرباء و نقل و حرکت است ... اگر راجع بود حاصل حركت سهم الحوادث [دنا 303/6 ؛ فهرستواره منزوی 2978/4 و 3082/4]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3207/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 6گ (47پ -52)، 17 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 6 - 298]

2. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:11

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج: عنابی، 54گ، 17 سطر (16×8)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 1- 153]

3. مشهد؛ فرهنگ و هنر؛ شماره نسخه:ب -14

آغاز: ... جَلَّ ذِكْرُهُ وَ ستایش سید أَنَامَ عَلَيْهِ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى آلِهِ الاکرام الْعِظَامُ؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهی؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید، جلد: مقوای ساغری مشکی، 136 ص، 15 سطر (14×9)، اندازه: 13×19/5سم [ف: - 75]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2160_ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 86]

سی فصل / -

sī fasl

شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه:بدون شماره/4

بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 574]

سی فصل / طب / فارسی

sī fasl

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:825

آغاز: بسمله . الحمدلله عَلَى نواله ... اما بعد این کتابیست در علم طب نام نهاد ... بر سؤال بعضی از عزیزان مرتب بر سی فصل؛ انجام: سود دارد و نافع است. اینست کتاب سر فصل در طب که ساخته شد مبنی بر سؤال بعضی عزیزان ... مأمول آنکه هر که این کتاب را مطالع سازد از برای روح مصنف و کتاب هدیه روانه سازد.

در پزشکی؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ تملك: علینقی میرزا در 1270؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، 17، 19 سطر (17×12)، اندازه: 20×10سم [ف: 5 - 126]

سی فصل / ستاره شناسی / فارسی

sī fasl

تاریخ تألیف: 729ق

این رساله در سی فصل و تقویم در آن شناسانده شده و از آن پیداست که در 729 هجری برابر با 698 یزدگردی و 1640 اسکندری و 251 جلالی به نگارش در آمده (فصل های 6 تا 9) و جز سی فصل طوسی می باشد و جدول ها را ندارد و کوتاه تر از آن است و نگارنده آن در برخی از فصل ها به نگارش خواجه نگریسته بود. فصول آن چنین است: 1. معرفت حساب جمل؛ 2. رقوم اسابيع؛ 3. رقوم بروج؛ 4. رقوم کواکب و غيرها؛ 5. رقم نظرها و حالات قمر؛ 6 تا 10. تاریخ عرب و یزدگردی و رومی و جلالی و ترکان و ماه های هر یک؛ 11. خانه های کواکب؛ 12. وبال كواكب؛ 13 و 14. شرف و هبوط کواکب؛ 15. منازل قمر؛ 16. برج منقلب و ثابت و ذو جسدین؛ 17. نظرهای سعد و نحس زحل و .... 19. معرفت طالع؛ 20. دلایل هر خانه؛ 21. طالع سال؛ 22. تعلق کواکب به طوائف؛ 23. معنی اختیار؛ 24. جامه پوشیدن و بریدن؛ 25. حمام رفتن؛ 26. خرید و فروش؛ 27. نقل از خانه به خانه؛ 28. نوشتن مکتوب؛ 29. درخت نشاندن؛ 30. فرستادن کودک به مکتب.

آغاز: رساله در باب تقویم دانستن. بسمله و حمد و صلوة. اما بعد این مقدمات چند است که در معرفت تقویم و غیره بکار آید مشتمل بر فصولی چند فصل اول در باب حساب جمل: ا یکی ب دو ج سه د چهار.

انجام: و عطارد و قمر هر دو قوی حال باشد و مسعود باشند و الله اعلم بالصواب.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8880/20

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، كا: محمد مهدی ابن محمد الصالح المهدی، تا: با تاریخ 1096ق؛ در نسخه با نام رساله در باب تقویم دانستن؛ جلد: میشن تریاکی مذهب، 7ص (80-86)، اندازه: 23/7×13/9سم [ف: 29/1 - 217]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:302/8

آغاز: رساله در باب تقویم دانستن. بسمله و حمد و صلوة. أما بعد این مقدمات چند است که در معرفت تقویم و غیره بکار آید مشتمل بر فصولی چند فصل اول در باب حساب جمل: ا یکی ب دوج سه د چهار؛ انجام: و عطارد و قمر هر دو قوی حال باشد و مسعود باشند و الله اعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم محلاتی، تا: جمادی الثانی 1111ق؛ 5گ (1134-138ر) [ف: 4 - 901]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38602

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فستقی و گلبهی فرنگی، جلد: میشن ماشی، 13گ، 9 سطر، اندازه: 10×17 سم [اهدائی رهبر: 9 - 71]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6519/4

آغاز: چهل و پنج را چنین نویسند قمعه و دیگر از اعه ... مركبه این است که هزار و پانصد و سی و پنج را عتله نویسند و بر این قیاس فصل دوم در رقوم اسابيع ...

از اواخر فصل اول تا پایان کتاب را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 7 رمضان 1314ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 11گ (18ر-28ر)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 20 - 94]

سی فصل / هیئت / فارسی

sī fasl

ظاهرة غير همانند:

1. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:85/3

آغاز: اما بعد این مقدمات چند است که در معرفت تقویم و غیره بکار آید مشتمل بر فصولی چند

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 9گ (85پ - 93پ)، 12 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 1- 71]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:21002

بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]

3. شیراز؛ بغاری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه:بدون شماره

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق [میراث اسلامی: 5- 569]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16726 ض

بی کا، تا: 1271 ق د.ث. مجلس]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 206/1

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 16 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 2 - 115]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 685/12

بی کا، بی تا، کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 57ص (293-350، متن و هامش)، 16 سطر (23×17)، اندازه: 28×35سم [سنا: ف: 2 - 30]

7. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:1306/7 _ف

نسخه اصل: پاریس

368 فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 14 سطر، [فيلمها ف: 1- 592]

سی فصل در تجوید / علوم قرآن / فارسی

sī fasl dar tajvīd

تبریزی، محمد زمان بن محمد طاهر، ق13 قمری

tabrīzī, mohammad zamān ebn-e mohammad tāher ( 19c)

تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:244

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [چند نسخه ف: - 359]

سی فصل در رمل / رمل / فارسی

sī fasl dar raml

رساله مختصری است در علم رمل و مشتمل بر سی فصل بدین عناوین: 1. تسکین اشکال؛ 2. بيوت؛ 3. بيان سعد و نحس؛ 4. اشكال مشرقی و مغربی؛ 5. شواهد عام؛ 6. قوت های اشکال؛ 7. دانستن اشکال به بروج؛ 8 نسبت شكل به کواکب و رنگ؛ 9. احکام ضمير؛ 10. دانستن غالب و مغلوب؛ 11. مراد و مقصود یافتن از پادشاهان؛ 12. در دانستن که پادشاه چه کار خواهد فرمود؛ 13. احکام تزویج و نکاح؛ 14. احکام حامل؛ 15. احکام سفر؛ 16. احوال غایب؛ 17. احکام بیمار و زخمه او که از چه بیمار شده است؛ 18. در دانستن غنا و فقر در مدت عمر و افزودن و کاهیدن مال به آسانی و دشواری؛ 19. در دزد و دزدیده و آنچه بدو تعلق دارد؛ 20. احکام ارزانی و گرانی؛ 21. احکام باران و آنچه بدو تعلق دارد؛ 22. خلاصی محبوس و آنچه بدو تعلق دارد؛ 23. احکام آنچه در دست می گیرند؛ 24. در دانستن خبر راست یا دروغ؛ 25. در حالت عشق و معشوقه که به یکدیگر پیوسته اند؛ 26. در دانستن آنکه فلان شخص در خانه است یا جایی رفته است؛ 27. دانستن آن که سایل چه نیت و به چه میل می کند؛ 28. دانستن آن که در خانه سال چند شخص است؛ 29. احکام برده که باید خرید یا نه و مبارک قدم خواهد بود. 30. اختیارات وقت رمل و خواندنی های وقت مذکور.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6479/4

آغاز:الْحَمْدُ لِوَلِيِّهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى نَبِيِّهِ . . . . . . بَعْدَ أَزُّ حَمِدَ الهی وَ نَعَتْ حَضَرَتِ مصطفو صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ اما بعد بر ارباب فهم و بینش و اصحاب علم و دانش پوشیده نماند که این مختصری است در معرفت علم رمل؛ انجام: و اگر سؤال از برای ابتدا به کارها باشد بنگر اگر شکل خانه اول سعد باشد آن برآید و نیکو باشد و اگر نحس باشد انکار بد باشد و از شکل اول و چهارم شکل تولد کند حکم عاقبت از وی گوید از. خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، افتادگی: انجام؛ مصحح، مجدول، با یک یادداشت در طریقه ساختن معجون و دو یادداشت در رمل؛ جلد: تیماج مشکی، 33گ (77-109پ)، اندازه: 20×10سم [ف: 20 - 54]

سی فصل در مواعظ / مواعظ / فارسی

sī fasl dar mavā'ez

دارای سی فصل در مواعظ حکیمان و بلغاء است و هر فصل آن دارای چهار بند می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13948/2

آغاز: بدان اسعد الله تعالى في الدارین که کلمات حکما با کفایت و بلغا با درایت و علمای دین ...... فصل اول بدانکه چهار چیز علامت کرم باشد؛ انجام: فصل سی ام چهار کس را در مذهب مودت مکافات توان کرد ... چهارم آنکه بر تو آید و دوستی ورزد و الله اعلم ...

خط: نستعلیق، كا: عمر، تا: قرن 13؛ در حاشیه چند روایت و چند پرسش و پاسخ فقهی آمده؛ در پایان برخی از آنها با عنوان «حيرة الفقه» نگاشته شده؛ مهر: «[منان خادم سرور عمر» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 2گ(11ر-12ر)، 15 سطر، اندازه:9/5×15/5 سم [ف:35-384]

السيف الصنيع على رقاب منکری البديع / بلاغت / عربی

as-sayf-uş-Şanī' 'alā riqāb-i munkir-il-badī“

نجفی اصفهانی، محمد رضا بن محمد حسین، 1288 - 1362 قمری

najafī esfahānī, mohammad rezā ebn-e mohammad hoseyn (1871 - 1943)

مؤلف با قلمی شیوا و زیبا، بعد از اینکه نتیجه دو علم معانی و بیان را به علم بدیع راجع می داند به دفاع از علم بدیع و اهمیت آن پرداخته و ثابت می کند که محسنات کلامی در گفته های فصحای عرب از صدر اسلام تاکنون مورد توجه بوده و به اشکالاتی که در این موضوع بر متقدمین شده پاسخ می دهد. این رساله به مناسبت خرده گیری گروهی از ادبا بر قصیده شیخ على بن محمد رضا کاشف الغطاء نجفی و نکوهش از صنایع بدیعی،

نگاشته شده و مؤلف بدفاع از این فن پرداخته است.

آغاز: ب عَدَّ الْحَمْدَ وَ الصَّلَاةِ فَانِ الْأَدَبِ وَ انَّ كُنْتَ مِمَّنْ رَغِبَ فِي تحصیل فنونه وَ اقْتَطَفَ ثِمَارِ الْفَوَائِدِ مِنَ فنونه [الذریعه 287/12 ؛ دنا 300/6]

as-sayf-ul-maslūl

نصیر آبادی، محمد بن محمد، ق13 قمری

nasīr-ābādī «mohammad ebn-e mohammad (- 19c)

این رساله، رد است بر تعسفاتی را که عبدالعلی - از شراح صحیح مسلم و معاصر با عبدالعزیز محدث دهلوی، صاحب تحفة الاثني عشريه»، از مردمان قرن 12 - در شرح صحيح مسلم در مسأله تخصیص آیه: « یوصيكم اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ الخ » ، به حدیث : « نَحْنُ مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ لَا نُورِثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةُ»، مرتکب شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6523

آغاز: الحمدلله الَّذِي نَزَّهَ عِبَادِهِ الخلصاء مِنِ التَّخَلُّفَ عَنْ سَفِينَةٍ آلِ الْعَبَاءُ ؛ انجام : وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى كَافَّةً أَعْدَائِهِمْ الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بعضی از صفحات به طور چلیپا نوشته شده؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 22گ، 9 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 5 - 169]

سیف المسلول على شأنی ابن البتول > شهب البراهين لرجم الشياطين

السيف المسلول على مدعی دین الرسول / کلام و اعتقادات / فارسی

as-sayf-ol maslūl alā modda'ī dīn-er rasūl

کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی، 1261-1318 قمری

kowsar ‘alī-šāh, mohammad rezā ebn-e ‘alī-naqī (1845 - 1901)

این کتاب ردی است مفصل بر آراء شیخ احمد احسائی و احتجاج با پیروان او. دارای «مقدمه» و پنج مقصد»: پیدایش طريقه شیخیه و مراتب معارف الهیه، نبوت، امامت، معاد و بیان معاد در معاد. تعیین علماء و رؤسای خلق در غیبت کبری و صفات و مقدار حاجت به سوی آنها. مؤلف سخنان خود را با عنوان «داعی گوید» آغاز می کند و از پایان آن استفاده می شود که اصل کتاب بسیار مبسوط است. فرزند مؤلف حاج میرزا محمد (که وی هم از وعاظ نامی بود) پیش گفتاری در ده صفحه نگاشته است. این کتاب «تربيع الشيخين» نیز نامیده شده است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . وَ بَعْدُ مُقَدَّمِهِ دُرٍّ بیان اجمالی تازگی این مُذَهَّبُ وَ آنکه أَهْلِ آنَ غیر فَرَّقَهُ محقه ...

انجام: و منافی نیست با بقاء آن بحسب ذات وجود فناء كل شيء بحسب حکم چنانکه تحقیق آن بیاید انشاء الله

چاپ: تهران، [دنا 301/6 ؛ الذریعه: 6404، 289:12؛ فهرست مشار فارسی: 995؛ فهرستواره منزوی 362/9]

شرح و حواشی: 1- هدية النملة إلى مرجع الملة؛ كوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی (1318-1261)

2- رد رد هدية النملة؛ تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین (-1321)

3- جواب هدية النملة؛ کرمانی، محمد بن محمد کریم (1263-1324)

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2810

آغاز و انجام: برابر

از آغاز کتاب تا پایان مقصد چهارم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ دارای کمند، مجدول؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج سرخ، 326گ، 17 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 10 - 93]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6930

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اقیموا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ فبای الاء ربکما تکذبان.

خط: نستعلیق و شکسته خوش، كا: حسن همدانی، تا: 1340 ق، به دستور شادروان مؤيد الممالك حسن کوثر؛ واقف: ملكزاده کوثر؛ کاغذ: فرنگی آسمانی رنگ، جلد: میشن قهوه ای، 195گ، اندازه: 2016سم [ف: 11 - 173]

السيف المسلول لجهاد اعداء الرسول / کلام و اعتقادات / عربی

as-sayf-ul-masiūl li-jahād-i a‘dā’-ir-rasūl

عجیمی، حسن بن علی، 1049 - 1113 قمری

ajimi, hasan ebn-e 'ali (1640 - 1702)

تاریخ تأليف: پنج شنبه آخر شوال 1102ق

آنچه به پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) وحی می شود حتما مطابق با واقع است، ولی گفته های دیگر آن حضرت نیز همه مطابق با واقع است یا اینکه امکان دارد موافق با مصالح باشد گرچه مطابقت نکند. این موضوع نزد علماء اهل سنت مورد اختلاف است، و مؤلف این کتاب عقیده به مطابقت دارد و بین او و یکی از معاصرینش رد و ایرادهایی شده و در اثر آنها این کتاب را در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» نگاشته: المقدمه: فِي الدَّاعِي الَىَّ تَأْلِيفِ الْكِتَابِ ؛ بَابُ 1 . بُطْلَانِ أَنَّ بَعْضِ مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيُّ غَيْرِ مُطَابِقُ للواقع ؛ 2 . بُطْلَانِ شِبْهَ تِلْكَ الْأَقْوَالِ ؛ 3 . مُخَالِفَةُ مَا اسْتَنَدَ اليه مِنِ الْعِبَارَاتِ ؛ 4 . الْجَوَابَ عَنْ شَبَهِ أُخْرَى ؛ 5 . بَعْضُ اعتراضات أَوْرَدْتُ عَلى صَحِيفَةِ النَّصِيحَةُ ؛ الْخَاتِمَةِ : فِي بَيَانِ فَسَادِ بَعْضِ التَّأْوِيلَاتِ الْمُظْهِرَةِ للشقاوة.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2815

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . أَمَّا بَعْدُ فَانٍ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَ خَيْرُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ؛ انجام : وَ صحبهم وَ تابعيهم باحسان الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ وَ عَلَيْنَا مَعَهُمْ بِرَحْمَةٍ أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ فَهُوَ الْجَوَادُ الْكَرِيمِ الْحَقُّ الْمُبِينُ.

خط: نسخ، کا: درویش بن محمد بن حسن بن حميد قرشی عمری، تا: دوشنبه ذیقعده 1102ق؛ مصحح به خط مؤلف؛ تملك: ابوبکر عبدالله المدرس؛ مهر دائري وقف مدرسه صدر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 79گ، 23 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 8 - 18]

سیف الملوک و بدیع الجمال / داستان / فارسی

sayf-ol molūk va badīʻ-ol jamāl

داستان عاصم پسر صفوان از پادشاهان عرب است. چندین تحریر از این داستان در فهرست نسخه های خطی منزوی معرفی شده است. این داستان را خواجه حسن میمندی برای سلطان محمود غزنوی روایت کرده است. نسخه های زیر ظاهرا چند تحریر از یک داستان است.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18693

بی کا، تا: 1084ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 126گ، اندازه: 12/7 × 22/5 سم [رایانه]

2. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3239

آغاز: اما راویان اخبار و ناقیلان آثار و مهندسان روزگار روایت کرده اند که در روزگار ما تقرم سلطان محمود سبکتگین رحمه الله ناقلان و شعرا که بودند فرمود که قصه ای برای ما باید که هیچکس نشنیده باشد؛ انجام: و ملک اوست و هیچکس را بر آن دست رس نیست ... و گلستانی او را گل چین بجز آن کس نیست خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1094ق؛ کاغذ: سمرقندی و هندی، 53گ، 12 سطر (13×8/5)، اندازه:18612سم [ف: 3 - 1074]

3. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:1827- 10/137

آغاز: این ممالک شهریاری بود معدلت آرای روشن ضمیر جهان داری کشور گشای عالم گیر خسروی زشیروان؛ انجام: و بیکاران را تحریر و تقریر آن کاری گرفته، در اوانی که دست جفای دهر دورنگ گریبان جان این ناتوان گرفته از بزم نشاط افزای اصفهان آواره ساخته ... خاطر بتحرير این مقال پرداخت ... میرزا یوسف لازال مشید قواعد خجسته ممهد ... با تمام این مجموعه نفاذ یافت ونیز حکمش بر ساحت تکمیل آن یافت امتناه لامره الشريف ... و این دلکش ماجرا و اتمام بر صفحه بیان نگاشت رجاء واثق که از شرف قبول ارباب بعبارت بهره وپر تو کو کب توجه اصحاب استعداد بر آن تابد.

خط: نستعلیق، كا: عبدالله بن ملا حمد داشبولاغی، تا: چهارشنبه 3 جمادی الاول 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 72گ، 15-16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 4 - 2364]

4. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:713

آغاز: سپاس و ستایش بی قیاس مر صانعی را که به قلم صنع خود این همه صورتهای عجیب و نقشهای غریب بر لوح وجود ممکنات هویدا نموده انجام و فرزندان ایشان داد عدل می رسیدند بعد از چند گاه ایشان هم هلاک شدند العلم عند الله بیت: همه مرگ داریم پیر و جوان *** به گیتی نماند کسی در جهان

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 34گ، 15 سطر، اندازه: 20×11سم [ف مخ: 3 - 1128]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14016

آغاز و در تنقیح اقسام کم متصل و به تصحیح کمیاب منفصل لحظه در تلویح اجناس مسطحات دایره وار سر در جیب افکار و بتوضيح مجسمات ساکنه؛ انجام: مرا از شنیدن این سخن دل بر بیکسی و درماندگی مشتری بازرگان بسوخت گفتم ای برادر اکنون که مرا امید صحت موبد یار بکلی منقطع شده ... چاره کارت برایم و زمین.

تحریر دیگری از این داستان است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 334گ، 17 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 38 - 34]

سیف الملوکی و بدیع الجمال / داستان / فارسی

sayf-ol-molūk va badīʻ-ol jamāl

منظومه ای است که در آن داستان بدیع الجمال و سیف الملوک به نظم کشیده شده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5568- 27/238

آغاز: امید من ایدن جه در کمال داور *** هر کس مرادی داشته بونسر / مراد حاصل با من در کمال الله *** با عجار خاص شای رسوالله؛ انجام: هیچ درویش نین بازوی شکسته *** بسا قوسیح او قلب خسته / کروش شکر ذات دانای کردگار *** صد جار سجده بردید رکای جبار.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 36گ، 17 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 4 - 2364]

سیف الملوک و بدیع الجمال / داستان / کردی

sayf-ol molūk va badīʻ-ol jamāl

نظم کردی است از داستان معروف بدیع الجمال و سیف الملوک.

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5579- 27/249

آغاز: چنان می گدیم راز دورنت *** ای عشق کشلول ای لونگ کولت / اربگفتار درویش مسکینی *** جديده ريزا هزاران اسرین؛ انجام: مکتوب سردار سالار سرور *** بردن بخه ت شاه اسکندر / بو جلد و چابک چون تیر پرتاد *** باورن بی جا هیچ نکرون خار خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 36گ، 13 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 4 - 2365]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2724- 14/174

آغاز: اول بنامی ایزد دانا *** شامی پروردگار حی توانا / یا رب بر ابی تیغ زبانم *** شکر فشان کاحلقو دهانم؛ انجام: شی پی یا گه ویشی به عیش و نشاط *** فارغ بی نوجا داوادی حیات / رعیت دلشادا بدان ولدت *** به روی محمد صد هزار صلوات

بی کا، تا: 1320ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 42گ، 16 سطر، اندازه: 19×10سم [ف: 2 - 609]

سیف الملوک و بدیع الجمال و گلستان ارم / داستان / فارسی

sayf-ol-molūk va badīʻ-ol-jamāl va golestān-e eram

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1245-ف

نسخه اصل: بادلیان 95 اوزلی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 136گ، 17 سطر [فيلمها ف: 1- 82]

سيف منتضی در شرح حدیث امام رضا / شرح حديث /

فارسی

sayf-e montzī dar š.-e hadīs-e emām rezā

خوئی، محمد بن ابوالقاسم، ق13 قمری

xū’ī, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (- 19c)

اهداء به: سلطان محمد شاه

تاریخ تأليف: اول محرم 1260ق

در شرح حديث «عمران صابی» مروی در عیون اخبار الرضا (علیه السَّلام). عمران صابی یکی از چند نفر دانشمند زبر دستی بود که به دستور مأمون خلیفه عباسی گرد آمدند تا بلکه با سؤالات و اشکالات خود بر امام همام هشتمین کوهر تابناک ولایت علی بن موسی الرضا، خرده بگیرند. عمران صابی هم یکی از مشکل ترین مباحث عقلی را با سؤال از «قدیم اول آیا او یکی است و قائم بوحدانیت خویش است ...» مطرح نمود و امام هشتم عليه السلام جواب فرمود. این سؤال و جواب معروف به حدیث عمران صابی است، که به جهت اهمیت آن عده ای از دانشمندان آن را شرح نموده اند. کتاب حاضر این اهمیت آن عده ای از دانشمندان آن را شرح نموده اند. کتاب حاضر شرح این حديث مشهور است با عناوین «متن و شرح». صاحب الذریعه از کتاب نام نبرده است. مطالب این شرح از مجلس حاج میرزا آقاسی استفاده شده است.

آغاز: بنده روسیاه درگاه اله اواه گمراه تباه عاصی معاصی و مآثم ... گوید که در بعضی مواقع مجامع فضلا اتفاق صحبت از احادیث مشكله افتاد و ذیل کلام منجر به مسائل عمران صابی از امام رضا شد تا این که در کتاب عیون اخبار الرضا به نظر آمد ... و در این مرحله درخشنده لعل خواستم که شرحی از برای او نوشته شود امید که به اعانت فرشته شود ...

انجام: در نیابد حرف پخته هیچ خام *** پس سخن کوتاه باید والسلام. و حصول فراغ از طرح این شرح و شرح این طرح در آخر ثلث اول از شهر اول از اثنا عشر از عشر سادس از مئة ثالثة از الف ثانی من الهجرة النبوية المصطفوية على هاجرها الف سلام و تحية شد.

چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر نوزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحدیث، 1388ش، با تحقیق على صدرائی خوئی

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3594- 18/114

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در متن خط خوردگی، مصحح، در برگ اول تقریظی بر کتاب و تمجیدی از مؤلف با مهر «عبده جعفر بن محمد صادق» (بیضی)، در دو برگ آخر شرح مختصری بر رباعی ابوالخیر «دی بر سر کوی مرده غارت کردم» با این سرآغاز: «گرفتار کمند بدخوئی هیولای شرارت محمد خوئی گوید آنچه در شرح این رباعی به نظر می آید اینست که مراد از لفظ دی زمان ماضی است»؛ جلد: تیماج مشکی، 57گ، 17 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 4 - 2366]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:462عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 411]

2. شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 24/1

جز آنکه در الذریعه ( 289/12) آمده؛ كاتب = مؤلف، بی تا [نشریه:

219 -5]

سیف المؤمنين في قتال المشر کین / كلام و اعتقادات / فارسی

sayf-ol-mo’menīn fī qetāl-el-mošrekīn

جديد الاسلام، على قلى بن محمد، ق 11 قمری

jadīd-ol-eslām, ‘alī qolī ebn-e mohammad (- 17c)

به دستور: فاضل هندی بهاء الدين محمد اصفهانی

در رد بر یهود و نصاری و اثبات تحریف تورات. مؤلف می گوید چون یکی از پادری های مسیحی عهدین را به عربی ترجمه کرد، تحریف بسیار در آن راه داده بود، وی به جهت مقابله، قصد ترجمه تمام عهدین را نموده ولی به جهت اهمیت، پنج کتاب تورات را در ترجمه و نقد مقدم می دارد. به گفته وی ابتدا ترجمه عربی محرف را با اصل لاتینی مقابله کرده سپس تفسیر و تأویل آن را بر وجهی که الزام و اتمام حجت بر نصاری باشد به تحریر آورده است و هر عبارتی را که حقانیت اسلام و رسول الله و امامت ائمه (علیه السَّلام) از آن اثبات شود، از هم واکرده به بیان آنها می پردازد. مؤلف در پایان مطالب، ترجمه فارسی چهل سوره تورات که عربی آن منسوب به حضرت امیر (علیه السَّلام) است و نیز دوازده فصل از حکمت سلیمان را که گواه امامت ائمه است را به کتاب می افزاید.

آغاز: بهترین نغمه که عندلیب زبان در بوستان زندگانی به آن ترنم تواند نمود و نیکوترین نوایی که بلبل بیان در شاخسار سخن طرازی زبان تکلم به آن تواند گشود حمد و ثنای یگانه ...

انجام: هر چه از کتاب تكوين الخلايق توریه بر حقیقت دین پیغمبر آخر الزمان دلالت می کرده، استخراج کرده در این کتاب سیف المؤمنین در آوردیم و تذکیر ترجمه این دوازده فصل، رشته عذر نصاری و یهود را بالكليه از بیخ بر کندیم و بالله التوفيق و عليه التكلان. [الذريعة 289/12 ؛ دنا 30176؛ فهرستواره منزوی 363/9 ]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15219

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 461]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1063 ط

آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: تمام شد در روز دوشنبه ... در ید حقیر و فقیر حسین بن محمد امین کوزه کنی ... در وقتی که اغتشاش مردم به سبب طاعون و وبا بیش از پیش بود التماس از مطالعه کنندگان این است که در وقت مطالعه این کتاب، اشخاصی را که در سنه ماضيه بسبب طاعون فوت شده اند بفاتحه یاد نمایند و هم چنین كاتب الحروف را.

خط: نسخ، كا: حسین بن محمد امین کوزه کنی قرچه داغی (من محال ریز بار)، تا: دوشنبه 18 صفر 1251ق؛ مهر: «از خدای ذوالمنن میجوی توفیق هذا. علی» (بیضی)؛ با وقف نامه ای از علی بکن بن محمود پاشا میر میران مورخ شنبه سلخ صفر 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 68گ، 30 سطر، اندازه: 20×31/5سم [ف: 24/2 - 124]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 673

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الحمدلله الَّذِي كَمَا هُوَ أَهْلُهُ وَ مُسْتَحِقُّهُ وَ الحمدلله الَّذِي اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ الَّذِي غَيَّرَ السُّخْتِ ( كَذَا ) وَ الْغَضَبُ عَلَى الضَّالِّينَ الْمُضِلِّينَ ؛ انجام : امیدوار أَزُّ درگاه الهی هستم که دُرٍّ رُوزُ يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالُ وَ لا بَنُونَ این کتاب ذخیره باشد که بوسیله آنَ دُرٍّ خِدْمَةِ حضرات أَئِمَّةِ المعصومین.

ج 1؛ خط: نسخ، كا: حائری کاظمینی، محمد، تا: 1315ق؛ واقف: رجبعلی، مرداد 1396 کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 426گ، 22 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 4 - 165]

4. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:64

آغاز: برابر

بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 200گ، 30 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 2 - 73]

5. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1675

آغاز: برابر؛ انجام: ائمه معصومین صلوات الله عليهم راهی داشته باشم امین یا رب العالمين ونیز امیدوار هستم که خدای تعالی جمعیت حواس واسبابی کرامت کند که اگر حیات مستعار ... به خاطر فاتر می رسد به اوراق روز گار ثبت کرده اند.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول، با لوح مزدوج؛ جلد: تیماج قهوه ای، 452گ، 22 سطر، اندازه: 34×21سم [ف مخ: 1128 -3]

6. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:653

آغاز: برابر؛ انجام: و در آن مذهب باطل مانده بمیرند بجهنم زیرا که ضرری بما نخواهد داشت الاصحاح 2 (نسخه ما کم دارد)

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 276گ، 22 سطر (25×13)، اندازه: 23×25/5سم [ف: 3 – 585]

سيف الناصري / كلام و اعتقادات / فارسی

sayf-on-nāserī

کنتوری، محمد قلی بن محمد حامد، 1188 - 1260 قمری

kantūrī, mohammad qolī ebn-e mohammad hāmed (1774 - 1844)

وابسته به: تحفه اثنی عشریه = نصيحة المؤمنين و فضيحة الشياطين ؛ دهلوی، عبدالعزیز بن احمد (1159- 1239)

رد باب اول تحفه اثنی عشریه دهلوی است.

آغاز: بسمله ، السَّيْفَ الْقَاطِعَ لَا عَنَاقُ الْجَاحِدِينَ وَ الْمِنْشَارِ القامع ...

1. مشهد، رضوی؛ شماره نسخه:19056

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَدْ وَقَعَ يَوْمَ الْفَرَاغِ مِنَ تَأْلِيفِهِ يَوْمَ الاربعاء .. مقام

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1202ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18764

آغاز: برابر؛ انجام: کتاب تَحُفُّهُ اثْنَا عشریه قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ . . . سَتَرَ عُيُوبَنَا بِكَرَمِهِ الضافر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1222ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]

سيف النبوة = مشهد الشهداء / شعر، تاریخ معصومین /فارسی

sayf-on nobovva = mashad-oš-šohadā’

ندایی نیشابوری یزدی، حسین، ق 10 قمری

nedāyī neyšābūrī yazdī, hoseyn (- 160)

وابسته به: روضة الشهداء؛ كاشفی، حسین بن علی (-910)

تاريخ تأليف: 928ق

نظم روضة الشهداء كاشفی است در ده هزار بیت؛ در سرگذشت پیامبران و تاریخ اسلام و سرگذشت امامان تا حسین بن علی و سوگواری بر خاندان پیامبر با عباراتی شیوا به وزن مثنوی و عنوان های آن هم به نظر است در آن آمده: «بر ندایی ره نجات نمای *** بمناجات در برو بگشای/ زد بدامانشان ندایی دست *** در طلبشان دمی ز پا ننشست». درباره خوابی که دیده می گوید: از قضا در میان کوچه ز غيب *** سیدی شد دچار من بی عیب / میر اعظم نصیر دین هادی *** سو باغ نی ز آزادی». نیز: «گشت آن نامه همچو ماه تمام ***کرد سیف النبوه چرخش نام / کردم آن را بنام پادشهى *** که شکسته بحمله ای سپهی / حیدر عهد شاه اسمعيل *** که چو او بت شکن ندیده خليل ... چون بالهام در خفی و جلی *** قصه مقتل حسين على / شد حواله مرا چه زهره که من *** ننهم همچو خامه سر بسخن / هست این خلعت امام حسین *** که بمن داده بهر زینت و زمن / دوخت شاه شهید خلعت آل *** برقد من زبعد نهصد سال / شد چو ذكر شهادت سعدا *** نهمش نام مشهد الشهدا / گشته همنام شاهزاده حسین *** داده نامش بنامها زان زین / شد سعادت قرینش از سعدا *** که نوشته است روضة الشهدا / او چو ده در درین سراچه گشود *** من کی ابواب او کنم مسدود / لیک دیباچه سازم ایوانش *** بگذارنم ز کاخ کیوانش / هر در ساده کو نشانده بکار *** کلک من سازدش به نقش و نگار / باب اول بلاي خيل رسل *** که بشرع اند هادیان سبل /باب ثانی جفای خیل قریش *** که نمودند با محمد طیش / سومین باب در وفات رسول *** که به جنت چگونه یافت وصول / باب چارم ولادت زهراست *** حال دنیا و رفتن عقبا است / باب پنجم حکایت کرار *** موت و مولود آن شه ابرار / ششمین باب فصل میر زمن *** موت و مولود شاهزاده حسن / باب هفتم مناقب آن شاه *** که چنینش نهاده نام آله / باب هشتم حديث قتل عقيل *** قتل فرزندهای او بی قیل / نهمین باب در شهادت شاه *** جنگ و قتل سپاهش از بدخواه / دهمین باب آنچه شد واقع *** بعد حرب از مخالف و تابع / كردگارا بحق نام حسین *** که بعرش است و فرش زینت و زین / که بود نام میرزا بی نام *** زیب این نامه تا بروز قیام».

آغاز: این سرنامه خطبه و تحمید است *** این روضه قدس و مشهد توحید است / این شرح و بیان عالم تفريد است *** این ترکی دل و جان تن تجريد است / ای زمین مشهد شهیدانت *** آسمان معبد سعیدانت / کشتگانت بکربلای جهان *** گشته عید وصال را قربان

دنا 302/6 ؛ تحفه سامی 150؛ فرهنگ سخنوران 598؛ فهرستواره منزوی 1697/3]

1. تهران؛ موزه ملی؛ شماره نسخه:3729

خط: نستعلیق، كا: قاسم بن علی بن حسین حسینی، تا: ذیحجه 927ق، با سرلوح و جدول؛ واقف: شاه عباس صفوی، 1022؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج تریاکی، 445ص، اندازه: 24/2×15 سم [نشریه: 2 - 208]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1731- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 126]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3658

آغاز: برابر؛ انجام: که چو آب و هوا کند یاریش *** ببرد خستگی و بیماریش. در عنوان: این مرهم ریششت که آن شیر ژیان ***مجروح برون رفت چو از پیش سگان / حق هم بعقوبات چه فاش و چه نهان *** گم ساخت چگونه نامشان همچو نشان

خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج، 218گ، 24 سطر (16×12)، اندازه: 23×17 سم [ف: 12 - 2668]

سيف النصر على كل ذی بغی و مكر / دعا / عربی

sayf-un-nașr ‘alā kull dī baġy-in wa makr

درعی، محمد بن محمد، - 1085 قمری

darʻī «mohammad ebn-e mohammad (- 1675)

منظومه نیکویی است در 51 بیت در دعا و مناجات به طریقه شاذليه. [ فِهْرِسْتُ المخطوطات الْعَرَبِيَّةِ بالمكتبة المكتبة الْمِلْكِيَّةَ فِي برلین 218 / 7 ؛ فِهْرِسُ الْخِزَانَةِ العلمية الصبيحية بسلا ، ص 269 ، دُرٍّ رِبَاطٍ مَغْرِبِ ؛ فِهْرِسْتُ المخطوطات الْعَرَبِيَّةِ فِي المكتبة الوطنية فِي باريس، ص 562]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15122/3

آغاز: یا رَبَّنَا الْأَعْلَى وَ يَا وَهَّابُ * * * سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ يَا توب ؛ انجام : بِجَاهِ خَيْرِ الْأَنْبِيَاءِ مُحَمَّداً * * * صَلِّ عَلَيْهِ ثُمَّ سَلَّمَ أَبَداً.

نسخه موجود به عنوان «حزب السيف» و اشتباه از احمد ابن ناصر درعی دانسته شده. مؤلف از بزرگان طريقه صوفيه شاذلیه و

صاحب چند اثر است. جهت بررسی بیشتر به دائرة المعارف بزرگ اسلامی رجوع شود؛ خط: نسخ، كا: محمد بن ملا یاسین خطیب، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (34-40)، 8 سطر، اندازه: 15×7 سم [ف: 38 - 366]

سیف الواعظين في حروب امیرالمؤمنین (علیه السَّلام) / تاریخ معصومین / فارسی

sayf-ol vā‘ezīn fī horūb-e amīr-el-mo'menīn

اردکانی یزدی، محمد حسن بن محمد ابراهيم، - 1315 قمری

ārdakānī yazdī, mohammad hasan ebn-e mohammad ebrahim (- 1898)

تاریخ تأليف: پنج شنبه 8 شوال 1275ق

وی استاد سید محمد کاظم یزدی بوده و این کتاب را در تاریخ جنگهای امیرالمؤمنین علی (علیه السَّلام) نوشته در 6 «باب» و یک «خاتمه» و در هر باب چند «مجلس» و در ذیل هر مجلس مختصری از وقایع کربلا را یاد کرده است. در دیباچه کتاب، از کتاب استاد خود سید احمد اردکانی حسینی در باب غزوات امیر المؤمنين علی (علیه السَّلام) یاد کرده است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . أَمَّا بَعْدُ چنین گوید عاصی مُحْتَاجُ بالطاف رَبِّهِ الْكَرِيمِ مُحَمَّدِ حَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ ابراهيم اليزدی ... که چون علماء اعلام و خلفاء ائمه آنام بسی سعی ها و کوششها در نشر اخبار ...

انجام: راهب از دیر خود به زیر آمد و سر به صحرا گذارده در کوهها و بیابانها بندگی خدا می کرد تا اجلش رسید ارحمة اللَّهُ عَلَيْهِ الَّا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ فسيعلم الَّذِينَ ظَلَمُوا ای مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ.

چاپ: در سال 1307 ق در 281 صفحه [دنا 302/6 (9 نسخه)؛ الذریعه 290/12 ؛ فهرستواره منزوی 1697/3 و 503/6]

1. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2360- 13/40

آغاز: دوست داشتند و والی کردند و مسلط کردند و من اراده کردم که او را از حکومت کوفه عزل نمایم مالک اشتر التماس کرد که او بر قرار بگذار؛ انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پارچه قهوه ای، 111 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4-2365]

2. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:7275

آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 157گ، 18سطر (18×13)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 5 - 126]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14875

آغاز: برابر؛ انجام برسم پیش کش آورده ایم قالوا یا امیر المؤمنین - صلوات الله عليه - أَنَا نُحِبُّ أَنْ تَقْبَلَ هَدَيْتَنَا وَ کرامتنا قَالَ وَ يَحْكُمُ فَنَحْنُ ... خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ در پایان کتاب واقعه ای به خط محمد یوسف بدین مطلع: «زینب اندر سفر شام به ليلا می گفت *** وای بر من که در این ره چه خطرها داریم»، در سه برگ آغازین مطلبی از فاضل نراقی در کتاب خود درباره خوارج پس از غزوه نهروان نقل کرده است؛ تملک: سید عبدالله بن حسن بن اسماعيل ... بن علی بن ابی طالب عليه السلام در سال 1295؛ جلد: تیماج مشکی، 228گ، 17 سطر، اندازه: 21/7×16 سم [ف: 41 - 253]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5682/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن محمدباقر سید آقای تفرشی تهرانی، تا: پنج شنبه شوال تا سه شنبه 5 ذیقعده 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 17 سطر (15×7)، اندازه: 22×14سم [ف: 16 - 65]

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4150_21/70

آغاز: در بیعت کردن با امیر المؤمنين. ابن اثیر که از علماء عامه است در کتاب کامل روایت کرده است که چون عثمان کشته شد مهاجر و انصار جمع شدند؛ انجام: و آن اژدها دم خود بر زمین می زد و دست مبارک آن حضرت اصلاحرکت نمی کرد ... گفت ينبغي أن تسمى بحيدره سزاوار است که نام تو را حیدره گذارند والسلام.

خط: نسخ، كا: محمد بن محمد حسین اصفهانی، تا: 29 ذیحجه 1293ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 175گ، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 4 - 2365]

6. قم: مرعشی؛ شماره نسخه:15009

آغاز: برابر؛ انجام: گفت ينبغي أن تسمى بحيدرة، سزاوار است که نام تو را حیدره گذارند.

خط: نسخ، كا: سید عبدالرحيم بن ابراهيم بن احمد یزدی حائری، زرشکی، 109گ، 22سطر ( 16×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 38 - 27]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3344

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد بن ملا ابوطالب، تا: 15 جمادی الاول 1306ق؛ تملک: محمد مرندی؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: گالینگور قهوه ای، 264ص، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 1143 - 10]

8. تهران، مجلس؛ شماره نسخه:15227

خط: نستعلیق تحریری، كا: عبدالقدیر، تا: 26 جمادی الثانی 1312ق [مختصر ف: - 461]

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25379

آغاز: برابر؛ انجام: سزاوار است که نام تو را حیدر گذارند

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]

10. قم: مرعشی؛ شماره نسخه:2594

آغاز: برابر؛ انجام: نام حضرت امام حسن را با جامه حریری از جامهای بهشت برای حضرت رسول بهديه فرستاد پس آنجناب.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی مشکی، 205گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 7 - 181]

سیف الواعظين في غزوات امیر المؤمنین > سیف الواعظین في حروب امیر المؤمنین (علیه السَّلام)

سیفیه > اصول الدين

سیفیه / ادبیات / فارسی

sayfiyye

کاشی، عبدالعزيز بن ابی الغنائم، ق8 قمری

kāšī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e ab-el-qanā’em (- 14c)

رساله سیفیه در وصف شمشیر به نثر و نظم.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/75 (1) - 463/75 (ب)-ف

نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: چهارشنبه 10 ربيع الأول 756ق، جا:دزفولدر هامش؛ 4گ(171ر -174ر) [فيلمها ف: 1- 484]

2. تهران، ادبیات، شماره نسخه: 188/2 _ج

آغاز: رِسَالَةُ السَّيْفَ مِنْ انشاء الْمَوْلَى السَّعِيدِ عبدالعزيز الكاشی. بعد از حمد خداوند کرد گار و درود بر محمد مختار ... چنین گوید منشی این ابیات و مؤلف این کلمات ... عبد الغزيز بن ابی الغنایم کاشی ... که چون بعضی از اکابر عصر و افاضل دهر رساله قلميه بعين الرضا مطالعه فرمودند ... التماس نمودند که با این قلیمه سیفیه ای باید انجام: اختصار نماید بآنچه دست دهد *** زاعتدال تجاوز بنیک و بد نکند. تم رِسَالَةُ بِعَوْنِ اللَّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابِهِ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 9گ (11پ -19ر)، 21 سطر (15×7)، اندازه: 22×12سم [[ف:1- 479]

سی کلمه / حديث / عربی

sī kalema

سی کلمه از پیغمبر به ترتیب حروف الفباء.

تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه:164/3

كا: محمد افضل پسر قیصر علی تفرشی، تا: ربيع الثانی 1098ق؛ این سه کتاب در (ص 136 و 137) این مجلد یاد شد؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (11-16)، 25 سطر (14×5)، اندازه: 18×10 سم [ف: 2 - 230]

سیل در کعبه / تاریخ

seyl dar kaʻbe

شرح سه سیل که به کعبه و مسجد حرام آسیب رسانده یکی در روز پنج شنبه 19 شعبان 1039 و در روز سه شنبه 3 جمادی الثانی 1040 دوباره خانه کعبه را از نو ساختند، دومی در شب چهارشنبه 17 شوال 1055، سومی در روز شنبه 7 شعبان 1073 از مجموعه مولانا علی مازندرانی مکی.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7387/55

بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، اص(195)، ابعاد متن: 23×13 ، اندازه: 31×21سم [ف: 16 - 532]

ایم سی مجلس > ماتمکده

sī majles = š.-e xotbat-or-ramazān-e nabavī

"C Ila0aV1

آل عصفور، محمد علی بن محمد نقی، 1289 - 1350 قمری

āl-e "osfūr, mohammad Salī ebn-e mohammad naqī (1872 - 1932)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17968

آغاز: وَ لَا يُرِيدُ بِكَ الْعُسْرِ وَ اتكملوا العده واتكبر اللَّهُ ؛ انجام : الَّا سَكَنَ باذن اللَّهِ وَ انَّ شِئْتُمْ مجرموا وَ لَا تَشُكُّوا خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز [رایانه]

سی مجلس / تاریخ معصومین / فارسی

sī majles

مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی، شماره نسخه:280

بی کا، تا: 1274 ق [اوراق عتیق: 1- 246]

سی مجلس / مقتل / فارسی

sī majles

در مقتل و ذکر مصیبت حضرت سید الشهداء عليه السلام و اهل بیت و یاران آن حضرت عليهم السلام می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11489/2

آغاز: دلا برنیم ج این عالم ششدر نمی ارزد *** برفتن از جهان ملک جهان یکسر نمی ارزد؛ انجام: یا رب به بخش جرم نوائی بروز حشر *** بر نالهای زار و دل داغدار ما

خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 9 شعبان 1345ق؛ مصحح کاغذ: فرنگی، 32گ (164-195)، 16 سطر، اندازه: 12/5×7سم [ف: 29 - 117]

سی مجلس وعظ > مواعظ ماه رمضان

سیمرغ و کوه قاف / داستان / فارسی

sīmorq va kūh-e qāf

مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم، 1246؟ - 1331؟ قمری

majd-ol-ašrāf, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (1831 - 1913)

نگارشی است عرفانی در شرح سؤال میرزا محمد جعفر پزشک کاشانی از حقیقت سیمرغ و کوه قاف و مناسبت بین این دو و مطالبی دیگر از دستور آداب سلو ک و غیره که پس از دیباچه در دو «مقدمه» و دو «مقاله» و «خاتمه» و «ختم الخاتمه» صورت گرفته است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا اله الَّا هُوَ حَمِدَ لَا تدرکه الْعُقُولِ وَ لَا أَوْهَامَ الْفُحُولُ مِنَ الْعُلَمَاءِ وَ الْحُكَمَاءِ الرَّاسِخِينَ فِي الْفُرُوعِ وَ الاصول [فهرستواره منزوی 518/7]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:586

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا اله الَّا هُوَ حَمِدَ لَا تُدْرِكُهُ الْعُقُولِ وَ لَا أَوْهَامَ الْفُحُولُ مِنَ الْعُلَمَاءِ وَ الْحُكَمَاءِ الرَّاسِخِينَ فِي الْفُرُوعِ وَ الاصول؛ انجام: نیست غیر از معنى الفقر فخر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 23 گ، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 113]

سی مسأله > سؤال و جواب

سی مسأله / - فارسی

sī mas'ale

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 812/1

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1225ق؛ 3گ (1پ -3ر)، اندازه:10/5×15/5سم [ف: 3 - 118]

سی مساله در معرفت خداوند > ثلاثون مسئلة في معرفة الله

سیمیا / علوم غریبه / عربی

sīmīyā

سیمیا و حروف / علوم غریبه / فارسی

sīmīyā va horūf

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2541/5 -ف

نسخه اصل: برلين 8066 .Or (پرج ش 303 ص 326)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1063ق، سپس پراکنده هاست در همین زمینه به فارسی و بندی به عربی؛ 4گ (23ر -26ر) [فیلمها ف: 1 - 714]

سیمیا و شعبده (مختصر) / علوم غریبه / فارسی

sīmīyā va soʻbada (mx.)

مختصری است در سیمیا و شعبده منتخب از کتاب ملاحسین واعظ کاشفی، گویا از کتاب «اسرار قاسمی» وی، توسط فرزندش صفی الدین علی این منتخب نگاشته شده است.

قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 6824/22 _ 35/4

آغاز: مخفی نماند که این مختصریست از کتاب ارسميا و شعبدها مولانا حسین واعظ که از کتب متقدمین جمع کرده و رساله تصنیف کرده چون وقت تقاضای نقل تمام رساله نمی کرد آنچه ممکن بود بطریقی که مولانا مزبور بخط غير معروف نوشته بود در سلک تحریر در آورد، و آن مبنی بر چند فصل است ... و آن بر دو قسم است و هر قسمی مبنی بر چند فصل قسم اول در سیمیا؛ انجام: دار چینی بآب بجوشان تا خمیر شود، و از آن قرصه ساز هر دوی که از آن بخورد در نشاط آید و رقص کند و تا آب سرد نریزد همچنان باشد.

خط: نستعلیق، كان محمد صالح بن عباس جهرمی کاشانی، تا: 1113ق؛ جلد: تیماج روغنی مشکی مذهب، 15گ، 30 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 7- 4223]

السيمياء و العجائب الذي تكون منها / کیمیا / عربی

as-sīmīyā' wa-l ‘ajā'ib-ul-ladi tukawwin-u minhā

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1093716

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13 یا اوایل قرن 14؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س وش 2 - 35]

سیمیا یا قلقطيرات / علوم غریبه / فارسی

sīmīyā yā qalqatīrāt

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2541/4

-في نسخه اصل: برلين 8066 .Or (پرج ش 303 ص 326)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1063ق، 6گ (17پ - 22) [فيلمها ف: 1 - 714]

سی نامه > محب و محبوب

سی نامه = عشق نامه / شعر / فارسی

sī-nāme = “ešq-nāme

این مثنوی اگر چه شامل سی نامه عاشقانه و شامل مراتب و احوال عاشق و معشوق میباشد ولی خلاصه عرفان و سیر و سلوک و در حدود یکهزار و دویست بیت است. (ابن يوسف)

آغاز: سر نامه کنم نام خدایی *** که نتوان گفتنش چون و چرایی / خداوندی که دانای نهانست *** پدید آرنده جمله جهانست

[دنا 305/6 ؛ الذریعه 12: 292 و 19: 215؛ نسخه های منزوی 2931]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5974/9

آغاز: برابر؛ انجام: شکرهایی سراسر بی شرنگی *** صدف بینی پیاپی بی نهنگی

تذکر: در فهرست بنام سی نامه حسینی و بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالقادر بن علی بن محمد بدر الاسترآبادی، تا: 809ق؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 13گ ( 1351-339 )، 21 سطر، اندازه: 36/2×18/5 سم [ف: 9 - 117]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1164/1

آغاز: برابر

در حدود 1200 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 824ق؛ کاغذ: بالغ، جلد: تیماج، 80 ص (1-80)، 17 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 443 -3]

3. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4601 و 6043-ف

آغاز: برابر؛ آغاز نسخه در دیباچه: وزان سودا بمانده اشتر مست *** ردای طیلسان افکنده از دست ... نامه اول در عاشق شدن بخبر. همیشه گلبن آن كان خوبی *** شگفته ماه در بستان خوبی / حسینی پرده عشاق بنواز *** بلند آوازه گشتی بر کش آواز؛ انجام: نامه بیست و نهم در شکایت روزگار. ای تیره گشته روزگارم *** چر یکدم نباشی ساز گارم خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 19 افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 30گ، 18 سطر (17×6)، اندازه: 25×14سم [ف: 14 - 3530] و [فیلمها ف: 3 - 194]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8167/16

آغاز: ... دل هر دلستانی بسته او *** جگرهای عزیزان خسته او / گرفتار غمت عالم گشايان *** شده حیران راهت رهنمایان؛ انجام: که یارب یار باش این بینوا را *** توانگر کن بمعنی آن گدا را / ببخشا از کرم گفتار او را *** بخوبی ختم کن کردار او را

شناسایی منظومه ناقص الاولی مانند این با مقایسه مستقیم آن با کار دکتر ترابی محقق شد. آنچه موجود است شامل این قسمت هاست: برگی 91ر تا 94پ مطابق چاپی ص 142 بیت 27 تا ص 154 بیت 271، برگ 95 تا 99پ مطابق چاپی ص 167 بیت 548 تا ص 177 بیت 767 (آسیب دیده، برگ 100ر تا 102ر مطابق چاپی ص 200 بیت 1278 تا ص 203 بیت 1360 (پایان مثنوی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 9، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه گل دوزی شده، 12گ (91ر -102ر)، اندازه: 21/3×14سم [ف: 27/1 - 304]

5. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:220/5

حکمت خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ مقوایی، قطع: ربعی، [ف: 2 - 52]

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2016/8 _ف

نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 636]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:574/6

کامل؛ بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 65ص (170-234)، 21 سطر (16×6)، اندازه: 21×12سم [سنا: ف: 364 - 1]

سینگهان بتیسی/ - فارسی

sīnghān betīsī

الناس

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:997_ف و 2940-ف

نسخه اصل: بادلیان 2695، 88 ind inst pers. ترجمه بسنت رای بن هر گرن کوام کایت ( Basant Ray ibn Harkan Kaum Kayt) در ده جزو به نام شاه جهان شهاب الدین احمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق [فيلمها ف: 1- 126]

السينيه / ادبیات عربی

as-sīnīyya

نثر ادبی زیبایی است که بیشتر کلمات آن با حرف «سین» آمده و در بین، اشعاری را به همین سبک آورده است. مؤلف این رساله را به خواهش یکی از دوستان خود نگاشته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12593/20

آغاز: بسمك السبوح القدوس سهل و يسر ولا تعسر سپاس و ستایش بی قیاس کسی را سزاست که پس از موسم زمستان قدسیان بستانرا بلباس سبز و سوسنی بیاراست و سروهای سرکش را بسلسله امطار سحاب مسلسل ساخت؛ انجام: و سینه سپر سهم سعادت ساخته شکسته بسته که ساخته ام بسریر آستان رسانیدم ملتمس از رؤس مستعدان که سعود سپهر استعداد و شموس آسمان آستان سعادت استنادند آنست که در مجلس قدس اسباب تمسخر نسازند و السلام، تم

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج سورمه ای، 4 گ (289پ -292ر)، 17 سطر، اندازه: 6×11/5سم [ف: 31 - 748]

السينية و الشينية / ادبیات / عربی

as-sīnīyya wa-š-šīnīyya

حریری، قاسم بن على، 446 - 516 قمری

hariri, qasem ebn-e 'ali (1055 - 1123)

در این دو رساله که حریری یکی را به لسان ابن فطر به سپهسالار ابن سقراب جاری و دیگری را به شیخ شمس الشعراء طلحه بن احمد نسبت می دهد نهایت فصاحت و بلاغت را به کار برده و از صنایع لفظی چیزی فرو گذار نکرده است. در رساله سینیه هر کلمه ای که به کار رفته حاوی حرف سین است و در رساله شینیه هر کلمه حاوی حرف شین می باشد.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1330/4

آغاز: بسمله ، كَتَبَهَا عَلَى لِسَانِ الاجل ابْنِ فَطَرَ الَىَّ الَّا سپهسالار ؛ انجام : وَ بشریفه بَشِيرِ الْبَشَرِ وَ شَفِيعُ الْمَحْشَرِ.

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص ( 313-311 )، 29 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 9 - 319]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2887/10

نسخه اصل:نسخه آقای فروزانفر؛ بی کا، تا:1293 ق [فیلمها ف: 1- 739]

سی و چهار باب > احکام نجوم

سی و چهار فصل > فالنامه دانیال

سی و دو باب / اسطرلاب / فارسی

sī va do bāb

موسوی، میر محمد بن على

mūsavī, mīr mohammad ebn-e ‘alī

در دو «قسم»، قسم اول در سی و دو «باب»، و قسم دوم در چهل «باب). ابواب قسم اول: (نسخه آستان قدس): 1. اسامی اعضاء اسطرلاب؛ 2. ترکیب اسطرلاب؛ 3. دانستن میل؛ 4. دانستن غایت ارتفاع هر درجه در شهرها؛ 5. دانستن قوس النهار و قوس الليل؛ 6. دانستن ساعات النهار و ساعات الليل و اجزاء ساعات؛ 7. بیرون آوردن ساعات مستوى از معوج به روز و شب؛ 8 مطالع بروج استوا؛ 9. مطالع بروج شهرها؛ 10. تحویل درج سواء بدرج مطالع؛ 11. تحویل درج مطالع بدرج سواء؛ 12. تعديل ارتفاع بر مقنطرات؛ 13. تعديل ارتفاع وقت گرفتن؛ 14. دانستن ارتفاع ساعات مستوى و معوج؛ 15. دانستن ساعات مستوى و معوج از ارتفاع؛ 16. دانستن طالع از ارتفاع؛ 17. دانستن طالع از ساعات مستوى و معوج به روز و شب؛ 18. دانستن ساعات

مستوی و معوج به روز و به شب از طالع؛ 19. تسوية البيوت؛ 20. دانستن سمت ارتفاع؛ 21. دانستن غایت ارتفاع آن کو کب که بر اسطرلاب مرسوم بود؛ 22. دانستن آن درجه که کوکب با آن بر آید؛ 23. دانستن درجه که کواکب با آن به وسط سماء رسد؛ 24. دانستن درجه که کوکب با آن فرو شود؛ 25. دانستن قوس النهار كواكب؛ 26. دانستن تعديل النهار كوكب؛ 27. دانستن عرض کوکب در شمال و جنوب؛ 28. دانستن تعديل النهار کو کب؛ 29. دانستن عرض کو کب در شمال و جنوب (کذا به تكرار عنوان)؛ 30. دانستن مطالع تحویل سال عالم و مواليد؛ 31. دانستن تسيرات؛ 32. طلوع فجر و مغيب شفق.

آغاز: آغاز : الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ . . . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِىِّ الْمُوسَوِيُّ چون صَفَاءُ قَرِيحَةِ وَ سموهمت وَ حُسْنِ اعْتِقَادِ دُرٍّ عِلْمٍ وَ أَهْلَ عَلِمَ . . . مَوْلَانَا الامير اسفسهالار أَجَلٍ سید ولی النِّعَمِ فَخْرُ الدِّينِ جَمَالِ الاسلام

انجام : سَاعَاتُ مستوی أَزُّ غُرُوبِ شفق وَ اللَّهُ اعْلَمْ

[دنا 305/6 ؛ فهرستواره منزوی 2804/4]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12042/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد هادی بن محمد تقی سهروردی مشهور به شولستانی، تا: 1104ق، جان شیراز مدرسه صالحیه؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، اندازه: 14×26سم [ف: 10 - 175]

سی و سه باب /عرفان و تصوف / عربی

sī va se bāb

ابوابی است عرفانی که بر مشرب نقشبندیه آمده است.

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:14822/5

آغاز: آغاز : بسمله الْبَابِ الْأَوَّلِ مِنْ عَلَامَةِ الِاعْتِمَادِ عَلَى الْعَمَلِ نُقْصَانِ الرَّجَاءِ . . . الْبَابُ الثَّانِي مَا ترک مِنَ الْجَهْلِ شَيْئاً.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی، 11گ، 19 سطر، قطع: پستی، [ف: 2 - 124]

سیوطی > البهجة المرضية في شرح الألفية

سیوطی / - عربی

soyūtī

قم؛ روحانی، مهدی؛ شماره نسخه:6

خط: نسخ، كا: ابراهیم بن موسی، تا: 1223ق، جا: مدرسه مولانا حسین؛ محشی با امضاء محمد الصالح و ابن الحاج؛ قطع: رحلی چند نسخه ف: - 446]

سیوطی (ترجمه) > البهجة المرضية في شرح الألفية

بسم السيول في ترجمة الرسول (ترجمه) > ضیائیه

سی و هشت باب اسطرلاب > اسطرلاب

سی و هفت باب > واجبات نماز (مختصر)

سی و یک خطبه / متفرقه / فارسی

sī va yek xotbe

رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215ق13 قمری

raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi“ (1801 - 19c)

تاریخ تأليف: شنبه 28 ذیحجه 1272ق؛ محل تأليف: قزوین

این خطبه ها که به نثر و نظم فارسی و عربی می باشد، در بیشتر آنها اشاره به واقعه کربلا و شهادت امام حسين عليه السلام شده است. این کتاب هفتاد و دومین جلد از تألیفات مؤلف است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7003/1

آغاز: ناله حزینی شنود چون بعقب سر ملتفت شد رأى أن أم الأساری زینب اخته تمشي خلفه؛ انجام: یا حسین بد مرغ آمین رو براه *** گر نمائی رحم بالله بجاست

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 72گ (ار-72پ)، اندازه:17× 21/5 سم [ف: 18 - 174]

شامت ظلم / داستان / فارسی

ša’āmat-e zolm

در شامت ظلم و خاتمه آن، داستان هایی در مطایبات و غیره.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14183/18

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول زرین و محرر؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (49ر -54پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 22×11سم [ف: 38 - 234]

شأن الفارسي / بهائیت / فارسی

ša’n-ol fārsī

این کتاب از کتاب اسماء اخذ شده و از ظهور و کیفیت ظهور و اسماء الهی و این که ظهور یک اسم چه بوده و پدید آمدن پیامبران بر چه منوال است صحبت می کند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:586/5

آغاز:شَأْنُ الفارسی بِسْمِ اللَّهِ الأمنع الأقدس يَجِي‌ءُ رَبِّ لَكُمْ فِي النشاتين لِيُحْيِيَ الدِّينِ بَعْدَ الراوغين ؛ انجام : بِعَقْلٍ وَ ادراکی که خداوند دُرٍّ تو خَلَقَ فرمود که این اسْتِ عِزَّتِهِ وَ غیر این وَ مَا يُنَبِّئُكَ أَحَدُ مِثْلَ اله وَ اله خَيْرُ هادی ( = هادٍ ) وکیل.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قرمز مقوایی، 21ص (91-111)، 19 سطر (16×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 2 - 90]

شأن نزول آیات / تفسير / عربی

ša'n-e nozūl-e āyāt

اصفهانی، محمد بن بحر، 254 - 322 قمری

esfahānī, mohammad ebn-e bahr (869 - 935)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15498

آغاز:عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ انَّ تَعْتَدُوا وَ تَعاوَنُوا ؛ انجام : الَّا أَنْ تَكُونَ شجاره.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

شأن نزول آیات قرآن مجید / علوم قرآن / فارسی

ša’n-e nozūl-e āyāt-e qor’ān-e majīd

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10429/4

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13، 10گ (119-128پ) مختصر ف: - 464]

شأن نزول آیه: «و بشر الصابرین» / علوم قرآن / فارسی

ša’n-e nozūl-e āye-ye: «va bašer-es sāberīn>>

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/64

به روایت از امام صادق (علیه السَّلام)؛ خط: نستعلیق، كان محمد طاهر آراسنجی، تا: قرن 11؛ اص (70) [مختصر ف: - 464]

شأن نزول آیه: «و لا تجعل ید ک مغلولة» / علوم قرآن / فارسی

ša’n-e nozūl-e āye-ye: «va lā taj“al yadaka maqlūla>>

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/45

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اص (57) [مختصر ف: - 464]

شأن نزول سوره یوسف / علوم قرآن / فارسی

ša’n-e nozūl-e sūre-ye yūsof

امام زاده، رکن الدین مسعود،

emām zāde, rokn-od-dīn mas‘ūd

در دیباچه آمده: در سبب نزول این سوره علماء تفسير را اقول

است ... و از جمله وجهی نادر این است که این سوره جهت تسلی خاطر اشرف حضرت رسالت نازل شد بعد از استماع واقعه امام حسن و امام حسین (علیه السَّلام) ... و این واقعه به همان عبارت امام زاده ... در حیز تحریر می آید.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13759/10

آغاز: دیگر از زمره انبياء فرقه اصفياء

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (178ر186ر حاشیه) [ف: 295 - 37]

شأن نزول و اسباب تنزیل آیات قرآنی / علوم قرآن / فارسی

ša’n-e nozūl-e va asbāb-e tenzīl-e āyāt-e qor’ānī

بروجردی، محمود بن حاجی نجف، ق13 قمری

borūjerdī, mahmūd-e-bn-e hājī najaf (- 19c)

تاریخ تأليف: 1284ق

از سوره حمد است تا سوره ناس

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3640

آغاز: بسمله . وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ اما بعد پس از تمهيد قواعد محامد الهی ... ابن عبد مستهام و بنده گمنام ... ابن مرحوم حاج نجف البروجردی محمود بخواهش بعضی از دوستان ... بتألیف این رساله که مجموعه ایست در شأن نزول و اسباب تنزیل آیات قرآنی پرداخته؛ انجام: وَ السَّلامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی بحمدالله الْمَلِكِ الْمَنَّانِ در يوم چهارشنبه هشتم شهر ذي الحجة الحرام از تألیف و تکتیب این رساله شریفه فراغت حاصل آمد ... محرره مؤلفه ابن ... حاجی نجف محمود بروجردی در ... تبریز ... في تاريخ ذي الحجة الحرام سنة 1284.

خط نستعلیق، کاتب =مؤلف، بی تا، کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 107گ، 17 سطر (18×8)، اندازه: 25×16سم [ف: 12 - 2645]

شئون خمسه (از کتب بهائیت) / بهائیت / عربی

šo’ūn-e xamse (az kotob-e bahā'īyat)

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 27/13_5468

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الأبهى الابهي يَا اللَّهَ اللَّهَ الْبَهِيُّ الْبَهِيُّ اللَّهِ لَا اله الَّا هُوَ الابهی الابهی اللَّهِ لااله الَّا هُوَ الْبَهِيُّ الْبَهِيُّ اللَّهِ لَا اله الَّا هُوَ؛ انجام: صورت هیاکل را نگاه داشته و استنباط اسماء آخر را فرموده الَىَّ يَوْمَ يُبَيِّنُ اللَّهُ أَسْرَارِ الهياكل وَ يُؤْتِي مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ انْهَ فَضَّالٍ کریم

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 175 گ، 19 سطر ، اندازه: 22×15سم [ف: 5 – 2367]

شاخ نبات = اصل الاصول / کلام و اعتقادات / فارسی

šāx-e nabāt = asl-ol-osūl

استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدین، 1198_ 1263 قمری

estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 1847)

وابسته به: اصل الاصول؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين (1198-1263)

تاریخ تأليف: رمضان 1250ق چ

مؤلف کتابی در اصول دین و معتقدات اماميه به زبان عربی نگاشت و آن را «اصل الاصول» نامید، به دنبال آن، آن را به زبان فارسی ترجمه کرده و «شاخ نبات» نامید، همین رساله نیز «اصل الاصول» گفته می شود که به اختصار به اصول پنج گانه اعتقادی شیعه پرداخته است. مؤلف دارای پنج تأليف در اصول دین است که بزرگترین آنها «فلک مشحون» و کوچک ترین آن همین کتاب است. آغاز: 1: بسمله الحمدلله على نواله و الصلوة و السلام على رسوله و آله الطيبين الطاهرين اما بعد پس می گوید خادم بساطين مذهب جعفری از مذاهب شرع محمدی (صلَّی اللهُ علیه وآله) محمد جعفر استر آبادی که این رساله ای است در بیان اصول دین بر وفق اصول مذهب جعفری که باعث هدایت انام بسوی عقاید اسلام می باشد

2: بسمله، الحمدلله على نواله ... ما بعد پس می گوید خادم بساتین مذهب جعفری ... محمد جعفر استرابادی که این رساله ای است مسماة بشاخ نبات در بیان اصول الدين بر وفق اصول مذهب جعفری ...

انجام: 1: به شفاعت پیغمبر آخر الزمان، یا امامان یا یکی از مومنان، از جهنم بیرون می آورند و به اعراف یا بهشت می برند، نَجَّانَا اللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ الْمَحْشَرُ وَ النَّارِ ...

چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1294، خشتی

[فهرستواره منزوی 91/9 و 364/9 ؛ دنا 309/6 -310 381 نسخه)]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5417/5

خط نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 15 رجب 1230ق؛ کاغذ: فرنگی،

جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (40ر -41پ)، 14 سطر [ف: 16 - 325]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8629

آغاز: برابر 1؛ انجام: وَ آلِهِ الْأَطْهَارُ الْأَبْرَارِ الاخیار.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا:17 شوال 1238ق؛ 5ص [ف:11 – 175]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:427016- 21/190

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 28 شوال 1240ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 10 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 5 – 2367]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27362

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ ضميمه نسخه ش 27359؛ کاغذ: نباتی [رایانه]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27370

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: کاشانی ارانی، ابوطالب، تا: 1241ق؛ کاغذ: نباتی [رایانه]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12963/10

آغاز: بسملة بدانکه اصول دین پنج است و منحصر در سه نیست چنانچه بعضی تو هم کرده اند و عدالت و امامت را از اصول مذهب شمرده اند؛ انجام: در آن وقت هر یک از شیعیان و دوستان و یاران من شفاعت می کنند از برای هفتاد هزار از همسایگان و خویشان خود ... وَ احْشُرْنَا مَعَ الني وَ آلِهِ الْأَطْهَارُ الْأَبْرَارُ الْأَخْيَارُ بِفَضْلِهِ وَ کرمه بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (141پ -147پ)، 23 سطر (15×8)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 32 - 890]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3254/6

آغاز: برابر 2؛ انجام: زیرا که تعدد واجب الوجود مفهوم است از مفاهیم و هر مفهومی یا واجب است یا ممکن یا ممتنع.

خط: نسخ، كان نجفعلی انجدانی، تا: 1245ق، جان: تهران مدرسه ام السلطان؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 10ص (248 257)، 19-17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10 - 839]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2550/4

آغاز: برابر 1؛ انجام: وَ احْشُرْنَا نا مَعَ النَّبِيِّ واله الطهار الْأَبْرَارِ الاخیار خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن ملا عبدالمحمد، تا: 1248ق، جان فریدن اصفهان، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 4ص (27-30 حاشیه)، 17 سطر (10×17/5)، اندازه: 20/5× 34سم [ف: 6- 58]

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3852/1

خط: نسخ، كا: اسدالله موسوی، تا: 9 ذیحجه 1253ق؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ(1ر-30ر)، 18 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف:10 - 240]

10. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1520/2

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5ص، 12 سطر (15×7/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 4- 2079]

11. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 703/1

آغاز: برابر 1؛ انجام: قاریا چون زین مراتب بهره ور گردی بگوی *** جای داعی در ریاض جنة الماوی بود.

خط: شکسته نستعلیق، کا: عبد العظيم انجدانی، تا: 1256ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج سیاه، 13ص، 13 سطر (10×6)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 2 - 209]

12. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2322/1

شأن نزول - شاخ نبات

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ، 16 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ -1 - 166]

13. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 645/1

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: غلامحسین بن علی اصغر خان، تا: رمضان 1260ق؛ در برگهای 4-7 بخش توحید اصل الاصول با عناوین «ص - ش» شرح شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (1پ -4ر)، 12 سطر، اندازه:11× 17/5 سم [ف: 2 - 305]

14. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2551/2

آغاز: برابر 1؛ انجام: ص غنی است ش یعنی خداوند عالم محتاج نیست بغیر ... دفع احتياج کننده همه ممکناتست در همه افعال.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 6گ (102پ -107پ)؛ اندازه: 15×21/5سم [ف:12 - 460]

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14724/35

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (383پ -384پ)، 25 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 37 - 296]

16. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه:97/9

| آغاز: برابر 1؛ انجام: زاید بر ذات او نیست غنی است یعنی خدا محتاج نیست.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ - 13]

17. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه:5861/3 _29/201

آغاز: برابر 1؛ انجام: بعد از وفات آن حضرت از مادر مؤمنین بودن با امیر المؤمنین بود چنانکه آن دو نفر را از مادر مؤمنین بودن طلاق داد تمام شد رساله اصول دین الحمدلله ...

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوای سفید، 8گ، 17 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 1 - 408]

18. قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3007/1

آغاز: برابر 1؛ انجام: و هر کس قبول ننمود شقی بالاختیار خواهد بود و ممکن است که مراد مبالغة باشد باین معنی که سعید گویا سعید در شکم مادر و شقی شقی در شکم مادر بود خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 22گ، 15 سطر، اندازه: 15×10سم [ف مخ - 1- 167]

19. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:573/4

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: على اكبر بن علی نوری دونایی، تا: 1312ق؛

جلد: مقوا زرشکی، 21گ، اندازه: 19×11سم [ف: - 310]

20. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3208

آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تاب کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی سیاه، 2گ، 19 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 1- 83]

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3849/4

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (86پ -92ر)، اندازه: 15×10سم [ف: 10 - 233]

22. تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 200/11

آغاز: برابر 1؛ انجام: و اسئله من فضله پس داخل نماز شود خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور زرشکی، 4گ (244ر - 247ر)، اندازه: 20/5 × 34/5 سم [ف: - 184]

23. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 248/2

بی کا، بی تا ؛ 2 گ، 28 سطر (24×14)، اندازه: 34×21سم [ف: 1 - 108]

24. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:2060/5

آغاز: برابر 2

بی کا، بی تا، 4 گ، اندازه: 15×11سم [ف: 3 - 175]

25. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه:1410/3 _8/120

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور با روکش آبی، 3، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 5 - 2368]

26. سمنان؛ عمومی؛ شماره نسخه:21/5

آغاز: برابر 1؛ انجام: وصفات جلال نیز می گویند و آنها درین مذکور است نظم: نه مرکب بود و جسم و نه مرئی نه محل *** بیشریک است معالی تو غنی دان خالق

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، ظاهرة ناتمام است؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 9گ (60-68ر)، 10 سطر [ف مخ]

27. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8740/5 - 58/190

آغاز: برابر 2

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 2گ (50-51)، 16 سطر، اندازه: 14×10سم اف: 5 - 2368]

شاخ نبات صغير / كلام و اعتقادات / فارسی

šāx-e nabāt-e saqīr

استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين، 1198 - 1263 قمری

estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)

گفتاری است کوتاه که ظاهرا کوتاه شده شاح نبات او باشد. [دنا 310/6 ؛ فهرستواره منزوی 364/9]

قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 2060/6

آغاز: اما بعد بدان که اصول دین پنج است.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، 2 گ، اندازه:15×11 سم [ف:3- 175]

شاخه طوبی / تاریخ / فارسی و عربی

šāxe-ye tūbā

نوری، حسین بن محمد تقی، 1254 - 1320 قمری

nūrī, hoseyn ebn-e mohammad taqi (1838 - 1902)

تاریخ تأليف: جمعه 25 ربیع الاول 1295ق؛ محل تأليف: سامراء به روش کشکول است به نظم و نثر در مثالب دشمنان اهل بیت پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله).

آغاز: ستایش بیحد ایزدی را سزد که تا مکنون کالبد انام از زوال زنگ خیالات و اوهام مصفی نشود از پر روشنی انوار جلال و جمالش بهره نگیرد ...

انجام: أَبِي تُرَابٍ فَلَا تَصْحَبِ سَوَاءُ وَ فِي وُجُودِهِ رمز مَثَّلَ اللَّهُ فَاعْتَبَرَ [دنا 310/6 ؛ ذریعه 3/13]

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6551

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با تشخیص ابا عبد الله زنجانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 295، 17 سطر (16×9)، اندازه: 22×17سم [ف: 16 - 295]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10148

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (بنابر آنچه که روی برگ اول آمده و گویا صحیح نباشد)، بی تا، در آغاز نسخه نه صفحه به خط على اكبر دبیر الدین همدانی در تقریظ کتاب و چند یادداشت به تاریخ 1311 و در پایان تقریظی به نثر و نظم از شیخ فضل الله نوری به تاریخ 1295؛ جلد: تیماج مشکی، 262گ، اندازه: 18×11سم [ف:110 - 26]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11512

آغاز: برابر؛ انجام: از حاجب و عین وانف باخط جلی ... شهر شوال سنه 1317

خط: مختلف، كان محمد طالقانی طبیب، تا: 1317ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج [الفبائی: - 317]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13159/3

آغاز: برابر؛ انجام: آمد به سوی خانه که بر دور رسول خدا صلی الله عليه و آله است، پس بیرون آورد دو مرد از قبر پس به آن خلوق، ناتمام. خط: نسخ، کا: محمد بن مهدی رنانی یعسوبی، تا: 1324ق؛ مصحح؛ فایده ای در علوم غریبه در چهار برگ به خط کاتب بعد از انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 26گ (34-59پ)، 17 سطر (14×8)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 33 - 311]

5. تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:245

آغاز: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، كا: آقای مرعشی نجفی و چند نفر دیگر، تا: 1352ق، جا: قم؛ از روی نسخه ای که به خط مولف و حاج شیخ فضل الله نوری و میرزا علی اکبر دبیر الدین همدانی در اختیار مرحوم علم الهدی نقوی ملایری بوده است. با مقدمه و خاتمه ای

از آقای نجفی مرعشی به خط خودشان، در پایان کتاب تقریظی منظوم از حاج شیخ فضل الله نوری شهید آمده؛ 245گ، قطع: خشتی [ چند نسخه ف: - 359]

6. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 60

خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن عباس نصیری سرابی قمی، تا: سه شنبه 23 ذیحجه 1365ق؛ 166گ، 20 سطر، اندازه: 21×27سم [ف: 1- 43]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3196

آغاز: برابر؛ انجام: بشکرانه این نعمت پیشانی ضراعت بخاک مذلت مالید و در بستر فراغت خوابید.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 123گ، 18 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 8 - 419]

شادی دبیرستانی بر شاهی سلطانی / ادبیات / فارسی

šādī-ye dabīrestānī bar šāhī-ye soltānī

حاجی حمزه، ابراهيم بن على، ق 9 قمری

hājī hamze, ebrāhīm ebn-e ‘alī (- 150)

وابسته به: القصيدة الرجعية = القصيدة الطنطرانية؛ طنطرانی، احمد بن عبدالرزاق (قرن 5)

تاریخ تأليف: 808ق

در شرح قصیده طنطرانیه معین الدین ابو نصر احمد بن عبد الرزاق طنطرانی مراغی است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1330/7

آغاز: بسمله، محمدت بی تحدید و مکرمت بی تجدید مر خداوندی را انجام: الحمدلله الْقَهَّارِ وَ الصلوة عَلَى نَبِيِّهِ الْكِبَارُ وَ عَلَى آلِهِ البصار.

بی کا، تا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 8ص (369 _376)، 29 سطر (10×17/5)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 9 - 321]

شارحة الصدور [و] دافعة العذاب و المخدور / کلام و اعتقادات / عربی

šāriḥat-us Șudūr [wa] dāfi'at-ul ‘adāb wa-l maxdūr

آل عصفور، حسین بن محمد، - 1216 قمری

āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (- 1802)

تاريخ تأليف: 28 شعبان 1209ق

ارجوزه ای است حدود 270 بیت در اصول دین، در پنج «فصل»: 1. الْبَرَاهِينِ عَلَى مَعْرِفَةِ اللَّهِ بالدليلين ؛ 2 . حَسَنُ أَفْعَالَهُ وَ انْتِفَاءِ المحتج عَلَيْهَا وَ وُجُوبِ اللُّطْفِ عَلَيْهِ ؛ 3 . النُّبُوَّةُ ؛ 4 . الامامة؛ 5. المعاد. [الذريعة 4/13؛ الكرام البررة 427/1]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15806/3

آغاز: حَمْداً لربی وَاجِبُ الْوُجُودِ * * * الْعَالِمُ الْقَدِيرُ وَ الْمُرِيدِ ... سَمَّيْتَهَا شارحة الصُّدُورِ *** دَافَعْتَ الْعَذَابِ وَ الْمَحْذُورِ ؛ انجام : ثُمَّ الختام ثَامِنَ العشرينا *** مِنْ شَهْرِ شَعْبَانَ مِنَ السنينا / تاسعة وَ مِائَةً وَ مَرَّةً *** مِنْ بَعْدِ أَلْفُ مِنَ سِنِينَ الْهِجْرَةِ

خط نسخ، كا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: 1272ق؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (41-46)، اندازه: 11×17سم [ف: 40 - 190]

شارع نجات > شارع النجاة في ابواب العبادات

شارع النجاة في ابواب العبادات = شارع نجات / فقه / فارسی

šāreʻ-on najāt fī abvāb-el ‘ebādāt = šāre‘-e najāt

میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری

mirdamad, mohammad baqer ebn-e mohammad ( 1632)

اهدا به: محمد رضا چلبی اسطنبولی اصفهانی

مشتمل بر فتاوای مؤلف است در یک مقدمه دارای سه «اصل»: 1) اصول عقاید به اختصار، 2) تقلید و اجتهاد، 3) پانزده حدیث از حضرات معصومین علیه السلام درباره نماز، همراه ترجمه فارسی آنها؛ و ده «کتاب»: طهارت، صلات، زکات، خمس، صوم، اعتكاف، حج، مزار، جهاد، امر به معروف. ظاهرا تأليف آن به پایان نرسیده است. مؤلف خود تعليقاتی بر این اثر دارد.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ حَمْداً تَامّاً فَوْقَ حَمْدِ الْحَامِدِينَ كَمَا ينبغی لبهاء وَجْهِهِ وَ جَبَرُوتِ عِزِّهِ وَ کبریاء جَلَالُهُ . . . می گوید أَخَوَانِ دینی وَ أَخِلَّاءَ ایمانی اقتراح أَزُّ اندازه گذرانیده اند . انجام : اذا أَرَدْتَ دُخُولَ الْحَمَّامِ . . . وَ الشقيقه وَ خَمْسُ أَكُفٍّ مِنَ الْمَاءِ الحان تصيها عَلَى راسك عِنْدَ دُخُولِ الْحَمَّامِ . . . وَ دُخُولُ الْحَمَّامِ عَلَى البطنه يُولَدُ الْقُولَنْجِ . قَدْ تَمَّ بِعَوْنِ اللَّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ.

چاپ: چاپ شده در ضمن مجموعه اثنی عشر رسالة؛ ایران، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1388 شمسی، رضا استادی، حروفی، مقدمه این کتاب یا تصحیح رضا استادی ضمن بیست رساله فارسی [الذريعة 4/13 و 5؛ حکیم استر آباد، مدرس بهبهانی ص 151 و 152؛ ريحانة الأدب 60/6؛ دیباچه، کشف الحجب ص 315؛ مكتبة امير المؤمنين 423/2 ؛ فهرستواره منزوی 364/2 ؛ دنا 310/6 -311 (32 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- تجلى الاشراق = شرح شارع النجات؛ مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل (1037-1127)

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2144/1 _ عکسی

آغاز و انجام: برابر

تنها کتاب طهارت است در چند «باب»؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 6 جمادی الثانی 1046ق [عکسی ف: 1- 216]

2. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1425/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1051ق، جا: اردبیل؛ 30گ (16-45)، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 90]

3. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:396/8

خط: نسخ، كا: مومن بن عزیز تولمنی، تا: 1067ق؛ 35گ ( 138-104)، اندازه: 25×15سم [ نسخه پژوهی: 3 - 94]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6915/1

آغاز و انجام: برابر

مقدمه و مقداری از کتاب طهارت تا احکام متعلقه به حمام؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا محمد حامد، تا: 3 ربيع الاول 1081ق، برای ملا حامد افندی؛ جلد: مقوایی، 78گ (1پ-78ر)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 18 - 106]

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 998/1 _6/88

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد سلیم بن محمد حسینی، تا: یک شنبه سلخ شعبان 1091ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 87گ، اندازه: 5×14/ 20سم [ف: 5 - 2368]

6. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 215/1

بی کا، تا: قرن 11؛ 52گ (2پ-53ر)، 19 سطر، اندازه:16× 25سم [ف: 1 - 166]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11081

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: احمد طاهری، مرداد 1351ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن عنابی، 61گ، 19 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 20 - 241]

8. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3762

انجام و شیخ مفید و سلار بن عبدالعزيز از آن منع کرده اند چنانچه در ابواب میاه خواهد آمد ان شاء الله.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 87گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 829 - 2]

9. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2410

آغاز: برابر؛ انجام: و در مرسله فقیه از صادق عليه السلام لَا تَتَّكِ فِي الْحَمَّامِ فانه يُذْهِبُ شَحْمَ الْكُلْيَتَيْنِ وَ لاتدلک بِالْخَزَفِ فانه يُورَثُ ...

تا آداب حمام از کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عنوان «منه مدظله العالی»؛ مهر: کتابخانه «ضیاء الدین نوری» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 81گ، اندازه: 19×12 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 828]

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:266-طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: فَلَا تَدَلَّكْ بِالْخَزَفِ فانه يُورِثُ الْجُذَامَ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تعليقات مصنف

با علامت «منه قدس الله ورحه»؛ مهر: «عبده محمد بن محمد على الموسوی» با تاریخ 1191؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 64گ، 18 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 24 - 187]

11. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:4553/5

آغاز: برابر؛ انجام: فِي الْحَمَّامِ فانه يُذْهِبُ شَحْمَ . . . وَ لَا تدلک بالخرف فانه يُورَثُ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (110-112)، 21 سطر (7× 18)، اندازه: 13/5 × 25/5 سم [ف: 12 - 236]

12. یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 30

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: جيبي [نشریه: 4 - 440]

13. یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 31

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: بغلی [نشریه: 4 - 440]

14. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7559/1

آغاز: برابر؛ انجام: مسئله در حمام بر پشت خوابیدن و تکیه کردن مطلقا نکرده است ... فانه يورث الجذام (پایان طهارة در نسخه ما). خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی سفید و فرنگی، جلد: مقوا، 57گ (1پ -57پ)، 14 سطر (15×7/5 )، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 5 - 128]

15. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7074

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول، با سرلوح کوچک؛ با مهر محمد تقی شریف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 96گ، 14سطر (12×5)، اندازه: 18×10 سم [ف: 16 - 445]

16. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16939/4

آغاز: برابر؛ انجام: و لا تذلک بالحرف فانه يورث الفقر. خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 25 ربیع الاول 1101ق، کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور آبی، 72ص (149-220)، 18 سطر (21×12)، اندازه: 29×19سم [ف: 47/1 - 57]

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11174/11

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد باقر، حسینی اطيب تنکابنی، تا: 1114ق، جا: ییلاق؛ مجدول، مصحح، محشی از مؤلف؛ کاغذ: سمرقندی، 55گ (192- 246)، 16 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 28 - 253]

18. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه:493

آغاز: ... واجب عینی نیست، بلکه واجب کفایی است. انجام: برابر

خط: نستعلیق پخته، كا: محمد هاشم بن مولانا ... [شاید حسین با حسن]، تا: 4 صفر 1119ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «هو الهادي ... 1102» (بیضی)؛ کاغذ: ترمه نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 102گ، 12 سطر (4/5× 11/5)، اندازه: 8×17سم [ف: 1- 190]

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض10708

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1131ق؛ دلایل معرفت باری تعالی از مجلسی و جبر و اختیار از نصرالدین طوسی و تحقیق الفيه از آقا جمال خوانساری و مراتب موجودات ضمیمه اند؛ اهدایی: محمد ایرانی، 1350؛ کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [الفبائی: - 317]

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17212/1

آغاز: برابر؛ انجام: زوال عین و اثر شرط است و بقای رائحه منافی حصول طهارت.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 46گ (1-46)، 14-15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 47/2 - 73]

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11607/1

آغاز: برابر؛ انجام: صادق عليه السلام: لَا تَتَّكِ فِي الْحَمَّامِ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ شَحْمَ الْكُلْيَتَيْنِ وَ لَا تَدَلَّكْ بِالْخَزَفِ فَإِنَّهُ يُورِثُ ...

خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عناوین « مِنْهُ أَعْلَى اللَّهُ مَقَامَهُ و «منه ره»، مقابله شده با علامت «بلغ»؛ کاغذ: فرنگی، 61گ (1-61)، 17 سطر، اندازه: 15/5×9 سم [ف: 29 - 344]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16235

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1207ق، جا:اصفهان مسجد حکیم؛ جلد: چرم قهوه ای، 138گ، 17 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 45 - 102]

23. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1672/1

خط: نستعلیق، کا: ملارفيع بن ملا محمد تقی قرانی، تا: سه شنبه 17 ربيع الثانی 1209ق، جا: زنگبار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 41گ (2پ -42پ)، سطر (16×12)، اندازه: 20×16سم [ف: 8- 237]

24. مشهد: الهیات، شماره نسخه: 19493/2 عکسی

آغاز: برابر نسخه اصل: دانشگاه تهران شماره 1772؛ خط: نسخ، كا: على بن عباس شاهرختی هراتی، تا: شعبان 1319ق، جان کربلا؛ جلد: مقوا، 44گ (35-78)، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 20/5سم [ف: 3 - 1333]

25. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 534/1

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج سرخ، 27 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: - 273]

26. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1011/3 _6/101

آغاز: برابر؛ انجام: مسئله در حمام بر پشت خوابیدن و تکیه کردن مطلقا مکروه است ... فانه يُذْهِبُ شَحْمَ الْكُلْيَتَيْنِ وَ لاتدلک بِالْخَزَفِ فانه يُورَثُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان منه»؛ 88گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 5 - 2369]

27. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 151- 1/151

آغاز: برابر، انجام: لَا تَتَّكِ فِي الْحَمَّامِ فانه بِذَهَبٍ شَحْمَ الْكُلْيَتَيْنِ وَ لَا يدلک بِالْخَزَفِ فانه يُورَثُ.

شارع النجاة - شارع الوصول 685 از آغاز تا آداب حمام از کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشي با امضاء «منه رحمه الله»؛ جلد: پارچه، الوان، 97گ، 13 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 5 - 2368]

28. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2605/6

آغاز: برابر؛ انجام: در حكم تارك الصلوة و نماز او بمنزله ترک نماز است.

مباحث کوتاه ابتدای کتاب را در دو اصل دربردارد: اصل 1. در بیان آنکه بر هر مكلف واجب عینی است که قبل از هر عبادت، علم یقینی به اصول دین را همراه با دلیل و برهان تحصیل نماید، اصل 2. اجتهاد و تقلید؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی و اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (114پ -120پ)، ابعاد متن: 10×5، اندازه: 175/9 سم [ف: 13 - 13]

29. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا [دليل المخطوطات: 1- 111]

30. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 5757/1 _ف

بی کا، بی تا [فیلمها ف:3 - 180]

31. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3533-ف

نسخه اصل: از نسخه ای به نسخ نص ي ر در روز یکشنبه 23 رجب 1116 یا 1126 در شهر شاه جهان آباد؛ بی کا، بی تا، جا: شاه جهان آباد؛ قطع: ربعی [فیلمها ف:2 - 174]

32. تهران: ادبیات؛ شماره نسخه: 112/2 _د

تا آداب الخلوة كتاب طهارت است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 20 رجب؛ 46گ (138پ_93ر) [ف: 1 - 322]

شارع الوصول الى مناقب آل الرسول / کلام و اعتقادات، فضائل و مناقب / عربی

šāri'-ul wusül ilā manāqib-i āl-ir rasūl

ثقفی، علی بن محمد، ق13 قمری

saqafi, ‘alī-e bn-e mohammad (- 19c)

تاریخ تأليف: 1244ق

شرحی مزجی است بر منظومه «الْمُبَارَكَةُ فِي أُمَامَةَ أَمِيرُ المؤمنین عَلَى علیه السَّلَامُ از استادش امیر محمد تقی حسینی. این شرح در واقع گزیده « ارشاد الُامَّةِ الَىَّ أَدِلَّةَ أُمَامَةَ الْأَئِمَّةِ» می باشد که شرح مفصل وی بر این منظومه بوده است. این شرح در حیات استادش نگاشته شده است. وی ترجمه و شرح فارسی نیز بر منظومه استادش نگاشته که «بهجة القلوب» نام دارد و نسخه ای از آن در فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی ش 102/9 آمده است. نسخه ای نیز از « شَارِعِ الْوُصُولِ الَىَّ مَنَاقِبِ آلِ الرَّسُولِ (علیه السَّلام)» در فهرست کتابخانه مجلس آمده و از شیخ عبدالمهدی بن ابراهيم مظفر نجفی دانسته شده است. لازم به یادآوری است چون مؤلف «شارع الوصول» همان مؤلف « ارشاد الُامَّةِ الَىَّ أَدِلَّةَ أُمَامَةَ الْأَئِمَّةِ» می باشد و نسخه ای از « ارشاد الُامَّةِ للتمسک بالائمة عَلَيْهِمُ السَّلَامُ» از شیخ عبدالمهدی بن ابراهيم مظفر نجفی در

الذريعة آمده، احتمالا همین مطالب، منشأ اشتباه در فهرست کتابخانه مجلس شده باشد. (سید محمود مرعشی)

آغاز: الحمدلله الَّذِي فَضَّلَنا باول النِّعَمِ والصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى سُدًى الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ . . . وَ بَعْدُ ، فَهَذِهِ وجيز تنا الْمَوْسُومِ . . . قَدْ انتخبنا مِنْ تعليقاتنا الْمَوْسُومَةِ بارشاد الُامَّةِ الَىَّ أَدِلَّةَ أُمَامَةَ الْأَئِمَّةِ عَلَى المنظومة الْمَيْمُونَةِ الْمَوْسُومَةِ بالمباركة

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15230

آغاز: الحمدلله الَّذِي فَضَّلَنا باول النِّعَمِ والصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى سدی الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ . . . وَ بَعْدُ ، فَهَذِهِ وجيز تنا الْمَوْسُومِ . . . قَدْ انتخبنا مِنْ تعليقاتنا الْمَوْسُومَةِ بارشاد الُامَّةِ الَىَّ أَدِلَّةَ أُمَامَةَ الْأَئِمَّةِ عَلَى المنظومة الْمَيْمُونَةِ الْمَوْسُومَةِ بالمباركة ؛ انجام : الحمدلله والصلوة عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَ آلِهِ آلِ اللَّهُ ، تَمَّتِ تَرْجَمَةِ الأرجوزة الْمَيْمُونَةِ عَلَى يَدِ مترجمة الرَّاجِي إِلَى عَفُوُّربِهِ الحفی علی بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْغَفُورُ الثَّقَفِيِّ عُفِيَ اللَّهُ . . . فِي أَوَاسِطِ شَهْرِ شَوَّالٍ المکرم فِي الرَّبِيعَ الْأَوَّلِ فِي سَنَةِ 1244 ارْبِعْ وَ اربعین وَ مأتین بَعْدَ الْأَلْفِ مِنَ الْهِجْرَةِ النَّبَوِيَّةِ ( صلی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ)

خط: نسخ و نستعلیق، كا: على بن علی رضا بن علی بن محمد بن عبدالغفور ثقفی (یکی از نوادگان مؤلف)، تا: 11 ربیع الاول 1314ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»؛ واقف: مرحوم حاج سید محمد امامی بیجاری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 94گ، 17 سطر (17×12)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 38 - 654]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2745/18

آغاز: برابر؛ انجام: من بات بنت المصطفی بمبيته *** فهو الاحق بان يقوم

مقامه خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: گوناگون، جلد: تیماج تریاکی، 47ص (522-568)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 9 - 107]

شاطبيه رائية > عَقِيلَةَ أَتْرَابٍ القصائد فِي اسني المقاصد

شاعران ایرانی / تراجم / فارسی

šā‘erān-e īrānī

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13373/2

مؤلف ناشناخته؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [ میراث شهاب: س ش 4 - 66]

شاغولیه / متفرقه / فارسی

šāqūlīye

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)

تاریخ تأليف: 19 محرم 1263ق

در پاسخ اینکه «آیا به غیر از طریق متعارف می توان شاغول کرد یا نه) که یکی از طراحان معماران پرسیده بود.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7590/5

بی کا، تا: 28 ذیقعده 1270ق، جلد: تیماج مشکی، 12گ (245_ 256)، 12 سطر (6×11/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 16 - 643]

شافع حشر / تفسير / فارسی

šāfe'-e hašr

دشتکی شیرازی، صدرالدین ثانی محمد بن منصور، ق10 قمری

daštakī šīrāzī, sadr-od-dīn-e sānī mohammad ebn-e mansūr (- 160)

تاريخ تأليف: از دهه سوم محرم تا 9 ربیع الاول 959ق؛ محل تأليف: شیراز

رساله ای در تفسیر سوره حشر، پنجاه و نهمین سوره قرآن مجید، با مطالبی عرفانی و اخلاقی و ادبی و شواهدی از احادیث اهل بیت علیهم السلام و قضایای تاریخی مذهبی.

آغاز: سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الارض وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ... چنین گوید مفسر این کلام معجز نظام ..

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4875/1

آغاز: برابر؛ انجام: عَلَى مَنْ بِهِ خَتَمْتَ الرِّسَالَةِ . . . قَالَ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ مُؤَلِّفُ الْكِتَابِ . . . ابتدات بتأليف فِي الْعِشْرَةِ الْأَخِيرِ مِنْ مُحْرِمِ الْمُكْرِمُ راس سَنَةً 959 وَ قَدْ جَفَّ قلمي عَنْ ترصيفه فِي أَوَاخِرِ الْعَصْرِ يَوْمَ الْخَمِيسُ الَّذِي بُورِكَ فِيهَا التَّاسِعِ مِنْ شَهْرِ رَبِيعِ الْأَوَّلِ مِنْ شُهُورِ السُّنَّةِ 959

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربيع الاول 959ق؛ مهر: نصرالله تقوی» (بیضی)، «صاعد» (دایره)؛ کاغذ: سمرقندی یا سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 83گ، 25 سطر، اندازه: 12/5 ×21سم [ف: 14 - 15]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4244

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: خواجه مولانا، تا: قرن 10، در عصر مؤلف؛ مجدول، روی برگ اول یادداشتی از مؤلف به تاریخ ذیقعده 967 که به درخواست کاتب نسخه نوشته شده؛ جلد: مقوایی، 181گ، 15 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 11 - 242]

3. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5173/3

خط: نسخ، كا: محمد على، تا: 1309ق، جان تهران مدرسه سپهسالار محمد خان قاجار؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 189گ (290پ -478پ)، 14 سطر ( 13/5×7/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 5 - 129]

شافی / قرائت / عربی

as-Safi

سرخسی، اسماعیل بن ابراهیم، 330 - 414 قمری

saraxsī, esmāʻīl ebn-e ebrāhīm (942 - 1024)

کتاب مفصلی است در انواع قرائات قرآن.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1227

آغاز: علی بْنِ الْمُثَنَّى الْمَوْصِلِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ ؛ انجام : عَلَى طَرِيقِ الْخُضُوعِ لِعِبَادَةِ اللَّهِ تعالی.

قسمتی از اول و آخر آن ساقط شده ولی قسمت سقط شده از آخر پس از تمام شدن سوره ها است نسخه ایست بسیار قدیم؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 6 افتادگی: آغاز و انجام؛ در پشت برگ اول یادداشت سودمندی درباره کتاب و مؤلف آن به امضای محمد قمی ساکن مدرسه مروی طهران به تاریخ 1305ق موجود است؛ کاغذ: ضخیم ایرانی، جلد: تیماج قرمز، 604ص، 21 سطر، اندازه: 15×23/5سم [ف: 4 - 15]

الشافي / فقه / عربی

as-Safi

طامه ای، علی اکبر بن علی اصغر، ق14 قمری

tāme’ī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī asqar (- 20c)

وابسته به: الكافی؛ کلینی، محمد بن يعقوب (-329)

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1831/2

آغاز: مِنَ الْعَقِبِ الَىَّ رؤوس الْأَصَابِعَ مُتَسَاوِيَةُ ؛ انجام : وَ الْمُقَيَّدُ بِنَوْعٍ ثَمَانُونَ مِنْ ذَلِكَ النَّوْعِ . . . . . وَ الحمدلله عَلَى اتمامه وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ.

ج1-2؛ کاتب: ابن الحاج علی اصغر علی اکبر، تا: 1333 و 1334ق؛ جلد: تیماج مشکی، 416ص (39-454)، 12 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 3 _ 1067]

شافي الاوجاع = تقويم الابدان = الواح الصحة /

طب / فارسی طبسی تونی، حبیب الله بن نورالدین محمد، ق 10 قمری

šāf-el-owjāʻ = taqvīm-ol-abdān = alvāh-os sehha

nūr-od-dīn

ebn-e

tūnī, habīb-o-llāh tabasī-ye mohammad (- 16c)

تاریخ تأليف: 949ق

شبیه «تقويم الأبدان» ابن جزله است، آن را به نام سلطانی که به نام نبی مکرم بود تألیف کرده، در دو جزء: جزء 1. درمان مرضها، در دو مقاله: 1) امراض اعضاء، 2) امراضی که اختصاص به عضوی ندارد؛ جزء 2. قرابادین ادویه به ترتیب حروف مرتب شده و در هر ورقه دارای جداولی است که مباحث خلاصه و مرتب شده است.

آغاز: 1: مراسم حمد صحیح و لوازم شکر صریح حکیمی را شاید که بمحض حکمت کامله و كمال قدرت شامله مزاج جميع انام را از امتزاج عناصر مختلفه ...

2: سپاس و ستایش آفریدگاری را که آدمی را به شرف نطق و مزیت عقل مشرف گردانید ...

انجام: بعد از عسل و فلفل میل نمایند که آن حل می کند و لطیف می سازد و شیر بسته را، الْحَمْدُ لِمَنْ لَهُ دَوَاءً الْأَسْقَامِ وَ الشُّكْرُ لِمَنْ لَهُ شِفَاءُ الْآلَامِ ، هُوَ الْحَكِيمُ الَّذِي مُتَمِّمُ الْكَلَامِ وَ مُحَصِّلُ الْمَرَامِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى طَبِيبِ الْأَمْرَاضِ وَ حبیب قُلُوبِ الانام وَ آلِهِ وَ أَوْلَادُهُ الْمَعْصُومِينَ الْمُنْتَجَبِينَ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ.

[دنا 312/6 (7 نسخه)؛ الذريعة 395/4 ؛ فهرستواره منزوی 3507/5 ؛ مشترک پاکستان 600/1 ؛ نسخه های منزوی 476/1 و 555]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12862

آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، محشی؛ مهر: «سید مرتضی الموسوی» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 163گ، 19 سطر (12×17/5)، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 32 - 631]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1933- 11/33

آغاز: ... الورق الاول در بیان انواع: اسماء. مزاج. سلامت و خون. سبب. علامت. استفراغ. علاج ملوک و سلاطين. علاج فقرا و مساكين؛ انجام: یک دانق پنیر مایه را میل نمایند.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، 160گ، اندازه: 26×15سم [ف: 2 - 863]

3. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 578 و 2282 عکسی

آغاز: برابر 1

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ تملك: محمد صادق به تاریخ 1350؛ جلد: مقوایی، 165گ، اندازه: 25/5×15/5 سم [ف: 2 - 213] و [عکسی ف: 6 - 322]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1952

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 375]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1275

خط: نستعلیق، كا: عبدالله ترشیزی، تا: 1133ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 166گ، 26 سطر (17×27)، اندازه: 19×12سم [ف: 7 - 2731]

5. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 798/1

خط: نسخ، كا: حاجی اسماعیل مشهدی، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 164گ (1- 164ر)، 18 سطر (21×13)، اندازه: 33×21سم [ف: 5 - 129]

6. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 6633/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1235ق؛ جلد: تیماج مشکی، 115گ (68ر -182ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 20 - 165]

7. تهران؛ الهیات، شماره نسخه:453

خط: نسخ، كا: فتح الله بن محمدرضا الحسینی مرعشی شوشتری، تا: پنج شنبه 23 شوال 1253ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 170، 17 سطر (14/5×9 )، اندازه: 21×15/5 سم [ف: - 565]

8. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه:149

آغاز: برابر1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1277ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 164گ، اندازه: 21×16/5 سم [ف: - 76]

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5297/1

آغاز: برابر 1

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ مهر: «قال انی عبدالله» (بیضی)، «الراجي عبده عماد الحسینی»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 167گ (1پ -167پ)، اندازه: 28×19سم [ف: 14 - 86]

10. تبریز؛ نخجوانی، حسین؛ شماره نسخه: 46/2

بی کا، بی تا [نشریه: 4 - 341] 11

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6676/2

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 164گ (233پ -396پ)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 20 - 196]

الشافية > الاصول الشافية

الشافية / شعر / عربی

aš-šāfiya

ابوفراس حمدانی، حارث بن سعید، 320؟ - 357 قمری

abū-ferās-e hamdānī, hāres ebn-e sa'īd (933 - 969)

الذریعه 12/13 شماره 26؛ کشف الظنون 773/1 ؛ معجم المطبوعات 337/1 ؛ دنا 313٫6]

شرح و حواشی:

1- شرح شافية ابي فراس في مناقب آل الرسول و مثالب بني العباس؛ حاج حسینی، محمد بن امیر (-1174)

2- ملخص شرح شافية ابي فراس

3- خلاصة شرح الشافية

اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 271/1

كان عبدالحسین محلاتی، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 4گ (6ر - 9ر)، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 1 - 201]

اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 499/1

همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 949]

الشافية / اخلاق / عربی

aš-šāfīya

اهداء به: جلال الدین ابو نصر ابراهیم بن عميد الدين ابی طالب عبدالمطلب بن مختار علوی حسنی

تاريخ تأليف: 711ق

دوازده «فصل» کوتاه است در توبه به روش نوشته های علمای اخلاق و به نقل گفته دیگران کمتر می پردازد. فهرست فصول چنین است: 1. فِي أَنَّ التَّوْبَةِ مِنَ عوارض الانسان فِي الطَّبِيعَةِ ؛ 2 . بَيَانُ حَقِيقَةِ التَّوْبَةُ ؛ 3. بیان وُجُوبِ التَّوْبَةُ ؛ 4. وُجُوبُ التَّوْبَةُ عَلَى الْفَوْرِ ؛ 5. عُمُومُ وُجُوبِ التَّوْبَةُ ؛ 6. أَقْسَامِ مَا تَجِبُ عَنْهُ التَّوْبَةُ ؛ 7. بیان مَا يُكَبِّرُ مِنْ صَغَائِرِ الذُّنُوبِ ؛ 8 عِلَاجٍ دَاءٍ اصرار الْمُذْنِبِينَ عَلَى الذُّنُوبِ ؛ 9. محركات التَّوْبَةِ وَ الامور النَّافِعَةَ فِيهَا ؛ 10. فِيمَا يَنْبَغِي أَنْ يُبَادِرُ الانسان اليه بَعْدَ ذَنْبٍ ؛ 11. دَرَجاتِ النَّاسُ فِي الْآخِرَةِ فِي السَّعَادَةُ وَ الشَّقَاوَةُ ؛ 12. ذکر مَرَاتِبَ الموحدین.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2564/1

آغاز: أَمَّا بَعْدُ حمدالله وَاجِبُ الْوُجُودِ وَاهِبَ وُجُودِ كُلِّ مَوْجُودُ وَ رَافِعٍ أَنْوَارٍ الايمان الْمَعْقُودُ وَ وَاضِعُ مَنْ ظَلَمَ الظُّلْمِ الْمَوْرِدِ : انجام : فبالنظر الَىَّ دَابَّةُ لَا وُجُودَ لَهُ وَ اذا مُثِّلَ لَهُ أَنَّهُ مَوْجُودُ كَانَ مجازة وَ الْكَلَامُ فِي الْحَقِيقَةِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 107ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ تملك: ريحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ 27 شعبان 1323 و مهر «العبد ریحان الله الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 20گ (1پ -20پ)، 21 سطر، اندازه: 12×19/5 سم آف: 7- 150]

الشافية / نحو / فارسی

as-safiya

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2578/2

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ ، الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى الَىَّ ابْتِدَائِهِ وَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ، أما بعد در وقتی که از تصريف هوائی و تقدیر سمائی در اثناء حل مجسطی و ضبط متوسطات و گفتگوی موسیقی و شرح اشارات بنحو صرف و ترجمه لغات پرداختم و مختصری جهت فرزند ... العلى بساختم و چون مختصر تصريف مبتدی را کافی بود کافيه نام شد ... و این را شافیه؛ انجام: و بمعنى حقا باشد و الله اعلم بالصواب تم نمقه و بي في تاسع ذي قعده الحرام 861 حامدا و مصليها. کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1129ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 54گ (57-110)، 11 سطر (5×9/5)، اندازه: 1278سم [ف: 4- 1349]

شافیه در علاج = ترجمة الشافية / طب / فارسی

šāfīya dar ‘alāj = tarjomat-oš šāfīya

دشتکی شیرازی، منصور بن صدر الدین محمد، - 948 قمری

daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (

1542.

وابسته به: معالم الشفاء؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدر الدين محمد (-948)

اهدا به: جلال الدین سلطان اسکندر

مختصر شده «معالم الشفاء» خود اوست، در یک «مقدمه» و سه مقاله» و یک «خاتمه): مقدمه: در بیان مرض و انواع آن؛ مقاله .. امراضی که از سر تا به قدم می آید؛ مقاله 2. ذکر حميات و بحران و تقدمة المعرفه؛ مقاله 3. آماسها و دانها که در ظاهر پیدا شود؛ خاتمه: در خواص اشیاء.

آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد پادشاهی را که مبدع ماهیات و واهب عقل و حیات است تعالت آلاؤه ...

انجام: اگر فلفل و زنجبیل یا سقمونیا با عسل بر ذکر طلا کند همین عمل کند. [دنا 323/6 ؛ فهرستواره منزوی 3508/5]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6567

آغاز: قَهْرَمَانُ الْمَاءِ وَ الطِّينِ الْوَاثِقُ بِالْمِلْكِ الاكبر جَلَالِ الْحَقِّ وَ السلطنة وَ الدین اسکندر خُلِّدَ اللَّهِ ملکه؛ انجام: کسی را بدهد که عاشق باشد عشق از او زائل گردد.

خط: نستعلیق، كا: ابراهیم بن غیاث بن ملک ساوبی، تا: 953ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 195 گ، 19 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 17 - 148]

2. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 421

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 ربیع الثانی 1083ق؛ جلد: تیماج مشکی، 332گ، 14 سطر (13×7/5)، اندازه: 13/5 × 18/5 سم [ف: 2 - 31)

3. یزد؛ صدوقی یزدی؛ شماره نسخه:84

خط: نستعلیق، کا: قوچ علی بن حبيب الله عبدالرب سمنانی، تا: جمعه 12 ربیع الاول 1099 ق، به دستور میرزا محمد کاظم حسنی سمنانی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 155گ، 19 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: - 65]

4. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 2280- _12/170

آغاز: حاسه ذَوْقِ أَزُّ أَقْسَامِ مطعوم وَ مشروب التذاذ نماید وَ طوطی فَصِيحٍ قُوَّةَ نَطَقَ .. اما بعد بر رأی ارباب دین و دولت و اصحاب ملک و ملت پوشیده نیست؛ انجام: سنگ پشم هر کس که با خود نگاه دارد بر دشمن غالب شود پر هدهد هر کس با خود نگاه دارد بر دشمن غالب شود والله اعلم واحكم.

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه جمادی الثانی 1136ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 216گ، 16 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 5 - 2373]

الشافیة فی رد رد الاخبارية / اصول فقه / عربی

as-Safiya fi radd-il axbariyya

بهبهانی، عبدالحسين بن محمد باقر، - 1240 قمری

behbahānī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad bāqer ( 1825)

در 3 «فصل» و یک «خاتمه».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4303/3

آغاز: بَعْدَ الْحَمْدِ وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الرَّاجِي عَفْوُ رَبِّهِ الْغَافِرُ عبدالحسین بْنِ مُحَمَّدٍ بَاقِرِ عفی عَنْهُمَا الْعَفْوِ السائرة هَذِهِ كَلِمَاتٍ شَافِيَةُ وجيزة كان محمد حسین ابراهیم هزار جریبی، تا: 27 محرم 1210ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر (15×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 11 - 317]

الشافية في الصرف /صرف /عربی

as-safiya fi-s-Sarf

ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646؟ قمری

ebn-e hājeb, 'osmān ebn-e 'omar (1175 - 1249)

رسالهای متوسط و بسیار معروف در صرف عربی است که ابتدا علم صرف را تعریف می کند و سپس اصول ابنيه اسم و فعل را می آورد و در ذیل آنها مباحث صرفی را شرح و تحلیل می نماید. این رساله مورد توجه ادیبان واقع شده و شروح و حواشی بسیاری بر آن نگاشته اند. آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... وَ بَعْدُ فَقَدْ سالني مِنْ الايسعنی مُخَالَفَتِهِ أَنَّ الْحَقَّ بمقدمتي فِي الاعراب مُقَدَّمِهِ فِي التَّصْرِيفَ وَ مُقَدَّمِهِ فِي الْخَطِّ عَلَى نَحْوِهَا فاجبته ...

انجام : وَ أَمَّا الْحُرُوفِ فَلَمْ يَكْتُبْ مِنْهَا بِالْيَاءِ غَيْرِ بلی وَالَى وَ عَلَىَّ وَ حتی.

چاپ:کلکته، 1805م؛ دهلی 1278 و 1291 و 1310 و 1321 ص183؛ كانبور، 1278، ص 184 و 1891م؛ آستانه 1850 و 1885؛ در مصر به چاپ سنگی الذريعة 2/ 40 و 5/3 و 123/13 : منهاج الصلاح و 117/13 -123 و 164/23 و 18/24 ؛ ریحانة الأدب 283/4 ؛ مشار عربی 1942 کشف الظنون؛ 1020/2؛ معجم المطبوعات 71/1؛ الأوقاف العامة موصل 58/2؛ دنا 313٫6 - 318 (158 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- شرح الشافية؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)

2- شرح الشافية؛ رضی الدین استر آبادی، محمد بن حسن (686)

3- شرح الشافية؛ یزدی، ملا خضر (-8)

4- شرح الشافية = شرح نظام؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728)

5- شرح الشافية ؛ جاربردی، احمد بن حسن (-746)

6- شرح الشافية؛ نقره کار، عبدالله بن محمد (706-776)

7- الوافية في شرح الشافية؛ شیرازی، احمد بن محمد (-9)

8- حاشية شرح الشافية؛ ابن جماعه، محمد بن ابی بکر (749-819)

9- الصافية في شرح الشافية؛ قره سنان، يوسف بن عبدالملک (-885)

10 - المناهج الكافية في شرح الشافية؛ انصاری، زکریا بن محمد (926-826)

11- شرح الشافية؛ عصام الدين اسفراینی، ابراهیم بن محمد (873 _951)

12- شرح الشافية؛ حسینی، محمد حسین بن محمد (_11)

13 - العافية في شرح الشافية؛ قریشی عظیم آبادی، محمد سعید (11_)

14- شرح الشافية؛ کربلائی، محمد على (-12)

15- القيود الوافية في شرح الكافية و الشافية؛ عبدالباقی بن محمد حسین (-12)

16- الدرة الثمينة؛ مدنی، علی خان بن احمد (1052-1118)

17- شرح الشافية في الصرف = شرح شافیه؛ مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح (-1120)

18 - شرح شرح النظام؛ مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح ( _1120)

19 - شرح الشافية = العجالة؛ فارسی، محمد بن محمد (-1134)

20- الوافية في نظم الشافية؛ حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی ( _1150)

21- توشيح الوافية بمعان كافية؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (1150)

22- شرح الشافية؛ همدانی، محمد هادی (-13)

23 - شرح الشافية؛ ابن زهری گیلانی، محمد جعفر بن محمد صالح ( _13)

24- حاشية شرح الشافية؛ نراقی، مجدالدین بن ابوالقاسم (-14)

25- مسلك الدرين و مشرق النورين؛ حسینی کاشانی، محمد حسن بن محمد (-14)

26- شرح شرح النظام؛ شیخ کبیر، محمد حسن بن صفر على ( _1345)

27- كلمة الملوك في شرح الشافية؛ مداح وصاف

28- شرح الشافية؛ سید عبدالله

29- وجيزة التصريف؛ عرب، ابن عباس

30- حاشية الشافية؛ خلخالی، علیقلی

31- کشف النظام = حاشية شرح الشافية؛ موسوی بیدلی کوه گیلانی، محمد علی بن محمد معصوم

32- من لا يحضره الاديب = شرح شافیه؛ شیرازی، ابوالحسن بن محمد باقر

33- شرح الشافية في الصرف؛ صلاحی، درویش عبدالله

34- حاشية الشافية (2 عنوان)

35- حاشية شرح الجاربردی علی الشافية

36- شرح الشافية (15 عنوان)

37- شرح الوافية في نظم الشافية

38- العافية في شرح الشافية

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 10050

خط: نسخ معرب، كا: محمد بن احمد بن حبشي حلي مقیم در اصطراب، تا: 699ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45گ (40پ -84پ)، اندازه: 25×17سم [ف: 26 - 39]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5296/1

انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن سليمان بن بهرامویه، تا: چهارشنبه ربيع الثانی 726ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (ار-5پ)، 9 سطر (17×12)، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 16 - 215]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:314

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 732ق، جان جاجرم؛ افتادگی: آغاز؛ چند صفحه اول این نسخه قدیمی افتاده؛ 57گ، 10 سطر، اندازه: 12×7سم [ف: 2 - 183]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/35 -ف

نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف:1 - 424]

5. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه:5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبد الله جعفر بن حضرت دولتشاه القاری، تا 797ق؛ محشي؛ نسخه متعلق به خزانه سلطان بوصدقه جیلی ساکن شیراز بوده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی رویه کاغذ رنگی، 112ص، 9 سطر ( 11/5×8)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: - 182]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15247

آغاز: برابر؛ انجام: بِخِلَافِ أُخْتٍ وَ بِنْتٍ وَ بَابُ قايمات وَ بَابُ قَامَتْ هِنْدُ وَ مِنْ ثَمَّ كَتَبَ الْمَنُونِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 104گ، 7 سطر (14×9)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 38 - 721]

7. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3023

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: مرتضی بن علی بن محمد اصفهانی، تا: 820ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 105گ، 7 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 2 - 847]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25466

آغاز: بسمله، التصريف علم باصول يعرف بها؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كان أفضل مازندرانی، محمد على بن آدم، تا: 938ق؛ ضميمه نسخه شماره 25465؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]

9. تهران: نوربخش؛ شماره نسخه:330

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: كمال الدین حسین بن عبد الخالق خطیب رازی، تا: 955ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مذهب، 200ص، 7 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 2 - 68]

10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5123/1

خط: نسخ، كا: ابو الحسن بن عبدالله استرابادی، تا: 965 ق، جان دمشق؛ جلد: مقوایی، 39 گ(5پ -43ر)، 15 سطر، اندازه:9/5×15/5 سم [ف: 13 - 326]

11. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:33

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: على بن يوسف بن على بن سنبغ عاملی، تا: دوشنبه 27 محرم 987ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 113گ، 6 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1 - 53]

12. تهران: عبدالعظیم؛ شماره نسخه:479

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 995ق؛ محشی از «سید عبدالله» و «سید علی»؛ واقف: علی اصغر خان یمین، 1334/4/2؛ جلد: مقوا، 74گ، 9 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1 - 306]

13. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2054

خط: نسخ، بی کا، تا: 999ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: زرد اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 57گ، 11 سطر (12×7)، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 1143]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3937

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ واقف: اسدالله بن شیخ محمد مؤمن مشهور به ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه، 53گ، 11 سطر، اندازه: 16/8×11/4 سم [ف: 12 - 111]

15. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:239

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 82گ، 9 سطر، اندازه: 12×9سم [ف: 1- 187]

16. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3015/2

آغاز: برابر؛ انجام: أَمَّا الْبَدَلِ فانهم كَتَبُوا كُلِّ أَلْفٍ رَابِعَةُ فصاعد . . . فالمختار انْهَ كَذَلِكَ وَ هُوَ قِيَاسِ الْمُبَرَّدُ المازنی ...

خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: تیماج تریاکی مذهب، 64گ (16پ۔ 79پ)، 12 سطر (12×4/5)، اندازه: 12-2013سم [ف: 14- 125]

17. تهران: ملک، شماره نسخه:5842

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 139 گ، 7 سطر، اندازه: 16/×69/8 سم [ف: 1- 274]

18. تهران: سپهسالار؛ شماره نسخه:6867

خط: نسخ، كا: ملا حافظ بن محمد شریف بروجردی، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی، گاهی هم با ترجمه لغات به فارسی؛ مهر: «معین الشريف على»؛ کاغذ: اصفهانی سفید، جلد: مقوایی پارچه ای، 122گ، 17 سطر (12×7)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 5 - 129]

19. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2531/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک محمد مؤمن بن حسن مدرس تونی با مهر «المؤمن في امان الله» (بیضی) و «محمد مؤمن ...»، سلطان حیدر بن غیاث الدین محمد رضوی، سید محمد حسینی با مهر «عبده سيد محمد الحسینی» (بیضی)؛ مهر: «عبده صادق الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50گ (112پ -161ر)، 13 سطر، اندازه: 20/7×14سم [محدث ارموی مخ: 2 - 832] 20. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:3125

آغاز: برابر خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ به نام حاشیه عصام الدین پشت نسخه معرفی و وقف گردیده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: مقوایی، 51ص، 11 سطر، اندازه: 18×810/5 سم [ف: 2 - 332]

21. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 712/1

خط: نسخ، بی کا، تا قرن 11؛ اندازه: ×سم [نسخه پژوهی: 3 - 115]

22. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه:1583

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ اندازه: 15× 20/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15110

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 464]

24. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:8774

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ روی برگ اول اشعاری عربی از ابن السرايا؛ تملک: شرف الدين على معلم تبریزی؛ مهر: «غلام شاه دین محمد زين الدين» (بیضی)، «عبده محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج عنابی، 73گ، 9 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 28 - 255]

25. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:683

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: جلد تیماج قرمز، 82گ، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 143]

26. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه:38623

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1007ق؛ محشی؛ واقف: تاج ماه بیگم؛ کاغذ: شکری، جلد: پارچه، 72گ، 9 سطر (14×7/5)، اندازه: 26/5×15/5 سم [ف: 12 - 107]

27. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6365

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1014ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سبز، 111گ، 6 سطر، اندازه: 14/4 × 20/7

سم [ف: 1- 274]

28. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:208/2

آغاز: بسمله الْكَلِمَةُ لَفْظَ وَضَعَ لمعنی مُفْرَدُ وَ هِيَ اسْمُ وَ فَعَلَ وَ حَرْفُ لانها أَمَّا انَّ تَدُلُّ عَلَى مَعْنَى فِي نَفْسِهَا أَوَّلًا الثَّانِي الْحِرَفِ وَ الاول أَمَّا انَّ يَقْتَرِنَ باحد الازمنة ؛ انجام : وَ فِي الْوَقْفِ فَيَرُدُّ مَا خِلَافٍ وَ الْمَفْتُوحِ مَا قَبْلَهَا تَقَلُّبَ أَلْفاً

خط: نسخ، كا: محمد مؤمن بن محمد کریم اردستانی، تا: 1014ق؛ محشی؛ جلد: تیماج زرد، 53گ، 9 سطر، اندازه:20×15سم [ف مخ -1 - 273]

29. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 192/2

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 9 محرم 1014ق؛ قطع: ربعی رشت و همدان: ف: - 1397]

30. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 10386/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن عباد الله، تا: دوشنبه شوال 1014ق؛ محشی با نشان منه، ج، ح، ل، ظ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج سبز، 88گ (85-172)، 8-9 سطر (12ر6)، اندازه:12/5 × 19/5 سم [ف: 19 - 505]

31. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 782

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش و معرب، كا: محمد بن جابر، تا: 12 ربیع الثانی 1019ق؛ محشی، قرائت و مقابله شده، با یادداشتی به خط جابر بن عباس و گواهی کرده که با شرح جاربردی و نیشابوری نیز مقابله شده؛ مهر: «محمد مهدی الحسینی» (چهار گوش)، حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 7 سطر (10×6/5 )، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 2 - 891]

32. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 994

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: خطيب قاضی فرزند عبدالرضا موسوی، تا: پایان صفر 1022ق؛ محشی؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 90گ، 8 سطر (9×6)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2 - 811]

33. اهواز؛ شوشتری، محمد؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، تا: 1026ق [نشریه: 7 - 796]

34. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4563

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد مشهدی، تا: 7 ربيع الأول 1035ق؛ مهر: «عبده محمد صالح الحسینی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 79گ، 9 سطر (9×5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 12 - 254]

35. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13041

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد صالح ابن محمد رضا صفاهانی، تا: 14 رمضان 1042ق؛ محشی، مذيل است به شرح شافیه از تألیفات مشهور نظام الدین حسن بن محمد بن حسین نیشابوری قمی معروف به نظام اعرج، واقف: عبدالله مجتهدپور، مرداد 1362؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج خرمایی، 40گ، 15 سطر، اندازه: 16/8 × 24/5 سم [ف: 12 - 111]

36. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:392

خط: نسخ، كا: صفر بن شیخ فضل بن جمعه سهلانی جوازری، تا: سه شنبه 9 ربیع الثانی 1049ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 144گ، اندازه: 19×12/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

37. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1616

خط: نسخ، كان محمد خان بن محمد خان طباطبایی، تا: پنج شنبه نزدیک به پایان ذیحجه 1054ق؛ محشی با نشان جاربردی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 100گ، 11 سطر (10×4)، اندازه: 17×11سم [ف: 8 - 206]

38. تهران: ملی؛ شماره نسخه:3395

آغاز: فانه بما تقدمه و ان كان من حروف؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1056ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از جاربردی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 159گ، 5 سطر (10×6)، اندازه: 13/5 × 18/5 سم [ف: 15 - 204]

39. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3866

آغاز: و ابنية الاسم الاصول ثلاثية و رباعية و خماسية

خطبه و دیباچه را فاقد است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1058ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 63گ، 11 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 12 - 110]

40. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6866

خط: نسخ، كا: نجم الدين بن عبدالله بن محمد، تا: شنبه 4 ذيقعده 1060ق؛ محشی با نشان «س، ی»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی و فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 86گ، 7 سطر ( 10/567/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 129]

41. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:496

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ جلی، كا: سلطان محمد بن خان محمد خلخالی، تا: رمضان 1063ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 85گ، 8 سطر، اندازه: 18ر11سم [ف: - 94]

42. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4954/20

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میر جعفر بن عبدالله حسینی، تا: 1069ق؛ محشی به فارسی با علامت «هی» با کاغذ: سپاهانی، جلد:روغنی، 31گ( 261پ۔ 291ر)، 14 سطر (14×7/5)، اندازه: 15× 25سم [ف: 14 - 240]

43. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3864

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه غره رجب 1072ق؛ محشی؛ واقف: مرتضی قلی خان، 1340؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه، 61گ، 9 سطر ( 12×5/48)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 12 - 109]

44. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8028

خط: نسخ، كان: محمد یوسف گلپایگانی، تا: اواخر شوال 1072ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «علی اکبر گلستانه» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120 گ، 6 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 21 - 39]

45. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12005

آغاز: ... فَأَجَبْتُهُ سائلامتضرعا أَنْ يَنْفَعَ بِهِمَا كمانفع بأختهما وَ اللَّهِ

الموفق ، التَّصْرِيفَ عَلِمَ بأصول تُعْرَفُ بِهَا أَحْوَالِ أَبْنِيَةً الْكَلْمُ؛ انجام:برابر.

خط: نسخ زیبا، كان حاجی محمد عبدالكریم، تا: یک شنبه 4 ذیحجه 1074ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «موسی قربی بی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 90 گی، 9 سطر (11×4/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 30 - 347]

46. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1231/1

خط: نسخ، كا: حاج علینقی بن حاج میرزا علی، تا: ذیحجه 1074ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 55ص (1-56)، 11 سطر (13×7)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 3 - 901]

47. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:112

خط: نسخ، كا: سید محمد حسنی معروف به لنکری، تا: ذیحجه 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ 115گ، 6 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 1-83] 48. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 402

خط: نسخ معرب، کا: ملاشاه محمد کرمانی، تا: سه شنبه 14 ربیع الاول 1077ق؛ 60گ، 9 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 2 – 95]

49. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 200ض

بی کا، تا: 1081ق؛ افتادگی: انجام [ف: - 240]

50. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38150

آغاز و انجام: برابر

کامل؛ خط: نسخ، كا: محمد مرمن بن جلال الدین، تا: 6 شوال 1081ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «یا محمد مهدی مدد 1070» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 169گ، 5 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ اهدائی رهبر: 10-226]

51. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3862

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ واقف: مرتضی قلی خان؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن، 104گ، 5 سطر، اندازه: 25×14/3سم [ف: 12 - 109]

52. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1890

آغاز: ... قیاس ففعل لعان؛ انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد مؤمن قزوینی، تا: جمادی الاول 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اهدایی: دکتر فریده معتکف؛ کاغذ: اصفهانی دولت آبادی، جلد: مقوا، 41گ، 9 سطر (13×5)، اندازه: 20×10سم [ف: 3 - 178]

53. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3865

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: زین العابدین ابن محمد حسین سبزواری، تا 1086ق؛ محشی؛ واقف:نادرشاه، 1145؛ کاغذ:شکری، جلد: پارچه، 114گ، 5 سطر (10/5×6)، اندازه: 19×13 سم [ف: 12 - 109]

54. اصفهان؛ مهدوی، مصلح الدین؛ شماره نسخه:138

خط: نسخ، بی کا، تا: 13 محرم 1086ق؛ محشی؛ تملك: محمد صادق بن محمد حسینی امامی در 1217؛ جلد: تیماج قهوه ای، 139گ، 5 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: - 141]

55. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9233

خط: نسخ، كا: محمد تقی حسینی تفرشی، تا: رجب 1088ق، جان اصفهان مدرسه شاپوریه؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 42گ، 15 سطر (7×11/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 12 - 110]

56. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 472/1

آغاز: مِنِ الْبَلْعِ وَ خُولِفَ وَ قَالَ الْخَلِيلُ الهرکولة للضخمة بففعولة لأتها تركل فِي مَشْيِهَا وَ خُولِفَ.

خط: نسخ، كا: محمد شفیع بن میر شرف الدین علی طباطبائی، تا: جمعه 18 جمادی الاول 1089ق؛ افتادگی: آغاز؛ 38 (1ر _38پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 374]

57. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1011

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ جلی، كا: عطاء الله بیگ، تا: 23 شوال 1093ق؛ محشی؛ مهر: «هارون بن عبدالرحمن 1235» (بیضی)، «یا أبا القاسم 1252» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 153گ، 5 سطر، اندازه: 24×13/5 سم [ف مخ - 3 - 1130]

58. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2251/1

آغاز: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 20 ربیع الاول 1094ق، جا: مشهد رضوی؛ در گ 72 پشت و رو، شرحی است به فارسی بر این جمله های معروف: «و خضمسکح، يضکس، نوس، سيض، نعكو، ضمسنی، وضحى، سضوی، اضنكس ضاسمک، سکضاء، سنضدد» دارد، که هر واژه آن معروف باب های یکی از معتلات را نشان می دهد، محشی با نشان های «رضی»، «حار»، «تاج»؛ کاغذ: نخودی، اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه تیماج قهوه ای مذهب، 72گ(1پ -72پ) [ف: 11 - 646]

59. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:818/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد امین بن محمد سعید، تا: 1096ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی ابری مشکی، 21گ، 18 سطر، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 2 - 693]

60. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1278

خط: نسخ، كا: محمد مهدی، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: «افوض امرى الى الله محمد مهدی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 36گ، 12 سطر (12×8)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 3 - 915]

61. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11619/21

آغاز: الْخَطُّ تَصْوِيرِ اللَّفْظِ بحروف هجائية وَ أَسْمَاءِ الْحُرُوفِ إِذَا قُصِدَ بِهَا المسمی؛ انجام: برابر

از مبحث خط؛ خط: نسخ، كا: محمد نصیر فرزند ملا حسن، بالانکابی جیلانی، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، 3گ ( 105-103)، 22 سطر، اندازه: 15×6سم [ف: 29 - 378]

62. قم؛ مدرسه رضویه؛ شماره نسخه: 48/5

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: الوان، 51گ (81پ - 131)، 10 سطر، قطع: ربعی [چند نسخه ف: - 48]

63. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:956

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 9 سطر (6/5× 12/5) [ف: 3 - 1310]

64. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:376

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 79گ، 17 سطر، اندازه: 20×12سم [ف مخ - 1- 273]

65. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 4181/1 _21/101

آغاز: وَ نَحْوِ عَضَدَ يَجُوزُ فِيهِ عَضُدُ وَ نَحْوِ عِتْقٍ يَجُوزُ فِيهِ عِتْقُ وَ فِي ابل ابل ؛ انجام : وَ مِنْهُمْ مَنْ يحذفها فِي الْجَمِيعِ وَ زَادُوا فِي مأة أَلْفاً فَرْقاً بَيْنَهَا وَ بَيْنَ مِنْهُ وَ الْحَقِّ. خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2373]

66. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15784

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مذیل است به مراح الارواح تأليف احمد بن على بن مسعود؛ واقف: محمود شهابی، آبان 1366؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 114گ، اندازه: 14/2 ×19 سم [ف: 12 - 110]

67. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:107

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، كا: محمد باقر بن، تا: صفر 1100ق؛ محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، 61گ، 19 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 1-128]

68. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 362/1

انجام: وَ مِثْلُ اطْمَأَنَّ ابيعع وَ صَحِّحْ وَ مِثْلُ أَغْدُو .....

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 101گ (1پ-101پ)، 7 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 2 - 66]

69. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:8065

آغاز و انجام: برابر

خط: نسح ممتاز، کا: میرزا خداویردی، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی سبز، 160گ، 6 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف:27/1_117]

70. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:233

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به شرح جاربردی، شرح نظام و جز آنها؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد علی 12» (چهارگوش)، «محمد علی بن محمد ابراهیم» (بیضی)، «یا صاحب الزمان» (بیضی)؛ کاغذ: رنگارنگ، جلد: تیماج قهوه ای، 111گ، 5 سطر (10×5)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 1 - 142]

71. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29077

آغاز: برابر؛ انجام: مَعَ مُخَالَفَةٍ بِزِيَادَةٍ أَوْ بِنِيَّةٍ مخصوصین بِهِ فَلِذَلِكَ لَوْ پنیت ...

خط: نسخ خفی خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ ضمیمه نسخه ش 29075 [رایانه ]

72. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1049/1

آغاز: الْمُؤَنَّثُ نَحْوَ صبيحه عَلَى صبایح وَ صَبَاحٍ وَ جَاءَ عَلَى خُلَفَاءُ وَ جَعَلَهُ جَمْعٍ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سیاه، 75ص (1-75)، 11 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 269]

73. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2/ 1650

آغاز: برابر؛ انجام: نَحْوَ متی وَ الَّا فالالف وَ آنَ مَا كَتَبُوا الَّذِي بَالِياً.

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1105ق؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ 72گ (31پ-102پ) [ف: 3 - 60]

74. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:875/1

خط: نسخ پخته، كان محمد نصیر بن محمد اشرف المرائلي النائنی، تا: اوایل ذیقعده 1107ق؛ 33گ(1پ -33ر) [ف: 2 - 144]

75. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1529

خط: نسخ، بی کا، تا: 1108ق؛ محشی از شرح نظام الدین نیشابوری و حاشیه هایی دیگر؛ تملک: محمد رضا؛ جلد: مقوایی، 69گ، 7 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 4 - 377]

76. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:564/4

خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ربيع الثانی 1111ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 10 سطر (11×7)، قطع: خشتی [ف: 1- 425]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:564/3

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 88]

77. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:563

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالوهاب حسینی، تا: اواخر ذیحجه 1115ق؛ تملك: على اشرف بن محمد در 1141ق؛ وقف نامه از حاجی محمد على مستوفی بر امامزاده واجب التعظیم حضرت عبدالعظیم (علیه السَّلام) همراه با 99 کتاب دیگر در 1216؛ واقف: محمد على مستوفی، 1216؛ جلد: تیماج سرخ، 87گ، 7 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 1 - 307]

78. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4444- 22/164

آغاز: وَ هِيَ لَازِمَةُ الْمُضَارِعِ بِزِيَادَةٍ حَرْفٍ المضارعة عَلَى الْمَاضِي فَانٍ كَانَ مُجَرَّدَةً عَلَى فِعْلِ کسرت عَيْنَهُ أَوْ ضَمَّتْ أَوْ فُتِحَتْ؛ انجام: برابر.

خط: نسخ، كا: عبدالجبار بن صدرا الهزار جریبي الكهساری، تا: شنبه 3 صفر 1116ق، جلد: تیماج مشکی، 150گ، 5 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 5 - 2373]

79. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:365

خط: نستعلیق معرب، بی کا، تا: 2 ربیع الاول 1122ق؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، 62، 7 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5سم [ف: 1- 476]

80. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1941/2

خط: نسخ، كا: حسن بن مقصود على، تا: 1122ق؛ 150گ (19-168)، اندازه: 18×12سم [ف: 3 - 154]

81. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:6779/6 - 34/149

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد على مازندرانی، تا: 1125ق، جان اصفهان مدرسه آقا كمال، محشی از «نظام»؛ جلد: گالینگور آبی، 47گ، 11 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 5 – 2372]

82. شیراز؛ موزه پارس؛ شماره نسخه:بدون شماره

خط: نسخ، كا: على نقی بن محمد صالح جری بهبهانی، تا 1126ق، جا: مدرسه خیر آباد؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 60گ (1 _60)، اندازه: 21×13سم [نسخه پژوهی: 1- 59]

83. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12551/1

آغاز: للإلحاق أَوْ لِغَيْرِهِ فَإِنَّهُ تَقَدَّمَهُ وَ إِنْ كَانَ المكرر مِنْ حُرُوفِ الزِّيَادَةِ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد صالح بن علی نقی حسینی، تا: 12 جمادی الاول 1128ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: محمد موسوی جزائری؛ کاغذ: فرنگی، 35گ (37-3)، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 31 - 619]

84. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:364

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن ابو طالب چراشی (گراشی)، تا: ربیع الاول 1133ق؛ 87گ، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 3 - 53]

85. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4318

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن امیر محمد الحسینی، تا: 1136ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 83گ، 8 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 20×11/3 سم [ف: 282 - 18]

86. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:7439

آغاز: برابر

خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن دادالله، تا: 1173ق، جان نوشاباد؛ تملك: حسين بن عبدالله زنوزی 1237؛ جلد: تیماج مشکی، 76گ، 9 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 25 - 419]

87. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16255/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان سليمان بن حسين بن موسی فراوی (بلدة) مالکی (مذهباً)، تا: جمعه 16 جمادی الثانی 1174ق؛ محشی؛ جلد: چرم قهوه ای، 77ص (200-276)، 13 و 20 و 22 سطر، اندازه: 23/3×17/5 سم [ف: 45 - 114]

88. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 689

کا: بهمن بن قباد بیک، تا: 1188ق، قطع: خشتی [ف: - 149]

89. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 72

خط: نسخ، كان محمد طاهر بن ملا عبدالرحیم رانکوهی، تا: جمعه 30رمضان 1189ق؛ مصحح، محشی ؛ مهر: «بنده محمد رضا» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 94گ، 8 سطر، اندازه: 16/5×10 سم [ف: - 57]

90. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7432/1

خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1192ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 69گ(1-69)، ابعاد متن: 12×6، اندازه: 16×10سم [ف: 16 - 569]

91. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:5825/4

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 14 سطر (13×7)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 99]

92. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14724/13

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 23گ (215ر -237)، 13 سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 37 - 282]

93. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 79/2

بی کا، تا:قرن 13؛ 60گ (13ر-72ر)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 62]

94. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2911/4

خط: نسخ، كا: معصومعلی عبدالصالح، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: پسته ای و سفید و آبی، 27گ (113ر139)، 21 سطر، اندازه: 16×14سم [ف: 6 - 164]

95. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1356/1

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 56گ (1 _56)، 12 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 15×10سم [ف: 3 - 937]

96. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5423- 27/93

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 82گ، 9 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 5 – 2372]

97. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4051- 20/171

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 73گ، 10 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 5 – 2372]

98. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4206/3 _21/126

آغاز: برابر؛ انجام: نَحْوَ احْمَرَّ يَجْمَعُ كَذَلِكَ فَانٍ وَزْنُ فِعْلَانِ مُخْتَصُّ بِجَمْعٍ فَعَلَ نَحْوَ صُرَدٍ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ، 16 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 5 – 2372]

99. قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3047/4

آغاز: برابر؛ انجام: وَ يَكُونُ الْعَيْنِ وَاواً نَحْوَ شُوِيَ الَّا ماشذ بِنَحْوِ الْقُوَى وَ الصُّورِيِّ فَانٍ جَهِلَ فَانٍ املیت فالياء نَحْوَ متی وَ الَّا فالالف وَ أَنَّمَا كَتَبُوا الَّذِي بِالْيَاءِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 76گ، 9 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف مخ - 3 - 1130]

100. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14846

آغاز: فِي الْخَطِّ فاجبته سَائِلًا مُتَضَرِّعاً أَنْ يَنْفَعَ بِهِمَا ؛ انجام : نَحْوَ اللَّحْمَ وَ لِلَّبَنِ كَرَاهَةِ اجْتِمَاعِ ثُلُثُ لَا مَاتَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی و شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 115گ، 7 سطر، اندازه: 18810سم [ف: 12 - 111]

101. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:28516

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، رویه کاغذی، 73گ، 7 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 227]

102. مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 206/2

بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1 – 251]

103. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 502/14

خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ 58گ (349پ - 406پ)، 13 سطر، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 2 - 394]

104. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34810

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ مشکول، کا: مثقال، تا: 5 جمادی الاول 1201ق؛ مصحح، محشی؛ تملك مسیح یار و مهر «حکمت آموز بهادر خان مسیح یار جنگ 1262» (مستطيل)؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 169گ، 5 سطر، اندازه: 12× 20/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 226]

105. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:4104

بی کا، تا: 1205ق [ نشریه: 13 - 365]

106. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه:256

خط: نسخ، كا: عبدالوهاب بن ملاعبدالفياض خادم و حافظ شیخ صفی اردبیلی، تا: محرم 1206ق، جلد: تیماج قهوه ای، 84گ، 5 سطر ( 12/5×8)، اندازه: 21×17سم [ف: 1 - 153]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:256

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 36]

107. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4147/2

خط: نسخ، كا: اسمعيل بن ملا محمد ربيع خوانساری، تا: 18 رجب 1209ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 58گ (88پ -145)، 22 سطر (11×6)، اندازه: 15×9سم [ف: 13 - 3116]

108. تهران علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 273/2

آغاز: برابر

خط: تحریری، بی کا، تا: یکشنبه 24 شوال 1216ق؛ 68ص (84 _151)، 15 سطر (8×7/5)، اندازه: 20×15 سم [نشریه: 3- 349]

109. قم: حجتیه؛ شماره نسخه:573

خط: نسخ، بی کا، تا: 1217ق [ف: - 60]

110. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 354/1

خط: نسخ، كا: محمد صادق بن محمد هادی طالقانی، تا: 1221ق؛

جلد: تیماج سیاه، 11 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 219]

111. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:183

آغاز: ... هَذَا بَابُ شَرْحِ الْكَلَامِ وَ شَرْحِ مَا يتألف مِنْهُ الْكَلَامِ وَ مايتالف مِنْهُ فِي اصْطِلَاحِ النَّحْوِيِّينَ عِبَارَةً عَمَّا اجْتَمَعَ فِيهِ أَمْرَانِ اللَّفْظِ وَ الافادة وَ الْمُرَادُ بِاللَّفْظِ الصَّوْتِ الْمُشْتَمِلِ عَلَى بَعْضِ الْحُرُوفِ؛ انجام: برابر خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد طاهر آرانی، تا: جمادی الاول 1222ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ فائدهای صرفی در برگ آخر از غلامرضا آرانی؛ جلد: گالینگور زرشکی، 146 گ، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ - - 88]

112. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4309

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد علی بن احمد بیدگلی کاشانی، تا: 1227ق؛ مصحح، محشی با امضای خلخالی، جاربردی، نظام؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی با روکش پارچه ای نخودی، 136گ، 6 سطر (11×6)، اندازه: 11×17/7 سم [ف: 18 - 274]

113. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3459

خط: نسخ، كا: نظام الدین بن محمد حسینی، تا: 1231ق؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج قهوه ای، 72گ، 18 سطر (12×7)، اندازه: 21×17سم [ف: 15 - 272]

114. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:35253

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: محمد ظهور احمدی، تا: شنبه 17 جمادی الاول 1232ق؛ مجدول به شنگرف؛ مهر: «محمد کریم» (بیضی)، اسدالله بن محمد خان 1231» (مستطیل)، «محمد ظهور احمدی 1231» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 89گ (1پ-89ر)، 7 سطر، اندازه: 24×18سم [اهدائی رهبر: 10 - 226]

115. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14828

خط: نسخ عالی، کا:اقل الطلاب على نقی، تا: 1233ق، جان بروجرد؛ محشی؛ تملک: ابن يعقوب على آرانی کاشانی با مهر «عبده الراجی محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی سبز، 137گ، 5 سطر، اندازه: 32/8×20/5 سم [ف: 41 - 234]

116. اراک؛ کتابخانه مدرسه سپهدار؛ شماره نسخه: 158/27/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد حسن ابن ملا تاروردی، تا: 7 صفر 1238ق، جا: تبریز، کاغذ: آبی، جلد: گالینگور آبی، 97گ (92پ۔ 188)، 14 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [دو کتابخانه اراک:_ 188]

عشی؛ شماره نسخه: 15135/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 5 رمضان 1240ق؛ مصحح، محشی با نشان «12» و «جاربردی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد:

تیماج قهوه ای، 53گ (98-150)، 7-10 سطر (12×7)، اندازه: 21×15سم [ف: 38 - 411]

118. تهران، حقوق، شماره نسخه:161/4 - ج

خط: نسخ، كا: اسمعیل بن جمشید بیک ارمنی، تا: 1240ق، جان تهران؛ 63گ (82پ -144ر) [ف: - 367]

119. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 790

خط: نسخ، بی کا، تا: 9 محرم 1242ق؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ 113گ، اسطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 3 - 591]

120. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1431/3

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1242ق، محشی؛ 49گ (12پ - 60پ) [ف: 3 - 178]

121. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 353/1

خط: نسخ، كا: عبدالرحيم بن عزیز دینایی نوری، تا: 1243ق؛

جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 23×17سم [ف: - 218]

122. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2861

آغاز: عَلَّمَ باصول تُعْرَفُ بِهَا أَحْوَالِ أَبْنِيَةً الْكَلْمُ

خط: نسخ، كا: على، تا: 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی رو کش کاغذ آبی، 92، 7 سطر (10×7)، اندازه: 15×11سم [ف: 4 - 1453]

123. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3255

خط: نسخ، كا: على بن غلامرضا احمد آبادی، تا: ذیقعده 1244ق؛ مهر: «مهدی الحسینی»؛ اهدایی: احمد آثاری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 84گ، 8 سطر (8×5)، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 5 - 1589]

124. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2225

نسخه کامل؛ خط: نستعلیق، كا: على اكبر هزار جریبی، تا: 1245ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 70گ، 9سطر (11×5)، اندازه: 18×10سم [ف: 4 - 1208]

125. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:1947

خط: نسخ، كا: زین العابدین بن ملا محمد على ساروی، تا: 1247ق، 40گ، 16 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 1 - 131]

126. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه:285

خط: نسخ، کا: محمد صادق بن میرزا محسن تونی خراسانی، تا: جمعه 12 صفر 1247ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملک الحق المبين عبده محمد صادق» (مربع)، «ا لمتوكل عَلَى اللَّهِ عَبْدُهُ ایوب بیضی) به سال 1270؛ جلد: روغنی، 116گ، 6 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 225] 127. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6182

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، کا: محمد اسماعيل بن شاهسفی بیک، تا: 1248ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 50گ (2پ-51)، 10 سطر (6/8×13/5)، اندازه: 14/7 × 20/5 سم [رایانه]

128. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 317

خط: نسخ، كان محمد علی بن محمد تقی ترکابادی، تا: 1248ق؛ واقف: محمد علی بن محمد تقی ترکابادی، 1248؛ جلد: تیماج مشکی، 120گ، 7 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 2 - 58]

129. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10696/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن علی اصغر خراسانی، تا: جمعه 2 ذیحجه 1255ق [به خط سه نفر که دو برگ آخر آن را محمد بن على اصغر خراسانی در شب جمعه 2 ذیحجه 1255ق نوشته ؛ مصحح جلد: تیماج مشکی، 66گ (66 - 131ر)، 7-13 سطر (13×7)، اندازه: 12×8سم [ف: 20 - 205]

130. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 873/2

بی کا، تا: 1257ق؛ قطع: رقعي [ف: - 320]

131. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4848

آغاز محمد بن علی اصغر خراسانی

خط: نسخ متوسط، كان محمد کاظم رضوی، تا: 1258ق، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 35گ(1پ -35)، 12 سطر ( 14/8×9) [رایانه ]

132. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1815

خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: جمادی الاول 1258ق؛ اهدایی: محمد حمامی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 72گ، 7 سطر ( 13/5×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 3 - 1062]

133. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3026

خط: نسخ، كا: حاج مطلب بن حاج حسن، تا: ذیقعده 1259ق؛ اهدایی: جعفری معمار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ، 132، 7 سطر (6×13/5)، اندازه: 21×13سم [ف:5-1509]

134. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه:بدون شماره

کا: محسن بن حسین حسینی، تا: پنج شنبه 3ذیحجه 1260 ق [ف: - 30]

135. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 264/1

خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد جواد، تا: چهارشنبه 16 رجب 1261ق؛ مصحح، جلد: تیماج مشکی، 72گ (1-72ر)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1- 187]

136. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4645/2

آغاز: برابر؛ انجام: أَمَّا الْبَدَلِ فانهم كَتَبُوا كُلِّ أَلْفٍ رَابِعَةُ فصاعد . . . الْمُخْتَارِ انْهَ كَذَلِكَ وَ هُوَ قِيَاسِ الْمُبَرَّدُ المازنی خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ محشی از جاربردی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 36گ (7-42)، 17 سطر (6×14/5 )، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 19 - 304]

137. مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه:21/3

خط: نستعلیق، كان محمد کاظم شانه چی، تا: 1262ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 606]

138. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26760

خط: نسخ، كان قاینی، احمد بن حسین، تا: 1262ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج [رایانه]

139. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36260

کامل؛ خط: نسخ، كا: شیخ موسی بن شیخ حسین مو چنانی، تا: 18 رجب 1263ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: صنعتی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 36گ (101پ۔ 136ر)، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [اهدائی رهبر: 10 - 227]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 452/2

آغاز و انجام: برابر

همان نسخه بالا، 36گ (133پ_98 ر) [مؤید: 1 - 366]

140. قم؛ فیضیه؛ شماره 1934

خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد رضا همدانی، تا: 1263ق؛ 112گ، 6 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1- 131]

141. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 377/14

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1267-1268ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 30گ (347پ -376پ)، اندازه: 16/5 ×27سم [ف:2-77]

142. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 608/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد، تا: 1269ق؛ مهر: «ابوالقاسم بن محسن» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 46گ، 10 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ - 3 - 1130]

143. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:752216

خط: نسخ، كا: عبدالحكيم، تا: ربيع الثانی 1271ق؛ 37گ (87پ - 123پ)، 9 سطر (11×6) [ف: 5 - 130]

144. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2472

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: علی حسینی، تا: غره محرم 1272ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 126 گ، 9 سطر، اندازه: 27×16//5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 831]

145. مشهد؛ فرهنگ و هنر، شماره نسخه:ب -11/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: سید اسماعیل لاریجانی ابن حاجی سید رضی، تا: 1272ق، جا: تهران مدرسه محمودیه؛ اهدایی: بانو حکیمه الهی صاحب الزمانی؛ کاغذ: کاهی سفید، جلد: چرمی، 81ص، 5 سطر (14×9/5)، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 80]

146. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20079

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، کا: محمد جواد، تا: سه شنبه 6 رجب 1273ق؛ مصحح، محشی با نشان های «آقا هادی رحمه الله» «نظام» و «جواد» و «جاربردی»؛ تملک: کاتب در 5 رجب 1273 ق با مهر «ابی محمد محمد جواد 1268» (چهار گوش)، مصطفی صفایی خوانساری در جمادی الثانی 1367ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 83گ، 7 سطر، اندازه: 21×13/5 سم اهدائی رهبر: 10 - 227]

147. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9895/1

خط: نسخ، كا: محمد رضی بن احمد موسوی لنجانی شهرو فیروزانی، تا: 1275ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 53گ (1پ -53پ)، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 25 - 190]

149. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: 167/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1283ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 168 گ، 12 سطر، اندازه: 15/5 ×21 سم [ف مخ_ 103]

150. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 270 - ج

خط: نسخ، كا: محمد بن مرتضی حسینی، تا: 17 رمضان 1286ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 58گ، 11 سطر (6/5× 14/5 )، اندازه: 12×12/5سم [ف: - 367]

151. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:68 معزی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای «جاربردی»، «ح ح»، نیسابوری»، ج ج ج»، «ج» «شرخ هادی»، «ش»؛ تملك: محمد طاهر معزی جمادی 1293؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابر و باد، 143 گ، 5 سطر (6×7/5)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 42 - 39]

152. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:29806

آغاز: برابر؛ انجام: بِالْبَاءِ غَيْرِ بَلِيَ وَ ذَلِكَ لمجبي الازاله فِيهِ وَ الَىَّ وَ عَلَى القولهم اليك . . . هَذَا آخِرُ مَا قَصَدْتَهُ.

خط: نسخ، كا: هادی بن محمد حسین، تا: قرن 14؛ ضميمه نسخه ش 17715؛ قطع: رقعی [رایانه]

153. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 2055/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1316ق [ف: 3 - 174]

154. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1201/3

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: اواخر جمادی الاول 1328ق؛ 38گ (33پ - 70ر) [ف: 3 - 178]

155. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17795

آغاز: برابر؛ انجام: حَتَّى قُتِلَ صَارَ شهید أَتَمَّتْ الْكِتَابَ عَلَى يَدِ أَضْعَفَ ... سنه 2801

خط: نستعلیق شکسته، کا: موصلی، حسین بن علی، بی تا؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]

156. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23115

آغاز: برابر؛ انجام: غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ لَوْ الديه وَ لِجَمِيعِ المومنین وَ المومنات.

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه ]

157. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29157

آغاز: مُدَّةُ الثالثه نَحْوَ زَمَانُ عَلَى أَزُّ مِنَّةً غَالِباً وَ جَاءَ . . . وَ غِزْلَانٍ عنوق وَ نَحْوِ حُمَّاةً عَلَى احْمَدِ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ ضميمه نسخه ش 29156 [رایانه]

158. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:27448

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [رایانه]

159. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10090/11

آغاز: برابر؛ انجام: و المفتوح ما قبلها تقلب الفا.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 57ص 171-227)، 17 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 32 - 117]

160. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1991

آغاز: برابر

خط: نسخ و نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: نخودی دولت آبادی و اصفهانی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 122گ، 9 سطر (5/5×5/5)، اندازه: 12×23/5سم [ف: 11 - 31]

161. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4362/3

آغاز: عَلَى الْأَكْثَرِ وَ أَحْوَالِ الْأَبْنِيَةِ قَدْ تَكُونُ لِلْحَاجَةِ كالماضي وَ الْمُضَارِعِ وَ الامر وَ اسْمُ الْفَاعِلِ وَ اسْمُ الْمَفْعُولَ ؛ انجام : وَ يَتَعَرَّفُ الْيَاءُ مِنْ الو أَوْ بالتثنيه نَحْوَ فِتْيَانُ وَ عصو آنَ وَ بِالْجَمْعِ نَحْوَ الفتيات وَ العصوات وَ بالمرة نَحْوَ رَمَيْتَ ...

بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای نیشابوری، رضی، جاربردی و ... کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 36گ (137-172پ)، 13 سطر ( 14/5×7/5 )، اندازه: 20/5×15سم [ف: 18 - 337]

162. اصفهان؛ سید کشفی؛ شماره نسخه:بدون شماره

کا: محمد بن محمد حسنی حسینی ، بی تا [دليل المخطوطات: 1 - 46]

163. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 358/13

بی کا، بی تا [ف: 3 - 58]

164. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8283/2

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 63گ (38پ۔ 100پ)، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 21 - 243]

165. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3470

آغاز: احْمَدِ وَ خُولِفَ فِي الاشارة وَ الموصول ؛ انجام : وَ الافصح ابقاء غنتها فِي الْوَاوِ وَ الْيَاءُ

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 55گ، 9 سطر (13×6)، اندازه: 18×12سم [ف: 5 - 1666]

166. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 224/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ (1پ -24پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 1 - 230]

167. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: 212/2

آغاز: وَ خماسية وَ أَبْنِيَةً الْفِعْلِ ثلاثية وَ رَبَاعِيَةَ وَ يُعَبَّرُ عَنْهَا بِالْفَاءِ وَ الْعَيْنِ وَ اللَّامُ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد:مقوایی، 44 گ، اندازه: 2014سم [ف مخ - 104]

168. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4641- 23/161

آغاز: لَيْسَتْ باعراب وَ أَبْنِيَةً الِاسْمِ الاصول ثلاثية وَ رَبَاعِيَةَ وَ خماسية وَ أَبْنِيَةً الْفِعْلِ ثلاثية ؛ انجام : ابراهیم وَ اسماعیل وَ اسْحَقِ وَ بَعْضُهُمْ الْأَلْفِ مِنْ عُثْمَانَ وَ سلیمان وَ معوية وَ أَمَّا الْبَدَلِ فانهم كَتَبُوا كُلِّ أَلْفٍ

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 80گ، 7 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 5 - 2373]

169. قم: مسجد اعظم؛ شماره نسخه:573

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 135 گ، 5 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ - 3 - 1129]

170. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1058

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50گ، 11 سطر، اندازه: 15×23/5سم [ف مخ - 3 - 1130]

171. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 175/2

بی کا، بی تا [ف: - 101]

172. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:937/5

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مِثْلُ اطماننت اقرايات وَ مضارعه يقرئنی مِثْلَ يقير عيع تَمَّ

خط: نسخ، بی کا، بی تا، یادداشت تملک: شیخ حرعاملی با مهر «العبد محمد الحر» (بیضی)؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 25گ (36-60)، 18 سطر (13×6/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3 - 1285]

173. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4046/2

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی و سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 34گ (16پ-49پ)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 13 - 3032]

174. همدان؛ مدرسه غرب: شماره نسخه: 193/1

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1387]

175. بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 61/2

خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج مشکی، 89گ (60-148 پ)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: - 54]

176. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 2/ 221

آغاز: مِنْ تَاءٍ الافتعال فانه بِالتَّاءِ وَ الَّا المكرر للالحاق أَوْ لِغَيْرِهِ ؛ انجام : وَ يَكُونُ الْعَيْنِ وَاواً نَحْوَ شُوِيَ إِلَّا مَا شَذَّ نَحْوَ الْقُوَى وَ الصوي وَ آنَ جَهِلَ فانٍ ...

خط: نسخ، كا: على نقی حسینی، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛

59گ (19ر-77پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1- 154]

177. فردوس؛ مدرسه حبیبیه؛ شماره نسخه: 77/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور مشکی، 89گ (1پ -89ر)، اندازه: 18×12 سم [ف مخ]

178. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3346

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 82گ، 7 سطر (85×13)، اندازه: 20×15سم [ف: 15-157]

179. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 262

خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی:انجام؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-902]

180. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25932

بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]

181. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 328/1

آغاز: برابر

خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 118گ، 10 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: - 210]

شافیه (ترجمه) / صرف / فارسی

šāfīya (t)

حسینی تفرشی، رضی الدین محمد

hoseynī tafrešī, razī-yod-dīn mohammad

وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 _646ق)

مؤلف بحث مقدمه خط از شافيه ابن حاجب را در این اثر به فارسی ترجمه کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1346/40 ط

آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ... که چون مقدمه خط که شیخ المحققين ابن حاجب در آخر رساله شافیه ایراد نمود؛ انجام: و کلمه عما را بعضی جا متصل نوشته اند و بعضی جا منفصل نوشته اند.

خط: نسخ و نستعلیق، كا: ابراهیم بن رحمت الله حسینی نجفی، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج سرخ، ص (321-323)، اندازه: 17×30سم [ف: 24/3 - 82]

الشافية لنفوس الموحدين / كلام و اعتقادات / عربی

as-safiyat-u li-nufus-il muwahhidin

سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری

sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad (-11c)

مؤلف ابتدا به شرح توحید و صفات الهی پرداخته و آن گاه توحید واقعی را مطابق با مذهب درزی ها می داند.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:782/3

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الْحَقَّ وِزْراً لِمَنِ اعْتَصَمَ بِعَزَائِمِهِ وَ عقوده وَ مَذَلَّةُ لِمَنْ جَحَدَ حُقُوقِ دینه وَ متعبدات حُدُودِهَا

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 912؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، 20گ (36-55) [عکسی ف: 2 - 464]

شافیه و فصول اکبری (منتخب / صرف / فارسی

šāfiya va fosūl-e akbarī (mn.)

الله آبادی، علی اکبر بن على، - 1091 قمری

allāh ābādī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (- 1680)

در صرف به روش نوین. [دنا 324؛ گنج بخش منزوی 1120]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1754/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن رویه ابری فرنگی، 70گ (49پ -118ر)، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 5 - 358]

شافی سلیمانی /طب / فارسی

šāfi-ye soleymānī

شاهوردی، فضلعلی بیک بن شاهوردی، ق 12 قمری

šāhverdī, fazl-“alī beyk ebn-e šāhverdī (- 18c)

ترجمه طب النبی و طب الائمة و الذهبيه است.

آغاز: بسمله. حمد بی حد حکیمی را که مرضای اهل ایمان را با اهل بیت عصمت و طهارت ... هدایت نمود. [دنا 318/6 ؛ فهرستواره منزوی 3508/5]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:5118

آغاز: برابر؛ انجام: و نزد اهل عراق هشت رطل است.

در یک «مقدمه» و چهل «باب» و یک «خاتمه» و دو «فصل»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح زیبا، محشی با نشان «منه سلمه الله» (148ر)، نسخه اصل شاهانه است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی آراسته رنگارنگ، 210گ، 12 سطر (14×7)، اندازه: 12×20سم [ف: 15 - 4117]

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3655/1

آغاز: نماز را از اعظم اسباب قرب و قبول سایر عبادات؛ انجام: پس بیمار میکند او را از جائی که اراده آن آزار باو دارد.

مشتمل بر مقدمه و دوازده باب و خاتمه؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 99ص (1-99)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 5 - 1738]

شافی العلیل و مروي الغليل في احكام الماء القليل / فقه / عربی

šāfi-l ‘alīl wa marwi-1 galīl fī aḥkām-il mā’-il qalīl

موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمری

mūsavī zānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 1910)

رساله در حکم آبی که از کر کمتر باشد و این که آیا با ملاقات نجس نجس می شود یا نه و چگونه می توان در تطهیر نجس از آن استفاده کرد. این رساله ناتمام و در سه «فصل» آمده است: 1. انفعال الماء القليل بورود النجاسة عليه؛ 2. الغسالة؛ 3. کیفیت تطهير النجاسات بالقليل.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3041/19

آغاز: اعْلَمْ أَنَّ الْمِيَاهَ عَلَى ثَلَاثَةِ أَقْسَامٍ جاری وَ محقون وَ مَاءِ بِئْرٍ وَ الاخلاف بَيْنَ الْأَصْحَابُ فِي تنجيسها ؛ انجام : مَا عَدَا الْأَوَانِي مِنَ الثَّوْبِ وَ الْبَدَنِ وَ نَحْوِ هَمّاً ، وَ فِيهِ مَسَائِلُ الْمَسْأَلَةِ الْأُولَى ...

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (193ر -211پ)، 23 سطر، اندازه: 11×18سم اف: 8 - 249]

الشافی فی اخلاق / اخلاق / عربی

aš-šāfī fi-l axlāq

اردبیلی، محمد بن موسی

ardabīlī, mohammad ebn-e mūsā

کتابی است در اخلاق ، شامل پنج فصل»: 1. تعریف حقيقة الخلق و لواحقه؛ 2. تعديد الاخلاق الفاضلة و الفاسدة و حقایقها؛ 3. حقایق الاخلاق؛ 4. كيفية استعمال الأخلاق؛ 5. علاج الأخلاق الفاسدة وضبط الفاضلة بطب النفوس؛ وی این کتاب را پس از کتاب دیگرش «اسرار الحكمة» و جهت وفای به عهدی که به احمد بن سعد بن علی رازی نموده بود، تألیف کرده است. در آغاز نسخه موجود به خط كاتب، به عنوان «الشافي في الأخلاق از محمد بن ابی موسی اردبیلی» آمده است. در فصل پنجم از استاد و مرشدش ابراهیم مکی و از کتاب دیگر خود «معادن الاسرار» نام برده است. در الذريعة از این کتاب به عنوان «مداواة النفوس في تهذیب الاخلاق» یاد شده است. مرحوم آقا بزرگ تهرانی، نسخه نفیسی از آن را که مورخ سال 737ق و به خط شهاب بحرانی بوده، نزد سید حسین بن ابی القاسم تبریزی طبيب، در نجف اشرف دیده است. نام مؤلف در الذريعة «ابوجعفر، محمد بن موسی اردبیلی» آمده است. دو نسخه از ترجمه فارسی این رساله در فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی ایران 1393/10 و 312/13 گزارش شده، در یکی از آنها از مؤلف متن، با عنوان «محمد اردبیلی» و «احمد بن موسی اردبیلی» یاد شده است. (سید محمد مرعشی)

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15254/1

آغاز:لحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ ، أَمَّا بَعْدُ ، فاني لِمَا فَرَغْتَ مِنْ كِتَابِي الْمَوْسُومِ باسرار الْحِكْمَةِ الَّذِي أَلَّفْتُهُ فِي الْعُلُومِ النَّظَرِيَّةِ عَلَى قانون يُوصَلَ الَىَّ الْغَرَضُ . . . وَ كُنْتُ قَدْ وُعِدْتُ فِيهِ أَنْ أَرْدَفَهُ بِكِتَابٍ فِي الْعِلْمِ العملی الضروری ؛ انجام: فَهَذَا هُوَ القانون الصناعي فِي أَزَالَتْ الرذایل وَ حَفِظَ الفضايل الْمُؤَدَّى الَىَّ حُصُولِ السَّعَادَةِ الْأُولَى وَ الْأُخْرَى ، فَهَذَا غَايَةِ مَا أَرَدْنَا أَنْ نحقق الْقَوْلُ فِي عِلْمِ الْأَخْلَاقِ ، وَ الْحَمْدُ لواهب الْعَقْلِ بِلَا نِهَايَةُ وَ نَفَادَ والصلوة عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدِ الْهَادِي إِلَى الرَّشَادِ وَ عَلَى آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد تقی بن محمد باقر الشريف» (بیضی)، «حاجی علی اکبر ali 1336akbar» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 9گ (1-9)، 15 سطر، اندازه: 17×8 سم [ف: 38 - 729]

نسخه اصل: اسعد افندی 1933؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف:1 - 496]

الشافي في الامامة و ابطال حجج العامة / كلام و اعتقادات / عربی

as-safi fi-1 imama wa ibtal-i hujaj-il amma

علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری

‘alam-ol-hodā, “alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)

تاریخ تأليف: رجب 432ق رد مبسوط مفصلی است بر قسمت مباحث امامت کتاب «المغنی» قاضی عبدالجبار معتزلی (415ق) با عنوان «قال صاحب الكتاب». چون این کتاب مفصل به مباحث امامت بر پایه نظریه شیعه امامیه پرداخته است، نزد بزرگان دانشمندان و اهل نظر بسیار مورد اهمیت می باشد، گروهی به تلخیص و تهذیب آن پرداخته اند. ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه در جزء 1 و 2 و 12 و 13 و 16 و 17 سخنان این دو را آورده و درباره آنها داوری نمود. شیخ طوسی(-460ق) آن را به نام «تلخيص الشافی» مختصر نموده است.

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سَلَامِهِ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ الْأَبْرَارِ . سَأَلْتُ ایدک اللَّهِ تَتَبُّعِ مَا انطوى عَلَيْهِ الْكِتَابَ الْمَعْرُوفِ بالمغني مِنَ الْحَجَّاجِ فِي الأمامه انجام: انْهَ سَمِيعُ الدعا قَرِيبُ مُجِيبُ وَ صلوته عَلَى خِيَرَتِهِ مِنْ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ نبیه وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ عِتْرَتِهِ وَ ذریته وَ سَلَامُهُ وَ رَحْمَتُهُ وَ بَرَكَاتُهُ چاپ: مشار عربی، ص 533؛ ایران، سنگی، 1301ق، رحلی، 295ص (صص1-295) [الذريعة 8/13؛ ذخائر التراث العربي الاسلامی615/1 ؛ کشف الحجب و الاستار ص 315؛ دنا 318/6 -320 (62 نسخه)]

شرح و حواشی: 1- الشافي (مختصر) = الاستيفاء؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385 _

460.

2- حاشية الشافي للسيد مرتضی؛ استر آبادی، محمد شفیع بن محمد على (-11)

3- ارتشاف الصافي من سلاف الشافی؛ حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر (1080-1140)

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15825/16

منتخب، گزینش گويا از محمد بن احمد بن حسین بن قصير حائری؛ خط: نستعلیق، کا: قباد بن شهقباد مهرانی، تا: 948ق [مختصر ف: - 463]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1468

خط: نسخ، بی کا، تا: 185ق، جا: قزوین؛ نسخه برابر است با گ 195ر نسخه ش 518 تا پایان کتاب؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 321گ، 19 سطر (18×11)، اندازه: 18×27سم [ف: 8- 120]

3. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:946

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ پشت برگ اول 38 عدد مصنفات سید مرتضی را نام برده؛ اندازه:24×16/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 173]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15023

خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد حسین سبزواری، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 463]

5. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 460

بی کا، تا: قرن 11، ناقص؛ قطع: وزيري [ف: - 149]

6. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 955/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 94گ (1-94)، اندازه: 17×24/5 سم [نسخه پژوهی: 3- 126]

7. تهران؛ مفتاح، شماره نسخه:1320

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ ابو طالب بن حاج ابي تراب در روز سه شنبه 13 ربیع الاول 1227 آن را خوانده و حاشیه نوشته، محشی با رمزهای «م ع ل عفى عنه، ابن سید، ح س ع س دام ظله يا مدظله»، دنبال یکی از حواشی نوشته شده «خط مولانا هادی مازندرانی» و برخی نشان «مولانا محمد شفیع دارد؛ قطع: رحلی [نشریه: 7- 180]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1493

آغاز: برابر؛ انجام: حَتَّى وَقَفَ فَقَالَتْ یا مَسْرُوقٍ اتدرى لَمْ سَمَّيْتَهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 325گ، 21 سطر (17×10)، اندازه: 25×17سم [ف: 9 - 511]

9. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5894

آغاز: عَلَى وُجُوبِ النَّصِّ فَقَالُوا قَدْ ثَبَتَ أَنَّ الامام الابدان يَكُونُ أَفْضَلُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ وَ اعليهم مَنْزِلَةُ فِي الثَّوَابِ فِي زَمَانِهِ وَ عِنْدَ ثُبُوتِ امامته میانه : فِي فَصَلِّ ابطال مَا طَعَنَ بِهِ عَلَى مَا حَكَاهُ مِنْ طَرَقَنَا فِي وُجُوبِ النَّصِّ قَالَ صَاحِبُ الْكِتَابِ أَحَدُ مَا يَعْتَمِدُونَ عَلَيْهِ مَا تَقَدَّمَ الْقَوْلُ فِيهِ مِنْ الامام لَا بُدَّ أَنْ يَكُونَ حَجَّةً وَ مُسْتَوْدَعاً للشريعة ص 72 چاپی)؛ انجام: فِي الِاسْتِدْلَالِ بالاية غَيْرُ صَحِيحٍ لَانَ عُمُومِ ظَاهِرِهَا لِيَفْصِلَ أَنِ الظَّالِمِ فِي حَالٍ مِنَ الاحوال لَا يُنَالُ الامامة وَ مِنْ بَعْدِ الْكُفْرُ فِي الْفِسْقِ، خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن آلبالویی، 96 گ، 21 سطر، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 1- 273]

10. مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 22691

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، مصحح، محشی با امضاء «م مدظله»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 387گ، 23 سطر (18×9)، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 3 - 838]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21102

آغاز: برابر؛ انجام: مَا بَعْدَهُ وَ هَذِهِ جَمَلُهُ کافيه وَ اللَّهِ الجنه

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن [رایانه]

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5986

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1032ق؛ مصحح؛ تملک: محمد صادق به تاریخ یکشنبه دوم ربیع الثانی 1231، محمد کاظم بن حبيب الله تبریزی، محمد بن على مشهور به این خاتون با مهر «الْوَاثِقُ بِرَبِّهِ الْغَنِيِّ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِىٍّ الشهير بِابْنِ خَاتُونٍ العاملی» (بیضی)؛ مهر: الراجی داود ابن الحسن الموسوی» (بیضی)، « لكاظمين الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ المحسنین»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 378گ، 23 سطر، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 15 - 360]

13. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3389

آغاز: قَالَ صَاحِبُ الْكِتَابِ دَلِيلُ لَهُمْ آخَرُ وَ رُبَّمَا اسْتَدَلُّوا باستخلافه صلی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ.

خط: نستعلیق، کا: حسین بن شهاب الدین بن حسين بن محمد بن حسین شای عاملی کرکی، تا: 1049ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 101گ، 29 سطر، اندازه: 26×17سم [محدث ارموی مخ: 2 - 830]

14. تهران: ملی؛ شماره نسخه:438

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد کافی تونی، تا: 1058ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 259گ، 35 سطر (17×6/5)، اندازه: 25×13سم [ف: 7 - 371]

15. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1310

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میر علاء الدين بن میر عماد الدین حسینی، تا: 1064ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، رویه کاغذی، 287گ، 25 سطر (19×12)، اندازه: 18×27/5سم [ف: 9 – 297]

16. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه:125

خط: نسخ، كا: شكر الله بن محمد حسینی، تا: سه شنبه از دهه اول

جمادی الاول 1066ق؛ مصحح؛ تملک: مکی بن صالح بحرانی به سال 1152ق، ابوالقاسم بن محمد صالح، میرزا محمد بن حسن شروانی، علی بن محمد شفیع با مهر « أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلَى بَابِهَا» (مربع)، محمد هادی، عزالدین حسینی به سال 1381ق؛ مهر: « لا اله الَّا اللَّهِ الملک الْحَقُّ الْمُبِينُ عَبْدُهُ اسحاق» (مربع)؛ واقف: سید عز الدين محمد حسینی؛ جلد: تیماج، 243گ، 23 سطر، اندازه: 20× 25/5 سم [اوراق عتیق: 1- 173]

17. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 350

خط: نسخ، كا: ناصر بن شیخ سلمان کیلاوی، تا: جمعه آخر جمادی الاول 1073ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 20×28/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 173]

18. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:11 -ج

خط: نسخ، كا: غضنفر حسینی رودباری، تا: پنج شنبه 4 شوال 1074ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 238 گ، 21 سطر (18×12)، اندازه: 20×26سم [ف: - 366]

19. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه:208

خط: نسخ، کا: شیبان بن عبدالله حویزی، تا: یک شنبه 12 محرم 1076ق؛ 284گ، 23 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 1- 169]

20. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1098

خط: نسخ، بی کا، تا: غره شعبان 1078ق؛ اندازه: 23/5×15سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

21. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1439

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 10 ذیحجه 1085ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ اندازه: 24×16/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

22. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7725-52165

آغاز: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1092ق؛ 309، 27 سطر، اندازه: 24×12سم [ف: 5 - 2370]

23. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 410

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ ریز، کا: محمد علی بن ابراهیم جوشقانی، تا: 19 ربیع الاول 1093ق، جان اصفهان؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 534ص، 25 سطر (17×9)، اندازه: 26616/5 سم [ف: 2 - 67]

24. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1570

خط: نسخ، کا: رضا علی بن سلطان محمد زرقانی، تا: سه شنبه 14 رمضان 1096ق، جان شیراز مدرسه مقیمیه؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 221گ، 29 سطر، اندازه: 30×17سم [ف: 4 - 426]

25. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:674

آغاز: برابر؛ انجام: وَانٍ يَجْعَلُ أقوالنا وَ أَعْمَالِنَا مُقَرِّباً مِنْ ثَوَابُهُ مِنْ عِقَابِهِ ( كَذَا ) أَنَّهُ سَمِيعُ الدُّعَاءِ قَرِيبُ مُجِيبُ

خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1098ق؛ 265 گ، 23 سطر، اندازه: 26×19سم [ف: 4 - 166]

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:676

آغاز: برابر؛ انجام: وَ ذَلِكَ لايستدرک الَّا بِالنَّصِّ عَلَيْهِ لانه لَا يَعْلَمُ

خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1098ق؛ افتادگی: انجام؛

واقف: نائینی؛ 83گ، 21 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 4 - 166]

27. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4455/1

آغاز: المرتضی رضی اللَّهُ عَنْهُ أَمَّا مَنْ جَعَلَ للامام جَمِيعِ صِفَاتِ النَّبِيِّ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ لَمْ يَجْعَلْ بَيْنَهُمَا مَزِيَّةُ فِي حَالِ انجام : وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ عَلَى مَا وَهَبَهُ مِنَ الْمَعُونَةَ وَ رَزَقَهُ مِنِ الْبَصِيرَةِ وَ ایاه نَسْأَلُ أَنْ يؤيدنا بِتَوْفِيقِهِ ...

خط: نسخ، كا: محمد کاظم بن محمد زمان شهمرزادی، تا: شنبه آخر ربيع الاول 1098ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 260گ (1ر-260)، 25 سطر، اندازه: 16/5 × 22/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 830]

28. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:/1364ط

آغاز: برابر انجام: وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ عَلَى مَا وَهَبَهُ مِنْ المعونه . . . وَأَنْ يَجْعَلُ أقوالنا وَ أَعْمَالِنَا مَقْرَبَةٍ . . . وَ رَحْمَتُهُ وَ بَرَكَاتُهُ. خط: نسخ، كا: مخلف بن يوسف نجفی، تا: 24 جمادی الاول 1099ق؛ مصحح، با نشان بلاغ به امضای محمد صادق، با یادداشتی در معرفی کتاب الشافی و مؤلفش از نور الدين محمد بن رفیع الدین محمد؛ تملک: محمد علی حسینی، محمد رضیع، عبدالباقی شیخ الاسلام؛ جلد: تیماج عنابی، 428ص، 23 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 24/3_89]

29. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:758

آغاز: برابر؛ انجام: فِي الامامة مَا يَحْتَاجُ الَىَّ تشیعه لانه تَكَلَّمَ عَلَى الْعَنْ معوية وَ وُجُوبِ مُحَارَبَتِهِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 315گ، 23 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 2 - 374]

30. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:8630

خط نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ با بلاغ مقابله با سرلوح، محشی، مجدول؛ تملک: فرهاد میرزا در رمضان 1304؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 386گ، 25 سطر (17×8) [ف: 17 - 182]

31. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1880

خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد داود، تا: محرم 1100ق؛ با سرلوح، مجدول؛ خریداری عبدالحسین از شریعت مدار حاج شیخ محمد حسین مدرس سبزواری در 25 ذیقعده 1338؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 256گ، 27 سطر، اندازه: 25/4×14/6 سم [ف: 1 - 273]

32. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:155

خط نسخ، كا: عزيز بن حبیب، تا: 1100ق، جهت نواب عبدالعظیم خان؛ 318گ، 26 سطر، اندازه: 18/5 × 27/5سم [ف: 1 - 140]

33. کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 142/1

آغاز: برابر

از آغاز کتاب تا بحث «ابطال حِجَجٍ المخافين مِنْ عَدَمِ وُرُودِ النَّصِّ

علی امیر المومنین علیه السَّلام» می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی:انجام؛ 65گ(1پ-65پ)، اندازه: 20×30سم [ف:-112]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1776/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 229]

34. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 49

خط: نسخ، كا: محمد رضا بن اسکندر طالقانی، تا: قرن 12 افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 357گ، اندازه: 25×18سم [ف: 1- 52]

35. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5959

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ تملک: مهدی بن محمد رضا ملقب به حاجی میرزا بابا (یکی از کسانی که حاشیه بر کتاب نیز نوشته است) به تاریخ 1271 در لاهیجان با مهرهای «المهدي من هديت» (مربع) و «الواثق بالله الغني عبده محمد مهدی» (مربع) و «محمد مهدی ابن محمد رضا» (مربع)، محمود حسینی به تاریخ غره شوال 1372؛ مهر: «عبده محمد کاظم» بیضی)، «اني عبدالله آتانی الكتاب» (مربع)، «عبدالله عبدالله» بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 443گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 24/5سم [ف: 15 - 338]

36. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1883-عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَدْ كَانَ مِنِ الْوَاجِبِ انَّ تَعَطَّفَ عَلَى مَا تَقَدَّمَ مِنَ الْكِتَابِ فنشرحه لْيَلْحَقِ بَا واسطه وَ آخِرِهِ وَ لَكِنْ مَنَعَ مِنْ ذَلِكَ انَّ الَّذِي خَرَجَ مِنْهُ سَارَ فِي الْبِلَادِ وَ تُنَاوِلُهُ النَّاسُ قَبْلَ كَمَالِ الْكِتَابِ وَ تَمَامُهُ وَ لَمْ يَكُنْ تَلَافِيهِ لِهَذَا الْوَجْهِ وَ أَشْفَقْنَا مِنْ أَنْ يَتَغَيَّرَ النُّسَخِ مِمَّا تقد مِنْهُ فَيَخْتَلِفُ وَ يَتَفَاوَتُ . وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . عَلَى وَهَبَهُ مِنَ الْمَعُونَةَ وَ رَزَقَهُ مِنِ الْبَصِيرَةِ . وَ ایاه نسال انَّ يؤدنا بِتَوْفِيقِهِ ...

تذکر: نام مولف و کتاب به قرینه آغاز معلوم گشت؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ در پایان که گویا تازه تر است آمده: «... قد فرغ من تتميم بعض الكتاب، 14 ذیقعده 1300 ق ... محمد جواد اليزدي الملقب به نواب»؛ مجدول؛ 620ص، 25 سطر (24×10) ، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 38]

37. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1940

آغاز: برابر؛ انجام: آن سبب وجوبها متقدم على موضوعها ... تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه به کتاب شناسی و آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی مذهب، 230گ، 24 سطر (22×15)، اندازه: 21/5 × 31/5سم [ف: 10 - 612]

38. تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، تا: 1101ق؛ روی نسخه این دو بیت در تقریظ کتاب نوشته شده: «خُذْ شَافِيَ الْمُرْتَضَى انَّ كُنْتُ مفتقرة * * * اليه فِي صِحَّةٍ يَشْفِيَكَ مِنْ سُقْمٍ / یا مَنْ بِهِ الْجَهْلِ لَا تَجْهَلُ دَوَاءً کی قُمَّ * * * شافیک شَافٍ لداء الْجَهْلِ فَاسْتَقِمْ» [نشریه: 7 - 535]

39. قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 1282

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ عَلَى مَا وَهَبَهُ مِنَ الْمَعُونَةَ وَ رَزَقَهُ مِنِ الْبَصِيرَةِ وَ ایاه نَسْأَلُ أَنْ يؤیدنا بِتَوْفِيقِهِ..

خط: نسخ، بی کا، تا: 21 صفر 1101ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: الملك الله» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 237 گ، 23 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 4 - 82]

40. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16029

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوانا، كا: علیرضا بن میر عبدالفتاح حسینی جورتی، تا: دهه میانی رجب 1102ق؛ مصحح، مقابله شده، رکابه دار، محشی به امضای «محمود بن محسن عفى عنهما»؛ وقف نامه به خط و مهر علامه ملامحمد باقر مجلسی در ماه رمضان 1104 که حسین علی خان نسخه را بر كافه مؤمنین وقف کرده و اجازه آن را به دست متولی مدرسه ای سپرده که پدرش شیخ علی خان در همدان بنا نهاده؛ واقف: حسین علی خان؛ جلد: تیماج مشکی، 254گ، 27 سطر، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: 44 - 206]

41. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2914

آغاز: برابر؛ انجام: والحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ عَلَى مَا وَهَبَهُ مِنَ الْمَعُونَةَ وَ رَزَقَهُ مِنِ الْبَصِيرَةِ وَ ایاه نَسْأَلُ أَنْ يؤیدنا بِتَوْفِيقِهِ

خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن کشمیری، تا: 11 شعبان 1103ق؛ مصحح؛ تملک: محمد مسیح کاشانی؛ واقف: ملا علی محمد امام جماعت طهرانی، 1243؛ جلد: تیماج مشکی، 259 گ، 27 سطر، اندازه: 24×13سم [محدث ارموی مخ: 2 - 829]

42. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:913

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَشْفَقْنَا مِنْ أَنْ تَتَغَيَّرَ النُّسَخِ مِمَّا تَقَدَّمَ مِنْهُ فَيَخْتَلِفُ وَ يَتَفَاوَتُ ، وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ

خط: نسخ، کا: محمد هادی بن قنبر على طبسی، تا: شنبه 24 رجب 1106ق؛ مقابله شده، محشى؛ تملک: کاتب با مهر «عبده محمد هادی» (بیضی)، محمد حسن بن علی نقی حسینی تونی طبسی به تاریخ 1160؛ مهر: «محمد حسین بن ابوالقاسم التمامی» (بیضی)، «لا اله الَّا اللَّهِ الملک الْحَقُّ الْمُبِينُ عَبْدُهُ مُحَمَّدِ حسین بْنِ ابوالقاسم التَّمَامُی» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 248گ، 24 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 3 - 134]

43. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:675

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی سعید، تا: 1110ق؛ واقف: نائینی؛ 300گ، 24 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 4 - 166]

44. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6701

خط: نسخ، كا: مقيم بن يحيی سبزواری، تا: شنبه 4 ربیع الاول 1111ق؛ مقابله شده، با یادداشت 1222؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 321گ، 25 سطر (18×12)، اندازه: 24×18سم [ف: 16 - 336]

45. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7027

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1112ق؛ تملك: ابراهیم بن مهدي آل عرفات قديحی خطی نجفی به تاریخ 1219 با مهر «ابراهیم بن مهدی آل عرفات» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 271گ، 25 سطر،

اندازه: 24×18سم [ف: 18 - 191]

46. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 132 خوئی

آغاز: برابر؛ انجام: کلام صَاحِبُ الْكِتَابِ وَ أَطْرَافِ فُصُولِهِ ایجاز الْكَلَامِ وَ أَنْ مَضَتِ قِطْعَةً مِنَ الْكِتَابِ . . . قَبْلَ كَمَالِ الْكِتَابِ وَ تَمَامُهُ وَ لَمْ يَكُنْ تَلَافِيهِ لِهَذَا الْوَجْهِ وَ أَشْفَقْنَا مِنْ أَنْ يَتَغَيَّرَ النُّسَخِ مِمَّا تَقَدَّمَ مِنْهُ فَيَخْتَلِفُ وَ يَتَفَاوَتُ . . . وَ رَحْمَتُهُ وَ بَرَكَاتُهُ.

خط: نسخ، كا: عبد الوهاب پسر حاج محمد علی بیابانکی، تا: 1113ق؛ افتادگی: انجام؛ در 1175 به دست «محمد باقر» مقابله شده، مصحح، محشي از «مولانا شفیع طاب ثراه، و «سید بدر» و حاشیه ای بدون نشان؛ تملك: امام جمعه خویی؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج مشکی، 862، 21 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 7 - 141]

47. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1693/1

خط: نسخ، كا: محمد مهدي بن عبد المطلب اصفهانی، تا: 18 ذیحجه 1114ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 161گ (اپ-161ر)، اندازه: 24×18سم [ف: 5 - 104]

48. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:317

آغاز: للامام بَعْضِ صِفَاتِ النبی ص أَوْ أَكْثَرُهَا وَ جَعَلَ بَيْنَهَا مَزِيَّةُ

خط: نسخ، بی کا، تا: 15 رمضان 1117ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا با روکش آبی، 288گ، 23 سطر (18×12)، اندازه:18/5 × 24/5 سم [ف: 1- 265]

49. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 21

خط: نسخ، كا: محمد شريف بن محمد رضا بن محمود بن محمد مشهور به فقیه جیلی دیلمی لاهیجانی، تا: سه شنبه 26 جمادی الثانی 1117ق، جان اصفهان؛ 285گ، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1- 18]

50. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:518

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن محمد باقر قوشخانه ای، تا: شنبه 12 رجب 1117ق؛ مهر: واقف «العبد ولی الله الموسوی» (بیضی)؛ واقف: ولي الله موسوی رضوی، 15 محرم 1121ق؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج قهوه ای، 298گ، 23 سطر (12×17/5)، اندازه: 18/5 × 24/5 سم [ف: - 424]

51. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1377

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 1121ق؛ محشی بی امضاء و با امضاء هم متضمن توضیح متن و یا نقل بعضی روایات و مطالب مناسبه، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 659ص، 23 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 4 - 134]

52. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3088

آغاز: برابر ؛ انجام: وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ عَلَى مَا وَهَبَهُ مِنْ المعوه وَ رَزَقَهُ مِنِ الْبَصِيرَةِ وَ ایاه نسال انَّ یؤیدنا بِتَوْفِيقِهِ وَ تَسْدِيدِهِ وَ آنَ يَجْعَلُ اقوالنا وَ أَعْمَالِنَا مَقْرَبَةٍ مِنْ ثَوَابِهِ مبعدة مِنْ عِقَابِهِ انْهَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ ... خط: نسخ خوش، کا: ابو طالب بن ابی تراب، تا: 1127ق؛ مصحح، محشی با امضاهای محمد شفيع استر آبادی، ح س مد ظله، مع کی عفی عنه؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای،

53. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1079

خط: نسخ، كا: علیرضا بن محمد قاسم، تا: سه شنبه 3 ذیقعده 1128ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ تملک: میرزا عبدالواسع بن عبدالکریم بن میرزا عبدالواسع حسینی سمنانی؛ مصحح، اندازه: 18/5 ×5/ 30سم [نسخه پژوهی: 2 - 173]

54. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:6783

خط: نسخ، بی کا، تا: 25 رجب 1129ق؛ واقف: محمد على حسینی و پسرش على نقی، 1182؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 239گ، 21سطر (17×12)، اندازه:18×25سم [ف: 16 - 359]

55. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2171

خط: نستعلیق، کا: خان محمد بن ملا محمد سلیم طالقانی، تا: 21 رجب 1132ق، جان قزوین مدرسه خلیلیه؛ مصحح، با علامت بلاغ عبدالعلی، احتشام الملک به تاریخ 16 شعبان 1287 و مهر «احتشام الملک» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 442گ، 15 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 6 - 174]

56. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه: 171

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن محمد يعقوب، تا: رجب 1136ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج روناسی، 70گ، 23-17 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 1 - 131]

57. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10020

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، کا: محمد بن عبداللطيف عاملی، تا: جمعه 6 محرم 1141ق، جا: مشهد حضرت عبدالعظیم؛ واقف: دکتر شمس الدين جزایری؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 323گ، 22 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 11 - 176]

58. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه:بدون شماره

جزء دوم؛ کاتب: احمد بن مصطفی خوئینی، تا: 9 جمادی الاول 1260ق [ف: - 18]

59. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه:بدون شماره

جزء الاول؛ بی کا، تا: با تاریخ 1261ق، استكتاب رضی [الدین] بن علی اکبر بن کریم بن احمد بن نعمة الله موسوي [القزوینی] در ماه محرم 1261 [ف: - 17]

60. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9188

خط: نسخ، كان محمد کریم بن محمد بیکدلی، تا: غدیر 18 ذیحجه 1274ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 215گ، 30 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 23 - 300

61. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 622/3

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: علی یاسین النجفی عامله الله، تا: 1280ق؛ جلد: میشن مشکی، 498ص، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [فهرست عراقی: 1- 24]

62. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:416/3

خط: نسخ، كا: على بن شیخ حسن یاسین نجفی، تا: گویا 1281ق؛ 250گ (127- 376)، اندازه: 31×21سم [ف: 3 - 11]

63. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 14831

آغاز: برابر؛ انجام: قولك: كَلَامِي عَلَى مَنْ يَزْعُمُ أَنَّ هَذَا طَرِيقَةِ غَيْرِ لَازِمُ أَيْضاً لَانَ مِنْ مُذْهَبِ ...

خط: نسخ، كا: محمود بن عبدالرحمن، تا: 1314ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 97گ (1پ -97پ)، 29 سطر، اندازه: ×12/5 24/5 سم [ف: 37 - 438]

64. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:399

خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1331]

65. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:518

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مولانا محمد شفیع و با نشان های «ع ص م يا ح سا»؛ تملك: محمد جواد واعظ بن جلال الدين محمد بن شیخ اسد الله بن عبدالمجيد به سال 1339 و میر محمد معصوم خاتون آبادی؛ کاغذ: ترمه سپاهانی، جلد: تیماج، 372گ، 23 سطر (15×8)، اندازه: 25×15سم [ف: 3 - 585]

الشافي (مختصر) = الاستيفاء / كلام و اعتقادات / عربی

aš-šāfi (mx.) = al-istīfā'

شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری

šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)

وابسته به: الشافي في الامامة و ابطال حجج العامة؛ علم الهدی، علی بن حسین (355-436)

تاريخ تأليف: رجب 432ق

«الشافي في الامامة» از کتاب های بسیار مهم شریف مرتضی است که در پاسخ مباحث امامت «المغنى» قاضی عبدالجبار معتزلی نگاشته ولی چون شریف مرتضی در آن کتاب بنای پاسخ به گفته های معتزلی داشته مباحثش نامرتب و دارای تکرار بوده و مانند کتاب های مؤلفين با سبک منظمی نوشته نشده بود، لذا شیخ طوسی در صدد تنظیم آن بر آمده و در این کتاب با عناوین فصل، فصل» مطالب را منظم نموده است. این کتاب را مجلسی دوم در 1097ق تصحیح و حاشیه نویسی کرده و درس گفته است. شیخ می گوید: «عين عبارات و الفاظ شافی را غالبا حفظ کرده ام و در آنجا که به ناچار و برای تکمیل، مطالبی افزوده ام نیز از سخنان سید مرتضی در دیگر مؤلفات او آورده ام». شیخ در مقدمه کتاب نوید می دهد که پس از اثبات امامت (مطلقه) به ذکر ادله امامت یکایک امامان اثنی عشر بپردازد؛ اما برای رعایت اختصار از پرداختن به امامت خاصه صرف نظر کرده و آن را به کتاب های دیگر و به كتاب المفصح خویش احالت می دهد.

آغاز: بسمله الْحَمْدُ لِمُسْتَحِقِّ الْحَمْدَ وَ موجبه وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى خِيَرَتِهِ مِنْ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ مِنْ عِتْرَتِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً انجام : وَ نُسْئَلُ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَجْعَلَ ذلک خَالِصاً لِوَجْهِهِ مَقْرَبَةٍ مِنْ ثَوَابِهِ وَ مبعدة مِنْ عِقَابِهِ بِمَنِّهِ انَّ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَافَقَ الْفَرَاغِ . . . وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ.

چاپ: ایران، سنگی، 1301ق، رحلی، 184 ص (صص 296479)، به دنبال «شافی» [الذريعة 423/4 ؛ دنا 320/6 -321 (34 نسخه)؛ ذخائر التراث العربي الاسلامی669/2]

1. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه:945

آغاز: برابر

خط نسخ، کا: محمدسعیدبن میر عبدالفتاح حسینی، تا: جمادی الاول 1090ق؛ مصحح؛ اندازه: 16/5 × 25/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 132]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3199

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالکریم بن محمد صادق ابهری جیی اصفهانی، تا: پنج شنبه 26 رجب 1091ق؛ مصجج، مقابله شده به سال 1097؛ واقف: محمد حسینی؛ جلد: تیماج قرمز، 268گی، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8- 422]

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1864/1

کامل؛ خط: نسخ، كا: عبدالکریم بن محمد صادق ابهری، تا: محرم 1092ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی روکش تیماج عنابی، 19 سطر ( 14/5×8 )، اندازه: 21×14/5سم [ف: 3 - 1078]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13031

آغاز: الشرعية التي لا مجال نلعقل؛ انجام: برابر خط: نسخ، كا: میر عبدالفتاح علیرضا حسینی جوزجانی، تا: 1092ق [الفبائی: - 145]

5. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6868/1 -35/48

آغاز و انجام: برابر

از اول تا آخر؛ خط: نسخ زیبا، كا: محمد بن لاچین (شاگرد علامه مجلسی)، تا: چهارشنبه 27 رجب 1097ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «م ق ر مدظله»، در آخر نسخه انهاء سماع و تصحیح و ضبط و اجازه به خط علامه مجلسی برای کاتب نسخه به تاریخ آخر رجب 1097 ق، جلد: تیماج قهوه ای، 213گ، 21 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 2-1036]

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1698

خط: نستعلیق، کا: مهدی قلی (گویا)، تا: 1099ق؛ از روی نسخه محمد باقر مجلسی، مجدول؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن

قهوه ای، 280گ، 18 سطر، اندازه: 24/6×15/8 سم [ف: 1- 124]

7. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3987

آغاز: فَصَلِّ فِي ابطال قَوْلُ مَنْ خَالَفَ فِي أُمَامَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ بَعْدَ النَّبِيِّ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ بِلَا فَصَلِّ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به نقل از علامه مجلسی با عناوین «م ق ر مد ظله»؛ مهر: مربع «عبده محمد على الحسینی» (مربع) مورخ 1101، «العبد الآثم محمد قاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 214گ، 17 سطر، اندازه: 14×22/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 441]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9090

انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشى؛ تملک: ابراهيم بن على عبدالمولی مشهدی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 308گ، 18 سطر، اندازه: 23×18/5 سم [ف: 23 - 240]

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7652/1

انجام: كَمَا عَلَّمْناهُ مِنْ حَالِ الْخَوَارِجِ وَ الجهمية وَ التجارية وَ الْمُعْتَزِلَةِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 68گ (1پ-68پ)، اندازه: 18/5 ×256سم [ف: 20 - 50]

10. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه:156

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 283گ، 24 سطر، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 1 - 131]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17769

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَنَّمَا انْتَفَتْ بشی ، زَادَ عَلَى افعلهم

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [رایانه]

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9770

آغاز: وَ أَنَّمَا انْتَفَتْ بشی ، زَادَ عَلَى افعلهم

خط: نسخ، كان نصير بسطامی، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ استكتاب علاء الدين (محمد بن سلیمان) بسطامی، مصحح، محشی از علامه مجلسی یا بسطامی، با خط بسطامی با مهر «علاء الدين محمد شد شفیعت» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 280گ، 23 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 25 - 111]

13. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3971

خط: نسخ، بی کا، تا: 1101ق؛ این نسخه را علم الهدی فرزند فيض کاشانی نویسانیده و خود او در ذیل صفحه آخر در پشت نخستین برگ یادداشت هایی دارد. پایان در پشت برگ اول چنین نوشته: کتَابَ الِاسْتِيفَاءَ فِي الأمامه مِنْ تَأْلِيفِ شَيْخُ الطائفه وَ عِمَادُ الدِّينِ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ حَسَنِ بْنِ عَلِىٍّ الطوس وَ هُوَ تَلْخِيصُ لِكِتَابِ الشَّافِي الَّذِي جَادَ بتأليفه عَلَى المومنین السَّيِّدُ الاجل . . . عَلَّمَ الهدی عَلِىُّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ موسی» با مهر «جمال الدین اسحاق»، بر یک برگی اضافی پایان نسخه این دو بیت دیده می شود که گویا از علم الهدی است و بالای آن نوشته «المحرره»: «چون بعد نبی روی جهان گشت سیاه *** هر طایفه را کرد هوائی گمراه / صد شکر خدا که از انواع خطر *** در کشتی اهل بیت داریم پناه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 531ص، 19 سطر، اندازه: 16/5×23/5سم [ف: 10 - 2110]

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2920

آغاز: برابر انجام: سلَوْنِي قَبْلَ أَنْ تفقدونی . . . وَ غَامِضِ الاحكام وَ الْأَمْرُ فِي ذلک ظَاهِرُ بِحَمْدِ اللَّهِ تَمَّ الْجُزْءُ الاول وَ نتلو الْجُزْءِ الثَّانِي . قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تحريره يَوْمَ الاحد رَابِعُ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ صُفْرٍ خَتَمَ بِالْخَيْرِ وَ الظُّفُرِ سَنَةٍ 1105

بخش اول آن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 24 صفر 1105ق؛ تملک: سپهر ثانی عباسقلی مشیر افخم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 374ص، 20 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 10-322]

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17035

آغاز: برابر؛ انجام: ب ین عَدَمِهِ أَوْ كَوْنِهِ فِي السَّمَاءِ فای شی وَ قَالُوهُ خط: نسخ، بی کا، تا: 1107ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]

16. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 69

جزء 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1107ق؛ افتادگی: (انجام یک یا دو برگ)؛ واقف: میرزا بابا سبزواری، رمضان 1293ق؛ کاغذ: افصفهانی، 23 سطر (9 ×17/5)، اندازه: 17×24 سم [تراثتا: س 6ش 1 - 92]

17. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2210

آغاز: برابر؛ انجام: فِي الْمُخْتَصَرِ الَّذِي عَلِمْنَاهُ فِي الامامة الْمُلَقَّبِ بالمفضح مَنْ أَرَادَهُ وَقَفَ عَلَيْهِ مِنْ هُنَاكَ وَ نَحْنُ الْآنَ قَاطِعُونَ كِتَابِنَا عَلَى مَا انْتَهَى بِنَا الْحَالِ اليه انَّ شَاءَ اللَّهُ.

خط: نسخ، كا: محمد بن يعقوب، تا: جمعه 6 جمادی الثانی 1109ق؛ مصحح، دارای سرلوح مختصر، مجدول؛ جلد: تیماج زرشکی، 170، 24 سطر، اندازه: 15/5× 24 سم [محدث ارموی مخ: 1 - 41]

18. تهران، ملک، شماره نسخه:1519

خط: نسخ، كا: خليفه بن یوسف نجفی، تا: جمادی الاول 1110ق؛ از روی نسخه نوشته محمد باقر بن محمد تقی در رجب 1097، با تصحيح صادق در 1110، مجلسی در پایان رجب 1097 می نویسد که این کتاب متروک مانده است و کسی آن را نمی نویسد و از آن نسخه برنمی دارد، صورت خط او در این نسخه هست و به دستور او مقابله شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 288گ، 22 سطر، اندازه: 25/4×14/2 سم [ف: 1- 124]

19. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 519

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: على بن شمس، تا: چهارشنبه 7 محرم 1110ق؛ از روی نسخه ای نوشته شده که ابو نصر محمد بنابی رشید رازی حسنی حسینی طباطبائی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 257گ، 21 سطر ( 15/5×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 – 569]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 732

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 403]

20. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1375

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن محمد کاظم طسوجی، تا: چهارشنبه 4 ذیحجه 1115ق؛ تملك: حاج میرزا حسین نوری مورخ 1288؛ جلد: تیماج قهوه ای، 257گ، 25 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ 490 - 1]

21. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:309

آغاز و انجام: برابر

ج 1 و 2؛ خط: نستعلیق خوش، كا: تقی بن محمد صادق موسوی، تا: شعبان 1105ق تا شوال 1119ق؛ محشی با نشان «م ق ر»، دارای بلاغ است؛ مهر: «عبده محمد تقی موسوی» (بیضی)؛ واقف: محمد امین موسوی، رمضان 1119ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 180گ، 27 سطر (1878)، اندازه: 12/5 × 24/5 سم [ف: 266]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:463-طباطبائی

آغاز: فَصَلِّ فِي ابطال قَوْلُ مَنْ خَالَفَ فِي أُمَامَةَ أَمِيرُ المومنین . . . الْمُخَالِفُ فِي أُمَامَةَ أَمِيرُ المومنین بَعْدَ النَّبِيِّ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) بلافصل طائِفَتانِ؛ انجام: برابر

فاقد دیباچه است؛ خط: نسخ، كا: حاج محمد شفیع بن مولانا محمد باقر نیشابوری، تا: 1120ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج حنایی، 164گ، 18 سطر، اندازه: 16/5 × 23/5سم [ف: 24 - 302)

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:463 ط

خط: نسخ، كا: حاجی محمد شفیع بن مولانا محمد باقر نیشابوری، تا: 1120ق [مختصر ف: - 204]

24. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:3957

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن حسین موسوی، تا: 1126ق، جا: اسفريجان گلپایگان؛ کاتب رقم کرده که نسخه را در همین سال کتابت با نسخه ای خوانده شده بر مولی باقر مجلسی مقابله و تصحیح کرده، محشی با نشان «م ق ر»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 626ص، 19 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 10 - 2097]

25. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:295

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَقُولُوا كَيْفَ سَلَّمَ اليها فدک وَ هُوَ يَرْوِي عَنِ الرَّسُولِ عَلَيْهِ السَّلَامُ انَّ مَا خَلَّفَهُ صَدَّقَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّهُ لَا يُنَافِي بَيْنَ الْأَمْرَيْنِ لانه أَنَّما سَلَّمَ اليها عَلَى مَا وَرَدَتْ بِهِ الروايه عَلَى سَبِيلِ النَّحْلِ فَلَمَّا وَقَعَتِ الْمُطَالَبَةُ بِالْمِيرَاثِ رَوَى الْخَبَرِ فِي مَنْعِ الْمِيرَاثِ

جلد اول و بخشی از جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، یادداشتی و فائده ای در دعا به تاریخ 1187 ق در اول کتاب؛ جلد: گالینگور سبز، 216گ، 21 سطر، اندازه: 24×12سم [ف مخ -1 - 490]

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27351

آغاز: برابر؛ انجام: ذَلِكَ مِنْهُ وَ عَلَى الْأَمْرَيْنِ مَعاً فالحجه قَائِمُهُ الَىَّ الامام وَ هَذَا . . . وَجْهُ قریب

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضميمه نسخه ش 27350 [رایانه ]

27. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 8879

ج 1 و 2؛ خط: نسخ، كا: عبدالله بن قاسمعلی، تا: جمادی الاول پنج شنبه 24 صفر 1234ق؛ مصحح، از روی نسخه ایکه علامه مجلسی به خط خود تصحیح کرده، یادداشتی منقول از میر سید علی همدانی در تأویل میخانه و بتکده و ...؛ اهدایی: آقای آشتیانی، 1349/12/16 ش؛ جلد: تیماج خرمائی، 237، 21 سطر (14×8/5 )، اندازه: 22×15سم [ف: 2 - 46]

28. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:144

آغاز: برابر؛ انجام: وَ نَحْنُ الْآنَ قَاطِعُونَ كِتَابِنَا عَلَى مَا انْتَهَى بِنَا الْحَالِ اليه انشاء اللَّهُ

النسخة في جزئين ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 6صفر 1249ق؛ جلد: چرم قرمز، 216گ، 22 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [مؤید: 1 - 136]

29. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1323

خط: نسخ، كا: مرتضی بن حاج محمد على، تا: ربيع الأول 1257ق، از روی نسخه ای که مجلسی آن را تصحیح و تحشیه کرده، نویسنده بلاغ تصحیحات مجلسی را نیز آورده؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 205گی، 23 سطر، اندازه: 21615سم [ف: 3- 499]

30. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:397 - طباطبائی

آغاز: آغاز مَوْجُودُ فَصَلِّ فِي ابطال قَوْلُ مَنْ خَالَفَ فِي أُمَامَةَ امیر المومنین بَعْدَ النَّبِيِّ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ بلافصل الْمُخَالِفِ فِي أُمَامَةَ امیر المومنین ( علیه السَّلَامُ ) بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى عَلَيْهِ وَ آلِهِ بلافصل طائِفَتانِ ؛ انجام : مَنْ أَرَادَهُ وَقَفَ عَلَيْهِ مِنْ هناک وَ نَحْنُ أَلَانَ قَاطِعُونَ كِتَابِنَا عَلَى مَا انْتَهَى بِنَا الْحَالِ انَّ شَاءَ اللَّهُ . . . وَافَقَ الْفَرَاغِ مِنَ اتمامه فِي رَجَبٍ سته اثْنَيْنِ وَ ثُلُثَيْنِ وَ اربعمائه

بخشی از تلخيص الشافی است و از وسط تا پایان را در بردارد؛ خط: نستعلیق، كا: على اكبر شیخ محمد، تا: 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 175 گ، 15 سطر، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 24 - 266]

31. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:853 ط

آغاز: أَنَّ مَا يَقَعُ مِنَ الْفَسَادِ وَ الْهَرْجَ وَ المرج عِنْدَ بَعَثْتُ الْأَنْبِيَاءِ . . . وَ انَّ بَعْثَتُهُمْ لَا تَخْرُجُ انَّ يَكُونُ فِيهَا

بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «عبده الراجی محمد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 254گ، 23 سطر، اندازه: 26815 سم [ف: 24/2 - 46]

32. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1473- عکسی

آغاز و انجام: برابر

در دو مجلد چاپ شده است؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 464ص، 24 سطر (23×10) ، اندازه: 21×29/5سم [عکسی ف: 1- 84]

33. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 910

آغاز: ... بشیء مِنْ مصالحنا عَلَى انَّ فِي الْأُمُورِ الْعَقْلِيَّةِ . . الْكَلَامُ فِي صِفَاتِ الامام صِفَاتِ الامام عَلَى ضَرْبَيْنِ أَحَدُهُمَا يَجِبُ أَنْ يَكُونَ هُوَ أَمَامَ عَلَيْهَا مِنْ حَيْثُ كَانَ أَمَاماً ؛ انجام : فَصَلِّ فِي أُمَامَةَ الْحَسَنِ وَ الحسین ع وَ مَا يَتَفَرَّعُ عَلَى ذَلِكَ قَدْ دَلَلْنَا فِيمَا تَقَدَّمَ عَلَى وُجُوبِ الامامة فِي جَمِيعِ الْأَحْوَالِ . . . وَ هَذَا لَا يَقُولُهُ أَحَدُ مِنَ الْأَمَةِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 257 گ، 20 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 2 - 174]

34. تهران: نوربخش، شماره نسخه:224

آغاز و انجام: برابلر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 500ص، 23 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 1- 209]

35. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:390

آغاز و انجام: برابر

ج 1 و 2؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 255 گ، اندازه: 25×14سم [ف: 4 - 53]

36. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15647

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَيَعْلَمَنَّ السُّيُوفِ فِي عواتفكم وَ النَّارِ فِي مَنَازِلِكُمْ

خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]

الشافي في شرح الكافي = شرح اصول الكافي / شرح حديث / عربی

aš-šāfī fī š.-il-kāfī = š.-u usūl-il-kāfī

قزوینی، خلیل بن غازی، 1001 - 1089 قمری

qazvīnī, xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678)

وابسته به: الكافی؛ کلینی، محمد بن يعقوب (-329)

اهدا به: سلطان العلماء خليفه سلطان حسین بن میرزا رفیع الدین محمد حسینی آملی سپاهانی (1000-1064) وزیر شاه عباس و شاه صفی و شاه عباس دوم

تاريخ تأليف: 1057ق؛ محل تأليف: مکه و قزوین

این کتاب گزارشی است بر کافی کلینی و تا کتاب الحيض فروع کافی نوشته شده است. مؤلف به اجتهاد خوشبین نبوده و همه خبرهای کافی را هم درست می دانسته است و می گفت که باید آن را پذیرفت و به کار بست چه اینکه امام زمان آنها را پسندید و درباره آنها گفت: «كاف لشيعتنا» و هر چه در کافی با عبارت «روی» آمده سخن خود امام زمان است. او نماز جمعه را واجب می دانست و در همین زمینه با محمد طاهر قمی ستیزه ها کرده است. کشیدن تتن را ناروا می پنداشت و داستانی در این زمینه با مجلسی دوم دارد. او عمل به فروع را در این زمان از روی علم می دانست و آن را منکر بود (همراه با سلطان العلما) و معدوم را ثابت می پنداشت (روضات ص 266 و 336 و 729). شکل نخستین را منتج نمی دانست و داستانی در این زمینه با آقا حسین خوانساری و ملا میرزای شیروانی دارد و همچنین ترجیح بی مرجح را روا می پنداشت (قصص العلما ص 191). (دانش پژوه)

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى مَا وَفَّقَنَا للتمسك بالثقلین وَ لَمْ يَجْعَلْنَا مِنَ الَّذِينَ نَسُوا عِتْرَةَ نَبِيُّهُمْ فِي افكارهم فِي الْفُرُوعِ أَوْ أَحَدٍ الأصولين.

چاپ: تا شرح کتاب التوحيد آن در دو جلد با تصحیح محمد حسین درایتی در سال 1388ش، از طرف مؤسسة دار الحديث و کتابخانه مجلس شورای اسلامی چاپ شده [دنا 321/6 - 323 (68 نسخه)؛ الذريعة 6/13]

شرح و حواشی: 1- حاشية الشافي في شرح الكافي

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36753

آغاز: برابر؛ انجام: بِعَبْدٍ خِيَرَةً أَمَرَ مَلَكَتْ فاخذ بِعُنُقِهِ فَادْخُلْهُ فِي هَذَا الامر طَائِعاً أَوْ کارها عِبَارَةُ عَنِ التَّوْفِيقَ تَمَّ

حاوی «کتاب العقل و کتاب التوحید» است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1057ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 470گ، 19 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 358]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:916

آغاز: بسمله . ( الْكِتَابُ الثَّانِي مِنَ الْكَافِي ) الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . فَيَقُولُ . . . خلیل بْنِ الْغَازِي القزوینی . . . قَدْ شَرَعْتُ فِي شَرْحِ کتاب التَّوْحِيدِ مِنْ جُمْلَةِ الشَّرْحِ الْمُسَمَّى بالشافی . . . فِي جَوَازِ الْكَعْبَةِ . . . فِي سَنَةِ سَبْعٍ وَ خمسین وَ أَلْفَ هجرية حَامِداً مصلیا مُسْلِماً . کتاب التَّوْحِيدِ هَذَا الْكِتَابِ الثَّانِي مَنْ كَتَبَ الْكَافِي لثقة الاسلام . . . الكلینی . . . وَ هِيَ ثَلَّثْتَ وَ ثلثون كِتَاباً أَوْ اربعه وَ ثلثون أَنْ عَدَّ كِتَابِ الرَّوْضَةِ جُزْءُ مِنَ الْكَافِي وَ هُوَ مُشْتَمِلُ عَلَى خَمْسَةٍ وَ ثُلُثَيْنِ بَاباً (روی عبارت میان دو کمانه خط خورده است)؛ انجام: (الرَّابِعُ أَبُو عَلَى الْأَشْعَرِيِّ . . . قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ . . . نَدْعُو النَّاسَ الَىَّ هَذَا الْأَمْرِ ) . . . ( فَادْخُلْهُ فِي هَذَا الامر طَائِعاً أَوْ کارها ) عِبَارَةُ عَنِ التَّوْفِيقُ ( تَمَّ کتاب التَّوْحِيدِ مِنَ الْكِتَابِ الْكَافِي وَ يَتْلُوهُ کتاب الْحُجَّةُ فِي الْجَزَرِ الثَّانِي مِنَ الْكِتَابِ الْكَافِي تَأْلِيفِ . . . الْكُلَيْنِيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ تعالی ) مِنْ تصرفات الناسخين. الحمدلله عَلَى التَّوْفِيقَ لَا تَمَامَ شَرْحِ الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنَ الْكَافِي وَ نَسْأَلُهُ التَّوْفِيقَ لَا تَمَامَ شَرْحِ كُلُّهُ حَقُّ الشَّرْحِ وَ كَانَ الْفَرَاغُ مِنْهُ عَلَى يَدِ مُؤَلِّفِهِ فِي سَلْخِ ذِي الْحِجَّةِ سَنَةَ سَبْعٍ وَ خمسین وَ أَلْفَ هجرية فِي مَكَّةَ شَرَّفَهَا اللَّهُ تعالی وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ الاخيار - وَفَّقْتَ للاتمام . . . بَعِيدُ صلوة الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ لَيْلَةً الِاثْنَيْنِ الثَّالِثِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ شَوَّالٍ سَنَةَ ثَمَانٍ وَ خَمْسِينَ بَعْدَ الالف وَ أَنَا أَقَلَّ الْعِبَادِ جَعْفَرِ بْنِ الغازی الرازی . . . بِدَارٍ السلطنة قزوین صانها اللَّهِ تعالی وَ أَهْلِهِ عَنِ كَيْدَ الْمُفْسِدِينَ.

توحید کافی تا باب 31 «الاستطاعة» در این نسخه هست. و چهار باب آخر که در فهرست آغاز آمده در آن نیست؛ خط: نسخ، كان جعفر بن غازی رازی، تا: دوشنبه 23 شوال 1058ق، جا: قزوین؛ در مجالسی مقابله شده که آخرین آنها در تاریخ روز سه شنبه 16

ربيع يكم 1059 بوده، باز بار دوم در مجالسی مقابله شده که آخرین آنها روز چهارشنبه 28 ذیقعده 1076 بوده، این نسخه هم اصل است چه تصحیحات و افزوده ها در هامش به نستعلیق هست و باید از خود قزوینی باشد و روی این حاشیه رفته ها و خط خوردگیها که دارد پیداست که اصل می باشد و مانند ش 915 از زیردست قزوینی گذشته است، در گ ار چنین دارد: «هو. المحرره: چرا ای فسلفی نا امن میسازی بخود ره را *** ز فکر سست میپوشی بخس در راه خود چه را / سیه مستانه از غفلت بهر سو میشوی مایل *** چه طولی داده ای از کجروی این راه کوته را؛ رضي (القمي) بتاريخ اواخر شعبان 1086 حسب الأمر بندگان صاحبى استادی (اخوي دام ظله) نوشته شد» (شکسته نستعلیق خوش) نیز دارد: « لِلشَّيْخِ عبدالله بْنِ رَاشِدِ الْبَحْرَانِيُّ فِي مَدْحِ قزوین : بَلَدٍ بنشر نسیمها يَهْدِي الَىَّ * * * جناتها وَ لنورها لالاء / بَلَدٍ عَلَيْهِ لَمْحَةِ مَنْ طَيِّبَةٍ * * * خَضَعَتْ لَهَا الْعُلَمَاءِ وَ الْفُضَلَاءِ / ما أَنْتَ یا قزوین الَّا رَوْضَةِ * * * باریجها تتارج الارجاء / وَ الْبَحْرِ يَقْصُرْ دُونَ بحرک مَدَّهُ * * * فلذاک نُقْصَانُ وَ ذَا اسْتِيلَاءِ / مَا الْجَوْهَرِ الْمَكْنُونِ مِثْلَ الْجَوْهَرِ * * * الْمَبْذُولُ وَ هُوَ بِمَا بِهِ حَصْبَاءَ»؛ 210گ، 19سطر (17×9)، اندازه: 24×16سم [ف: 5 - 1359]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3786

مشتمل بر کتاب العقل می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1060ق؛ مصحح، با قلم خوردگی بسیار دارد شاید از مؤلف، دو مرتبه مقابله شده و بار اول در ذیقعده 1060 و بار دوم به روز سه شنبه 13 رجب 1076 پایان یافته؛ تملک: محمد بن معز الدين محمد حسینی با مهر «عبده محمد الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 225گ، 19 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 10 - 172]

4. تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه:915

آغاز: برابر؛ انجام: وَ يُؤَيِّدُ الْأَوَّلِينَ رِوَايَةِ الْبَرْقِيُّ فِي الْمَحَاسِنِ الَىَّ غَيْرِهَا . تَمَّ کتاب الْعَقْلِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ يَتْلُوهُ کتاب التَّوْحِيدِ هَذَا ( مُوَافِقُ لِمَا ذَكَرْنَا فِي شَرْحِ الْخُطْبَةِ وَ لِمَا فِي فِهْرِسْتُ الشَّيْخُ الطُّوسِيُّ ... في بعض النسخ هنا هكذا: هَذَا آخِرُ کتاب فَضْلُ الْعِلْمَ مِنْ كِتَابِ الْكَافِي لَا بِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ الکلینی رَحِمَهُ اللَّهُ تعالی وَ هَذَا مِمَّا أَلْحِقْهُ الْكِتَابِ أَوْ التلامذة بَلَغَ ( قُوبِلَ الَىَّ هُنَا فِي صَفَرٍ سَنَةَ أَحَدُ سِتِّينَ وَ أَلْفٍ) (روی دو عبارت میان دو کمانه خط خورده است).

از آغاز کافی است تا پایان کتاب العقل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب مصحح، محشی، مقابله شده در صفر 1061؛ این نسخه که خط خوردگیهای فراوان و افزوده ها دارد باید اصل باشد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوای سفید، 214گ، 17 سطر (17×12)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 5 - 1357]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4825

جلد اول کتاب؛ خط: نستعلیق زیبا، كان محمد ابراهیم رازی، تا: اوایل ربيع الثانی 1063ق، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، با نشانی مقابله میرزا محمد صفی به خط شارح که می نویسد در بعضی از مجالس مقابله حاضر بوده؛ تملک: محمد قاسم بن عبدالقادر، على قلی بیک، خليل بن شیخ جمال، محمد مهدی الحسینی؛ جلد: تیماج قرمز، 235 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 24/5 سم [ف: 13 - 25]

6. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2447

آغاز: الدَّهْرُ ثُمَّ ببيانهم عَلَيْهِمُ السَّلَامُ يَعْرِفُ الْمُتَشَابِهَاتِ ویجی تَفْصِيلُهُ فِي ثانی عَشَرَ بَابُ الْعَقْلِ وَ مناير جَمَعَ مَنَارَ ؛ انجام : وَ عَلَى الاخير بِمَعْنَى الذَّنْبِ وَ يُؤَيِّدُ الايه رِوَايَةِ الْبَرْقِيُّ فِي الْمَجَالِسِ الَىَّ غَيْرِهَا تَمَّ کتاب الْعَقْلِ والحمدلله ..

کتاب العقل؛ خط: نسخ، كا: قوام الدين بن امیر حسین جوهرستانی النجانی، تا: 10 رمضان 1064ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 279گ، 17 سطر، اندازه: 20×13سم [محدث ارموی مخ: 2 - 830]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19756

آغاز: برابر؛ انجام: وَ يويد الْأَوَّلِينَ رِوَايَةِ الْبَرْقِيُّ فِي الْمَحَاسِنِ الَىَّ غَيْرِهَا . . . وَ هَذَا مِمَّا أَلْحِقْهُ الْكِتَابِ أَوْ التلامذة

از ابتدای مقدمه تا انتهای «کتاب العقل»؛ خط: نسخ، كا: محمد محسن بن نظام الدین قرشی، تا: چهارشنبه 13 شعبان 1064ق؛ مصحح ؛ اهدایی:رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 190گ، 25 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 26 - 300]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 902

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 141]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1467

آغاز: بسمله ، الحمدلله الْمَحْمُودِ لِنِعْمَتِهِ الْمَعْبُودُ لِقُدْرَتِهِ الْمُطَاعِ السلطانه ؛ انجام : عِوَضُ اللُّؤْلُؤِ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَلَيْهِ الْخُمُسَ.

کتاب «العقل» و «الجهل» اصول کافی؛ خط: نسخ، كا: محمد صالح بن محمد سعید حسینی، تا: 1067ق، جا: قزوین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 293گ، 20 سطر (16×9)، اندازه: 16/5 ×24/5سم [ف: 9- 493]

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1896

آغاز: آغاز: فَوَجَبَ الْقَطْعُ بِابْنِ الْعِلْمِ بِعَدَمِ الايمان مَنَافٍ ؛ انجام : آنَ يَقُولُ أَنَّما اسْتُدِلَّ بِهِ عَلَى أَصْلٍ الحجيه لَا عَلَى القطعيه.

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن عبدالمطلب الحسینی جیلانی، تا: 1070ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، مذهب، 69 گ، 22 سطر(7× 135)، اندازه: 12/5 ×19/5 سم [ف: 547 - 10]

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:216

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 18 ذیقعده 1076ق؛ مقابله شده با اصل در قزوین، محشی؛ با یادداشت بخشش محمد تقیا پسر حاج محمد امین بن مولی محسن بن محمد طاهر قزوینی در روز شنبه 17 محرم 1139ق، کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 237گ، 19 سطر (17×9)، اندازه: 24×16سم [سنا: ف: 1 - 100]

11. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:508

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ الدُّعَاءَ سَبَبُ النَّجَاحِ ؛ انجام : سَوَاءُ كَانَ

في الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَمْ فِي بَيْتٍ مَفْتُوحَ الْبَابِ الَىَّ الْكَعْبَةِ.

شامل: کتاب الدعاء و کتاب فضل القرآن و بخشی از کتاب العشرة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1088 و 1089ق؛ جان قزوین؛ مصحح، با علامت بلاغ، متن خط خوردگی دارد؛ تملک: محمد اسحاق بن ملا احمد؛ جلد: تیماج سرخ مذهب، 161گ، 23 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 1- 305]

12. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:235

از کتاب دعا تا پایان العشرة اصول کافی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1089ق، جا: قزوین؛ تملک: ابن محمد تقی نبی قزوینی با تاریخ 1144، ضیاء الدین دری؛ مهر: قربانعلی مورخ 6 صفر 1089؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 282گ، 17 سطر (16×8/5 )، اندازه: 23/5×16سم [ف: - 565]

13. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:529

آغاز: برابر؛ انجام: طَائِعاً أَوْ کارها عِبَارَةُ عَنِ التَّوْفِيقَ تَمَّ كِتَابِ التَّوْحِيدِ مِنَ الْكِتَابِ الْكَافِي وَ يَتْلُوهُ كِتَابُ الْحُجَّةِ . . . الْفَرَاغُ مِنْهُ عَلَى يَدِ مُؤَلِّفِهِ فِي سَلْخِ ذِي الْحِجَّةِ سَبْعٍ وَ خمسین وَ أَلْفٍ ...

از آغاز کتاب تا پایان کتاب التوحید؛ خط: نسخ، كا: على رضا بن محد حسين الموتی، تا: سلخ شعبان 1089ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»، از روی نسخه مؤلف کتابت شده؛ جلد: تیماج سرخ، 400گ، 25 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 1 - 306]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20657

آغاز: برابر، انجام: وَ عَنْ وَالِدَيْهِ فِي ذيحجه الْحَرَامِ مِنَ عَامٍ 1390 خط: نسخ، بی کا، تا: 1089ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1405

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 141]

15. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه:108ض

شرح کتاب العقل و الجهل از اصول کافی؛ بی کا، تا: 1091 ق [ف: 47 -]

16. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه:بدون شماره

كتاب التوحيد؛ کا: محمد رضا تنکابنی، تا: دوشنبه 7 شوال 1092ق؛ افتادگی: آغاز [ف: - 18]

17. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:9596

جلد اول کتاب (کتاب العقل و کتاب التوحید)؛ خط: نسخ، كان محمد حاجی بن حمزه حسینی، تا: سه شنبه 17 رجب 1093ق؛ مصحح، محشی، رکابه دار، چند یادداشت از جمله فضل الله متذکر شده که بعضی حواشی این نسخه به خط مرحوم سید عبد الكريم لاهیجی است؛ تملك: مرتضی بن مرادخان در 1131ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 283گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 30 - 242]

18. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:58ش

خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1093ق؛ افتادگی: آغاز، اندازه: 25×16/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1136]

19. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6003

الشافي في شرح الكافی 711

کتاب التوحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 26 محرم 1094ق؛ مقابله آن به روز سه شنبه 13 صفر همان سال پایان یافته؛ جلد: تیماج قرمز، 139گ، 25 سطر، اندازه: 24/5×16سم [ف: 16 - 6]

20. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7267

آغاز: برابر؛ انجام: تَمَّ كِتَابُ التَّوْحِيدِ مِنَ الْكِتَابِ الْكَافِي وَ يَتْلُوهُ کتاب الْحُجَّةِ فِي الْجُزْءِ الثَّانِي.

جلد اول، خط: نسخ، كا: علیرضا بن احمد طالقانی، تا: شنبه 20 شعبان 1094ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 361، 19 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 25 - 264]

21. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1626

آغاز: بسمله و به ثقتی، الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حَمْداً كَثِيراً وَ الصلوة عَلَى سَيِّدُ الْأَوَّلِينَ ؛ انجام : مَنْ شَرْحُهُ فِي يَوْمِ الاحد وَ الثَّالِثِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ الرجب سِنُّهُ سَبْعِينَ وَ أَلْفَ هجریه حَامِداً مُصَلِّياً. تا کتاب جنائز؛ خط: نسخ، كان محمد کاظم بن محمد صادق عبدالعظیمی، تا: 1095ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه تیماج مشکی، مذهب، 182 گ، 28 سطر (11/5×20/5)، اندازه: 18/5 ×5/ 30 سم [ف: 10 - 183]

22. اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه:173

شرح كتاب دعاء کافی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1099ق، تاریخ اتمام آن سنه 1099 می باشد و بعید نیست که خط شارح باشد؛ 161گ، 23 سطر، اندازه: 29×17/5 سم [ف: - 111]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 133 خوئی

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْفَقِيرِ . . . خلیل بْنِ الْغَازِي القزوینی قَدْ شَرَعْتُ فِي شَرْحِ الْكِتَابِ التَّوْحِيدِ مِنْ جُمْلَةِ الشَّرْحِ الْمُسَمَّى بالشافی . . . فِي جِوَارِ الكعبه . . . سِنُّهُ سَبْعٍ وَ خمسین وَ أَلْفٍ ؛ انجام : الرَّابِعُ أَبُو عَلَى الْأَشْعَرِيِّ ... قَالَ قُلْتُ . . . يَدْعُو النَّاسَ الَىَّ هَذَا الْأَمْرِ سُؤَالُ عَنْ افشاء الدَّعْوَةُ وَ عَدَّ الْمُبَالَاةِ . . . تَمَّ كِتَابُ التَّوْحِيدِ . . . وَ كَانَ الْفَرَاغُ مِنْهُ عَلَى يَدِ مُؤَلِّفِهِ فِي سَلْخِ ذِي الحجه سِنُّهُ سَبْعٍ وَ خمسین وَ أَلْفَ هجريه فِي مكه شَرَّفَهَا اللَّهُ ...

کتاب التوحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «م ق ر مد ظله شرح صحیفه» «م ص ره» و غیره؛ مهر: «لااله الا الله الملک الحق المبين عبده محمد صالح» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 378ص، 21 سطر، اندازه: 15 ×23سم [ف: 7 - 142]

24. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5776

آغاز: الحمدلله عَلَى حُجَّتِهِ البالغه . . . أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ الْفَقِيرُ الَىَّ الْغِنَى المغنی خلیل بْنِ غازی ؛ انجام : وَ ذَلِكَ لَانَ الْبَحْرِ وَ مَا فِيهِ مِنَ الْأَنْفَالِ كالمعدن . . . فَرَغَ الشارح خَلِيلِ بْنِ . . . مِنْ تَحْرِيرُ هَذَا الْمُجَلَّدِ مِنَ الشَّافِي فِي عَشْرٍ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ سَنَةَ سِتٍّ وَ ثَمَانِينَ وَ أَلْفَ هجریه حَامِداً مصلیا مُسْلِماً انَّ اثارنا تَدُلُّ عَلَيْنَا فَانْظُرُوا بَعْدَنَا الَىَّ الاثار تَمَّ.

کتاب سوم کتاب الحجة» و دارای 116 باب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نازک شکری، جلد: مقوا با روکش

پارچه ای، 520ص، 28 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 17 - 210]

25. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21271

آغاز: بسمله ، الحمدلله عَلَى حُجَّتَهُ الْبَالِغَةِ وَ هِدَايَتَهُ الْكَامِلَةُ الشَّامِلَةِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْحُجَجِ الِاطِّهَارُ الْمُصْطَفَيْنَ الاخیار ؛ انجام : اقْتِبَاسَ مِنْ سُورَةِ طه فِي حكايه قَوْلِ موسی وَ هرون ... يرَمْيُ مَجْهُولُ بَابِ ضَرَبَ ای يَطْعُنُ تَمَّ شَرْحِ الصِّنْفُ الْأَوَّلِ مَنْ كَتَبَ الْحُجَّةُ مِنَ الْكَافِي فِي يَوْمِ الْخَمِيسِ الْحَادِيَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الاول سَنَةَ سِتٍّ وَ ثَمَانِينَ وَ أَلْفَ هجرية بِدَارِ الْمُوَحِّدِينَ قزوین وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ.

از ابتدای کتاب الحجة تا نیمه اول آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به نقل از کتاب صافی مولف و شرح ملا محمد صالح مازندرانی با جمله دعایی «طاب ثراه» و «رحمه الله»، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 19 سطر، اندازه: 18/5 ×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 357]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:432

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 140]

26. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25706

آغاز: تاب التَّوْحِيدِ مُشْتَمِلُ عَلَى خَمْسَةٍ وَ ثُلُثَيْنِ بَاباً ای توحید صَانِعُ الْعَالَمِ وَ الْمُرَادُ بِالتَّوْحِيدِ هُنَا التَّنْزِيهِ عَمَّا لَا يَلِيقُ بِهِ فِي صِفَاتِهِ وَ أَفْعَالِهِ تعالی ؛ انجام : وَ ترکها ای مُخَالَفَتَهَا فَضِيلَةُ ای کمال للمكلف وَ ترکها الَىَّ بِمَعْنَى مَعَ غَيْرِ خَطِيئَةِ الظَّرْفُ خَبَرٍ المبتدا تَمَّ کتاب الْعَقْلِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ يَتْلُوهُ كِتَابُ التوحید ... هَذَا آخِرُ کتاب فَضْلُ الْعِلْمَ مِنْ كِتَابِ الْكَافِي . . . وَ هَذَا مِمَّا أَلْحِقْهُ الْكِتَابِ أَوْ التلامذة.

به ترتیب شامل «کتاب التوحید» و «کتاب العقل» است و از وسط نیز چند برگ کسر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 213گ، 20 سطر، اندازه: 26×13/5 سم [ف: 26 - 299]

27. میبد؛ مخطوطات و اسناد میبد؛ شماره نسخه: 5/2

این نسخه تا پایان کتاب العقل را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 71گ (89پ -159پ)، 20 سطر، اندازه: 26×19/5 سم [ف: -17]

28. قم؛ استادی، رضا، شماره نسخه:نامعلوم

کتاب عقل و بخشی از کتاب توحید؛ خط: نسخ، كا: جمال الدين، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «م» و «من عفى عنه» و «اب عفي عنه» و جز آن؛ 285گ، 27 سطر، اندازه: 18×27سم [صد و شصت نسخه: - 21]

29. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2195

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الدُّعَاءَ سَبَبُ النَّجَاحِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الصادقین . . . فَرَغْتَ مَنْ شَرَحَ کتاب الْعَقْلِ وَ کتاب التَّوْحِيدِ وَ کتاب الْحِجَّةِ وَ كِتَابِ الْإِيمَانِ وَ الْكُفْرِ شَرَعْتُ فِي شَرْحِ الباقی.

نسخه اصل: کتابخانه امیر المومنین علیه السلام - نجف اشرف. از كتاب الحيض تا پایان کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مولف؛ مصحح، با امضای بلاغی از حسین بن افضل بیگ در روز شنبه 25 شوال 1089 در مدرسه خلیلیه قزوین و 52 روز پس از درگذشت مولف آمده؛ 225ص [عکسی ف: 6- 247]

30. مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه:59

باب توحيد الصانع (35 باب) تا پایان حجت (حدیث دوم باب 21 باب الرد الي كتاب الله و السنة)؛ خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: خشتي [نشریه: 5 – 597]

31. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1294

آغاز: وَ غَيْرِ ذَلِكَ مِنَ المكونات وَ قَدِ اشْتَمِلْ عَلَى بَعْضٍ مَا فِي الاعضاء ؛ انجام : مِنْ حَيْثُ هِيَ حُسْنِهِ بَلْ الخيرية وَ عَدَمِهَا بِاعْتِبَارِ الْمَغْفِرَةِ وَ عَدَمِ الْقَبُولِ.

شرح اصول کافی تا آخر کتاب ایمان و کفر و پس از پایان این دو کتاب به شرح کتاب دعا می رسد که کتاب بعدی است؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن مشکی، 588گ، 19 سطر (17×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 9 - 280]

32. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:213

کتاب عقل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا قرن 11؛ تملك: محمد باقر مدرس رضوی، محمد تقی مدرس رضوی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 145گ، 22 سطر (21×11/5)، اندازه: 20×31/5سم [ف: - 564]

33. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1573

آغاز: در سوره توبه که بدرستی که ابراهیم هر آینه اواه خردمندیست؛ انجام: أَنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضَ ... که مختلف می شود باختلاف شرايع

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی کاغذ ابری، 174گ، 21 سطر (17×10)، اندازه: 16×25/5سم [ف: 3 - 992]

34. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1907

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مقابله و تصحیح کرده حاجی محمد نظام آبادی با اصل در روز جمعه 10 شوال 1121 در مدرسه خلیلیه؛ با یادداشت شب یکشنبه 1 صفر 1096؛ کاغذ: ترمه جلد: میشن قهوه ای، 311گ، 24 سطر، اندازه: 25×17/8 سم [ف: 274 - 1]

35. مشهد: الهيات، شماره نسخه:22667

آغاز: بسمله مُشْتَمِلُ عَلَى خَمْسَةٍ وَ ثَلَاثِينَ بَاباً . ای بَابُ توحید صَانِعُ الْعَالَمِ وَ الْمُرَادُ بالصانع ههنا التَّنْزِيهِ أَزُّ آغاز أَبْوَابُ توحید تا بَابُ 21 بَابُ الرَّدِّ الَىَّ الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 140 گی، 21 سطر (1/5×17/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 3 - 821]

36.قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:4288

آغاز: وَ مَنِ الْفُقَهَاءِ أَبُو الْعَبَّاسِ بْنُ شُرَيْحِ الشَّافِعِيُّ وَ ابوجعفر الطحاوی الحنفی وَ ابْنِ جَلَالِ الْحَنْبَلِيِّ وَ أَبُو جَعْفَرٍ الرازی ؛ انجام : وَ عَلَى الْأَخِيرِ بِمَعْنَى الذَّنْبِ وَ يُؤَيِّدُ الايه رِوَايَةِ الْبَرْقِيُّ فِي الْمَجَالِسِ الَىَّ غَيْرِهَا تَمَّ کتاب الْعَقْلِ والحمدلله.

کتاب العقل و الجهل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 180 گ، 21 سطر، اندازه: 24/5×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 830]

37. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4289

آغاز: الْبَابُ الثَّالِثِ وَ الثَّمَانُونَ بَابُ كَرَاهِيَةِ التَّوْقِيتِ فِيهِ سَبْعَةَ احادیث الْكَرَاهِيَةِ بِفَتْحِ الْكَافُ وَ تَخْفِيفِ الْخَاتِمَةِ مُصْدِرٍ بَابُ عَلِمَ ؛ انجام : فَقُلْتُ لَهُ رَجُلُ مِنْ شِيعَتِكُمْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَنْ لَا يَأْكُلَ طَعَاماً بِنَهَارٍ أَبَداً حَتَّى يَقُومَ قَائِمُ آلِ مُحَمَّدٍ ...

از باب كراهية التوقيت تا اواخر کتاب الحجه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به نقل از شرح فارسی مؤلف بر کافی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 182 گ، 23 سطر، اندازه: 24/5×18سم [محدث ارموی مخ: 2 - 831]

38. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11439

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الْأَخِيرِ بِمَعْنَى الذَّنْبِ وَ يُؤَيِّدُ الْأَوَّلِينَ رُوَاتَهُ الْبَرْقِيُّ فِي الْمَحَاسِنِ الَىَّ غَيْرِهَا.

ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه، 197گ، 21 سطر، اندازه: 24×12/8 سم [ف: 14 - 278]

39. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15395

آغاز: عَشَرَ الْمُنْتَظَرُ الْقَائِمُ بِالْحَقِّ صَاحِبِ الزَّمَانِ الْحُجَّةَ بْنَ الْحَسَنِ عَلَيْهِ وَ عَلَى آبَائِهِ الطَّاهِرِينَ . . . اللَّهُمَّ احْفَظْهُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ ، انجام : اذ أَرَادَ بعید خَبَراً أَمَرَ مَلَكاً فاخذ بِعُنُقِهِ فَادْخُلْهُ فِي هَذَا الامر طايعا أَوْ کارها عباره عَنِ التَّوْفِيقُ . . . وَ نساله التَّوْفِيقَ لَا تَمَامَ شَرْحِ كُلَّهُ.

از «کتاب العقل» تا پایان «کتاب التوحید»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، واقف: محمد رفیع طبسی، 1366ش؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 296گ، 21-24 سطر، اندازه: 19/1 × 12/5 سم [ف: 26 - 300]

40. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18333

آغاز: الْبَابُ الثَّانِي وَ الثَّمَانُونَ بَابُ كَرَاهِيَةِ التَّوْقِيتِ فِيهِ سَبْعَةَ احادیث الْكَرَاهِيَةِ بِفَتْحِ الْكَافُ ؛ انجام : لَانَ الْبَحْرِ وَ ما يَتَكَوَّنْ فِيهِ مِنَ الانفال مِمَّا كالمعدن كَمَا مَرَّ فِي كَلَامِ الْمُصَنِّفِ.

باب امامت تا خمس؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، با یادداشتی مورخ 1094ق مبنی بر مقابله و تصحیح این نسخه با نسخه اصلی که بر شارح قرائت شده؛ جلد: میشن عنابی، 363گ، 25 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 50 – 125]

41. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:777

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الاخير بِمَعْنَى الذَّنْبِ ويويد الْأَوَّلِينَ رِوَايَةِ الْبَرْقِيِّ الَىَّ غَيْرِهَا تَمَّتْ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ واقف: زینب بنت محمد باقر، 1177ق؛ جلد: تیماج سیاه، 135گ، 29 سطر، اندازه: 29×21سم [ف: 2 - 382]

42. مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه:16

آغاز: برابر، انجام: فَأَخَذَ بِعُنُقِهِ فَأَدْخَلَهُ فِي هَذَا الْأَمْرِ طَائِعاً أَوْ کارها ، عِبَارَةُ عَنِ التَّوْفِيقُ.

من أوله إلى آخر کتاب التوحید؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح تملک: آغا جمال الدين محمد بن حسین خوانساری با مهر «العبد حسین علی 1105» (مربع)، عبدالباقی، مهدی بن أحمد مفشاجی مقابی بحرانی با مهر «الواثق بالصمد .. أحمد» (بیضی)؛ جلد: چرم مشکی، 465گ، 19 سطر، اندازه: 12× 23/5 سم [مؤید: 3 - 550]

43. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14750

آغاز: برابر؛ انجام: مِنْ تصرفات الناسخين وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى التَّوْفِيقَ الاتمام شَرْحِ الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنَ الْكَافِي وَ نساله التَّوْفِيقَ لَا تَمَامَ شَرْحِ كُلُّهُ حَقُّ الشَّرْحِ ...

جلد نخست و در بر گیرنده شرح العلم و التوحيد کتاب کافی؛ خط: نسخ، كا: میرزا هاشم حسینی رودباری، تا: جمادی الاول 1105ق، و رمضان 1109ق؛ مصحح، مقابله شده در حضور حاج محمد حسینا صورت گرفته؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج سبز، 280گ، 25 سطر ( 17/5×9)، اندازه: 18×25سم [ف: 37 - 341]

44. تهران؛ عبدالعظیم، شماره نسخه: 531

آغاز:. حمدله . وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْمَعْصُومِينَ أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ . . خَلِيلُ بْنِ الغازى القزوینی عَفَى عَنْهُ . . . قَدْ شَرَعْتُ فِي شَرْحِ كِتَابِ التَّوْحِيدِ مِنْ جُمْلَةِ الشَّرْحِ الْمُسَمَّى بالشافی ؛ انجام : طَائِعاً أَوْ کارها عِبَارَةُ عَنِ التَّوْفِيقَ تَمَّ كِتَابِ التَّوْحِيدِ مِنَ الْكِتَابِ الْكَافِي وَ يَتْلُوهُ كِتَابُ الْحُجَّةِ . . الْفَرَاغُ مِنْهُ عَلَى يَدِ مُؤَلِّفِهِ فِي سَلْخِ ذِي الْحِجَّةِ سَبْعٍ وَ خمسین وَ أَلْفٍ .. شامل: کتاب التوحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 6 ذیحجه 1109ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 232 گ، 22 سطر، اندازه:12/5 × 24/5سم [ف: 1- 306]

45. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6435_ 32/135

آغاز:الثَّانِي وَ الْخَمْسُونَ بَابُ الْحَيَاءِ الثَّالِثِ وَ الْخَمْسُونَ بَابُ الْعَفْوِ الرَّابِعُ وَ الْخَمْسُونَ بَابُ كَظْمِ الْغَيْظِ . . الْبَابُ الْأَوَّلِ بَابُ طِينَةِ الْمُؤْمِنِ وَ الْكَافِرِ فِيهِ سَبْعَةَ احادیث الطِّينَةِ بِكِسْرِ الْمُهْمَلَةِ وَ سُكُونِ الْخَاتِمَةِ ؛ انجام : غَيْرُ الطَّرِيقِ لَا يَزِيدُهُ سُرْعَةُ السَّيْرِ الْأَبْعَدَ . هَذَا آخِرُ کتاب الايمان وَ الْكُفْرِ . . . وَ يَتْلُوهُ کتاب الدُّعَاءِ . . . هَذَا مِنْ الحاقات الناسخين . . . الْفَقِيرُ خَلِيلِ بْنِ الغازی قزوینی . . . سَنَةَ ثَمَانٍ وَ ثَمَانِينَ وَ أَلْفَ هجرية حَامِدٍ مُصَلِّياً.

کتاب الايمان والكفر؛ خط: نسخ، كان بن محمد علی بن لطف على محمد حسینی تبریزی (از روی نسخه محمد برادرزاده مؤلف)، تا: با تاریخ 1110؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ، مقابله شده در قبل از 1110، محشی از وافی، صافی و شرح ملاصالح مازندرانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 264گ، 29 سطر،

اندازه: 31×19سم [ف: 5 - 2371]

46. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10741

جلد اول کتاب و تا پایان کتاب العقل می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا با تاریخ 1111ق، از عصر مولف؛ تملک: نورالدين بن نعمت الله حسینی موسوی جزائری به تاریخ ربیع الاول 1911 در اصفهان، محمد امین نجفی خونی به تاریخ 1346 در تهران؛ جلد: تیماج قهوه ای، 210 گ، 21 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 27 - 175]

47. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 48 - ج

این نسخه درست مانند نسخه شماره 916 دانشگاه است ولی تاریخ انجام تألیف را ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن عبدالله، تا: 6 صفر 1111ق؛ در پایان بلاغ سماع نوشته؛ تملک: محمد حسین در روز 11 صفر 111؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 186 گ، 21 سطر (17×10)، اندازه: 24×19سم [ف: - 366]

48. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2334

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . قَدْ شَرَعْتُ فِي شَرْحِ كِتَابِ التَّوْحِيدِ مِنْ جُمْلَةِ الشَّرْحِ الْمُسَمَّى بالشافی ؛ انجام : اذا أَرَادَ بِعَبْدٍ خِيَرَةً أَمَرَ مَلَكَتْ فَأَخَذَ بِعُنُقِهِ فَأَدْخَلَهُ فِي هَذَا الامر طَائِعاً أَوْ کارها عِبَارَةُ عَنِ التَّوْفِيقُ.

کتاب توحید؛ خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن نورالله حسینی طالقانی، تا: دوشنبه 8 صفر 1112ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه » و «محمد مهدی سلمه الله» و «مولانا محمد باقر رحمه الله» و «میرزا رفيعا رحمه الله» و «حاجی علی اصغر سلمه الله و علامت اختصاری چند کتاب لغت؛ مهر: «لا اله الا الله الملک الحق المبين محمد کاظم» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 173 گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 6 - 313]

49. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 50-الف /593

آغاز: السَّابِعُ وَ الْعِشْرُونَ بَابُ أَنَّ النِّعْمَةَ الَّتِي ذَكَرَهَا اللَّهُ عزوجل فِي كِتَابِهِ الائمه علیهم السَّلَامُ ؛ انجام : فَرَغَ الشَّارِعِ خَلِيلِ بْنِ غازی القزوینی . . . مِنْ تَحْرِيرُ هَذَا الْمُجَلَّدِ مِنَ الشافی شَرْحِ الْكَافِي فِي يَوْمِ غدیر خُمٍّ مُوَافِقُ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ الثَّامِنَ عَشَرَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ سَنَةَ سِتٍّ وَ ثَمَانِينَ وَ أَلْفَ هجریه . . . فَرَغَ الْكِتَابِ عَنْ تَحْرِيرِ ... شهر ذي الحجه سنه 1117 .. العبد محمد باقر بن مرحوم ملا عليرضا.

خط: نسخ، كا: محمد باقر بن علیرضا، تا: ذیحجه 1117ق؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی و فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 400گ، 25 سطر (18×11/5)، اندازه:25×19سم [ف:2- 182]

50. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 141

کتاب العقل و التوحيد؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن حیدر حسینی طالقانی، تا: شنبه 7 ذیحجه 1120ق؛ مصحح، محشی با عناوین مولانا محمد مهدی» و «علی اصغر سلمه الله» و «سید عزالدين محمد الحسینی» و «الراقمه»؛ با مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج قرمز، 257گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [اوراق عتیق: 1- 177]

51. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1840

آغاز: بسمله . . . حَبَّبَ الينا وَ كَرِهَ الينا الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ ... و بعد چون بتوفيق الهی و توجه پادشاهی مأمور شد فقیر حقیر خليل بن غازی.؛ انجام: یعنی شنیدم از امام جعفر صادق عليه السلام می گفت بر شما باد بیغش بودن برای الله تعالی در مخلوقان او چه هر که ملاقات نخواهد کرد تعالی به عملی که فاضلتر از بیغش بودن با مخلوقان او باشد. (كذا)

شامل ابتدای کتاب الايمان و الكفر تا باب نصيحة المؤمن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1127ق؛ با سرلوح مزدوج مذهب و مرصع، مجدول؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 131گ، 33 سطر، اندازه: 17/5 × 29/5سم [ف: 5 - 248]

52. یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه:بدون شماره

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ . . . . . . الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین ؛ انجام : مُحَمَّدُ بْنُ اسمعیل بْنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ.

كتاب الطهاره؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده الحسن الحسینی 1185ق»؛ جلد: تیماج زرد، 125 گ، 15 سطر (15×9)، اندازه: 18×14سم [ میراث اسلامی: 8 - 441]

53. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 600

آغاز: و الحيوة للكفر و الاسلام و المراد بمن هلك و من حی؛ انجام: فترة بریدن و شکسته شدن کتاب عقل و جهل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 13 افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 239گ، 29 سطر (11×22)، اندازه: 5×7/5/ 30سم [ف: 8 - 86]

54. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:794

آغاز: بسمله ، کتاب التَّوْحِيدِ يُبَيِّنُ فِيهِ وُجُودِ الصَّانِعِ وَحْدَتَهُ وَ صِفَاتِهِ الذاتية وَ الفعلية وَ سایر مَا يَصِحَّ لَهُ وَ يَمْتَنِعُ عَلَيْهِ بَابُ فِي حُدُوثِ الْعَالَمِ الْمُرَادُ بِالْعَالِمِ ؛ انجام : أَوْ کادها اذا بَلَغَهُ وَ لَمْ يَبْلُغْ حَدَّ الْجَبْرِ لَانَ الْجَبْرِ عِنْدَنَا منفی تَمَّ کتاب الْعَقْلِ وَ الْجَهْلِ وَ التَّوْحِيدِ مِنْ كِتَابِ الْكَافِي وَ يَتْلُوهُ كِتَابُ الْحُجَّةِ .. کتاب التوحید؛ خط: نسخ، كا: احمد بن میرزا ابراهیم سمنانی، تا: پنج شنبه 22 جمادی الاول 1239ق؛ دارای علامات بلاغ و تصحيح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 323گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 74]

55. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:895

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - الحمدلله الَّذِي قَالَ فِي كِتَابِهِ قُلِ مایعیابكم رَبِّي لولادعاو کم وَ وَسْمِ الصلوة الَّتِي هِيَ أَفْضَلُ الْعِبَادَاتِ البدنيه ؛ انجام : تَمَّ الشارح الْفَقِيرِ الَىَّ الْغَنِيِّ المغنی خلیل بْنِ الغازی القزوینی . . . شَرْحُ أُصُولِ الْكَافِي لابی جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ اسْحَقِ الرازی رَحْمَةِ اللَّهِ تَعَالَى فِي دَارِ الْمُوَحِّدِينَ قزوین ...... فِي عَصْرِ يَوْمِ الاربعا الْخَامِسِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ جُمَادَى الثَّانِيَةِ وَ انْتِقَالُ الشَّمْسُ الَىَّ حَمَلَ فِي سَاعَتَيْنِ وَ نِصْفُ سَاعَتِهِ مِنْ لَيْلَةِ الْجُمُعَةِ السَّابِعِ وَ الْعِشْرِينَ مِنِ الشَّهْرِ الْمَذْكُورِ سِنُّهُ تِسْعٍ وَ سِتِّينَ وَ أَلْفَ هجریه حَامِداً مصلیا مُسْلِماً. هزاران درود و هزاران سلام *** زما بر محمد عليه السلام

مشتمل بر شصت باب از کتاب الدعای کافی است؛ خط: نسخ و نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، مجدول زرین، با یک سرلوح مذهب؛

کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: مقوای روکش چرم قهوه ای مذهب، 744ص، 19 سطر، اندازه: 29/5 × 33/5سم [ف: 1- 664]

56. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:896

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ بِهِ ثِقَتِي - الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ اله الْحَجِّ المعصومین ؛ انجام : فَرَغَ الشارح

خلیل بْنِ الغازى القزوینی . . . . . . مِنْ تحريره سِنُّهُ سَبْعٍ وَ سِتِّينَ وَ أَلْفَ هجرية بِدَارٍ المودين قزوین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْمَعْصُومِينَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ.

شرح كتاب الحجة مشتمل بر هشتاد باب و شرح كتاب الكراهيه مشتمل بر سی و پنج باب می باشد؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ مجدول، نوشته شده: «شرح اصول کافی تصنیف ملا خلیل قزوینی ابتياعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزای مویدالدوله بتاریخ شهر محرم الحرام توشقان ئیل 1297 داخل کتابخانه مبارکه موزه ظل اللهی شد»؛ مهر: مشير السلطنه، على اكبر بن حسين الحسینی؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای مذهب، 1340ص، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 1- 666]

57. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:894

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ بِهِ ثِقَتِي - الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ ؛ انجام : الشارح الْعَبْدِ الْفَقِيرِ خلیل بْنِ الغازى القزوینی . . . مَنْ شَرْحُ هَذَا الْكِتَابِ بَعْدَ الْعَصْرِ يَوْمَ الجمعه الْعَاشِرِ مِنْ شَهْرِ شَعْبَانَ الْمُعَظِّمُ سِنُّهُ اثْنَتَيْنِ وَ سبعین وَ أَلْفَ هجريه حَامِداً مصلیاً سِلْماً.

مشتمل است بر نود باب از کتاب زکوة و هشتاد و سه باب از کتاب صوم که در سال 1064ق شروع و در 1072ق به پایان رسانده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب مرصع عالی، نوشته شده «شرح ملا خلیل قزوینی در اصول کاف ابتياعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزای مویدالدوله بتاریخ شهر محرم الحرام 1297 داخل کتابخانه مبارکه موزه ظل اللهی شد»؛ مهر: مشیر السلطنه، على اكبر بن حسین الحسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی مذهب، 732ص، 21 سطر، اندازه: 16/5 × 29/5 سم [ف: 1- 678]

58. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه:بدون شماره

کتاب العقل؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: - 18]

59. قم؛ ارگانی بهبهانی؛ شماره نسخه:23

انجام وَ سکون الْخَاتِمَةِ جَمَاعَةٍ الافراس لَا وَاحِدٍ لَهُ . . . عَنْ ابی عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ ...

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 318گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: - 46]

60. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 682

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الدُّعَاءَ سَبَبُ النَّجَاحِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الصَّادِقِينَ . . . فَرَغْتَ مَنْ شَرَحَ كِتَابُ الْعَقْلِ وَ کتاب التَّوْحِيدِ وَ کتاب الْحِجَّةِ وَ كِتَابِ الْإِيمَانِ وَ الْكُفْرِ شَرَعْتُ فِي شَرْحِ الباقی؛

نسخه اصل: کتابخانه شيخ محمود ارگانی بهبهانی - قم. کتاب الدعاء، کتاب فضل القرآن و کتاب العشرة می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ مهر: «شیخ محمود بن شیخ احمد ارگانی حائری» (بیضی) [ عکسی ف:2- 313]

61. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1714

آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام؛ انجام: يوما علی بن موسی الرضا عليه السلام

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن [الفبائی: 317]

62. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1715

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ . الحمدلله الَّذِي حُبُّ الينا الْإِيمَانِ ؛ انجام : هَذَا آخِرُ کتاب الايمان ... ز ما بر محمد و آلش تمام خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: میشن [الفبائی: - 317]

63. تهران؛ شهشهانی ، حسین؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 599]

64. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3375

آغاز: برابر، انجام: رواية البر في المحاسن الى غيرها

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد اسحاق؛ اهدایی: حاج میرزا تقی رسولیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 204گ، 19 سطر ( 14/5×8/5 )، اندازه: 21815سم [ف: 5- 1632]

65. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3384

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ الحمدلله الَّذِي قَالَ فِي كِتَابِهِ قُلِ مَا يُعْبَأُ بِكُمْ رَبِّي لَولَا دُعَائِكُمْ؛ انجام: حامد مصلیا مسلما کتاب الدعا؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: خان محمد طالقانی، بی تا؛ اهدایی: حسین بشارت؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 162گ، 21 سطر (18×10/5)، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 5- 1635]

66. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:675

آغاز: آغاز شرح کتاب ایمان و کفر: «الحمد لِلَّهِ الَّذِي حَبَّبَ الینا الايمان وَ کره الينا الْكُفْرِ ؛ انجام : وَ فَرَغَ مِنْ املاء شَرْحُهُ الْفَقِيرِ خلیل بْنِ الغازی. کتاب ایمان و کفر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با خط خوردگی های فراوان دارد و شاید نسخه اصل باشد یا به وسیله مؤلف اصلاح شده باشد؛ 305گ، 26 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 1 - 131]

67. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6002

کتاب العقل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، کار مقابله چند مرتبه از روی نسخه مؤلف به تاریخ چهارشنبه اواسط ذیقعده توسط رفيع حسینی طالقانی به پایان رسیده؛ جلد: تیماج قرمز، 134 گ، 25 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 16 - 5]

68. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9954

کتاب طهارت تا باب استبراء حائض؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛

مجدول، دارای سرلوح؛ تملك: على شيخ الاسلام و نشانی استعاره رضا بن محمد مهدی حسنی حسینی طباطبائی (بحر العلوم)؛ جلد: تیماج قرمز، 96گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 25 - 230]

69. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7253- 37/43

آغاز: عَلَى حَقِّ الْعُبُودِيَّةُ . . . وَ مَصَابِيحَ لِلظَّلَامِ وَ مَفَاتِيحَ الْكَلَامِ . . . وَ دَفَعْنَا غبات الْمُخَالِفِينَ فِي حَوَاشِي الْعِدَّةِ أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ فَهِمْتُ یا أَخِي ماشكوت مَا مَوْصُولَةُ وَ الْعَائِدِ الْمَنْصُوبِ محذوف ای شکوته ذَكَرَ هَذَا الْأَخَ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ الاول مَا ذَكَرَهُ الْمُصَنِّفِ رَحِمَهُ اللَّهُ . . . وَقَدْ بَلَغَنِي فِي مَكَّةَ . . . فِي الْمَوْسِمِ انَّ أَحَداً مِنْ فضلاء ماوراء النَّهَرِ ومجاوری مَدِينَةِ الرَّسُولِ عَلَيْهِ السَّلَامُ يُشَنِّعُ عَلَى الشِّيعَةِ؛ انجام وَ يُؤَيِّدُ الْأَوَّلِينَ رِوَايَةِ الْبَرْقِيُّ فِي . . . إِلَى غَيْرِهَا . تَمَّ الْكِتَابِ الْعَقْدِ وَ الْحَمْدُ لِلْعَرَبِ الْعَالَمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ آمین یا رَبِّ الْعَالَمِينَ عقل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 108گ، 25 سطر، اندازه: 2519سم [ف: 5 - 2371]

الشافي في الطب / طب / عربی

aš-šāfī fi-t-tibb

ابن قف، امین الدولة بن يعقوب، 630 – 685 قمری

ebn-o qof, amīn-od-dowlat ebn-e ya qūb (1233 - 1287)

کتاب طبی مهمی است شامل مباحثی در طب نظری و عملی، در مقالات متعدد دارای فصول، بیماری های مختلف را با عناوین: العلامات و السبب» شرح می دهد. مؤلف كتاب به گفته کشف الظنون از مسیحیان کرک بوده است. [دنا 321/6 ؛ کشف الظنون 1023/2]

قم: گلپایگانی؛ شماره نسخه:1514- 9/64

آغاز: بسمله الْمَقَالَةَ الثَّامِنَةِ فِي أَمْرَاضٍ الالات النفسانية وَ يَنْقَسِمُ سَبْعَةَ فُصُولِ تصنیف مَوْلَانَا وَ سَيِّدِنَا الشَّيْخُ الامام الْفَاضِلِ الْكَامِلِ الْعَالِمُ . . . الصَّدْرُ الرَّئِيسِ امین الدَّوْلَةِ ابوالفرج بْنُ يَعْقُوبَ الْمَعْرُوفِ بِابْنِ القف أَدَامَ اللَّهَ بَقَاهُ قَالَ الْفَصْلِ الْأَوَّلِ فِي أَمْرَاضٍ بُطُونِ الدِّمَاغِ . . . . . . الْفَصْلُ الثَّانِي فِي أَمْرَاضِ الْعَصَبَ الْفَصْلِ الثَّالِثِ فِي أَمْرَاضِ الْعَيْنِ . . الْفَصْلُ السَّابِعِ فِي أَمْرَاضٍ الاسنان .. الْفَصْلُ الْأَوَّلِ فِي أَمْرَاضٍ بُطُونِ الدِّمَاغِ وَ حُجُبُهُ وَ مَجَارِيهِ وَ هِيَ الصُّدَاعِ والسرسام والماشر أَوْ العصاله . . . فِي الصُّدَاعِ الم فِي اعضا الرَّأْسِ فَمِنْهُ مَا یعم الرَّأْسِ كُلَّهُ وَ يُقَالُ لَهُ البيضه ؛ انجام : بَلْ أَحْوَالِهَا كُلِّهَا مُتَشَابِهَةٍ عِنْدَ الاستلقا وَ غَيْرِهِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ تَمَّتِ الْمَقَالَةَ الثَّانِيَةِ عَشْرُ تَمَامُ الْجُزْءُ النظري مِنْ کتاب الشَّافِي مِمَّنِ اللَّهِ وَ كَرِهَهُ وَ وَافَقَ الْفَرَاغِ مِنْهُ نَهَارِ السَّبْتِ خَامِسُ وَ عِشْرِينَ صَفَرٍ سَنَةٍ سِتُّمِائَةِ الثنين وَ سَبْعِينَ.

مقاله هشتم در امراض الإت نفسانی تا مقاله دوازدهم امراض مفاصل (اتمام جزء نظری)؛ خط: نسخ، كا: نجیب یوسف بن معلم منصور قناط، تا: شنبه 25 صفر 672ق؛ مصحح، در آخر نسخه تاریخ فوت شیخ حکیم نجيب يوسف بن منصور (كاتب نسخه) درشنبه 27 محرم 690 درج شده، در آخر نسخ فواید متفرقه ای درباره روزهای هفته و مطالب پزشکی و یادداشتی درباره حضرت موسی (علیه السَّلام) به تاریخ 937 نوشته شده؛ واقف: هبة الله بن نصر بن مليح طبيب (از اطبای مشهور و صاحب تألیفات متعدد)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 127گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5-2370]

الشافي في الطب / طب / عربی

as-safi fi-t-tibb

ابو الفرج ابن القف کرکی (630-685ق) و ابن الملك الشافی «الشافي في الطب» دارند (خزرجی 273/2 ؛ چلبی 45/2) و داود انطاکی مصری (- 1009) چنان که در سلافة العصر (ص 428) آمده است «شافي الامراض و العلل» دارد. فصول: مشتمل است بر مقدمه و پنج فن: المقدمه فِي حَدِّهِ وَ موضوعه وَ تقسيمه ؛ فن 1 . قَوَاعِدَ قسمية بِقَوْلِ كُلْ وَ فِيهِ اربعه مقاصد ؛ 2 . الامراض المختصه ؛ 3 . الْأَمْرَاضُ الَّتِي لَا يَخْتَصُّ ؛ 4 . الادوية وَ الْأَغْذِيَةِ المفرده ؛ 5 . الْأَدْوِيَةُ المركبه. [دنا 321/6 ؛ الذريعة 10/13 ]

تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه:126

آغاز: حَمِدَ کی یا مِنْ خصص اعْدِلْ الأمزجة بِنَوْعٍ الانسان . . . أَمَّا بَعْدُ هَذَا كِتَابُ شَافٍ يَجِبُ استحضاره مُشْتَمِلُ عَلَى خُلَاصَةِ الْكُتُبِ الْمُعْتَبَرَةِ فِي هَذَا الفن سِيَّمَا القانون وَ مُرَتَّبُ عَلَى مُقَدَّمَةً وَ خَمْسَةُ فُنُونِ ؛ انجام : وَ تِينٍ مِنْ كُلْ.

واحدة عشرة دراهمزهر بنفسج و بزر خطمی و خبازی من كل خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ 303ص، 19 سطر (12×11/5 )، اندازه: 23×717 سم [نشریه: 3 - 373]

الشافي المنتخب من الوافی / حديث / عربی

aš-šāfī al-muntaxab min-al-wāfī

کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 فیض قمری

feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)

وابسته به: الوافی؛ فیض

کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006 _1091ق)

تاريخ تأليف: اول ذیقعده 1082ق

فیض کاشانی از وافی خود گزین نموده و مكررها را انداخته و از اصول و ارکان آنچه محکم بود نه متشابه و از شرایع و احکام آنچه بیشتر ارزنده بود در این دفتر گرد آورده است. از راویان یاد ننموده است، چرا که سودی در آن ندیده مگر در جاهایی که نیازی بدانها بوده است. گاهی هم پاره ای از حديثها را روشن نموده و آنچه در کافی کلینی نبوده است از نگارش های صدوق

آورده است. کتاب در دو جزء» است: 1. عقاید و اخلاق، 2. شرایع و احكام؛ و هر یکی در دوازده کتاب و هر کتابی در چند باب می باشد. چنان که خود می گوید این کتاب با وافی در برخی جاها در ترتیب و عنوان يكنواخت نیست. کاشانی در فهرست خود از این شافی یاد ننموده است. چون او وافی را در 1067 و این کتاب را در 1082 به پایان رسانده و فهرست را هم در 1069 نوشته است.

آغاز: بسمله.وَ بِهِ ثقتی . نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ شَرَحَ صُدُورَنَا بِنُورِ الاسلام وَ هَدَانَا لِمَعْرِفَةِ أَئِمَّةِ الهدی . . . فَهَذَا مَا اصْطَفَيْناهُ مِنْ كِتَابِنَا الْوَافِي . . . مَعَ تَصْرِفَ فِي بَعْضِ الْمَوَاضِعِ فِي التَّرْتِيبِ وَ الْعُنْوَانِ أَوْرَدْنَا فِيهِ مَا كَانَ بِمَنْزِلَةِ الْأُصُولِ وَ الاركان ... وَ حَذَفْنَا ذَكَراً الرُّوَاةِ الَّا عِنْدَ الْحَاجَةِ لِقِلَّةِ جدواه فِيمَا خَلَصَ مِنَ التنافی . . . وَ سَمَّيْنَاهُ بالشافي وَ جَعَلْناهُ جزئين جُزْءُ فِيمَا هُوَ مِنْ قَبِيلِ الْعَقَائِدِ وَ الاخلاق وَ جُزْءُ فِيمَا هُوَ مِنْ قَبِيلِ الشَّرَائِعِ وَ الاحكام وَ رتبناه کلا مِنْ الجزئين عَلَى اثنی عَشَرَ كِتَاباً فِي كُلِّ كِتَابٍ أَبْوَابُ .

انجام : آخَرَ کتاب تَجْهِيزِ الموتي وَ الْمَوَارِيثِ وَ بِتَمَامِهِ تَمَّ كِتَابُ الشافی بجزئيه . . . وَ صَيَّرَهُ لَنَا اليه مَحَجَّةٍ وَ لَا جَعَلَهُ عَلَيْنَا حُجَّةً انْهَ هُوَ الرؤف الرحیم كَمَا قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتَ يَقِيناً رَزَقَنَا اللَّهِ فَهُمْ حقایق الاسرار حَشَرْنا مَعَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيَارِ بِمَنِّهِ وُجُودِهِ آخَرَ کتاب الْمَوْتِ . . وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بیته المعصومین

چاپ: دوبار در ایران به چاپ رسیده است؛ ایران، سنگی، رحلی 265+174ص [الذريعة 9/13؛ فهرست خودنوشت فیض کاشانی ص 186؛ دنا 312/6 -313 (13 نسخه)؛ ریحانة الادب 369/4]

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:577

آغاز و انجام: برابر؛ فَرَغَ مِنْهُ مُؤَلِّفِهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُرْتَضَى الْمَدْعُوِّ بمحسن . . . فِي غُرَّةِ ذِي الْقَعْدَةِ الْحَرَامِ مِنْ شُهُورِ سَنَةِ اثْنَيْنِ وَ ثَمَانِينَ وَ أَلْفَ الهجرية وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخار وَ ظَاهِراً وَ بَاطِناً وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بیته وَ سَلِّمْ كَثِيراً (نَمَّقَهُ ابْنِ سید رکن الدین مَسْعُودٍ عَقِيلِ الْحُسَيْنِيُّ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ المبارک سَنَةَ أَرْبَعٍ وَ تِسْعِينَ بَعْدَ الْأَلْفِ مِنَ الْهِجْرَةِ ) لمؤلفه فِي تَارِيخِ تصنيفه : قَدْ جَازَ کتاب الشافی - أَنْوَارُ کتاب الوافی - أَرْخَتْ لِذَلِكَ الشَّافِي - شَمْسِ السَّمَاءِ الوافی - 1082.

هر دو جزء؛ خط: نسخ روشن، كا: علم الهدی پسر فیض، تا: پایان جمادی الاول 1084ق؛ جزء دوم (شرایع و احکام) در برگ 187ر انجام گرفته و نویسنده نسخه در آنجا می نویسد: «نمقه ابن سید رکن الدین مسعود عقيل الحسینی في شهر رمضان المبارک سنة اربع و تسعين بعد الألف من الهجرة» پس نوشتن نسخه در روزگار کاشانی و کمتر از دو سال پس از نگارش جزء دوم (1082) آغاز و دوازده سال پس از نگارش همین جزء انجام یافت و بیش از ده سال پیش از 1084 تا 1094) سپری شده تا نسخه پایان گرفته؛ محمد تقی بن محمد کاظم خراسانی نسخه را بر همه مؤمنان وقف نمود؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج زرد، 187گ، 31 سطر (12/5 ×20)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 5 - 1363]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9129

آغاز: برابر؛ انجام: وَ حَشَرْنا مَعَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيَارِ بِمَنِّهِ وَ جُودِهِ . تَمَّ آخَرَ مِنْ كِتَابِ الْمَوْتِ وَ الْبَعْثِ وَ بِتَمَامِهِ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ کتاب الشَّافِي وَ يَتْلُوهُ الجزو الثَّانِي انَّ شَاءَ اللَّهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ.

بخش اول؛ خط: نسخ، كان محمد رضی بن محمد حسین چمن نطنزی، تا: 5 صفر 1091ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 261گ، 18 سطر (17×13)، اندازه: 18/5 × 23/5 سم [ف: 23 - 265]

3. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:112

جزء نخستین آن؛ خط: نسخ، كا: ابو طالب، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده با خط مصنف؛ واقف: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 200گ، 27 سطر (11×22/5)، اندازه: 30×17/5 سم [ف: 1- 94]

4. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه:945- 6/35

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، استكتاب توسط محمد شفیع بن محمد مقیم با مهر وی در اول کتاب به تاریخ 1052؛ با سرلوح کتیبه ای، مجدول مذهب، مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 319گ، 25 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 5 - 2369]

5. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:33

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، با خط خوردگی، برخی تصحیحات هامش نسخه به خط مؤلف می باشد؛ مهر: «عبده سليمان بن محمد سلیم 1172» (بیضی)، «یا امام زین العابدین» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 278گ، 19 سطر، اندازه: 23×14سم [ف مخ -- 88]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10869

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1351؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه پارچه، 200گ، 25 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 14 - 278]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11304

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «باقر العلوم محمد» (مربع)، «افوض امرى الى الله عبده احمد»؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 216گ، 23 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 33/2 - 72]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13558

آغاز: نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ شَرَحَ صُدُورَنَا بِنُورِ الاسلام وَ هَدَانَا الْمَعْرِفَةِ أَئِمَّةِ الهدی . . . أَمَّا بَعْدُ ، فَهَذَا هُوَ الْجُزْءِ الثَّانِي مِنْ كِتَابٍ ؛ انجام : وَ صَيَّرَهُ لَنَا اليه مَحَجَّةٍ وَ لَا جَعَلَهُ عَلَيْنَا حُجَّةً انْهَ هُوَ الرؤف

الرحيم و فرغ منه مؤلفه.

جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح، آیت الله سید محمد على روضاتی اصفهانی در آغاز نسخه آورده اند که این نسخه به خط محمد علم الهدی إبن فيض کاشانی است لیکن صحیح به نظر نمی رسد و بایستی به خط یکی از کاتبان ایشان باشد که نسخه های بسیاری را برای او کتابت نموده است، همچنین حواشی نسخه را به خط فیض کاشانی پنداشته اند که نیز نادرست و نسخه چند سال پس از درگذشت فیض کتابت شده؛ تملك: مجتبی موسوی در سال 1338ق، مهدی بن عبدالكریم؛ مهر: « أُفَوِّضُ أَمْرِى الَىَّ اللَّهِ عَبْدُهُ احْمَدِ» (مستطیل)، محمد باقر العلوم 199» (مستطیل)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 141، 23سطر (19×11)، اندازه: 25×17سم [ف: 34- 376]

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13568

آغاز و انجام: برابر

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مقابله شده با نشان «ثم بلغ بحمد الله تعالی»، مصحح، محشی با نشان «5» و غیر آن، مجدول؛ یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهيم بن صدرالدین محمد ثانی کاشانی مشهور به علامه فيضی در سال 1368ق؛ مهر: واقف «ابو تراب الفيضی» (واقف)، « لا اله الَّا اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ الْمُبِينُ عَبْدُهُ ابوتراب» (بیضی)، «بر خاتم سليمان نام ابو تراب است» (مربع)؛ واقف: ابو تراب بن نصیر الدین سلیمان بن علم الهدی بن فیض کاشانی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 259گ، 29 سطر (20×12)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 34 - 391]

10. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 380

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: مهدی بن عبد الرحيم، تا: 1135ق؛ با علامت بلاغ که به امر « مَنْ هُوَ أَمَرَهُ كالفرائض أَعْنِي مُجْتَهِدِ الْعَصْرِ وَ الزَّمَانِ وَ كَهْفِ الْحَاجِّ حاجی عَبْدِ الْوَهَّابِ دَامَ ظِلُّهُ» صورت گرفته؛ واقف: اصغر اصفهانی، 1237؛ جلد: تیماج قهوه ای، 285گ، 27 سطر [ف: 1- 148]

11. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 671

آغاز: بسمله ، نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ شَرَحَ صُدُورَنَا بِنُورِ الاسلام وَ هَدَانَا لِمَعْرِفَةِ أَئِمَّةِ الهدی ؛ انجام : وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِراً وَ بَاطِنٍ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بیته وَ سَلِّمْ كَثِيراً. جزء ثانی کتاب شافی است در آن دوازده کتاب آمده است: ک تَابَ الصلوة وَ تَوَابِعِ ، کتاب الزکوة . . ، کتاب الصِّيَامِ . . . ، کتاب الْحَجِّ . . ، کتاب الْجِهَادِ وَ السياسات ، کتاب الْقَضَاءِ وَ الشَّهَادَاتِ ، كِتَابُ الْمَعَايِشِ وَ الْمَكَاسِبِ ، کتاب فِقْهُ الْبَيْعِ وَ الريا ، کتاب الْمَطَاعِمِ وَ الْمَشَارِبِ ، کتاب النکاح وَ الْوَلَدِ ، کتاب الْفِرَاقُ وَ الْعِدَدِ ، کتاب تَجْهِيزِ الْمَوْتَى وَ الْمَوَارِيثِ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم مشکی، 128گ، 27 سطر (11×22/5)، اندازه: 31720سم [ف: 8 - 139]

12. مشهد؛ گوهرشاد، شماره نسخه: 2441

آغاز: بسمله ، نحمدک یا مَنْ شَرَحَ صُدُورَنَا بِنُورِ الاسلام . . . کتاب الصَّلَاةِ وَ تَوَابِعِهَا وَ هُوَ الْكِتَابُ الْأَوَّلِ مِنَ الْجُزْءِ الثَّانِي مِنْ كِتَابِ الشافی ؛ انجام : وَ لَا جَعَلَهُ عَلَيْنَا حُجَّةً انْهَ هُوَ الرؤف الرحیم وَ فَرَغَ مِنْهُ مُؤَلِّفِهِ مُحَمَّدِ بْنِ مرتضی . . . فِي غُرَّةِ ذِي الْقَعْدَةِ الْحَرَامِ . . . وَ سَلَّمَ کثیرا.

از «کتاب الصلاة» تا «ابواب المواريث» است؛ خط: نسخ، كا: ابوالقاسم خوشنویس، تا: قرن 14؛ واقف: خانواده سید سعید طباطبایی، فروردین 1381؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 174گ، 35 سطر، اندازه: 36×22/5 سم [ف: 5 - 763]

13. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2442

آغاز: برابر؛ انجام: كَمَا قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ کو کشف الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتَ يَقِيناً رَزَقَنَا اللَّهِ فَهُمْ حقایق الاسرار وَ حَشَرْنا مَعَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيَارِ بِمَنِّهِ وَ جُودِهِ أَخَّرَ کتاب الْمَوْتِ وَ الْبَعْثِ وَ بِتَمَامِهِ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ كِتَابِ الشافی ...

ج1، از کتاب العقل و الجهل تا پایان باب الاعراف است؛ خط: نسخ خوش، كا: ابوالقاسم خوشنویس، تا: قرن 14؛ واقف: خانواده سید سعید طباطبایی، فروردین 1381؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 171گ، 35 سطر، اندازه 22/5×36سم [ف: 5 - 764]

14. تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:112

تا باب فضل نبينا و اوصیائه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 85 گ، قطع: وزیری [چند نسخه -ف: - 324]

15. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26046

بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]

شافي الناس / طب / فارسی

šāf-en nās

بختیاری، فتح الله بن على

baxtīyārī, fath-ol-lāh ebn-e 'alī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16884 ض

بی کا، تا: 1248 ق [دث. مجلس]

شام غریبان / تراجم / فارسی

šām-e qarībān

شفیق اورنگ آبادی، لچھمی نراین، 1158-1214 قمری

šafīq owrang-ābādī, lačahmī narāeyn (1745 - 1800)

اهدا به: نواب آصف الدوله

تذکره شعرای مختصری است شامل ذکر 480 شاعر که جز چهار تن بقیه تماما فارسی بوده اند که به هندوستان رفته اند.

چاپ: این کتاب به اهتمام محمد اکبر الدین صدیقی مرتب و با دیباچه او به زبان اردو و فهرست اسامی چاپ شده است [دنا 324/6 ؛ فهرستواره منزوی 1921/3]

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه:21554 عکسی

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ترتیب محمد اکبر الدین صدیقی در 1968 میلادی شامل 306 صفحه، در آغاز نسخه، دیباچه آقای صدیقی در هشت برگ ضمیمه است، عکسی از روی نسخه مزبور که در هندوستان بوده؛ 17سطر، اندازه: 20× 25/5 سم [ف: 3 - 1320]

الشامل / طب / عربی

aš-šāmil

غیاث، ابوسعید بن ابی مسلم، ق8 قمری

qīyās, abū-sa‘īd ebn-e abī moslem (- 14c)

تاریخ تأليف: سه شنبه 13 رجب 733ق

کتابی در شناخت امراض و ادویه شامل دو «قسم»: قسم 1. در حفظ الصحه در چهار مقاله»: 1) وصايا و كلمات حكماء در این مورد، 2) اصلاح امور غیر طبیعی، 3) حفظ الصحه در فصول چهارگانه، 4) ذکر معاجين و اقراص و سکنجبینات؛ قسم 2. در یک «مقدمه و پنج مقاله: مقدمه: در ذکر آن چه واجب است بر حافظ صحت مردمان، مقاله 1) امراض سر تا پا یعنی تمام بدن، 2) حمیات، 3) علل حادثه در اعضاء ظاهری، 4) ادویه مفرده، 5) ادویه مركبه.

آغاز: بسمله ، الحمدلله الْفَاطِرُ الْبَدِيعُ الْعَلَّامِ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ السَّلَامُ . . . قَالَ أَبُو سعید بْنِ ابی مُسْلِمِ بْنِ أَبِي الْخَيْرِ الْمُلَقَّبِ بِهِ غِيَاثِ الطَّبِيبِ . . . لَمَّا ظَهَرَ نورالحق مِنْ أُفُقِ الْعَلَّامِ.. دنا 324/6]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4537

آغاز: برابر؛ انجام : وَ فِي عُسْرِ الْبَوْلِ وَ الْبِرَازِ علاجه عِلَاجٍ الرطيلا . تَمَّ تَأْلِيفِ الْكِتَابِ فِي وَقْتِ الْعَصْرِ مِنْ يَوْمِ الثلثا الثَّالِثَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ المبارک برجب سَنَةِ ثَلَاثٍ وَ ثَلَاثِينَ وَ سَبْعِمِائَةٍ الحجرية الْمُبَارَكَةُ.

خط: نسخ، كا: ابو حامد محمد بن ابی حامد الجرهی، تا: قرن 18 مصحح از خود مؤلف؛ در پایان برگهای 14پ و 48پ و چند جای دیگر نوشته که من کتاب را پس از مقابله با اصل که از آن استنساخ شده است مقابله کردم و حواشی هم از خود او است؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 326گ، 27 سطر، اندازه: 18/8 × 29/4 سم [ف: 1- 274]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:183

آغاز: برابر؛ انجام: وَ حُفِظَ الطبيعه عَنْ الاحساس وَ آنٍ . . . تخم الْحَنْظَلِ.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 244گ، 23 سطر (15×9)، اندازه: 20/5×13سم [ف: 7 - 158]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5259

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَمَّا الْمَعْرُوفَةِ بالشبث فَهُوَ الْعَنْكَبُوتِ الْكَبِيرِ القوائم الطَّوِيلَةِ بِعَرَضٍ مِنَ لسعه وَجَعٍ فِي الْمَعِدَةِ وَ فِي عُبِّرَ الْبَوْلِ ، علاجه عِلَاجٍ الرتيلا.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، با یادداشتی از علاء الحكماء مورخ 1337؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 384گ، 25 سطر [ف: 16 - 84]

شامل / ریاضیات / فارسی

šāmel

شرف الدین علی یزدی، - 858 قمری

šaraf-od-dīn ‘alī yazdī (- 1454)

اهدا به: ابراهیم میرزا پسر شاهرخ پادشاه گورکان

رساله ای است در علم اعداد و وضع اعداد در مربعات وفقی که پس از کتاب «كنه المراد في علم الوفق و الاعداد» تأليف نموده است.

آغاز: حمد بی حد که ارقام اعدادش جز بکلک تخمین بر لوح اندیشه نتوان نگاشت و ثناء بی انتهاء ... بعد از استسعاد بتوفيق ذکر وصلوات والحمد ثم الحمدلله على ذلك نگاشته لوح عرض می گردد.

انجام: و اعراف اسماء ملائکه را از ابجد او يلمنع باید برداشت و عزیمه ای است و ساعات مناسب و بخور مناسب دعوت نمود هر مطلبی که باشد انجام پذیر است. [نسخه های منزوی 179/1 ؛ فهرستواره منزوی 2702/4 و 3189؛ دنا 324/6 ؛ الذریعه 517/9 ؛ ریحانة الادب 198/3]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14311/1

آغاز: برابر، انجام: مثال زهره و مریخ در جوزا و حمل پیوستند و زهره از او منصرف شد ...

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط و انجام؛ نسخه زیبایی است دارای جداول ارقام؛ کاغذ: شرقی، 25گ (1 _25)، 17 سطر، اندازه: 11×7سم [ف: 36 - 155]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3267

آغاز: برابر؛ انجام: در آنجواره نگارند و مشروبات از آن بیاشامند. خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ تملك: درویش غلامعلی بن تهماسب بن محمد علی بن فتحعلیشاه قاجار در صفر 1301؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 56گ، 16 سطر (7×12/5)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 11 - 2227]

3. تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گر کانی؛ شماره نسخه:202

خط نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی:انجام ؛ قطع: بغلی [نشریه: 5- 631]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3162-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 – 87]

4. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7162- 36/162

آغاز: مربعاتی است که درضمن مربعی ملفق صحيح الوفق باشند

... اما بعد از استسعاد به توفیق ذکر حمد وصلوة والحمد تم الحمدلله على ذلك نگاشته لوح عرض می گردد که چون قلم از تعلیق کنه المراد في وقع الاعداد فراغ یافت ... طريق وضع اعداد در مربعات وفقی به سهولت و آسانی؛ انجام: ویک مربع بودندی جایشان همان بودی به طرز مشهود که معتدل الدور افتاده و از خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 23گ، 15 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 5 - 2374]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14655

آغاز: برابر؛ انجام: و اگر حروف آبی غالب باشد، در وسط سطر طولی ایمن و خاکی در وسط سطر عرضی تحتانی گذارند و حروف عناصر اربعه این است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «21 المحرره»، مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 55گ، 17 سطر (17×9/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 37 - 120]

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3097

آغاز: برابر؛ انجام: اسْتِكْمَالَ یابد بِفَضْلِ اللَّهُ الْمَنَّانِ . . . كُلُّ تَالٍ.

خط: نستعلیق، کا: موسی بن جعفر، تا: 3 ربيع الثانی 1203ق؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن قهوه ای، 70گ، 16 سطر، اندازه: 17/3×11 سم [ف: 3 – 487]

7. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2013/2 _11/113

آغاز و انجام: برابر خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج کرمی، 54گ، 17-15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 7 - 4226]

الشامل / طب / عربی

aš-šāmil

در این نسخه در ص 22 آمده «الثاني من الجزء الأول من الفن الثالث من كتاب الشامل و هو في احكام الأدوية» در جاهای دیگر مانند ص 99 و 108 و 213 و 290 و 305 و 476 نیز به کتاب نام «الشامل» داده شده است. این کتاب در نسخه ما به خط تازه تری از محمد زکریای رازی دانسته شده چنان که در مؤلفات رازی دکتر محمود نجم آبادی هم آمده است (ص 283) از او نخواهد بود. چلبی (46/2 ) از دو کتاب به همین نام یاد کرده است: یکی از غیاث الدین ابی سعید بن ابی مسلم بن ابی الخير ملقب به غياث متطبب در گذشته 736 در دو قسم یکی در حفظ صحت و دیگری در کلیات و جزئیات طب؛ دومین کتابی که چلبی به همین نام نشان می دهد از علاء الدین علی بن ابی الحزم ابن النفيس قرشي طبيب مصری نگارنده «الموجز» است که در 687 در گذشته است و به گفته چلبی اگر به انجام می رسیده سیصد مجلد می شده است. از این کتاب چنان که در مجله المعهد المخطوطات العربية (2/5 ص 270) آمده است نسخه ای در متحف عراقی به شماره 1271 هست (بروكلمن ذیل 825/1 و 330/2 ). در همین مجله (2/5 ص 333) از «الشامل في الأدوية المفردة» على بن يوسف بن عبدالله مقدسی (نسخه ش 1067 احمد 3) یاد شده است.

عناوین فصول: دارای دو جزء نظری و عملی: جزء نظری دارای چهار «جزء): جزء 1. قوانين علم الادویه، شامل پنج «کتاب»: 1) احكام الأدوية المعدنيه، 2) احكام الأدوية النباتيه بالقول الكلى، شامل مقدمه و دو باب، 3) الأدوية الحيوانيه و اقسامها بالقول الكلی، شامل مقدمه و دو جمله، 4) احكام الادوية المفرده على الاطلاق، شامل چهار «تعليم»: 1- امزجة الادويه و في تحقيق الكلام في احكامنا و وجه الاستدلال عليها، شامل دو باب، 2 افعال الادوية المفرده بالقوى التابعه لكيفياتها وصورها، شامل مقدمه و دو جمله: مقدمه في صفات الادويه و افعالها، الجملة الأولى في اوصاف الادويه و ما يحدث في بدن الإنسان تلک الأوصاف على عشرة فصول، الجملة الثانية في تحقيق الكلام في كل واحد من أفعال الادویه، على سبع فصول، 3- احكام الأدوية المفرده بما يعرض بها من خرج على عشرة فصول، 4- اختیار الادويه و التقاطها او ادخارها، شامل سه «مبحث»؛ جزء 2. احکام الأدوية المفرده مفصله بحسب دواء: كتاب الأول في الأدوية المفرده التي اول اسماء ها الهمزه، شامل پنجاه مقاله و خاتمه: 1) في ماهية الأطریلال، على خمسة فصول، 2) احكام الابریشم، على خمسة فصول، 3) الاينوس على خمسة فصول، 4) الابهل على خمسة فصول، 5) الابار على خمسة فصول، 6) ابن عرس على اربعة فصول، 7) الأترج على ثمانية فصول، 8) الائل على ستة فصول، 9) الأتمد على اربعة فصول، 10) الاجاص على سبع فصول، 11) الاخر على ثمانية فصول، 12) آذان الفار على فصلين، 13) الازر على خمسة فصول، 14) الأراك على فصلين، 15) الأرماك على فصل واحد، 16) الأرنب على فصل واحد، 17) الأرنب البحرى على فصل واحد، 18) الأزاد درخت على فصلين، 19) الاسارون على سبعة فصول، 20) السطو خودس على ستة فصول، 21) الاسفاناخ على خمسة فصول، 22) الأسل على ثلثه فصول، 23) الاس على ثمانية فصول، 24) السيوس على فصلين، 25) الاسفنج على فصلين، 26) الاسفیداج على خمسة فصول، 27) الإسرنج على فصل واحد، 28) الأسد على فصلين، 28) (در متن مکرر است) الاستر غاز على فصلين، 29) الأشق على ستة فصول، 30) الاسته على سبع فصول، 31) اظفار الطيب، على ستة فصول، 32) الاقتيمون على اربع فصول، 33) الافسنتین على ثمانية فصول، 34) الفيون، على اربعة فصول، 35) الأفاعی على اربعة فصول، 36) الاقحوان على ستة فصول، 37) اکلیل الملك على خمسة فصول، 38) الاليه على فصل واحد، 39) الأملج على ستة فصول، 40) الأمير الباريس على ثلثه فصول، 41) الانجبار على اربعة فصول، 42) الانجدان على خمسة فصول، 50) الابل على ثلاثة فصول، الكتاب الثاني من الجزر الثاني، في الصناعة الطبيه، شامل چهل و پنج مقاله و خاتمه: 1) ماهية البابونج، 2) احكام البادرنجونه، 3) احکام البادنجان، 4) احکام البان، 5)

احکام البامنه (بقیه را تا پایان فاقد است)؛ جزء 3. قوانین علم الأدوية المركبه؛ جزء 4. احكام الادوية المركبه مفصلا بحسب دواء.

تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه:26

آغاز: بسَمِّ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ قَدْ كنابينا فِي أَوَّلِ كِتَابِنَا هَذَا أَنِ الطَّلَبِ يَنْقَسِمُ أَوَّلًا الَىَّ جُزْءُ نَظَرِي وَ الَىَّ جُزْءُ عملی ؛ انجام : وَ بالجمله فَانٍ أَفْعَالِ هَذَا الطَّعَامَ قَرِيبَةً جَدّاً مِنْ أَحْكَامِ الطَّعَامِ الْمُتَّخَذِ مِنْ الملوخيا فِي تليين الْبَطْنِ وَ ازلاق الثُّفْلُ وَ نَحْوِ ذَلِكَ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ 499ص، 26 سطر، اندازه: 15/5 × 25/5 سم [نشریه: 3 - 374]

الشامل / - عربی

aš-šāmil

از متون زیدیه

جهرم، کریم اشراق؛ شماره نسخه:بدون شماره

جلد اول؛ بی کا، بی تا [ میراث اسلامی: 5 - 610]

شامل الأصل في علم الرمل / رمل / عربی

šāmil-ul-așl fi ‘ilm-ir-raml

از ناشناس، که نام خود را در دیباچه نیاورده و می گوید به شهر بخارا به خدمت بزرگی رسیده است. و این کتاب را در اصول علم رمل برای او ساخته و شامل الأصل [چنین ] في علم الرمل» نامیده است. بخش بندی کتاب به سبب موریانه زدگی و جابه جایی برگ ها به بررسی بیشتر نیاز دارد. نخستین سربند قاعدة» در شرف این علم است.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:848/3

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا يُتَصَوَّرُ لَا وَلَّيْتُهُ سَبَقَ شییع . . . أَمَّا بَعْدُ ، فاقول وَ أَنَا أَعْجَزُ عِبَادَ اللَّهُ تَعَالَى ، لَمَّا الَىَّ أَيْدِى الزَّمَانِ . . . وَ سَمَّيْتُهُ بِهِ « شَامِلُ الْأَصْلُ فِي عِلْمِ الرَّمَلِ » . قَاعِدَةً تُذْكَرُ فِيهَا شَرَفُ هَذَا الْعِلْمِ

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: شعبان 994ق؛ 9گ (60ر -65پ) [ف: 2 - 144]

شامل الاصول در رمل / رمل / فارسی

šāmel-ol-osūl dar raml

تبریز؛ محقق (آقای)؛ شماره نسخه: 12/1

با جدول و بندی در رمل؛ کا: محمد رجب، تا: 1236ق [نشریه: 4 _332]

شامل الاصول و کامل الحصول / رمل / فارسی

شامل - شامل التواریخ

šāmel-ol osūl va kāmel-ol husūl

رومی، ابوالقاسم بن عبد الجليل، ق8 قمری

rūmī, ab-ol-qāsem ebn-e 'abd-ol-jalīl (- 14c)

رساله مختصری است در چهار «ضابطه»: 1. بیان کیفیت وضع این علم و طریق تقسیم وی بر اشکال شانزده گانه و منسوبات اشیاء به ایشان؛ 2. بیان کیفیت منسوبات خانها و دلایل ایشان بر امور کائنات؛ 3. بيان حكم و کیفیت آن و اختلاف آن؛ 4. بیان استخراج ضمایر و جنایا و ابواب متفرقه در بیان حکم بر طریق جزوی. [دنا 325/6 (3 نسخه)]

1. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 291

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 69گ، اندازه: 14×10سم [ف: 3 - 53]

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:16 760

آغاز: حمد بیحد مرخدایی (را) سزد که دنیا را به وجود شاهدان زیباروی و سرود خوان ... اما بعد الحمد و الصلاة این بنده خاطی فلان بن فلان؛ انجام: سعد بود بر فراغت خاطر بود، و اگر نحس خط: تحریری، بی کا، تا: 22 ذیحجه 1283ق؛ افتادگی: انجام؛ 28گ (77پ-104پ) [ف: 2 - 144]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2778/1

آغاز: الحمد لله الذي تقدس ذاته عن توهمه (!) الأفكار. انجام: ... و اگر سفر کند در آن سفر خیر و راحت بیند.

خط: نسخ، بی کا، تا: 12 و 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 243ص (1-243)، اندازه: 22816سم [ف: 9 - 223]

شامل التواریخ مظفری / تاریخ جهان / فارسی

šāmel-ot tavārīx-e mozaffarī

سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی، 1268 - 1342 قمری

sepehr-e kāšānī, “abbās-qolī ebn-e mohammad taqī (1852 - 1924)

اهداء به: مظفرالدین شاه (1314- 1324ق)

تاريخ تأليف: 1316ق

تاریخ پادشاهان پس از اسلام تا روزگار مؤلف است. سپهر ابتدا از خدمات مظفر الدین شاه تقدیر می کند و یاد او را بزرگ می دارد. سپس می نویسد او به تاریخ علاقه بسیاری دارد و بدین سبب من عباسقی سپهر وزیر تألیفات خاصه و تواریخ دولتیه و دار الشورای کبری به امر ایشان چندین کتاب در علم تاریخ نوشتم: «مقرر فرمود تاریخ آئین اکبری و تاج المآثر را که منبع انشاء و حاوی پاره ای اصطلاحات بعیده است به لسان قوم و زبان يوم مختصر کرده به مختصر مظفری موسوم و مطالب آن دو مجلد را که متجاوز از هفتاد هزار بیت است به پانزده هزار بیت

به رشته تحریر در آورد و نیز کتاب محمود التواریخ مظفری را در شرح حال سلطان محمود سبکتکین و سلو ک الملوک مظفری را در ضبط اقوال سلاطين معدلت آئین و حکما و دانشمندان پیین تأليف و تحفه مظفری را که جامع صنوف اشعار و برای ادبا و ظرفا و ندما و اهل انشاء در هر کاری به کار است فراهم نمود. و از آن پس به نگارش تارخ سلاطین عظامی که از ابتدای دولت اسلام بوده اند تا این زمان مبارک امر فرمودند این غلام عبودیت فرجام به نگارش احوال سلاطين مغول که با این سلطنت ابد آیت به یک رشته نسب پیوسته می شوند شروع ورزید و به شامل التواریخ مظفر موسوم ساخت. و شرح حال سلطان گیتی ستان چنگیز خان را با آباء و اجداد عظامش تا به حضرت نوح در بیست هزار بیت مسطور داشت». نوشته شده به دستور و نام مظفر الدین شاه (1314- 1324ق) و میرزا علی اصغر خان بن ابراهیم امین السلطان صدر اعظم (1275-1325ق). با تاریخ ذیحجه 1316 ق در پایان مقدمه و روز چهارشنبه 15 ذیحجه 1316 ق در پایان فهرست مطالب و شنبه 5 جمادی الثانی 1316 ق در انجام کتاب. (حكيم) [دنا 325/6 ؛ فهرستواره منزوی 632/1]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9132

آغاز: آغاز مقدمه: «الحمدلله الَّذِي لَا يُتَصَوَّرُ لَا وَلَّيْتُهُ سَبَقَ شییع . . . أَمَّا بَعْدُ ، فاقول وَ أَنَا أَعْجَزُ عِبَادَ اللَّهُ تَعَالَى ، لَمَّا الَىَّ أَيْدِى الزَّمَانِ . . . وَ سَمَّيْتُهُ بِهِ « شَامِلُ الْأَصْلُ فِي عِلْمِ الرَّمَلِ » . قَاعِدَةً تُذْكَرُ فِيهَا شَرَفُ هَذَا الْعِلْمِ». آغاز متن: «بیان یورت و بیوت و اسامی عب مردم مغول و قبایل تاتار. باید دانست که مقول در اصل مؤنک اول بوده است که به معنی زاده دل است و این جماعت مغونل در اراضی ایغور تا حدود خطا و اورجه ساکن و متوطن»؛ انجام: اهنشاه جوان جوان بخت زینت بخش تاج و تخت مالک ملک کیان ملك الملوک ایران السلطان مظفر الدین پادشاه قاجار خلد الله ملکه و سلطانه الى يوم القرار». انجامه: «این بنده حقیر عباسی سپهر در روز نبه پنجم شهر جمادى الثانيه سال یک هزار و سیصد و شانزدهم هجرت نبوی صلی الله عليه و آله و سلم از نگارش احوال سلطان گیتی ستان چنگیز خان بپرداخت و به خواست یزدان مغول نگارش احوال اخلاف او خواهد.

جلد اول (بخش مغول). شامل: مقدمه (اپ -3ر)، فهرست جلد اول (4پ -7پ)، و متن (12پ -241ر)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 5 جمادی الثانی 1316ق؛ ابتدای نسخه 3 بیت ماده تاریخ وفات سپهر ثانی مشیر افخم مؤلف كتاب از مرحوم صدرالافضل تبریزی که آن را سلطان القرایی به نقل از فخر الدين نصیری نواده مرحوم صدرالافضل در طهران در منزل جواد آقا کمالیان شنیده و در 1331/5/22

در تبریز نوشته: «سپهر ثانی اعني میر افخم راد *** که بود یکتا زیر سپهر بینائی / برون شد از پس هفتاد و یک سنه ز جهان *** که تنگ بود گیتی ز گنج دانائی / مشیر افخم تاریخ فوت اوست اگر *** سنين عمر بر این عدد بیافزائی»؛ مهر: مؤلف «مشیر افخم عباسقی سپهر عضد الدولة الشريف ابن محمد تقی لسان الملک بن محمد على ابن رفيع الدولة ابن محمد علی ابن محمد رضا» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ خریداری از جعفر سلطان القرایی در آذر 1348ش؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن عنابی، 25 سطر ( 24/5×13)، اندازه: 22×35سم اف: 29/2 _ 793]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3028

آغاز: بیان بدایت حال و آغاز داستان او کتای قا آن بن چنگیز خان ازین پیش در ذیل احوال شهریار قهار گردون اقتدار چنگیز خان بنگارش خلاصه حال و اسامی اولاد راعقاب او اشارت رفت هم اکنون بعون يزدان و اقبال پادشاه زمان. ترقیم میشود؛ انجام: پایان نسخه:که ما همه این کنکاشها و تدبیرها در کار تو نمودیم تا این سلطنت با تو گذاریم سزاوار چنان است که بما

بخش دوم. در این بخش سرگذشت و ترجمه حال فرزندان چنگیز خان مغول است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ در نسخه اغلاط دیده می شود؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: مقوایی، 210گ، 17 سطر، اندازه: 20/5 × 32/5سم [ف: 10 - 475]

3. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1829

آغاز: بسمله - الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام على اشرف الرسل محمد سيد المرسلین ... چون بانی مبانی عدل و داد ... و حارس بلاد ... فریدون بارگاه ... مظفرالدین پادشاه قاجار ... باین بنده ضعیف عباسقلی سپهر وزير تألیفات خاصه و تواريخ دولية ... امر فرمود و این غلام عبودیت فرجام بنگارش احوال سلاطين مغول که باین سلطنت ابد آیت پیک رشته نسب پیوسته میشوند شروع ورزید و به شامل التواریخ مظفری موسوم ساخت ... بیان یورت و بیوت و اسامی شعب مردم مغول و قبایل تاتار - باید دانست که مغول در اصل مؤنک اول بوده است که بمعنی ساده دل است و این جماعت در اراضی اویغور تا حدود ختا و اروجه ساکن بوده اند؛ انجام: یگانه مورخ روزگار ابوالحسن على بن ابی الكرم محمد بن محمد بن عبدالکریم بن عبدالواحد شیبانی معروف بابن اثیر جرزی ملقب بعزالدین در تاريخ الكامل در ذیل حوادث سال شش صد و هفدهم هجری نبوی صلی الله علیه و آله و خروج لشگر تاتار بممالک اسلامیه مرقوم فرموده است ... الى آخر شکر خداوند را که در روز چهارشنبه هشتم شهر ذي الحجة الحرام ... هزار و سیصد و شانزدهم هجری این کتاب مستطاب که از تألیفات جناب سپهر والد این کمتر خانه زاد ... محمد تقی کمال السلطنة پیشخدمت مخصوص حضور ... و مستوفی خاصه دیوان اعلى و نایب وزارت جلیله تألیفات خاصه همایونی و تواريخ دولت علیه است بقلم عبودیت رقم این غلام ... برای عرض حضور ... مبارک شاهنشاه ... استنساخ شد ... امید عفو و اغماض ... باین جسارت مبادرت جست ...

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی کمال السلطنه، تا: 1316ق؛ مجدول؛

کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوای روکش مخمل گلی رنگ مذهب، 513ص، 24 سطر، اندازه: 34×21/9 سم [ف: 5 - 336]

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1655

آغاز: بسمله، ذکر ولایت عهد عمر بن عبدالعزيز، انجام: و اینک بخواست خدا و اقبال ظل خدا بتحرير جلد ششم شروع و اتمام این مجلدات را از خداوند بیچون مسئلت می نماید.

جلد ششم حاوی خلافت بنی امیه است و از ذکر ولایت عهدی عمر بن عبدالعزيز بن مروان آغاز می شود و پس از شرح مفصل حکومت او و خلافت خلیفه های بعد از او به خلافت هشام بن عبدالملك می رسد و حوادث سال 105ق را بیان می کند و نسخه را به پایان می برد؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا نعمت الله معين الكتاب بن فخر الاشراف، تا: 1324ق، جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج بنفش، 246گ، 17 سطر (21×11)، اندازه: 21×31/5سم [ف: 4 - 133]

الشامل في اصول الدين = تحریر شرح اللمع / كلام و اعتقادات / عربی

aš-šāmil fī usūl-id-dīn = tahrīr-u š.-il luma'

امام الحرمین، عبدالملك بن عبد الله، 419 - 478 قمری

emām-ol-harameyn, ‘abd-ol-malek ebn-e “abd-ol-lāh (1029 - 1086)

رهبر اشعریان امام ابوالحسن علی بن اسماعیل اشعری (220 334ق) «اللمع» را نگاشت، قاضی ابوبکر محمد بن طيب باقلانی (-403ق) بر «اللمع» گزارشی نگاشته است و جوینی گزارش باقلانی بر اللمع اشعری را تحریر کرده، و واژه های دشوار آن را روشن ساخته و مسأله هایی بر آن افزوده و خرده گیری هایی که از آن کرده اند رد نموده است. جوینی در آغاز کتاب اظهار می کند که بر اثر درخواستی از وی برای نوشتن تقریری درباره کتابی که در طول و تفصیل میانه رو باشد او شرح لمع باقلانی را برگزید، در حالی که مطالب و مسائلی (ابواب و فصولی که به نظر لازم رسید به آن افزود.

فرانک در مقدمه تحقيق الشامل، درباره ارتباط الشامل با اللمع و شرح باقلانی می نویسد: شامل مبتنی است بر شرح لمع و بنابراین روشن است که جوینی احساس الزام و اجبار می کند که تا اندازه ای از کتاب باقلانی پیروی کند و به نحوی تمام مسائل و مطالب مندرج در آن را به حساب آورد. از سوی دیگر نیز روشن است که در تحریر شامل قصد و نیت وی فراهم نمودن خلاصه ای کلی از کلام بود که خواندن آن نیازی به ارتباط با شرح باقلانی نداشته باشد، بلکه بتواند به عنوان یک کتاب کاملا مستقل خوانده شود و ممکن باشد که در آن، نظریات خود را درباره مسائل و مطالب اصلی بیان و استدلال و تبیین کند. شامل چنان که پیش از این اشاره شد، به عنوان خلاصه مستقلی از الهيات و کلام اشعری تلقی می شد.

الشامل در بخش هایی با عنوان «کتاب، کتاب» تقسیم می شود و هر کتاب دارای باب ها و فصول متعددی است. نسخه های باقی مانده از الشامل، تنها سه کتاب از ابتدای آن را در بر دارد به نام های: 1. كتاب النظر، 2. کتاب التوحيد، 3. كتاب العلل. با توجه به «الكامل في اختصار الشامل» ابن امیر، دانسته می شود که نسخه کاملی از الشامل تا قرن هشتم هجری باقی بوده و حاوی کتاب های ذیل بوده است: 1. كتاب النظر، 2. کتاب التوحيد، 3. کتاب العلل، 4. کتاب الصفات، 5. كتاب الارادة، 6. کتاب القدر، 7. كتاب النبوات، 8 کتاب ابطال القول بالتولد، 9. كتاب الرد على الطبائعيين، 10. کتاب التعديل و التجوير. چنان که گفتیم بخش موجود از الشامل، کتاب های النظر، التوحيد و العلل را در بر دارد و هر کتاب دارای ابواب و فصول است و بیشتر مباحث آن به صورت سؤال و جواب مطرح شده است، مانند: «و لو قال قائل، قلنا»، «فان قال قائل، قلنا»، «فان قيل، نقول» و «فان قيل، فالجواب عن ذلك».

برخی از عناوین کتاب النظر: الْقَوْلُ فِي حَقِيقَةِ النَّظَرِ ، الْقَوْلُ فِي اثبات صِحَّةِ النَّظَرِ وَ الرَّدِّ عَلَى مُنْكِرِيهِ ، الْقَوْلُ فِي الْأَوْصَافِ الَّتِي زَعَمَتِ الْمُعْتَزِلَةِ أَنَّهَا تَابِعَةُ للحدوث ، الْقَوْلُ فِي الْحَدَّ وَ مَعْنَاهُ ، الْقَوْلُ فِي الْأَدِلَّةِ الْعَقْلِيَّةِ ، الْقَوْلُ فِي حَقِيقَةِ الْعِلْمِ وَ مائيته ، الْقَوْلُ فِي تقسیم الْعُلُومِ ، الْقَوْلُ فِي الشيئ وَ حَقِيقَتَهُ ، الْقَوْلُ فِي ذِكْرِ أَقْسَامِ الموجودات ، الْقَوْلُ فِي اثبات الْعَرْضَ، الْقَوْلُ فِي اثبات حَدَثَ الْأَعْرَاضِ ، الْقَوْلُ فِي الْأَصْلِ الثَّالِثُ وَ هُوَ يَشْتَمِلُ عَلَى اثبات اسْتِحَالَةِ تَعَرَّى الْجَوَاهِرِ عَنِ الْأَعْرَاضِ ، الْقَوْلُ فِي الْأَصْلِ الرَّابِعِ وَ هُوَ يَشْتَمِلُ عَلَى اثبات اسْتِحَالَةِ حَوَادِثِ لَا أَوَّلَ لَهَا ، الْقَوْلُ فِي معنی الْحَادِثُ ، الْقَوْلُ فِي اثبات الْعِلْمِ بالصانع ، الْقَوْلُ فِي نَفْيِ التَّشْبِيهِ ، بَابُ فِي حَقِيقَةِ الْمِثْلَيْنِ وَ الخلافين ، فَصَلِّ فِي الْقَوْلُ فِي صِفَةِ النَّفْسِ ، الْقَوْلُ فِي حَقِيقَةِ الغيرين. برخی از عناوین کتاب التوحید:الْقَوْلُ فِي حَقِيقَةِ الْوَاحِدِ وَ مَعْنَاهُ ، الْقَوْلُ فِي الدَّلَالَةِ عَلَى الْوَحْدَانِيَّةَ ، الْفَصْلُ الْأَوَّلِ : مَطَاعِنِ الْمُعْتَزِلَةِ عَلَيْنَا وَ مطاعننا عَلَيْهِمْ ، الْفَصْلُ الثَّانِي : فِي سلوک سُبُلٍ مِنِ الْأَدِلَّةِ سِوَى التمانع فِي اثبات الْوَحْدَانِيَّةَ ، الْفَصْلُ الثَّالِثِ : أَقَامَتِ الدَّلَالَةِ عَلَى نَفْيِ الْقَدِيمُ ، الْعَاجِزُ ، المتناهي ، الْمَقْدُورِ ، الْقَوْلُ فِي الْجِسْمِ وَ مَعْنَاهُ ، الْقَوْلُ فِي أَقَامَتِ الدَّلِيلُ عَلَى اسْتِحَالَةِ كَوْنِ الْقَدِيمِ جِسْماً، بَابُ فِي الاعتمادات وَ حَقَائِقِهَا وَ ذَكَرَ وُجُوهِ الِاخْتِلَافِ فِيهَا ، بَابُ الْقَوْلِ فِي ایضاح الدَّلِيلُ عَلَى تَقَدَّسَ الرَّبِّ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَنِ الْجِهَاتِ وَ المحاذيات ، بَابُ فِي ذِكْرِ تأویل جُمَلٍ مِنْ ظَوَاهِرِ الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ ، الْقَوْلُ فِي الرَّدِّ عَلَى النصاری ، الْقَوْلُ فِي ذِكْرِهِ مَذَاهِبِهِمْ فِي تَسْمِيَةِ اللَّهِ جَوْهَرٍ ، الْقَوْلُ فِي الأقانيم وَ ذکر مَذَاهِبِهِمْ فِيهَا مَعَ اسْتِقْصَاءُ وُجُوهِ الرَّدِّ فِيهَا، الْقَوْلُ فِي ذِكْرِ مَذَاهِبِهِمْ فِي الِاتِّحَادِ وَ تدرع اللاهوت بالناسوت وَ وُجُوهِ الرَّدِّ عَلَيْهِمْ فِيهَا ، الْقَوْلُ فِي ذکر مَذَاهِبِهِمْ فِي الْجَوْهَرِ وَ مغایرته للأقانيم ، الْقَوْلُ فِي اثباتهم الالهة وَ الرَّدِّ عَلَيْهِمْ ، بَابُ يَجْمَعُ أَ سَأَلْتُ مقتضبة مِنَ الْأَبْوَابِ السَّابِقَةِ ، بَابُ فِي الصِّفَاتِ ، الْقَوْلُ فِي الدَّلِيلُ عَلَى وُجُودِ الْقَدِيمِ سُبْحَانَهُ وَ تعالی،

بَابُ الْقَوْلِ فِي [ أَنْ ] الصَّانِعُ لَا أَوَّلَ لَهُ ، الْقَوْلُ فِي ذِكْرِ الدَّلَالَةِ عَلَى انَّ اللَّهَ قادِرُ عَالِمُ حَىٍّ ، الْقَوْلُ فِي الدَّلِيلُ عَلَى اثبات الْعِلْمِ وَ الْقُدْرَةِ وَ الْحَيَّاتِ ؛ برخی أَزُّ عناوین کتاب الْعِلَلِ : الْقَوْلُ فِي الْأَحْوَالِ ، بَابُ فِي حَقِيقَةِ الْعِلَّةِ ، بَابُ فِي أَحْكَامِ الْعِلَلِ وَ شَرَائِطِهَا وَ وُجُوهِ الِاخْتِلَافِ فِيهَا ، الْقَوْلُ فِيمَا يعلل وَ مَا لَا يعلل ، فَصْلُ الْقَوْلُ فِي الشَّرْطِ وَ المصحح وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِمَا.

تلخيصهای کتاب: 1. الكامل في اختصار الشامل، تأليف ابن الامير، نسخه ای از آن به شماره 1322 در کتابخانه احمد ثالث در ترکیه موجود است و تصویر آن در معهد المخطوطات نگهداری می شود. این نسخه شامل 274 برگ است. 2. مختصر الكامل في مسائل الشامل، تأليف شمس الدين ابی عبدالله محمد بن احمد بسطائی طائی (متوفی 842ق) در این کتاب الكامل ابن امیر تلخیص شده است. نسخه ای از آن، کتابت شده در قبل از 795ق در مصر موجود است. (حافظیان)

آغاز: بسمله . لا اله الَّا اللَّهُ عُدَّةً لِلِقَاءِ اللَّهِ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلَاةُ عَلَى مُحَمَّدٍ رَسُولِهِ وَ آلِهِ ، هَذَا وَ قَدْ اسْتَدْعَى طَائِفَةُ بِتَعْيِينِ اسعافهم تحریر کتاب يتعلی عَنْ المختصرات وَ يَنْحَطُّ عَنْ المبسوطات مِنْ جِلَّةِ التصنيفات فِي عُلُومِ الدِّيَانَاتِ ، فصادف الِاخْتِيَارِ وَ الايثار شَرْحِ اللمع لِلْقَاضِي الْجَلِيلُ ابی بکر وَ نَحْنُ أَنْ شَاءَ اللَّهُ نوضح مشکلات أَلْفَاظُهُ وَ نَقْرَبُ مَا أ وَ جَزُّهُ مِنْ [ الْأَحَادِيثُ ] بِطَرِيقِ الْبَسْطِ مَعَ اجْتِنَابِ التَّطْوِيلِ ؛ وَ آنَ اضْطِرَابَ الْحَاجَةِ إِلَى الحاق أَبْوَابٍ وَ مَسَائِلَ ألحقناها . وَ أُوِّلَ مَا يَصْدُرُ الْكِتَابِ بِهِ فُصُولِ فِي النَّظَرِ يُرْشِدُ بِهَا الشَّادِيِّ وَ يَسْتَضِي‌ءُ بِهَا المنتهی چاپ: الاسكندرية، منشأة المعارف، تحقیق على سامي النشار و فيصل بدیر عون و سهیر مختار، الطبعة الأولى، 1969م، 730 ص؛ تهران، دانشگاه تهران با همکاری دانشگاه مک گیل، 1360ش، بر اساس نسخه شماره 350 کتابخانه دانشگاه تهران. در این چاپ تنها بخش اوليه کتاب که در نسخه ترکیه و چاپ نشار نقص بوده، تحقیق و به چاپ رسیده است. [دنا 324/6]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1342 عکسی

آغاز: و لَا بُدَّ مِنْهُمَا وَ أَنَّمَا المبتغى الْمَعَانِي دُونَ الْعِبَارَاتِ فَانٍ قِيلَ فَلِمَ شَرَطَ عَدَمِ الْعِلْمِ فِي صِحَّةِ النَّظَرُ وَ لَا مَعْنًى لشرطه اذا الْعِلْمِ يُضَادُّ النَّظَرِ . . . فالجواب عَنْ ذَلِكَ أَنِ الْعَدَمِ وَ الِانْتِفَاءُ يَجُوزَانِ يَكُونَا شَرَطْتُ ... فَصَلِّ فَانٍ قَالَ قَائِلُ زَعَمْتُمْ فِيمَا تَقَدَّمْتُمْ أَنَّ الْعِلْمَ بالمنظور فِيهِ يُضَادُّ النَّظَرِ ؛ انجام : أَحَدُهُمَا فِي ذِكْرِ الصِّفَاتِ التَّابِعَةُ للحدوث وَ الثَّانِي فِي ذِكْرِ الحقايق وَ الْحُدُودِ وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ لِلصَّوَابِ ، کمل الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنِ الشَّامِلُ . . . يَتْلُوهُ فِي الثَّانِي الْقَوْلِ [ فِي بَقِيَّةِ الْأَحْوَالِ. نسخه اصل: کتابخانه کوپریلی در استانبول ترکیه: شماره 826 (فهرس مخطوطات مكتبة كوپریلی: 404/1 ). جزء اول از کتاب، در این نسخه کتاب های النظر، التوحيد و العلل موجود است و بخش مهمی از ابتدای کتاب النظر افتاده است؛ خط: نسخ، كان ربيع بن محمود بن موسی بن محمود بن محمد بن علی انصاری خزرجی، تا: 3 شوال 610ق؛ افتادگی: آغاز؛ غالبة كلمات نقطه گذاری نشده، مصحح؛ نام کتاب در اول نسخه تصویری حاضر به اشتباه «السبائک» درج شده؛ 528ص، 21 سطر [عکسی ف: 4- 79]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:350 و 5115ف

آغاز: برابر؛ انجام: لَانَ مِنْ شَأْنِ كُلِّ مقلد ، أَنْ يَتَمَكَّنَ الْمُقْتَدِرُ مِنْ الاضراب عَنْهُ وَ لَا وَجْهَ لِلْعَاقِلِ فِي الاضراب مِنْ عَقْلِهِ . وَ هَذَا لَمْ اقْلِهِ نَقْلًا . وَ أَنَّمَا ذَكَرْتُهُ قِيَاساً وَ اعْتِبَاراً . وَ فِيهِ نَظَرُ وَ اللَّهُ اعْلَمْ.

تذکر: در فهرست با عنوان «تحریر شرح لمع» و ناشناس آمده ولی در فهرست فیلمها آن را «الشامل» و از امام الحرمین دانسته. کتاب های النظر، التوحيد و العلل را در بر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از آمدی و شریف گرگانی و شرح مواقف او، یک برگی از آغاز نسخه که شاید نام کتاب و نگارنده آن را می رساند افتاده است؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج زرد، 246گ، 24 سطر (21×13)، اندازه: 19×27سم [ف: 3 - 548] و فیلمها ف:3 - 134]

الشامل في القرائات السبعة / علوم قرآن / عربی

as-samil fi-1 qira'at-is saba

تکزاوي، عبد الله بن محمد

takzāvī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:4343

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ ، قَالَ الْعَبْدُ الْفِقْهِ الَىَّ اللَّهِ تعالی عندالله ؛ انجام : وَ كَانَ تصنیفی ایاه . . . عُذْراً المحروس فِي مُدَّةِ تقریرة ثَمَانُونَ يَوْمَيْنِ أَوَّلُهَا مُسْتَهِلِّ الْمُحَرَّمِ سَنَةَ ثَمَانٍ وَ ستین وَ ستمائه وَ آخِرُهَا الْيَوْمَ الْمَذْكُورُ فِيهِ . كَتَبَ هَذَا الْكِتَابِ فِي تَارِيخِ سِنُّهُ عَشَرَ سَبْعَمِائَةِ فِي ذِي الحجه مِنْ بَعْدِ الاحد.

خط: نسخ، كا: محمد بن محمد بن محمد على، تا: 716ق، تاریخ مشکوک؛ 158گ، اندازه: 17×26سم [نشریه: 13 - 389]

الشامل لحقائق الادلة العقلية و اصول المسائل الدينية / كلام و اعتقادات / عربی

aš-šāmil li-ḥaqā'iq-il adillat-il ‘aqlīyya wa usūl-il masā'il-id dīnīyya

مؤید، یحیی بن حمزه، 669 - 749؟ قمری

mo’ayyed, yahyā ebn-e hamze (1271 - 1349)

در دیباچه می نویسد: « هَذَا الْكِتَابِ . . . قَصَدْنَا فِيهِ الاشارة الَىَّ حقایق الْمَعَارِفِ الالاهية [ كَذَا وَ التَّنْبِيهُ عَلَى قوانين الْأَدِلَّةِ الْعَقْلِيَّةِ وَ تفصیلات الْمَسَائِلِ الدِّينِيَّةِ وَ معتمدات الْمَذَاهِبُ الكلامية مَا عَسَى انَّ يَكُونُ بِعَوْنِ اللَّهُ لِكُلِّ غَلَّةُ شِفَاءُ وَ بايضاح كُلِّ مُشْكِلَةُ وفا۔ هَذَا مَعَ علمی بانه قَدْ سَبَقَنِي إِلَى مِثْلِ هَذِهِ الْغَايَةِ سَبَّاقُونَ وَ جری

فِي مَيْدَانِ هَذِهِ الْحَلْبَةِ قبلی محققون بالبحث وَ التنقير وَ الْجَدِّ وَ التَّشْمِيرِ مِنْ فَرَسَانِ الْمُتَكَلِّمِينَ . . . وَ أَنَّ مَنْ أَعْظَمَهَا فِي الافادة نَفْعاً وَ أَكْثَرُهَا فِي التَّحْقِيقِ وَقَعْتُ . . . كِتَابُ الْمُعْتَمَدِ لِلشَّيْخِ الْعَالِمِ النحرير مَحْمُودِ بْنِ مُحَمَّدٍ الملاحمی الْخُوَارِزْمِيِّ فانه ضَمِنَهُ مِنْ فُنُونِ الغرایب وَ أَوْدَعَهُ مِنْ الاسرار وَ العجايب مَا لَا يَكَادُ يُوجَدُ فِي غَيْرِهِ مِنَ كَتَبَ الْمُتَقَدِّمَيْنِ ... مَعَ انَّ الْمَوْجُودِ فِي دِيارِنا مِنْهُ لَيْسَ الَّا أَبْوَابُ التَّوْحِيدِ فَقَطْ عَلَى مَا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ لَكِنَّهُ رَحِمَهُ اللَّهُ لَمَّا كَانَ مستخرجة مِنْ هَذَا الْعِلْمِ خُلَاصَةِ فوایده وَ جَامَعْتُ لشواذه وَ شوارده أَهْمَلَ فِيهِ رِعَايَةِ الْحَصْرِ فِي تصنيفه وَ أَسْقَطَ مِنْهُ ضَبَطَ مَجَارِيَ النَّظَرِ فِي تَأْلِيفِهِ وبوبه عَلَى مَا عَنَّ لَهُ وَسَخَ وَ لَمْ يراع تَرْتِيبِ الْأَبْوَابِ بَلْ أُطْنِبُ فِي الْكَلَامِ كُلِّ الاطناب ... وَ لَمَّا وَفَّقَنِي اللَّهُ لمطالعة كِتَابِهِ هَذَا نافست فِيمَا نَافِسْ فِيهِ وَ رَغْبَةُ فِي تَصْنِيفِ كِتَابٍ فِي المباحث الالاهية وَ الاسرار الدِّينِيَّةِ يُدَانِيهِ فِي الْحَجْمَ وَ يَفُوقُ عَلَيْهِ فِي تَلْخِيصُ الدَّلَائِلِ وَ ایجاز اللَّفْظِ وَ تَحْصِيلِ الْمَسَائِلِ فالتقطت مِنْ هَذَا الْكِتَابِ مَعَاقِدِ فوایده وَ مقاصد فرایده وَ مَحَاسِنِ زوایده وَ مَهَّدْتُ قَوَاعِدَ هَذَا الْعِلْمَ وَ قوانیته وَ أَوْرَدْتُ حُجَجِهِ وَ براهینه وَ رَاعِيَةِ فِيهِ التَّرْتِيبِ م مَعَ التَّهْذِيبِ وَ التَّقْرِيرِ مَعَ التحریر وَ ضَمَّنْتُ لِلنَّاظِرِ فِي كِتَابِي هَذَا الايجد فِي الْمُعْتَمَدُ نُكْتَةُ حَسَنَةً الَّا وَ يَجِدُهَا فِيهِ مَعَ مَا هُوَ أَحْسَنُ وَ لَا سِرٍّ مکشوفة الَّا وَ هُوَ فِيهِ أَظْهَرَ وَ أُبَيِّنُ . فانی أَوْرَدْتُ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ زبدته وَ مِنْ كُلِّ بَحْثِ نقاوته . . فاجتنبت الاكثار الممل للخاطر وَ احترزت عَنْ الاختصار المخل بالناظر».

مرتب شده در صدر» و «مقدمه» و چهار «فن»: صدر كتاب مشتمل بر چهار «بحث: 1) ماهية التوحيد و تفسير معناه، 2) بیان شرفه و ذکر فضله على سائر العلوم، 3) وجوب تعلمه و تعليمه، 4) متعلق وجوبه هل يكون بالعين أو بالكفاية؛ مقدمه مشتمل بر پنج «باب»: 1) ت قَسِيمُ الْمَعَارِفِ وَ كَيْفِيَّةِ تَحْصِيلِ الْعِلْمِ بالحقایق ، 2 ) بیان قوانين الْأَدِلَّةِ وَ ذَكَرَ أَقْسَامِهَا ، 3 ) ذکر مسالک المتکلمین الاقناعية الْفَاسِدَةِ ، 4 ) الْكَلَامُ عَلَى منكري الْحَقَائِقِ مِنْ أَهْلِ السفسطة ، 5 ) الْكَلَامُ فِي النَّظَرِ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِ ؛ فن 1 . اثبات الذَّاتِ ، دُرٍّ سه « بَابُ » : 1 ) حُدُوثِ الْعَالَمِ وَ مَا يَتَّصِلُ بِهِ ، 2 ) اثبات الصَّانِعِ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِ، 3) الرَّدُّ عَلَى الْخَارِجِينَ عَنْ الاسلام مِنَ الْمُلْكِ الكفرية وَ سَائِرِ الْأَدْيَانِ ، فن 2 . الصِّفَاتُ ، دُرٍّ چهار « بَابُ » : 1 ) اثبات الصِّفَاتِ الذاتية ، 2 ) الصِّفَاتُ الفعلية وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهَا ، 3 ) الصِّفَاتُ السلبية ، 4 ) اثبات الْأَسْمَاءُ الْوَاجِبَةِ لِلَّهِ تعالی وَ مَا يَتَّصِلُ بِذَلِكَ ؛ فن 3 . الْأَفْعَالُ ، دُرٍّ پنج « بَابُ » : 1 ) التَّحْسِينُ وَ التقبيح العقليين وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِمَا ، 2 ) تَقْرِيرِ قَاعِدَةً الْحِكْمَةِ ، 3 ) الرَّدُّ عَلَى مَنْ خَالَفَنَا مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ ، 4 ) النبوات وَ ذکر أَحْوَالِ الانبياء وَ مَا يَتَّصِلُ بِذَلِكَ، 5) ذَكَرَ الْمُعْجِزِ وَ كَيْفِيَّةِ دَلَالَتُهُ عَلَى صِدْقِ صَاحِبِهِ وَ بیان وَجْهِ أَعْجَازُهُ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِذَلِكَ ؛ فن 4 . أَحْكَامُ الْأَفْعَالِ ، دُرٍّ پنج « بَابُ » : 1 ) ذکر الْمُسْتَحِقِّ بالأفعال ، 2 ) صِفَاتُ الثَّوَابِ وَ الْعِقَابُ ، 3 ) كَيْفِيَّةُ الاكفار فِي الْمَذَاهِبُ الرَّدِيَّةِ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِ ، 4 ) ذَكَرَ الاسماء وَ الْأَحْكَامِ ، 5 ) ذَكَرَ الامامة وَ مَا يَتَّصِلُ بِهَا مِنْ تفاریق الْمَسَائِلِ. (حكيم)

آغاز: الحمدلله الْكَبِيرُ الَّذِي لَا تستولي عَلَى كُنْهَ جَلَالُهُ طَامِحَاتُ الْفِكْرَ وَ الافهام المتعالی بكبريائه عَنْ انَّ ترتمي اليه متاهات الظُّنُونِ وَ الْأَوْهَامِ ...

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9681

آغاز: بسمله . الْبَابُ الْخَامِسِ فِي بَيَانِ حقایق الْمُعْجِزِ وَ ذکر شُرُوطِهِ وَ أَحْكَامِهِ اعْلَمْ انَّ الْكَلَامِ فِي الاعجاز طویل ؛ انجام : لِجَزِيلِ ثَوَابَهُ وَ کریم مابه وَ كَانَ مبدانا فِي تَأْلِيفِهِ فِي شَهْرِ الْمُحَرَّمِ الْحَرَامِ سُنَّةُ احدى عَشْرَةَ وَ سَبْعَ ماية وَ أَتَمَّ فَرَاغِهِ بِعَوْنِ اللَّهِ تعالی وَ تسهيله فِي الْيَوْمُ الْعَاشِرُ مِنْ شَهْرِ شَعْبَانَ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ وَ سَبْعَ ماية ، تَمَّ کتاب الشَّامِلُ ...

السفر الرابع از کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 286گ، 21 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 31 - 49]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:10665

آغاز: برابر؛ انجام: الْفَصْلُ الثَّانِي فِي ذِكْرِ متمسكهم فِي الْقَوْلِ بتأثير هَذِهِ الافلاک . . . وَ مِنْهُمْ مَنْ قَالَ بحدوثها كُلِّهَا وَ ذَهَبَ آخَرُونَ.

خط: ثلث معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، زیر بسیاری از دال ها نقطه گذاشته اند که این مورد در نسخه های دیگر تحریر شده در یمن هم دیده می شود؛ تملک: نعمت الله احقاقی زرگر جهرمی در 12 ذیقعده 1351ق، یادداشت کتابخانه محمد کریم اشراق جهرم 1355؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 182گ، 17سطر (18×12/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 20 - 151]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9680

آغاز: بسمله . . . الْقَوْلُ فِي اثبات الْوَحْدَانِيَّةَ للقديم تعالی وَ تنزیه ذَاتِهِ عَنْ الاثنينية وَ اتِّخَاذِ الشُّرَكَاءِ اعْلَمْ ؛ انجام : فَثَبَّتَ بِمَا ذَكَرْنَا جَوَازِ اظهار الْكَرَامَاتِ عَلَى الْأَوْلِيَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ بِاللَّهِ التَّوْفِيقُ.

السفر الثالث از كتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 22 محرم 1016ق؛ مجدول، رکابه دار، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 183 گ، 21 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 31 - 48]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9682

آغاز: بسمله . . . الْقَوْلُ فِي الرَّدِّ عَلَى الملاحدة التثوية زَعَمُوا أَنَّ الْعَوَالِمِ كُلِّهَا مُحْدِثِهِ الصُّورِ قَدِيمَةً المواد وَ انَّ النُّورِ وَ الظَّلَمَةَ ؛ انجام : أَنْ يَكُونَ بَاطِلًا فَهَذَا تَمَامُ الْكَلَامِ فِي الرَّوِيَّةِ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي مِنْ كِتَابِ الشَّامِلُ يَتْلُوهُ فِي الْجُزْءِ الثَّالِثِ الْقَوْلُ فِي اثبات الْوَحْدَانِيَّةَ السَّفَرِ الثانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1021ق، مجدول رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 230 گ، 20 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 31 - 49] 5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9258/21

فقراتی از کتاب و شاید از او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (68پ -69پ) [مختصر ف: - 464]

شامل اللغة / لغت / فارسی به ترکی

šāmel-ol-loqa

قره حصاری، حسن بن حسین، ق10 قمری

qara hesārī, hasan ebn-e hoseyn (- 16c)

اهدا به: سلطان بایزید بن محمد بن مراد خان (886-918)

تاریخ تأليف: 947ق

فرهنگ فارسی به ترکی است؛ فرهنگی است در بیان ضبط لغات فارسی دری شبیه «مقدمة الأدب» زمخشری. مؤلف واژه ها را به ترتیب حروف تهجی و در هر حرف به ترتیب حروف اول کلمات به سه قسم (مفتوحه، مكسوره و مضمومه) تنظیم نموده است. بعد از پایان لغات دو بخش دیگر آمده با این عناوین: الف: نخستین اسماء دری؛ قسم دوم در بیان مصادر و تصرفات او و قواعد در زبان دری، باب المصادر نوع اوله الالف المفتوحه.

1. تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 62/1

آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد مران عالمی را که آدم صفی را بر سایر عالميان بشرف ... مشرف ساخت؛ انجام: چنانکه خو پک و راست و خوشک.

خط: نسخ، كا: محمد، تا پایان رجب 963ق، جان قسطنطنیه؛ [نشریه: 3- 39]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13991

آغاز: آغاز: المضمومة حفتک: چلوق، چوبک: اغججق، چنک: قراول، جنگ: ف، ویک: از ماجق، اوله (الحاء الفتوحة) حسک: دمردکنی (الخاء المفتوحة خاشاک: آغاج يونقاسی. خاشاکی: چورچوب، خاشاکی: شکافته. خرسنگ: فلک خواب سبک: امز غنمق. آغاز قواعد در امثله عربی: بدانید که در مصادر پارسی همچون مصادر عربی تصرف می شود نه بود بلکه بدان مصادر بعضی حروف متصل می شود؛ انجام: اگر خواهی که هر اسمی را از اسماء دری اسم تفضیل کنی ... و اگر خواهی که تصغیر سازی کاف زايد الحاق می باید کرد چنانکه خوبک و خوشک و راستى نسخه حاضر از حرف كاف «جفتک» شروع می شود. در لابه لای سطور واژه ها به ترکی و در اندک مواردی به عربی ترجمه شده است و معانی لغات در چند برگ آخر نانوشته مانده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، نام کتاب و مؤلف با توجه به آغاز و انجام مطابق با نسخه 1044/1 فهرست نسخه های خطى المكتبة الشرقية لبنان معين گردید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 106گ، 7 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 37 - 588]

الشامل للعوامل > النحو (ارجوزة)

الشامل من البحر الكامل في الدور العامل في اصول التعزيم و قواعد التنجيم / هیئت عربی

aš-šāmil min-al bahr-il kāmil fi-d dawr-il ‘āmil fī usül

it taʼzīm wa qawāʻid-it tanjīm

طبسی، محمد بن احمد، - 482 قمری

tabasī, mohammad ebn-e ahmad (- 1090)

تأليف ابوالفضل محمد بن احمد بن جعفر طبسی (بروكلمان 496/1 و ذیل 907/1 ؛ معجم المؤلفين 247/8 ) در خطبه از شیخ ابو البرکات عبدالله بن محمد بن فضل صاعدی فراوی یاد شده است و از نزهة الأماق يوم اجتماع الاخوان و الطلاق خود مؤلف. کتابی است در عزایم. مؤلف در مقدمه چنین آورده ابتداء به خواهش جمعی کتابی در این باب به نام «نزهة الأفاق يوم اجتماع الاخوان و التلاق» تأليف نمودم، سپس عده ای بر بسط و تطويل آن ابرام کردند تا اینکه به ترغیب شیخ ابو البرکات عبدالله بن محمد بن فضل صاعدي تتبعی در نوشته هایم و نوشته های دیگران نموده و طرحی نو در انداختم. مشتمل بر سی و دو «باب» دارای فصول: باب 1. مَاهِيَّةِ التعزیم ؛ 2 . ابتدا مَا نَشْرَعَ فِيهِ مِنْ هَذَا الْأَمْرِ ؛ 3 . ثَمَرَاتُ مَرْتَبَةُ عَلَى هَذَا الْخَاتَمَ ؛ 4 . تَثْبِيتِ الامر وَ تَقْدِيرَ الْكَلَامِ . . . . 5 . صِفَةُ خَاتَمِ سنديان الْهِنْدِيِّ ؛ 6 . فُرُوعُ مَرْتَبَةُ عَلَى هَذِهِ الطَّرِيقَةِ ؛ 7 . أَقْدَاحُ عَلَى جَمَاعَةٍ معينين مِنْ مسلوک الْجِنِّ ؛ 8 التَّهْيِيجُ وَ هُوَ التحریک وَ التطريف وَ تشوش الْقَلْبِ؛ 9. أُبَّهَةً عَظِيمَةُ وَ قَاعِدَةً فخيمة لفقتها وَ رتبتها عَلَى نَهْجِ . . . . 10 . عزایم مطلقه ؛ 11 . طَرِيقُ الشَّيْخُ وَ حِزْبُهُ ؛ 12 . عزایم مُطْلَقَةُ لايقة بِالشَّيْخِ وَ حِزْبُهُ ؛ 15 . طَرِيقُ الملكه السَّيِّدَةُ عَيْنُهُ بِنْتِ الشَّيْخُ ، 16 . عزايم موشحة مطرزة بِكَلِمَاتِ . . ؟ [ 17 ] . بَعْضُ الْخَوَاتِيمَ السليمانية ؛ [ 18 ] فِي الْمُعَالَجَاتِ ؛ 19 . احراز قويه عزيمه ؛ 20 . المقطعات وَ الْمُتَفَرِّقَاتِ وَ الرَّقِّيِّ وَ التمایم؛ 21. المقطعات عقود الالسنة و شد الافواه الموذية و الاستخلاص عن أصحابها؛ 22. مقطعات التهييج و متفرقاته؛ 23. متفرقات باقية لابد منها؛ 24. فصل في الحمی؛ 25. المحتسبة؛ 28. عزایم لايقه بالباب و غيرها من العمار؛ 29. مركبات العزايم و الاقسام عاملة؛ 31. الصلوات و الدعوات الموجزة النافذة. مؤلف در این کتاب از فخر الائمه بسیار نام برده است. (محمود مرعشی نجفی) [دنا 326/6 ؛ کشف الظنون 1024/2 ؛ سیر اعلام النبلا 588/18 ؛ هدية العارفين 75/2 ؛ فهرست کتابخانه برلین ( آلوارت) 280/5]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13912

آغاز: قال الشَّيْخُ الامام الْجَلِيلُ السَّيِّدُ الزَّاهِدُ فَخَرَّ الْأَئِمَّةِ تَاجُ الخطبا أَبُو الْفَضْلِ . . . أَمَّا بَعْدُ فَانٍ بَعْضِ مَنْ لَمْ يَسْعَ لِي الَّا اسعافه فِي طَلِبَتُهُ وَ انجاحه . ؛ انجام : أَنْ يَجْعَلَ الْقُرْآنِ رَبِيعٍ قَلْبِي وَ شِفَاءً صدری وَ جَلَا حزنی وَ ذَهَابِ هَمِّي وَ سَعَتْ فِي رِزْقِي الَّا أَذْهَبَ اللَّهُ هَمَّهُ وَ ابدال مَكَانَ حُزْنُهُ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به فارسی؛ مهر: «الملك لله عبده محمد صادق» (بیضی)؛ تملك: حسنعلی ابن محمدصادق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوهای، 265گ، 12 سطر (13×7)، اندازه:12×19/5 سم [ف: 35 - 305]

2. تهران، ملک، شماره نسخه:3345

آغاز: متنزه وَ مُرْبِعُ حَتَّى انْبَسَطَ الَىَّ وَ افترح عَلَى تَهْذِيبِ مَجْمُوعِ أَحْرَزَتْ فِي عِلْمِ التعزيم . . . الْبَابُ الْأَوَّلِ فِي مَاهِيَّةِ التعزيم - وَ هَذَا احکام طلاسم الْكَوَاكِبِ عَلَى وَصَفَهُمْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 72گ، 29 سطر، اندازه: 25/2×19/7 سم [ف: 1- 275]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17613

بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]

شامل الوصول في شرح مبادی الاصول / اصول فقه / عربی

šāmil-ul wuşūl fī š.-i mabād-il uşūl

اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681 – 745 قمری

aʻrajī hellī, 'abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345)

وابسته به: مبادى الوصول الى علم الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

شرحی است بر کتاب «مبادی الاصول» علامه حلی. صاحب الذريعة نام این شرح را «نهاية البادی» و «غاية البادی» دانسته که صحیح نیست چرا که آنها، نام شرح شیخ محمد جرجانی غروی است بر «مبادی الاصول».

آغاز: الحمدلله الَّذِي عَجَزَ عَنْ ادراک هويته الْأَوْهَامُ وَ قَصَرَ عَنْ تَصَوَّرَ ذَاتِهِ الافهام . . . قَالَ دَامَ ظِلُّهُ الْفَصْلِ الاول فِي اللُّغَاتِ . . . أَقُولُ لَمَّا كَانَ الباحث فِي هَذَا الْعِلْمَ نَاظِراً فِي الْأَدِلَّةِ . . . [ الذريعة 53/14 ؛ دنا 325/6]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9947

آغاز: برابر؛ انجام: الدَّعْوَى لَا يَثْبُتُ الَّا بِالدَّلِيلِ وَ ايض النفى حُكْمُ وَ الحکم مِنْ غَيْرِ دَلِيلٍ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ

تذکر: نام مؤلف در فهرست نیامده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ محرم 1007ق؛ محشی از مؤلف؛ واقف: محمد علی رضوی، شهریور 1348 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 76گ، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 270]

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1822/3

آغاز: برابر؛ انجام: أَقُولُ الْخَبَرَ أَمَّا انَّ يَكُونُ صَدَقَةَ مَقْطُوعاً . . أَوْ كَذَّبَهُ مَقْطُوعاً بِهِ وَ هُوَ سَبْعَةَ الاول الْخَبَرِ الْمُتَوَاتِرِ الثَّانِي مايعلم وُجُودِهِ خجر بِالضَّرُورَةِ كَمَنْ يُخْبِرُنَا بِطُلُوعِ

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی مذهب، 39گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ - 3 - 1130]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14115/2

آغاز: برابر؛ انجام: الْفَصْلُ الْحَادِي عَشَرَ فِي التَّرْجِيحِ الَىَّ قَوْلِهِ . . وَ انَّ أَخَذَتْ بِدَلِيلِ الْحَظْرِ فَقَدْ حَرُمَتْ علیک وَ لَا يَكُونُ ذَلِكَ أَذِنَا فِي الْعَقْلِ وَ التَّرْكِ بَلْ يَكُونَ ذَلِكَ.

تا اول «الفصل الحادي عشر في الترجيح» را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 57گ (43ر -99ر)، 13-21 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 38 - 152]

شامه / اخلاق / عربی

šāmme

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21635

آغاز: بسمله ، أَمَّا بَعْدُ فَلِي كَانَتِ الْمَعَايِشِ قِوَامَ الْأَرْوَاحِ وَ الْأَجْسَادِ ؛

انجام : وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قَوِّهِ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]

شانزده اصل در حساب / معما، ریاضیات / فارسی

šānzdah asl dar hesāb

مشتمل بر یک «مقدمه» و شانزده «اصل» و «خاتمه»: اصل 1. بیان معنی معما؛ 2. بيان حساب جمل؛ 3. بیان ارقام بروج؛ 4. بیان ارقام كواكب؛ 5. بیان ارقام روزهای هفته؛ 6. بیان ارقام هندسه؛ 7. بیان حساب سال و ماه؛ 8 تفاوت؛ 9. تجنیس و تصحیف؛ 10. قلب و اصل؛ 11. بیان حروف اجزای کلمه؛ 12. بیان تشبیهات حروف؛ سیزدهم در تصغير؛ 14. بیان ضد و نقیض؛ 15. بیان جزر و کعب؛ 16. بیان رعایت ترتیب حروف اسم و محسنات معما.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16264/5

آغاز: بسمله، بعد از حمد خدا و درود مصطفی و مدح على مرتضی بدانکه ترتیب کرده شد این رساله را بر یک مقدمه و شانزده اصل و خاتمه؛ انجام: چشم من چون قامت رعنا بديد *** بر سر زلفت چون چوگان رسید

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 11ص (150 160)، 13 سطر، اندازه: 19×14سم [ف: 45 - 123]

شانزده باب / حديث / عربی

šānzdah bāb

حافظ برسی، رجب بن محمد، ق9 قمری

hāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 150)

نویسنده می گوید قصد بر آن داشتم که کتابی حاوی کلمات قصار نبي عليه السلام و الصلوات پردازم، سرانجام کارم به این کتاب کشید که شامل شانزده «باب» است: 1. الأعمال بالنيات؛ 2. من صمت؛ 3. حفت الجنه بالمكاره؛ 4. اشفعوا تو جزوا؛ 5. ما عال من اقتصد؛ 6. لا يلدغ المومنین من بحر مرتين؛ 7. ان من البيان السحرا و أن من الشعر لحكما؛ 8 ليس الخبر كالمعاینه؛ 9. خیر الذكر الخفي؛ 10. بئس مطيه الرحيل زعموا ... 11. مثل اهل بیتی كمثل سفينة نوح؛ 12. اذا اراد الله بعبد خيرا غسله؛ 13. کفی

بالسلامه اداء؛ 14. رب مبلغ ادعي من سامع؛ 15. السوال يكذبون ما قدس من ردهم؛ 16. در این باب کلماتی است از پیغمبر.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:99/5

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الْقَادِرُ الْفَرْدِ الْحَكِيمُ النَّاظِرُ الصَّمَدِ الْكَرِيمِ ؛ انجام : الْكِبْرِيَاءُ راوی وَ العظمه ازادی فَمَنْ نَازَعَنِي وَاحِدٍ مِنْهُمَا أَلْقَيْتُهُ فِي النَّارِ.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج قرمز، 53ص (550-602)، 12 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 7 - 92]

شانزده خانه رمل / رمل / فارسی

šānzdah xāne-ye raml

رساله ای است در احکام رمل و در آن از طالع بینی و فال گیری یاد شده است و خانه های رمل با ماه های قمری مقایسه شده است. نام مؤلف در آن نیامده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2928/2

آغاز: چه در فالت بر آید شکل لحيان *** بزينت ها بر آید این تن و جان / ترا فرصت به نزدیک ملو كان ***بیابی جمله حاجتها از ایشان؛ انجام: و قران طالع شما در سه سالگی و هفت سالگی باشد چون از این بگذرد به نود سال و صاحب این طالع باید بی دعا نباشد تا محفوظ بوده باشد انشاء الله تعالی.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد القادر زفرهای متخلص به فایض، تا: 1338ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج سرخ، 10 ص ( 225-216)، 30 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 10 - 335]

شانژمان ایران / حكومت و سیاست / فارسی

šānžmān-e īrān

میرزا آقاخان کرمانی، عبدالحسین، 1270-1314 قمری

mīrzā āqā zān-e kermānī, 'abd-ol-hoseyn (1854 - 1897)

کتابی انتقادی درباره تاریخ ایران است. فریدون آدمیت همین نسخه ما را دیده و در کتاب اندیشه های میرزا آقا خان کرمانی درباره آن چنین نوشته است: «بحث انتقادی است در تأثیر حوادث تاریخ، اثر تاریخ را در جامعه ایران از نظر تشبیه به هیکل انسانی بررسی می نماید (از جهتی با موضوع صد خطابه همسان است). نسخه ای که به دست ما رسیده ناقص و فقط هجده ورق است (از صفحه 13 تا 30) و شامل گفتاری در تأثیر استیلای امویان و چنگیزیان است، حکومت امویان را به دوره فلج تاریخی و فرمانروایی مغولان را به عصر پیدایش مرض هار تعبیر می کند. نخست شرحی درباره بیماری فلج و استسقاء و هاری از نظر اصول طب جدید مینگارد و آن معانی را بر هیئت اجتماع ایران منطبق می گرداند. در نسخه موجود نام نویسنده ثبت نشده و خیلی احتمال می دهیم که خط شیخ محمود فاضل کرمانی دوست میرزا آقا خان باشد. اما از شیوه کلام و جمله بندی ها و نحو استدلال و مطالب آن به يقين اثر فکر و قلم میرزا آقا خان است و برخی عباراتش عینا در صد خطابه آمده است. همچنین مسلم است که یکی از آخرین نوشته های اوست. تاریخ نگارش آن را از این جا می توان شناخت که در متن اشاره به قضیه کشته شدن «فرانسوا کارنو» رئیس جمهور فرانسه دارد. می دانیم آنارشیست های ایتالیا او را در ژوئن 1894 ذیحجه 1311) برانداختند، و با توجه به تاریخ قتل میرزا آقاخان (صفر 1314) معلوم می گردد که رساله مزبور را در زمان تبعيد طرابوزان در 1313 نوشته است و البته مانعی ندارد که در زمان اقامت در اسلامبول به نگارش آن شروع کرده باشد. نکته دیگر این که در حاشیه ورق 25 تصریح دارد به «وقتی که در اسلامبول بودم» پس صحبت از زمان توقف در طرابوزان می کند.»

این نسخه که ظاهراً نسخه منحصر کتاب است دو شانژمان دارد: شانژمان 3. استیلای بنی امیه بر سلطنت ایران و ظهور مرض میشوم مذموم فلج؛ شانژمان 4. استیلای چنگیزیان بر ایران و پیدایش مرض هار. نسخه ما علاوه بر شباهت با کتاب صد خطابه، که فریدون آدمیت بدان اشاره کرده، نزدیکی هایی هم در فصل بندی و موضوع و عبارات با کتاب چهار مقاله آقا خان کرمانی دارد. بیشتر مطالب شانژمان در چهار مقاله آمده و در آن جا دقیق تر و مفصل تر بحث شده است. (حكيم)

[اندیشه های میرزا آقا خان کرمانی ص 45-46؛ شانژمان ایران، نصرت الله فتحی، در مجله نگین، س 2، ش 8 پیاپی 20 اسفند 1345ش، ص 33-37]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:10736

آغاز: شانژمان سیوم استیلای بنی امیه بر سلطنت ایران و ظهور مرض میشوم مذموم فلج. این مرض از بقیه اثر سکته در انسان ظاهر می شود مرضی است عصبی؛ انجام: وزادوا في الطنبور نغمة اخری یعنی خون ملت را که دولت است از داخل ساختن رطوبت سیفایت که نمی توان گفت کی است و چیست و ضعیف نمودند خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی از مؤلف، نسخه 12 صفحه از آغاز کم دارد (بنا بر یادداشتهای بالای صفحات از جزو سیوم تا پنجم است)؛ جلد: گالینگور آبی، 12گ، 17-20 سطر (18×10/5 )، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 20 - 259]

شانه بینی > احكام النظر في كتف الشاة

شانه بینی / علوم غریبه / فارسی

šāne-bīnī

بعضی از کلمات باطله طایفه مجسمه و رد و ابطال آن و فواید متفرقه.

آغاز: فصل اندر شناختن شانه گوسفند، حکیم گوید که هر که

خواهد اندر شانه نگه کند ...

انجام: سرخ باشد دلیل باد و مه بود، و الله اعلم و احكم. این را از کتاب خزانه بر گرفتم.

1. تهران: ملک، شماره نسخه: 3466/25

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با عنوان «غالب و مغلوب» آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 4گ (405ر - 408پ) ، 17 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 6 – 441]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3466/24

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 1ص(705)، 17 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 6 - 441]

شانه بینی / پیشگویی / عربی

šāne-bīnī

در این رساله قاعده هایی یاد شده که از روی نشانه های شانه گوسفند درباره کار و سرگذشت و آینده شاهان و فرمانروایان و وزیران و بیماران و درباره باران و سفر و زناشوئی و کوچیدن از جایی به جای دیگر بتوان پیش بینی نمود.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1038/12

آغاز: بسمله . رِسَالَةُ فِي عِلْمِ الاكتاف جَيِّدَةُ . خُذْ غَنَماً بِنِيَّةٍ ماسأل عَنْهُ وَانٍ كَانَ مِنْ مَالِ السَّائِلَ كَانَ أَجْوَدُ ؛ انجام : وَ اذا كَانَتِ الدَّائِرَةِ عَلَى الْجَانِبِ الْأَيْسَرِ وَ فِي وَسَطِهَا نُقَطُ سُودُ دَلَّ عَلَى تَلِفَ الْمَالِ وَ سَلَامَةِ النَّفْسِ . تَمَّتِ.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1056ق؛ از روی نسخه ای نوشته شده که از روی نسخه خط غياث منصور دشتکی که چند بار مقابله کرده بود نوشته شده و نسخه این دانشمند کم و کاستی داشت و خود او هم آنها را نشان داد و در هامش نسخه ما گ101پ صورت خط او هست، در دنبال این در گ 102ب در 15س گفتاری است چنین: « قَاعِدَةً فِي مَعْرِفَةِ خُطُوطُ الْكَفِّ . اذا كَانَتْ خُطُوطُ الْكَفِّ مُسْتَوِيَةً فَصَاحِبُهَا طَوِيلَ الْعُمُرِ - وَ انَّ كَانَتِ الْخُطُوطَ مَائِلَةٍ إِلَى جِهَةِ السَّاعِدِ فانه يشعف بِالنِّسَاءِ . مَنْقُولُ مِنْ خَطِّ استاد الْبِشْرِ»، این گفتار در کف شناسی است و از روی خط دشتکی آورده شده با کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ(101پ - 102پ)، 31 سطر ( 19/5×9/5)، اندازه: 26×11سم [ف: 4 - 990]

شانه بینی / پیشگویی / عربی

šāne-bīnī

رساله کوتاهی است در پیشگویی حوادث از شانه (کتف) با رسم تصویر شانه در حالت های مختلف.

قم: گلپایگانی شماره نسخه: 2853/5 - 15/93

آغاز: رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شي رَحْمَةً وَ عِلْماً الحمدلله الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلِمَ الانسان مَا لَمْ يَعْلَمْ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مِنَ الْأُمَمِ مُحَمَّدِ الْمَبْعُوثُ الَىَّ الاسود ؛ انجام : مِنْ مَنَازِلِ الْقَمَرِ بِمُقْتَضَى * * * الْبُرُوجِ الِاثْنَيْ عَشَرَ العقدتين . الجوزير والنومهر تَمَّ هَذَا فِي مَعْرِفَةِ النَّظَرِ فِي الْكَثِيفِ عَلَى مَذْهَبِ الكسرانيين وَ مَنْ يَرَى رايهم.

خط: نسخ، کا:مصطفی، تا: 13 ربیع الاول 1058ق، جا: حریر؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ، 23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 2374]

شانه بینی / علوم غریبه / فارسی

šāne-bīnī

غیر همانند:

1. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:669/4

آغاز: بسمله. بدانکه علم شانه را حتما برابر علوم نجوم می دانند و علم بزرگیست و حکمای ایغور و خطا این علم را علم شریفی میدانند؛ انجام: و اگر ضعیف بود برعکس این والله اعلم بالصواب.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دو شکل شانه دارد؛ 3گ (126ر -1128)، 24 سطر [ف: 5 - 131]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:11/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با شکل شانه، با هشت تصویر؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 3ص (954-956)، 29سطر (14×22)، اندازه: 19×29سم [سنا: ف: 1 - 5]

3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1786/16 _عکسی

آغاز: بسمله. حكما گفته اند که شناختن شانه از اسرار ایزدی ست پس باید گوسفند نرینه شش ماهه به نیت استخبار بکشد. و اگر در خانه صاحب حجت یا مطبخ پادشاه بکشد بهتر بو. و در افزونی ماه بهتر بود. و شانه چپ از حال ولایت خبر دهد؛ انجام: این شانه راست تعلق بدین مملک دارد، که گوسفند در آن جا بود و چرا کرده و کشته اند، و کتف او طرف چپ است.

از ناشناس، در پیشگویی بر پایه نشانه هایی که بر استخوان شانه گوسفند دیده می شود. گفتاری ست در این زمینه به فارسی منسوب به فخر رازی (الذریعه 1483) و دو گفتار نیز در همین زمینه به خواجه نصیرالدین طوسی نسبت داده شده است: یکی به فارسی زیر نام «حکم کردن بر شانه گوسفند و غيره» (مدرسی، احوال و آثار خواجه 588) و دیگری به عربی زیر نام «رسالة في احکام الكتف» (همانجا)؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1087ق؛ 3ص231-233) [عکسی : 1- 216]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/37

آغاز: بباید دانست که حکما و مهندسان با خبر گفته اند که علم شانه نکوست و آنرا با علم نجوم برابر گرفته اند ... همه کس آن را ندانند ... خواستم که در این نسخه یاد نکنم؛ انجام:و اگر سر کرانه شانه سوراخها باشد خورده دلیل کند بر قحطی خطی و تنگی در این سال.

در حکم بر شانه گوسفند این رساله بسیار دقیق، روشن و مفصل و دارای شانزده باب است: 1. در سود و زیان ایشان را که شانه بیرون می کنند، 2. در رمه گوسفند، 3. در بد و نیک اهل خانه، 4. در احوال و گزارش راه و کاروان، 5. برف و باران، 6. در موضع کاروان، 7. اگر دشت و کوه که سیاهی و خشکی باشد عطف بسیار بود، 8 در لشکر، 9. شهر و آبادانی و مال، 10. قوت و گرفتاری دزدان (در راه کاروان)، 11. در دلیل های سازگاری یا ناساز کاری زن، 12. در ادلاء شادی و آبادانی و خلاف آن، 13. در مغاک شانه اگر سوراخ باشد، 14. در کوهپایه اگر سفيد باشد، 15. در رمه و گوسفندان، 16. در برف و باران و تنگی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 56ص (438-493)، 17 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف:450 - 19]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/42

رساله در علم شانه و ظاهرا ترجمه رساله ای است و از نویسنده و مترجم رساله نشانی نیست. در نسخه پس از عنوان چنین آمده:

علمای این علم گفته اند که شناختن شانه گوسفند با علم نجوم برابر است و همه کسی او را نداند و علمی بس نیکوست و معتبر»، در وسط صفحه اول تصویر شانه نقش شده و رساله (یا گفتار) ناتمام است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4ص (539-542)، 17 سطر، اندازه:19/5×14سم [ف: 19 - 452]

6. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه:289/5 _عکسی

آغاز: در بیان احکام دانستن شانه گوسفند. از صلاح و فساد و احوال آدمیان و حیوانات و حادثات عالم و حاجات خلق. بدانکه اول راه کاروان است، آنجا که فراخی است بر سر شانه. و اگر آنجا پاره ای سیاهی بود دلیل سلامتی کاروان است، و اگر سفیدی بود دلیل نا آمدن کاروان باشد؛ انجام: شانه گوسفند را بعد از پختن گرفته نگاهدارند وقت حاجت شود، گرفته نگاه کنند که مدعا به حصول پیوندد.

الله اعلم بالصواب. اصل نسخه: گنج بخش، ش 632؛ در پیش بینی آینده از رنگ و خطوط شانه گوسفند؛ خط: نستعلیق پخته، كا: میر عبد سید مرغینانی، تا: 1244ق؛ سپس لوح حیات، دانستن ضمیر، بیمارنامه؛ 3گ (297-299) [عکسی ف: 2 - 167]

7. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1563/2

آغاز: این چند کلمه است در معرفت شانه و احکام آن. حكما گفته اند که احکام شانه مجرب است و کم غلط می شود بلکه همیشه راست می باشد، اما به شرط علم به قواعد آن، گفته اند که شانه از گوسفند میشینه؛ انجام: و تنگی باشد. و اگر زیر شانه سرخی باشد، دلیل با دومه باشد. تمت.

خط: نسخ پخته، كا: عبدالمطلب، تا: 1271ق، جان مشهد؛ 1گ (6روپ) [ف: 3 - 178]

8. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 282/27

خط: نسخ، كان محمد طاهر بن ولی محمد طبيب مشهدی، تا: 1309ق؛ کاغذ: ترمه، 2ص (225-226) [نشریه: 2 - 106]

9. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 486/19 - عکسی

اصل نسخه از آن سید جلال الدین تهرانی بوده، اکنون آستان قدس، ش (8)627 [12297] [در فنخا با عنوان «احكام النظر في كتف الشاة» معرفی شده ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1309ق؛ 1گ (112) [عکسی ف: 2 – 167]

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6400/15

آغاز: بسمله در شناختن شانه گوسپندان حکما چنین گویند که که خواهد در شانه نگانه کند؛ انجام: دلیل تنگی باشد بدان شهر.

بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی ضخیم شکری، جلد: تیماج مشکی، 3ص (350-352)، قطع: رقعي [ف: 19 - 552]

11. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:482/3

آغاز: اما بعد این رساله ایست در شرح احکام شانه بینی که از شاگردان ارسطاطالیس حکیم منقول شده و امام فخر الدین رازی در کتاب يواقيت العلوم آورده باين عبارت که نظر کردند بشانه گوسفندان که در و خطوط نموده شود برنگهای مختلفه؛ انجام: و در هر خانه بدین نوع حكم توان کرد. و هو اعلم.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (153پ-157 ر)[ف: 4- 990]

شانه بینی > احكام النظر في كتف الشاة

شانه گوسفند > احکام شانه گوسفند

شاه آزاد بخت و چهار درویش > چهار درویش

شاه اسماعیل نامه > شاه نامه قاسمی

شاه باز نامه / حيوان شناسی / فارسی

šāh-bāz-nāme

قاجار، میرزا محمد بن محمد رضا، ق14 قمری

qājār, mīrzā mohammad ebn-e mohammad rezā (- 20c)

اهدا به: ناصرالدین شاه، به دستور: اعتضاد السلطنه و به نام: تیمور میرزا

تاريخ تأليف: 1285-1305ق

از جمال الدین میرزا محمد پسر میرزا رضای قاجار فرزند فتحعلی شاه است. او در 1299 ق در باخرز جام و همچنین در طارم فرمانروا بوده است و به گواهی پسرش فتح السلطنه حسینعلی میان سالهای 1305 و 1313 در گذشته است. (دانش پژوه)

آغاز: این شاهباز نامه زیبای ناصری *** چون شد تمام رشک ادیبان ماهر است / تاریخ جستم از خرد اندر جواب گفت *** این شاهباز نامه زیبای ناصر است. بسمله . نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ هُوَ الْمَقْدِسِ مِنْ مُخَالَطَةِ الْأَجْزَاءِ .. و بعد زهی خداوندی که شهباز عقل از صید مرغ کنه ذات لايزالش بكمال عجز و ناتوانی اندر است

انجام: باید پرده هم همان رنگ باشد [نسخه های منزوی 426؛ دنا 327/6 ؛ فهرستواره منزوی 3862/5]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2436

آغاز و انجام: برابر

شانزده جزو است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، خط خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 16 سطر (19×9/5)، اندازه: 13/5 ×22سم [ف: 9-1108]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:936

آغاز: صید شهان جمله وحش و طير بود لیک *** صید شه ماست حمله شیر نر آید / این شاه باز نامه زیبای ناصری *** چون شد تمام رشک ادیبان ماهر است / تاریخ جستم از خرد اندر جواب گفت *** این شاه باز نامه زیبای ناصر است. نحمد اللهم يا من هو المقدس عن مخالطة الأجزاء ... و بعد زهی خداوندی که شهباز عقل از صید مرغ کنه ذات لا يزالش به كمال عجز و ناتوانی اندر است؛ انجام: پس باید دانست که در «قوش» هم خوش بختی و بدبختی هست.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 152گ، 17 سطر، اندازه: 22/2×4سم [ف: 3 - 488]

شاه بیت / شعر / فارسی

šāh beyt

نهاوندی، یوسف، - 1238 قمری

nahāvandī, yūsof (- 1823)

گزینی است از یوسف نهاوندی در 1256 از سروده های شاهزاده محمود میرزای قاجار. او خود را «غلام زرخرید» او می خواند و می گوید که در نهاوند و تبریز در نزد او بوده ام و در تبریز اینها را گزین کرده ام و می گویم که شعرهای او در ستایش محمدشاه قاجار و شهزاده قهرمان میرزا است و چون بیشتر آنها در ستایش پادشاه است این رساله را «شاه بیت» نامیدم. غزل است و قصیده و قطعه و رباعی و مثنوی و در 20 رجب 1256 گردآوری شده است. (دانش پژوه) [دنا 327/6؛ این کتاب در الذريعه تحت عنوان «مقدمه دیوان محمود میرزا قاجار» معرفی شده است]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3709

آغاز: بشبهای غمت از دیده می باریم کو کبها *** خداوندا چها آید بروز من از این شبها؛ انجام: دلم را ز انوار کن منجلی *** بحق محمد بذات على

خط: نستعلیق، کاتب =مؤلف، بی تا، کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 9گ، 15 سطر (13×6)، اندازه: 22×13سم [ف: 12 - 2710]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15674

آغاز: بسمله. بنده در گاه يوسف غلام زر خرید نواب ولي النعم شاهزاده محمود میرزا از ارض دار النشاط نهاوند وجود نابود خود را بعرض؛ انجام: تو زیرا آنچه میدانی افضل است و یزدانی و آنچه من میدانم جهل است و نادانی.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح و کتیبه، مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج حنایی، 25گ، 11 سطر ( 13/5×7/8 )، اندازه: 3×13/ 20سم [رایانه]

شاه جهان نامه > پادشاه نامه لاهوری

شاهجهان نامه > پادشاه نامه

شاه جهان نامه > عمل صالح

شاهد خیال / شعر / فارسی

šāhed-e xīyāl

مثنوی عرفانی.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5542/2

آغاز: فتنه آرایی مژگان شاهد خیال و شکفتگی گل مراد از خار خار چمن شوق ... (عنوان) آغاز: عشق ... بود و غیر عشق باد *** از ریاض

عشق گل چند مراد / گشته در گلزار رنگ آرای عشق *** مر دو عالم یک گل رعنای عشق؛ انجام: یک سر مژگان اگر ... شد *** دیده و دل مجمع البحرین شد

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه نازک، جلد: میشن قهوه ای، 47گ (88پ -134)، 14 سطر، اندازه: 21/8×11/8 سم [ف: 8 - 416]

شاهد صادق / چند دانشی / فارسی

šāhed-e sādeq

مینا سپاهانی، صادق بن محمد صالح، 1018 - 1061 قمری

mīnā sepāhānī, sādeq ebn-e mohammad sāleh (1610 - 1651)

اهدا به: شاه شجاع بهادر

تاریخ تأليف: 1059ق؛ محل تأليف: اکبر آباد هند

دایرة المعارف مانندی است از دانش های روزگار خود، در پنج «باب» و هر باب در چند فصل» و سپس «خاتمه »: باب 1. خداوندی و پیامبری و ولایت و ایمان، 107 فصل؛ 2. ریاست و سلطنت و حکومت و آداب آن، در 77 فصل؛ 3. عقل و علم، در 80 فصل؛ 4. عشق و محبت، در 75 فصل؛ 5. عالم و زمان و عناصر (تاریخ و جغرافيا)، 96 فصل؛ خاتمه در ضبط اسماء، 107 فصل. از ترجمه انگلیسی آن یاد شده است.

آغاز:الحمدلله تَعَالَى وَ مِنْهُ المبتدی وَ اليه الْمُنْتَهَى وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدِ الْمُصْطَفَى خَيْرُ الْأَنْبِيَاءِ وَ عَلَى آلِهِ الاصفياء وَ أَصْحَابُهُ الاتقیاء وَ بَعْدَ دُرٍّ هزار وَ پنجاه وَ چهار أَزُّ هِجْرَةً سید

الابرار که خاطری شاد و دلی آباد داشتم ...

[دنا 327/6 -328 (17 نسخه)؛ نسخه های منزوی 673؛ الذريعة 15/13 و 6:15]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3624/7

آغاز: فصل بیست و یکم از کتاب شاهد صادق در بیان مذاهب و اختلافات آن. عن النبي (صلَّی اللهُ علیه وآله) ستفرق أُمَّتِي عَلَى ثَلَاثٍ وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً ...

آغاز: ... وله ایضا در علم اخبار و سیرو آن عبارتست از معرفت قصص انبیاء و احوال ملوک و سلاطین و اکابر دوران ...... اکنون تاریخ وفات برخی از اکابر و مشاهیر و شمه ای از معظمات وقایع که در هر سال واقع شده بر سبیل ایجاز و اختصار بیان کنیم. لسنة الأولى؛ انجام: شناخته نیست ... 1040 شاه جهان پادشاه غازی قصد بلاد دکن کرده، پس از آن مملکت بگشودند ... خان خانان مفتوح گردید. تمام شد (95-108ر، نستعلیق نیمه سده یازدهم). خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ پراکنده هایی است از آن، در متن و هامش (1018-1061) ساخته در 1054-1058، سپس تاریخ سنواتی است از فصل 79 باب شاهد صادق: (فارسی) از سال یکم هجرت تا 1040. و در دیباچه آن آمده و کتاب «صبح صادق از مؤلفات این حقیر است. جوینده آن علم را از کثرت کتب مستغنی سازد»؛ کاغذ: ترمه و سپس پسته ای، جلد: رویه میشن قرمز، اندازه: 18/1×30/3سم [ف: 7-5]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26932

آغاز: حالات با خود گفتم آن استات را ترکیبیو آن کلمات را ترتیبی دهم؛ انجام: یونین بضم بضم يا و سكون واو و کسر ... باء تحتانيه و نون موضعی است ... اتفاق افتاد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1059ق، جا: اکبر آباد هندوستان؛ افتادگی: آغاز [رایانه]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1110

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ برگ های 352 تا 368 نقشه های جغرافیایی است که به روش گذشتگان و به صورتهای خیالی نقاشی شده و طول و عرض جغرافیایی همه نقاط در جدولی به کنار رویه ها نوشته شده با کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 426گ، 18 سطر (26×13)، اندازه: 33/8×20/8 سم [ف: 2 - 594]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:453-عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 167]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5733

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن ملا محمد علی یزدی، تا: قرن 13 افتادگی: آغاز (در دیباچه افتاده)؛ کاغذ:فرنگی، جلد:تیماج تریاکی، 276گ، 26 سطر (17×9)، اندازه: 26×16سم [ف: 16-78]

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:9575

خط: نستعلیق، كا: عبد الوهاب، تا: 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ به فرمایش بزرگی در یزد، با فهرست در آغاز، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مذهب، 212گ، 19 سطر (20×13)، اندازه: 28×20سم [ف: 17 - 409]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8227

آغاز: نمی تواند بود که از نقطه واحد چون 6 دو خط بر آمده بدو نقطه از درخت رسیده؛ انجام: داخل بحر فرنگ شد و یونان در آب غرقه گشت و آن بزیر آنهاست .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 صفر 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 257گ، 21 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 21 - 190]

7. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 31 - ب

آغاز: و گفت باقی داستان فرداشب ... خاتمة الكتاب در ضبط اسما هر چند که سخن دراز شود ليكن از فائده خالی نبود ... حرف الالف آبسکون؛ انجام: يونين بضم يا و سكون واو و کسر نون و کسر ياء تحتانيه و نون موضعی است بشام تصنیف این کتاب بتاريخ هزار و پنجاه و نه در بلده اکبر آباد در زمان شاه شجاع بهادراتفاق افتاده هو العالم

تنها خاتمه شاهد صادق و چند سطری پیش از آن را دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، كا: على نقی ساروی کلانتری، تا: پایان ذیقعده 1248ق، به دستور بديع الزمان میرزا؛ با یادداشت محمد علی بن زین العابدین ذکر سپاهانی مورخ 1 رجب 1308؛ کاغذ: فرنگی، 53گ، 18 سطر (13×24/5)، اندازه: 33×21سم [ف: 1 - 322]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2193-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 128]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5028

آغاز: بسمله ... حالات با خود گفتم آن داستان را ترکیبی و آن کلمات را ترتیبی دهم و هر فصلی و نقلی را بجای آن نهم ... شاهد صادق نام کردم؛ انجام: يونين بضم يا و سكون واو و کسر نون و سکون یا تحتانیه و نون، موضعی است بشام، تصنیف این کتاب بتاريخ هزار و پنجاه و نه در بلده اکبر آباد در زمان شاه شجاع بهادر اتفاق افتاد. قدتم الكتاب ... ابن نجفعلی بن حاجی محمود الاصفهانی محمد رضا ... سنة تسع و ستین و مأتین و الف ...

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا طهرانی ابن نجفعلی بن حاج محمود اصفهانی، تا: 1269ق؛ مهر: نصر الله التقوی (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 346گ، 23 سطر (24×12)، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 14 - 333]

9. تهران: ملک؛ شماره نسخه:2232

خط: نسخ، كا: حسین بن محمد حسن موسوی درب امامی اصفهانی، تا: ذیحجه 1269ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 296گ، 25 سطر، اندازه: 31/1×21/5 سم [ف: 3 - 488]

10. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2910

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 26 رمضان 1273ق، برابر با 1227

یزدگردی و 2 خرداد جلالی 29 آذرماه ولی در صفحه عنوان دارد که این کتاب در ساری مازندران در جمادی الاول 1259 بدست آمده، پس تاریخ کتاب یا تاریخ تملک غلط است؛ تملك: اعتضاد السلطنه در 1283؛ کاغذ: فرنگی [ف: 5 - 131]

11. تهران: حقوق؛ شماره نسخه:46 - ب

آغاز: برابر؛ انجام: یونین بضم يا ... موضعی است بشام. تصنيف این کتاب بتاریخ هزار و پنجاه و نه در بلده اکبر آباد در زمان شاه شجاع بهادر اتفاق افتاد.

خط: نسخ، كا: میرزا مسیح کاتب کمره ای، تا: ربيع الأول 1297ق؛ مصحح جناب قندهاری به سال 1299، نسخه اندکی از دیباچه را ندارد درست مانند نسخه مجلس و فهرست آغاز را دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سبز، 415گ، 23 سطر (21×12) ، اندازه: 31×20سم [ف: - 143]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 770

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... سعید بن جبیر گوید اول کسانی را که به بهشت خوانند آنانند که حمد ایزد تعالی گویند، فضیل بن عیاض گوید اکرم خلایق نزد ذوالجلال آن است که حمد گوید در هر حال.

فصل 1 و 2 و 3 درین نسخه موجود است؛ خط: نسخ، كان محمد صادق بن محمد رضای تویسرکانی، تا: 1314ق، برای مخبر الملک؛ 383، 23 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 2 - 483]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2222-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف:1 - 128]

13. تهران: سپهسالار؛ شماره نسخه:2909

خط: نستعلیق، كا: عبد الكريم ساروی، تا: 14 ربیع الثانی 1319ق؛ افتادگی: آغاز (از آغاز دیباچه یک برگی افتاده)؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 528گ، 17 سطر (22×13)، اندازه: 34×20سم [ف: 5 - 131]

14. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11305/2

آغاز: فصل 79 شاهد صادق در علم اخبار و سیر، و آن عبارتست از معرفت قصص انبیاء؛ انجام: بحسن سعی مهابت خان خانانمفتوح گردید. خط: نستعلیق تحریری، كا: حاج عبد الله ثقة الاسلامی، تا: 5 اسفند 1319ق؛ مصحح، کاتب در آخر می نویسد: این رساله دوم از روی کتاب شاهد صادق، به شماره 5509 استنتاج و مقابله شد؛ کاغذ: دفتری، جلد: شميز صورتی، 66گ (12-77)، 18 سطر (11/5 ×17)، اندازه: 21×16سم [ف: 28 - 465]

15. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1599

آغاز: نسخه: آن شتات را ترکیبی و آن کلمات را ترتیبی دهم و هر فصلی و نقلی را بجای آن نهم؛ انجام: عاجز شده احصای کمالش خرد آری.

خط: نستعلیق، کا: عبدالكریم، تا: 1321ق، جان مازندران؛ اهداء به شاهزاده محمد قلی میرزا ملک آراء، با افتادگی مجدول، دارای نقشه پاره ای از اقالیم و ممالک؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: ساغری سیاه، 412گ، 10 سطر (14/5 ×27)، اندازه: 21×34/5سم [ف: 4 - 86]

16. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:7534/4

بی کا، بی تا، بخش های پراکنده ای است از این کتاب [ف: 5-132]

17. تهران؛ بانکی پور؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا، شماره 913، جلد 9 فهرست [میراث اسلامی: 5 - 627]

شاهد عرشی / شعر / فارسی

šāhed-e ‘aršī

عرشی اکبر آبادی، محمد مؤمن بن عبدالله، - 1091 قمری

‘aršī akbar-ābādī, mohammad mo’men ebn-e 'abd-ol lah (- 1680)

منظومهای عرفانی به پیروی از مثنوی مولوی است: مولوی در مثنوی استاد من *** کرد از فیض سخن ارشاد من. کتاب این عناوین را دارد: - مناجات به درگاه واهب العطایا جل شانه؛ - نعت سید المرسلین خاتم النبيين صلى الله عليه و آله و سلم؛ – در منقبت امام حسین علیه السلام - در منقبت حضرت امام حسین عليه السلام - در بیان ظهور انوار عشق که آفتاب عالمتاب آسمان وحدت است و ماهتاب شب افروز جهان کثرت؛ - داستان پروازی هزار داستان گلشن محبت؟ - داستان شاهباز بلند پروازی هزار داستان گلشن محبت؟ - داستان پیر طریقت؛ - داستان پیر حقیقت؛ - عاشق شدن پسر بازرگانی بر دختر پادشاه؛ -واقف شدن بازرگان بر حال پسر؛ - رسیدن موسم بهار چمن نگار و مشرف شدن عندلیب دیوانه به حلوه پری چهر گلرخسار و پروانه ساختن جان به شمع دیدار و گدازش شمع حسن بر آتش پروانه عشق جان نثار؛ - قال النبي صلى الله عليه و آله و سلم المجاز قنطت الحقیقت؛ - خواب دیدن دختر والي مصر يوسف عليه السلام را؛ - بر آمدن ابراهیم پیغمبر از غار و مشاهده نمودن انوار مطلق در آئینه آفتاب و ماه؛ - حکایت محققانه بر سبيل تمثيل؟ - جلوه نمایی شاهد روح که ابواب عشق بر روی اوست مفتوح؟ - در بیان تقوی پشت و پناه سالکان طریقت است؛ - در صفت نیک خوئی که سرمایه آبروی زندگانی است و پیرایه حیات جاودانی! - در صفت محبت که رهنمای وادی حقیقت است؛ - قال النبي صلى الله عليه و آله و سلم الفقر فخری - داستان حضرت شاه دل آگاه معرفت انتباه؛ - در صفت تو کل که تاج آرای مسند نسین تحمل است؛ - تفسیر آیه کریمه فاستقم كما أمرت - داستان نزاکت طبع سخن ساز که محرم محفل ناز و نیاز است؛ - داستان در بیان تفضيل عشق بر عقل معاد و تفضيل معاد بر عقل معاش؛ - آگاه ساختن عالمان دنیا طلب ملوک آمیز غفلت شکار؛ - داستان پیر معجز نمای ابراهيم عليه السلام؛ - داستان اظهار نمودن بطلان آئین هند و هندوستان - داستان شیخ هوش پرور شهرت دوست که به

واسطه نام ترک روزی عذا نمود؛ - داستان دنیا دوستان صیاد پیشه که به دام آرزو گرفتار آمده خود را در بند هوا افکنده اند؛ - حکایت؛ - حکایت؛ - قال النبي عليه السلام اعدا عدو ک نفسك التي بين جنیبک؛ - قال النبي صلى الله عليه و آله و سلم كما تسعون (كذا؛ تعيشون تموتون تبعسون كما تبعسون تحشرون؛ - داستان بیوفائی دنیا و گردش چرخ ستمکار؛ - قال النبي عليه السلام حب الدنيا راس كل خطيئة؛ - حکایت؛ - در صفت شب معراج؛ - سوال عالم سفلی از عالم علوی و جواب عالم علوی به عالم سفلی از عالم علوی؛ - تفسیر آیه قل لا اسئلکم علیه اجرا الا الموت (كذا المودة) في القربی؛ - تفسير آیه یا ایها الذين آمنوا آمنوا؟ - سوال نمودن حکیمی از شاه ولایت پناه و جواب باصواب یافتن و به شرف اسلام مشرف شدن؛ - در منقبت امیر المومنین علیه السلام و بیان رویت حضرت ذوالجلال و الاكرام؟ - سوال و جواب در مسئله رویت؛ - در مدح حضرت ولایت دستگاه مرشد خدا آگاه میر عبدالله سلام الله عليه؛ - در مدح حضرت قدوت العاشقین میر محمد صالح سلام الله عليه؛ - در بیان ظهور تصرف ولایت؛ - نصیحت ولایت دستگاه مرشد خدا آگاه میر عبدالله سلام الله عليه؛ - در مدح حضرت قدوت العاشقین میر محمد صالح سلام الله عليه؛ - در بیان ظهور تصرف ولایت؛ - نصیحت فرزند ارجمند؛ - في مدح قطب الواصلين قدوة السالكين شيخ البر و البحر حضرت فریدالدین گنج شکر قدس الله سره العزيز - ايضا في مدحه؛ - حکایت؛ - حکایت؛ - اظهار غیرت (پس از آن افتادگی دارد، بعد از برگ 124)؛ - اظهار عجز و نیازمندی به درگاه کریم بنده نواز- در خاتمه کتاب گوید؛ در ضمن نصایح پایان نسخه از اجدادش شاه نورالدین ولی و شاه ظيب نام می برد و فرزندش را به پیروی از رویه ایشان توصیه می کند. در خاتمه کتاب چنین سروده: من به طرز مولوی گویم سخن *** تو چه می گویی بگو باری به من ... / عرشیا صد افرین بر جان تو *** تازه بادا همچو گل ایمان تو ... / شاهد عرشی است نام این کتاب *** میشود از باب هایش فتح باب. در پایان ماده تاریخ پایان تأليف دارد: لسيد حقایقی خجسته: زهی خجسته کتابی که شاهد عرشی است *** از و همیشه بود جان مومنان خوشحال / مگر کلام الهی به سلک نظم آمد *** که قال او همه حال اوست و حال تو همه قال / چو عاشقان به تو پرسند سال اتمامش *** بگو به شاهد عرشی یود جمال كمال. ( حكيم) [نسخه های منزوی 2933/3 ؛ مشترک پاکستان 9387 (دیوان او)؛ دنا 328/6]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9056

آغاز: حمد آرایم به نام ذوالجلال *** قال را افروزم از انوار حال ز/ از بهار و باغ دل گویم سخن *** بشکنانم از نسیم جان چمن؛ انجام: خواهم از لطف خداوند کریم *** باسط و باری و غفار و رحیم / تا کند مقبول طبع خاص و عام *** این کتاب مثنوی را والسلام. انجامه: تمت تمام شد به وقت ظهر روز جمعه در ماه ربیع الأول راقم شیخ عیسی تم تم تم.

خط: نستعلیق، کا: شیخ عیسی، تا: قرن 11؛ نسخه پردازی هندی؛ تملك: پارسا؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن مشکی، 130گ، 12 سطر (15×7/5)، اندازه: 20/9×12/4 سم [ف: 29/2 - 678]

شاه راه سال یکم /- فارسی

šāh rāh-e sāl-e yekom

کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمسی

kasravi, ahmad (1890 - 1945)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/53 -4754-ف

بی کا، بی تا [فیلمها ف:3 - 101]

شاهراه نجات / شعر / فارسی

šāhrāh-e najāt

مجذوب تبریزی، محمد بن محمد رضا، - 1093 قمری

majzūb-e tabrīzī, mohammad ebn-e mohammad rezā ( 1682)

مثنوی عرفانی است حدود 3000 بیت، در مدح ائمه اطهار (علیهم السَّلام) و آداب سیر و سلوک که در سال 1066 یا 1068 ق به نظم در آورده است. طی آن مطالب نغز اخلاقی را به سبک مثنوی و به صورت نظم بیان نموده است.

آغاز: این کتاب را توجه حضرات *** شد مسمی بشاه راه نجات. بسمله. یار آینه خانه ای میخواست *** التفاتش بهانه ای میخواست / چون ثباتی نداشت خانه گل *** دوستی برد پی بخانه دل

انجام: شکر شکر شاه راه نجات ... راه این منزل این نامه تمام *** گفتمت و السلام و الاكرام

[الذريعة 15/13 و 217/19 ؛ نسخه های منزوی 2934؛ دنا 328/6 (10 نسخه)]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5216

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مذهب، با یک پیشانی زر و لاجورد، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 59گ، 12 سطر (15×6/5 )، اندازه: 24×13/8 سم [ف: 16 - 48]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15235/3

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 35(19-53)، اندازه: 9/5 ×19 سم [ف: 17 - 40]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13312/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن حاجی ایجان تبریزی، تا: 1078ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج سورمه ای مذهب، 30گ (244پ - 273)، 19 سطر ( 19/5×8/5 )، اندازه: 19×29سم [ف: 33 - 548]

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5002

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1084ق؛ با یک سرلوح زرین آراسته، مجدول زرین؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 70گ، اندازه: 19/2×12/3 سم [ف: 3 - 489]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15968/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان عبد الوها بن محمد صادق تبریزی، تا: دهه اول شوال 1098ق؛ مجدول، دارای سه سرلوح مذهب، محشی در توضیح لغات مشکله، رکابه دار؛ تملك: لطفعلی بن محمد کاظم (صدرالافاضل) در صفر 1344ق؛ جلد: تیماج سرخ، 80ص (369-290 )، 14 سطر، اندازه: 17/5 ×سم [ف: 44 - 162]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9565

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق ، بی کا، تا قرن 12؛ مجدول محرر،رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 64گ، 9 سطر، اندازه: 13/5 × 23/5 سم [ف: 30 - 224]

7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3006/2

حدود 3000 بیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شوال 1108ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 59گ (487-545 متن)، 19 سطر ( 18/5×8)، اندازه: 28×18سم [ف: 10 - 1935]

8. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4118/5

حدود 3000 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1133ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 67گ (48-114)، 17 سطر (21×11)، اندازه: 19 ×30سم [ف: 13 - 3097]

9. تهران: مفتاح؛ شماره نسخه: 938/4

خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 14 صفر 1182ق؛ متن و هامش [نشریه: 7- 263]

10. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1335

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اندازه: 10 × 17 سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:597

خط: نستعلیق، كا: عبدالجبار (گویا)، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول، با سرلوح؛ تملك: عنایت الله بن محمد نصیر در محرم 1302، محمد کاظم بن لطف على؛ مهر: محمد ابراهیم؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی مذهب، 40گ، 15 سطر (16×6)، اندازه: 26×12سم [سنا: ف: 1- 386]

شاهرخ و گلرخ / داستان / فارسی

šāhrox va golrox

جیلانی، محمود

jīlānī, mahmūd

[دنا 328/6 ؛ فهرستواره منزوی 428/1 ]

قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه:1167

آغاز: ... پروردگار ونعت پیغمبر ... ودرود وسلام بر آل آن بزرگوار یعنی ائمه معصومین ... چنین نموده می آید؛ انجام: وزیر اعظم وامنای دارالملک موشح کرده هر نسخه را از آن با یکی از سرهنگان لشکر به مملکتی فرستاد.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 143گ، 21 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف مخ - 3 - 1132]

شاهرخیه / - فارسی

šāhroxīyye

صفائی قوچانی، محمد قاسم

safā'ī qūčānī, mohammad qāsem

اسفراین؛ احمد شاهد؛ شماره نسخه:بدون شماره

کا: رشیدالدین محمد بن قوام الدین عبدالله، تا: 927ق؛ با سرلوحه های مذهب [میراث اسلامی: 5 - 613]

شاهرود و بسطام > ابنیه و مساجد و تعداد نفوس شاهرود و بسطام

شاهزاده امیر خان سردار > احوالات شاهزاده امیر خان سردار

شاهزاده هرمز و نازنین گل / داستان / فارسی

šāhzāda hormoz va nāzanīn gol

داستان پسر قیصر روم و دلباخته شدن بر جمال گل دختر پادشاه خوزستان و سرگذشت ایشان، از گفته شیخ عطار. [دنا 329٫6 ؛ نسخه های منزوی 3702/5 ؛ مشترک پاکستان 1170/6]

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2956/2 _15/196

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ والصلوة عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ اما بعد راویان اخبار وناقلان آثار وطوطيان شكر شكن؛

انجام: دو راه دارد یکی از مرجانیه می روند که نزدیک تر است ولی یکتا با کی سر راه می باشد که او بلا خان خارجی می گویند و جادو گر است.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 56گ، 14 سطر، اندازه: 18711 سم [ف: 5 – 2375]

شاه زرین / - فارسی

šāh-e zarrīn

قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:614/7

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 26 محرم 1276ق، جان کرمانشاه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (33ر)، 20 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 1 - 522]

شاه عالم نامه = آیین عالم شاهی / تاریخ / فارسی

šāh ‘ālam nāma = āyīn 'ālam šāhī

بهکاری، غلام علیخان بن روشن الدوله، ق13 قمری

behkārī, qolām “alī-xān ebn-e rowšan-od-dowle (- 19c)

تاریخ تأليف: حدود 1203ق

تاریخ عالمگیر دوم (1167-1173ق) و شاه عالم دوم یعنی علی گوهر (1173-1221ق) است که به روزگار این یکی نوشته شده و رویدادها را از گذشته و بیرون رفتن احمد شاه ابدالی از هند در 1167ق را دارد. (احمد منزوی)

آغاز: چاپی: حمد بی حد احدی را رسد که میزان ادراک فردی

چاپ: کلکته، سنگی، 1912م، 195ص؛ کلکته، 1914م، 191ص [دنا 663/2 با عنوان «تاریخ»؛ فهرستواره منزوی 1284/2 ]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1884-ف

نسخه اصل: دیوان هند ش 398 اته 424؛ بی کا، تا: جمعه 11 رجب 1207ق [فیلمها ف:1 - 28]

الشاه فضل الله ، اجوبة مسائل الشاه فضل الله

شاه مدار / اخلاق / فارسی

šāh madār

شاه مدار، بدیع الدین قطب المدار، ق 9 قمری

šāh madār, badīʻ-od dīn qotb-ol-madār (- 15c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28361

آغاز: بسمله . حمدله . وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ وَ مُحَمَّدِ آلِهِ أَجْمَعِينَ اما بعد این حکایت روزی درویشان؛ انجام: مدارم این دو حرف از بهر ما پس نزادم از کسی نه زاده ام از کس [كذا]

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 10گ، 14 سطر، اندازه: 16×1سم [اهدائی رهبر: 5 - 100]

شاهنامه > لغت شاهنامه

شاهنامه > شهنشاه نامه

شاهنامه > فرهنگ الفاظ نادر

شاهنامه > شهنشاهنامه

شاهنامه و جهانگیر نامه

شاهنامه > سفرنامه اصفهان

شاهنامه > فتح نامه قندهار

شاهنامه / شعر / فارسی

šāhnāme

فردوسی، ابوالقاسم، 329 - 416؟ قمری

ferdowsī, ab-ol-qāsem (942 - 1026)

مشهورترین منظومه حماسی ایرانی است که شاعر در آن داستان های باستانی ایران از کیومرث تا بر افتادن سلسله ساسانیان را به نظم کشیده است. در ضمن داستان که بیشتر جنبه افسانه دارد، به رشادت های پهلوانان ایرانی مانند رستم می پردازد. گفته شده این منظومه به درخواست یا فرمان سلطان محمود غزنوی صورت پذیرفته ليكن بنابر پژوهش های دقیق تر سرایش منظومه حداقل بیست سال قبل از بر تخت نشستن سلطان محمود، آغاز شده بوده است و پس از بر افتادن سامانیان، شاعر به جهت پشتیبانی صاحب منصبان در دربار غزنویان اثر خود را به سلطان محمود تقدیم می دارد تا در سایه آن دولت این اثر ماندگار شود و از میان نرود. نخستین بار دوره کامل شاهنامه در 4 جلد به اهتمام «ترنر ماکان» در سال 1829م در کلکته به چاپ رسیده است. همچنین در 7 جلد بزرگ در قطع سلطانی به سال 1838 تا 1878 میلادی در پاریس به کوشش «مول» منتشر شده و نیز چند عکسی (فاکسی میلی از روی نسخه های کهن در ایران و خارج آن صورت گرفته که می توان از آن جمله به چاپ عکسی از روی نسخه کتابخانه ملی فلورانس مورخ 614ق اشاره کرد که ظاهرة کهن ترین نسخه موجود شاهنامه می باشد. گفته شده برترین تصحیحی که تاکنون روی شاهنامه صورت گرفته تصحيح انتقادی 9 جلدی شاهنامه توسط دانشمندان روسی است که زیر نظر «ی. ا. بر تلس» طی سال های 1960- 1971م در مسکو صورت گرفته است. این تصحيح با تجدید نظر مجدد سعيد حمیدیان بارها در ایران به چاپ رسیده است. بر شاهنامه سه مقدمه نوشته شده و مفصل ترین آنها به سال 829 به فرمان بایسنقر بن شاهرخ (- 837) می باشد و این مقدمه که شامل شرح حال مفصلی از فردوسی و هجونامه سلطان محمود می باشد، دارای مطالبی درست و نادرست است و در اینجاست که فردوسی از مازندران به بغداد رفته و به خلیفه پناه برده است و در جای دیگر اشاره ای بدین موضوع نشده است.

آغاز: به نام خداوند جان و خرد *** کز این برتر اندیشه بر نگذرد / خداوند نام و خداوند جای *** خداوند روزی ده رهنمای

چاپ: فهرست فارسی مشار 3173/3 نشانی حدود 50 چاپ [نسخه های منزوی 2935/4 و 2935/3 -2956؛ الذريعة 821/9 و 16/13 -20؛ کتابشناسی فردوسی (ایرج افشار): 277؛ دائرة المعارف تشیع 510/9 ؛ کشف الظنون 1025/2 -10226؛ فهرستواره منزوی، 991/2

-993؛ مكتبة امير المؤمنين 424/2 ؛ دنا 329/6 -335 (186 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- داستانهای شاهنامه = قصص شاهنامه؛ طرطوسی، ابوطاهر بن حسن (_6)

2- الشاهنامه (ترجمة)؛ بنداری، فتح بن على (586-634)

3- دیباچه شاهنامه؛ هرندی اصفهانی، حمزة بن محمد خان (-11)

4- تاریخ شمشیر خانی = دلگشای شمشیر خانی = شاهنامه منثور = خلاصه شاهنامه؛ حسینی، توکل بیک بن تولک بیک (11)

5- لغت شاهنامه؛ بغدادی، عبدالقادر بن عمر (1030-1093)

6- شاه نامه (منتخب)؛ حکیم شیرازی، محمود بن محمد شفیع (1274)

7- شاه نامه (منتخب)؛ ملک المورخین، هداية الله بن محمد تقی (1322)

8- فرهنگ لغات شاهنامه (3 عنوان)

9- شاه نامه فردوسی (بحثی پیرامون)

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6068ف

نسخه اصل: کتابخانه شهر فلورانس. در آغاز دیباچه ای است در سرگذشت فردوسی جز آنچه که می شناسیم که آغازش افتاده؛

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 3 محرم 614ق [فیلمها ف:3 - 196]

2. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:بدون شماره

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فهرستواره مینوی: - 191]

3. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 1-ف1

نسخه اصل: موزه بریتانیا، که در زیر آن آمده «كذا في منقول منه» که در دیباچه روسی شاه نامه در مسکو «منسوخ عنه» خوانده اند. پس این نسخه از کهن ترین نسخه ها نیست (افشار در کتابشناسی فردوسی ص 21؛ فهرست ریو ص 533 ش 21103 .Add)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 675ق [فهرستواره مینوی: - 192]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5243

آغاز: زبستان آن گاو طاوس رنگ ***بر افراختى چون دلاور نهنگ / سرانجام از آن گاو و آن مرغزار *** یکایک خبر شد سوی شهریار؛ انجام: فرستاده یی خواست از در جوان *** فرستاد تازان بر پهلوان / بدو گفت روبا سپهبد بگوی *** که امشب به جامی که مستی مپوی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: وسط؛ نسخه از پیش از داستان کاوه آهنگر است. تا میانه رفتن بهرام چوبینه بحنگ ساوه شاه (اگر پس و پیش نشده باشد) نسخه دالهایی که ریشه ذالی دارند منقوط آورده است؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: سپاهانی، 231 گ، 25 سطر (19×12)، اندازه: 23/5×16 سم [ف: 16 - 73]

تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف 8-186

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: - 195]

5. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:12615

از گفتار اندر مناظره کاوه آهنگر با ضحاک تازی (بیت 157 داستان ضحاک) تا کشته شدن هاموی سوری به دست بیژن و ختم کتاب شاه نامه و حديث معنی افتاده است و می رسد به: بسی رنج بردم بدین سال سی *** عجم زنده کردم بدین پارسی؛ ( 1337/2/6)؛خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 جلد: تازه زرین كوب مقوایی، قطع: وزيري [ف: – 197]

6. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5994

ج1؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن میران بن ابراهیم، تا: قرن 8، با تاریخ ساختگی 600؛ مجدول در چهار ستون؛ کاغذ: ترمه [ف: 3 _489]

تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف7ع 14

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: - 195]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/131

مقالات رستم و اسفندیار در شاهنامه = منتخب شاهنامه فردوسی؛ خط: نسخ، كان أبو المجد تبریزی، تا: 14 جمادی الاول 721ق؛ 1 ص(290) [مختصر ف: - 785]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:

14590/130 آغاز: برابر؛ انجام: کی یاری بر آرد بهفتاد دست.

خط: نسخ، كان أبو المجد تبریزی، تا: شنبه 16 جمادی الاول 723ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای، 11ص (568-578)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 97]

9. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2459-ف

نسخه اصل: خزینه کتا پلیغی ش 1479. مالک حمید الدین کاتب در خزانه عامره؛ كا: حسن بن علی بن حسین بهمنی، تا: 20 صفر 731ق؛ 286، 34 سطر [فیلمها ف:1 - 127]

10. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 2

نسخه اصل: طوپقپو سرای امانت خزینه 1479؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: 731ق؛ نسخ درشت شش ستونی مصور با جدول از حسن بن علی بن حسین بهمنی، کامل تا برگ 700 از آن حمید الدين كاتب خزانه عامره (افشار 211) [فهرستواره مینوی: - 192]

11. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 34

نسخه اصل: ش 329 شچدرین در لنینگراد؛ خط: نسخ، كان عبدالرحمن بن حسين ...... با احمد ظهير، تا پایان جمادی الاول 733ق؛ ص 316 فهرست در ن ش 126، با تصویر، از مزار شیخ صفی در اردبیل به گواهی درن، ایرج افشار در فهرست خود ص 211 از روی فهرست روسی گوزالیان guzalian از آن یاد کرده است (دیباچه شاه نامه چاپ مسکو ص 6 به فارسی و ص 14 روسی، نشریه 129/8 )؛ 369گ [فهرستواره مینوی: - 191]

12. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع5

نسخه اصل: قاهره 6006 س (ق 1)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه دهه سوم شوال 741ق؛ با دیباچه منثور محمد بن محمد کیشی برای ارغون شمسی کریمی کازرونی؛ تملك: حاج ابراهیم پاشای وزیر [فهرستواره مینوی: - 191]

13. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 13

نسخه اصل: موزه ملی پاکستان NM31 خط: نستعلیق، کا: احمد

خان، تا: 1 رمضان 746ق، جا: شیراز [فهرستواره مینوی: - 192]

14. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف 3-ع6

خط: نسخ خوش، كا: محمد بن عبدالکریم بن محمد بن ابی الحسین فقید تبریزی، تا: 2 محرم 752ق؛ با معرفت مولوی محمد الیاس صاحب به بهای 50 روپیه در 1246 خریده شده؛ تملک: حسن الله ابي الحسن ظفر خان [فهرستواره مینوی: - 193]

15. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:بدون شماره

نسخه اصل: بانکی پور، کتابخانه خدابخش پتنه N 1795 HL 1817. 25 مجلس؛ خط: نستعلیق، كان القاضي بن يحيی، تا: 4 رمضان 789ق [فهرستواره مینوی: - 193]

16. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 7

نسخه اصل: قاهره 73؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: لطف الله بن يحيی بن محمد شیرازی، تا: 796ق، جا: شیراز [فهرستواره مینوی: - 193]

17. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:2706

نسخه اصل: دار الكتب العربية 49 تاریخ فارسی. بادیباچه و 27 مینیاتور؛ خط: نستعلیق ریز، كا: لطف الله بن يحيى بن محمد، تا: 796ق، جان شیراز؛ افتادگی: آغاز؛ با چند سر لوح رنگارنگ و زرین زیبا و با جدول و تذهیب کاری؛ 321گ، 31 سطر، اندازه: 23×35/5سم فیلمها ف:1 - 127]

18. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:2705-ف

نسخه اصل: دار الكتب العربيه 73 تاریخ فارسی. با دیباچه از آغاز افتاده. با 67 مینیاتور؛ خط: نستعلیق ریز، کا: لطف الله بن يحيى بن محمد، تا: 796ق؛ افتادگی: آغاز؛ با چند سرلوح رنگارنگ و زرین زیبا، مذهب، مجدول؛ 321گ، 31 سطر (23×35/5) [فیلمها ف:1 - 127]

19. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1111

آغاز: برابر؛ انجام: ز هجرت شده پنج و هشتاد بار *** به نام جهان داور کردگار

حدود پنجاه و یک هزار بیت دارد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: دهه های پایانی قرن 7 یا آغاز قرن 8ق؛ رسم الخط کهن (ج = چ، کی = گی، ذ = د)، نسخه کامل و پاکیزه هنری، برابر وی این دو صفحه به سفید آب نوشته است: «کسی در باب فردوسی چگويد *** بنه خامه نظر کن تا ببینی که او رمزی است از سر الهی *** روان آب حیات اندر سیاهی»، مجدول؛ مهر: «عبده الراجی محمد قلی» (بیضی)؛ کتاب در خاندان سعدلو از والیان گرجستان روزگار صفوی بوده؛ اهدایی: خاندان سعدلو بیگلر بیگی؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج يشمی، 514گ (1پ -514ر)، 25 سطر دو ستونی، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 2 - 144]

20. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 24/2 _ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 12627 .Add؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [فيلمها ف:1 - 402]

21. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1115

از رفتن فریدون به جنگ ضحاک تا هزیمت گشتاسب از ارجاسب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 169گ، 4 ستون (10×7)، اندازه: 22×32سم [سنا: ف: 2 - 121]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4054-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:3 - 9]

تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 11

نسخه اصل" همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: - 194]

22. تهران: مینوی؛ شماره نسخه:1397

از گفتار اندر تولد فریدون تا کشتن پرویز خسرو را؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 جلد: تیماج تریاکی، 519گ، 21-23 سطر، قطع: ربعی [ف: - 196]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1096

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ظاهرا اواخر قرن 8 و یا اوایل قرن 9 با مقدمه ابومنصوری، دارای چهار سرلوح، مجدول مذهب، دارای 16 مجلس نقاشی با تصویرهای با لباس مغولی؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج قرمز مذهب، 25 سطر، اندازه: 33×22سم [ف: 3 – 554]

24. تهران؛ خاکپور، اسدالله (خاندان)؛ شماره نسخه:بدون شماره

از گریختن افراسیاب تا داستان ساختن مداین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، درست مانند نسخه کتابخانه دانشکده ادبیات تهران ش 81ب که در فهرست (323:1 ) یاد شده و تاریخ آن باید نماز ظهر روز دوشنبه 16 شوال 864 و نوشته احمد حسن بن قطب بن زاهد بن عمر یمنی باشد نه 1004 (کتاب شناسی فردوسی 137) [نشریه: 7- 567]

25. مشهد؛ الهیات، شماره نسخه:257

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای پنج مجلس، مجدول مذهب؛ 342گ، 23 سطر (19×11)، اندازه: 25×16سم [ف: 1- 153]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:257

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 36]

26. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:972

آغاز: بسمله، افتتاح سخن آن به که کند اهل کمال *** به ثنای ملک الملک خدای متعال؛ انجام: بایوان بابل ز دست و درود *** ببرج حمل برشدی تیره درود

از آغاز شاهنامه تا نامه یزدگرد بسرداران خراسان؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 9، افتادگی: انجام؛ با سرلوحه مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج ماشی، 554 گ، 25 سطر (20×11/5)، اندازه: 29×18سم [ف: 2 - 521]

27. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف4

نسخه اصل: موزه بریتانیا شماره 2822 .Or. در هامش ظفرنامه حمد مستوفی؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن سعيد بن عبدالله الحسنی، تا: جمعه 21 رمضان 807ق [فهرستواره مینوی: - 192]

28. تهران: دانشگاه، شماره نسخه: 7000-عکس

نسخه اصل: مجموعه ایرمافراد irmafrad کا: محمود بن محمد، تا: 831ق [فيلمها ف:3 - 271]

29. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:716

آغاز: مقدمه منثور: افتتاح سخن آن به که کنند اهل کمال *** به ثنای ملک الملک خدای متعال / پادشاهی که به پیرامن جاهش نرسد *** از ازل تا بابد و صمت نقصان و زوال. مالک الملکی که در تدبير ملک و ملکوت و تربیت عالم لاهوت و ناسوت بوزیر و مشیر و ظهیر و نصير محتاج و مفتقر نگشت پادشاهی و سلطنت او را مسلم است ... اما بعد در این ایام که تاریخ هجری بهشت و بیست و نه رسیده است حضرت شاه و شاهزاده اعظم ... سلطان بن سلطان بن سلطان و الخاقان ... امیر زاده بایسنغر خان ... از شعف و اهتمامی که بكلام موزون و سخن گذاری مطبوع و دانستن اخبار و آثار پسندیده سلاطین بزرگوار دارد گاه گاهی بمطالعه شهنامه که فردوسی طوسی گفته است و در نظم آن در دری سفته است اشتغال می نمود هر چند شهنامه های متعدد در کتبخانه همایون معد بود اما چنانک مزاج نازک و طبع لطيف شه و شهزاده آنرا پسندیدی نبود ... اشارت همایون نافذ گشت که از چند کتاب یکی را مصحح ساخته مکمل گردانند ... و در دیباچه حکایت جمع آوردن پاستان نامه که اصل شاهنامه است و جمعی شعرا که بنظم آن مشغول شدند تا آن زمان که بر فردوسی اتفاق کردند و تمام کردن فردوسی شهنامه را و حکایت حرمان و نومیدی او از سلطان محمود و ابیاتی که در شکایت از سلطان محمود گفته است با آنچ از احوال فردوسی استماع افتاده و جدولی که مجمل طبقات ملوک عجم از آن معلوم شود و شجره انساب ایشان از کیومرث تا یزدجرد كتابت کنند بنابر امتثال اعلی این دیباچه بدین سیاق مكتوب گشت ... شرح احوال حکیم فردوسی رحمة الله عليه ... ذکر اتمام شاهنامه و ابیاتی که فردوسی در شکایت گفته است ... اما وفات حکیم فردوسی در شهور سنه عشره و اربعة مائه بود رحمة الله عليه ... متن شاهنامه: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد؛ انجام: از این پس نمیرم که من زنده ام *** که تخم سخن من پراکنده ام ... قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تَحْرِيرُ هَذِهِ الْكِتَابِ الشَّرِيفِ . . . سُلْطَانُ سَلَاطِينَ . . . مالک رِقَابٍ ذَوِي الْحَرَكَةُ وَ السُّكُونِ . . . غِيَاثُ السلطنة وَ الدُّنْيَا وَ الدین بایسنغر بهادر سُلْطَانٍ خلدالله تعالی ملکه وَ سُلْطانُهُ عَلَى يَدِ الْعَبْدِ الضَّعِيفِ المفتقر الَىَّ رَحْمَةُ اللَّهِ الباری جَعْفَرٍ البایسنغری أَصْلَحَ اللَّهُ أَحْوَالِهِ فِي الْخَامِسُ مِنْ جُمَادَى الْأُولَى لِسَنَةٍ ثَلَاثٍ وَ ثَلَاثِينَ وَ ثمانمائه هلاليه وَ الْحَمْدُ اللَّهِ أَوَّلًا وَ آخِراً. این نسخه از شاهکارهای مسلم فن کتابت تذهیب و مینیاتورسازی است در تاریخ 829ق بنا به امر امیرزاده با سنغر خان شاهزاده ادب پرور و هنرمند تیموری ضمن یک مقدمه منثور از چگونگی جمع آوری باستان نامه (شهنامه) و نام شعرای قبل از فردوسی طوسی که به سرودن آن اقدام کرده بوده اند و شرح احوال فردوسی طوسی و کیفیت درمان و نومیدی او و جدولی از شاهنامه طبقات پادشاهان عجم به خلق این اثر زیبای جاودانی شروع و به دست کاتب نامی جعفر البایسنغری (خطاط مشهور جعفر التبریزی) که لقب بایسنغری را به پاداش خصایص و فضایل هنری خویش از شاهزاده مزبور دریافت نموده و بدین نام مفتخر شده بود، کتابت و به خامه هوش ربای مذهبان و نقاشان چیره دست تذهیب و تصویر و به یادگار از نمونه های هنر حقیقی نیاکان ما ایرانیان باقی مانده؛ خط: نستعلیق خوش، کا: جعفر بایسنغری تبریزی، تا: 833ق؛ مجدول مذهب، سر حکایات در کتیبه های مستطيل شكل مذهب مرصع، چهار صفحه از اول و دو صفحه از پایان کتاب متن و حاشیه مذهب مرصع مزدوج ممتاز و بسیار دلفریب و زیبا، دارای 22 مجلس مینیاتور آبرنگ ممتاز، در جشن های دو هزار و پانصدمین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران اقدام به چاپ و طبع این نسخه گردید و به سلاطین و روسای جمهور و ایران شناسان و دیگر شخصیت های علمی و فرهنگی و سیاسی مدعو در جشن مزبور هدیه شد؛ مهر: «سلام علی ابراهیم 1223»، «عبده الراجی حسنعلی 1323»؛ کاغذ: خانبالغ نخودی، جلد: مقوای روکش تیماج قابسازی سوخت مذهب، 700ص، 31 سطر، اندازه: 38×26سم [ف: 4 - 840]

30. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6031/1

خط: نستعلیق، کا: محمد بن مطهر بن يوسف بن ابی سعید قاضی نیشابوری، تا: شعبان 133ق، جا: هرات؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی مذهب، 340گ (1پ-340ر)، 31 سطر، اندازه: 34/8×24/2 [ف: 9 - 120]

31. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:بدون شماره

نسخه اصل: استانبول، نور عثمانی 3384؛ با دیباچه نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، کا:محمد بن علی بن محمد کاتب، تا: پنج شنبه 25 جمادی 834ق؛ با سجل حاج ابراهيم حنيف مفتش اوقاف حرمین؛ واقف: عثمان خان بن مصطفی خان؛ 527گ [فهرستواره مینوی: - 193]

32. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1086

آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه اوقاف اسلامی موزه سی؟ - 1775. 60 هزار بیت. به نام سلطان ابوالقاسم محمود بن سبکتکین منظم شده و از ابتدای سلطنت کیومرث تا زمان يزدگرد بن شهریار را داراست؛ خط: نستعلیق چهارستونی، کا: محمود بن محمود بن يوسف معروف به کاغذ تستری، تا: 5 شعبان 839ق؛ مجدول، دارای سرلوح بسیار ظریف و زیبا؛ 477ص [عکسی ف: 3 - 367]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:59 بخش 2

نسخه اصل: همان نسخه بالای 530گ [ف: - 78]

33. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:بدون شماره

نوزده مجلس. لیدن، وارنر 494 .Or؛ خط: نسخ، كا: عمادالدین عبد الرحمن، تا: شنبه 15 رمضان 840ق [فهرستواره مینوی: - 192]

34. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:35-ف و 857ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 4031 .Or . مصور با مقدمه؛ خط:

نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 11 رمضان 841ق؛ با 93 مجلس؛ 513 گ، 27 سطر [فيلمها ف:1 - 126]

تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف5_ ع10

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فهرستواره مینوی: - 194]

35. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2173

آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم وبه نستعين ... در خبر ست که بروز گار سلطان محمود غازی رحمة الله علیه مردی از محتشمان فارس بود و شغلی بر دست وی برفت و مقیم نتوانست بود قضا را از ماوی منهزم گشت؛ انجام: گذشته از آن سال سیصد شمار *** برو بر فزون بود بنیاد و حار از ما بر روان محمد درود *** همی تا بود روز و شب تار و پود

خط: نسخ عالی و نستعلیق، كان محمد ششنقی حنفی، تا: صفر 847ق؛ با چهارده مجلس مینیاتور آب و رنگ بسیار اعلا؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ:دولت آبادی، جلد:مقوای ابره تیماج قهوه ای مذهب، 1102ص، 25 سطر، اندازه: 26/9×18سم [ف: 4- 863]

36. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 12

نسخه اصل: بنیاد خاورشناسی لنینگراد 654 CL. با دیباچه و فهرست شاهان ایران و 29 تصویر؛ خط: نستعلیق، كا: محمد بن جلال رشید، تا: رمضان 149ق؛ نسخه را عماد الدوله پسر عمادالدوله پسر محمد علی دولت شاه پسر خاقان فتح علی شاه به مسیر ارغیر وولو سفیر روس در قزوین در 18 جمادی الاول 1317 بخشیده بود. [فهرستواره مینوی: - 193]

37. تهران: مینوی؛ شماره نسخه:64بخش2

نسخه اصل: ش 1945 آثار اسلامی؛ کا: شیخ الاسلام بن حسین بن علی بن محمود صدیقی، تا: شوال 855ق، جا: تبریز؛ با 67 مجلس تصویر نوشته در شوال 855 در تبریز. در فهرست آتش ش 2 از شماره 3861/1 ایاصوفیا نوشته همان صدیقی و در ذیحجه 857 در 63مجلس یاد شده نیز کتابشناسی فردوسی 216)؛ 544گ [ف:- 79]

38. اراک؛ بیات، عبدالحسین شماره نسخه: 4/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 884ق؛ مقدمه منثور دارای دو صفحه تمام تذهیب؛ جلد: روغنی کم کار متوسط، قطع: رحلي [نشریه: 6- 66]

39. تهران: موزه ملی؛ شماره نسخه: 3590

خط: نستعلیق، کا: درویش محمد مخلصی، تا: 12 جمادی الاول 895ق، جان هرات؛ در دو ماه حمل و ثور، به گواهی نظم همین مخلصی در پایان نسخه، در دفتر موزه آمده که نسخه در 400 هجری نوشته شده و جای نوشتن آن دانسته نیست، با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: معمولی، جلد: تیماج تریاکی، 1200ص، اندازه: 33/4×23/2 سم [نشريه: 2 - 208]

40. تهران؛ موزه ملی؛ شماره نسخه:4336

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با 27 مجلس، مجدول، با دو سرلوح؛ وقف بر آستانه شیخ صفی؛ واقف: شاه عباس؛ کاغذ: ختائی، جلد: روغنی، 862ص، اندازه: 28/5×7/8 سم [نشریه: 2-208]

41. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 62

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام کامل شده در قرن 11 و 12 و 13؛ دارای 49 مجلس تصویر کهن و 5 مجلس تازه؛ جلد: ساغری [نشریه: 2 - 85]

42. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8196

آغاز: نونویس: جلد ثانی شاه نامه فردوسی طوسی عليه الرحمة و به نستعین. آغاز داستان اسفندیار پهلوان، چنین گوید و گشادن اسفندیار از بند بدست جاماسب و آمدن پیش پدر - بسمله و به نستعين - بنام خداوند. اول داستان اسفندیار و جنگ کردن با ارجاسب. بر آمد بر آن تند خارا فراز *** چو روی پدر دید بردش نماز / پدر داغ دل بود بر جای جست *** ببوسید و بسترد رویش بدست ... / بخش کهنه: برافکند بر هر سوی صد هیون *** نشسته برو نیز صدر رهنمون / دلش گشت پر يبم و سر پر شتاب *** از و دور شد خرود و آرام و خواب / یکی ترک بد نام او کر کسار*** از لشکر بیامد بر شهریار؛ انجام: بخش کهنه: ... جهاندار هم داستانی نکرد *** ز ایران و بیران بر آورد گرد / بیامد فرخ زاد از بردگان *** دژم روی و با زیر دستان ژكان / ز هرکس همی خواسته بستدی *** همی این بران آن برین برزدی (اواخر بخش خسرو پرویز، چاپ خالقی ج 299/8)؛ نونویس: ... نمیرم از این پس که من زنده ام *** که پخش (كذا) سخن را پراکنده هم / هر آنکس که دارد هش و رای و دین *** پس از مرگ بر من کند آفرین. (مطابق با پایان بخش یزدگرد، از چاپ خالقی ج 448/8)

[رقم: ] به توفیق حضرت ربانی و تأیید حضرت سبحانی صورت اتمام و تکمیل یافت کتاب همایون خطاب شاهنامه عن مقولات استاد الأنام و استاد ارباب الكلام حکیم ابوالقاسم الشهير به فردوسی علیه الرحمه در قايله و كمان فضایله اتمام یافت. تمت سنه 1262. تم تم ... تم تم. من معترفم که کار من جمله خطاست *** معذورم از آنکه بر بشر سهو رواست / اما چه اگر توان در اصلاح بكوش *** در عیب نظر مکن که بی عیب خداست

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 9 و اوایل قرن 10؛ دو برگ اول و آخر نسخه نونويس 1262ق، مجدول، رکابه دار، در حواشی برخی صفحات شخصی به نام علی پناه به سال 1242 ق چندین بار ماجرای آوردن «غارچ» و «تره» از کوه در ماه «فائیز» (= پائیز) و در اواسط قوس را گزارش داده است. از جمله در برگهای 71پ، 73ر و 76پ. وی همچنین این واقعه را که گویا برایش خیلی اهمیت داشته به نظم کشیده و در حاشیه برگ 53پ چنین نوشته است: «بدی یکماه از فائیز دیگر *** در آوردند غارچ و تره تر / میان ماه قوس و فصل فائیز *** ندیده کس به عمر خویش بیشتر . در سنه 1242 باین طور گذشت. شک ندارد. شاعر علی پناه. شنیدم از کسی دیگر درین ماه *** در آوردند کنگر هم بوالله»؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج مذهب، 235 گ، 25 سطر، اندازه: 31/2×21/5 سم (ف: 27/1 - 461)

43. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:1396

از توحید باری تا عهد انوشیروان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن

10؛ مجدول، چهار ستونی؛ جلد: تیماج تریاکی، 167گ، 25 سطر (24×15)، اندازه: 32×22سم [ف: - 196]

44. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1101

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: ظاهرا در نیمه قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ در متن و حاشیه، با پنج سرلوح زیبا، مجدول مذهب، دارای در مقدمه که یکی از آنها عین آن است که آقای قزوینی (محمد) در اطراف آن شرح مفصلی نگاشته اند (درج 2 بیست مقاله ایشان منتشر گردیده و دیگری که در آغاز نسخه است تاریخ مختصر و پادشاهان طبقات چهارگانه (پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان) را در جدول هایی شامل نام آنان و پدران و لقب و آثار آنها و مدت پادشاهی و پیغمبران معاصر آنان می باشد و بدین گونه آغاز می گردد: «بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بباید دانست که از روزگارم آدم صفی که پدر نخستین آدمیان»، پس از فهرست پادشاهان بدین گونه آغاز می گردد: «سپاس مرخدایرا که خداوند دو جهانست و آفریدگار زمین و زمانست» و در ذیل این مقدمه نیز هجونامه ای که فردوسی برای سلطان محمود ساخته، گذارده شده و پس از این مقدمه که بنا بر اصطلاح آقای قزوینی بایستی مقدمه اوسط باشد، مقدمه کهنه شاهنامه که بخش بزرگی از آن متعلق به شاهنامه ابومنصوری است نگارش یافته و آغاز آن این است: «سپس آفرین خدایرا که این جهان و آن جهان آفرید» و در پایان این مقدمه فرهنگ لغات شاهنامه، چنان که در آخر مقدمه بایسنقری نیز می باشد نگارش یافته و نسخه در حدود پنجاه و چهار هزار بیت است؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج مذهب، 601گ، 45 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 3 - 348]

45. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13000

آغاز: بسم الله آغاز شهنامه را *** نمایم که او هست خلاق ما / خداوند روزی ده و دستگیر *** خداوند بخشنده ... خداوند جان و روان و خرد *** کزو بر تر اندیشه بر نگذرد؛ انجام: سبهدار بیران و آن انجمن *** نهادند سر سوی را ختن / بیا آمد این داستانی فرود *** کنون رزم کاموس باید شنود خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با یک سر لوح طلایی، مجدول مذهب؛ مهر: «بنده شاه جهان عبده عبدالرحيم بن اسلامخان 1211» (دایره)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 135 گ، 25 سطر چهار ستونی (17×9)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 987 - 32]

46. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4247

آغاز: برابر؛ انجام: پادشاهی یزدجرد آخر ملوک عجم سی سال بود.

خط: نستعلیق، كا: شیخ محمد چشتی اهل بهشتی، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی:انجام؛ مجدول، با سه سرلوح متوسط کم کار؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: چرمی خرمایی، 549گ، 25 سطر چهار ستونی ( 17/8×10/5 )، اندازه: 26/2×16سم [ف: 7 - 601]

47. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6382

نزدیک 2085 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی:

آغاز؛ مجدول زرین، آغاز در دیباچه نثری و انجام در تاریخ سرودن شاه نامه و شکایت از احوال خود افتاده؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: رویه قهوه ای، 211گ، 52 سطر چهار ستونی، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 3- 489]

48. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1100

این نسخه در حدود پنجاه و شش هزار بیت است؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ از طرز خط و تصاویر، تصور می شود که در زمان شاه طهماسب صفوی (930-984) نگارش یافته باشد. پیش از شروع شاهنامه، مقدمه بایسنقری که آغاز آن این است: افتتاح سخن آن به که کند اهل کمال *** به ثنای ملک الملک خدای متعال. مالک الملکی که بتدبير ملک و ملکوت و ترتیب عالم لاهوت و ناسوت»، با سرلوح ظریف، دارای پنجاه و نه صورت چینی بسیار ظریف، مجدول مذهب؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: میشن، 594گ، 50 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 3 - 347]

49. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5986

آغاز: حمد و سپاس و ستایش مر خدای را که این جهان را به قدرت بالغ پدید آورد ... اما بعد در شاه نامه چنین آورده است ابو منصور المعمری؛ انجام: هر آنکس که دارد هش و رای و دین *** پس از مرگ بر من کند آفرین

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، دو پیشانی و دو ترنج زرین، با 26 مجلس تصویر، با دیباچه ابوالمنصور معمری که در آن فهرست پادشاهان ایران باستان و مدت پادشاهی آنها و داستان فردوسی و محمود غزنوی آمده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 470گ، 25 سطر، اندازه: 33/26×20/2 سم [ف: 3 - 489]

50. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17509

شاهنامه دوره تیموری؛ کا: رفیع الدین شیروانی، تا: 909ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 408گ، اندازه: 32/3×19/5

سم [رایانه]

51. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2245

آغاز: مقدمه: ... مردم را با دین محمد الرسول الله صلى الله عليه و سلم خواند. کنارنگ پسر را بدیر او بفرستاد به نیشابور و مردم کینه ور بودند ... متن شاهنامه: بسمله. بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه برنگذرد؛ انجام: مقدمه موجود: ... پس سلطان او را طلب کرد فردوسی فصلی در مدح سلطان محمود گفته آن را برداشت و بخدمت سلطان رفت چون بپایه تخت حاضر شد آن مدح را بر خواند سلطان را بغایت خوش آمد و پسندیده ...

پایان متن شاهنامه: هر آنکس که دارد همی رای و دین *** پس از مرگ بر من کنند آفرین

خط: نستعلیق خفی، کا: محمد محمود بن محمد نظام القيری، تا:5 جمادی الاول 929ق؛ افتادگی: آغاز: با صد و هشت مجلس مینیاتور آب و رنگ، با سرلوح، مجدول زرین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش میشن یشمی مذهب، 1183ص، 25 سطر

چهار ستون، اندازه: 32/8×20/8 سم [ف: 4 - 856]

52. تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 141

آغاز: آغاز شاهنامه ابو منصوری: سپاس و آفرین خدایرا جل جلاله که این جهان ... آغاز شاهنامه: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه برنگذرد؛ انجام پایان نسخه شاهنامه ابو منصوری (ص 9): ... بهرام گور یازده سال بود پادشاهی بلاش بسر پرویز.

این نسخه از صفحه یک تا صفحه نه دارای شاهنامه ابومنصوری به نثر می باشد و از صفحه 11 شاهنامه شروع می گردد. شاهنامه ابومنصور در این نسخه ناتمام است؛ خط: نستعلیق، کا: نورالدين فضل الحق بن لطف الله حسنی، تا: 23 رمضان 934ق؛ دارای سرلوحه زر، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 517ص، 25 سطر (22×14/5 )، اندازه: 22/5 × 36/5سم [ف: - 177]

53. تهران: موزه ملی؛ شماره نسخه: 4361

خط: نستعلیق، کا: شاہ محمد کاتب، تا: 938ق؛ 43 مجلس، با سرلوح مذهب، با سر لوح و حاشیه سازی، وقف بر آستانه شيخ صفی؛ واقف: شاه عباس؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج تریاکی، 1174ص، اندازه: 37/8×23 سم [نشريه: 2 - 208]

54. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:982

آغاز: برابر؛ انجام: ز هجرت سه صد سال و هفتاد و چار *** بنام جهان داور کردگار

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 948ق؛ با سرلوح مذهب، دارای 93 تصویر مینیاتور، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 662گ، 23 سطر، اندازه: 31×19سم [ف: 2 - 538]

55. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:16998

بخشی از شاهنامه؛ بی کا، تا: 966ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 175گ، اندازه: 31×18سم [رایانه]

56. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:2058_ف

نسخه اصل: بلگراد بایگانی دولتی زاگرب. ش 1 .A. با دیباچه منثور و مصور و مذهب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 982ق؛

تملك: محمد راشد؛ 943گ [فیلمها ف:1 - 127]

57. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:11574

آغاز: ساختن لشکر گشتاسب شاه و دادن فوج پهلوانان را و رفتن خود بکوه برای دیدن لشکر هر دو آن را انجام: هزاران درود و هزاران سلام *** زما بر محمد عليه السلام

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 998ق، در عهد جلال الدین اکبر پادشاه غازی؛ مجدول؛ جلد: گالینگور سرمه ای، 298گ، چهار ستون، اندازه: 32×17سم [ف: 33/2 - 183]

58. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8502

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ با دیباچه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 29گ، 19 سطر (20×13)، اندازه: 30×21سم [ف: 17 - 149]

59. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1427/1

داستان رستم و اسفندیار؛ خط: نستعلیق، کا: امام قلی ایمانی غلام، تا: نیمه دوم قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 36گ (2پ -37پ)، 20 سطر (24×14)، اندازه: 32×18سم [ف: 8- 100]

60. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2530

آغاز: پرستندگان ایستاده بپای *** بهشتی شده کاخ و گاه و سرای؛ انجام: سبک مهتر او را بمردی سپرد *** سزاوار تا پیش ماهوی برد

از «خراج برداشتن بهرام از ولایت» تا «رزم ترکان با یزد گرد» 18500 بیت؛ خط: نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول چهار ستونی زر؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سبز، 370ص، 15 سطر، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 8- 223]

61. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 24961

آغاز: زواره بچاه دگر در بمرد / از داستان کشته شدن رستم و برادرش زواده به فريب شغاد؛ انجام: تن شاه محمود آباد باد / از مبحث اندر تاریخ گفتن شاه نامه

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: «دکتر امیر عباس جلالی ..»؛ اهدایی: آقای دکتر امیر عباس جلالی، 1386/3/5 ؛ کاغذ: دولت آبادی ضخیم، جلد: مقوایی، مجدول مذهب، 232 گ، 20 سطر چهار ستونی حدود 140 سطر، اندازه: 31/7×22 سم [رایانه]

62. تهران: دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه:119

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: رحلی [نشریه: 5- 632]

63. تهران: مینوی؛ شماره نسخه: 1160

از لشکر کشیدن منوچهر به جنگ سلم و تور تا جنگ رستم و اسفندیار خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج تریاکی، 318گ، 25 سطر، اندازه: 32×12سم [ف: - 196]

64. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29149

آغاز: رسولی فرستاده هدیه و پیشکش قبول نمود داراب خراج و گنج متاع بسیار از او گرفته؛ انجام: ببخشای تقصیر این مرد پیر دلم سیر شد زین سرای ... خدایا مرا زود برهان ز رنج برهان ز رنج اتمام رسید.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور [رایانه]

65. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:1339

از داستان لهراسب تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، كا: برهان، تا: 2 شعبان 1001ق؛ مذهب، مجدول، با 159 تصویر و مجلس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 309گ، 25 سطر (13×21/5)، اندازه: 25/5×23/5 سم [ف: 8- 25]

66. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:273- فيروز

خط: نستعلیق، کا: یحیی بن اسرائیل، تا: 1001ق؛ صفحه اول

دارای کتیبه مرصع و مذهب، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 610ص، 25 سطر چهار ستونی، اندازه: 21/5×32/5سم [ف: 21 - 124]

67. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 81-ب

از داستان رستم است تا پادشاهی قباد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1004ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 273گ، 21 سطر (19×22/5)، اندازه: 23×29/5سم [ف: 1- 323]

68. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:63

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1005ق؛ دارای 18 مجلس تصویر؛ جلد: ساغری [نشریه: 2 - 85]

69. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 622

ص 4-31 دیباچه است به نثر؛ خط: نستعلیق، كا: عزیزالله، تا: رجب 1009ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح، دارای سی و یک مجلس تصویر رنگی، صفحات آغاز داستانها با پیشانی زرین؛ کاغذ: سفید، جلد: روغنی در زمینه قهوه ای مذهب، 585گ، 25 سطر چهار ستونی (23×15)، اندازه: 38×26سم [سنا: ف: 1 - 400]

70. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7751

خط: نسخ، كا: شمس الدین حسین امامی، تا: دهه سوم شعبان 1012ق، برای حسین جابری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: پارچه ترمه مقوایی، 563گ، 25سطر (17×9/5)، اندازه:25×15سم [ف:16- 689]

71. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14588

آغاز: آغاز مقدمه: سپاس و ستایش خداوندی را که این جهان و آن جهان آفرید؛ انجام: انجام مقدمه: ز بد گوهران بد نباشد عجب *** سیاهی نشاید ببردن ز شب

خط: نستعلیق زیبا، كا: معزالدین حسین لنکری، تا: غره ذیحجه 1016ق؛ نسخه ای است نفیس و هنری، مذهب، دارای سرلوح زیبا، مجدول، دارای 18 مجلس مینیاتور؛ مهر: «یا امام محمد تقی» (مربع)، «عبده ابوالفتح» (بیضی)؛ جلد: تیماج ساغری مشکی مذهب، 508گ، 21 سطر، اندازه: 36/3×22سم [ف: 41 - 64]

72. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3604

آغاز: برابر؛ انجام: نخستین که نوک قلم شد سیاه *** گرفت آفرین بر خداوند ماه

جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، کا: مداری، تا: 1018ق؛ مجدول، مذهب، متن و حاشیه، دارای سرلوح زیبا؛ مهر: «على نقی بن محمد مهد»، «افوض امرى الى الله عبده ابراهیم»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: زرافشان اصفهان، 286گ، 40-38 سطر، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 2 - 848]

73. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2226

آغاز: برابر؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام *** ز ما بر محمد عليه السلام

خط: نستعلیق عالی، بی کا، تا: 10 رمضان 1021ق؛ با دوازده مجلس تصویر مینیاتور، مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ کاغذ: خانبالغ، 778ص، 25 سطر، اندازه: 29/8×18/5 سم [ف: 4 - 850]

74. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7322

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: 7 ربيع الثانی 1023ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ تملك: محمد حسین بن عبد الحميد به تاریخ 1091؛ جلد: تیماج قهوه ای، 528 گ، 25 سطر، اندازه: 35×23سم [ف: 25 - 306]

75. تهران: ملی؛ شماره نسخه:17784

گزیده ای از شاهنامه؛ بی کا، تا: 1024ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 24/7 × 36/5 سم [رایانه]

76. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:314

خط: نستعلیق چهار ستونی، کا: محمد امین بن اسماعیل اصفهانی قمی، تا: 1030ق؛ با سرلوح، مصور؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 585 گ، 25سطر (28×16)، اندازه: 25×37سم [ف: 5-133]

77. تهران: ملی؛ شماره نسخه:16905

بی کا، تا: 1039ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه:17/8 × 29/5 سم [رایانه]

78. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3511

آغاز: شنیدم زدانا زهر گونه زین *** چودانیم راز جهان آفرین / چو خواهی که یابی زهر بد رها *** سراندر نیاری به دام بلا؛ انجام: هر آن کس که دارد به تن رأی دین 77 پس از مرگ بر من کند آفرين / فراوان درود و فراوان سلام *** زما بر محمد عليه السلام

خط: نستعلیق، كا: عماد الدین محمدی كله، تا: ربيع الثاني 1042ق؛ مهر: «الواثق بالله الغنی ابوالقاسم الحسنی الحسینی» (مربع)؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 454گ، اندازه: 37×722سم [ف مخ - 3 - 1132]

79. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2529

آغاز: برابر؛ انجام: مرا نام باید که ماند بجای *** گر انداز دم در پی پیل پای

خط: نستعلیق، کا: لطف الله باغ آسیایی، تا: 1055ق؛ تملک: عبدالصمد قاجار عزالدوله؛ مجدول چهار ستونی، با سرلوح مذهب مرصع کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن زرشکی، 1086گ، 23 سطر ( 24/5×15)، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 8- 222]

80. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17557

کا: محمد صالح ابن حیدر، تا: 1061ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی _ مجموعه نوازی؛ اندازه: 37/8×22 سم [رایانه]

81. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2255

آغاز: سپاس وافر خداوند تبارک و تعالی را که این جهان و آن جهان آفرید و ما بندگان را اندر جهان پیدا کرد و نیک اندیشگان و بر کرداران را پاداش و بادا فره برابر داشت و درود بر بندگان و نیکان و دینداران او باد ... . تا آغاز کارنامه شاهان از گردآورنده ابوالمنصور المعمري دستور منصور عبد الرزاق عبدالله فرخ اول و نیکوترین یادگاری سخن دانش دانسته اند ... آغاز متن شاهنامه:

به بسم الله آغاز شهنامه را *** نمایم که او هست خلاق ما / خداوند روزی ده دستگیر *** خداوند بخشنده راد پیر / خداوند جان و روان و خرد*** کزین برتر اندیشه بر نگذرد؛ انجام: نمیرم از این پس که من زنده ام *** که تخم سخن را پراکنده ام. تمت الكتاب بعون الله الملک الوهاب شاهنامه في شهر محرم الحرام سنه ثمان و ستين و الف من الهجرة النبويه ...... مقدمه منثور: فهرست پادشاهان از پیش دادیان و کیانیان و اشکانیان و ساسانیان از فرزندان ارش اندر اسکندر عهد و دارا. فارس و عراق و ایشان را از ملوک طوایف بزرگ تراند باقی هر ملکی جداگانه پادشاهی از عهد اسکندر و اجل عجم. تمت. شهر ذي القعده سنه 1061. بالله التوفيق و المنان.

شامل مقدمه منثور که به چهار بخش تقسیم شده است؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1061- 1068ق؛ با بیست و هفت مجلس تصویر مینیاتور آب و رنگ، مجدول زرین، با پنج سرلوح مذهب مرصع کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش اطلس مذهب، 1152ص، 25 سطر چهار ستونی، اندازه: 32×22/5 سم [ف:4-861]

82. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 672

در دو مجلد: ج 1 در 263برگ 25 سطر، ج 2 در 261 گ 25 سطر 4 ستونی؛ خط: نستعلیق، كا: جان محمد مهجور، تا: 20 محرم 1077ق؛ با مهر کتابخانه سید ابو جعفر تعلقه دار سرپور سنه 1313؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قرمز و مقوایی نو، ابعاد متن: 12×11، اندازه: 30×18سم [سنا: ف: 2 - 15]

83. تهران: ملی؛ شماره نسخه:1063

آغاز: کسارنده کیان است و چاره اندر ماندگان است و این را شاهان کارنامه از پیر و جوان بدانند؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام *** زما بر محمد عيه السلام.

بی کا، تا: ذیحجه 1085ق؛ دارای 2 سرلوح، با مجالس نقاشی مینیاتور رنگی، چند صفحه مقدمه آن در شرح حال فردوسی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی مذهب، 577گ، 25 سطر (25×16)، اندازه: 22×33/5سم [ف: 3 - 82]

84.

همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 21؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 431گ، 28 سطر (33×21) [ف: - 18]

85.

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3674

آغاز: چنین گفت باسام شاه جهان؛ انجام: روان گشت بیمایه دل سیاه

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: کبود، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 325گ، 19 سطر (24×16)، اندازه: 21×34سم [ف: 5 - 1745]

86. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3130

آغاز: خداوند کیوان و تابنده هور *** خداوند پیل وخداوند مور / خداوند پیروزی و فرهی *** خداوند دیهیم شاهنشهی؛ انجام: اگر سال نیز آروزت آمده است *** نهم سال و هشتاد و با سیصد است / در بهمن و آسمان روز بود *** که کلکم بدین نامه پیروز بود دفتر سوم و چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 291گ، 25 سطر، اندازه: 32×19سم [ف مخ - 3 - 1132]

87. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف 11

نسخه اصل: پاریس، کتابخانه ملی 1122 SP (بلوشه 6/3 ش 1170) با دیباچه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 331گ [فهرستواره مینوی: - 194]

88. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25047

آغاز: افتتاح سخن آن کنند اهل کمال برثنای ملک الملک خدای متعال / به نقل از مقدمه منثور شاهنامه بایسنغری؛ انجام: ز شمشیر تیز و کمان و کمند زکوپال و از تیغهای بلند

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ حامی نسخه: بایسنغر بهارد خان؛ با 33 مجلس، مذهب و مصور، با سر لوح مذهب و مرصع؛ مهر: قال اله الى عد 1224»، «خدا محمد على لطف یار 1127»، نصرالله بن محمد حسین 1319»؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: مقوایی، با رویه چرمی مذهب، 518گ، 25 سطر چهار ستونی اندازه: 17/5 × 27/5 سم [رایانه ]

89. همدان؛ دبیرستان امیر کبیر؛ شماره نسخه:5

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ ناقص [نشریه: 5 – 347]

190. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5174

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با یک مجلس در سرگذشت فردوسی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 313 گ، 27 سطر (15×27)، اندازه: 21×34سم [ف: [4137 - 15]

91. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17513

کا: ابن درویش، تا: 1101ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 34/6×20/1 سم [رایانه]

92. تهران، دانشگاه، شماره نسخه:6157

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 جمادی الثانی 1105ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، با دیباچه و سرلوح، از ص 46 تا ص 69 از گرشاسب نامه اسدی است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 494گ، 25 سطر (28×19)، اندازه: 32×27سم [ف: 16 - 208]

93. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18420

آغاز: تمامت فصحای عرب ... ربی و کنت ربی؛ انجام ندارم زین بکسی دعاء الهی ببخشای بدحال ما ... بنده گنهکارم.

خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1149ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: حنایی [رایانه]

94. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:274

آغاز: مقدمه: سپاس و آفرین خدای را جل جلاله که این جهان و آن جهان آفرید و ما بندگان را اندر جهان کرد و نیک اندیشان و بد کرداران بالاخره پاداش برابر داشت و درود بر پاکان و دین داران باد خاصه بر بهترین خلق خدا محمد مصطفی صلوات الله سلامه عليه و بر اهل بیت و فرزندانش باد. آغاز کارنامه شاهان از

گردآورنده ابوالمنصور المعمری دستور ابو منصور عبدالرزاق فرخ اول ایدون گوید ... از دستور خویش ابوالمنصور المعمری بفرماید تا خداوندان کتب از دهقان و فرزانگان و جهان دیدگان از شهرها بیاورد ابوالمنصور المعمري بفرمان او نامه کرد و کس فرستاد بشهر خراسان و هشیاران آنجا بیاورد.

شاهنامه: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد؛

انجام: مقدمه: و مقصود از این اسامی پاشاهان آن بود تا هر کس که مطالعه نماید بر حال و مال پادشاهان تخت ایران واقف و باخبر باشد و سلم تسليما ابدا كثيرا تم الديباچه الكتاب و الحمد الله رب العالمين. نسخه: ندانم از این به به گیتی دعا *** الهی ببخشای بر مصطفی / هزاران درود و هزاران سلام *** زما بر محمد عليه السلام

این نسخه دارای مقدمه منثوری است درباره چ روایات شاهنامه به دستور ابو منصور عبدالرزاق و به توسط ابوالمنصور المعمري و همچنین شرح حال مختصری از حکیم ابوالقاسم فردوسی و فهرستی از اسامی پادشاهان ایران که در شاهنامه از آنها بحث شده و مدت سلطنت هر یک از سلاطین نامبرده. این نسخه به دستور اسماعیل سلطان خبوشانی به رشته تحریر در آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: رجب 1189ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح و کتیبه مذهب مرصع، پشت صفحه اول: چنین رقم رفته است «شاهنامه فردوسی خط میرزا رضای اصفهانی بتاریخ شهر ربيع الاول سنه 1232 از عرض کتابخانه مبارکه شاهنشاهی روحی و روح العالمين فداه گذشت» با مهر «عبده عبدالوهاب الموسوی»؛ مهر: حسین بن هدایت الله، محمد رضا حسینی، مشير السلطنه به تاریخ 1322؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی بوم گل ماشی مصور مذهب، 910ص، 30 سطر، اندازه: 20×32/5 سم [ف: 4 - 852]

95. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:275

آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم. حمد و سپاس مر خدای را عزوجل که خدای هر دو جهان و آفریننده زمین و زمان و روزی دهنده جانوران و فریادرس بندگان ...... بدانکه چنین روایت کرده اند که ابو منصور ابن عبد الرزاق ابن عبدالله بن فرخ ابن ماهه ابن مازیار بن کتانک بن خسرو بن بهرام که کتاب سیر الملوک را از ابتدای کیومرث کاندر جهان بنیاد پادشاهی نهاد ... متن شاهنامه: بسم الله الرحمن الرحيم وبه نستعین. بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد؛ انجام: مقدمه: حسب الخواهش آن نور چشم مكرم معظم این لغات نوشته شد و الا بعضی از آنها بلکه اکثر از آنها موافق فرهنگی و برهان نیست. نسخه: نمیرم از این پس که من زنده ام *** که تخم سخن من پراکنده ام

تقسیمات این نسخه عبارت است از مقدمه منثور ابو منصور ابن عبدالرزاق ابن عبدالله ابن فرخ، شرح حال حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی و معانی لغات شاهنامه که به ترتیب حروف تهجی نوشته شده، متن شاهنامه که به دو قسمت منقسم شده: 1.آغاز شاهنامه تا سلطنت کیخسرو، 2. آغاز سلطنت لهراسب تا ختم کتاب (سلطنت يزدگرد). این نسخه حسب خواهش میرزا على كتابت شده و کاتب آن ادعا کرده است در تصحيح این نسخه از متن شاهنامه سعی فراوان به کار برده است؛ خط: شکسته نستعلیق ممتاز، كا: سید علی حسینی شیرازی، تا: قرن 13، با تاریخ 1276-1262 ق؛ مجدول، دارای سه سرلوح مذهب مرصع ممتاز، مجدول؛ کاغذ: ترمه نخودی ، جلد: مقوای روکش چرم طلاپوش مذهب، 1270ص، 25 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 4 - 847]

96. تهران، ملک؛ شماره نسخه:55 50

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول سرخ و آبی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 214گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×29/5سم [ف: 3- 489]

97. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7638- 39/18

آغاز: چنین داد و پاسخ که یاوه مگوی *** که کاری بزرگ آمده استت به روی / شهشهاه لهراسب و شهر بلخ *** بکشتند و شد روز ما تار و تلخ؛ انجام: بند کردن گری بوذر جمهر حکیم: همانکس که بروش برابر بلند فرود آوریدش بخاک نژند، چنان بد که کسری بدان روزگار برفت از مداین زبهر شکار

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 155گ، 21 سطر چهارستونی، اندازه: 30×21سم [ف: 5 - 2376]

98. تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه:238

با سرگذشت فردوسی در پایان و از داستان رستم زال آغاز می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، قطع: خشتی [نشریه: 3 – 397]

99. شیراز؛ وصال (دکتر)، شماره نسخه:21

در خاتمه منظومه ای است به خط خود داوری در ستایش فردوسی و محمد قلی خان ایلخانی ایل قشقایی، با شعر وقار به خط میرزا عبدالوهاب یزدانی (1252-1328) در ستایش این نسخه (ص 277 گلشن وصال - مجله مهر گفتار عباس اقبال 2/438) کا: میرزا محمد داوری، تا: دهه سوم ذیحجه 1272 و 1274ق؛ دارای پنجاه تصویر نقاشی از داوری و لطف علی صورت گر [نشریه: 5 - 291]

10. تهران؛ خاکپور، اسدالله (خاندان)؛ شماره نسخه: 42

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7- 566]

101. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6205

کامل و شامل هر چهار دفتر شاهنامه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ دارای چهار سرلوح مذهب مرصع، دارای 58 مجلس مینیاتور مکتب ایران و هند، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، روکش پارچه زری، مذهب، 540گ (539+1 )، 26 سطر (26/8×130 و 27/8×12/6)، اندازه: 37/8×19/5 سم [رایانه]

102. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:175

خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن حاجی عبدالله آشتیانی، تا: قرن

13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه [نشریه: 2 - 85]

103. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11308

آغاز: برابر؛ انجام: دلیران ایران همه شاه جوی *** نهادند یکسر بضحاک روی

تنها هفت برگ ابتدایی باقیمانده و تقریبا تمام نسخه مفقود شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مخصوص امیران و یا دربار تحریر شده؛ جلد: تیماج سرخ، اگ، 27 سطر چهار ستونی، اندازه: 29×47سم [ف: 33/2 – 75]

104. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14997

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 465]

105. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4203-ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 21103 .Add. از روی نسخه نوشته محرم 675؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [فيلمها ف:3 - 31]

106. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5931-30/1

آغاز: برابر؛ انجام: که ای برتر از نام واز جایگاه *** روان تهتمن ... / بدان گیتیش جای در بهشت *** برش ده زتخمیکه ایدر بکشت

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 292گ، 30 سطر چهار ستونی، اندازه: 36×21سم [ف: 5 – 2375]

107. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:133

آغاز: برابر؛ انجام: برفتند شمشیر زن چهل هزار *** هر آنکس که بود از در کارزار / زخویشان و دارا وز ایرانیان *** هر آنکس که بود از نژاد کیان

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مذهب؛ مهر «ابو تراب طباطبائی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج پسته ای، 279گ، 29 سطر (12× 19/5)، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 170]

108. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 125/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 333گ (2پ -334پ)، 27 سطر (13×25/5)، اندازه: 20/5 ×34سم [ف: - 134]

109. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3047

آغاز: گزیتی نهادند بر یکدرم *** اگر زانکه دهقان نباشد دژم؛ انجام: اگر مار کشته نمیزد بز هر *** وز آن کس نیابد ز تریاک بهر

از «نامه انوشیروان با اطراف در باب عدل و احسان» تا «عدل وانصاف قباد»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 251 گ، 25 سطر (14/5 × 255)، اندازه: 19×32سم [ف: 6- 845]

110. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1102

آغاز: به بسم الله آغاز شهنامه را *** نمایم که او هست خلاق ما / خداوند روزی ده دستگیر *** خداوند رزاق پوزش پذیر؛ انجام: بد آید جهانرا ازین کار من *** چنین تیره کو کرد بازار من

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: ظاهرا در نیمه دوم قرن 13؛ این نسخه در حدود نوزده هزار بیت است؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 192 ، 58 سطر، اندازه: 40×27سم [ف: 3 - 349]

111. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 762

دفتر اول و دوم؛ خط: نستعلیق چهارستونی، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح زرین، مجدول، دارای 16 مجلس مینیاتور؛ جلد: تیماج مشکی، 613گ، 23 سطر، اندازه: 38×23/5 سم [ف: 2 - 585]

112. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 762

خط: نستعلیق چهارستونی، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح زرین، مجدول، دارای 16 مجلس مینیاتور، جلد: تیماج مشکی، 613گ، 23 سطر، اندازه: 38×23/5 سم [ف: 2 - 585]

113. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14056

آغاز: بسمله. افتتاح سخن آن به که کند اصل کمال، انجام: زمانه زبازی بر او تنگ داد

خط شکسته نستعلیق، کا: حسین سمنانی، تا: 1207ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تيماج [الفبائی: - 318]

114. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:4248

آغاز: چو باز اندر آمد بشاهی سخن *** از ایرانیان هر که بود.؛

انجام: زهجرت سه صد سال و هشتاد و چار *** بنام جهانداور کردگار

از آغاز داستان بهرام گور تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 ربيع الأول 1212ق؛ افتادگی: وسط؛ دارای یک سرلوح کم کار، پنجاه و نه مجلس تصویر از نوع متوسط، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج، 417گ، 25 سطر چهار ستونی ( 24/9×13/7 )، اندازه: 21×31/5 سم [ف: 7 - 601]

115. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13614

آغاز: به بسم الله آغاز شهنامه را *** نمایم که او هست خلاق ما / خداوند روزی ده دستگیر *** خداوند بخشنده ... / خداوند جان و روان و خرد *** کزو برتر اندیشه بر نگذرد؛ انجام نمیرم از آن پس که من زنده ام *** کز تخم سخن را پراکنده ام / هر آنکس که دارد هش و رأي دين *** پس از مرگ بر من کند آفرین

خط: نستعلیق، كان محمد صابر صادق درویش محمد، تا: 22 شوال 1236ق؛ مجدول مذهب مرصع، با سر لوح مزدوج مرصع مذهب، مصحح؛ جلد: روغنی مجدول مذهب، 545 گ، 25 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 37 - 142]

116. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3/ 1060

آغاز: بنام خداوند پرودگار *** کریم عطا بخش آمرزگار؛ انجام: دو دشمن بیک زخم کردم تباه *** شه از کین باب اژدر از کین شاه.

کتاب شاه بهمن اسفندیار (از شاهنامه فردوسی)، منظومه ای است شامل داستان زندگی و جنگ و بزم اسفند یار و مصاحبت او بارستم و صفات پدر و مادرش؛ خط: نسخ، كا: محمد حسین بن على محمد آغ اولی، تا: 1239 و 1240ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد:

روغنی، بوم سیاه، مذهب، 480 گ، 36 سطر (19×12)، اندازه: 36×23سم [ف: 3 - 80]

117. تهران: مهدوی، شماره نسخه: 61

خط: شکسته نستعلیق، کا: حسن خان پسر نصیر بیک، تا: 1241ق؛ با 33 مجلس تصویر کاغذ: ترمه، جلد: ساغری [نشریه: 2 - 85]

118. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 2926 .Or. با مینیاتور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246 ق [فیلمها ف:1 - 127]

119. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18754

کا: نوراحمد، تا: 1246ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20×34سم [رایانه]

120. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1307- 8/17

آغاز: برابر؛ انجام: تهمتن ببردش به ایران خویش *** همی پرورانید چون جان خویش.

آگاهی یافتن گشتاسپ از حال اسفندیار ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ با یادداشتی به تاریخ 1248ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 257گ، 29 سطر چهارستونی، اندازه: 24×36سم [ف: 5 - 2376]

121. کاشان؛ فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه:13

بخشی از شاهنامه است دارای داستان رستم و اسفندیار؛ خط: نستعلیق خوب، كان محمد علی حسینی تفریشی، تا: غره محرم 1250ق، جا: تبریز؛ مجدول، یادداشت خرید کتاب به خط ملاعبدالشکور و یادداشت مهدی آقا سرهنگ به تاریخ 1260؛ جلد: تیماج مشکی، 155گ، 19 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: - 25]

122. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 16877

بی کا، تا: 1251ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 63گ، اندازه: 14/5 × 24/5 سم [رایانه]

123. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 943

آغاز: مقدمه منثور: ستایش و آفرین مر خدایرا که این جهان و آن جهان را آفریده و بندگان اندر جهان پدیدار کرده نیک اندیشان و بد کرداران را پاداش و باد آفره برابر داشت. شاهنامه: بسمله. بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد / خداوند نام و خداوند جای ***خداوند روزی ده و رهنمای؛ انجام: از این پس نمیرم که من زنده ام *** که تخم سخن من پراکنده ام / هر آنکس که دارد هش و رای و دین 77 پس از مرگ بر من کنند آفرین / هزاران درود و هزاران سلام *** زما بر محمد عليه السلام مشتمل است بر یک مقدمه منثور حاوی شرح حال حکیم فردوسی طوسی علیه الرحمه و فهرستی از سلاطین پیشدادی، کیانی، اشکانی و مدت سلطنت آنها در ایران زمین سپس اصل شاهنامه را که در چهار دفتر تنظیم و تدوین گشته در دو صفحه قبل از شروع مقدمه و اصل شاهنامه قصیده ای است در خصوص اتحاف شاهنامه حاضر از طرف زردشتیان مقیم ایران به حضور ناصرالدین شاه قاجار. اشعار قصيده بر وزن شاهنامه سروده شده و گوینده آن که شخصی است به نام «ما پکخی لیم جیت» پس از بازگو کردن چگونگی رفتار سلاطین گذشته نسبت به زردشتیان به ستایش از پادشاه وقت چنین می سراید: «بر آنند يکباره زردشتیان *** که تا جان براهت کنند ارمغان / که از بخششت سر بسر سر خوشند *** شب و روز در مهد آسایشند / ستاش کند کمترین برخيت *** بدین چامه مانکچی لیمیجیت»؛ خط: نستعلیق هندی، كا: نجم الدین کشمیری، تا: 1252ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب، با 37 مجلس تصویر آب و رنگ نقاشی هندی؛ کاغذ: کشمیری حنایی رنگ، جلد: مقوای روکش تیماج قفل و بست دار تریاکی که در عطف کتاب به زبان اردو و انگلیسی و فارسی شاهنامه فردوسی را نوشته، 973ص، 31 سطر و هر سطر چهار مصرع، اندازه: 38×65سم [ف: 4 - 832]

124. تهران: ملی؛ شماره نسخه:17807

بی کا، تا: 1259ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18/8 × 33/9 سم [رایانه]

125. تهران؛ موزه آستان حضرت عبدالعظیم؛ شماره نسخه:11

آغاز: برابر؛ انجام: ز هجرت سه صد سال هفتاد و چار *** به ماه جهان داور کردگار

خط: نستعلیق، کا: محمد كمال، تا: 2 صفر 1260ق؛ نسخه بسیار نفیس، مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب، با 28 نقاشی مینیاتوری زیبا؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 587گ، 25 سطر، اندازه: 20× 30سم [ف: - 115]

126. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8921

خط: نستعلیق، كان محمد منور بن قانونكوا، تا: 20 ربیع الاول 1262ق؛ مجدول، دارای دو سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج قرمز، 236گ، 27 سطر، اندازه: 21×35/5سم [ف: 23 - 96]

127. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 2442

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 ذیحجه 1265ق، با دیباچه نونویس، مجدول، چهار ستونی؛ اهدایی: کتابخانه فردوسی، 1337؛ جلد: تیماج سبز، 527گ، 30 سطر، قطع: رحلي [ف: - 197]

128. تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 220/1

آغاز: ز بلبل شنیدم یکی داستان *** که بر خواند از گفته باستان؛ انجام: چو خورشید شد راه کیهان خديو *** نهان شد بد آموزی

راه دیو

بخشی از شاهنامه در داستان اسفندیار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 14گ (1پ۔ 14ر)، 9 سطر ( 12/5×8/5 )، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: - 186]

129. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1060/1

آغاز: افتتاح سخن آن به که کند اهل کمال *** به ثنای ملک الملک خدای متعال / آغاز: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد؛ انجام: به بینی بیدن داد نیکی گمان *** که او خلعتی یابد از آسمان به پایان نسخه: هزاران درود و هزاران هزار *** زما باد بر صاحب ذوالفقار

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن علی محمد آغ اولی، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی بوم سیاه، مذهب، 480 گ، 36 سطر (19×12)، اندازه: 36823سم [ف: 3 - 78]

130. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7457- 38/77

آغاز: بنام جهان آفرین کردگار *** که پذرفت از نامش

عالم قرار؛ انجام: بنظم آمد این دفتر اندر هرات ***بتوفيق جبار موت و حیات خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، جلد: گالینگور قرمز، 289گ، 12 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 5 - 2375]

131. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3692

آغاز: برابر؛ انجام: بر تخت بنشست فرخ و پیر *** قلم خواست از ترک و مشک وحرير / نخستین که نوک قلم شد سیاه *** گرفت آفرین بر خداوند ماه خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 311گ، 25 سطر، اندازه: 20×32سم [ف مخ - 3 - 1132]

132. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه:1976

آغاز: یکایک پر از سوگواری و درد *** ز درگاہ کی شاه برخواست گرد / نشستند سالی چنین سوگوار *** پیام آمد از داور کردگار / درود آوردیدش خجسته سروش *** کزین بیش مخروش و باز آرهوش؛ انجام: همان جامه و اسب و تخت و غلام از گستر دينها و از چیر چین *** ز چتری که بود [...] از گاوان و گردنکشان چل هزار *** همی راند پیش اندرون شهریار / همی گفت هر کس که کس پیش از این *** ندیده بند خواسته خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 345گ، 20 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ - 3 - 1133]

133. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:313

خط: نستعلیق، کا: شاه محمود، بی تا؛ با دیباچه در پنج برگ است، مجدول، مذهب، مصور، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 508گ، 25سطر (14×25)، اندازه: 23×35سم [ف: 5 – 132]

134. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 13

نسخه اصل: لنینگراد، بنیاد خاورشناسی 822 C. با دیباچه نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با 74 مجلس [فهرستواره مینوی: - 195]

135. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف 14

نسخه اصل: چستربیتی 111، مصور آراسته شده 8؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا [فهرستواره مینوی: - 195]

136. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:بدون شماره

نسخه اصل: گویا از چستربیتی که نماینده ایران در لندن آن را رسانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فهرستواره مینوی: - 195]

137. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:بدون شماره

نسخه اصل: شماره 104 چستربیتی، تکه ای است مصور؛ بی کا، بی تا [فهرستواره مینوی: - 195]

138. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف _ع 15

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تهران، مجلس، قفسه دوم با دیباچه [فهرستواره مینوی: - 195]

139. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف 2-4

نسخه اصل: بمبئی، انجمن کاما، آقای غروی در شماره سوم سیمرغ آن را شناسانده. 45 تصویر؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ 631گ [فهرستواره مینوی: - 193]

140. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع 17

نسخه اصل: کراچی، کتابخانه حکیم محمد سعید 2034 pko مصور؛ بی کا، بی تا [فهرستواره مینوی: - 194]

141. تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف _ع 9

نسخه اصل: دهلی نو، موزه ملی 831؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ چهار ستونی محمود بن محمد برای خواجه نورالدين محمد، مصور، تا هجونامه محمود (رستم و سهراب 22) [فهرستواره مینوی: - 194]

142. تهران، مینوی؛ شماره نسخه: 182 بخش3

نسخه اصل: از نسخه ای کهن، شاید از بمبئی؛ بی کا، بی تا؛ 174 گ[ف: - 122]

143. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4127

آغاز: بثنای ملک الملک خدای متعال مالک الملکی که تدبیر ملک و ملکوت ... بنام خداوند جان و خرد؛ انجام: بتوفيق فياض مشکل گشای شد اتمام شهنامه دلگشای تمت ...

بی کا، بی تا، کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [الفبائی: - 318]

144. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15081

آغاز: همی برد خواهد بگردش سپهر نباید فکندن بدین خاک مهر؛ انجام: چوبید ارجوید کسی زیردست نباشد خردمند مهتر پرست خط نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج [الفبائی: 650]

145. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2239

آغاز: مقدمه منثور: سپاس و آفرین خدایی را که این جهان و آن جهان آفرید و ما بندگان را اندر جهان پدیدار کرد ... باز آغاز کارنامه شاهان از گرد آورده ابوالمنصور المعمری دستور ابو نصر عبدالرزاق بن عبدالله بن فرخ اول ایدون گوید درین نامه که تا جهان بود مردمان گرد دانش گشتند و سخن را بزرگ داشته نیکوترین چیزی دانستند ... اشعار شاهنامه: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد؛ انجام: مقدمه منثور: پادشاهی فرخزاد از نسل کسری یکماه بود پادشاهی یزدگرد پسر شهریار از نسل خسرو پرویز که از شیرین بود بیست و هشت سال بود که آخر ملوک عجم بود این بود فهرست پادشاهان ایران و الله اعلم. موجود: سوی نیکی و نیکنامی گرای *** جز این نیست توشه بدیگرسرای.

این نسخه نفیس و جالب شامل یک مقدمه منثور و اشعار متن شاهنامه است که متاسفانه ناتمام و به داستان «گرفتاری و هلاکت فریبرز، گیو، طوس، بیژن در میان برف» ختم می شود؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در صفحه قبل از آغاز

شروع نسخه تشخیص داده شده که خط شیداست، با نود و سه مجلس مینیاتور بسیار خوب، مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب مرصع مزدوج بسیار عالی؛ مهر: میرزا مهدیخان نادری، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای ابره چرم ساغری مشکی مذهب، 738ص، 23 سطر، اندازه: 27/5 × 44/5سم [ف: 4 - 85]

146. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2247

آغاز: برابر؛ انجام: ز کردار شاهان سخن شد تمام *** حدیث سپهری کرده شد و السلام. حسب الاشاره عالیجناب خجسته صفات ... میرزا محمد ناتمامیهای اول و آخر کتاب شاهنامه را بعضی خود و بعضی را عالیجناب مقدس القاب جامع المعقول و المنقول حاجی علی اکبر شیرازی و یک دو ورق را شاگردی دیگر استكتاب نمود ليكن بهیچوجه مطالب آخر کتاب شاهنامه دستگیر فقیر نشد مشهور است که آخر شاهنامه خوش است گویا بعكس باشد العبد علی اصغر همدانی.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، قسمت نونویس علی اصغر همدانی و حاجی علی اکبر شیرازی، قسمت اصل نسخه از لحاظ جنس و کاغذ و رسم الخط با قسمتی که نونوس شده تفاوت کلی دارد، با چهار مجلس مینیاتور سبک کار هرات، مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، مذهب، 950، 25 سطر چهار ستون، اندازه: 21/5×32/5سم [ف: 4 - 865]

147. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2250

آغاز: مقدمه منثور: افتتاح سخن آن به که کنند اهل کمال *** به ثنای ملک العرش خدای متعال. مالک الملکی که در تدبير ملک و ملكوت و رتبت علم لاهوت و ناسوت بوزیر و مشیر و ظهير و نصیر محتاج و مفتقر نگشت ... متن شاهنامه: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذد؛ انجام: مقدمه منثور: وفات حکیم ابوالقاسم فردوسی در شُهُورِ سِنُّهُ سِتٍّ وَ عَشْرٍ وَ اربعمائه هَجَرَ النبوی صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ . الرساله الْمُسَمَّى بديباچه بایسنغرى الْحَمْدُ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ ... نسخه: از آن پس نمیرم که من زنده ام *** که تخم سخن را پراکنده ام / هر آنکس که دارد هش و رای و دین *** پس از مرگ بر من کند آفرین

شاهنامه کاملی است با مقدمه منثور مشهور به مقدمه بایسنغری که در چهار بخش تقسیم و کتابت شده و با وجود نداشتن رقم خط میرزا صالح تشخیص شده است؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تاب با چهل و سه مجلس تصویر مینیاتورهای آب و رنگ، که احتمالا در اواخر دوران صفوی ساخته و پرداخته شده، مجدول زرین، با سرلوح مذهب مرصع؛ مهر» ناصر الدین شاه قاجار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روغنی مذهب، 1221ص، 25 سطر چهار ستونی، اندازه: 21/9 × 36/9 سم [ف: 4 - 867]

148. تهران، سلطنتی؛ شماره نسخه:1946

آغاز: مقدمه: افتتاح سخن آن به که کند اهل کمال *** به ثنای ملک العرش خدای متعال. مالک الملکی که در تدبیر ملک و ملکوت و ترتیب علم لاهوت و ناسوت بوزیر و مشیر و ظهیر و نصیر محتاج نگشت پادشاهی و سلطنت ورا مسلم است. شاهنامه: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام *** ز ما بر محمد عليه السلام

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، شاهنامه با قسمتی از دیباچه شاهنامه بایسنغری؛ هشتاد و سه مجلس نقاشی آب و رنگ، مجدول، با سه سرلوح منقش کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روکش چرم مشکی ساغری مذهب، 955ص، 27 سطر، اندازه: 22×35/5سم [ف: 4 - 870]

149. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1915

آغاز: سر سر پایه آسمان کمینه ... آستان اوست ... ایا شاہ محمود کشور گشای *** زمن گر نترسی بترس از خدای؛ انجام: همیشه به یزدان پرستن گرای *** به پرواز دل زین سپنجی سرای / که آمد به شک اندرون روزگار *** نه بیند مرا زین سپس شهریار. و این زمان چهارصد سال از آن تاریخ گذشته است هنوز می نویسند و دیگر آنکه در معنی که خواهند ابیات خوب از شاهنامه در آن معنی می توان یافت و از آن جمله على بن احمد قاینی بنام سلطان ملک شاه کتابی ساخته است و آن را مبوب کرده و در هر بابی از ابيات شاهنامه اختیار کرده و آن را علاهده کتابی ساخته که مرغوب مطلوب فضلاست و فردوسی را بغیر از شاهنامه این اشعار بسیار است اما شدت ندارد و الله اعلم بالصواب تمام شد.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ با 41 مجلس تصویر نقاشی آب و رنگی سبک کار اوایل دوران قاجار، مجدول، با سرلوح کتیبه ای مذهب؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی مذهب، ص1042، 25 سطر، اندازه: 30/5×20/2 سم [ف: 4 - 872]

150. تهران؛ موزه هنرهای تزئینی؛ شماره نسخه: 12733

بی کا، بی تا؛ با 51 مینیاتور به سبک صفوی، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 514 گ، 26 سطر (21×20)، اندازه: 24×18سم [نشریه: 3- 129]

151. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2359

بی کا، بی تا؛ 11ص ( 570-580) [ف: 8 - 73]

152. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13834/3

منتخب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 44گ (127-170ر)[ف:37- 389]

153. شیراز؛ وصال (دکتر)، شماره نسخه: 22

کا: یزدانی، بی تا، ناتمام (نشریه: 5- 292]

154. همدان؛ آرامگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 1970 آغاز: برابر؛ انجام: دبیر خردمند را پیش

خواند *** وز آنچاره و جنگ لختی براند / بر تخت بنشت فرخ دبیر *** قلم خواست از ترک و مشک و حریر دفتر اول و دوم؛ بی کا، بی تا، مهر اهدائی نسخه از «سفارت ایران در کراچی» به آرامگاه بوعلی به تاریخ 31/2/18 ؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، 293، 27 سطر ( 26/5×15)، اندازه: 37×22سم [نشریه: 330 -5]

155. همدان؛ آرامگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 1971

آغاز: بسمله . نخستین که نوک قلم شد سیاه، نامه نوشتن اسفندیار بطرف پدر گشتاسب، گرفت آفرین بر خداوند ماه انجام: مه بهمن و آسمان روز بود *** که کلکم بدین نامه پیروز بود / چه خواهش گری و نیازم نبود *** برین بیتم زبان را گشود

دفتر سوم و چهارم، ملحقات را ندارد؛ بی کا، بیتا؛ با سرلوح، مجدول، با 21 تصویر (=45) در متن؛ مهر اهدائی نسخه از سفارت ایران در کراچی» به آرامگاه بوعلی به تاریخ 31/2/18 ؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: چرمی نارنجی، 261گ، 27 سطر ( 26/5×15)، اندازه: 37×22سم [نشریه: 5 - 330]

156. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17819

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 27/2 × 44٫8 سم [رایانه]

157. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17820

گزیده ای از شاهنامه؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 44/2827/3 سم [رایانه]

158. تهران: ملی؛ شماره نسخه:17823

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 46/6×28/7 سم [رایانه ]

159. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17787

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 38/8×23/5 سم [رایانه]

160. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17794

گزیده ای از شاهنامه؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 40/1×27/5 سم [رایانه ]

161. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17503

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21/7 × 34/8 سم [رایانه]

162. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:855ف و 968-ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 21103 .Add؛ بی کا، بی تا؛ از روی نسخه مورخ 675، 297 گ، 29 سطر [فیلمها ف:1 - 127]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 372 بخش 3 و 373 بخش 3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: - 154]

163. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه 254980

بی کا، بی تا؛ اهدایی: دکتر امیر عباس جلالی، 86/7/29 [ رایانه ]

164. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7091

آغاز: بگفت و بخشم او بتابید روی همی گرد با بخت خود گفت گوی؛ انجام: چو بشنید پیغام ازو این دو مرد برفتند دلها پر از داغ و درد. قسمتی از دفتر اول، دوم و سوم و قسمتی از دفتر چهارم شاهنامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای 2 سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش تیماج قهوه ای، 432ص، 25 سطر (12/7 × 21/5)، اندازه: 28×18سم [رایانه]

165. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18312

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 229گی، اندازه: 22/2 × 37/5 سم [رایانه]

166. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18937

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 25/3×15/6 سم [رایانه]

167. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:27437

بخشی از شاهنامه؛ بی کا، بی تا؛ اهدایی: عباس جلالی خراسانی، 3/29/ 87 [رایانه]

168. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18107

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 29×19/5 سم [رایانه]

169. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:19830

بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]

170. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:4242

بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 379]

171. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:785-ف

نسخه اصل: پاریس 499 . P. S ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 140گ، 24 سطر [فيلمها ف:1 - 127]

172. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:815-ف

نسخه اصل: مصور، خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تا شماره 85 برگ ها شماره دار است و از 133 تا پایان نسخه تصویرها است؛

165گ، 23 سطر [فيلمها ف: 1 - 127]

173. قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 152

آغاز: به شهرم یکی مهربان دوست بود *** که با من تو گفتی به یک پوست بود؛ انجام: هنر میوه کامرانی بود *** هنر غنچه شادمانی بود /کجا کی هنر شد اسیر نیاز *** هنرمند هر جا بود سرفراز

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول زرین؛ واقف: آقای احمد عباسی، 48/9/20 ش؛ جلد: پلاستیک قرمز، 309گ، 23 سطر چهار ستونی، اندازه: 18×27سم [ف: 1- 126]

174. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6192/2

ف نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش ش 311؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف:3 _208]

175. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6186/1 _ف

نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش در راول پندی ش 443 یاد شده در فهرست تسبیحی ( 2/258) و فهرست منزوی 2049؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف:3 - 207]

176. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4115/2 _ف

نسخه اصل: پاریس 1122 .S. P

(بلوشه 6/3 ش 1170). با مقدمه قدیم که به دستور ابو منصور بن عبدالرزاق بن فرخ ساخته شده؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف:3 - 17]

177. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26385

آغاز: برابر؛ انجام: چو خواهشگری و نیازم نمود برین بر به بستم زبان برگشود

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مخمل [رایانه]

178. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26386

آغاز: بسمله. به نام خداوند خورشید و ماه؛ انجام: که رستم به کاموس جنگی چه کرد. تمام شد دفتر اول شاهنامه فردوس یرحمة الله عليه

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مخمل رایانه ]

179. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26387

آغاز: بسمله. نخستین که نوک قلم شد سیاه؛ انجام: کنون عدل گری به پیش آوریم ز دفتر به گفتار خویش آوریم.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی [رایانه]

180. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15894

آغاز: موجود بیاورد خود و پسر مادرش؛ انجام: زما بر علی مشیر دشت نجف.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه]

181. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29127

آغاز: منم گفت پور کو اسفندیار *** سر راستان بهمن نامدار؛

انجام: خرافه بیامد جواد کشت خاک *** پر از درد و بیدار و با رنج و ناک ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: نخودی [رایانه]

الشاهنامه (ترجمة) / ادبیات عربی

as-sahnama (t.)

بنداری، فتح بن على، 586 - 634 قمری

bondārī, fath ebn-e ‘alī (1191 - 1237)

وابسته به: شاهنامه فردوسی، ابوالقاسم (329-416)

اهدا به: ابي الفتح عیسی بن أبي بكر بن أيوب

تاریخ تأليف: 621ق؛ محل تأليف: دمشق

کتاب شاهنامه، اثر بزرگ حماسی حکیم ابوالقاسم فردوسی طوسی را به طور مختصر با نثری شیوا در دو یا سه جزء به عربی ترجمه نموده است.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي تَعَطَّفَ رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءُ وَ اتصف بقيمومة الْمَلِكِ فِي الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ تَنَكَّصَ عَلَى اعقابها دُونَ ادراک مبادی جَلَالُهُ ثواقب الأفهام ...

چاپ: در 1350 ق در مصر با تصحیح، و تحقیق، و مقدمه دكتور عبدالوهاب عزاز، در دو جزء چاپ شده

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1067

آغاز: برابر

نسخه اصلی: کتابخانه احمد ثالث - ترکیه 2996. در فهرست به نام امتثال امر الملك المعظم في ترجمة اخبار ملوك العجم» آمده؛ خط: نسخ معرب، كا: على بن احمد موصلی معرف به ابن شهرستانی و معید مدرسه نظامیه، تا: 7 محرم 692ق؛ از روی نسخه اصل کتابت شده و توسط کاتب (ظاهرة) مقابله شده در آخر روز سه شنبه 17 صفر 692، با یادداشت نظر کردن «محمود بن محمد اقصرایی حنفی» در کتاب، مصحح، با نشان بلاغ؛ 750ص [عکسیف: 3 - 326]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:584عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: وَ هَذَا مَا انْتَهَى الينا مِنْ حَدِيثِ رُسْتُمَ ، عَلَى التَّمَامِ وَ الْكَمَالِ . وَ اللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ . وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ . وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

نسخه اصل: کمبریج، به شماره 46.QQ. مشتمل است بر اول کتاب، تا در گذشت رستم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح 150گ، 25سطر [عکسی ف: 2 - 73]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:585عکسی

آغاز: ذَكَرَ نَوْبَةُ بَهْرَامَ بْنِ يَزِدْ جَرَّدَ الْمَعْرُوفِ ببهرام جَوْرٍ فِيَّ وَ كَانَتْ مُدَّةِ مِلْكِهِ سِتِّينَ سَنَةً ؛ انجام : وَ يَخْلُدْ مَلَكِ الْمَشَارِقِ وَ الْمَغَارِبِ فِي أَ عِقَابِهِ وَ أَعْقَابِهِمْ الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ ، وَ هَذَا آخِرُ الْكِتَابِ . . . وَ كَانَ الِابْتِدَاءِ بِهِ فِي أَوَائِلِ جمادی الاول مِنْ سَنَةٍ عشرین وَ ستمایه بِدِمَشْقَ المحروسه ، وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

نسخه اصل: روان، طوپ قاپی - استانبول، به شماره 1608.R (فهرست عربی طوپ قاپی 469/3). از وقایع مربوط به بهرام گور تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، كان مشکول، تا: پنج شنبه 22 محرم 772ق، جا: دمشق؛ مصحح، 189 گ، 15 سطر [عکسی ف: 2 - 74]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2366-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف:1 - 338]

4. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 322بخش 3

نسخه اصل: روان كوشكو 1608؛ بی کا، تا: پنج شنبه 2 محرم 772ق، جا: دمشق؛ 194 گ [ف: - 141]

5. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 62بخش 2

نسخه اصل: احمد ثالث 2996 در موزه طوپقپو سرای (قرطای 6166)؛ كا: این شهرستانی علی بن احمد موصلی معید مدرسه نظامیه، تا: شنبه 17 صفر؛ 379گ [ف: - 79]

شاه نامه (منتخب) / شعر / فارسی

šāh-nāme (mn.)

حکیم شیرازی، محمود بن محمد شفیع، - 1274 قمری

hakīm šīrāzī, mahmūd ebn-e mohammad šafi* (- 1858)

وابسته به: شاهنامه فردوسی، ابوالقاسم (329-416) در این نسخه اشعار چندی از داستان زال و رودابه جمع آمده است و به قول فراهم آورنده آن: «مختصریست از عیش رودابه و زال»..

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1236/1

آغاز: یکی پادشاه بود مهراب نام *** زبر دست و با گنج و گسترده کام؛ انجام: بشد سام يكزدخم و بنشست زال *** میو مجلس آراست و بفراخت بال.

خط: نستعلیق بسیار خوش، کا: حکیم شیرازی بن وصال شیرازی، تا: 1269ق، جان شیراز (احتمالا): کاغذ:متن دولت آبادی، جلد: رنگ و روغن مذهب، 9 سطر (12×7)، اندازه: 22814سم [ف: 3 - 289]

شاه نامه (منتخب) / شعر / فارسی

šāh-nāme (mn.)

ملک المورخین، هداية الله بن محمد تقی، - 1322 قمری

malek-ol-movarrexīn, hedāyat-ol-lāh ebn-e mohammad

(1904-) آtaq

وابسته به: شاهنامه فردوسی، ابوالقاسم (329-416)

مؤلف در دیباچه نثری آن می گوید: به دستور مظفرالدین شاه قاجار، گزیده ای از سروده های «شاهنامه» را در ستایش ایزد و پند و اندرز گرد آورده و پیشکش می سازد.

آغاز: مقدمه: بسمله. مهین آفریننده را کمین پرستنده ایم و گزین آموزنده را با دوازده اش جانشین ستاینده که درین فرخنده روز فیروز فرازنده پرچم کاویانی و فروزنده چراغ دودمان کیانی سرفراز پادشاهی است ... از آنجا که چه فرمان یزدان چه فرمان شاه ... بشمار پنجهزار کم یا بیش از آن دریای بیمر استین آکنده از ناسفته گوهر ساختم ... جهان آفرین را ستایش طراز *** که از نیستی هستی آورد باز / متن شاهنامه: بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه بر نگذرد انجام: بگیتی چنین است پاداش بد *** هر آنکس که بد کرد کیفر برد [فهرستواره منزوی 995/2]

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1818

آغاز و انجام: برابر

منتخب؛ خط: نستعلیق خوب، کا: محمد رضای متخلص به صفا ملقب به سلطان الكتاب لشکر نویس، تا: 1314ق؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوای ابره مخمل صورتی، 515ص، 13 سطر، اندازه: 23×18 سم [ف: 4 - 836]

شاه نامه (ترجمه) / ادبیات / ترکی

šāh-nāme (t.)

وابسته به: شاهنامه فردوسی، ابوالقاسم (329-416)

ترجمه ای است از شاهنامه فردوسی به نثر ترکی، این ترجمه مبسوط و مفصل برگزار شده و مترجم در اثنا، برخی اشعار شاهنامه را به فارسی می آورد. این ترجمه در سه جلد است.

نسخه حاضر جلد دوم آن بوده و از رسیدن سیاوش به افراسیاب تا این بیت را شامل می شود: «نه زین شاد باشند و نه زان به رنج ***چنین است رسم سرای سپنج».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13579

آغاز: بلبل داستان سرای گلزار حکایت و طوطی شکر خای باغ روایت استاد دانا یعنی فردوس سخن آراء قولنجه جلد اولده احوال شاهان پیشین بو محله دک تحریر و بو رابطه یه دک تقریر اولنمش ایدی که کیکاوس بن کیقباد و سیاوش پاکیزه نژادی عسکر ایرانیه سردار ایدوب رستم دستانی؛ انجام: قُصَّهُ لرى وَ اندان اشاغیسی انشاء اللَّهِ تعلی جُلِدَ ثالثده تحریر وَ تقریر اولنو ...

خط: نستعلیق، كا: ابراهیم جوری، تا اواسط صفر 1027ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج؛ جلد: تیماج مشکی، 251گ، 21 سطر، اندازه: 12/5 × 23/5 سم [ف: 37 - 95]

شاهنامه (منتخب) / شعر / فارسی

šāhnāme (mn.)

وابسته به: شاهنامه فردوسی، ابوالقاسم (329-416)

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 432/2 کر

آغاز: بسمله، بنام خداوند جان و خرد *** کزین برتر اندیشه برنگذرد / خداوند نام و خداوند جای *** خداوند روزی ده رهنمای؛ انجام: توانا بود هر که دانا بود *** زدانش دل پیر برنا بود ...

برگزیده ای از شاهنامه فردوسی است که به عنوان تحمید و دیباچه، در این نسخه آمده و باقی آن در این نسخه، افتاده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوحی مذهب و مرصع قاجاری، مجدول، مذهب؛ کاغذ: فرنگی نخودی، اص (1پ)، 12سطر، اندازه:

13/5×8 سم [ف: 40/2 - 120]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8173/109

آغاز: دلری که بد نام او اشکبوس *** همی بر خروشید بر سان کوس

گزیده ای از ابیات شاهنامه فردوسی مربوط به داستان اشکبوس است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ رکابه دار؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 3 ص (284-286)، اندازه: 21×13/4 سم [ف: 27/1 - 348]

شاه نامه / فارسی

šāh-nāme

اثیری قهستانی، حسین بن جمال، قمری

asīrī qohestānī, hoseyn ebn-e jamāl

تبریز؛ نخجوانی، حسین؛ شماره نسخه: 31

کا: میر علی جامی، تا: 972ق، جا: قسطنطنیه [نشريه: 4 - 340]

شاه نامه = شهنشاه نامه عجم / شعر، تاریخ ایران / فارسی

šāh-nāme = šahanšāh-nāme-ye ‘ajam

هجری تفرشی، محمد صادق بن فضل الله، - 1160؟ قمری

hejrī tafresī, mohammad sādeq ebn-e fazl-ol-lāh ( 1747)

مثنوی بر وزن خسرو شیرین نظامی که تاریخ ایران را از سلطنت کیومرث تا آخر ساسانیان و ظهور حضرت محمد (صلَّی اللهُ علیه وآله) و خلفای راشدین به طور اختصار ذکر می کند و در پایان مختصری هم درباره حضرت امام حسن (علیه السَّلام)، معاویه، یزید، مختار، و حجاج دارد و 774 بیت است.

آغاز: چرخ لوایی که نخستین گشود *** بر سر اکلیل کیومرث بود

انجام: برد چو حجاج ازین جنگ نام *** کو کب او یافت عروجی تمام [نسخه های منزوی 2958/4 ؛ الذريعة 218/19 و 578/9 ؛ دنا 336/6 (16 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2/ 990-991]

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5170/1

آغاز: برابر؛ انجام: لعن به حجاج، و بابن زبیر *** بر پسر سعد و دیگر بر زبیر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 28گ (2ر -29ر)، 14 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 15 - 4135]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3165/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 39گ (186-224)، 10 سطر (6×10/5)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 11 - 2129]

3. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:679 و 2666 عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: گر سر هر موی زبان بایدم *** در خور آن نطق بیان باشدم

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی از محمد بن زين الدین محمد حسینی تفرشی قمی (نوه صاحب شاهنامه) به تاریخ دهم ربیع الاول 1327؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40 گ، 10 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 2 - 341] و [عکسی ف: 7 - 264]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13432/1

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، كا: كاظم بن محمد، تا: 1240ق؛ جلد: مقوا، 50گ، 10 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 36 - 365]

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5015/39

آغاز: برابر؛ انجام: نفس رای خوش (؟) چندان نباشد *** مگر در جیب دارد نافه آهو

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق؛ افتادگی: انجام؛ نسخه مشوش صحافی شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 35گ (9پ -33پ و 121ر-130پ)، 10 سطر، اندازه: 21/4814سم [ف: 169 -8]

5. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 30-د

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه ربيع الاول 1290ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 33گ، 12 سطر (12×5)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 1- 324]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 584/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر، تا: ربيع الاول 1293ق، جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 10 سطر (12×6)، اندازه: 19×14سم [سنا: ف: 1- 374]

8. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5380

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 4 ذیحجه 1293ق، جان تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه ساغری پشمی، 30گ، 13 سطر، اندازه: 21×15/6 سم [ف: 3 - 490]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2533

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: فضل الله، تا: 1303 ق، برای عباسقلی سپهر؛ مجدول، سرفصل مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 79ص، 10 سطر (17×9/5)، اندازه: 14/5 ×22 سم [ف: 8- 227]

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 13815/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد رحیم کوهی تفرشی، تا: صفر 1310ق؛ جلد: مقوایی، 36گ (1پ -36پ)، 12 سطر [ف: 366 - 37]

11. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5606/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد علی، تا: 18 جمادی الاول 1312ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 36گ (11ر-46پ)، 11 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 8 - 433]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9322/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: یوسف تفرشی طر خورانی ماخلص به عاشقی، تا: دوشنبه 9 محرم 1324ق، جلد: گالینگور مشکی، 29گ (اپ۔ 29ر)، 14 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 30 - 72]

13. کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه:بدون شماره

آغاز: برابر؛ انجام داد زبانش چه ز گفتن بدل *** دایره طی کرد

که طی السجل؟

از دوره پیشدادیان تا عهد اموی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1325ق؛ قبل از متن دو صفحه مقدمه شرح حال آقا محمد صادق و میرزا ابوالقاسم هجری فرزند آقا محمد صادق آمده است؛ اندازه: 20×13سم [نشریه: 7- 725]

14. قم، گلپایگانی شماره نسخه:1529- 9/79

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد حسین بدیعی خوانساری، تا: غره ذیحجه 1345ق؛ نام کتاب در نسخه «تاریخ نامه سلاطين جهان» ثبت شده؛ جلد: تیماج نارنجی، 37گ، 11 سطر، اندازه:21×13/5 سم [ف: 5 - 2376]

15. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1861/2

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ 11گ (145ر-154پ) [ف: 5 – 132]

16. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14309/2

آغاز: برابر

بخشی از این مثنوی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (2پ -16ر)، 15 سطر، اندازه:21×13سم [ف:38- 438]

17. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:4924

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی کبود، 16گ، سطور چلیپایی سه ستونی، اندازه: 22×12سم [ف: 14 - 4043]

18. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9448/7

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با رویه گالینگور بنفش، 17گ(227 ر- 243ر)، 21 سطر، اندازه: 41×29سم [ف: 30- 134]

شاه نامه / شعر / فارسی

šāh-nāme

طوفان هزار جریبی، طبیب، - 1190 قمری

tūfān-e hezār-jarībī, tabīb (- 1776)

در سرگذشت محمد حسن خان قاجار و حوادث روزگار او و شرح جنگها و رشادت های او را تا هنگام کشته شدن به زبانی ساده در 325 بیت. آغاز: خدایا دلی خواهم آتش مزاج *** که چون شمع از شعله یابد رواج / دلی چون محيط صفا موج زن *** دلی چون صدف پر ز در سخن انجام: دلیران ز پی اسب کين تاختند *** شکستند و بستند و انداختند / چه دلها بزنجیر زلف بتان *** شده بسته صد تن بیک ریسمان چاپ: مجموعه رسائل خطی، دفتر ششم، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1380ش، به کوشش محسن ناجی نصر آبادی چاپ شده [نسخه های منزوی 2934؛ الذريعة 218/19 ؛ دنا 336/6 ؛ فهرستواره منزوی 991/2]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5014/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پسته ای، جلد: پارچه مشکی، 12گ (32-43پ)، 15 سطر، اندازه: 20/5×15/6 سم [ف: 8- 167]

شاه نامه / شعر / اردو

šāh-nāme

مطالب شاهنامه یا یکی از ابیاتش را به فارسی گفته و سپس به زبان اردو اشعار شاهنامه را بر همان وزن ترجمه کرده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15451/1

آغاز: تو زنجیر پاؤنسی تور ونگا مین *** موئی تک نه احسان جهور ونگا مین؛ انجام: نهایت كو سهراب لي منه به دهال *** کمر مین دی نیزه دیا هوین به وال

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 7 ذیقعده 1212ق، جا: اله آباد در هند؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم قهوه ای، 138گ(1ر 138پ)، 15 سطر، اندازه: 24/3×15/5 سم [ف: 43 - 98]

شاه نامه / شعر / فارسی

šāh-nāme

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16559

بخشی از مثنوی شاهنامه با لهجه ای خاص و ناشناس؛ بی کا، تا: 1288 ق [ د.ث. مجلس ]

شاه نامه /- فارسی

šāh nāma

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:388بخش 3

پانزده برگ با نشانه Fleming 7122. شاید 182/1؛ بی کا، بی تا؛ 15گ [ف: - 156]

شاه نامه اسدی / شعر / فارسی

šāh-name-ye asadī

حکیم اسدی، ق6 قمری

hakīm asadī (- 12c)

شاهنامه اسدی یکی از شاهنامه هایی است که بعد از شاهنامه فردوسی سروده شده و بر همان سبک رفته ولی نه اهمیت شاهنامه فردوسی را پیدا کرده و نه به آن پایه در بلندی سخن رسیده است. در شاهنامه اسدی مباحثی چون هفت خوان و طلسم و گرفتاری با دیو و امثال آن است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1609

آغاز: بسمله، هذا کتاب شاهنامه حکیم اسدی علیه الرحمه مشتمل بر بیست و چهار هزار بیت؛ انجام: ببخشید آن شاه آزاده کیش ***فرستاد هر یک سوی مرز خویش

خط: نستعلیق، كا: محمد باقر قزوینی، تا: 1271ق، جان لاهیجان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 225 گ، 15 سطر ( 29/9×15/5)، اندازه: 39×23سم [ف: 4 - 95]

شاهنامه بزرگ >بوستان خیال

شاه نامه چنگیزی = شهنامه چنگیزی / تاریخ ایران / فارسی

šāh-nāme-ye čangīzī= šhanāma-e čangīzī

شمس کاشانی، ق8 قمری

šams-e kāšānī (- 14c)

وابسته به: جامع التواریخ رشیدی = تاریخ مبارک غازانی = جامع رشیدی؛ رشید الدین فضل الله همدانی (648-718)

تاریخ تأليف: 704ق

تاریخ مغول است از آغاز تا پایان روزگار غازان خان و فرمانروایی الجایتو خان. نسخه ای از این در لالا اسمعیل حمیدیه در اسلامبول و نسخه ای در پاریس هست. در آن آمده است: «جهان دار سلطان محمد که داد *** مر او را خدا دانش و دین و داد / بفرمود تا این چنین دفتری *** رهی ساخت بهر چنان مهتری»؛ و در آن آمده: «چو کردند تاریخ را دال و ذال *** خرد گفت ازین به ندیدیم سال / که سلطان محمد در او پادشاست *** که دریا دل و عادل و پارساست»؛ در آن آمده که غازان خان در 703 مرده و سلطان محمد برادر او در 704 به تخت نشسته است و از آن بر می آید که کتاب به دستور او ساخته شده است. در آن پرسش هایی است دینی و پاسخ های آنها که از سلطان پرسیده شده و به دستور وزیرش پاسخها گفته شده است. سراینده سلطان محمد را در پایان منظومه ستایش گفته و در برخی جاها درباره او «طاب ثراه» آورده و نیز درباره برخی از درباریان او که ستوده است طاب ثراه» آمده مانند امیر اولوس حسين (-712) وایلد ورمش خاتون زن سلطان اولجایتو (-708) و از تاج الدين وزیر شیعی (- 711) کشته به دست سلطان محمد ستایش شده است.

چند تاریخ منظوم دیگر هم در تاریخ مغول هست: 1. شهنشاه نامه یا منظومه احمدی از احمد بن محمد تبریزی که به دستور ابوسعید (716-736) سروده و تاریخ چنگیز و خاندان او را در آن آورده است؛ 2. ظفرنامه: حمد مستوفی که در سه کتاب با سه قسم: عرب، ایران، مغول سروده و پنج سال بدان پرداخته و رسیده است به تاریخ ابو سعید بهادر خان و سال 735 و در مبحث تاریخ هولاکو خان پند نامه استاد خود رشید الدین را در دوازده مجلس گذارده است؛ 3. غازان نامه خواجه نورالدین بن شمس الدین محمد اژدری که در 758-763 سروده و در روز دوشنبه ماه حرام 763 آن را به انجام رسانده است. [دنا 337/6]

1. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:67بخش 2

آغاز: هزار آفرین آفریننده را *** جهان دار دانای بیننده را

نسخه اصل: طوپقپو سرای، احمد ثالث 2707؛ كا: محمد على، تا: 911ق [ف: - 80]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:585

آغاز: که معنی ایغور به پیوستن است *** همان با یکدیگر بستن است / لقبهای دیگر بر اصناف ترک *** نهاد و بیان کرد او صاف ترک؛ انجام: سخن گفتن خوب و کردار *** نکرد کهن تا جهانست است

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر، تا: 4 جمادی الاول 1297ق؛ به فرموده آقا میرزا احمد بن عبدالوهاب که در ربيع الثانی 1305 در آن نوشته است که این منظومه مقدمه ظفرنامه است از شرف الدین علی یزدی مؤلف آن در 828 ولی می دانیم که مقدمه آن به نثر است نه به نظم، افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 325گ، 14 سطر (15×8)، اندازه:22×16سم[سنا:ف:1 - 376]

3. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه:175

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با 20 مجلس؛ کاغذ: سپاهانی، اندازه: 23×15سم [ف: 5 - 156]

شاه نامه حسینی / شعر / فارسی

šāh nāma-ye hosaynī

تبریزی، محمد رضا بن عبد المطلب، ق 12 قمری

tabrīzī, mohammad rezā ebn-e 'abd-ol-motalleb (- 18c)

از قاضی عسکر ملا محمد رضای شفای تبریزی در مقتل به وزن شاهنامه فردوسی و جز شاهنشاه نامه حسینی میرزا علی یزدی نجفی خاموش است که آن هم در مقتل است.

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 763/2

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین تبریزی، تا: 1304ق [نشریه: 7 - 256]

شاه نامه رضا خانی / شعر / فارسی

šāh nāma-ye rezā xānī

اشعاری است در قالب مثنوی به سبک شاهنامه حکیم فردوسی در بیان احوالات ارتش ایران و جنگ های آن در دوره رضا خانی.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4096/2

آغاز: ... وز این سو اهالی باندر زمن *** مجدد نمودند یک انجمن

/گرفتیم پیمان به سوگند تام *** که همواره باشند یار نظام؛

انجام: شریف ای بنی آدم پر ملال *** به امید حق از گذشته منال / خدایا رضا خان ایران مدار *** هماره بماناد فر مانگذار (!)

خط: نسخ، كا: على محمد صحاف، تا: 18 ربیع الثانی 1344ق؛ نامه ای به مؤسسه خاور در بیان اعمال نیک پادشاهان باستان؛ جلد: گالینگور سبز، 22گ (80ر-102ر)، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ - 3 - 1133]

شاه نامه سلیمانی / شعر / فارسی

šāh-nāme-ye soleymānī

عارف، فتح الله - 969 قمری

aref, fath-ol-lah (- 1562)

منظومه ای است حماسی به بحر متقارب در حدود بیست و دو هزار بیت در ذکر سفرها و فتوحات سلطان سلیمان قانونی (926_ 974ق) از سلاطين آل عثمان.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4249

آغاز: بده تا ببندم بوجه جميل *** ببال سخن شهپر جبرئیل؛ انجام: بدو باد ارزنده آن نام و کام *** بدین گفته کردیم ختم کلام خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: آغاز مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج بنفش، 305گ، 19 سطر چهار ستونی (15×22)، اندازه: 22/5 × 33/7سم [ف: 7 - 602]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2067-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 127]

شاهنامه طرطوسی > داستانهای شاهنامه

شاهنامه عشق > حسن جهانگیر

شاه نامه فتحعلی شاهی / شعر / فارسی

šāh nāma-ye fath‘alī šāhī

فتحعلی شاه قاجار، شاه ایران، 1185 - 1250 قمری

fath-‘alī-šāh-e qājār, šāh-e īrān (1772 - 1835)

اهداء به: فتحعلی شاه

داستان نیاکان فتح علی شاه قاجار و فرزندان اوست.

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 569

آغاز: بنام فروزنده جان پاک *** به آب و به آتش به باد و به خاک / همه آفرینش از آن چار کی *** نگفتی دو شایسته افگند پی؛ انجام: نوردش بهنجار دینست و داد *** که جانش بیایندگی بادشاد

خط: نستعلیق، كان اسماعیل، تا: رجب 1240 ق، برای خود همان شاه؛ مذهب، با سر لوح، مجدول؛ نسخه شاهانه است؛ 200گ، 10 سطر، قطع: ربعی [نشریه: 7- 180]

شاه نامه فردوسی (بحثی پیرامون) / ادبیات / فارسی

šāh nāma-ye ferdovsī (bahsī pīrāmūn)

وابسته به: شاهنامه فردوسی، ابوالقاسم (329-416)

بحثی است کوتاه درباره شاهنامه فردوسی و چگونگی نظم آن و اندکی نیز درباره تاریخ کتاب و ترجمه از زمان مأمون عباسی و پس از آن، به نقل از ابو منصور معمري.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13660/2

آغاز: حمد و سپاس و ستایش الهی را که این جهان را و آن جهان را بقدرت بالغ پدید آورد ... اما بعد، كار شاهنامه چنین آورده است؛ انجام و این کتاب شاهنامه از و یادگار ماند و در جهان ... و می کنند و می نویسند و السلام

خط: نستعلیق، کا: محسن بن محمد بایزید بسطامی، تا: نیمه دوم قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (138-144)، 21 سطر (20×12)، اندازه: 17/5 × 28/5سم [ف: 34 - 556]

شاه نامه قاسمی = تاریخ زندگی شاه طهماسب = اسماعیل نامه = شهنشاه نامه / شعر، تاریخ ایران / فارسی

šāh-nāme-ye qāsemī = tārīx-e zendegī-ye šāh tahmāsb = esmāʻīl-nāme = šahanšāh-nāme

قاسمی گنابادی، محمد قاسم، - 982 قمری

qāsemī gonābādī, mohammad qāsem (- 1575)

اهدا به: شاه تهماسب صفوی

این کتاب در اصل شامل دو دفتر است دفتر اول در سال 940ق در تاریخ و فتوحات شاه اسمعیل صفوی و چهار هزار بیت است و دفتر دوم ساخته 950ق و شرح حال و تاریخ شاه طهماسب و پنج هزار بیت است با دیباچه ای به نثر. عنوانها: مدح پیامبر، معراج، مدح على، مدح اسمعیل بهادرخان، مدح آصف پناهی سلطان حیدر صفوی اردبیلی، آغاز پادشاهی اسمعیل بهادر خان، مجلس آرایی او، جنگ او با شروان شاه و کشته شدن او، رفتن او به حصار شیروان، رفتن او به آذربایجان، جنگ او با الوند سلطان، مشورت او با امرا در تسخیر ایران و توران، رفتن او به عراق عجم و شبیخون زدن به یعقوبیان و گریختن آنها، مشورت او درباره آمدن الوند خان، جنگ او با الوند خان، شکار او در آذربایجان، مشورت او درباره جنگ با نامراد سلطان، نامه او به نامراد سلطان سر خيل يعقوبيان، مشورت نامراد با امرا، پاسخ او از نامراد، جنگ او با نامراد، گریز نامراد، زن گرفتن او بلقیس را، رفتن او به سپاهان و یزد، رفتن او به فیروزکوه و محاصره کیا، جنگ با علاءالدوله ذوالقدر، آمدن اوزبک به کرمان و تاراج آنجا و نامه نوشتن به محمد شیبانی خان، بازگشت پیک از نزد خان، رفتن او به خراسان و جنگ با محمد شیبانی خان، رفتن او به سرزمین توران، اتمام کتاب و اختتام خطاب. آغاز: آغاز دفتر 1: خداوند بیچون خدائی تراست *** ز اقلیم

جان پادشاهی تراست.

آغاز چاپی 2: از او یافته منشی چرخ پیر *** ز خورشید و مه عینک دلپذیر؛ آغاز دفتر دوم: جهان داو را کبریائی تراست *** خدائی ترا، پادشاهی تراست.

چاپ: دفتر اول در هند در سال 1287 در 102 ص چاپ شده [الذريعة 20/13 و 22؛ نسخه های منزوی 2956؛ دنا 337/6 -338 (17 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 997/2]

1. تهران؛ موزه ملی؛ شماره نسخه:4362

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با 11 مجلس، با سرلوح و آرایش؛ واقف: شاه عباس صفوی، 1017، وقف بر آستانه شيخ صفی؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج، 252ص، اندازه:35/1×23/8 سم [نشریه: 2 - 209]

تهران؛ دانشگاه شماره نسخه:1663 و 1732-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 127]

2. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2765/16

آغاز: برابر 1؛ انجام: مکن در سخن بیش ازین اهتمام *** سخن بر همین ختم کن و السلام

خط: نسخ، كا: سید داوود بن سید حسن، تا: 980ق؛ با پانزده منتخب از دواوين شعرای مختلف در یک مجلد؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: چرمی، 69گ، 31-32 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 2 - 848]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2661/1

آغاز: تتر بر ظفر صید دشمن شکار *** چنین رایت افراخت در کارزار؛ انجام: چه پرسی ز من کرده ناصواب *** در آموز پیش از سؤالم جواب نسخه آغاز ندارد و از «مشورت نمودن شهریار گیتی ستان با امرا» شروع می شود و به «مجلس آراستن شاه و هزیمت به خراسان» ختم می شود. تعداد ابیات آن 2500 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرفصل های مذهب مرصع؛ كاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی بوم قهوه ای گل کوکب، 10 سطر (17×11)، اندازه: 17×27سم [ف: 8 - 408]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8640

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 54گ، 14 سطر (13×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 17 - 185]

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2538

آغاز: قدم در قیام آن چنان راست دار *** کزان رستگاری شوم رستگاری / که از لطف خویشم مکن نا امید *** برحمت رسان قاسمی را نویید؛ انجام: خوشتر از سیم و زر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 145گ، 19 سطر (13×7)، اندازه: 20×12سم [ف: 9 - 1334]

6. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:603

آغاز: برابر1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ با یادداشت سلطان محمود بن حسین احمد حسینی ده آبادی بیاری در 1 رجب 1330؛ قطع: بغلی [نشریه: 7- 180]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9658

آغاز: وجود تو آن مهر تابنده است *** که بر نیک و بد پرتو افکنده است؛ انجام: مکن در سخن بیش ازین اهتمام *** سخن بر همین ختم كن و السلام

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1056ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 137گ، 15 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 31 - 38]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1103

آغاز: برابر 1؛ انجام: مکن در سخن بیش ازین اهتمام *** سخن بر همین ختم کن والسلام دفتر اول؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1060ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 67 گ، 32 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 350 -3]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13644/3

آغاز: آدمی چه چه پری حور لقا *** که به دنیات فرستاد خدا؛

انجام: نیازی که آیین مستان بود *** به از طاعت خود پرستان بود / بیا ساقیا د رقدح ریز می*** میی کش خماری نباشد زپی

دفتر اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 صفر 1121ق، جا: تون؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول چهار ستونی مذهب؛ جلد: تیماج سرخ، 40گ (8ر-47پ)، 20 سطر چهار ستونی چلیپایی، اندازه: 17/5 × 26/5 سم [ف: 37 - 170]

10. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4985

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 110گ، 16 سطر، اندازه: 19/9×15/3 سم [ف: 3 - 490]

11. مشهد، ادبیات، شماره نسخه: 121 فرخ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 148 گ، 15 سطر (14×8) ، اندازه: 16/5 × 22/5سم [ف: - 119]

12. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:14155

آغاز: برابر دفتر دوم؛ انجام: به چشم عنایت به من کن نظر *** مرا عینک دیده کن جام زر / که بی می برون شد ز دستم عنان *** بده قاسمی را می آنچنان

دفتر دوم و شرح حال شاه طهماسب صفوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ بی کا، بی تا؛ با دستخطی از سلطان محمود بن حسين بن محمد حسین ده آبادی که در اول رجب 1030 نوشته؛ جلد: تیماج سرمه ای، 241گ، 12 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 38 - 196]

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8383/2

آغاز: بود در فضایل بی نظیر زمان و دیگر مولانا ریاضی زاوه یی

بود؛ انجام: مکن در سخن بیش ازین اهتمام *** سخن بر همین ختم کن و السلام

دفتر اول، نسخه ما دیباچه ای هم به نثر داشته، و اکنون یک ورق از میان آن باقی مانده؛ خط: نستعلیق، کا: حافظ محمد بن قاسم علی، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: چرمی نارنجی، 89ص (251 _339)، 19 سطر چهار ستونی (11×14/5 )، اندازه: 16/5 ×22سم [ف: 707-7]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8383/4

آغاز: برابر دفتر دوم؛ انجام: عفی الله درین عالم پر هوس *** کدامست يوسف، جوانی و بس

دفتر دوم و در وقایع عهد شاه طهماسب صفوی است، مشتمل بر پنج هزار بیت که به سال 950 هجری سروده شده؛ خط: نستعلیق،

کا: حافظ محمد بن قاسم علی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: یار محمد خان افشار، 25 خرداد 1332؛ کاغذ: نخودی، جلد: چرمی، 147ص (386-532)، 19 سطر چهار ستونی (11×14/5)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 7-709]

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4137

آغاز: برابر 1؛ انجام: سخن بر همین ختم شده و السلام

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [الفبائی: - 318]

شاه نامه کردی / شعر / کردی

šāh-nāme-ye kordī

داستان حماسی است از جنگی شاهان ایران با سپاهیان توران نظیر شاهنامه فردوسی و گویا ترجمه کردی شاهنامه فردوسی است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:3349- 17/129

آغاز: کرسی نشینش یک هزار مردن *** رزم کابلی به او سپردن / کیشانش بدو فرس بدرون *** به فیل سولان بیری رزم دون؛

انجام: ای دنیا تمام دور روزگار *** ای سان درخش مردان خون خوار / ناگاه دیجوری رو به فراربی 86 شاه خورشید روی روزگار بی تمت.

خط: تحریری، بی کا، تا: 1339ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 73گ، 13 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 5 - 2377]

شاه نامه گیلکی / شعر / گیلکی

šāh-nāme-ye gīlakī

داستان رستم و سام است که از روی شاهنامه فردوسی به زبان گیلکی به شعر کشیده شده است. در عنوان کتاب نام آن «کتاب زنون رستم» نوشته شده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5569/2 _27/239

آغاز: روی روشن ليش نجاین محشر *** ديار البشر بر نسود بر / سرای خسروی بادرین به دست *** نه خسرو مانونه خسرو پرست؛

انجام: شاه كينه جو پری طعنه دور *** رو کرد به میدان به کردار بوی / هر چند پران وات ای کاره مكر *** مشو نمیدان جمع کینه ور

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا سفید، 74گ، 10 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 5 - 2377]

شاه نامه محرمی / شعر / فارسی

šāh-nāme-ye mahramī

مثنوی بدون آغاز و پایان به بحر متقارب، درباره وقایع سلطنت بایزید دوم سلطان عثمانی در 1750 بیت. نام کتاب بنا بر تصریح شاعر در قسمت خاتمه نسخه، شاهنامه است: «به شهنامه کلکم از آن ره نمود *** که طبع من و لطف شه آزمود / به من روح قدسی چو همراز شد 87 به نام تو شهنامه ام ساز شد». سراینده اشعار بنا بر یادداشتی که شادروان بهار پشت برگ اول نسخه کرده است به استناد قول حاجی خلیفه محرمی یا مجرمی است که در 943ق در گذشته و برای سلطان عثمانی شاهنامه سروده است. ولی در سایر تذکره ها نامی از چنین شاعری که شاهنامه سروده باشد نیست. در اینکه این شاهنامه برای سلطان بایزید دوم به نظم در آمده تردیدی نیست چون طغيان جم چلپی که در این کتاب به طور تفصیل آمده است، در زمان سلطان بایزید دوم بوده است، و چون سلطنت ممدوح خود را تا تاریخ تصنيف کتاب سی سال می گوید و بایزید دوم سی و یک سال سلطنت کرده است. بنابراین تاریخ تصنيف 917ق یعنی یک سال قبل از فوت بایزید دوم است. شاعر خود را در بعضی از ابیات با فردوسی مقایسه می کند مانند این سه بیت که در خاتمه است: بسی خواست چون عذر محمود شاه *** ز گفتار فردوسیم عذر خواه / بهر یک سخن گرچه جان داده ام *** به میدان فردوسی افتاده ام / ستایش کنم شاه با جود را *** ستانم صله ملک محمود را».

عنوان مطالب کتاب بدین شرح است: توحيد و نعت رسول (صلَّی اللهُ علیه وآله)، سبب نظم کتاب و مدح ابو النصر بایزید، ذكر سلطنت خسرو در خرشنه روم، رفتن خسرو از آماسیه به یونان و فرار پور قرامان، مریض شدن ابوالفتح سطان محمد و سپردن ملک به محمد پاشا و بیداد او، دفترداران عجم و خرابی ملک، وفات ابوالفتح، قتل محمد پاشا و گریختن دفترداران کشتی نشستن ابو النصر و نشستن به تخت قسطنطنیه، طغيان جم چلپی، نامه نوشتن به جم چلپی و عتاب نمودن او، لشکر کشیدن خسرو به دفع جم چلپی، رزم در بودوسا، رفتن جم چلپی به مکه، آمدن قاسم قرامانی از عجم بداش، نامه قاسم به جم چلپی، کارزار على بیک با سپاه جم چلپی، فرار محمد بیک از مرز یونان، نامه قرا کوزبیک، فرستادن سلیمان بیک سپهدار به جنگ محمد بیک، فتح نامه سلیمان بیک، فرار جم چلپی به فرنگستان، قتل کدک احمد، وزارت داود پاشا، عزل اسحق پاشا، عزیمت خسرو به

جانب غرب، گذشتن سپاه از رود تونه، تسخیر کیلی، توجه به آق کرمن، خان تاتار و سپاه او، فرستادن موسی بیک را به ضبط داش، لشکر فرستادن بانکرز، سپهدار شدن علی بیک، آمدن سلطان محمود چلپی و سنجق قتمانیه یافتن، وزارت احمد پاشا، آمدن قاصد مصر و هند به درگاه و عرض اخلاص نمودن، در خاتمه و خطاب زمین بوس گوید.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2531

آغاز: نیابد کس از بردر کش نشان *** که در وی سپهر است ریگ روان؛ انجام: بهر یک سخن گرچه جان داده ام *** به میدان فردوسی افتاده ام

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: موسی آشتیانی، ملک الشعرا بهار؛ کاغذ: فرنگی صورتی، جلد: تیماج عنابی، مذهب، 174ص، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 8- 224]

شاه نامه مظفری / شعر / فارسی

šāh-nāme-ye mozaffarī

ابدالی قندهاری، احمد بن اسماعیل

abdālī qandehārī, ahmad ebn-e esmāʻīl

به دستور: مظفرالدین شاه

پانصد و نود بیت در بحر متقارب در بیان سلطنت و کشته شدن ناصرالدین شاه و بر تخت نشستن مظفرالدین شاه است. این مجموعه اشعار و سرودها تشبیه به شاهنامه فردوسی در عهد سلطان محمود غزنوی شده است. در آغاز تاریخ سلطنت و توصیف و مدح ناصرالدین شاه و بدگویی از مخالفان وی و تفصیل جریان قتل وی در حرم شاه عبدالعظیم ذکر شده و سپس ورود مظفرالدین شاه و جلوس وی به شاهی و امر وی برای نوشتن «شهنامه» با توصیفات مبالغه آمیز بیان شده است: «بیاراستم شاه را چامهای *** به نام شهشنهاه «شهنامه ای». پدر ناظم از ندیمان و نزدیکان شاه و عمویش «محمود راد» نیز از شاعران و سخنوران دربار بوده است.

آغاز: بنام خداوند جان وروان *** خداوند بخشنده مهربان / ستایش سزادار آن کردگار *** که بر هر دو گیتی است

پروردگار انجام: بنام مظفر شه آمد تمام *** که از مشک او فر پذیرد ختام/ جهان تا بود روشن از مهر و ماه *** بود روشن این نامه از نام شاه

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16969/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ربيع الاول 1314ق؛ با توجه به آنچه در توضیح کلمات متن در حاشیه دیده می شود و نیز با توجه به اصلاحات و اضافاتی که در ابیات این منظومه دیده می شود باید نسخه به خط خود مؤلف باشد؛ جلد: چرم یشمی، 23 سطر (6×15)، اندازه: 20×13سم [ف: 47/1 - 93]

2. قم، مسجد اعظم، شماره نسخه:2075

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با روکش مخمل، 11گ، 23 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ - 3 - 1134]

شاهنامه منثور > تاریخ شمشیر خانی

شاهنامه منثور > زندگانی ائمه (علیه السَّلام)

شاهنامه منشور > رستم و اسفندیار

شاه نامه منثور / تاریخ ایران / فارسی

šāh-nāme-ye mansūr

غیر همانند: 1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6176- 31/56

آغاز کرد رستم با هزار پهلوان نامی را پیاده به لباس ساربانی هزار اشتر بار گوهر و دیبا و قماش ... نظم: بدو گفت کز پیش من دور شو *** نه خسرو شناسم نه سالار نو؛ انجام: نشستند پس رود و می خواستند *** زبیگانه خانه به پیراستند / چه از مشک و عنبر چه یاقوت وزر *** سرا پرده آراسته سربه سر

داستانی است به نثر و با استفاده بسیار از اشعار شاهنامه، درباره رستم و افراسیاب و گرشاسب و زال و گشتاسب و لهراسب و اسفندیار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: مقوایی، 281گ، 15 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 5 – 2377]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14576

آغاز: ... عروسی کرد در شب زفاف از کمر طور که در رحم آن نازنین نطفه شم سوار بسته گردید؛ انجام: دو برادر از هم خبر ندارند دار اقاصد روانه کرد به روم که مالیات بدهند.

اساطیر و تاریخ قدیم پادشاهان ایران را در قالب نثر آورده است. بر فراز یکی از صفحات میانی چنین نوشته: «شاه نامه، جزو هفتم شاه نامه است» یا «شاه نامه جزو چهارم» یا «جزو سیزدهم» گاهی هم از کتاب «مخزن زرتشت» نقل کرده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور قهوه ای، 76گ، 23 سطر، اندازه: 17/7×11/2 سم [ف:[57 - 41]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26282

بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد ابراهیم شریعتی [رایانه]

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17728

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/8 × 27/7 سم [رایانه]

شاهنامه نادر <نادر نامه

شاه نامه نادری / تاریخ ایران / فارسی

šāh-nāme-ye nāderī

فردوسی ثانی، محمد علی، ق 12 قمری

ferdows7-ye sānī, mohammad ‘alī (- 18c)

از میرزا محمد على طوسی خراسانی فردوسی ثانی که به نام نادرشاه در 5313 بیت سروده است. نام آن در متن شهنشاهنامه و شهنامه نادری است. در مجمل التواریخ گلستانه (ص 17 و 387 به نام نادرشاه نامه) و عالم آرای نادری میرزا کاظم مروی از او یاد شده و در تاریخ جهانگشای استر آبادی (به نوشته آقای سهیلی) شعری از او آمده است.

چاپ: تهران، به کوشش احمد سهیلی، 1339ش، 241ص [دیباچه چاپ انجمن آثار ملی در 1339؛ الذريعة 1001/9 ؛ فرهنگ سخنوران 440؛ نسخه های منزوی 2959؛ دنا 338/6]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3916

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 24 رجب 1235ق؛ محشی؛ تملک: محمد علی تربیت کاغذ: فستقی، جلد: ساغری کاغذی سیاه، 80گ، 16 سطر، اندازه: 29/4×20/2 سم [ف: 3 - 491]

شاه نامه نادری = ظفرنامه / شعر، تاریخ ایران / فارسی

šāh-nāme-ye nāderī= zafar-nāma

نادری، محمد حسین بن ابوالقاسم، 1299- 1364 قمری

nāderī, mohammad hoseyn ebn-e ab-ol-qāsem (1882 - 1945)

تاریخ تألیف: نزدیک 1347ق

در تاریخ نادرشاه و زندیان و قاجاریان و سرگذشت بهائیان، در دو جلد. پس از توحید و نعمت پیامبر و پادشاه از حاج آقا حسین ملک التجار در آن ستایش شده است.

چاپ: تهران، به کوشش عبدالجواد طالقانی، 1346ش، در 22185 بیت [چاپ عبدالجواد طالقانی در 1346؛ الذريعة 199/15 ؛ فرهنگ سخنوران 585؛ نسخه های منزوی 2959؛ دنا 338/6 ؛ فهرستواره منزوی 1022/2]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6332

در 11182 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1347ق؛ با یک مجلس آب و رنگ، با سه قطعه عکس خود سراینده، با ستایش حاج میرزا شکور اشراق و میرزا محمد حسین ادیب التجار و تیمورتاش و الله وردی شرر و هاشم آقای شالچی و شیخ علی اصغر نقطه نقندری و شاهزاده احمد میرزا امین الدوله و محمد حسین ادیب آزاد و وداد بجنوردی و اصل بخارایی و آقا میرزا محمد على آقای غروی اردوبادی و دکتر قوام الدین و میرزا عبدالرزاق خان و سالار مؤید و آذر شیبانی، از این کتاب به نام تاریخ نادری یا ظفر نامه نادری؛ کاغذ: فرنگی [ف: 3 - 491]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3150ف و 6067-عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:2 – 85 و 3-239]

شاه نامه نوبخت به پهلوی نامه / تاریخ ایران / فارسی

šāh-nāme-ye nowbaxt = pahlavī-nāme

نوبخت، حبیب الله بن محمد حسن، 1274 ق 14 شمسی

nowbaxt, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad hasan (1895 - 20c)

اهداء به: رضا خان پهلوی

تاریخ منظوم ایران از برافتادن ساسانیان تا روزگار رضا خان پهلوی. ناظم که تاریخ ایران را پس از شاهنامه فردوسی ناتمام میدید، جهت جبران، این شاهنامه مفصل را به همان وزن شاهنامه فردوسی پرداخت. جزئیات حساس تاریخ با رویکرد شاه دوستی و ایران پرستی به نظم در آمده و در لابه لا تصاویری از حوادث آن روزگار از کتاب ها جدا و ضمیمه شده است. واژه های مشکل و کهن در پاورقی به شکل امروزین توضیح داده شده است. تاریخ شروع (چنانکه در اول جلد پنجم آمده) از سال 1304 آغاز شده و سالیان دراز به طول انجامیده است.

[دنا 338/6 ؛ فهرستواره منزوی 834/2]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11230

جلد 1؛ از پایان پادشاهی یزدگرد تا حفص را که کشت؟ دربر دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: 465]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11231

جلد 2؛ از دابویه شاه تا پادشاهی خورشید دوم؛ خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: - 466]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11233

جلد 3، از کیان و دادان و آیین باطنی تا مناظرات منصور دوانیقی و ابومسلم خراسانی، خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 مختصر ف: - 465]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11233

جلد 4، از ده سال پس از جنگ مرو و ابومسلم تا ماه آفرین چگونه کیفر گرفت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: - 465] 5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11234

جلد 5، از جنگ نرشخ تا روز هرمز و جشن نوروز؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: - 465]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11235/1

جلد 6 و 7، از روز هرمز و جشن نوروز تا پایان سال هشت سد؛

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، 253 ص (1- 253) مختصر ف: - 465]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11235/2

جلد 7؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 173 ص (256-428) [مختصر ف: - 465]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11236

جلد 8، از دودمان شاهنشاهی سوفی (صفوی) تا شاهنشاهی پهلوی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1387ق [مختصر ف: 465]

شاه نامه و سام نامه / شعر / فارسی

šāh-nāme va sām-nāme

آمیخته با هم که هر دو به چاپ رسیده است.

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:115

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: خشتی [نشریه: 6 - 651]

شاه نامه و گرشاسب نامه / ادبیات / فارسی

šāh-nāme va garšāsb-name

به زبان نقالان و سخنوران. گزیده ای است به نثر.

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 135

آغاز: بسمله و به نستعین. اما پادشاه خرمن معنی چهره گشای عروس معانی حکیم اسدی رحمه الله از تاریخ ملوک عجم و از عدالت پادشاهان عادل و از شجاعت جوانان شیردل چنین روایت می کرد که مراد در شهر جوانی و سرو بالایی مصاحب جانی بود و آن جوان را نژاد به پادشاهان ملوک عجم می رسید ... و آن جوان خردمند سراسر تاریخ شاه نامه و گرشاسب را برای من بیان کرد و من از گفتار آن یار جانی ... تاریخ گرشاسب را بر شبه نظم در کشیدم؛ انجام: و به طاعت ایزد مشغول گشت تا وفات رسید. خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن بدرالدین محمد سیاه پوش، تا: 1135ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 6 - 651]

شاه نامه هندی / شعر / اردو

šāh-nāme-ye hendi

شاهجهانی، مولچند کاتهه

šāhjahānī, mūlčandkāthe

اهداء به: ابو نصر محمد معین الدین محمد اکبر شاه

ترجمه شعری شاهنامه فردوسی است حدود پنج هزار بیت، که به درخواست جمعی از اهل شعر و طرب ترجمه شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5960

آغاز: سر نامه حمد خدای کریم *** که هی گردگار غفور الرحيم / بلندی ده خسروان هي دو هي *** شهی بخش شاهنشهان هي دوهی؛ انجام: ابو نصر اکبر خدیو زمان *** جهانمین رهی جب ملک هی جهان

خط: نستعلیق، کا: غلام حیدر ساکن مذکور، تا: 7 ذیقعده 1236ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 309، 15 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 15 - 339]

شاهنشاه نامه / تاریخ ایران / فارسی

šāhanšāh-nāme

عنوان نگار، تقی بن محمد، ق 14 قمری

‘onvān-negār, taqi ebn-e mohammad (- 20c)

اهدا به: مظفر الدین شاه (1313-1324ق)

تاریخ تأليف: 1320ق

نسخه حاضر شامل وقایع و حوادث تاریخ سلاطين ملوک قاجار در مدت یکصد و هفتاد سال تا سال 1242 ق که میرزا تقی عنوان نگار به سبک مثنوی سروده و ضمن منظومه ای که حاوی شرح تقدیمی است به مظفر الدین شاه قاجار پیشکش نموده است. به احتمال قوی کاتب نسخه شخص ناظم و تاریخ کتابت سال 1319 - 1320ق یعنی تاریخ ختم و پایان نظم کتاب است. [دنا 339٫6 ؛ فهرستواره منزوی 1002/2]

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 568

آغاز: بسمله. ستایش سزای خدای رئوف *** که شاهیش را بسته عالم صفوف؛ انجام: امپراطور روس هم این سال *** کرد رحلت برفت سوی مال / يد الكساندر باولیچش نام *** همه عالم ورا بده است بکام / خود تقی را همی دفتر شاه *** شامل آید تفضلی زاله خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول، یک نیم شمسه مذهب، مجدول، مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای روکش میشن آبی مذهب، 303گ، 23 سطر، اندازه: 19/4×12/5 سم [ف: 4 - 818]

شاه و درویش = شاه و گدا / شعر / فارسی

šāh va darvīš = šāh va gedā

هلالی جغتایی، بدر الدين، - 935؟ قمری

helālī joqatāyī, badr-od-dīn (- 1529)

اهدا به: سلطان بديع الزمان میرزا

مثنوی است بر وزن «هفت گنبد» نظامی. گویا نخستین مثنوی از مثنوی های سه گانه اوست، در دلباختن درویش به شهزاده ای، و در پایان وصال. چون ملا عبدالله هاتقی گفته بود که: هلالی غزل را بد نمی گوید ولی در مثنوی پیاده است، ناظم این مثنوی را سروده است. هلالی در آغاز سخن بحث مشبعی درباره علت تدوین این مثنوی و فرق بین غزل و مثنوی می کند، و سپس به نظم این داستان می پردازد.

آغاز: ای وجود تو اصل هر موجود *** هستی و بوده یی و خواهی بود / صانع هر بلند و پست تویی *** همه هیچند و هر چه هست تویی

انجام: نظری جانب هلالی کند *** دلش از مهر غير خالی کن / حشر او با رسول کن یا رب *** این دعا را قبول کن یا رب

چاپ: (تبریز)، سنگی، 1321، جیبی، 118ص (صص 1-118) [دنا 339/6 (20 نسخه)؛ الذريعة 1294/9 و 23/13 و 222/19 ؛ مجمع الفصحاء 55/2 ؛ نسخه های منزوی 2960/4 -2971]

1. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:بدون شماره

آغاز: برابر؛ انجام: گفتی که چو می خورم ترا یاد کنم *** ترسم که شوی مست و فراموش کنی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 906ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 67، 17-21 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 2 - 852]

2. تهران؛ موزه هنرهای تزئینی؛ شماره نسخه:3344

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا 911ق؛ مجدول؛ تملك: عبدالفتاح طباطبایی در تهران در شوال 1258؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، 7گ، 12 سطر (14×7/6) [نشریه: 3 - 129]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1392_ف

نسخه اصل:موزه بریتانیا 7781 .Add؛ خط: نستعلیق، کا: شاه محمود نیشابوری، تا: شعبان 927ق؛ 83گ، 12 سطر [فيلمها ف: 1 - 128]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1016/4

ف نسخه اصل: بادلان ش 88 اوزلی (ش 1022)؛ خط: نستعلیق، كان امیر خواند، تا: 947ق؛ 7-17 سطر (فیلمها ف:1 - 554]

5. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1368

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق عالی، کا: مرشد کاتب شیرازی، تا: دوشنبه 20 رمضان 950ق؛ با پنج مجلس مینیاتور آب و رنگ بسیار خوبی مجدول، با یک سرلوح مذهب مرصع مزدوج بسیار خوب، مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای ابره تیماج مشکی مذهب، ص104، 12 سطر، اندازه: 12×22/5سم [ف: 4 - 2196]

. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4846

خط: نستعلیق ، بی کا، تا:15 ربیع الاول 953ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن بادنجانی، 41گ، 13 سطر، اندازه: 18/3×11/8 سم [ف: 3 - 492]

7. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1287/2

نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 4142 .Or (ذیل ریو 302)؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان محمود نور، تا: 957ق [فيلمها ف: 1 - 590]

8. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1019

آغاز: برابر

نسخه اصلی: کتابخانه احمد ثالث ترکیه 4046؛ خط: نستعلیق، كا: على رضا کاتب، تا: ربيع الثانی 963ق؛ دارای سرلوح بسیار زیبا، مجدول، مذهب؛ واقف: سلطان محمود خان غازی؛ 79ص عکسی ف: 3 – 274]

9. تهران: مینوی؛ شماره نسخه:74بخش 2

آغاز: برابر

نسخه اصل: از ترکیه ش 1402/1×28/4046 ؛ كا: على رضا کاتب، تا: 963ق؛ واقف: سلطان محمود عثمانی، 47گ [ف: - 83]

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9161

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن پیر محمد، تا: 966ق؛ افتادگی: وسط؛ با سرلوح گنبدی مذهب، مجدول، مذهب، رباعی از میر حسینی، دو معما به نام نوایی، رباعی در معما به اسم نوائی از میر حسینی و عبارت: «یا کبیکج یا حفیظ»؛ مهر: عبده ابوبکر بن حسین» (بادامی)، «خاک ره آل محمد هجران (؟)» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: گالینگور نارنجی،13 سطر (12/9×6/7 )، اندازه: 18/8×11/4 سم [ف: 29/2- 821]

11. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:206 حکمت

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 25]

12. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 328/1 -عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: پشت آنکس که پشت به جنگ *** تشنه شد از تمام تیر خدنگ

اصل نسخه: گنج بخش، ش 607 (گنج 1657/3 )؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: عبدالكريم (میر عبدالكريم بدخشی)، تا: 1067ق؛ 41گ (1-42 حاشیه) [عکسی ف: 2 - 167]

13. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3344 و 2495-ف و 2557-ف

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 33 گ، 14 سطر (7×11/5 )، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 11 - 2338] و [فیلمها ف: 1 - 128]

14. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9274/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 42گ (26پ -67پ)، وسطر (5×7/5)، اندازه:13× سم [ف: 17 - 336]

15. تهران: ملک؛ شماره نسخه:5388

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق؛ تملك: کریم بن حاجی میرزا امان الله ويران بكوف تاجر قره باغی در 1319؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 46 گ، 12 سطر، اندازه: 18/1×11/3 سم [ف: 492 -3]

16. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 567/11

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 3 ربیع الثانی 1287ق؛ کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: تیماج قرمز، 117ص (558-674)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2 - 63]

17. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1243/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، كا: جواد حسینی شیرازی، بی تا، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 100گ، 13 سطر (6×11/5)، اندازه: 19×12 سم [ف: 3 - 296]

18. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه:225 فرخ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 52گ، 11 سطر (9×3/8)، اندازه: 15×9 سم [ف: - 148]

19. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:4778/4 -ف

نسخه اصل: بادلیان، اوزلی 89؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف:3 - 106]

شاه و گدا > شاه و درویش

شاه و گدا / شعر / فارسی

šāh va gedā

تسلیم

taslīm

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14181/14

خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن محمد، تا: 1192ق؛ 4گ ( 51-48 ر) [ف: 38 - 234]

شایست نشایست / آیین زرتشت / فارسی

šāyest našāyest

رساله زردشتی؛ نام نگارنده و یا گرد آورنده آن مانند بیشتر کتاب های پهلوی معلوم نیست. در فهرست نام ویژه ای بدان داده نشده، در میان دانشمندان زردشتی آن را «روایت» نیز می خوانند. کتاب فقهی و آیین های زردشتی است که گاهی زنجیره روایت کنندگان را دارد. روزگارش به دست نیامد جز آنکه در آن نشانه ای که به دوران اسلامی ایران باشد نیست و می توان گمان برد در اواخر روزگار ساسانی و پس از 632م نگاشته شده باشد. در ده «فصل»: 1. گناهان هشت گانه و تاوان آنها؛ 2. جسد مردگان و آیین ها در باره آنان؛ 3. عادت ماهانه زنان؛ 4. کستی (کمربند) و پیراهن دینی؛ 5. گناه سخن گفتن هنگام خوردن؛ 6. گناهان و ثواب ها؛ 7. ستایش خورشید سه بار در روز، گناه خاموش ساختن آتش؛ 8 تاوان گناهان؛ 9. متفرقه: در گذشت موبدی در غربت، مرده در کشتی و دریا .... 10. اندازه کستی، آیین در گذشتگان، کشتن جانوران، گناه ازدواج نکردن. سپس متمم آن، فصل های 11 تا 14 و 15 تا 23 که از روزگار دیرتر است؛ 11. درجات گناهان و تاوان پولی آنها؛ 12. جزئیاتی از آیین های دینی؛ 13. اهمیت سرایش گاهان؛ 14. آداب دینی؛ 15. گفتگو میان زردشت و اورمزد (فلسفی - اعتقادی)؛ 16. نیز درباره گناهان؛ 17. نیز گفتگو میان زردشت و اورمزد؛ 18. ثواب برآوردن آیین گاهنبار و ازدواج با نزدیکان؛ 19. خواندن دعاهای اهونور؛ 20. اندرزهایی از دینکرد؛ 21. چگونگی اندازه گیری اوقات روزانه؛ 22. دعای خاص ایزدان سی گانه؛ 23. صفات هر یک از ایزدان سی گانه. (احمد منزوی)

آغاز: بنام ایزد بخشاینده مهربان. این فریضه است از چند باب شایست و ناشایست که بر مردمان فریضه است که بر خوانند و نیک از بد بدانند، و آنچه در دین به مازدیسنان دادار او رمزد فرموده است شرط خویش بجای آورند تا پشیمانی نباید خورد. و بدان جهان رستگار باشند ...

انجام: آگاه میان یزدان گاه گرفت ... مزد همکاره او این سردی. و بهمن ماه ... [دنا 339٫6 ؛ فهرستواره منزوی 504/6]

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5835/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: سپاهانی، 83گ (45ر - 127پ)، 12-13 سطر، اندازه: 15/6×10/8 سم [ف: 9 - 63]

2. تهران: مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف33

به پهلوی چاپ تاوادیا در هامبورگ در 1903 (تفضلی 104)؛ بی کا، بی تا؛ از همین چاپ (ع 70) [فهرستواره مینوی: - 173]

تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه:ف 33

همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 997]

شباب شعر عرب / تراجم / اردو

šabāb-e šeʻr-e 'arab

صدرالافاضل، مرتضی حسین، ق 15 قمری

sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn (- 21c)

شرح حال مختصر برخی از شاعران عربی قرنهای دوم و سوم هجری قمری است که نام این شاعران در مجموعه حاضر دیده می شود: حماد الرواية، مفضل الضبی، خلف الأحمر، محمد بن سلام، صاحب جمهرة اشعار العرب ابن ابی الخطاب، بشار بن برد، سید حمیری، ابو نواس، ابو العتاهية، مسلم بن الوليد، ابو تمام دعبل خزاعی، أبودلامه، حماد عجرد، مروان بن ابی حفصه، سلم الخاسر، حسين بن الضحاک، ابن مناذر، دیک الجن، کمیت، بحتري.

قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2774

آغاز: بلحاظ تاریخ ادب خلافت عباسیہ کی طویل زمانه کوچار دورون مین تقسیم کیا گیاهی

نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مؤلف - پاکستان؛ خط: نستعلیق هندی، كا: سید مرتضی حسین (صدرالافاضل لکھنوی لاهوری)، تا:13 ذیحجه 765ق، جاز لكهنو؛ 61ص [عکسی ف: 7 - 366]

شاهین > نهیب جنبش ادبی

شباهنگ = دیوان روم / شعر / فارسی

šabāhang = d.-e rūm

محتشم، علی بن احمد، - 996 قمری

mohtašam, 'alī ebn-e ahmad (- 1588)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9595

غزل مرتب، تا میم در نسخه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 86گ، 11 سطر (11×8)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 17 - 416]

شب بیداران / عرفان و تصوف / فارسی

šab bīdārān

گفتاری است عرفانی بسیار نیکو با شواهدی از آیات و احادیث و اشعار دلنشین در تشویق به شب بیداری و راز و نیاز با حضرت ذوالجلال و درک فیوضات معنوی و روحانی که از سحر خیزی و مناجاة حاصل می گردد. [دنا 340/6 ؛ فهرستواره منزوی 519/7]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6419/5

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ انَّ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً ، بدان أَرْشَدَ ک اللَّهِ تعالی؛ انجام: چون شمس و قمر باشد جان و دلت ای دلبر *** روشن بقوام آیی بیننده شوی باما

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (78پ-79پ)، 16 سطر، اندازه: 11.5×21سم [ف: 17 - 28]

شبر الاسماء الالهية / دعا / عربی

šabr-ul asmā’-il ilāhīyya

عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471-561 قمری

‘abd-ol-qāder-e jīlānī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mūsā (1079 - 1166)

دعای نسبتا طولانی است که مؤلف در مقدمه، آداب قرائت آن را ذکر می کند و مشتمل است بر هفت «منزل» که مطلع هر یک به شرح زیر است: 1. سُبْحَانَكَ لَا اله الَّا أَنْتَ يَا رَبِّ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ وَارِثُهُ وَ راز قِهِ وَ راحمه ؛ 2 . يَا قَيُّومُ فَلَا يَفُوتُ شیء مِنْ عِلْمِهِ وَ لا يَؤُدُهُ ؛ 3 . يَا كَبِيرُ أَنْتَ الَّذِي لَا تُهْدَى الْعُقُولِ لِوَصْفِ عَظَمَتِهِ ؛ 4 . یا حَنَانِ أَنْتَ الَّذِي وَسِعْتَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً؛ 5. یا تَامُّ فلاتصف السِّنِّ بِكُلِّ آلَائِهِ وَ ثَنَائِهِ ؛ 6 . يَا عَزِيزُ الْمَنِيعِ الْغَالِبَ عَلَى أَمْرَهُ فَلَا شَيْ‏ءَ يُعَادِلُهُ ؛ 7 . یا عالي الشَّامِخِ فَوْقَ كُلِّ شَيْ‏ءٍ عُلُوِّ ارْتِفَاعُهُ. با جستجوی بسیار نشانی از این رساله در منابع قابل دسترس یافت نشد و ظاهرا تک نسخه، نفیس و غیر از «الاسماء الحسنی» - نسخه ش 9474/7 دانشگاه تهران - و «الأوراد الفتحية» - نسخه ش 12499/3 مجلس شورای اسلامی - عبدالقادر جیلانی است.

مشهد، رضوی؛ شماره نسخه:58 350

آغاز: بسمله . أَمَّا بَعْدُ حمدلله الَّذِي رُتِّبَ الموجودات وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ مَعَ رُسُلِهِ وَ توابعه فِي البدايات وَ النِّهَايَاتُ ( بَعْدَ أَزُّ 16 برگ ) . . ثُمَّ يقرء الْفَاتِحَةَ وَ يَقُولُ آمِينَ هَذِهِ دَعَوَاتٍ شِبْرٍ الاسماء الالية بسمله . الْمَنْزِلُ الْأَوَّلِ سُبْحَانَكَ لَا اله الَّا أَنْتَ يَا رَبِّ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ وَارِثُهُ وَ رَازِقِهِ وَ راحمه ؛ انجام : اقمني بِصِدْقِ الْعُبُودِيَّةِ بین یدیک امین

خط: نسخ تحریری، كا: محمد بخش بن حامد، تا: 1246ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج فرنگی، 123، 8 سطر، اندازه: 15×27سم [ اهدائی رهبر: 6 - 309]

شبستان > تذکره شهلا

شبستان اندرز / داستان / فارسی

šabestān-e andarz

سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی، 1268 - 1342 قمری

sepehr-e kāšānī, 'abbās-qolī ebn-e mohammad taqī (1852 - 1924)

تاریخ تأليف: جلد اول شنبه 16 رجب 1291ق

داستانی است خیالی شبیه «انوار سهیلی» که مؤلف آن را برای بیان فضایل اخلاقی با نثری شیوا و جذاب، جهت ناصر الدین شاه قاجار تأليف نموده است. این داستان درباره پادشاهان چین و ایران ساخته شده و شخصیتهای فرضی آن عبارتند از : عبدالمالک، عبدالشکور، عبد الحميد، بهروز، همایون، خجسته، فرخنده، عبدالجان و شهباز. مؤلف کتابش را در دو جلد قرار داده که تأليف جلد اول، شنبه 16 رجب 1291 پایان یافته و معلوم می شود که جلد اول آن 500 صفحه بوده که نسخه آن تا به حال شناسایی نشده است. مؤلف در آغاز جلد دوم در بیان اوصاف کتابش چنین می گوید: «این نامه نامی و صحیفه گرامی مشتمل است بر فواید درستی و راستی و شداید کمی و کاستی و اجتناب از مکر و فریب این سرای پر آسیب و شناختن گوناگون رنگهای سرای دو رنگ و باز داشتن انواع حیل و اقسام خلل مردمان جهان و وخامت عاقبت دوراندیشان و مکر مکاران و جبر جابران و قهر قهاران و نیایش بخشایش گران و ستایش هنروران ... ». (صدرائی خوئی)

مؤلف غرض از تدوین این داستان را چنین معرفی کرده است: این بنده ستاینده که به فرمان شهریار جهان دار بنگارندگی و داروغگی وزارت خارجه کشور ایران سرافراز است در آغاز کار و نخست روزگار اندیشه بدان آراست که داستانی چند که زاده دانش خویش باشد در هم پیوندد که بیشتر به سخن پارسی رفته و از داستان و اندرز بزرگان باستان برگ و بوئی داشته باشد تا بدین آهنگ بخواندنش گرایند و اندیک راه به فرهنگ و بینش نیز نزدیک کنند. چه جهانیان را به افسانه دانایان گذشته

روزگاران گرائیدن و گردیدن دیگر است.» همچنین در ادامه از وزیر ایران با عباراتی چون «یگانه دستور جهان پناه ... درخشنده اختر خجسته دانش، درخشنده گوهر همایون آفرینش» یاد می کند و مقدمه را به نام ایشان به پایان می برد. نام این وزیر در حاشیه کتاب [نسخه 8040] و به قلم مؤلف نوشته شده بوده که آن را پاک کرده اند و نام دیگری به صورت «میرزا سعد خان مؤتمن الملک» به جایش نوشته شده است. داستان از آنجا شروع می شود که «ایران»، فرزند نوح نبی پس از ماجرای طوفان، شاه و حاکم کشور ایران می شود و به آبادانی کشور کمر می بندد. هر پادشاهی که می آید راه او را ادامه می دهد و بر سرزمین آن می افزاید تا اینکه نوبت به «ترخان» که رشته پیوندش به خسروان باستان پیوسته می گشت افتاد. پس از او جهانگیر بن ترخان درفش گیتی ستانی می افرازد و سپس نوبت به گیتی شاه» می رسد و پس از او به «فیروزشاه» که مملکت در عهد او بسیار آبادان می شود و مردمان به عهدش کامکار و شادند. از او یک فرزند می ماند به نام «افریدون» که در چهارده سالگی زمام مملکت به دست می گیرد. در این زمان «دانج دانگ» پادشاه چین به ملک ایران طمع می کند و قصد تصرف زمین توران که ضميمه مملکت ایران و پیوسته به خاک چین است می کند. این داستان شرح جنگهای ایران و چین در عصر «افریدون» است. چند عنوان نخست داستان چنین است: - ذکر تباهی روزگار فیروزشاه و تاختن «دانج دانگ»، خاقان چین در مملکت توران و مسخر داشتن برخی از زمین توران و ... داستان فرمان دادن شاهنشاه ایران، ملک افریدون به فراهم آمدن لشکر و فرستادن به کشور چین؛ داستان نبرد آزمودن «شوک وانگ» سپهدار لشکر چین با «فرهنگ» و گرفتار شدن او به پالنگ فرهنگ؛ - داستان شکسته شدن لشکر چین و فرستادن خاقان، «سین دانگ» فرزند خویش را با لشکر به جانب «جوانشیر»؛ - داستان رسیدن سین دانگ فرزند ملک چین با لشکر بی پایان به جنگ جوانشیر و تلاقی فریقین و دیگر وقایع. قسمت زیادی از داستان حاضر در این مجلد نخست، اختصاص دارد به ماجرای رفتن «شمليا» با رفقای خویش به جزیره حمراء. وی در راه برگشت با رفقا و همسفران خود قرار می گذارد که برای کمتر شدن مسیر برگشت، هر شب داستانی را برای هم بیان کنند. چند عنوان پایانی این مجلد نیز چنین است: - ذکر ورود ملک ایران، ملک افریدون و دیگر پسران او به لشکرگاه ایران و پذیرایی جوانشیر و دیگران قدوم او را؛ - آغاز مجادله و مقاتله لشکر ایران و چین در کرت و نگارش نامه از طرف ملک ایران بخاقان؛ - ذکر مسلمانی [كذا] باشک فرزند مهین خاقان و آمدن او در اردوی ملک ایران؛ - رهایی اسرای ایران و باشک و مین وانگ، پسران ملک چین به دستیاری اسحق و یاوری دیگران؛ - سوختن خاقان چین پسر خود جی وانگ را به گمان اینکه او «فرهنگ» است. تنها کسی که از این تأليف عباسقلی سپهر یاد کرده آقا بزرگ است که آن را بر اساس نوشته خود مؤلف در آخر مجلد ثانی از ربیع اول کتاب «مشكوة الأدب الناصری» (ترجمه وفیات الاعیان) به توصیف آن پرداخته و نوشته است: «و هو نظير انور [=انوار] سهیلی ... و انه في ثلاثة آلاف بیت» (جواد بشری) [دنا 340/6 ؛ الذريعة 23/13]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8040

آغاز: بنام خداوند پاینده مهربان. ایزد دانا را ستایش و یزدان توانا را نیایش که هر آغازی از او انجام گیرد و هر انجامی بدو آغاز پذیرد ... پس از یک صفحه و نیم پس از ستایش خداوند بی انباز و نیایش پیغمبر سرافراز چنین گوید کمتر بنده آفریدگار و کمینه چاکر آستان شهریار، عباسقلی فرزند لسان الملک میرزا محمد تقی سپهر، دبیر نخست دربار جهاندار، که از آن گاه که خداوند جهان و روزی دهنده روزی بران سنگان [؟] ستایش نشان را در سایه پرورش و پهنه داد و دهش بهین شهریار کامکار، مهین یادگار خديوان نامدار ... جهان جوی شه ناصر الدین گرد / که چرخ از نهیبش فتاده است خورد كذا. درست: خرد؛ انجام: و هم بدانند که این نامه گرامی گزارش گر گزار نامه بینایان باستان و گزاره گزارش نامه دانایان راستان است و ازین گزارش و گزاریدن بر این گوناگون گردیدنهای چرخ باژگون شگفتی ها و اندیدنها گیرند و این بارها در نگارش رفت. ارمغان آستان دانایان خردمند است که از سخن رنج و گزند نگیرند و گرنه یاوگان بیابانهای کژی و نادانی هزاران رشته گوهر اندرز و بسته زرینه را بهای انگشت و گزندی (كذا) نگیرند. [رقم:) شهر ربيع الثاني نگارش یافت 1296

جلد دوم؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربيع الثانی 1296ق؛ گویا فرزند مؤلف از روی این دستنویس، نسخه برداری کرده و روی برگ عنوان نوشته است: «در هشتم ماه شعبان المعظم سنه 1312 کتاب شبستان اندرز را شروع کردم و اینجا بجهت یادگار و بجهت معلوم شدن ذکر شد. محمد تقی است»، سپس خود عباسقلی سپهر در بالای آن نوشته: «این دو سطر خط فرزند دلبندم میرزا محمد تقی خان كمال السلطنه است. حررها الراجی عباسقلی سپهر وزیر تألیفات»، اگر چه در معرفی نامه نسخه 7731 مجلس آمده که مجلد اول در 1291 پایان یافته ولی کاتب که همان مؤلف (عباسقلی سپهر ثانی) است در رقم این نسخه «ربيع الثانی 1296» را زمان اتمام نگارش آن ثبت کرده؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج يشمی، 394گ، اندازه: 17/225/8سم [ف: 27/1 - 74]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7731

آغاز: بسمله بنده آفریدگار و ستاینده شهریار و گذارنده اخبار عبرت آثار ابن میرزا محمد تقی لسان الملك مستوفی؛ انجام: منبع آمال مرتع آجال شود و در ریاض اقبال مقراض و بال سر بر کشد چون.

جلد دوم نسخه مؤلف می باشد که از آخر ناتمام مانده و طبق صفحه شمار مسلسلی که مؤلف روی صفحات نوشته از صفحه 500 تا 1182 را شامل است؛ خط تحریری، کاتب =مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج آبی، 346گ، 17 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 26- 222]

شبستان انس / شعر / فارسی

šabestān-e ons

مشرقی شیرازی، حسن، ق 11 قمری

mašreqī šīrāzī, hasan (- 17c)

آغاز: حمد نا محدود و ثنای نا معدود سزاوار ذات مقدس معلای صانعی است ... بنام خداوند ارض و سما *** که باشد مر او را پرستش سزا 1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2618/2

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 297:11 ص (51-347)[ف:8-361]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1157/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 78ص (52-129) [ف: 3 - 427]

شبستان خیال > شبستان نکات و گلستان لغات

شبستان نکات و گلستان لغات = شبستان خیال ادبیات، اخلاق / فارسی

šabestān-e nokāt va golestān-e loqāt = šabestān-e xīyāl

یحیی سیبک نیشابوری، - 852 قمری

yahyā sībak-e neyšābūrī (- 1449)

تاریخ تأليف: 843ق

در اصول اخلاقی با نثری پر استعاره و حکایاتی شیوا و ابیاتی از شعر و عناوین «نكتة - نكتة»، در هشت «باب» و هر کدام در چند فصل: باب 1. ایمان و اسلام، در پنج «فصل»؛ 2. ذکر ملوک و اعوان آنان، سه فصل؛ 3. علم و تعلیم و تعلم، چهار فصل؛ 4. زهد و عبادت، در سه فصل؛ 5. اطباق اخلاق و اجناس مردم، در هفت فصل؛ 6. فضیلت کسب و حرفه، در ده فصل؛ 7. مشتهيات و المستلذات، در چند فصل؛ 8 فواید متفرقه، در چهار فصل. مؤلف نخست «تفاحی» و سپس «فتاحی» تخلص می کرده و در برخی از اشعار «اسراری» بوده است. در الذریعه کتاب «شبستان خیال» را دیوان شعر فتاحی معرفی کرده است و کتاب دیگری با نام «شبستان نکات» را به او نسبت داده که هر دو آنها یکی است که با دو نام متفاوت به مؤلف نسبت داده شده است.

آغاز: حمد خدای را که چشمه میم حمدش دریایی است در حد کمال کرم و دایره میم نعمتش سفره ای است در نعت نوال قدم، عين نعم چشمه ای است در نم نعمای او.

انجام: اگر چه شبستان دیوان ما *** نماید سر شین از شین سر / شب ظلمت از روی او دوزر دار *** ستان آن گهش از قبول نظر چاپ: مشار فارسی 3184/3 (نشانی 4 چاپ) [الذريعة 506/9 و 807/9 و 24/13 ؛ فرهنگ سخنوران 281؛ نسخه های منزوی 1637/2 : نشانی 24 نسخه؛ مشترک پاکستان، 2371/4 : (نشانی 14 نسخه)؛ صفا 459/4 ؛ کشف الظنون 1027/2 ؛ ایضاح المکنون 40/2 ؛ ریحانة الادب 107/3 ؛ فهرستواره منزوی 504/6 ؛ دنا 340/6 -341 (40 نسخه)]

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18084

بی کا، تا: 843 ق [احتمالا تنها تاريخ تأليف ؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 16/2×8/5 سم [رایانه]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6337

آغاز: قیامتده عین عناسز دایم اولوپ اول صاحب؛ انجام: رحمتین حق ایده نثار.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه صفر 961ق؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشت مورخ 980 به ترکی، با شرح ترکی است؛ کاغذ: فستقی کلفت، جلد: رویه میشن، 229گ، 23 سطر، اندازه: 14/4× 20/3سم [ف: 3 - 493]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 1300

خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 993ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 63ص (154-216) [سنا: ف: 2 - 216]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9278

خط: نستعلیق، کا: زین علی گیلانی، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 83گ، 15 سطر (5×11)، اندازه: 16×10سم [ف: 17 - 338]

5. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:2978

آغاز: سرمایه ایشان عین عنا بودی و مواليد را در میان؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن مسیب حسینی، تا: 1017ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 33گ، 26-25 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 2 - 852]

6. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 481/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، كان محمد کوچک بن میرزا عبدالله، تا: صفر 1024ق، جا: تاشکند؛ محشی؛ 76گ (117پ-192پ) [ف: 142 -1]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3608

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: خليل بن جعفر، تا: سه شنبه اواسط رجب 1031ق، جان هانه لوقه؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج مشکی، 69گ، 17 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 10 - 8]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3836

خط: نستعلیق، کا: محمود، تا: 1039ق؛ بر فراز صفحه اول کتاب را «بهاریه» نامیده اند، مصحح؛ جلد: مقوایی، 66گ، 13 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 10 - 219]

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28195

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: تایبادی، سلطان محمد، تا: 1064 ق [رایانه ]

10. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه:450616

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: نورالدين محمد بن ملا محمود حکیم، تان سه شنبه 8 جمادی الثانی 1067ق؛ در گ 157 سرگذشت لطف الله نیشابوری شیرازی است؛ 144گ (13-156پ) [ف: 5 - 133]

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2236

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری متوسط، بی کا، تا: 1 رجب 1071ق؛ در پشت صحیفه اول نام کتاب به اشتباه «دستور النكات» نوشته شده و حال آنکه مؤلف خود در ص 14 تصریح می کند که نام کتاب را شبستان نکات و گلستان لغات گذاشته است، مؤلف در پایان کتاب تاریخ اتمام آن را چنین آورده: «شبستانی چنان زیباست نزد هر سخندانی *** که تاریخ تمام او بود زیبا شبستانی» و از عبارت «زیبا شبستانی» تاریخ 843 به دست می آید؛ کاغذ: سفید، جلد: میشن تریاکی، 97ص، 17 سطر، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 6- 192]

12. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1244ف

نسخه اصل: بادلیان 1344 اوزلی 81 .Add؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1072ق؛ 99گ [فيلمها ف:1 - 128]

13. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7778

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: اسفندیار، تا: 24 ذیقعده 1078ق، جا: پیشاور؛ مجدول؛ مهر: «سلطان محمود 1242» (مربع)، «عبدالرحمن 1276» مضلع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 115گ، 13 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 26 - 262]

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 290

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شعبان 1079ق؛ تملک: محمد بن نصر الله موسوی کاشانی در شعبان 1318؛ مهر: محمود بن محمد صالح بن احمد طباطبائی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 77گ، 14 سطر (11×7)، اندازه: 19×12 سم [سنا: ف: 1 - 148]

15. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4375/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: سید حسین حسینی، تا: جمعه 11 ذیقعده 1085ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ (55پ -82پ)، 15 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 832]

16. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 8802/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، رکابدار؛ مهر: «... محمد حسین» (چهار گوش)؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 66گ (1پ - 66ر)، 17 سطر ( 13/5×7/5 )، اندازه: 17/9×11/6 سم [ف: 29/1 - 11]

17. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:7905

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی، 79گ، 15 سطر (16×7/5)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 16 - 732]

18. تهران: فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 138/1

در هشت باب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 12 و 15 سطر (10×6)، اندازه: 16×10 سم [نشریه: 3 - 230]

19. تهران: ملک؛ شماره نسخه:1678

از «فصل في ذكر الزكاة و ما يناسبها» تا «فصل في خاتمة الكتاب نکته بنده فتاحی اگرچه در افتتاح این نسخه آفت و تفرقه بسیار کشیده»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: 3 - 493]

20. تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1/ 6180

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن آلبالویی، 71گ (1پ-71پ)، 15 سطر، اندازه: 21/9×13/7 سم [ف: 9 - 219]

21. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 695/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی و مشما، 155ص (131-286)، 13 سطر (13×5/5)، اندازه: 18×12سم [سنا: ف: 2 - 32]

22. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1813/2

دارای نکته در مقدمه سپس هشت باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 13 سطر [ف: 5 - 373]

23. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 572

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ تملك: حافظ رئيس الاطباء) سلطان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 94گ، 11سطر (6×9/5)، اندازه: 15×9/5 سم [ف: - 79]

24. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15665/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 157ص (150 _306)، 13 سطر، اندازه: 10/8 × 17/7 سم [ف: 43 - 227]

25. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6832/1

آغاز: عین عنا بودی و مواليد را در میان و اگر والی ولایت او نبودی او و آخر ایشان؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربيع الاول 1104ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب آن را رساله النكات نامیده اما در دیباچه نام کتاب و مؤلف صریح آمده؛ 49گ (3ر -51ر)، 19 سطر (15×6/5 )، اندازه: 20×12سم [ف: 5 - 133]

26. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 568/10

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1124ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 66ص (25-90)، ابعاد متن: 16×8، اندازه: 22×12سم [سنا: ف: 1- 358]

27. یزد؛ سعیدی، سید ابوالفضل؛ شماره نسخه:12

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 4 - 460]

28. تهران: مفتاح؛ شماره نسخه:123616

کا: کتابخانه نهاوند نواب والا آشنای نهاوندی، تا: صفر 1238ق؛ مجدول؛ قطع: بغلی [نشريه: 7 - 272]

29. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2523/9

آغاز: برابر؛ انجام: صد عمرش از هلاکت رو نمود

خط: نسخ، كا: مذنب شاعر، تا: 1249ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 22ص (442-463)، 10 سطر (10/5 × 15/5)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 9 - 1320]

30. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 898

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1261ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 75گ، 13 سطر، اندازه: 20/2×12/9 سم [ف: 3 - 492]

31. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3704

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: میرزا غياث على، تا: ربيع الأول 1262ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 114گ، 9 سطر (21×12)، اندازه: 19×30سم [ف: 5 - 1755]

32. یزد؛ آصف پور؛ شماره نسخه:بدون شماره

خط: نستعلیق، كا: میرزا غیاث على، تا: 10 ربیع الاول 1262ق [نشریه: 7- 710]

33. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18838

آغاز: شور کاخ قصر دل از خرمی ... و الهی در آن؛ انجام: قطعه جهاد در کنی مجاهد و آستان پسر شد رز ... محمد

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1294 ق [رایانه ]

34. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:424

خط: نستعلیق، کا: طرزی افغان محمد زایی درانی، تا: جمعه ربیع الثانی 1298ق، برای امیر عبدالرحمان خان؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سفید، جلد: روغنی، مصور، 148 گ، 11 سطر (8×4)، اندازه: 16×9سم [سنا: ف: 1 - 253]

35. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4131

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ هندوستان، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 120گ، 15 سطر (14×9)، اندازه: 23×15 سم [ف: 11 - 128]

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1207/4

آغاز: برابر

بی کا، بی تا؛ 15ص (20-34) [ف: 5 - 501]

37. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13632

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 39گ، 20 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 37 - 158]

38. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16977

آغاز: ... نموده تا تف دلش را نشانیده. شعر: تا یافته شق شوقش از پیراهن / شق کرده شفق بمهر جيب و دامن؛ انجام: نکته: مركب که تک ندارد مرکب بی با پایان است و چاکر که ثبات رایش نیست چاک جنان است. شعر آفت بیکرانه اند افراس ...

خط: نستعلیق ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم قهوه ای، 52گ، 15 سطر (12×5)، اندازه: 19×10 سم [ف: 47/1 - 99]

39. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15831

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با یادداشتی از علی اکبر الحسنی الحسینی به سال 1318 در ثبت خوابی که دیده و تاویل به ظهور امام زمان؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 58گ (81پ -138پ)، 15 سطر (5/3×10)، اندازه: 9/5× 14/5 سم [رایانه ]

40. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4586/4

بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 15 سطر، اندازه: 18/6×9/7 سم [ف: 7 - 436]

41. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:710/2

در هشت باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه جلد: میشن مشکی، 46گ (44پ89ر)، 13 سطر، اندازه: 20/1×11/7 سم [ف: 5 – 157]

42. مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 226 فرخ

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح به شیوه مكتب هرات، مذهب، مجدول؛ ترجمه لغات متن در هامش؛ کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 117گ، 13 سطر (5×10/5)، اندازه: 16×10سم [ف: - 108]

43. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:765/3

آغاز: برابر؛ انجام: نهایت بذل اگر چه بذل افلاس می کشد اما چون

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاتب نسخه را آخر نرسانده است؛ 29گ، 17 سطر [ف: 1- 419]

44. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23749

آغاز: شور کاخ قصردل از خرمی ... و الهی در آن؛ انجام: قطعه جهاد در کنی مجاهد و آستان پسرشد رز ... محمد

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز کاغذ: نخودی [رایانه]

شبستان وصال / شعر / فارسی

šabestān-e vesāl

مستور بیگدلی، ق 12 قمری

mastūr bīgdelī (- 180)

تاریخ تأليف: 1147ق

مثنوی بلند و داستان واری است که در آن حکایت به هم رسیدن دو عاشق دلداده به نام های شاهزاده جمشید و خورشید بانو و حوادث و جریاناتی که بر آنها گذشته به نظم کشیده و سرودن

آن در سال 1147ق مطابق بیت ذیل پایان یافته است: «پی تاریخ اتمام خیالش *** فكن میم از شبستان وصالش». نام شاعر در ترقيمه کاتب و عطف دیوان آمده و در لابه لای متن تخلص شاعر «مستور» ذکر شده است، نام کتاب نیز در بیت های آخر چنین آمده است: «ز فضل ایزدش اتمام کردم *** «شبستان وصالش» نام کردم».

آغاز: نخست ای پادشاه عالم آرا *** کنم این نامه برنام تو انشاء / بحمد تو زبان را بر گشایم *** زتوحیدت در افشانی نمایم [دنا 341/6 ؛ فهرستواره 692/10 با نام جمشید و خورشید]

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2481

آغاز: برابر؛ انجام: نیاید بمن از عطایت خطاب *** کنی راحتم اندر آن مهد خواب / سزاوار خود کرده ام من تمام *** تو کن آنچه از توسزد والسلام

خط: نستعلیق، كا: فضل الله مشهور به میرزا بابا خان، تا: شوال 1306ق؛ مهر: «فضل الله بن ابوالفضل» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 203گ، 10 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ - 3- 1134]

شبکه و استخراج درجه آفتاب / هیئت / عربی

šabaka va estexrāj-e daraja-ye āftāb

اموی بالکیالی، عبداللطيف بن ابراهيم

omavī bālekīyālī, ‘abd-ol-latīf ebn-e ebrāhīm

مؤلف از علاء الدین محمد بن شاطر و شيخ شمس الدین تبریزی نام برده است.

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ جَعَلَ فِيهَا سِرَاجاً وَ قَمَراً منیرا وَ قَدَّرَ دَوَرَانُ الافلاک فِيهَا بِقُدْرَتِهِ

انجام : وَ أَوَّلُهَا قَوْسٍ مِنْ عِشْرِينَ فَوَجَدْتُ الْأَمْرُ عَلَى ماذكرت لَكَ انْتَهَى [دنا 341/6]

مشهد، الهیات؛ شماره نسخه: 566/20

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، پس از این جدول ها و فواید نجومی منقول از کتاب «جامع المبادى و الغايات» با کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 10گ، 24-32 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 1 - 530]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/17

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 90]

• الشبكة و الطير > الطير

الشبكة و الطير (ترجمه) > الطير

الشبلی > مكالمة على بن الحسين (علی السَّلام) مع الشبلي

شب معراج > معراج نامه

سه شبنامه > سفرنامه میر فتاح تبریزی

شب نامه به نام کشف حقایق / اسناد / فارسی

šab-nāme be nām-e kašf-e haqāyeq

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:178

شماره دوم مورخ آدینه 2 صفر 1339 چاپ ژلاتین؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 335]

شب نامه ها / اسناد / فارسی

šab-nāme-hā

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4300-ف

با عنوان: صبح نامه خیانت، صبح نامه دعوة الاسلام، شب نامه تحقیق، با تاریخ 25 صفر 1327؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف:3 - 43]

شبنم شاداب > رساله بی نقطه

شبنم شاداب > باغ و بهار

شبنم شاداب / ادبیات / فارسی

šabnam-e šādāb

طغرای مشهدی، - 1100 قمری

toqrā-ye mashadī (- 1689)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5861/29 _ف

نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور شماره 9/874 فارسی؛ کا: ظهیرای تفرشی، تا: 1245ق [فيلمها ف:3 - 188]

شبنم شاداب / ادبیات / فارسی

šabnam-e šādāb

ظهيرا، ظهير الدين بن مراد، ق 12 قمری

zahīrā, zahīr-od-dīn ebn-e morād (- 18c)

مجموعه ای ارزنده است و باید درست تحلیل شود. یکی از بندهای آن تاریخ شنبه 3 رمضان 1096 در مشهد مقدس دارد. در آن است «رساله فقير ظهیرا بر رساله آصفیه مرحوم مولانا میرزا» که آن را در هنگام بازماندن از زیارت مشهد مقدس رضوی در اوقات اقامت در قم نوشته است. دنا 341/6]

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 45/2 _عکسی

اصل نسخه: بودليان (اته / 774 ش 1244)؛ خط: نستعلیق تحریری و شکسته، بی کا، تا: محرم 1036ق؛ 103گ (39 - 141ر) [عکسی ف: 2 - 168]

تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 1229/2 _ف

همان نسخه بالا [فيلمها ف: 1 - 582]

2. قم؛ لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه:36

بی کا، بی تا [ چند نسخه ف: - 114]

شبهات = الاسئله / گوناگون / عربی

šubahāt = al-as’ila

رساله ای است شامل نه شبهه و سؤال درباره نه مسئله از نه علم به این ترتیب: شبهه 1. في التفسير (درباره آیه: و من يعمل من الصالحات)؛ 2. في الفقه (درباره مسح تمام یا ربع سر در وضوء. از سخن مؤلف در این مسئله پیداست که حنفی مذهب است)؛ 3. في علم الكلام (درباره تعریف ایمان)؛ 4. في الهيئه (درباره فلک شامل ارض و سخن سید شریف در شرح ملخص چغمیی در این باب)؛ 5. في المنطق (درباره دو ایرادی که سید شریف در حاشیه مطالع بر دور یاد کرده)؛ 6. في العربيه (درباره تعریف حقیقت از تفتازانی و حاشیه سید شریف و عصام الدين بر سخن او )؛ 7. في أصول الفقه (درباره اینکه استثناء در آیه جلد قاذف از قبيل استثناء منقطع است یا متصل)؛ 8 في علم النحو (درباره تعریف عامل که آن حاجب غیر آورده است)؛ 9. في علم الصرف (درباره این قاعده صرفی معروف: اذا كان الماضي بفتح العين فمضارعه قد يجيء بفتح العين ..). مؤلف رساله از عصام الدين اسفرائنی (-948ق) با عنوان «استاد المحقق مولانا عصام الملة و الدين» یاد می کند و شاید شاگرد او است. حاج خلیفه از کتاب «الاسؤله» منلا چلبی دیار بکری که به اشارت سلطان مراد و برای آزمایش علماء دربار او در تاریخ 1049 ق تألیف کرد یاد می کند و می گوید منلا چلبی در این کتاب سؤالاتی از نه علم هیئت، هندسه، کلام منطق، معانی و بیان، فقه حديث و تفسير) فراهم آورد و علم تفسیر را مقدم داشت. به گفته حاج خلیفه، منلا چلبی در کتاب اسئلة تصریح دارد که آن را به امر سلطان مراد نوشته و نیز سلسله اساتید خود را بدین گونه آورده: صدرالدین ابوالفتح، عصام اسفرائنی، قره داود، سعد الدين، حسین خلخالی، میرزا جان، جمال الدين محمود، دوانی و او از پدرش اسعد و اسعد از سید (شریف گرگانی). رساله حاضر - که خطبه و دیباجه ندارد . از این نشانها خالی است اما از نظر موضوع به اسئله منلا چلبی بسیار نزدیک است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3802/10

آغاز: الشُّبْهَةُ الْأُولَى فِي التَّفْسِيرِ قَالَ البيضاوي فِي تَفْسِيرِ قَوْلِهِ تعالی وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ بَعْضِ الطَّاعَاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنُ اذا الايمان شَرْطُ فِي صِحَّةِ الطَّاعَاتِ وَ قَبُولِ الْخَيْرَاتِ فَلا يَخافُ ظُلْماً وَ لا هَضْماً ... أَقُولُ الْمُؤْمِنِ مُطْلَقاً سَوَاءُ كَانَ مِمَّنْ يَعْمَلُ الصَّالِحاتِ أَوَّلًا لَا يَخَافُ مِنْ أَنْ يَقَعَ ظَلَمَ وَ هَضَمَ . . . مِنَ اللَّهِ تَعَالَى . . . ففائدة تقیید المومن بَانَ بَعْضِ الطَّاعَاتِ الترتب هَذَا الْحُكْمَ غَيْرُ ظَاهِرُ ؛ انجام : وَ تَحَقُّقِ حَرْفِ الْحَقِّ بَعْدِهِ كَمَا فِي یابی أَوْ قَبْلَهُ كَمَا فِي يَمْنَعُ وَ يَضَعُ. خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 15ص (91-105)، 21 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 10 - 1800]

شبهات / کلام و اعتقادات / فارسی

šobahāt

چند قسم از شبهات را درباره معتقدات بدون این که جوابی به آن بدهد بیان کرده است.

قم، مسجد اعظم، شماره نسخه:4087/3

آغاز: این احقر عباد ا... در منزل یکی از احباب شیخی از مشایخ در طرف يسار این بنده نشسته بود صحبت از علماء طهران در میان آمد؛ انجام: ابدا یک خبری که دلالت تامه داشته باشد بر نجاست آنها نیافتم یعنی یک خبری که محکم باشد نه متشابه بلکه اخباری که دلالت تامه دارد به طهارت آنها بسیار یافته ام که محکم است. خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی:انجام ؛ جلد: گالینگور سبز، 10گ (121پ - 130پ)، 10 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ - 3 - 1135]

شبهات ابلیس = جواب شبهات ابلیس = الرد على شبهات الشيطان / كلام و اعتقادات / فارسی

šobahāt-e eblīs = javāb-e sobahāt-e eblīs = ar-radd-o ‘alā šobahāt-eš-šaytān

شوشتری، نورالله بن شرف الدین، 956 - 1019 قمری

šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1550 - 1611)

شیطان هفت اشکال و شبهه به درگاه الهی مطرح کرده که شهرستانی در «الملل و النحل» آنها را متذکر شده است. قاضی نورالله در مقدمه کتاب «مجالس المؤمنین» اقوال بعضی از شیاطین امت سید المرسلین (صلَّی اللهُ علیه وآله) را به شبهات ابلیس تشبیه کرده و جواب آنها را به کتب جمهور حواله داده، بعضی از وی درخواست کرده اند که به تفصيل شبهات را با جواب آنها ذکر نماید، وی با توجه به این که جواب های شهرستانی و فخر رازی را موافق اصول خودشان دیده، مطابق مذهب عدلیه اماميه بدانها در این کتاب پاسخ گفته است.

آغاز: و اعوذ بالله من الشيطان الرجيم. مخفی نماند که این تراب اقدام مؤمنان در فاتحه مجالس المؤمنين تشبيه اقوال بعضی از شیاطین امت سید المرسلین را بشبهات ابلیس لعین مذکور ساخته انجام: که اگر ترا قدرت بر منع ایشان از توبه باشد قدرت بر منع من از غفران و آمرزش ایشان نخواهی یافت.

چاپ: در حاشیه مجالس المؤمنین؛ با تصحیح نجیب مایل هروی، معارف، 7 (1369): 275-289. [نسخه های منزوی 778/2 ؛ الذريعة 201/10 ؛ دنا 341/6 -342 (15 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 130/6 و 365/9]

1. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2603/2

كا: علاء الملک پسر قاضی نور الله، تا: 1035/5/4 ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 23 سطر ( 17/5×8/5 )، اندازه: 26×14سم [ف: 4 - 1360]

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 165/2

همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 404]

2. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 516/2

کا: محمد مؤمن بن محمد رضای حسینی رضوی خازن کتب رضوی، تا: رجب 1042ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 245]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 222/1 _2/42

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 جمادی الثانی 1069ق؛ مجدول؛ مهر: «معین الدین بن زین العابدین الحسینی 1095» (کروی)؛ 4گ، 23 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3 - 1321]

4. تهران: نوربخش؛ شماره نسخه:27616

آغاز: برابر؛ انجام: و لهذا عقلا تعظيم اطفال را قبيح ... بخشش مال.

از آغاز تا پایان پاسخ شبهه دوم را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 10ص (372 _381)، اندازه: 16×11سم [ف: 2 - 20]

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4668/13

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 28ص ( 673-646 )، 19 سطر (11×4)، اندازه: 17×9 سم [ف: 14 - 3618]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15254/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، کاغذ: شرقی، جلد: تیماج سبز، 13گ (124-136)، 15 سطر (17×8)، اندازه: 24/5×13/5 سم [ف: 38 - 736]

7. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه:132/4

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد ابراهیم، تا: دوشنبه 9 ربیع الاول 1129ق، جا: اصفهان؛ 6گ (27پ - 32پ)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 1 – 118]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2426/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 28]

8. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1638/2 -عکسی

آغاز: برابر

خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: شاید قرن 13؛ به دنبال «مجالس المؤمنین» شوشتری؛ 7ص (1106-1112)، 26 سطر (24×11/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 216]

9. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 51/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن محمد علی تبریزی، تا: 1227ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 7گ (330 - 1336)، 21 سطر (12×22)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: -126]

10. بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 251/1

آغاز: برابر؛ انجام: جواب از شبهه هفتم آن است که تواند بود که ابقای ابلیس بحال او اصلح باشد.

نسخه حاضر فقط هفت شبهه از شبهات مذکور را همراه با جواب دارا می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد حسین نجل آقا شیخ عبدالقهار معروف به روضه خوان بارفروشی علی آبادی الاصل 22 رمضان 1343؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15ص (154-168)، اندازه: 14×22 سم [ف: - 180]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1741/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 195]

11. همدان؛ کمالی؛ شماره نسخه:6/8

بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 386]

12. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:817/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ ابری، 11ص، 21سطر (31×10)، اندازه: 19×16/5 سم [ف: 2 - 216]

13. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 504/6

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: في: - 1414]

شبهات ابليسيه = ارادة جزافية / فلسفه / عربی

šubahāt-un iblīsīyya = irādat-un jazāfiyya

صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری

sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)

این شبهات را شهرستانی در «ملل و نحل» نیز آورده است. قاضی نور الله شوشتری (- 1019 ق) رساله ای در جواب این شبهات نوشته و نیز رسالهای دیگر در «تشبيه اقوال اهل خلاف بشبهات ابلیسه» نوشته است. به طوری که از قرائن استنباط می شود، ملا صدرا این شبهات را در ضمن بحث از اراده جزافی یاد کرده و شاید این بخشی از رساله او در جبر و اختیار باشد. هفت شبهه مشهور به شبهه شیطان را مؤلف نقل و به آنها پاسخ داده است. او در اثناء از شارح انجيل که این شبهات را نقل نموده یاد می کند. آغاز: بسمله ، اضائة عرشیه وَ ضِيَاءُ مشرقيه كَانَتْ هَذِهِ المسئله مِنْ مَزَالِقِ الاقدام وَ مزال الافهام حَتَّى أَكْثَرَ النَّاسِ فِي اثبات الارادة الجزافيه . . . حُكْمُهُمْ حُكْمِ الأشاعرة وَ انَّ كَانُوا منتسبين الَىَّ الاماميه ... أَقُولُ مَا يَتَعَلَّقُ بِهَذَا الْبَابِ انْهَ نَقْلِ انْهَ أَوَّلِ شِبْهِهِ وَقَعَتْ فِي البريه شُبْهَةٍ ابليس . . . وَ مصدرها استبداده بالرای . . . وَ انشعب هَذِهِ الشبهه بیسبع شُبُهَاتٍ وَ سِرْتَ فِي أَذْهَانِ النَّاسِ حَتَّى صَارَتْ مَذَاهِبِ بِدْعَةُ ...

1. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1804/11

آغاز: برابر؛ انجام: عِنْدَ الستناد تَيْسِيرُ الْوُصُولِ الَىَّ نِيلُ الغوامض الالهيه وَ عوفهم الاسرار اليقينية مَعَ هَذِهِ الدعاوى وَ الْأَمْرَاضَ النفسانيه . . . تَمَّتِ الشُّبُهَاتِ وَ الاجوبه مِنْ افادات مَوْلَانَا صَدْرِ الدِّينِ رَحِمَهُ اللَّهُ ... في شهر شوال في بلدة طوس 1216

بی کا، بی تا؛ 7ص (364-370)، اندازه: 22816سم [ف: 9 - 327]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14428/8

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 2گ (15ر 16ر)، اندازه: 18×22 سم [ف: 38 - 566]

شبهات در انوار التنزیل / تفسير / عربی

šobahāt dar anvār-ot-tanzīl

فاضل تاشکندی، محمد

fāzel-e tāškandī, mohammad

وابسته به: انوار التنزيل و اسرار التأويل؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر (-685ق)

سؤالات حافظ تاشکندی (محمد بن شیخ بایزید شاشی) از شیخ الاسلام عبدالله شمس الدین معروف به مخدوم (یا مخدوم الملک)، مشتمل بر نه شبهه و اعتراض بر «انوار التنزیل» بیضاوی. نام نویسنده سؤال و مسئول عنه در نسخه حاضر به صراحت نیامده جز این که در پایان آمده «الى هنا مكتوب الحافظ» و در آغاز آن تنها از مخدوم الملک که لقب او شیخ الاسلام است یاد شده است. نام تاشکندی در کشف الظنون محمد بن كمال الدين تاشکندی آمده اما در تعلیقاتی که محمد حسین بن دوست محمد بخاری بر این سؤال و جواب نوشته نام سائل و مسئول عنه همان گونه است که ما نوشتیم. سؤالات و اعتراضات تاشکندی - که ظاهرا در نسخه حاضر با اختصار آمده اما در رساله جوابیه شیخ الاسلام و رساله تعليقات بخاری تمام آن نقل شده - درباره این نه مورد است از انوار التنزيل بيضاوی: 1. سخن بیضاوی در تفسير العلكم تقون» و اشکالی که او درباره تفسير لعل بمعنی کی تعلیلیه یاد می کند؛ 2. استدلال بيضاوی از حکم قرآن به کفر ابلیس بر این که امر افادات وجوب می کند؛ 3. قَوْلُ بیضاوی لَعَلَّهُ سُبْحَانَهُ وَ تعالی أَنَّما ذَكَرَ يسئلونک بغیر وَ أَوْ ثُلُثاً ثُمَّ بِهَا ثَلَاثاً » ؛ 4 . قَالَ البيضاوي فِي تَفْسِيرِ قَوْلِهِ تعالی « قَالَ ابراهيم انَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَاتَ بِها مِنَ الْمَغْرِبِ » اعْرِضْ ابراهيم عَنِ الِاعْتِرَاضُ عَلَى الْمُعَارَضَةِ الفاسده الَىَّ الِاحْتِجَاجَ بِمَا لَا يُقْدَرُ عَلَيْهِ؛ 5. بیضاوی گفت واحد چون در سياق نفي افتد معنی جمع دهد؛ 6. بیضاوی در تفسیر آیه «وَ انَّ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ » گوید ؛ 7 . قَالَ البيضاوي وَ قِيلَ كَانَتْ ذَلِكَ فِي أَوَّلِ الْأَمْرِ ثُمَّ نُسِخَ ؛ 8 تفسیر آیه « وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا الَىَّ فِرْعَوْنَ ؛ 9 . دُرٍّ تَفْسِيرُ آیه « يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الملائکه » . بیضاوی می گوید : « فَانٍ هولاء هُمْ أَفْضَلُ الْخَلَائِقِ». تاشکندی در هر یک از موارد یاد شده اعتراضاتی بر بیضاوی ایراد کرده و به صورت مکتوبی برای شیخ الاسلام مخدوم الملک فرستاده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3802/7

آغاز: آغاز سؤالات تاشکندی: بسمله وَ بِهِ نسعين لَمَّا قَدِمَ شَمْسِ الْعُلَمَاءِ فَخَرَّ الْفُضَلَاءِ جَمَالِ فَضْلِهِ وَ كَمَالِهِ ظَاهِرُ فِي كُلِّ مَكَانٍ . . . حاملي أَهْلِ السُّنَّةِ وَ الْجَمَاعَةِ قامع الْبِدَعِ وَ الغوایه مخدومنا وَ مخدوم الملک عُمُوماً مِنْ بَلْدَةٍ لاهور إِلَى بَلْدَةٍ دهلی . . . وَ أَهْلُ الْفَضْلِ وَ الْكَمَالِ مِنْ سُكَّانِ بَلْدَةٍ دهلی جَاءَ وَ ابالهديه فديه فاردت أَنَا أَيْضاً أَنْ جِئْتُ بِهَدِيَّةٍ مُشْتَمِلَةُ عَلَى تِسْعَةِ أَقْوَالُ مُتَعَلَّقُهُ بِبَعْضٍ مَوَاضِعَ تَفْسِيرُ البيضاوی عثرها ( كَذَا . . ؟ ) خَاطَرَ الْفَاتِرُ رَجَاءِ الِالْتِفَاتُ مِنْ جَنَابَهُ . . . لااظهار الفضليه لَانَ جلها مضرو بِهِ فِي ذَاتِهِ أَدَامَ اللَّهُ تعالی ظِلَالٍ فَضْلَهُ حَتَّى يسريح الْمُسْلِمُونَ فِي هَذِهِ الظِّلَالِ ؛ انجام : يَدُلُّ عَلَى أَنَّ رُسُلُ الملائکه أَفْضَلُ مِنْ رُسُلِ الْبَشَرِ وَ هُوَ خِلَافُ مَذْهَبَ أَهْلِ السُّنَّةِ والجماعه وَ وِفَاقِ مَذْهَبُ المعتزله اللَّهُمَّ الَّا أَنْ يُقَالَ أَنَّ هَذَا مَبْنِيُّ عَلَى مَذْهَبِ ابی عبدالله الحليمي مِنْ أَهْلِ السُّنَّةِ وَ الجماعه وَ الفلاسفة وَ ضَعْفُهُ ظَاهِرُ بجنابه . . . قَاصِدَةُ لَا ظِهَارَ المناسبه لَا الْعِنَادِ والمشاغبه الَىَّ هُنَا مَكْتُوبُ الْحَافِظِ.

خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 3ص (65-67)، 21 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 1794 - 10]

شبهات کلمه توحید > التهليلية

شبهات واهيه > دفع شبهات واهيه

شبهه آکل و مأكول > شبهة الأكل و المأكول

شبهة الأكل و المأكول > رشحات علویه

شبهة الأكل و المأكول = جواب میرزا احمد / فلسفه / عربی

šubhat-ul-ākil-i wa-1-m’kūl = javāb-u mīrzā aḥmad

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 – 1241 ؟ قمری

ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)

پاسخ استدلالی کوتاهی است بر شبهه آکل و مأكول که میرزا احمد سؤال کرده و شیخ به روش خاص خود جواب گفته است. آغاز: الَىَّ جَنَابَ الأرشد الْأَعْظَمِ الأمجد . . . أَمَّا بَعْدُ فَسَلامُ علیک وَ . . . ثُمَّ أَنَا نحمد اللَّهِ الَّذِي لَا اله الَّا هُوَ . . .

انجام : فالعائد هُوَ الْمُبْدَأَ وَ كَمَا بَدَأَ كَمْ كَمَا تَعُودُونَ فَافْهَمْ فَانٍ هَذَا مِمَّا لَا شَكَّ فِيهِ وَ لَا شِبْهَهُ بِهِ تغیر.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5445/21

آغاز و انجام: برابر

كا: محمد بن علی گنجوی تبریزی، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 1گ (179پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 352]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20979

آغاز: برابر؛ انجام: وروي عن ابی الحسن ... و قال ضل خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]

3. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3497/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ مصحح؛ 2گ (187-188ر)، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 12]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10358/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه ربیع الثانی 1263ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (45ر -46پ)، 18 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 299 - 26]

5. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 673/14

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1266ق؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی، 2گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1- 187]

. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:431/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 3گ (449-451)، 21-17 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2 - 43]

شبهة الآكل و المأكول = جواب سؤال ابوالمظفر محمد رضا قاجار / کلام و اعتقادات / فارسی

šubhat-ul ākil wa-l ma’kūl = javāb-u su’āl-i abu-l muzffar muḥammad riļā qājār

رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)

تاریخ تأليف: ذیحجه 1237ق

رساله استدلالی مختصری است در دفع شبهه کلامی معروف که در پاسخ پرسش شاهزاده محمد رضا میرزا نگاشته است.

آغاز: ای آنکه از اشراق نور جمالت تمامی کائنات مستشرق و موجود و از ظهور کوکبه جلالت جملگی ممکنات نیست و نابود ... اما بعد، بعضی از مؤمنین این سرگشته وادی محرومی و وامانده مرحله مهجوری را.

انجام: و تحقيق مطالبش محتاج به بسط مقال است و بجهت افسردگی حقیر را آن اقبال نیست، و لا حول ولا قوة الا بالله العلى العظيم [فهرست کتب مشایخ، 314 «رساله»: که می گوید آن را در پاسخ محمد رضا میرزا نگاشته است؛ دنا 342/6 ؛ فهرستواره منزوی 174/6 ]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15149/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 ذیحجه 1227ق؛ 17گ (11پ -27پ) [مختصر ف: - 249]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10978

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد حسن نوری، تا: جمادی الاول 1242ق؛ واقف:محمد ایرانی مجرد؛ کاغذ:نخودی، جلد:تیماج خرمایی، 26، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 11 - 150]

3. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:949/5

خط: تحریری، بی کا، تا: 1255ق؛ اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 41]

4. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1999/2 - عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: به روزگار نگارنده (پیش از 1259ق) [عکسی ف: 1- 2]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8508/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تاب جلد: تیماج مشکی، 17گ (1ر -17ر)، اندازه: 20/5 ×15سم [ف: 22 - 93]

شبهة الاستلزام > حل شبهة الاستلزام

شبهة الاستلزام > دفع شبهة الاستلزام (الأولى)

شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām

سلطان العلماء، حسین بن محمد، 1001 - 1064 قمری

soltān-ol-'olamā’, hoseyn ebn-e mohammad (1593 - 1654)

آغاز: هَذِهِ هِيَ الشُّبْهَةِ الْعَوِيصَةِ الْمُسَمَّاةَ بِشُبْهَةٍ الاستلزام تقريرها يستدعي مقدمتين أَحَدِهِمَا انَّ كُلِّ شيئ لَا يَسْتَلْزِمُ وُجُودِهِ لَرُفِعَ أَمَرَ واقعی فَهُوَ قدیم

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15536/20

آغاز: برابر

در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق؛ جلد: تیماج کرم، 3ص (192-194)، 14-19 سطر، اندازه: 20/8×15/8 سم [ف: 43 - 150]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8106/1

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا قرن 11؛ اگ(1ر) [مختصرف:-466]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2198/12

آغاز: برابر؛ انجام: و على ما يشاء قدير.

بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (127پ۔ 128پ)، اندازه: 20×15سم [ف: 9- 880]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2198/13

آغاز: بسمله . كُلَّمَا لَا يَسْتَلْزِمُ وُجُودِهِ لَرُفِعَ أَمَرَ واقعی فَهُوَ قدیم؛

انجام: فاین المنافات بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (128پ۔ 129ر)، اندازه: 20×15سم [ف: 9 - 880]

شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām

قزوینی، خليل بن غازی، 1001 - 1089 قمری

qazvīnī, xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678)

رساله ای است در طرح و حل شبهه.

آغاز: کل مَالًا يَسْتَلْزِمُ وُجُودِهِ رَفَعَ أَمَرَ واقعی فَهُوَ مَوْجُودُ لانه لَوْ كَانَ مَعْدُومُ لَكَانَ وُجُودِهِ مُسْتَلْزِمٍ لَرُفِعَ أَمَرَ واقعی ..

انجام: وَ تَفْصِيلِ هَذَا الْجَوَابِ وَ ذَكَرَ الشقوق وَ الِاحْتِمَالَاتِ . . . بسيطة مِمَّا ذَكَرْنَا لَوْ تامل حَقُّ التامل [دنا 343٫6]

1. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 280/9

مع جوابه؛ بی کا، تا: با تاریخ 1048ق [نشریه: 11 - 936]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2508/7

ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 706]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:883/4 -طباطبائی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد سعید فرزند میر نظام حسینی، تا: 1072ق؛ در ذیل نسخه حاشیه ای است بر این رساله از میرزا رفیعا، به شیوه چیپا؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج عنابی، 106گ، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 28/5سم [ف: 23 - 183]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2401/24

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 2ص (261-262)، 28 سطر (13/5 ×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 – 1017]

شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām

قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری

qazvīnī, mohammad ebn-e hasan (- 1685)

تهران، ادبیات، شماره نسخه: 216/14

بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3 - 35]

شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām

شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری

šīvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)

تقریراتی است مشتمل است بر: 1- تحقیق در باب لازم و ملزوم شرح مطالع که مقدمه رفع شبهه استلزام است. آغاز: «بسمله . اعْلَمْ انْهَ قَدِ اسْتَدَلَّ فِي شَرْحِ المطالع فِي بَحْثِ اللَّازِمُ » ، انجام : « وَ أَنَّمَا يُسَلِّمُ فِيمَا اتحد جِهَةِ عَقَدَ الْوَضْعِ وَ الْحَمْلُ فلیتامل فَرَغَ مِنْ تسویده میرزا مُحَمَّدِ شیروانی».

2- شبهه استلزام. آغاز: «بسمله. قوله. فان مجموع اجزاء الشيء اذا وجده، آه. قيل لا يخفی». انجام: « وَ اللَّهُ تَعَالَى يَقْبَلُ الْعُذْرَ وَ يَعْلَمُ السراير عِبَادِهِ وَ لنختم الْكَلَامِ الْحَامِدِينَ اللَّهُ عَلَى عِصْمَتِهِ وَ مُصَلِّينَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ ارومته صَلَّى اللَّهُ علیه وَ علیهم اجمعین».

3- حاشیه ای است از ملا میرزا بر پاره ای از تقریرات همان مقرر سابق راجع به شبهه استلزام و متفرعات آن درباره مباحث وجوب و امکان از امور عامه حکمت و در آن کلمات خشن و درشت بر مقرر مذکور گفته است. آغاز: «بسمله . لَانَ الِاسْتِغْنَاءِ عَنِ المؤثر الْفَاعِلِ ضروری . آهِ »، انجام : « أُتِيَ فِي هَذِهِ الحاشیه بحقایق وَ دقایق تزری بِالرَّيَاحِينِ وَ الشقایق وَ لنختم الْكَلَامِ حامدين لِرَبِّ الْعَالَمِينَ وَ مُصَلِّينَ عَلَى النَّبِيِّ سَيِّدُ المرسلین وَ آلِهِ وَ عِتْرَتِهِ المعصومین».

4- حاشیه ای دیگر بر پاره ای از اقارير همان مقرر. آغاز: « ايكون منشاء لَا تساع الْعَدَمِ عَلَى غَيْرِهِ آهِ». انجام: « وَ مَنْ نَظَرَ فِي كَلَامِ الْمُعْتَرِضُ عَلِمَ أَنَّهُ لَا يَحْتَمِلُ هَذَا الواهی وَ انَّ كَانَ فِي نَفْسِهِ واهِيَةُ.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:975

آغاز: بسمله . اعْلَمْ انْهَ قَدِ اسْتَدَلَّ فِي شَرْحِ المطالع فِي بَحْثِ اللَّازِمُ ؛ انجام : وَ مَنْ نَظَرَ فِي كَلَامِ الْمُعْتَرِضُ عَلِمَ أَنَّهُ لَا يَحْتَمِلُ هَذَا الواهی وَانٍ كَانَ فِي نَفْسِهِ واهِيَةُ.

تقریرات متفرقه در رد؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ مسوداتی است از مؤلف (ملا میرزا) که از سواد به بیاض نیامده است، محشی؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: نباتی و زرد، جلد: تیماج گلی، 40گ، اندازه: 21×15سم [ف: 1 - 266]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11454/2

آغاز: اعْلَمْ انْهَ قَدِ اسْتَدَلَّ فِي شَرْحِ المطالع فِي بَحْثِ اللَّازِمُ عَلَى انَّ اللَّازِمُ يَنْقَسِمُ إِلَى مَا هُوَ بوسط وَ مَا هُوَ بِغَيْرِ وَسَطُ ؛ انجام : وَ بُطْلَانِ الْحَمْلِ وَ عَدَمِ الفائده كذلک وَ أَنَّمَا يُسَلِّمُ فِيمَا اتحد جهه عَقَدَ الْوَضْعِ وَ الْحَمْلَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1213ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 19811 سم [ف: 33/2 - 135]

شبهة الاستلزام (الاولی) / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām (al-ulā)

محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099 قمری

mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)

رساله ای کوتاه و استدلالی درباره شبهه استلزام و پاسخ به آن و حل مشکلات آن که بر مشرب حکمای امامی نگاشته شده است. محقق خوانساری مجموعه سه رساله در این بحث نگاشته، چون بعد از تأليف رساله اول، محقق سبزواری ردی بر او نگاشته و بعد از اطلاع محقق خوانساری از آن، جواب رد وی را در رساله ای دیگر داده، و بر جواب وی نیز محقق سبزواری رد

دیگری نگاشته و در آخر مرحوم خوانساری رساله سوم را در جواب او تأليف نموده است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا شُبْهَةَ فِي وُجُودِهِ وَ لَا مِرْيَةٍ فِي فَضْلِهِ وُجُودِهِ وَ الصَّلَاةُ عَلَى مَنْ أَرْسَلَهُ . . . وَ بَعْدُ فَهَذِهِ كَلِمَاتٍ مُتَعَلِّقَةً بِالشُّبْهَةِ الْمَشْهُورَةِ بِشُبْهَةٍ الاستلزام.

انجام : وَ الْفَرْقُ بَيْنَ بَيْنَهُمَا كَمَا لَا يَخْفَى عَلَى مَنْ أَمْعَنَ النَّظَرِ وَ أَ جَادَ انْتَهَى وَ لَا حَاجَةَ الَىَّ التَّعَرُّضِ بِحَالِ مَا أَفَادَ.

چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1317ق، وزیری، 47ص (صص 222-268) [دنا 343٫6 (23 نسخه)؛ الذريعة 25/13 و 229/8 - 230]

شرح و حواشی:

1- دفع شبهة الاستلزام (الأولى) = شبهة الاستلزام؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)

2- شبهة الاستلزام (الثانية) = تعليقة على شبهة الاستلزام للسبزواری؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099)

3- دفع شبهة الاستلزام (الثانية) = حاشية شبهة الاستلزام؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)

4- شبهة الاستلزام (الثالثة) = تعليقه على حاشية شبهة الاستلزام؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099)

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4871/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق زیبا، کاتب =مؤلف، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (14ر-18پ)، اندازه: 14/5× 25/5 سم [ف: 13 - 55]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 252/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 285]

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2727/1

آغاز: برابر

خط: نستعلیق تحریری، کا: ابوالحسن حسینی، تا: 1067ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 11گ (1-11)، 21 سطر (13×6/5)، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 4 - 1405]

3. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1442/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 4- 269]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11281/2

آغاز: برابر؛ انجام: دايما وَ هُوَ مَنَافٍ لنقيض الصُّغْرَى الْبَتَّةَ فاندفع الْجَوَابُ الْمَذْكُورِ وقس عَلَيْهِ الْقَوْلُ فِي الْمُعَدِّ وَ مَاتَ والممتنعات ایضا فتامل»

خط: شکسته نستعلیق، كا: غیاث الدین محمد، خوانساری، تا: جمعه ذیقعده 1068ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (52- 67)، 17 سطر، اندازه: 65 ×13/5 سم [ف: 28 - 428]

5. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1866/1

خط: نستعلیق خوش، کا: محمد صالح خاتون آبادی، تا: 1086ق؛مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 15گ (1پ -15ر)، 20 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 5 - 393]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1363/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 201]

6. تهران؛ مدرسه معمارباشی؛ شماره نسخه: 99/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: عبدالمطلب بن ابی طالب حسنی حسینی اصفهانی، تا: جمعه 17 شوال 1089ق؛ جلد: تیماج سیاه، 38گ(2پ-39ر)، 15-19سطر [ف: - 117]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18386/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، کا: معين بن احمد، تا: 1090ق؛ علامت مقابله نسخه با مصنف (آقا حسین)، محشی به نشان «منه دام ظله»؛ جلد: پارچه ای، 64ص (109-172)، 15 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 50 – 152]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:488/3

آغاز: برابر؛ انجام: ثُمَّ لَا يَخْفَى أَنَّ الظَّاهِرَ مِنَ عباراته انْهَ جازم بالامور الَّتِي ذَكَرَهَا فِي ذَيْلِ قَوْلِهِ كَمَا أَنْ - الخ.

خط: نستعلیق، کا:ابو طالب حسینی، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، گی (172پ -177ر)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 2 - 99]

9. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 1374/2

آغاز: آغاز و انجام برابر مجموعه چاپ سنگی 1216-1317 ق تهران ص 222-250

خط: نستعلیق، كا: فوارس بن ابو المكارم دماوندی، تا: 1093ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مدظله» دارد؛ 50ص (81-130) [ف: 134 - 5]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 192]

10. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2495/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 16گ (36-51)، 17 سطر (12×7)، اندازه: 16×11 سم [ف: 4 - 1317]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1365/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 205]

11. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4206/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ (49پ -78پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 833]

12. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/61

خط: نستعلیق ریز، كا: نصیر الدین محمد رضوی شاگرد آقا حسين خوانساری، تا: قرن 11 (بین سالهای 1064 تا 1096)؛ مصحح، محشي با نشان «منه دام ظله، منه مد ظله، منه»؛ کاغذ: سپاهانی،

جلد: تیماج حنایی، 9گ (162پ - 170ر)، 42 سطر (23×13)، اندازه: 31820سم [ف: 16 - 342]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/48

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 185]

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20822

آغاز: برابر؛ انجام: مِنْ مصنقات الْفَاضِلِ المدقق وَ الْكَامِلُ الْمُحَقِّقُ آقا حسین خوانساری

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، خطوط چلیپا؛ 18ص (رایانه) قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1361

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 200]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21928

آغاز: برابر؛ انجام: بِالدَّلِيلِ الَّذِي مرفي بَيَانُ أَنَّ اللُّزُومِ أُلَازِمُ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه مد ظله»؛ 58 ص [رایانه]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1418

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 259]

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23713

آغاز: برابر؛ انجام: الرساله تَمَّ يَوْمَ الاحد شَهْرِ ذِي الحجه الْحَرَامِ سِنُّهُ 1113 الْعَبْدِ الاقل عَلَى نقی ...

خط: نستعلیق، كا: على نقی، تا: 1112؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 46ص (76-121)؛ ضمیمه نسخه ش 5794 [رایانه]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1367/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 207]

16. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:3/ 17030

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، بی کا، تا: دوشنبه 10 شوال 1154ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 48ص (76-123)، 16 سطر (15×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 47/1 - 165]

17. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19545

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج، 57ص (2-58)، 12 سطر [رایانه] قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 1360

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 199]

18. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6290/10 - 30/170

آغاز: برابر؛ انجام: فَيَلْزَمُ أَنْ يَكُونَ وُجُودِ الْحَادِثُ أَيُّ الْمَسْبُوقِ بالعدم مُتَحَقِّقاً دَائِماً وَ هُوَ مَنَافٍ لنقيض الصُّغْرَى الْبَتَّةَ فاندفع الْجَوَابُ الْمَذْكُورِ وقس عَلَيْهِ الْقَوْلُ فِي المعدومات والممتنعات ایضا فَتَأَمَّلْ. از اول تا آخر؛ خط: نسخ، كا: عبد الحسين بن شیخ محمد امین شراره فتونی، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه قدس سره»؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 4 - 1842]

19. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2483/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ هُوَ خِلَافُ الْفَرْضِ فَيَلْزَمُ أَنْ يَكُونَ وُجُودِ الْحَادِثُ أَيُّ الْمَسْبُوقِ بالعدم مُتَحَقِّقاً دایما وَ هُوَ مَنَافٍ لنقيض الصُّغْرَى الْبَتَّةَ فاندفع الْجَوَابُ الْمَذْكُورِ وَ قس عَلَيْهِ الْقَوْلُ فِي الْمَعْلُومَاتُ والممتنعات ایضا فتامل.

خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين محمد بن على نقى طغایی، تا: عصر مؤلف؛ محشی با امضای «منه ظله العالی»؛ 16گ، 20 سطر، اندازه: 21×12سم [ف مخ - 3 - 1136]

20. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 1921/1

آغاز: برابر؛ انجام: فلیزم أَنْ يَكُونَ وُجُودِ الْحَادِثُ أَيُّ الْمَسْبُوقِ بالعدم مُتَحَقِّقاً دايما وَ هُوَ مَنَافٍ لنقيض الضوى البته فاندفع الْجَوَابُ الْمَذْكُورِ وقس عَلَيْهِ الْقَوْلُ فِي المعدومات والممتنعات أَيْضاً.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ - 3 - 1136]

21. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:1343

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا [ف: 4 - 172]

شبهة الاستلزام (الثانية) = تعليقة على شبهة الاستلزام للسبزواری / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām (at-tānīya) = taʻlīqat-un 'alā šubhat ul istilzām li-s sabzawārī

محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099 قمری

mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)

وابسته به: دفع شبهة الاستلزام (الأولى) = شبهة الاستلزام؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)

جوابیه ای است بر ردی که محقق سبزواری بر رساله اول محقق خوانساری در این موضوع نگاشته بود.

آغاز: اعْلَمْ أَنَّ بَعْضَ الْفُضَلَاءِ الْمُعَاصِرِينَ دَامَ فَضْلَهُ بَعْدَ مَا كَتَبْتُ هَذِهِ الرِّسَالَةُ كَتَبَ مَقَالَةِ فِي حِلٍّ هَذِهِ الشُّبْهَةِ وَ لَمَّا التزمنا فِي هَذِهِ

چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1317ق، وزیری، 47ص صص 222-268)، به انضمام مقدمه واجب خوانساری و رساله اجتماع امر و نهی سید محمد کاظم یزدی [دنا 324/6 (9 نسخه)؛ الذريعة 25/13 و 229/8 - 230]

شرح و حواشی:

1- دفع شبهة الاستلزام (الثانية) = حاشية شبهة الاستلزام؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)

2- شبهة الاستلزام (الثالثة) = تعليقه على حاشية شبهة الاستلزام؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099)

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7016/4

خط: نسخ، کا: گویا از یکی از شاگردان او، تا: قرن 11؛ محشی با

نشان «منه ظله العالی، منه مد ظله، منه مد ظله السامی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 40گ (45پ -84پ)، 21 سطر (12×5)، اندازه: 19×11 سم [ف: 16 - 430]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1362/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 200]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/63

آغاز: برابر

خط: نستعلیق ریز، كا: نصیر الدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: 1079ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله» ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 7ص (307-313)، 42 سطر (23×13)، اندازه: 31×20سم [ف: 16 - 342]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/49

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 185]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1866/2

خط: نستعلیق خوش، کا: محمد صالح خاتون آبادی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ کاغذ: ترمه نازک، جلد: میشن قرمز، 16گ (15پ - 30ر)، 20 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 393 - 5]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1363/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 201]

4. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:ض 2495/2

تذکر: این رساله در فهرست وزیری نیامده است و با توجه به عکس آن در مرکز احیاء (ش 1365) وارد شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله»؛ 26ص ( 126-101) [ف: 4 - 1317]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1365/3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 205]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 19545

تذکر: این رساله در فهرست و رایانه آستان قدس معرفی نشده و اطلاعات آن با توجه به عکس آن در مرکز احیاء (1360/2) وارد شد؛ بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج، 57ص (59-115)، 12 سطر [رایانه]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 1360

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 199]

شبهة الاستلزام (الثالثة) = تعليقه على حاشية شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

subhat-ul istilzam (at-talita) = ta'liqat-un 'ala hasiyat-i šubhat-ul-istilzām

محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099 قمری

mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)

وابسته به: دفع شبهة الاستلزام (الثانية) = حاشية شبهة الاستلزام؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090) تاریخ تأليف: صفر 1079ق

این رساله در پاسخ گفته های محقق سبزواری در رساله دوم خویش در این موضوع است و مؤلف به رد و ایراد گفتار وی پرداخته است و در واقع رساله سوم آقا حسین خوانساری درباره شبهه استلزام است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي هُوَ قَادِرُ عَلَى أَنْ يُجِيبَ سُؤَالِ كُلَّ سَائِلُ وَ لَا يُغَلِّطُهُ اخْتِلَالِ السُّؤَالِ وَ اخْتِلافِ الْمَسَائِلِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اصْطَفَاهُ . . . أَنِّي قَدْ كُتِبَتْ سَالِفَ الايام رِسَالَةِ فِي حِلٍّ

انجام : فَيَكُونُ مَزِيداً لألطافه وَ افضاله عَلَيْنَا دَامَتْ أَلْطَافَهُ وَ افضاله فلنختم الْكَلَامِ حامدين مُصَلِّينَ مُسْتَغْفِرِينَ.

چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1317ق، وزیری، 47ص صص 222-268)، به انضمام مقدمه واجب خوانساری و رساله اجتماع امر و نهی سید محمد کاظم یزدی [دنا 344/6 -345 (14 نسخه)؛ الذریعه: 196/10 _197)

1. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4206/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1079ق؛ محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 49گ (98-146 پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 834]

2. تهران؛ مدرسه معمارباشی؛ شماره نسخه: 67/2

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا:صفر 1079ق؛ 67گ (73پ - 139)،15-20سطراف:- 73]

3. تهران: ملک؛ شماره نسخه:1866/4

در فهرست دارد: چهارمین نگارش اوست و خرده گیری است از سخن دانشمندان هم زمان خود؛ خط: نستعلیق خوش، كا: محمد صالح خاتون آبادی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ کاغذ: ترمه نازک، جلد: میشن قرمز، 45گ (54پ - 98ر)، 20 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 5 – 393]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1363/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 202]

4. تهران؛ مدرسه معمارباشی؛ شماره نسخه:99/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان عبدالمطلب بن ابی طالب حسنی حسینی اصفهانی، تا: با تاریخ 1089ق، 46گ (63-108ر)، 15-19 سطر [ف: - 119] 5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18386/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، كا: معين بن احمد، تا: 1090ق؛ جلد: پارچه ای، 90ص (215-304)، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 153 - 50]

6. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1374/4

خط: نستعلیق، كا: فوارس بن ابو المكارم دماوندی، تا: 1093ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله»، در پایان دارد: «قد اتفق الفراغ منه في شهر صفر 1079» که در چاپی نیامده؛ 77ص (161- 237) [ف: 5 - 135]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1358/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 193]

7. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2495/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 42گ (82-123)، 17سطر (12×7)، اندازه: 16×11 سم [ف: 4 - 1317]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1365/5

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 206]

8. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/50

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران 6710؛ خط: نستعلیق، کا: نصیر الدین محمد رضوی، تا: بین سال های 1064 تا 1096ق؛ مصحح، محشى؛ 16ص (313-328) [عکسی ف: 4 - 186]

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23715

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: على نقی، تا: 1113ق؛ ضمیمه نسخه ش 5794؛ مجدول، مصحح، محشی؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 37گ، 21 سطر [رایانه]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1367/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 207]

10. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3562/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق تحریری، كا: اسمعيل بن محمد صادق الموتی، تا: شعبان 1127ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری سبز، 44ص (17-60)، 17 سطر (13×6/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 5 – 1698]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1370/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 217]

11. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:1243

آغاز و انجام: برابر

خط: مخلوط از نسخ و ثلث متوسط، بی کا، تا: 1228ق؛ کاغذ: متوسط، جلد: تیماج قرمز، 23 سطر، اندازه: 27×2/5 سم [ف: 4 - 172]

شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

šubhat-ul-istilzām

محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099 قمری

mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)

معلوم نیست کدام یک از رساله های اوست.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10942/1

خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن حاجی افضل خسرو آبادی سبزواری، تا: 1083ق؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س وش 2 - 38]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22013

آغاز: بسمله ، رساله فِي تقريرات شِبْهِهِ الاستلزام وَ انجام : فاندفع الْجَوَابُ الْمَذْكُورِ وَ مَنَّ عَلَيْهِ . . . بغفرانه الساری

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1185ق، جاز احمد نگر دکن هند [رایانه]

شبهة الاستلزم / فلسفه / عربی

šubhat-ul-istilzām

کاشمری، محمد شریف، ق 11 قمری

kāšmarī «mohammad šarīf (- 17c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22012

آغاز: بسمله ، رساله فِي حِلٍّ شُبُهَاتُ ابْنِ کمونه وَ غیره مُحَمَّدِ شریف ؛ انجام : وَ الصلوه وَ اسلام عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ اجمعین

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1158ق، جا: احمد نگر دکن هند [رایانه]

شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

šubhat-ul-istilzām

محمد هادی، ق 11 قمری

mohammad hādī (- 17c)

در رد این کمونه

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3466/3

آغاز: بسمله . وَ بِهِ نَسْتَعِينُ فِي أُمُورِ الدُّنْيَا وَ الدِّينِ مِنْ سوانح الْعَبْدِ . . . مُحَمَّدُ هادی . . . فِي الْجَوَابِ عَنِ الشُّبْهَةِ الْمَشْهُورَةِ بِشُبْهَةٍ الاستلزام الْمَنْقُولَةِ عَنْ ابی کمونه وَ تقريرها انْهَ كُلُّ مَا يَكُونُ بِحَيْثُ اذا وَجَدَ لَا يَكُونُ وُجُودِهِ مستلزما لَرُفِعَ أَمَرَ واقعي يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ أَزَلِيّاً ابديا ؛ انجام : وَ الْفَرْقُ بَيْنَ كَمَا لَا يَخْفَى عَلَى [ مِنْ ] أَمْعَنَ النَّظَرِ وَ اجاد.

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 جلد: تیماج زرد، 1گ (8ر)، 17 سطر (12×77)، اندازه: 12×17 سم [ف: 11 - 2473]

شبهة الاستلزام و جوابها / فلسفه / عربی

šubhat-ul-istilzām wa jawāb-u-hā

رفیعا، محمد بن حیدر، 997 – 1080؟ قمری

rafī‘ā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2401/23

خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 1ص (261)، 28 سطر (13/5 ×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1017]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 278/32

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 19×7، اندازه: 23×7/5 سم [سنا: ف: 1 - 136]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2198/14

آغاز: تقريرها كُلِّ مَا لَا يَسْتَلْزِمُ وُجُودِهِ رَفَعَ أَمَرَ واقعی فَهُوَ مَوْجُودُ ؛

انجام : أَوْ مستلزما لَهَا فتامل تَعْرِفُ مَا فِيهَا حَقُّ تامل ) . هُوَ الْمُوَفَّقِ وَ الْمُعَيَّنِ

بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 1گ (129ر)، اندازه: 20×15سم [ف: 9 - 880]

شبهة الاستلزام و جوابها / فلسفه / عربی

šubhat-ul-istilzām wa jawāb-u-hā

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2198/15

آغاز: بسمله . هَذِهِ شُبْهَةُ مَشْهُورَةً بِشُبْهَةٍ الاستلزام قَدِ اشْتَهَرْتُ بین النحاریر ؛ انجام : وَ انْحَلَّتِ الشُّبْهَةِ

دانسته نشد از کیست در حاشیه مشاعر (ص 102 و 100) هم این شبهه حل شده است؛ بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 2گ( 129 - 130پ)، اندازه: 20×15سم [ف: 9 - 880]

شبهة الاستلزام و مغالطة ابن کمونه و حلها / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām wa mugālațat-u ibn-i kamūna wa hall-u-ha

قره باغی، يوسف بن محمد جان، - 1054؟ قمری

qara bāqī, yūsof ebn-e mohammad jān (- 1645)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22010

آغاز: بسمله ، مِنْ المغالطات المستصعبه شِبْهِهِ الاستلزام ؛ انجام : وَ لَقَدْ جاءَ الْحَقُّ وَ ذهق الْبَاطِلِ انَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر دکن هند [رایانه]

شبهة الاستلزام / فلسفه / عربی

šubhat-ul istilzām

غیر همانند:

1. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1185/3

آغاز: شُبْهَةٍ الاستلزام . قَدْ تُمَهِّدَ للمغالطة الْمَشْهُورَةِ مُقَدَّمَةً وَ هِيَ انَّ عَدَمِ اسْتِلْزَامِ ؛ انجام : فِي اللَّيْلِ فتامل فانه دَقِيقٍ.

خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1072ق؛ 21 سطر [چهار کتابخانه مشهدف: - 310]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15536 ض

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق؛ 4ص (121-124) [ف: 43 - 151]

3. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 176/2

خط: نستعلیق، بی کا، تان ربيع الاول 1095ق، قطع: جیبی [نشریه:4- 407]

4. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 176/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: جيبي [نشریه: 4 - 407]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1207/22

آقا حسین خوانساری و سبزواری رساله هایی در رد هم نوشته اند و در این رساله خلاصه نظرات این دو تن آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (180) [ف: 4 - 22]

6. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 216/9

از میر عبدالرحیم؛ بی کا، بی تا [ف: 3 - 91)

شبهة الاستلزام / فلسفه / فارسی

šobhat-ol istilzām

یکی از مغالطات منسوب به این کمونه، شبهه استلزام است که در تقریر و حل آن رساله ها نوشته اند که عمدتا عربی است. نویسنده رساله حاضر به حسب شبهه را در دو مطلب تقریر کرده و حل آن در دو مقام بیان داشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3577/4

آغاز: تقریر این شبهه مستدعی بیان دو مطلب است و سبق بيان آن مطلب اول آنکه هر چیز که از فرض وجودش رفع امر واقعی لازم نیاید ناگزیر بایدش موجود بود، انجام: بيان كبرى آنکه حاليا تحریر یافت و بيان صغرى بهمان شیوه است که در مقام اول گذشت.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج سرخ، 4ص (145-148)، 15 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 10 - 1546]

شبهة الأعم الأغلب / فلسفه / عربی

šobhat-ul a'amm-il aqlab

میرزا محمد محسن، ق 11 قمری

mīrzā mohammad mohsen (- 17c)

این شبهه را استاد مؤلف، القا کرده و از شاگردان خواسته در جواب آن فکر کنند برای مهیا ساختن ذهن آنان برای مسائل مشکل علمی. این پاسخ فلسفی با تفصيل نگاشته شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8947/2

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا يُحِيطُ بِكُنْهِ كَمَالِهِ الظُّنُونِ وَ الْفِكْرَ وَ لَا يَظُنُّهُ

ضنينا بنعمائه عَلَى أَحَدٍ أَحَدٍ مِمَّنْ أَسْلَمَ وَ كَفَّرَ ؛ انجام : وَ أَفْضَلُ مَا يجازی بِهِ خیار عِبَادِهِ الابرار بِالنَّبِيِّ وَ الْوَصِيِّ وَ آلِهِمَا الِاطِّهَارُ.

خط: نستعلیق، کاتب =مؤلف، تا: 3رمضان 1096ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 152گ، اندازه: 12× 24/5 سم [ف: 23 - 119]

شبهة الحاق الفرد بالأعم الأغلب / اصول فقه / فارسی

šobhat-o elhāq-el fard-e be-l-aʻamm-el aqlab

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2401/25

آغاز: چون مقرر است که هرگاه در شهری هزار مؤمن بوده باشد؛

انجام: هَذَا مَا وَصَلَ اليه فکري الْفُتُورِ

خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 1ص (262)، 28 سطر (13/5 ×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1017]

الشبهة التحريمية / اصول فقه / عربی

aš-šubha-ut taḥrīmīyya

صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، - 1378 قمری

safi golpaygani, mohammad javad ebn-e abbas ( 1959)

تاريخ تأليف: اواخر ذیقعده 1311ق؛ محل تأليف: اصفهان

مسأله دوران امر بین حرمت و غیر وجوب و فروعات آن را با استفاده از آیات و اخبار و گفتار اساتید مورد بررسی قرار داده است.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:949/8

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . فِي دَوَرَانُ الْأَمْرِ بَيْنَ الْحُرْمَةُ وَ غَيْرِ الْوُجُوبِ وَ هُوَ بِاعْتِبَارِ الشَّكِّ فِي الْحُرْمَةُ وَ غَيْرِ الْوُجُوبِ يُتَصَوَّرُ عَلَى قِسْمَيْنِ نسخه اصل:کتابخانه شيخ لطف الله صافی قم؛ خط: نستعلیق، کاتب =مؤلف، تا: 1310-1312ق، 66ص (315-380)[ عکسی ف:3- 174]

شبهه تخلف معلول از علت و دفع آن / فلسفه / فارسی

šobhe-ye taxalof-e ma‘lūl az ‘ellat va daf'-eān

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2401/21

آغاز: وَ تسلسل دُرٍّ عِلَلِ لَازِمُ آید وَ این مُحَالُ اسْتِ ؛ انجام : اینست آنچه أَزُّ کتابهای دانایان فقیر را ظَاهَرَ شُدَّهُ دُرٍّ دَفَعَ این شِبْهِهِ وَ فهمیدن این تامل بسیار باید وَ تعمقی دُرٍّ معنی حرکت هَدَاكَ اللَّهُ وَ ایانا طَرِيقِ الرَّشادِ

خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 1ص(258)، 28 سطر (13/5× 19/5 )، اندازه: 18× 24/5 سم [ف: 9 - 1016]

شبهة التناقض / فلسفه / فارسی

šobhat-ot-tanāqoz

رفیعا، محمد بن حیدر، 997 – 1080؟ قمری

rafiřā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 278/33

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 19×7، اندازه: 7/5×23سم [سنا: في: 1- 136]

شبهه جذر اصم > حل شبهة جذر الأصم

شبهه جذر اصم ، حاشية في مغالطة جذر الأصم على شرح التجريد

شبهة جذر الاصم > حل شبهة ابن کمونه

شبهة الحركة / فلسفه / عربی

šubhat-ul-harika

خوانساری، غیاث الدین محمد

xānsārī, qīyās-od-dīn mohammad

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 799/13

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يُتَطَرَّقُ شُبْهَةٍ إِلَى وُجُوبِ وُجُودِ ذَاتِهِ ؛

انجام : لَا تَبْقَى لَكَ الْمُكَابَرَةِ مَجَالَ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 5 - 178]

شبهة الحسن و القبح = رسالة في الحسن و القبح = الجبر و الاختيار / اصول فقه / عربی

šubhat-ul husn wa-l qubḥ=r.-un fi-l husn wa-l qubḥ= al-jabr wa-l ixtīyār

وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری

vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)

وابسته به: حاشية حاشية الباغنوی على شرح مختصر الاصول عضدی؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسين (-1125)

حاشية شرح مختصر الاصول = حاشية شرح مختصر المنتهي = حاشية شرح العضدي على مختصر ابن الحاجب؛ میرزا جان باغنوی، حبیب الله (-994)

این مسأله از دیر باز بین متکلمین و فلاسفه مورد بحث بوده که حسن و قبح در جایی مطرح است که فاعل در عمل اختیار داشته باشد و اگر فعل عبد بدون اختیار از وی صادر شود در چنین عمل اضطراری دیگر حسن و قبح مطرح نیست. این شبهه را اشاعره بر معتزله و امامیه وارد نموده و طرح مسئله را وقوع بین دو محذور دانسته اند. مؤلف در این رساله جبر و اختیار و معانی

مختلف آن را شرح نموده سرانجام نتیجه می گیرد انسان در اعمال خود مضطر نبوده و با وجود اختیار می توان حسن و قبح را درباره او صائب دانست. رساله حاضر حاشیه ای است بر گفته آقا جمال خوانساری در شرح «المختصر» در خصوص همین شبهه.

آغاز: الحمدلله . . . أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ شُبْهَةٍ مُشْكِلَةُ وَ مغالطة مُعْضِلَةُ أَوْرَدَهَا الأشاعرة عَلَى الْمُعْتَزِلَةِ وَ الأمامية لاتلجي الَىَّ الْقَوْلِ بالاضطرار . . . انجام : اعْلَمْ أَيُّهَا السَّائِلُ الْبَاعِثُ انْهَ لَوْ سَلَّمْنَا وَ فَرَضْنا حُصُولِ اسْتِبْعَادَ مِنْ شبهاتک نَقُولُ الاستیعاد لَا يَضُرُّنَا عَلَى مَا عَرَفَةَ

چاپ: طهران، سنگی، 1395ق، وزیری (كلمات المحققين: ج 2، صص 131-139) [الذريعة 981/5؛ روضات 97/2؛ مكتبة امیرالمومنین 302/1 ؛ دنا 346٫6 -347 (44 نسخه)]

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2324/11

آغاز و انجام: برابر

كا: احمد بن ابراهیم، تا: 1175 و 1176ق، جان کربلا کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 6گ (91پ - 96پ)، 22 سطر ( 14/5×7/5)، اندازه: 13/5 ×5/ 20سم [ف: 12 - 57]

2. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:24716 - ج

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: یک شنبه پایان رجب 1179ق؛ 1گ (52پ -58پ) [ف: 349 -]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14985/12

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مصحح، کاغذ: شرقی، 4گ (138ر -141ر)، 25 سطر، اندازه: 15/5×9/5 سم [ف: 37 - 662]

4. مراغه؛ عمومی؛ شماره نسخه:23/7

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، كا: محب على بن مراد علی لاهیجانی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، 6گ، اندازه: 21×15سم [ف: - 240]

5. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 385/2

خط: نستعلیق، کا: عبد الغني بن عبد الصمد بن عبدالغنی، تا: رجب 1200ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (52ر -56ر)، 18 سطر (13×7)، اندازه: 17×13سم [ف: - 291]

. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 3/97/3 -6274

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 15 سطر، قطع: ربعي [آستانه قم: - 200]

7. اصفهان، مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:425/6

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (234پ -238پ)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 2 - 311]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2277/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا قرن 13؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (28ر -32پ)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 11 - 687]

9. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12929/11

آغاز: برابر انجام وَ رُبَّمَا يَظْهَرُ مِنْ كَلَامِهِ الِاعْتِرَافِ بِمَا ذَكَرْنَا حَيْثُ شَعْرِ بِالْعَجْزِ عَنْ حَلِّ الشُّبْهَةِ وَ انْهَ لَا ضَرَرَ فِي الْعَجْزِ بَعْدَ ثُبُوتِ الْمَذْهَبِ بِالْبَيِّنَةِ وَ يَظْهَرُ مِنِ الْفَاضِلِ الباغنوی ...

بخش اندکی از آغاز رساله را در بر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 1گ (168پ)، 18 سطر، اندازه: 11×9 سم [ف: 32 - 806]

10. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3680/4

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (21پ -25پ)، 24 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [محدث ارموی مخ: 1 – 495]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13382/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جان کربلا کاغذ: فرنگی شکری،

جلد: تیماج تریاکی، 8گ، 18 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 16 - 351]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13382/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج خرمایی، 8گ، 18 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 16 - 412]

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14400/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 4گی (91-94)، 23 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 36 - 339]

14. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 306/15

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جان کربلا و نجف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ، 21 سطر، اندازه: 21814سم [ف: - 264]

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13722/2

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، كا: ابوالحسن، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (15-18)، 20-23 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 34 - 670]

16. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 8/16

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: أمر على استر آبادی، تا: 1211ق، جا: کربلا؛ جلد: چرم زرد، 4گ (136-139ر)، 22 سطر، اندازه: 17×11 سم [مؤید: 3 - 541]

17. مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 8/17

آغاز: اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ مِنِّي عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ الصَّلَاةِ عَلَى أَشْرَفُ مِنْ أَخَّرْتُهُ للارسال ؛ انجام : وَ مِنْهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى التَّوْفِيقَ لِحُسْنِ الْأَفْعَالِ وَ الْعِصْمَةَ عَنْ قُبْحُ لِلْأَعْمَالِ وَ للأفعال بَا عُنْوَانِ : « رِسَالَةُ فِي أَنَّ حُسْنَ الافعال وَ قَبَّحَهَا عقليان أَوْ شرعیان» و

باید رساله دیگری از او در این موضوع باشد؛ خط: نستعلیق، كان امر على استر آبادی، تا: 1211ق؛ جلد: چرم زرد، 4گ (139ر _142ر)، 22 سطر، اندازه: 11×17 سم [مؤید: 3 - 542]

18. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2129/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد باقر بن محمد سمیع خراسانی، تا: 1213 _1214ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (147پ -152ر)، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [محدث ارموی مخ: 1- 495]

19. اصفهان؛ علامه فانی (ضياء الدين)؛ شماره نسخه:13/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، تا: چهار شنبه 5 ذیقعده 1216ق؛ 7گ (203ر - 209ر)، 21 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 91]

20. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:34906/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ تحریری، کا: جواد بن طعمه بن احمد حلی، تان 1218ق، جا: حله؛ اهدایی: رهبر، شهریور 1387؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج عنابی، 6گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ اهدائی رهبر: 11 - 277]

21. قم: مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 571/4

خط: نستعلیق، کا: زین العابدین، تا: 1218ق، 6گ (82پ -87ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 359]

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29322

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، کا: سجستانی محمد، تا: 1221ق؛ ضمیمه نسخه ش 15778 [رایانه]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1394/6 ط

خط: تحریری، کا: شیخ جواد بن محمود کاظمی، تا: 1222ق؛ 11ص (358-368)، 22-23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف:108 - 24/3]

24. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1868/5

آغاز و انجام: برابر

کا: سید محمد مهدی بن ملا علی تبریزی طباطبائی، تا: 1222ق؛ توضیح: در آخر رساله تحت عنوان دفع شبهة في تحقيق الشهيد مسأله شبهات را نویسنده مورد بحث قرار می دهد و پس از شرح می گوید در این مسائل باید عمل به احتیاط کرد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3ص (13 - 15)، 33 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5 × 16/5 سم [ف: 10 - 458]

25. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 319/7

خط: نسخ، كان محمد کریم بن کربلای بابای بدل آبادی، تان 1224ق، جان کربلا؛ واقف: حاج محمد علی موحد، ربيع الأول 1385، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 159]

26. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 290/7

خط: نسخ، كا: احمد معلم، تا: 1228ق، جا: کربلا؛ 5گ (195پ۔ 119پ)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 169]

27. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2704/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1229ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (130پ -137 ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [محدث ارموی مخ: 1 – 495]

28. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9775/5

خط: نستعلیق، كا: حاجی محمد بن آقا بابای جیلانی، تا: 1233ق، جان اصفهان مدرسه جدید سلطانی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: میشن خرمایی، 4گ (120-123)، 22 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 16 - 395]

29. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4817/10

خط: نسخ، كا: حسین بن قاسم بن محمد بن شیخ حمزه، تا: 1233ق؛ افتادگی: انجام؛ قطع: بياض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1573]

30. تهران: ملی؛ شماره نسخه:3208/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: علی بن محمد هادی حسینی اصفهانی، تا: 1234 1239ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 5گ ( 59-55 )، 22 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 15 - 9]

31. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2439/25

خط: نسخ، كان محمد صالح، تا: 1234ق؛ کاغذ: فستقی، رویه کاغذی مقوایی، 3گ (272ر -274)، 25 سطر، اندازه: 21/2×16 سم [ف: 6- 18]

32. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:3716

خط: نسخ، كا: محمد امیر خراسانی، تا: 1237ق، جا: نجف اشرف؛ 5گ (140پ -144ر)، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [نسخه پژوهی: 3 – 67]

33. گلپایگان

کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه:111/3

كا: زین العابدین بن شاهوردی گلپایگانی، تا: 1239ق؛ جلد: روغنی، 3گ (73پ -75ر)، اندازه: 17× 23/5 سم [كتابخانه های گلپایگان: ف: - 87]

34. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 458/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ذیقعده 1245ق؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (139ر-143پ)، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 2 - 62]

35. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14657/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، 5گ (19ر-23پ)، 21 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 37 - 124]

36. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 22516/3

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: على بن شیخ محمد مقصودی، تا: با تاریخ 1259ق؛ جلد: تیماج عنابی، 8ص (11-18)، 22 سطر (14/5×9)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 2 - 713]

37. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1832/17 -10/142

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمود بن محمد علی، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 4گ، 28 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 1148]

38. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2125/24

کا: شیخ حسن قمی، تا: 12 ربیع الثانی 1270ق؛ 5ص (340-344) [ف: 11 - 345]

39. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11112/12

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین شریف بن محمد باقر، بفروئی یزدی، تا: ذیحجه 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (1- 93)، 17 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 28 - 178]

40. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 237/1 _2/57

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر، تا: 1300ق، جا: سامراء؛ 6گ، 19 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 3 - 1147]

41. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8245/3

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (55ر -59پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 21 - 203]

42. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4659/6

خط: نسخ، كا: ابراهیم بن علی خراسانی، بی تا، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 6گ (178-183)، 21 سطر (15×9)، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 19 - 326]

43. همدان؛ سیر لو، حمید؛ شماره نسخه:12/9

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ 7گ (55پ -61ر) [رشت و همدان: في: - 1709]

44. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1804/10

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ 15ص (347-361)، اندازه: 22616سم [ف: 9 - 327]

45. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7219/4

الحسن و القبح العقليان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی کبود، 17 سطر (17×13)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 16 - 491]

46. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7219/6

الجبر و الاختيار؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی کبود، 17 سطر (17×13)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 16 - 491]

47. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:9588/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 10گ (62ر -71پ)، 19 سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 30 - 238]

48. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10281/1

آغاز: برابر انجام: وَ بَيْنَ مَصْلَحَةِ التَّنَافِي الذاتي وَ تَكُونُ قُوَّةَ تلک الْمَصَالِحِ.

تذکر: نام کتاب با توجه به آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در برگ اول چند روایت و یادداشتی در مورد الدهریه به نقل از شرح توحید شیخ علی نقلی به شیخ احمد بحرانی احسایی در رد عبدالكریم جیلانی؛ جلد: روغنی زرد مذهب، 8ص (1-8)، اندازه: 14×10سم [ف: 32- 298]

شبهة الدور = الرد على ملا خلیل القزوینی (رسالة في) / اصول فقه / عربی

šobhat-ud dawr = ar-radd 'alā mollā xalīl-il qazwīnī (r. un fi)

محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099 قمری

mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)

در رد سخن ملا خلیل قزوینی درباره شبهه دور.

آغاز: قَالَ بَعْضُ الْفُضَلَاءِ الْمُعَاصِرِينَ فِي بَيَانِ بُطْلَانِ کون خَبَرٍ المجتهد خُبِّرْتُ عَنِ الْوُجُوبِ الاصولی .

نجام : فَلَا يَلْزَمُ حِينَئِذٍ عَلَيْهِ التَّصْدِيقِ بالواسطة وَ قَدْ عَرَفْتَ بُطْلَانِهِ هَذَا [دنا 347/6 (9 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- الرد على دفع شبهة الدور للمحقق الخوانساری = جواب رد الآقا حسین؛ قزوینی، خلیل بن غازی (1001-1089)

2- رد شبهة الدور؛ یزدی، محمد حسین بن محمد باقر (-11)

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5403/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (34-38پ)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 14 - 192]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 370/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 429]

2. تهران؛ مدرسه معمارباشی؛ شماره نسخه: 99/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان عبدالمطلب بن ابی طالب حسنی حسینی اصفهانی، تا: با تاریخ 1089ق؛ جلد: تیماج سیاه، 10گ (164پ۔ 173ر)، 15-19سطر [ف: - 121]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18386/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، کا: معين بن احمد، تا: 1090ق؛ جلد: پارچه ای، 19ص (444-426)، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 154 - 50]

4. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 1374/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: فوارس بن ابو المكارم دماوندی، تا: 1093ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه مذ ظله»، در آخر به خطی که گویا

خط خود آقا حسین باشد آمده « هَذَا ثُمَّ انَّ الْفَاضِلِ المستدل کتب فِي جَوَابِ مَا كَتَبْتُهُ کلا مَا مشعرة بالهزء وَ اخرء وَ هُوَ هَذَا»؛ 17ص ( 349-333) [ف: 5 - 135]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/8

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 194]

5. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 800/10

تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف آمده است و با توجه به رساله قبل مجموعه که مقدمة الواجب محقق خوانساری است نام مؤلف حدس زده شد. شبهه دور ... و نبودن فتوای مجتهد اخبار از واقع؛ بی کا، تا: با تاریخ 1098ق؛ قطع: خشتی [ف: - 308]

. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4206/8

آغاز: برابر؛ انجام: لِمَا فِيهِ مِنَ ظُهُورِ الْفَسَادِ وَ وضوع الِاخْتِلَالِ غَيْرِ مُحْتَاجِ الَىَّ التَّعَرُّضِ لَهُ بِالْقِيلِ وَ الْقَالِ فلنختم هَذَا الْمَقَالِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با عناوین «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (207-212پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 835]

7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/68

خط: نستعلیق ریز، کا: نصیر الدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه مد ظله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (189پ - 190پ)، 42 سطر (23×13)، اندازه: 31×20سم [ف: 16 - 342]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/55

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 188]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5794/3

آغاز: برابر؛ انجام: الْمُتَقَدِّمُ وَ هُوَ . . . لَانَ هَذَا الْمَعْنَى أَنَّما يَكُنْ فِيمَا اذا لَمْ يَكُنِ الْمُخَاطَبَ عَالِماً بِحَقِيقَةِ الْحَالِ كَمَا فِي الْمِثَالُ الْمَعْرُوضُ وَ أَمَّا مَعَ عِلْمِهِ فِيمَا نَحْنُ فِيهِ فَلَا وَ وَجْهُهُ . . . عِنْدَ التامل أَمَّا آنَ لَا يَكُونُ صَدَّقَهُ بِهَذَا الِاعْتِبَارِ فَيَعُودُ الَّتِي الْمَذْكُورِ فَتَدَبَّرْ . تَمَّتِ الرسالة خط: نستعلیق، كا: على نقی، تا: 1114ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: رضا نائینی، 1311؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 6گ، 21 سطر، اندازه: 12× 23/5 س[رایانه] قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1367/8

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 208]

9. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3562/6

آغاز: برابر

در فهرست ناشناس و با عنوان «جنگ» آمده است، مشتمل بر حل مشکلات و افاداتی از فاضل یزدی و فاضل سبزواری؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: اسمعيل بن محمد صادق الموتی، تا: شعبان 1127ق؛ مصحح، با علامت بلاغی در خدمت مؤلف؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری سبز، 23 (115 _138)، 17 سطر (13×6/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 5 - 1698]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1370/6

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 218]

شبهه رد الشمس > پاسخ به شبهه ای درباره رد شمس

شبهة الطفرة = الزواية / هندسه / عربی

subhat-ut tafra = az-zawiyya

محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099 قمری

mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)

رساله ای است در حل یکی از مشکلات هندسه و دفع اشکال از یکی از قضایای هندسی. مؤلف آن به تحقیق معلوم نیست برخی آن را از محقق خوانساری دانسته اند.

آغاز: الحمدلله الَّذِي وَسِعَ بِفَضْلِهِ زَوَايَا قُلُوبِ عارفيه مَالًا يَسَعُهُ مُحِيطُ السَّمَاءِ وَ مافیه وَ احْكُمْ حَكِيمٍ يُدْعَى الْوُصُولِ بِفِكْرِهِ الَىَّ دقایق صَنَعَهُ وَ خوافيه . . . فِعْلِكَ أَحَطْتُ خُبِّرْتُ بانه قَدْ تَقَرَّرَ فِي أُصُولِ الْهَنْدَسَةِ وَ الْحِسَابِ . . . انَّ الزَّاوِيَةِ الْوَاقِعَةِ بَيْنَ الْخَطِّ المماس مِنْ خَارِجِ مُحِيطُ الدَّائِرَةِ الْعَمُودُ عَلَى قَطْرَهَا وَ بَيْنَ الْمُحِيطِ أَصْغَرَ مِنَ حَادَّةُ مُسْتَقِيمَةُ الخطين.

انجام: وَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يُكْتَبَ فِي دِيوَانِ أَعْمَالَنَا فِي صَحِيفَةِ السَّيِّئَاتِ اذا لَعَلَّهُ يُتَحَفَّظُ بِهِ أَحَدُ مِنْ الطلاب لِلصَّوَابِ مِنْ بَعْضِ الزَّلَّاتِ وَ الْعَثَرَاتِ.

1. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1711/2

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد سعید بن میرنظام حسینی مازندرانی، تا: با تاریخ 1067ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 27گ (110پ -136)، اندازه: 18×10سم [ف: 5 – 342]

2. تهران، ملک؛ شماره نسخه:1866/5

خط: نستعلیق خوش، کا: محمد صالح خاتون آبادی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ کاغذ: ترمه نازک، جلد: میشن قرمز، 25گ (101-125ر)، 20 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 5 - 394]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1363/5

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 202]

3. تهران؛ مدرسه معمارباشی؛ شماره نسخه: 99/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان عبدالمطلب بن ابی طالب حسنی حسینی اصفهانی، تا: با تاریخ 1089ق؛ جلد: تیماج سیاه، 26 (108پ - 133ر)، 15-19 سطر [ف: - 120]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18386/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، كا: معين بن احمد، تا: 1090ق؛ جلد: پارچه ای، 50ص (307-356)، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف:50_153]

5. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1374/5

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعيين شد؛ خط: نستعلیق، كان فوارس بن ابو المكارم دماوندی، تا: 1093ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله»؛ 45ص (237-281) [ف: 5 - 136]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/5

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 194]

6. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2495/4

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 رجب 1095ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 24گ (123-146)، 17 سطر (12×7)، اندازه: 16×11سم [ف: 4 - 1317]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1365/6

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 206]

7. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 800/13

بی کا، تا: با تاریخ 1098ق؛ قطع: خشتی [ف: - 308]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6356/2

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (66ر - 84ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 16 - 318]

9. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:4206/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با عناوین «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ (146پ -173پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 835]

10. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/64

آغاز: برابر

خط: نستعلیق ریز، کا: نصیر الدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 8گ (173ر-180 پ)، 42 سطر (23×13)، اندازه: 31×20سم [ف: 16 - 342]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/51

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 186]

11. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7016/5

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، روزگار خوانساری، گویا از یکی از شاگردان او؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 23گ (85پ -107پ)، 21سطر (12×5)، اندازه: 19×11سم [ف: 16-430]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1362/3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 200]

12. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1367/5

نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی - مشهد 5794؛ خط: نستعلیق، كا: على نقی، تا: با تاریخ 1114ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 38ص(224-261) [عکسی ف: 4 - 208]

13. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3562/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق تحریری، كا: اسمعيل بن محمد صادق الموتی، تا: شعبان 1127ق؛ مصحح، کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری سبز، 16ص (60-85)، 17 سطر (13×6/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 5 - 1698]

14. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1370/3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 218]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3765/3

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج يشمی، 40ص (110-149)، 26 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 10 - 1747]

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 19545

تذکر: این رساله در فهرست و رایانه آستان قدس معرفی نشده است و اطلاعات آن با توجه به عکس آن در مرکز احیاء میراث (1360/3) وارد شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 کاغذ: شکری، جلد: تیماج، 12 سطر [رایانه]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3/ 1360

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 199]

17. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4500/1

آغاز: برابر؛ انجام: کل آنَ يَفْرِضْ يَحْصُلُ زَاوِيَةٍ مُسْتَقِيمَةُ الخطين وَ الْحَالُ انْهَ يَلْزَمُ عَلَيْهِ بِنَاءً عَلَى مَا ذَكَرَهُ انَّ لَا يَكُونُ فِي ... تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: ساغری قرمز، 23گ (1پ-23پ)، 18 سطر (7-13×8 - 14)، اندازه: 12/2 × 18/5 سم [ف: 19 - 117]

18. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1343

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا [ف: 4 - 225]

19. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2483/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: بهاء الدين محمد بن على نقى طغائی، تا: عصر مؤلف؛ محشی با امضای «منه دام ظله العالی»، کاتب در پایان به نسبت رساله به مؤلف تصریح دارد و خود از شاگردان آقا حسین خوانساری بوده؛ 28گ (130-157پ)، 20 سطر، اندازه: 21×12سم [ف مخ - 5 - 2294]

شبهة الطفرة / فلسفه / عربی

šubhat-uț țafra

تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی، ق 11 قمری

tonekābonī, mohammad kāzem ebn-e 'abd-ol-alī (

وابسته به: انموذج العلوم دوانی، محمد بن اسعد (830-908)

ذیلی است بر مسأله هفتم انموذج العلوم دوانی در حل شبهه طفره که در شکل پانزدهم مقاله سوم اصول اقلیدس تصویر شده و خواجه طوسی و دیگران در این باره گفتگو داشته اند. او در ص ع این نسخه از استاد خود عبد الحليم و فرزندش عبدالحمید در خواسته که این رساله را بخوانند و از لغزش او چشم پوشند.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6427

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ للتمیم . أَمَّا بَعْدُ حمدالله وَعْدَهُ وَ الصَّلَاةُ عَلَى مَنْ أَعَزَّ بِنَصْرِهِ جُنْدَهُ وَ عَلَى آلِهِ ؛ انجام : كَمَا هُوَ شَأْنِ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّسْوَانَ وَ الاطفال وَ هُوَ سُبْحَانَهُ . . . كَتَبَهُ مُؤَلِّفُهُ الْفَقِيرِ . . . ( نام وَتاریخ ) اوتی کتابها بَيْنَهُمَا فِي الْمَشْهَدِ الْمَقْدِسِ . . . سُنَّةَ 1027 بِجِهَةِ خَيْرُ اللَّهُ.

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1027ق، جان مشهد رضوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 4گ، 17 سطر، اندازه: 12/7 × 19/6 سم [ف: 1- 275]

الشبهة في تنجس ما لاقى المتنجس / فقه / عربی

aš-šubhat-u fī tanajjus-i mā lāqā-l mutanajjis

محمد علی بن محمد حسن

mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan

رساله ای است در فقه (نجاسات) که مؤلف آن محمد علی بن محمد حسن می باشد.

شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:703/9

آغاز: بسمله . الحمدلله عَلَى مَا هَدَانَا الَىَّ سَبِيلِ الْخَيْرِ وَ الرَّشَادِ وَ جَنِّبْنَا عَنْ طَرِيقِ الْغَيِّ وَ الْعِنَادِ ؛ انجام : هَذَا آخِرُ مَا أَرَدْنَا ایراده . . . وَ لَا يَجْعَلَهُ لَنَا يَوْمَ الْقِيمَةِ حَسَراتٍ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اشْرَفَ البريات وَ عَلَى آلِهِ وَ أَوْلَادُهُ بَعْدَهُ اكْرِمْ المخلوقات ثُمَّ الأوه عَمُّ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 12گ، 25 سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 - 296]

الشبهة لابن الكمونة / منطق / عربی

aš-šubhat-u li-ibn-il kamūna

این کمونه، سعد بن منصور، - 683 قمری

ebn-e kamūne, sa‘d ebn-e mansūr (- 1285)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7318/12

بی کا، تا: قرن 13؛ در یک سوم صفحه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 21 سطر (15×9/5)، اندازه: 23×17 سم [ف: 16 - 511]

شبهة المجهول المطلق / فلسفه / عربی

šobhat-ul-majhūl-il-muțlaq

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1635/5

آغاز: الْحَمْدُ لِمَنْ أَحَاطَ عِلْمِهِ بِجَمِيعِ الْأَشْيَاءِ . . . فَهَذِهِ قیود وَ تعلیق عَلَى مباحث الْمَجْهُولِ الْمُطَلِّقِ وَ الْحَاشِيَةِ الْمَشْهُورَةَ ؛ انجام : انْتَقَلَ مِنْ سَوَادِ النَّقْصِ الَىَّ بَيَاضِ التَّمَامُ ...

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 32گ (221پ -253ر)، 20 سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 5 - 317]

الشبهة المحصورة / اصول فقه / عربی

as-subhat-ul mahsura

اردستانی یزدی، اسماعیل، - 1247 قمری

ardestānī yazdī, esmāʻīl (- 1832)

رساله مختصری است در شبهه محصوره و کاتب نسخه درباره آن نگاشته است: « هَذَا مُلَخَّصُ مِمَّا بَيْنَهُ الْمَوْلَى الْجَلِيلِ مُحَمَّدِ اسمعیل الاردستانی زید فَضْلِهِ» و على الظاهر تقریرات درسی استاد باشد.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9091/4

آغاز: الْمُسْتَفَادِ مَنْ تَتَبَّعَ الْمَوَارِدِ الْكَثِيرَةِ انَّ الش أَعْطَى الْمُشْتَبِهِ الْمَحْصُورُ حُكْمِ الْمَعْلُومِ ، انجام : قُلْنا هُوَ خِلَافُ الظ بَلْ الظ أَنْ اجماعهم عَلَى ذَلِكَ بِاعْتِبَارِ وَ ثاقتهم وَ اعْتِبَارِهِمْ فِي أَنْفُسِهِمْ وَ الظَّنَّ كَافٍ فِي الْمُقَامِ وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ.

خط: نسخ، كان محمد رضا (بن محمد اسماعيل قاری) طوسی مشهدی، تا: محرم 1263ق؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 21×15 سم [ف: 16 - 219]

الشبهة المحصورة / فقه / عربی

as-subhat-ul mahsura

رضوی خراسانی، محمد، 1190 - 1264 قمری

razavī xorāsānī, mohammad (1776 - 1848)

یکی از مسائل فقه استدلالی درباره آمیخته شدن افراد نجس با پاک، یا افراد حلال یا حرام است که در این صورت آن افراد را شبهه ناک یا مشتبه می نامند. اینکه آیا باید از همه آنها پرهیز کرد یا نه؟ در پاسخ مسأله را به دو صورت تقسیم کرده اند: الف: هنگام که افراد شبهه ناک و مشکوک غير محصور یا نامحدود باشد، که چون پرهیز از همه ناممکن است، اصل برائت را اجرا کنند؛ ب: صورتی است شبهه در افرادی محدود و محصور باشد که آن را شبهه محصوره خوانند، و در آن برخی اصل برائت و برخی اصل اشتغال ذمه و احتیاط اجرا کنند درباره این مسأله در الذریعه (ج13، ص 25-26) دو رساله معرفی شده است، نخست

نگارش میرزا محمد رضوی خراسانی است، دومین آنها تأليف شهرستانی میرزا محمد حسین پسر محمد علی است که در سال 1315 است که در کربلا در گذشت. نسخه زیرین گمان می رود از رضوی باشد نه شهرستانی.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2046/13

آغاز: بسملة . فَائِدَةُ فِي تَحْقِيقِ الشُّبْهَةِ الْمَحْصُورَةِ وَ هُوَ يقتضی رَسْمِ أُمُورِ . الْأَوَّلُ : أَنَّ الْأَلْفَاظِ وَضَعَتْ للمعاني النَّفْسِ الامرية ؛ انجام : وَ بالمحصورة مَا عَدَاهُ . وَ بِالْجُمْلَةِ الدَّلِيلُ لَا يقتضی خُرُوجِ غیره بَلْ يقتضی خُرُوجِهِ فلابد أَنْ يَكُونَ هُوَ الْمُرَادُ فِيمَا حَكَمُوا بِعَدَمِ لُزُومِ الِاجْتِنَابِ فِيهِ

خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ جان اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، نخودی، جلد: مقوایی، رویه ابری، 16گ (167-182)، ابعاد متن: 13/5×7، اندازه: 11×17/5سم [ف: 11 - 176]

الشبهة المحصورة / اصول فقه / عربی

as-subhat-ul mahsura

صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، - 1378 قمری

safi golpaygani, mohammad javad ebn-e abbas 1959)

رساله ای است در بیان شبهه محصوره و بیان قول حق و توضیح مشکلات مسأله که تا اوایل تنبيهات آن تأليف شده و از آخر ناقص مانده است.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 949/10

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . فَيَقُولُ الْعَبْدُ القاصر . . . هَذِهِ رِسَالَةِ فِي الْمَسْأَلَةِ الْمَشْهُورَةِ الْمُسَمَّاةَ بِالشُّبْهَةِ الْمَحْصُورَةِ وَ تَحْقِيقُ الْحَقَّ فِيهِ

نسخه اصل: کتابخانه شیخ لطف الله صافی قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1310-1312ق؛ 43ص (405-447) [عکسی ف: 3 – 175]

الشبهة المحصورة و غير المحصورة / فقه / عربی

as-subhat-ul mahsura wa gayr-il mahsura

موسوی شهرستانی، محمد جعفر بن محمد حسین، - 1260 قمری

mūsavī šahrestānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad hoseyn (- 1844)

[دنا 348/6 ؛ اعلام الشيعه 248/13 ]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1111/8

آغاز: بسمله . الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . فَيَقُولُ . . . ابْنَ مُحَمَّدٍ حسین مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ الْمُوسَوِيُّ الشهرستانی . . . . . . انَّ هَذِهِ رِسَالَةِ فِي أَصْلِ حکم

الشُّبْهَةِ الْمَحْصُورَةِ مِنْ وُجُوبِ الِاجْتِنَابِ أَوِ الْعَدَمِ ؛ انجام : وَ هُوَ كَوْنِهِمَا ناقلین . تَمَّتِ . . . فِي ثَانِي مِنْ شَهْرِ صُفْرٍ مِنْ سَنَةِ السِّتِّينَ بَعْدَ المأتین وَ الالف سَنَةً 1260 عَلَى يَدِ الاحقر مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ الْمُوسَوِيُّ الشهرستاني . . . فِي دَارِ السلطنة أَصْبَهَانَ حُفَّتْ بالامن وَ الامان

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 2 صفر 1260، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، 19گ (80پ -98ر)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 5 – 1898]

2. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 2499/2

آغاز: ... بسمله ، حَمْدٍ لَهُ ، فَيَقُولُ الخاطى الرَّاجِي رَحْمَةَ رَبِّهِ الْغَنِيِّ مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ بْنِ . . . عَفَى عَنْهُمْ بِالنَّبِيِّ وَ الْوَصِيِّ أَنْ هَذِهِ رِسَالَةِ وجيزه فِي بَيَانِ حُكْمِ أَصْلِ الشُّبْهَةِ الْمَحْصُورَةِ وَ غَيْرِ الْمَحْصُورَةِ مِنْ وُجُوبِ الِاجْتِنَابِ وَ الْعَدَمَ كَتَبْتُهَا ؛ انجام : كَمَا هُوَ الظَّاهِرُ لِمَا عَرَفَةَ فِي الْفَرْعِ الْمُقَدَّمُ يَكُونُ الْأَمْرُ بالعکس خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: پسته ای، جلد: میشن مشکی، 24گ (134-157پ در هامش)، 12 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 6 – 25]

شبهة المركب /- عربی

šubhat-ul murakkab

شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری

šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687) [دنا 349/6 ؛ الذريعة 153/11]

1. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 86/2

آغاز: قَدْ كُنْتُ أَجَابَتْ لِالْتِمَاسِ بَعْضِ أَخَوَانِ الصَّفَاءِ وَ خَلَّانَ الْوَفَاءِ

خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا، 12گ (37-48)، اندازه: 14/5 ×21سم [نسخه پژوهی: 3- 79]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9002/18

آغاز: شِبْهِهِ وَ جَوَابُ لِمَوْلَانَا میرزا الشيرواني رَحِمَهُ اللَّهُ تعالی اعْلَمْ أَنَّهُ رُبَّمَا يستشكل وَ يُقَالُ انْتِفَاءِ جُزْءُ مِنَ الْمَرْكَبِ يساوی انْتِفَاءِ الْمَرْكَبُ فَالْوَاجِبُ ؛ انجام : كُلُّ مَا يُنَافِي وَ يُنَاقِضُ مجتهداته وَ نَظَائِرِهِ فِي الْغَارَاتِ كَثِيرَةً لَا حَاجَةَ الَىَّ الاكثار مِنْ مِثْلَهُ . انْتَهَى تَمَّتْ افادته تَغَمَّدَهُ اللَّهُ بغفرانه.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (226پ)، اندازه: 19/4×12/5 سم [ف: 29/2 - 594]

الشبهة الموضوعية / اصول فقه / عربی

aš-šubhat-ul mawdūʻīyya

زنجانی، اسدالله بن على اكبر، 1282 - 1354 قمری

zanjānī, asad-ol-lāh ebn-e ‘alī akbar (1866 - 1935)

محل تأليف: سامرا

رساله مختصری است در شبهه موضوعیه که مؤلف آن را از دروس استادش سید محمد اصفهانی در سال اول ورودش به

سامرا نگاشت است. [دنا 349/6 ؛ نقباء البشر 140/1 ؛ هدية الرازی 63-64]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2633

آغاز: مَسْأَلَةُ إِذَا شَكَّ فِي مَاهِيَّةِ شي الْمَأْمُورَ بِهِ مِنْ جِهَةِ الشُّبْهَةُ فِي الْمَوْضُوعِ الْخَارِجِيُّ كَمَا لَوْ أَثْبَتَ فَسَادِ الصَّلَاةِ فِي جِلْدِ الارنب

نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی با عنوان «منه عفى عنه»؛ 13ص [عکسی ف: 237 -7]

الشبهة الموضوعية و الحكمية / اصول فقه / عربی

aš-šubhat-ul mawļūʻīyya wa-l hukmīyya

قزوینی، علی اکبر بن محمد باقر، ق13 قمری

qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer (- 19c)

رساله ای است در شبهه موضوعی و شبهه حکمی و اصل برائت و استصحاب.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1783/13

بی کا، تا:قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، میشن مشکی، 15گ (134 - 148)، 17 سطر، اندازه: 19/5 × 23/5سم [ف: 10-368]

الشبهة الموضوعية و الحكمية / فقه / عربی

aš-šubhat-ul mawdā'īyya wa-l hukmīyya

بایگی، علی اکبر بن محمد، ق14 قمری

baygl, ali akbar ebn-e mohammad (- 20c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25347

آغاز: بسمله . حَمْدٍ لَهُ . . . قَدْ حَقَّقْنَا فِي مَحَلَّةِ تَبَعاً لجمهور الْمُحَقِّقِينَ ؛

انجام : وَ لِذَلِكَ الْمَجْلِسِ خضوعات ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [رایانه]

شبهة الميزان > معدل الميزان

شبهة الميزان / فیزیک / عربی

šubhat-ul mīzān

محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمری

mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo'men (1609 - 1679)

درباره کفه ترازو و بالا و پایین رفت آن است.

آغاز: اذا كَانَ الْمِيزَانِ مُعْتَدِلُ الكفتين ثُمَّ وُضِعَ فِي احدى الكفتين شَيْ‌ءُ ثَقِيلُ فلامحالة يَنْخَفِضُ تِلْكَ الْكِفَّةِ .

انجام : فاقنع بِهَذَا وَ لَا تَطْلُبْ مَا يَزِيدُ عَلَيْهَا فانِ الْفَهْمِ مِنَّا لَا تُصَلِّ اليه فَافْهَمْ. [دنا 349٫6 ]

شرح و حواشی: 1- حاشية رسالة ميزان الكفتين = دفع شبهة ميزان الكفتين؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099)

1. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1374/11

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: فوراس بن ابو المكارم دماوندی، تا: 1093ق؛ 4ص (356-359) [ف: 5 - 136]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/11

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 194]

2. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4206/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (215پ -218پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 836] 3. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه:5794/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1114ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ واقف: رضا نائینی، 1311؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 3گ، 21 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [رایانه]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1367/11

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 208]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6463/4 _عکس

نسخه اصل: آستاهمان نسخه بالا [فیلمها ف:3 - 256]

4. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1370/9

نسخه اصل: کتابخانه وزیری - یزد 3562؛ خط: نستعلیق، كان اسماعيل بن محمد صادق الموتی، تا: 1127ق؛ مصحح؛ 7ص(255-261) [عکسی ف: 4 - 218]

5. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/57

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران 6710؛ خط: نستعلیق، كا: نصیر الدین محمد رضوی، تا: بین سال های 1064 تا 1096ق؛ مصحح، محشی؛ 2ص (349-350) [عکسی ف: 4 - 188]

الشبهة الوجوبية / اصول فقه / عربی

as-subhat-ul wujubiyya

صافی گلپایگانی، ابو القاسم بن عباس، ق 14 قمری

sāfi-ye golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abbās (- 20c)

رساله ای است در اشتباه واجب با غیر حرام که به نام شبهه وجوبیه نامیده می شود با بیان اقوال شیخ انصاری و اساتیدش و رد و ایراد بسیار، و ظاهرة تتمه شرح رسائل او باشد.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1014/8

آغاز: ا لحمد لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . الْمُطَّلِبِ الثَّانِي فِي اشْتِبَاهِ الْوَاجِبِ بِغَيْرِ حَرَامُ وَ يُعَبَّرُ عَنْهُ بِالشُّبْهَةِ الوجوبية وَ هُوَ عَلَى قِسْمَيْنِ.

نسخه اصل: شیخ لطف الله صافی - قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 37ص (277-313) [عکسی ف: 3 - 268]

شبیه خوانی / شعر / فارسی

šabīh-xānī

رجاء زفره ای، محمد علی، 1280 - 1360 قمری

rajā’-e zefre’ī, mohammad ‘alī (1864 - 1941)

اشعاری که مؤلف به صورت تعزیه خوانی، برای خواندن در مجالس شبیه گردانی، در چند مجلس تنظیم نموده است. مؤلف در پایان هر مجلس اسامی تعزیه خوانان آن مجلس و اسباب و لوازم مورد نیاز برای آن مجلس را ذکر می کند.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14365

آغاز: مجلس شهادت حضرت امیر علیه السلام، حضرت امیر علیه السلام مناجات کند: آیا کریم خداوند قادر ذوالمن *** فتاده شوق عبودیت به گردن من؛ انجام: ضروریات مجلس: کمند، کاسه آب، لباس فرنگی ... لباس شمر و ابن سعد با خود و زره و چکمه، لباس مناسب برای بقیه نسخه خوانان.

این نسخه چند مجلس را با عنوان های زیر شامل است: مجلس شهادت حضرت امیر علیه السلام، مجلس عروسی سلیمان و بلقيس و عروسی قاسم و شهادت او، مجلس متوکل عباسی، مجلس ورود اهل بیت علیهم السلام به شام؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن رجائی زفره ای، تا: جمادی الثانی 1414ق (برابر آذر 1372)، جا: زفره کوهپایه اصفهان؛ از روی نسخه مورخ جمادی الثانی 1342ق؛ جلد: مقوایی سفید، 80گ، 17 سطر، اندازه: 21×32/5سم [ف: 38 - 491]

شبیه خوانی / تاریخ معصومین، شعر / فارسی

šabīh-xānī

مراثی منظوم است مربوط به شبیه خوانی مجلس عروسی حضرت زینب (علیها السَّلام) در پایان آن وسایل مربوط و لازم در این مجلس ذکر شده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5102- 25/192

آغاز: من امير المؤمنین دست خدایم ای فلک *** کن مدارایی بما این بی مدارا تابکی؛ انجام: آری آری زینب از غم مو پریشان می کند *** روی نعش هر دو از غم دیده گریان می کند

خط: تحریری، بی کا، تا: 1309ق؛ جلد: کاغذی با روکش پارچه ای، 27گ، اندازه: 18×11سم [ف: 5 - 2378]

شبیه خوانی حر / شعر / فارسی

šabīh-xānī-ye hor

رجاء زفره ای، محمد علی، 1280 - 1360 قمری

rajā’-e zefre’ī, mohammad ‘alī (1864 - 1941)

حکایت جنگ حر با دشمنان و چگونگی شهادت حر و برادر و پسر غلام اوست، که شاعر به صورت حماسی در 4750 بیت برای مجلس تغزیه و شبیه خوانی سروده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13911

آغاز: ابن سعد گوید: دلم سوخت ... جوان *** که شد کشته از تیغ آتش فشان / تو هم چون پدر تخم کین کاشتی *** بیا تا نماییم ما آشتی؛ انجام: شها با من بفرما در چه راهی شاد م یپوئی *** تو را حد نیست پیش از این که با من این سخن گویی از دولت خواهی ای سلطان نمودم عرض مطلب را *** چرا اوقات بر ما تلخ بنموده امشب را

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، 40 گ، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 37 - 504]

الشتاء > احادیث الشتاء (جزء في)

شتات موحدی / متفرقه / فارسی

šetāt-e movahhedī

موحدی قمی، محمد بن عبد الله، ق14 قمری

movahhedī qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)

تاريخ تألیف: شوال 1362

متفرقاتی است در اعتقادات و عرفان و اخلاق و احادیث و تفسیر بعضی از آیات، با اشعار بسیاری مناسب موضوعات از مؤلف با تخلص «موحد». این مجموعه در شوال 1362ق به پایان رسیده و مؤلف مطالبی پس از این تاریخ در حواشی بر آن افزوده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9109

آغاز و به نستعين در حمد و ستایش خالق یکتا و پدید آرنده ارض و سما و درود نامعدود بر خاتم انبیا و ال او

خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 77گ، اندازه: 18×15سم [ف: 23 - 254]

شترنامه > اشتر نامه

شتر و حجره / شعر / فارسی

šotor va hojre

کاتبی ترشیزی، محمد بن عبد الله، - 838؟ قمری

kātebī toršīzī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1435)

قصیده نونیه ای است زیبا، در 57 بیت، در تمثيل شتر و حجره،

در وصف شتری که به وی هدیه شده و می خواهد آن را پس بفرستد. سروده فردی به تخلص «کاتبی» [کاشفی] است: «ز پیش حجره شتر خواست تا برد گفتند *** به پیش حجره شتر دار را حسین و حسن / که ناگشاده نقاب این شتر زحجره مران *** بصالح و شتر او بحجره ذوالمن / چو کاتبی شتر و حجره کرده ام وقفت *** سجل حجت این حجره و شتر خط من». در بیشترین مصرعها، کلمه شتر و حجره تکرار شده است. در نسخه مرعشی با خط قرمز مؤلف را کاتبی نوشته اند و در نسخه گلپایگانی آن را از کاشفی دانسته که تفاوت به چگونگی خوانده شدن متن باز می گردد.

آغاز: مرا غميست شتر بارها به حجره تن *** شتر دنی نکنم غم کجا حجره من / گریزم از شتران سپهر حجره خاک *** که حجره راست شترهای مست پیرامن [دنا 350/6 ؛ الذريعة 896/9 ؛ فرهنگ سخنوران 478]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13499/13

آغاز: برابر؛ انجام: مهار گیر شتر حجره دار چرخت باد *** بحجره شترت پنبه دان عقد پرن

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد معین بن عبدالرزاق کاشانی، تا: نیمه نخست قرن 13؛ نام قصیده و مؤلف آن با قرمز در آغاز نسخه نگاشته شده، کاغذ: فرنگی، 3گ (46-48)، 12 سطر، اندازه: 17×7 سم [ف: 34 - 247]

2. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 8476/13 - 57/146

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ، اندازه: 19×11 سم [ف: 5 - 2378]

شتر و حجره / شعر / فارسی

šotor va hojra

ابن حسام، محمد بن حسام الدین – 875؟ قمری

ebn-e hosām, mohammad ebn-e hosām-od-dīn (- 1471)

قصيده نونیه ای است زیبا، در 36 بیت، در تمثيل شتر و حجره. این قصیده در مدح حضرت علي عليه السلام است و در پاسخ خواجوی کرمانی سروده شده، در بیشترین مصرعها، کلمه شتر و حجره تکرار شده. [دنا 350/6 ؛ الذريعة 20/9 ؛ فرهنگ سخنوران 14؛ مكتبة امير المؤمنین 692/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13499/14

آغاز: شتر سوار قضا میرسد بحجره تن *** که بر شتر بنهد بار جان بحجره تن؛ انجام: اگر بحجره خواجو برم شترنامه *** شتر بحجره خاکش در آورم بسخن

خط: شکسته نستعلیق، كا: محمد معین بن عبدالرزاق کاشانی، تا: نیمه نخست قرن 13؛ ابیاتی از جامی و ملا نظام استر آبادی، در پایان نسخه آمده و تاریخ کتابت آنها، سال 1226 می باشد؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (48-49)، 12 سطر، اندازه: 17×7 سم [ف: 34 - 248]

شجاعت علی (علیه السَّلام) و جنگ او با دیوان و شیران / داستان / فارسی

šojā‘at-e ‘alī va jang-e ū bā dīvān va šīrān

مجموعه افسانه هایی درباره جنگ های علی (علیه السَّلام) با شیران و دیوها است که در شهر ملک عسکریه و بیشه فار واقع شده است.

قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 2/ 2140

آغاز: چنین روایت کردند که روزی حضرت محمد المصطفى صلى الله عليه و آله و سلم در مسجد نشسته بود و از طرف بیان حدیث می کرد که ناگاه دو شترسوار بر در مسجد رسیدند و از شتر فرود آمدند؛ انجام: «... یا رَبِّ هَمَّهُ شیعیان وَ مُؤْمِنَانِ وَ دوستان حَضَرَتِ امیر المؤمنین علیه السَّلَامُ جزای خیر کرامت فرمای یا اله الْعَالَمِينَ وَ يَا خَيْرَ النَّاصِرِينَ بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ تَمَّتْ

خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج سیاه، 56گ، 15 و 16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ - 2 - 862]

شجرات سلسله قادریه / عرفان و تصوف / فارسی

šajarāt-e selsela-ye qāderīyya

بهلولی، بهادر على

bohlūlī, bahādor ‘alī

مؤلف که از لحاظ سلوکی و تصوف به فرقه ها و مکاتب مختلف عرفانی هند تعلق داشته و از اساتید همه فرقه ها اجازه سلسله و خرقه دریافت داشته بود، در این رساله سلسله های عرفانی خود را معرفی نموده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10691/1

آغاز: الحمدلله الَّذِي خصص أَوْلِيَائِهِ بهداية الْعِرْفَانِ وَ شَرَحَ صُدُورِهِمْ بِنُورِ الايقان وَ اكْرَهْ اليهم الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ ؛ انجام : الهی بِحُرْمَةِ راز وَ نیاز جَنَابَ اقدس حَضَرَتِ سُرُورٍ عَالِمُ رَسُولُ اکرم سُلْطَانٍ انبیاء بُرْهَانُ الاصفياء احْمَدِ مجتبی مُحَمَّدِ مصطفی (صلَّی اللهُ علیه وآله)

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 46گ (عر-51پ)، اندازه: 19×20سم [ف: 33/1 - 168]

الشجرة / عرفان و تصوف / عربی

aš-šajara

غیر همانند: 1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/7

آغاز: شَجَرَةِ الْخُضْرِيَّةُ وَ الالياسية عَلَيْهِمَا السَّلَامُ : اخُذَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ الجاوي عَنْ مَشَايِخِهِ الْأَئِمَّةِ الْعُرَفَاءُ وَ السَّادَةِ الْعُلَمَاءِ أَوَّلُهُمْ الامام الْآجِلِ . . . شیخ بُرْهَانُ الدِّينِ بْنُ ابراهيم بْنِ الْحَسَنِ

الكورانی ؛ انجام : عَنِ الشَّيْخِ الْإِمَامِ الْأَكْبَرِ . . . سیدی ابی عبدالله مُحَمَّدِ بْنِ احْمَدَ بْنِ حموية الحموي عَنِ النَّبِيِّينَ أَحَدُهَا الْخُضْرِ . . . كَتَبَهُ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ بُرْسِمَ سیده . . . ابراهیم بْنِ ابی الْفَرْجِ البيروني فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ ربيع الأول 1080

بی کا، تا: جمعه ربيع الأول 1080ق؛ 1گ (175پ) [ف: 14 - 47]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:489816

آغاز: شَجَرَةُ خِلَافَةِ السَّادَةِ الْعَرَبِيَّةِ الحاتمية : اخُذَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ الجاوي طَرِيقَةِ الشَّيْخُ مُحْيِي الدِّينِ الْعَرَبِيِّ الحاتمی ؛ انجام : عَنْ الامام سید التَّابِعِينَ الْمَعْرُوفِ فِي السَّمَاءِ وَ الْمَجْهُولِ فِي الْأَرْضِ اویس الْقَرَنِيِّ وَ هُوَ عَنْ الامام . . . أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرُ بْنُ خَطَّابٍ وَ علی بْنِ ابی طَالِبٍ وَ هُمَا عَنِ النَّبِيِّ صَلِّ اللَّهِ عَلَيْهِ

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1 ( 175ر175پ)[ف:14 - 47]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/10

آغاز: هَذِهِ شَجَرَةٍ خِلَافَةِ القادرية فِي الْعَهْدِ وَ الْبَيْعَةَ يَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ الرَّاجِي عَفْوُ رَبِّهِ الْهَادِي بْنِ يُوسُفَ بْنِ عبدالله الجاوی ؛ انجام : اخُذَ مِنْهُ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ بْنِ ابی الْخَيْرِ عبدالله الجاوى الْمَقَاصِيرُ . . . السَّيِّدُ ابراهيم بْنِ ابی الْفَرْجِ البيروني الْأَهْلِ . . . سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 2گ (183ر-184پ)[ف:14 - 48]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/11

آغاز: شَجَرَةُ خِلَافَةِ السَّادَةِ الخلوتية قَدَّسَ اللَّهُ سِرَّهُمْ : الْعَبْدُ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْخَيْرِ الجاوي المقاصيري الخلوتی عَفَا اللَّهُ عَنْهُ ، تلقن الذَّكَرِ وَ لَبِسَ الْخِرْقَةِ . . انجام : مِنَ الشَّيْخِ دَاوُدَ الطَّائِيِّ مِنَ الشَّيْخِ حَبِيبِ الْعَجَمِيِّ مِنَ الشَّيْخُ حَسَنُ الْبَصْرِيِّ مِنْ الامام أَمِيرُ المؤمنین علی بْنِ ابی طَالِبٍ مِنَ النَّبِيِّ الْكَرِيمِ وَ الرَّسُولِ الْكَرِيمِ مُحَمَّدٍ صَلِّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ مَنْ رَبِّهِ سُبْحَانَهُ بِوَاسِطَةٍ جبریل الامين عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 1ص (184) [ف: 14 - 49]

الشجرة / كيميا / فارسی

aš-šajara

این نامه کیمیایی از هرمس پنداشته شده و در آن از نگارنده «الشذور في الحكمة المعدنيه»، ابن ارفع راس برهان الدين ابوالحسن علی بن موسی انصاری مغربی اندلسی (- 593) و گفتگوی اندراس حکیم با ماریه و از جلد کی (-750) و اجساد سبعه جابر و نیز همان شیخ بهران الدین صاحب دیوان (الشذور) و کتاب میزان یاد گردید.

تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 1087/16

آغاز:هَذَا رِسَالَةِ الشَّجَرَةَ مِنْ قَوْلِ هرمس الْحَكِيمُ . بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ . أَمَّا بَعْدُ . بدانکه صُورَةِ شَجَرُهُ که تصویر کرده اسْتِ أَوْ را هرمس ؛ انجام : وَ ظَاهِرُ أَوْ سفید اسْتِ مایل بزردی وَ بَاطِنِ أَوْ احْمَرَّ پاکیزه.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1289ق؛ 6گ (44پ - 49پ) [ف: 4 - 991]

شجره = حصول = رمل / علوم غریبه / فارسی

šajara = hosūl = raml

ناشناخته . در ص. ع. آمده: «از کتاب حصول در سیر نقطه». و در انجامه آمده است: «تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الشريفه مسما شَجَرِهِ». در مرعشی ش 4229/2 از «شجره» در همین زمینه، از آخوند ملا محمد حسین همدانی یاد شده است. در رمل، بخش بندی نشده سربندهای «اگر سئوال از ... باشد» تکرار شده است. به هر روی جز «شجره» (نسخه ش 553 خطی) کتابخانه دایرة المعارف است. [فهرستواره منزوی 3958/5 «شجره» از هر مس]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2086/1 -عکسی

آغاز طریق را چهار نقطه است هر یک مرد دیگری را نفی می کنند: آب، خاک می شود وخاک آب؛ انجام: و بدین قیاس البته احتیاط کند تا خطا واقع نشود. وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الْمَآبِ . تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الشَّرِيفَةِ مسما شَجَرِهِ.

خط نستعلیق شکسته آمیز، بی کا، تا: 6 ربيع الثانی 1291ق؛ از روی نسخه قدیم 138 شاید 1038)؛ 29ص (2-30) [عکسی ف: 1- 217]

شجره اتراک > شجره ترک

شجرة الأتراک / تاریخ ایران / فارسی

šajarat-ol atrāk

گزیده ای است از کتابی که اکنون در دست نیست به نام «الوس اربعه چنگیز» از محمد طغای معروف به الغ بیگ پسر شاهرخ ( 853-796 ق). نگارنده حکمران سمرقند و سپس امیر فرارود بوده است. یک سوم کتاب تاریخ سرگذشت چنگیز خان است و سپس جانشینان چنگیز تا امیر تیمور گورگانی و تا سال 831ق - و در برخی نسخه ها 851ق - را گزارش کرده است. [دنا 350/6 ؛ فهرستواره منزوی 1005/2]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1388 -ف

نسخه اصل: موزه بریتانيا 26190 .Add (ریو 164/1)؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف:1 - 128]

شجرة احفاد الامامين الصادق و الكاظم / انساب /عربی

šajarat-u aḥfād-il imāmayn-iş şādiq wa-l kāžim

اولاد ذكور حضرت امام صادق و امام کاظم (علیه السَّلام) را به صورت مشجر و غالبا بدون توضيح نگاشته است. در آغاز شجره نامه پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) تا آدم ابوالبشر (علیه السَّلام) را ترسیم کرده است.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1052

نسخه اصل: کتابخانه سید علی عدنانی خرمشهر؛ خط: رقعی، بی کا، بی تا؛ اسامی بصورت درختی یا درون دایره هایی ساده نوشته شده؛ 84ص [عکسی ف: 3 - 310]

شجره اقطاب / ادبیات فارسی

šajare-nāme-ye kobravīyye

حبی بوشهری، حبیب، ق 11 قمری

hobbī būšehrī, habīb (- 17c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19544

آغاز: بسمله ، انْهَ كَانَ بَرْزَخُ الْبَحْرَيْنِ لَا يَرَى البعي مِنْهُمَا فِي الْبَيْنِ ؛

انجام : الْجَوَادُ الْكَرِيمِ وَ الروف الرَّحِيمِ هَذَا صُورَتُهَا وَ السَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الهدی

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1003ق [رایانه]

الشجرة التي اكل منه آدم / حديث / عربی

aš-šajarat-ul-latī akala min-hu ādam

در حدیث است که از امام رضا عليه السلام درباره درخت آدم سؤال شد فرمود آن درخت نه مانند درخت های این دنیا بود. درختی بود که گندم، انگور و هر گونه میوه دیگر داشت (این حديث ظاهرا از عیون اخبار الرضاست).

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/66 -طباطبائی

آغاز: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدَ . . . یابن رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنِ الشَّجَرَةِ الَّتِي أَكَلَ مِنْهَا آدَمَ وَ حوا مَا كَانَتْ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ( 60پ) [ف: 23 - 734]

شجره الهيه / کلام و اعتقادات / فارسی

šajara-ye elāhīyya

رفیعا، محمد بن حیدر، 997 – 1080؟ قمری

rafiřā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)

اهدا به: شاه صفی صفوی

تاریخ تأليف: 9 ربیع الثانی 1047ق

در یک «مقدمه» و هشت «مطلب»: مقدمه در دو فصل؛ مطلب 1. اثبات واجب الوجود؛ 2. صفات ثبوتیه در هفت فصل؛ 3. صفات سلبی شامل هفت فصل؛ 4. افعال باری تعالی در ده فصل؛ 5. اسماء، دارای چهار فصل؛ 6. نبوت شامل شش فصل؛ 7. امامت دارای هفت فصل؛ 8 معاد دارای پنج فصل.

آغاز: بسمله. حمد بیحد و ثنای بیعد معبودی را سزد که بافاضه انوار وجود ممکنات ظلمات عدم را بعرصه ظهور در آورده ... و بعد ... چون عظیم ترین نعمتی که انسان بأن اختصاص یافته معالم دینیه و معارف یقینیه است ... بنده ... محمدبن حیدر الملقب به رفيع الدين الحسيني الطباطبائی نبذی از مسایل متعلقه به معرفت الهیه را در سلک تحریر و بیان منتظم گردانیده ... و این رساله را به شجره الهیه موسوم گردانیده مرتب ساخت بر مقدمه و هشت مطلب

انجام: و امر ممکن الوجود که مخبر صادق بان اخبار ننماید مصدق به شود و وجود جنة و نار مصدق به باشد چون بتوفيق الهی میسر شد ایراد آنچه مقصود الايراد درین رساله بود.

چاپ: تصحيح عبدالله نورانی، جاویدان خرد، 2 (1355) ش 2: 61-38 و 3 (1356) ش 1: 38-62. [نسخه های منزوی 962/2 ، الذريعة 377/9 و 28/13 ؛ دنا 351/6 - 352 (48 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 175/6 (19 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- ثمره شجره الهيه = اصول دین؛ رفيعا، محمد بن حیدر (997 _1080)

1. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4768/1

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 9 ربیع الثانی 1047ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1548]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:971/16

خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن الشريف بن محمد على نصر آبادی، تا: 16 رجب 1064ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ(274پ -301پ)، 23 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 3 - 166]

3. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 3081

آغاز: و خاتم الانبياء را که فص خاتم رسالتست بتشریف لولاک الماخلقت الافلاک ممتاز گردانیده بخطاب محبت او اصطفا اختصاص فرموده شرایع سابقه رابشریعت کامله او تمام داده؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان اسماعیل طالقانی، تا: شوال 1070ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، در چند برگ آخر اشعاری از شعرا امده بدین صورت که رباعی هایی که دارای آثار و خواص روانی و روحی و اخلاقی و معنوی است به شمارش آثار و خواصش پشت سر هم آورده شده است؛ جلد: تیماج زرشکی، 91گی، 12 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف مخ - 3 - 1136]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 101/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: حيدر بن على بن اسماعیل بن عبدالعالی هاشمی کر کی، تا: سه شنبه 2 ذیقعده 1072ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38گ (1پ-38ر)، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1- 118]

5. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 14857/1

آغاز: برابر

خط: نستعلیق خوش، كا: اسماعيل بن محمد مهدی جرفادقانی، تا: 25 ربیع الثانی 1072ق؛ مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج عنابی، 74گ، 12سطر (12×4/5)، اندازه: 11×19 سم [ف: 2 - 160]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 940

خط: نستعلیق، كان عبدالحسین تبریزی، تا: دهه آخر ذیقعده 1075ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 38گ (1پ-138)، 22 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 3 - 127]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8252

آغاز: هریک را در ازاله بدع و ازاحه ضلال يد بيضاست منوط ساخت و علم هدایت پر جشمان که بنصوص قاطعه و براهين لامعة موشح است خط: نستعلیق، كا: مصطفی بن محمد طاهر حسینی نجفی، تا: 26 جمادی الاول 1078ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قرمز، 51، 17 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 21 - 210]

8. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4668/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1079ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 113ص (1-113)، 19 سطر (11×4)، اندازه: 17×9سم [ف: 14 - 3617]

9. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 69- د

آغاز و انجام: برابر؛ بتاريخ نهم شهر ربيع الاخر سنه 1047 از تأليف و تنميق این رساله اتفاق فراغ افتاد و حمد على متعال وصلوات بر نبی و آل ختم

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد زمان یزدی، تا: 10 ربیع الثانی 1079ق؛ کاغذ: سپاهانی، 52گ، 22 سطر (12×3/5)، اندازه: 8/5× 18/5 سم [ف: 1- 324]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:4328-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف:3 - 46]

10. تهران: شهشهانی، حسین، شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، تا: 1080ق [میراث اسلامی: 5 - 603]

11. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4019/1

آغاز: بوده باش بر این تقدیر نظر در آن غیر کنیم اگر وجود او از ذات اوست واجب الوجود و اگر از غیر اوست نظر در این کرده همان سخن می گوئیم که وجود او اگر ذات او است فهو المطلوب؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد علی کاشانی، تا: صفر 1083ق، جان جهان آباد؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور سبز، 97گ، 12 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف مخ - 3 - 1136]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14448/2

كا: میر محمد حسین ابن امیر محمد قاسم جیلانی، تا: چهارشنبه ربیع الاول 1086ق؛ 28گ(81پ-108پ) [ف: 38 - 589]

13. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3796

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد مقیم بن پیر نورالدین، تا: 1089ق، جان هفشویه قهار اصفهان؛ در پشت برگ نخست اشعاری از ملا حسن، ملا رجبعلی و قطعه بدين مطلع: در حسن بیان دلبر ما بلکه تو باشی ... کاغذ: نباتی اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 126ص، 17 سطر، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 10 - 1780]

14. تهران: مروی شماره نسخه: 539/2

بی کا، تا: 1089ق، قطع: خشتی [ف: - 285]

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10144/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1089ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 52گ (75پ -126پ)، 19 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 26 - 106]

16. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 20092/1

آغاز: و بباید دانست که وجوب ذاتی در ماهیت مغایره وجود متحقق نشود زیرا که اگر ماهیت؛ انجام: برابر

خط: شکسته، نستعلیق، كا: محمد معصوم بن علی رضا حسینی، تا: جمعه 22 ذیحجه 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ 10 سطر (14×8)، اندازه: 19×13/5 سم [ف: 2 - 483]

17. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8201/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1093ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 39ص (74پ -112ر)، 14 سطر (13×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 17 - 52]

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15537/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق ، بی کا، تا: ربيع الأول 1099ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 33گ (75پ -107)، 21 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 39 - 429]

19. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 159/2 حکمت

در یک مقدمه و هشت مطلب؛ كان محمد کاظم بن علاء الدين محمد نائینی، تا: قرن 11؛ از روی خط مصنف؛ جلد: تیماج تریاکی، 12ص (51پ -62پ)، قطع: وزيري [ف: 2 - 44]

20. قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه:191

آغاز: نگه دار او لطف پروردگار *** معاون قضا دولت و بخت یار خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ در شعبان 1070؛ جلد: تیماج مشکی، 75گ، 12 سطر، اندازه: 20×13سم ]کتابخانه های قائن: ف: - 164]

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11295

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . چون عظیم ترین نعمتی که انسان بَانَ اخْتِصَاصِ یافته مَعَالِمَ دینیه وَ مَعَارِفِ یقینیه اسْتِ ؛ انجام : متخصصه مُتَعَلِّقُ باجزاء اوليه وَ الَّا حکم بَقَاءَ شَخْصٍ وَاحِدٍ أَزُّ أَجْسَامِ متخلله وَ متعدیه ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ آغاز این نسخه با نسخه شماره 101 فهرست شده این کتابخانه، هماهنگ نیست، ليكن از برگ 3 نسخه موجود با آن نسخه هم خوانی دارد؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 48گی، 15 سطر ( 12/5×7)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 28 - 451]

22. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1787/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 43گ (13پ -55ر)، 16 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 5 - 364]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10055/17

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول زرین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 72ص (115-186)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32 - 68]

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18826

آغاز: برابر؛ انجام: ان سعادت بعد از موت على بن محمد السمري منقطع گشت و این دل اول غیبت کبری است

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]

25. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:594

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ از برگ 57 به بعد بخشی از کتاب مجالس المومنین شوشتری؛ 147گ، اندازه: 22×12/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

26. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4426- 22/146

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ذیحجه (سال نوشته نشده) قرن 12، جلد: گالینگور مشکی، 38گ، 17 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5 _2379]

27. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18475

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق و شکسته، كا: قاینی، مرتضی بن محمد جعفر، تا: 1107ق [رایانه ]

28. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 10021/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق ریز، كان محمد رضا بن محمد حسین طالقانی، تا: 1110ق، جا: قزوین؛ تملك: محمد بن احمد موسوی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23ص (1-23)، 21 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 32 - 30]

29. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 686/1

خط: نسخ، كا: محمد اشرف، تا: 1120ق؛ 25گ (1-25)، اندازه: 14/5 × 24/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 114]

30. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1127615

آغاز: .. معجز بیان او زدود و ادامه انور فیوض بر کافه انام و حفظ شریعت؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود 1121ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 62گ (157-218)، 14 سطر، اندازه: 12×6سم [ف: 28 - 415]

31. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6728/3

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 12 شوال 1122ق؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ جلد: تیماج سرمه ای، 44گ (97-140ر)، 17 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 20 - 223]

32. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10077

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق بسیار زیبا، كا: ابوطالب خوشنویس، تا: 1123ق؛

مصحح، مجدول، با یادداشت: «هو الله تعالی این رساله شریفه موسومه به شجره الهیه در معارف حقه حقيقيه در عصر صفویه نگاشته شده و به خط استاد میرزا ابوطالب خوشنویس علیه الرحمه ورقی هزار دینار تقویم شد»؛ جلد: تیماج قرمز، 62گ، 10 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 32 - 105]

33. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4614/5

| تا فصل 3 مطالب 3؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد شفیع بن بهاء الدين محمد حسینی، تا: 1165ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 10ص (48-57)، سطور چلیپایی (14×11)، اندازه: 25×17سم [ف: 14 - 3548]

34. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9013/7

آغاز: برابر؛ انجام: و چون فرض تبرک ذكر اسماء عظيمه بود و مطلب به ذکر آن چه مذکور شد حاصل بود و بر این قدر اختصار کرده شد. انجامه: تمَ هَذَا الْكِتَابِ عَلَى يَدِ الْفَقِيرِ الْمُحْتَاجِ الَىَّ لَطُفَ رَبِّهِ الْغَنِيِّ مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ ابْنَ مُحَمَّدٍ سَعِيدٍ المتخلص بغيرت فِي سَنَةٍ 1183.

تا پایان مطلب پنجم را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد سعید متخلص به غیرت، تا: 1183ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 18گ (106-123پ)، اندازه: 16/4×10/7 سم [ف: 29/2 - 625]

35. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:15554

آغاز: ... نه عدم تجویز گوییم که چون جواز مستلزم تجویز است مفسده که بر تقدیر تجویز لازم آید؛ انجام: منشاء انکار معاد قول مطلع بر احوال آن نشأ و تأویل اقوال او نگردد.

خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم قهوه ای، 48گ، 12 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 43 - 161]

36. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 451

انجام و قرآن مجید دال است بر تطاویر کتب و حساب ...

خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 65گ، 14 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف:2-285]

37. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10655/3

بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی خشتی [میراث شهاب: س وش 2 - 39]

38. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5914/1

خط: نستعلیق، كا: فضل علی بن ابو طالب اصفهانی، تا: 1232ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 211ص (1-211)، 16 سطر (11×6)، اندازه: 15×10سم [ف: 16 - 150]

39. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 181/1

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 21 شوال 1256ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 75گ (2ر -76ر)، اندازه: 20×10سم [ف: - 254]

40. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4021/2 _20/141

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 13 رجب 1269ق، جلد: ساغری

مشکی، 38گ، 19 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 5 - 2379]

41. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 19493/1 عکسی

آغاز: برابر

نسخه اصل: دانشگاه تهران، ش 1772؛ خط: نسخ، كا: میرزا يوسف بن علی حائری، تا: چهارشنبه 11 جمادی الثانی 1319ق؛ تملک: حسن بن مهدي بن علی علوی فاطمی حسنی حسینی طباطبائی با مهر «حسن الطباطبائی»؛ جلد: مقوا، 34گ (1-34)، 23 سطر، اندازه: 16/5 ×5/ 20سم [ف: 3 - 1333]

42. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 62/1

خط: نسخ، كا: علی بن ملا عباس علی شاهرخی هراتی خراسانی، تا: 1319ق، جان کربلا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 146ص (146-1 )، 23 سطر (18×8)، اندازه: 25×15سم [سنا: في: 1 - 31]

43. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20641

خط: نستعلیق، کا: سید احمد صفائی خوانساری، تا: 1321ق؛ تذکر: شماره بازیابی تصحیح شد؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 47گ، 21 سطر [اهدائی ف: - 376]

44. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7891

آغاز: بسمله . الحمدلله وَحْدَهُ ؛ انجام : ايقع الْحِسَابَ وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ . . عَلِىُّ بْنِ الْحُسَيْنِ الطباطبائی

خط: نسخ، كا: تبریزی، مهدی، تا: 1350ق [رایانه]

45. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1225/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، كان يدالله (کجوری، نظر پاک)، تا: 1356ق؛ 105ص (469-573) [ف: 3 - 178]

46. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10610

آغاز: برابر؛ انجام: و صلوات بر نبی و آل او باد تا روز قیامت.

خط: نستعلیق، كا: ابوالقاسم رفیعی مهر آبادی، تا: 8 اسفند 1349ش؛ کاتب و واقف متخلص به «نزهت» نسخه را تصحیح نموده و در پایان گفتاری در 20 برگ درباره این کتاب نگاشته؛ واقف: ابوالقاسم رفیعی مهر آبادی، خرداد 1350؛ کاغذ: مشقی، 117گ، 10 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 11 - 177]

47. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10099/1

آغاز: و آنچه در کلام مجید وارد شده حکایت عن قول نوح عليه السلام؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 20×9/5 سم [ف: 32 _ 121]

48. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8808/2 _59/28

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 32گ (14-45)، 24 سطر، اندازه: 23×812سم [ف: 5 - 2379]

49. تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه:بدون شماره /2

بی کا، بی تا [ نشریه: 7- 539]

50. اهواز؛ شوشتری، محمد، شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 796]

51. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27250

بی کا، بی تا، خریداری از رضا میدانی [رایانه]

52. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2618/17

نسخه تا نیمه فصل 5 مطلب 8 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی:انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 25ص (143 168)، 23 سطر (11/5 ×22)، اندازه: 28×17سم [ف: 9 - 1486]

53. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3162/2

خط: نسخ، كا: نورالله طالقانی، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 69گ (41-109)، 20 سطر (15×7)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 11 - 2127]

54. کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [دليل المخطوطات: 1 - 235]

55. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5334/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 86گ (1ر-86پ)، 10 سطر [ف: 16 - 246]

شجرة الالهية / كلام و اعتقادات / فارسی

šajarat-ol elāhīyya

تاریخ تأليف: 9 ربیع الثانی 1047ق

احتمالا از تألیفات فیض کاشانی می باشد که در الذریعه (ج 13 ص 29 ش 90) به آن اشاره شده است.

شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 392/2

آغاز: در تقسیم موجود بدانکه آنچه عقل از آثار و احکام

خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن اسماعيل طباطبائی، تا: 1240ق؛ 36گ (16پ-51ر)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1- 123]

الشجرة الالهية في علوم الحقایق الربانية / فلسفه / عربی

aš-šajarat-ul-ilāhīyya fi ‘ulūm-il-ḥaqāyiq-ir-rabbānīyya

شهرزوری، محمد بن محمود، ق 7 قمری

šahrzūrī, mohammad ebn-e mahmūd (- 13c)

تاریخ تأليف: 680ق

شهر زوری در این کتاب خرده گیری های امام فخر رازی را بر اشارات و نیز پاسخ های خواجه نصیر الدین را نقل کرده اما از خواجه نامی نبرده است. از مقاومات شیخ الهی مکرر یاد کرده و از رسائل اخوان الصفا بدین گونه نقل می کند: «قال صاحب اخوان الصفا». صدرالمتالهین از این کتاب یاد کرده و آقای مشکوه در مقدمه درة التاج نوشته اند: قطب الدین مطالب فلسفی را از شجره الهيه و ... ترجمه کرده است (مقدمه ج اول درة التاج چاپ تهران). شجره الهیه مشتمل است بر پنج «رساله»: رساله 1.

در مقدمات و تقاسيم علوم، در دو فصل: 1) تعریف علم حکمت، 2) تاریخ حکماء و تاریخ فسلفه و اقسام فلسفه؛ رساله 2. در منطق دارای سه فصل» و فصل سه دارای دو بخش»؛ رساله 3. حکمت عملی و علم اخلاق و در سه بخش؛ رساله 4. حکمت طبیعی، در یک «مقدمه» و هشت «بخش»، مقدمه خود دارای دو مبحث» است: مبحث یکم، موضوع علم طبیعی و مبادی آن، مبحث دوم: در تعريف الفاظ به کار رفته در این علم، بخش 1) امور عامه هیولا، صورت، حرکت، سکوت، زمان، مكان. در ده فصل، 2) جهان، آسمانها و ستارگان و عناصر چهارگانه در دو فصل، 3) استحاله، در کیف و مزاج و توابع آن، 4) آثار علوی، در پنج فصل، 5) كانها، در دو فصل، 6) گیاهان، در دو فصل، 7) جانوران، در دو فصل، 8 نفس ناطقه انسانی، در پنج فصل؛ رساله 5. الهيات و مابعد الطبيعة، در چهار «مقدمه» و دو «فن»: مقدمه یکم، نظر در موجود، مقدمه دوم، در موضوع این علم، مقدمه سوم، در مزایای این علم، مقدمه چهارم، در لزوم آموختن این علم پس از طبیعی و ریاضی، فن یکم: علم کلی، در چهار فصل»: 1) وجود، واجب و ممکن و ممتنع الوجود، و اقسام دیگر ...، 2) اقسام مقولات، 3) تقسيمات وجود، از متقدم و متأخر، واحد و کثير، بالفعل و بالقوة و غیره، در نه مبحث، 4) در امور ذهنی و اعتبارات عقلی، فن دوم: علم الهی، در هفده «فصل»: 1) اثبات واجب الوجود، 2) وحدت واجب الوجود و نفی شریک، 3) اسماء و صفات واجب الوجود، 4) فعل واجب الوجود لذاته و معنی ابداع، 5) مترتب بودن معلول بر علت، 6) مسئله «لا يصدر عن الواحد الا الواحد»، 7) ادامه وجود از مبدأ نخست، 8) مبادی و غایات، 9) ترتیب و مراتب موجودات، 10) مثل افلاطونی، 11) تحقيق عالم مثال، 12) حقیقت ادراك الواجب، 13) بقاء نفس، 14) شرح حال نفس پس از مرگ، 15) مباحث خیر و شر، 16) مقامات عارفان، 17) جن و دیوان.

آغاز: الحمدلله عَلَى سَوَابِغِ نِعَمِهِ وَ مَوَاهِبِ حُكْمِهِ وَ شمول احسانه وَ نیر بُرْهَانُهُ . . . وَ بَعْدُ فَهَذِهِ رَسَائِلِ موسومة برسائل الشَّجَرَةِ الالهية فِي الْعُلُومِ الحقايق الربانية . الرِّسَالَةُ الْأُولَى فِي الْمُقَدِّمَاتِ وَ تقاسيم الْعُلُومِ ، وَ هِيَ تَشْتَمِلُ عَلَى فُصُولِ ، الْفَصْلُ الْأَوَّلِ فِي الْحِكْمَةِ وَ شَرَحَ أَحْوَالِهَا ......

انجام: عَلَى اللَّبِيبِ أَنْ يَسْعَى فِي تَحْصِيلِ الكمالات العلميه . . . وَ يَسْتَعِدَّ للرحله . . . الَىَّ . . . الصُّقْعِ الشَّرِيفُ الَّذِي لَا نِهَايَةَ لِفَرَحِهِ وَ سُرُورُهُ . . . فَانِ الْوَقْتِ سیف قَاطِعُ ، وَ انَّ الايام تُمْضِي وَ لَا تَعُودَ وَ الْعُمُرِ يَذْهَبُ وَ لَا يؤب. [فهرست بروکلمان چاپ دوم ج 1 ص 617 و چاپ اول ج 1 ص 468؛ کشف الظنون الشجرة؛ مقدمه کنز الحكمه؛ فهرست دار الكتب 1924ج اش 249 و چاپ 1961 ص 435؛ فهرست خدیوی مجموعه 93 از مجاميع مصطفی فاضل پاشا و نیز ج ص 95، فهرست برلین ش 5063؛ دنا 351/6 (10 نسخه)]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1838

خط: نسخ تحریری، كا: عبدالرحيم بن معروف، تا: اواخر ربیع الثانی 860ق؛ افتادگی: وسط؛ كاتب فهرست رساله ها و ابواب و فصول کتاب را روی دو صفحه اضافی آغاز نسخه نوشته و فصل 16 از فن 2 از رساله 5 را از قلم انداخته و در متن کتاب نیز از فصل نهم تا هفدهم (فن مذکور) یکجا از نسخه ساقط گشته. رساله دوم که در منطق است در این نسخه نیست و پس از رساله اول، رساله سوم آغاز می گردد. در فهرست مزبور که ظاهرا از کاتب نسخه است پس از ذکر رساله دوم آمده: رساله دوم را بعلت و طول مباحثه ... (؟) حذف کردم». انجام رساله یکم: « وَ أَمَّا أَقْسَامِ آلَةِ الْحِكْمَةِ أُعْنَى الْمَنْطِقِ فَهِيَ تِسْعَةً أَقْسَامِ . تَرَكْنَاهَا كَمَا ذَكَرَ . . . فالان نَشْرَعَ فِي الرِّسَالَةِ الثَّالِثَةَ فِي الاخلاق وَ التدابير وَ السَّلَامُ عَلَى خَيْرِ الخلايق مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ أَجْمَعِينَ» و در ذیل فصل دوم رساله اول (ص 9 نسخه) که در تقسیمات حکمت است چنین گوید: «آلت حکمت که منطق است 9 قسم است از نوشتن آن صرف نظر کردم بعلتی که قبلا یاد شد و اکنون رساله سوم را آغاز می کنم» در ص 10 عنوان رساله سوم «في الاخلاق و ...) نوشته شده ولی صفحه سفید مانده و در ص 11، رساله 3 از نو آغاز شده، رساله 4 در ص 307 پایان یافته و رقم كاتب اصل در ذیل آن چنین است: «تم الكتاب في العشر الأول من شعبان ... سنه تسع و خمسین و ثمانماه»، در ذیل رساله سوم نیز کاتب نسخه اصل رقم کرده و نام خود را نیز آورده. روی ص 66 عنوان رساله 4 نوشته و رساله خود از ص 67 آغاز شده، سرآغاز رساله ها دارای بسمله و خطبه و دیباچه ای کوچک است. روی یکی از برگ های اضافی اول نسخه قصیده ای 14 بیتی از عبدالرحيم بن معروف و از آن جمله است: « علیک سَلَامُ يَا مِنَ الْعِلْمِ فَضْلِهِ *** وَ مِنْ أَهْلِ بیت المصطفي عِنْدَ أَهْلِهِ / وَ مَا قِيلَ انَّ الشَّرْعِ بالوحی مُثْبَتُ *** فَذَلِكَ مِمَّا لَيْسَ يَدْفَعُ مِثْلَهُ / فَانٍ أَمَامَ الْمُتَّقِينَ مُرَجِّحٍ *** لِهَذَا عَلَى مَا قَدْ تَبَيَّنَ نَقْلِهِ / وَ مُسْتَبْعَدٍ أَمَرَ الْكَشُوفِ وَ نَهْيُهُ *** وَ ذَا عَجَبٍ مِمَّنْ نُسَلِّمُ عَقْلِهِ / وَ مَا خَالَفْتَ قَوْلِ الامام مِنِ الْكَلْمُ *** حَرَامُ لَدَيْنا لَيْسَ يَنْقُلُ حِلِّهِ وَ قسطاس أَهْلِ الْكَشْفِ مِمَّا بِهِ کشف لاصحابه لِلْحَقِّ وَ الْغَيْرِ شَكْلِهِ / وَ لكنما الْعَيْنَيْنِ مَا كَانَ مُدْرِكاً *** مِنَ الْأَمْرِ مَا قَدْ كَانَ يدرک فَحَلَّهُ». زیر این اشعار توضیح داده که مقصود، اشاره بدین کلام حضرت علی (علیه السَّلام) است: «الا ان ذكر الله جلاء للقلوب ...»، بالای اشعار چنین نوشته: ... مِمَّا انشاء الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ الرؤف عبدالرحيم بْنِ مَعْرُوفٍ»، بر پشت نخستین برگ کتاب (پایین ص 2 فهرست مذکور) این یادداشت دیده می شود: « مِنْ مَوَاهِبِ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى الْعَبْدِ الْأَذَلَّ الاحقر مُحَمَّدِ حَسَنِ بْنِ احْمَدِ النطنزي فِي أَوَاخِرِ 1257»؛ مهر: «محمد حسن بن احمد»؛ جلد: کاغذی سبز، 492ص، 27 سطر، اندازه: 17/5× 26سم [ف: 5 - 289]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2294_ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 338]

2. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:-385

در پایان می رسد به فصل هفده از فن دوم علم الهى (في الجن و الشياطين)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ وقف بر «روضه فاطمیه کاظمیه موسویه» و مدرسه آستانه برای طلبه آنجا به شرطی که از آنجا بیرون نبرند؛ مهر: «محمد رحيم بن محمد مهدی حسینی» مورخ 20 محرم 1172؛ واقف: شاه عباس، 1 ذیقعده 1037؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: وزيري [ آستانه قم: - 128]

3. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:705

خط: نسخ، بی کا، تا: 121ق، آغاز نو نویس؛ تملک: دری با تاریخ 1349؛ مهر: مويدالدولة؛ كاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی عطف میشن، 245گ، 23 سطر (15×9)، اندازه: 20×13سم [ف: - 565]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1839

آغاز: هَذِهِ الرساله قَوَاعِدَ هَذَا الْعِلْمَ وَ نشید مبانیه وَ نحیی مِنْ آثَارِ الْقُدَمَاءِ مَا كَانَ بَاطِلًا . . . فَاعْلَمْ أَنَّ هَذَا الْعِلْمِ الَّذِي نَحْنُ الْآنَ بصدده وَ هُوَ عِلْمُ مَا بَعْدَ الطبیعه منقسم بالقسمة الْأُولَى الَىَّ فنين الفن الْأُولَى فِي الْعِلْمِ الكلی ؛ انجام : وَ كَذَلِكَ السَّحَرِ فانه مِنْ جُمْلَةِ تأثيرات النُّفُوسِ وَ الْأَوْهَامُ وَ الْفَرْقُ بَيْنَ نُفُوسُ الْعَارِفِينَ وَ السُّحْرَةَ هیات نُفُوسُ الْعَارِفِينَ يُسْتَعْمَلُ فِي الْخَيْرِ وَ أَمَّا الهيآت فِي نُفُوسُ ... رساله پنجم (=ما بعد الطبیعه) است تا آخر و فقط فصل 17 و چند سطر از پایان فصل 16 (مباحث خیر و شر) را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه در کتابخانه مرحوم تنکابنی بوده اما از وی نوشته ای در این نسخه وجود ندارد و گویا به خاطر ناقص بودن و نداشتن سر آغاز، آن را نشناخته؛ جلد: تیماج قرمز، 398ص، 24 سطر، اندازه: 26×12/5 سم [ف: 5 – 295]

5. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 242/2

مقالتی است از آن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «هی، 12 ظ»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (4پ -6ر)، 24- 33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: - 143]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5144ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:3 - 137]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1963/2

آغاز: وَ ظاهِرُهُ الْمُسَمَّى بالسطح فَيَأْخُذُ قَدْراً مِنْ هَذَا السَّطْحِ الظَّاهِرُ الَّذِي ... الْفَصْلُ الثَّالِثِ فِي الْبَحْثَ عَنْ الهيولى وَ الصُّورَةُ وَ تحقیق الْحَقِّ فِيهِمَا . لَمَّا ثَبَتَ أَنَّ الْجِسْمَ لَا يَجُوزَانِ بتركب مِنَ الْأَجْزَاءِ المتناسبة؛ انجام: أَنْوَاعُ السمک لَهُ دوف وَ لَا حِلٍّ وَ لَكَ ... الرامور ... الدلفين . . . فونس ... شیراناس ... وَ الباقی فمنقول عَنِ الْمُعَلِّمِ الاول وَ اتِّبَاعِ الَىَّ زَمَنِ الشَّيْخُ الرَّئِيسِ ... وَ بَحَثَ عَنْ هيأتها وَ أَفْعَالِهَا وَ ما آتاها الباری جَلَّ جَلَالُهُ مِنْ العجایب ، وَ وَهَبَهَا مِنِ الْغَرَائِبِ . قَدْ فَرَغَ مِنْ تحريره فِي يَوْمِ الْخَمِيسِ غُرَّةُ شَهْرِ ذِي حَجَّةً الْحَرَامِ سَنَةٍ أَلْفُ وَ خَمْسَ عَشَرَ ... وَ سَلَّمَ.

بخش طبیعیات از شجره الهيه است اما تمام رساله چهارم نیست و چنین پیداست که نسخه نخست کامل بوده و بعد ناقص شده است؛ خط: نستعلیق ، بی کا، تا10150ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 286ص (12-297)، اندازه: 25×13سم [ف: 9 - 673]

7. تهران: سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/2

آغاز:بسمله . مِنَ الشَّجَرَةِ الالهية لشمس الدِّينِ مُحَمَّدٍ صَاحِبِ تَارِيخِ الحکماء قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ للاجرام السَّمَاوِيَّةِ نُفُوساً ناطقه مُجَرَّدَةً عَنِ الْمَادَّةِ ؛ انجام : وَ سلطنه الدَّلْوِ أَلْفَيْ سَنَةٍ وَ سَلْطَنَةِ الْحُوتِ أَلْفَ سَنَةٍ.

بی کا، تا: 1266ق؛ بندی است از این کتاب؛ 3گ (2پ -4پ) [ف: 136 - 5]

8. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:112/5 -ب

بخشی است از این رساله در این که اجرام سماوی را نفوس ناطقه مجرده است؛ بی کا، بی تا؛ 5گ (26پ - 31ر) [ف: - 509]

شجره امامزادگان مدفون در کاه فشان / انساب / فارسی

šajare-ye emāmzādegān-e madfūn dar kāhfešān

شجره نامه و احوالات امامزادگان کاه فشان (کاشان) است که از روی دستخط نائینی و آن هم از کتاب «بحرالانساب» موجود در کتابخانه نجف استنساخ شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7306/1

آغاز: باب اول در بیان احوال خیریت مآل فرزند ارجمند کامکار نورچشم سعادتمند نامدار اعالی و اعاظم جناب موسی کاظم شاهزاده اسماعيل است؛ انجام: و محل دفن خواجه تاج الدين و اولاد آن بزرگوار در سمت يسار وقوع یافته و این سواد از بحر الانساب قلمی گردید و سواد مطابق اصل است و خلافی ندارد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 22 جمادی الاول 1304ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15گ (1پ -15پ)، 14 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 25 - 294]

شجرة الامانی / بلاغت / فارسی

šajarat-ol amānī

محمد حسن قتيل بن درگاهی کایتهای، - 1240 قمری

mohammad hasan qatīl ebn-e dargāhī kāyte’ī (- 1825)

تاريخ تأليف: 1206ق

مؤلف از هندوان مسلمان شده است؛ در استعمال كلمات از نظم و نشر که آن را به اشاره سید امان علی ساخته است در شش فرع و در هر فرع چند ثمره است: فرع 1. بيان ماهیت کلمه و تقسیم آن، در چهار ثمره؛ فرع 2. ذکر ضرورت کلمه و حذف آن در کلام، یک ثمره.

آغاز: فصیح ترین کلامی که از جوش صفا گوهر شاهوار و لولوي آبدار را در عرق خجالت نشاند حمد صورت پرداز معنی

آفرینی است [دنا 353/6 ؛ نسخه های منزوی 3/ 2140؛ الذریعه 29/13؛ گنج بخش 1221/3]

شرح و حواشی:

1- شرح شجرة الامانی

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1974/2

بی کا، تا: 16 ربیع الثانی 1251ق؛ در 66پ -67ر سروده خسرو است؛ کاغذ: ترمه هندی، جلد: رویه کاغذ مغزی میشن قهوه ای، 58گ (9پ -66پ)، 16 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 5 - 400]

2. تهران، مجلس؛ شماره نسخه: 13951/1

آغاز: برابر؛ انجام: مصرع بر فشاندی دست و دل دریا و كان آمد پدید _ لیک با این همه گوی بلاغت از متقدمان ربوده

خط: شکسته نستعلیق، کا: میر غلام حسین، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (1پ -26پ)، 11سطر [ف: 37 - 549]

3. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 345/8

از اول تا اواخر ثمره یک از فروع دوم را بیش ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب ناتمام؛ مهر: سجاد علی با یادداشت مورخ 1272ق، حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 6گ (68-73)، 16 سطر ( 17/5×9)، اندازه: 24×15سم [ف: 1- 286]

شجرة الانساب > التذكرة

شجرة انساب مبارک شاهی > بحر الانساب

شجرة الانسان / تاریخ / فارسی

šajarat-ol-ensān

آخوندیان، علی بن محمد، ق14 قمری

āxūndīyān, ‘alī ebn-e mohammad (- 20c)

تاریخ تأليف: دوشنبه 13 ذیحجه 1372ق

مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و چهار «فصل» و هر یک دارای سه «برج» به ترتیب سال است. مؤلف در آغاز به شرح حال خود و اوضاع مشهد، ماجرای کشتار مسجد گوهرشاد و کشف حجاب و بیداد گری دوران ستم شاهی رضاخان پهلوی پرداخته است.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:2344

آغاز: آغاز دیباچه: بسمله ، بَعْدَ الْحَمْدِ وَ الثَّنَاءُ وَ درود بِرِّ انبیاء وَ أَوْصِيَاءِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ اجمعین . آغاز : أاما مقدمه در تعریف انسان و حقیقت آن پس می گویم لفظ انسان یا از ماده نسی یا از ماده انس است؛ انجام : انجام دیباچه : و مقصود این جانب عملی گردد . انجام : بِحُرْمَةِ ساداتنا وَ موالینا بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا، 89گ، 18 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 5 - 694]

شجرة الاولياء = انساب مشجر / تاریخ معصومین / فارسی

šajarat-ol owlīyā' = ansāb-e mošajjar

اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم، 1175-1238؟ قمری

ārdakānī, ahmad ebn-e mohammad ebrāhīm (1762 - 1823)

به دستور: محمد زمانخان حاکم یزد

به روزگار قاجار، در تاریخ و نژاد پیامبر و امامان به شیوه مشجر.

آغاز: بسمله ، الحمدلله الْوَاحِدِ الصَّمَدِ المنزه عَنِ الْأَهْلِ وَ الْوَلَدِ الذی.

انجام: و از وفات حضرت اسماعیل تا هنگام ولادت رسول خدا (صلَّی اللهُ علیه وآله) دو هزار و ششصد و کسری، بوده است العلم عند الله.

[دنا 353/6 (6 نسخه)؛ الذریعه: ج 13ص29؛ فهرستواره منزوی 1699/3 و 2192/3]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8193

آغاز و انجام: برابر

در پایان فهرستی از تألیفات ملا محمد باقر مجلسی مسطورست؛ خط: نسخ تحریری، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ واقف: میرزا صالح، بهمن 1330؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: چرمی، 82گ، اندازه: 22×16سم [ف: 7 - 128]

2. یزد؛ سعیدی، سید ابوالفضل؛ شماره نسخه:13

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 460]

3. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1058

آغاز: «در این اوقات کتابی بنظر حقیقت بینش رسیده بود»؛ انجام: برابر

خط نستعلیق، بی کا، تا: اواخر جمادى الأول 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48گ، اندازه: 22×17سم [مؤید: 3 - 66]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36543

آغاز: در این اوقات کتابی به نظر حقیقت بینش رسیده بود که با وجود صغر حجم مشتمل بود بر ذکر بسیاری از اخبار و آثار سید ابرار؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: اواخر جمادی الاول 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 69گ، اندازه: 16/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 8- 252]

5. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2147/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: فتحعلی بن محسن حسینی کاشانی، تا: 1270ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 82گ (1-82)، مختلف السطر (15×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 4- 1179]

6. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه:22569

آغاز: در بعضی کتب مذکور است که نسب شریف حضرت مهدی (علیه السَّلام) تا حضرت ابوالبشر

خط: نسخ، كا: حسین بن حسن موسوی اردبیلی، تا: شعبان

1298ق، کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 163ص، 19 سطر (11/5 × 19/5)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 2 - 752]

7. مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه:20

خط: نسخ، كا: حسین بن حسن اردبیلی، تا: شعبان 1298ق؛ مشجر [نشریه: 5 – 587]

شجره پیران / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-ye pīrān

شامل شجره پیران شطاریه، اویسیه، قادریه، فردوسية، ايضا فردوسیه، بخاریه، پیران چشت اهل بهشت، همدانیان و مداریه.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/112

آغاز: شَجَرُهُ عشقیه یعنی شطاریه قَدَّسَ سِرْ هُمْ . الهی بِهِ حَرُمَتْ خُرْقُهُ خِلَافَةِ بِرِّ حَضَرَتِ سید میر مُحْيِي الدِّينِ مُحَمَّدِ قلندر قادری فَرَدَّ میدان لَا هَوَتِ ؛ انجام : ابابکر صدیق رضی اللَّهِ تعالی عَنْهُ حَضَرَتِ تاح الانبياء أَمَامَ التقياء سَيِّدِ الْمُرْسَلِينَ شفیع المذنبین مُحَمَّدِ مصطفی احْمَدِ مجتبی صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ كَثِيراً كَثِيراً

خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: 9 ذیحجه 1110ق، جا: فراه؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: میشن مشکی، 5ص ( 702-698 )، اندازه: 34/9×22/3 سم [ف: 29/1 - 104]

شجره پیران / عرفان و تصوف، انساب / فارسی

šajare-ye pīrān

شجره پیران چهارده خانواده از پیامبر تا سلسله های تاریخچه خوبی است از سلسله های عارفان ایران و هند.

تهران، دانشگاه، شماره نسخه:5206/3

بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 3گ (193پ۔ 196)، 13 سطر چلیپایی، اندازه: 24×13سم [ف: 15 - 4151]

شجرة التجوید / تجوید / فارسی

šajarat-ot tajvīd

اصفهانی، محمد ابراهيم بن عیسی

esfahānī, mohammad ebrāhīm ebn-e ‘īsā

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 2882/12

چاپی؛ بی کا، بی تا؛ 12گ (291پ - 302ر) [ف: 6 – 155]

شجره تراکمه > شجره ترک

شجره ترک = تاریخ مغول / تاریخ ایران / فارسی

šajare-ye tork = tārīx-e moqol

خوارزمی، بهادر خان بن محمد خان، 1014-1074 قمری

xārazmī, bahādor xān ebn-e mohammad xān (1606 - 1664)

مترجم: فروغی، محمد علی، 1254 - 1321 شمسی

تاریخ ترجمه: جمادی الاول 1324ق

تاریخ خاندان شیبانیان از یک انساب این خانواده تا مغول است، از خلقت آدم آغاز شده و تا سلاطین هند که مصادف با سال تأليف كتاب (حدود 1074 ق) می باشد، ادامه می یابد. این کتاب غیر از کتاب شجره اتراک است. در نه «فصل»: 1. از آدم تا مغول خان؛ 2. از مغول خان تا چنگیز خان؛ 3. از ولادت چنگیز خان تا وفات او؛ 4. احوال اکتای پسر سوم چنگیز خان و اولاد او و اعقاب چنگیز خان که در مغولستان سلطنت کرده اند؛ 5. تاریخ اولاد جغتای پسر دوم چنگیز خان که در ماوراء النهر و کاشغر حکومت نموده اند؛ 6 تاریخ اولاد توفی پسر چهارم چنگیز خان که در ایران سلطنت داشته اند؛ 7. تاریخ اولاد جوجی پسر ارشد چنگیز خان که در دشت قبچاق حکمرانی کرده اند؛ 8 تاریخ اولاد شیبان خان پسر جوجی خان که در ماوراء النهر و قرم و توران و بر قزاقها فرمانروایی داشته اند؛ 9. تاریخ اولاد شیبان خان که در خوارزم سلطنت نموده اند. کتاب را محمد خان نوشته و پسرش دنبال کرده است. تاریخ و مكان تأليف آن سال 1074-1076 و شهر اور گنج است. در فهرست فیلم های دانشگاه تهران (286/2) مترجم را محمد علی فروغی یاد کرده است. در دیباچه می گوید: خداوند سه معرفت به من داد: علم جنگی و فرماندهی، معرفت به اقسام شعر، سوم علم السنه عربی و فارسی و ترکی و معرفت به تاریخ از آدم تا این دم. نام نگارنده متن و کناب و فهرست نه «فصل» در دیباچه آمده است. به فرانسه و روسی هم در آمده است. اصل آن به ترکی شرقی است.

آغاز: حمد خدائی را که ازلی است و او را شریک و مصاحبی نیست و بكلمه کن هفت آسمان و هفت زمین پیچیده هزار عالم خلق فرمود ... چنین گوید ابن عرب محمد خان ابو الغازی هادرخان از نسل چنگیز ...

انجام این تاریخ وجوب یافته باین واسطه خان آن را انشاء کرد. خداوند گناهان هر دو (یعنی خان و پسرش را) عفو کند و تقصیرات ایشان را مستور بدارد [دنا 353/6 ؛ فهرستواره منزوی 1005/2]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3941-ف

نسخه اصل: نسخه مهندس محسن فروغی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 جمادی الاول تا 2 شوال 1324ق [فيلمها ف:2 - 286]

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:536- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: بیست و سه سال سلطنت از دنیای فانی به عالم باقی خرامید. این کتاب شجره اتراک که تاریخ تا تار است. در

سنه (...) هزار و هفتاد و شش انجام یافت، [در] اور گنج نوشته شد. هرگز از زمان آدم هیچ سلطان و امیری تاریخ تاریخ خود را ننوشته، اما به سبب چهل مردم اور گنج این تاریخ وجوب یافته بود، به این واسطه خان آن را انشا کرد ... (عکس)

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: جمادی الاول 1324ق؛ برگ ها جابه جا صحافی شده؛ 83گ چهار صفحه ای، 17-15 سطر [عکسی ف: 2 - 168]

3. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه:58 حکمت

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1331ق؛ جلد: تیماج مشکی، 438ص، قطع: خشتی [ف: 2 - 25]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11329

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: یکشنبه 27 بهمن 1319ش؛ در پایان نسخه چند اسامی در انساب مغول و چنگیز آمده؛ کاغذ: خط دار دفتری، جلد: کاغذی با مقو، 161گ، 20 سطر (12/5 ×17)، اندازه: 17×22 سم [ف: 28 - 535]

شجره ثمره / رمل / فارسی

šajare-ye samara

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18595

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21×11/3 سم [رایانه]

شجره چشتیه / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-ye čaštīyye

محمد عثمان

mohammad 'osmān

از علی تا محيي الدين يار محمد صاحب.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7904/9

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی 5گ (89پ -93ر)، 13 سطر (14×7/5)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 732 - 16]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7904/12

از علی تا یار محمد صاحب چشتی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی، 3گ (98ر -100پ)، 13 سطر (14×7/5 )، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 16 - 732]

شجره چشتیه / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-ye čaštīyye

در بیان زنجیره طریقت پیران چشتیه، نقل اسامی آنان و بیان خلفای هر کدام است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14627/4

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . الهی به حرمت راز ونیاز و سرور کاینات و خلاصه موجودات ، معدن نور و سرور ، حَضَرَتِ مُحَمَّدِ مصطفی ؛ انجام : شوارق أَنْوَارٍ وَ فتوحات فيضه عَلَى قُلُوبِ العارفین، این غریب سرگردان را، عشق خود عطا گردان. خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: شرقی، 3گ (57پ -59پ)، 15 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 37 - 56]

شجرة خلافة الرفاعية / انساب / عربی

šajarat-u xilāfat-ir-rufā'yya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/14

آغاز: شَجَرَةُ خِلَافَةِ الرفاعية . اخُذَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ أَيْضاً عَنْ شَيْخٍ نورالدين عَنْ شَيْخِ السَّيِّدُ عُمَرَ بْنِ عبدالله ؛ انجام : عَنْ وَالِدِهِ الامام زین الْعَابِدِينَ عَنْ وَالِدِهِ الامام الشَّهِيدُ حُسَيْنٍ عَنْ وَالِدِهِ الامام عَلِىُّ بْنُ ابی طَالِبٍ مِنَ النَّبِيِّ صَلِّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (184) [ف: 14 - 50]

شجرة خلافة السادة السهروردية / انساب /عربی

šajarat-u xilāfat-is-sādat-is-suhrawardīyya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/13

آغاز: شَجَرَةُ خِلَافَةِ السَّادَةِ السهروردية . يَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ الجاوي أَنِّي أَخَذَتْ طَرِيقَةِ السَّادَةِ السهروردية ؛ انجام : عَنْ الامام سید الطابق الجنيدي الْبَغْدَادِيِّ عَنْ خالی السَّرِيِّ بِسَنَدِهِ الْمُتَّصِلِ الَىَّ الامام علی بْنِ ابی طَالِبٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلِّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 1گ (184) [ف: 14 - 50]

شجرة خلافة السادة الشافعية / انساب /عربی

šajarat-u xilāfat-is sādat-iš šāfi'īyya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/15

آغاز: شَجَرَةُ خِلَافَةِ السَّادَةِ الشَّافِعِيَّةِ . اخُذَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ عَنْ شَيْخِ الْعَارِفِ بِاللَّهِ تعالی نُورِ الدِّينِ ؛ انجام : عَنِ الشَّيْخِ الامام ابی طَالِبٍ المکی صَاحِبُ کتاب قُوَّةُ الْقُلُوبَ عَنْ الاستاد أَبِي بَكْرِ الشِّبْلِيُّ . عَنْ سید الطَّائِفَةِ الْجُنَيْدِ البغدادی بِسَنَدِهِ الْمُتَّصِلِ الَىَّ النَّبِيِّ صَلِّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 1ص(185) [ف: 14 - 50]

شجرة خلافة النشطارية / انساب /عربی

šajarat-u xilāfat-in-našţārīyya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/17

آغاز: شَجَرَةُ خِلَافَةِ الشطارية . اخُذَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ يُوسُفَ الشطارية عَنْ شَيْخٍ الامام . . . سید جَمَالِ الدین مُحَمَّدِ بْنِ الوجيه الرقیمی ؛ انجام : عَنْ وَالِدِهِ الْإِمَامِ أَمِيرُ المؤمنین علی المرتضی عَنِ ابْنَ عَمِّهِ رَسُولِ اللَّهِ مُحَمَّدِ صَلِّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (185پ) [ف: 14 - 51]

شجرة خلافة النقشبندية / انساب / عربی

šajarat-u xilāfat-in naqšbandiyya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/16

آغاز: شَجَرَةُ خِلَافَةِ النقشبندية : اخُذَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ عَنْ شیخ الامام مُرْشِدُ الْأَنَامِ الْوَالِي الْوَاصِلَ الْعَارِفِ بِاللَّهِ تَعَالَى السَّيِّدُ الشَّيْخُ جَمَالِ الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ مُحَمَّدِ باقی؛ انجام: عَنْ الامام جَدِّهِ الامي الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرِ الصِّدِّيقِ عَنْ سَلْمَانَ الفارسی عَنْ أَمِيرِ المؤمنین خَلِيفَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ أَبِي بَكْرِ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (185ر185پ)[ف:14 - 51]

شجره خللهای نماز / فقه / فارسی

šajare-ye xelal-hāye namāz

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11520/2

خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: 1245ق، جان تهران [میراث شهاب: س 10ش 1-2 - 26]

شجره رجال موثق > مشجر الرجال الثقات

الشجرة السادة الفارضية / انساب /عربی

aš-šajarat-us sādat-il fāridīyya

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4898/18

آغاز: شَجَرَةِ السَّادَةِ الفارضية . اخُذَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ يُوسُفَ التَّاجِ عَنِ الشَّيْخِ الْوَلِيُّ الْعَارِفِ بِاللَّهِ تعالی جَمَالِ الدِّينِ مُحَمَّدِ بْنِ عبداللطيف ؛ انجام : عَنِ الشَّيْخِ ابی مُحَمَّدِ عبدالله بْنِ سَعِيدٍ القواريري عَنْ الامام سید الطايفة الخبيرى ( الجنیدی ) بِسَنَدِهِ الْمُتَّصِلِ الَىَّ النَّبِيِّ صَلِّ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ(185) [ف: 14 - 51]

شجره شاه طهماسب صفوی / انساب / فارسی

šajare-ye šāh tahmāsb-e safavī

قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 3/59/2 -6012

بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی و سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 19ص، 7 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: - 194]

شجره شاه مجید ولد شاه عقيل / انساب / فارسی

šajara-e šāh majīd valad-e šāh ‘aqil

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18147/3

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 5 محرم 1279ق؛ جلد: تیماج، 2ص (35-36)، 11 سطر، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 50-34]

شجرة الشريعة / عرفان و تصوف / عربی

sajarat-us saria

قادری، مصطفی

qāderī, mostafā

رساله مختصری است در ادعیه و اوراد و اذکار فرقه قادریه عبدالقادر جیلانی که در بغداد نوشته شده است و مؤلف گویا از نوادگان عبد القادر است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16297/1

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي رَفَعَ غِشاوَةً الْغُمَّةِ عَنِ بَصَائِرِ أَهْلِ الوداد ؛ انجام : أَخْبَارِهِمْ بِحُرْمَةِ سیدنا وَ شفيعنا مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ آمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13ص (2-14)، 14 سطر، اندازه: 20/5 × 24/5 سم [ف: 45 - 141]

الشجرة الشريفة و التحفة اللطيفة / انساب /عربی

as-sajarat-us sarifa wa-t tuhfat-ul latifa

مقدسی، عمر، ق 10 قمری

moqaddasī, 'omar (- 160)

اهداء به: رستم پاشا (-968ق)، وزیر سلطان سلیمان عثمانی

رساله مختصری درباره خاندان پیامبر اسلام به صورت شجره ای است. در این رساله نسب پیامبر و اعمام، ازواج، بنو اعمام، عمات، بنو عمات، اخوال، امهات من الرضاع، اخوة من الرضاع آن حضرت در قالب شکل های درختی به طور اختصاری ذکر شده است. نام این رساله در مقدمه و انجامه «الشجرة الشريفة و التحفة اللطيفة» درج شده، ولی در صفحه عنوان آمده است: « هَذِهِ شَجَرَةٍ شَرِيفَةُ وَ نِسْبَةُ منيفة منباة عَنْ أُصُولِ النَّبِيِّ وَ فروعه وَ أَعْمَامِهِ وَ عَمَّاتِهِ وَ أَخَوَاتِهِ وَ خَالَاتِهِ وَ عَشِيرَتِهِ وَ أَزْوَاجِهِ وَ أَصْحَابِهِ ، رَقَمْتُهُ بُرْسِمَ وَاسِطَةٍ عَقَدَ نِظَامُ الْعَالِمِ نَادِرَةُ بنی آدَمَ وَ اللَّيْثِ . . . مَوْلَانَا رُسْتُمَ پاشا الْوَزِيرُ الْأَعْظَمُ - أَدَامَ اللَّهُ أَيَّامِهِ - وَ رُفِعَ فِي بُرُوجِ السَّعَادَةِ أَعْلَامِهِ ، خِدْمَةُ أَضْعَفَ الْبِشْرِ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ الشَّيْخُ عُمَرَ المقدسی - غفرله». در یادداشت تملک اول نسخه به نام «الشجرة النبوية لعمر المقدسی» معرفی شده است. شرح حال مؤلف و اطلاعاتی درباره آثار دیگر وی به دست نیامد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1516 عکسی

آغاز: انْهَ مِنْ سُلَيْمانَ وَ انْهَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مُلْكِهِ أَنْ يوازره الْوَزِيرُ وَ عَزَّ أَمَرَهُ أَنْ يُدَبِّرُهُ الْمُدَبَّرِ وَ يُؤَيِّدُهُ الظَّهِيرُ . . . فَلَمْ أَجِدْ أَنْفَسُ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةَ الشَّرِيفَةَ وَ التُّحْفَةُ اللَّطِيفَةِ الْمُشْتَمِلَةِ عَلَى نَسَبِ النَّبِيِّ وَ سِيرَتُهُ وَ أَزْوَاجِهِ وَ أَوْلَادُهُ وَ أَصْحَابُهُ وَ عَشِيرَتِهِ رقمتها بُرْسِمَ وَاسِطَةٍ عَقَدَ نِظَامُ الْعَالِمُ . . . رُسْتُمَ پاشا الْوَزِيرُ الْأَعْظَمُ . . . وَ بَنَيْتُ هَذِهِ التُّحْفَةُ عَلَى الاختصار

نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفيا در استانبول ترکیه، ش 1550؟؛ خط: نسخ ترکی، كا: ابراهیم مذنب مولوی، تا: جمعه اواخر ذیحجه 1144ق، جا: شهبا؛ مجدول؛ مهر: « الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَ مَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَولَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ ...» (کروی)؛ 16ص [عکسی ف: 4 - 427]

شجره طریقه نقشبندیه احمدیه و دعای اقطاب آنها / عرفان و تصوف / عربی و فارسی

šajare-ye tarīqe-ye naqšbandīyye-ye ahmadīyye va doʻā-ye aqtāb-e ānhā

در آغاز این بخش ابتدا شجره اقطاب سلسله نقشبنديه احمدیه ذکر شده و پس از آن ختمها و دعاهایی از اقطاب این سلسله، برای روا شدن حاجات بیان شده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8947/1 - 59/167

آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد شجره طريقه حضرات نقشبندیه احمدیه قدس الله سر هم این است

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 28گ 4(3-30)، 9 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: 5 - 2380]

شجره طوبی / هیئت / فارسی

šajare-ye tūbā

سرایانی، محمد حسین بن عبدالوهاب، - 1206 قمری

sarāyānī, mohammad hoseyn ebn-e 'abd-ol-vahhāb ( 1792)

در شناخت سعد و نحس ساعات و ایام و شهور و بروج دوازده گانه رومی برای انجام دادن مقاصد مختلف، در چهل و سه ورقه و هر کدام دارای چندین ثمره. تمام صفحه ها مجدول است تا کار مراجعه کننده آسان باشد.

آغاز: بسم الله و الحمدلله تعالی و سلام على عباده الذين اصطفی و بعد لوحه نگار صفحه قلوب مختار آن ساعات مسعوده و اوقات محموده می گردد که این اوراق میمنت انطباق که بجهت ضبط ایام و ساعات اوقات و حالات مجدول گردید فرعی است از فروع رساله مسمات بشجره طوبی [دنا 354/6 ؛ فهرستواره منزوی 2978/4]

1. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1223

نسخه در چهل و سه ورقه و هر ورقه شامل چندین ثمره است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای جداولی است که ادعيه سفر و میمنت و نحوست ایام در آنهاست و جداول در تعبیر خواب از آیات قرآن و احکام اختلاجات اعضا، ادعيه اهله و غیره؛ مهر: «عبده الراجی مهدی الحسینی 1284»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج ماشی، 61گ، ابعاد متن: 13/5×8، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 3- 899]

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1966

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 109گ، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 5 - 401]

3. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 582/1

آغاز: برابر؛ انجام: (در زیر جدول اوزان الأشياء المصحوبة سفرة و حضرة) 9ب هزار پیشه یا اسباب و کلید بزرگ.

این نسخه فرعی است از فروع رساله شجره طوبی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ در 78 پ تا 79پ ملحمه ای به نام علامات مداخل السنين از علی بن موسی الرضا است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 77گ (2پ-78ر)، 16 سطر (12×8)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: - 335]

شجرة طوبی / کلام و اعتقادات / عربی

šajarat-u tūbā

شیخ الاسلام رشتی، حسن بن مرتضی، ق14 قمری

šeyx-ol-eslām-e raštī, hasan ebn-e morteza (- 20c)

تاریخ تأليف: پنج شنبه 17 ربیع الاول 1298ق

اصول عقائد شیعی را مؤلف به طور مفصل در این کتاب در دوازده «نبذه» و یک «خاتمه» شرح می دهد، و بنا به گفته اش اول کتاب را «امهات الاصول» نام نهاده بود ولی چون فصلی از آن را به جهت یکی از دانشمندان خواند او را «شجرة طوبی» نام نهاد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 159/1

آغاز:الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا وَ نبینا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ المعصومین ؛ انجام : عَلَى نِعْمَتَ اللَّهِ الْكَافِي اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ علی وَ آلِهِمَا الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ الْمَعْصُومِينَ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 236 گ (1پ - 236پ)، 20 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1- 178]

شجرة طوبی و شجرة الزقوم / اخلاق / عربی

šajarat-u tūbā wa šajarat-uz zaqqūm

اخلاق نیکو در قسم شجره طوبی و اخلاق ناپسند در قسم شجره زقوم به ترتیب حروف گرد آورده شده، و هر شجره دارای

بیست و هشت غصن به عدد حروف و هر غصن دارای فروع. لفظ اخلاقی عنوان شده و با استفاده از آیات و احادیث بیان می شود. این کتاب را در الذریعه ( 32/13 ) به احتمال نسبت داده است به میرزا محمد تنکابنی چون به کتاب قصص العلمای خود ارجاع داده است. ولی در یادداشتی که پیش از نسخه سید محمد جزائری نوشته احتمال می دهد که کتاب از ملا علی بن زین العابدین یزدی بارجینی مؤلف «الزام الناصب» باشد که جزائری خط وی را دیده و این نسخه با همان خط است و همچنین بارجینی در کربلا زندگانی می نموده و این کتاب در همانجا از کتاب های مرحوم شیخ عبدالحسين حویزی خریده شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4228

آغاز: الشَّجَرَةُ الطوبي وَ هِيَ مُشْتَمِلَةُ عَلَى أَغْصَانُ . . . الاحسان لِمَنْ أَسَاءَ قَالَ اللَّهُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ؛ انجام : فَيُقَالُ لَهُمْ هَؤُلَاءِ المقنطون مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ تعالی.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 214گ، اندازه 20×15سم [ف: 11 - 230]

شجرة الطور في شرح آية النور / تفسير / عربی

šajarat-uț țūr fī š.-i āyat-in nūr

حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمری

hazīn, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb (1692 - 1767)

تاریخ تأليف: 1140ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی

تفسیری است عرفانی از آیه شریفه «الله نور السموات و الأرض...».[دنا 354/6 ؛ الذريعة 32/29 -33]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11593/5

آغاز: نحمدک یا نُورَ النُّورِ وَ نُورَةً فَوْقَ كُلِّ نُورٍ نصلی علی نبیک المحبور مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِي الْبُطُونِ وَ الظُّهُورِ ؛ انجام : وَ إِلى هُنَا أَقْطَعُ الْكَلَامِ راجية مِنَ اللَّهَ التَّوْفِيقَ لِمَا أَرَدْتُ بَيَانُهُ مِنَ الْآيَةِ اللَّاحِقَةِ وَ الْكَلَامُ فِيهَا.

خط شکسته نستعلیق، كا: على نقی فرزند ابوالقاسم شریف، موسوی، تا: 1165ق، جان مرشد آباد هند؛ کاغذ: شرقی، 7گ ( 228-222)، 11 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 29 - 318]

شجره طیبه / دعا / فارسی

šajare-ye tayyebe

تو شمال باشی، محمد علی بن شاهوردی، ق 11 قمری

tūšmāl bāšī, mohammad ‘alī ebn-e šāhverdī (- 17c)

اهداء به: شاه سلیمان صفوی

این اثر در ادعیه و احراز مشتمل بر یک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه »: مقدمه: در بیان عقل؛ باب 1. فضایل عقل و علم که از اهل حكمت و نبوت (صلَّی اللهُ علیه وآله) مروی است و آنچه متعلق به او است؛ 2. آداب حمام رفتن و وضو و غسل و غیر از اعمالی که مخصوص به آن است؛ 3. فضایل نمازهای یومیه و نوافل و ذکر جماعت و آداب آن؛ 4. بیان فضیلت ها و آداب و شرایط و اوقات اجابت دعا و ادعیه مطلقه و اوراد صبح و شام و ظهر و عصر؛ 5. آداب خواب و فضیلت خواندن دعا و افعالی که بر آن مترتب است؛ 6. آداب نماز طلب باران و طریق نماز آیات و نماز جعفر طیار و غیره؛ 7. بیان سهو و شک و نماز واجبی و سنتی؛ 8 آداب نماز قصر و طریقه آن و حد مساحت و احکام آن و غیره؛ 9. اعمال و فضیلت ماه های رجب و شعبان و رمضان؛ 10. اعمال ماه شوال و سایر شهور؛ 11. بر والدين و صله رحم و پند و مواعظ؛ 12. زیارت ائمه و وصایای حضرت رسول و ائمه (علیهم السَّلام) و افعال حج؛ خاتمه: در مکتوب حضرت علی بن ابی طالب به مالک اشتر. صاحب الذريعة از کتابی با عنوان شجره طیبه در ادعیه و احراز بدون ذکر مؤلف یاد می کند که شاید همین کتاب مورد سخن باشد. [دنا 354/6 ؛ الذريعة 34:18 ]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 695-طباطبائی

آغاز: بسمله مصباح زبان در مشکات دهان صدرنشینان محفل بلاغت از فروغ انوار حمد خداوندی ... مرآت قلوب سالكان بحر کافی نیست *** که ترکی سر انگشت و صفحه بشماری

خط: نسخ، بی کا، تا: 1112ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ تملك: حاج محمد موسوی مورخ 1212 با مهر «یا محمد»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، 601گ، 16 سطر، اندازه: 15/5×26/5سم [ف: 24 - 427]

شجره طیبه / تراجم / فارسی

šajare-ye tayyebe

آزاد بلگرامی، میر غلامعلی بن نوح، 1116-1200 قمری

āzād-e belegrāmī, mīr qolām--alī ebn-e nūh (1705 1786)

تاریخ و شرح حال مؤلف و اجداد و بعضی از خویشان خود را به طور مختصر آورده است، در اول روایت هایی که در فضل سادات نقل شده ذکر می کند، پس از آن حالات پیغمبر اکرم و حضرت زهرا و امیر المؤمنین و امام حسین و زین العابدين عليهم السلام، و از زید بن علی گرفته تا عصر خود مؤلف سادات خانواده اش را تفصیل می دهد. در پایان تکلمه ای دارد در شرح حال قبيله سید نظام الدين، و گمان می رود که این تکلمه از خود کتاب نباشد.

آغاز: الْحَمْدُ لِمَنْ خَلَقَ الانسان فِي أَحْسَنِ تقویم وَ رَفَعَ شَأْنِهِ بالاصطفاء وَ التكريم وَ أَوْدَعَ فِيهِ نعوت وَ فَضَائِلِ

انجام : لا جَرَمَ تَفْصِيلِ نَسَبٍ آنها بِقَلَمٍ نیامد ، هَذَا آخِرُ مَا أَرَدْنَا عَلَى العجالة فِي هَذِهِ الرِّسَالَةِ ... [دنا 354/6 ؛ فهرستواره منزوی 2194/3]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:428

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 ذیحجه 1286ق؛ کتاب را سید علی رضا حسنی حسینی ریحان بتاريخ ذیقعده 1392 به آية الله مرعشی بخشیده؛ مهر کتابخانه راجه سید محمد مهدی؛ مهر: «فقیر آزاد» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 100گ، 15 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 32 - 2]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3739-ف

بی کا، بی تا [فيلمها ف:2 - 235]

3. تهران، مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 70عکسی

بی کا، بی تا؛ 55گ [جنگ: 1 - 460]

شجره طیبه / تراجم / فارسی

šajare-ye tayyebe

منت دهلوی، قمر الدین بن سناء الله، - 1208 قمری

mennat-e dehlavī, qamarod-dīn ebn-e sanā’-ol-lāh ( 1794)

[دنا 355/6 ؛ فهرستواره 519/7]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2939-ف

نسخه اصل:بادلیان 2498 وینفیلد 52؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 1- 128]

شجره طیبه / تجوید / فارسی

šajare-ye tayyebe

sabzevārī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad “alī ( 19c)

تاریخ تأليف: محرم 1283ق

کتاب «تشجيرات» مؤلف است با همان سر آغاز و ابواب، ولی بعضی عبارت ها را مهذب ساخته و اندک توضیحاتی اضافه نموده و صفحه ها را به صورت گل و برگ در آورده است. این کتاب را مؤلف، حسب الأمر بعضی از علما با همان روش اصل به فارسی بر گردانده است.

آغاز: الحمدلله الَّذِي جَعَلَ النَّبِيِّينَ لِسَانَ صِدْقٍ فِي الاخرين . . . أَمَّا بَعْدُ چنین گوید ذَرَّهٍ بی مِقْدَارَ .. .

چاپ: مشار فارسی، ج 3، ص 3198؛ تهران، سنگی، 1367ق، رحلی، 21ص (صص 66-86)[دنا 354/6]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8920/2

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1283ق؛ مشجرات رنگ آمیزی شده؛ جلد: روغنی، 17گ (6ر - 22پ)، اندازه: 34×23سم [ف: 23 - 96]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7977

آغاز: برابر

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 18 رمضان 1309 ق، به دستور مؤلف؛ مجدول، دارای سر لوح؛ جلد: تیماج قهوه ای [ف: 20 - 303]

شجره طیبه / كلام و اعتقادات / فارسی

šajare-ye tayyebe

تربتی، محمد تقی بن علی نقی، - 1330 قمری

torbatī, mohammad taqī ebn-e ‘alī naqi (- 1912)

تاریخ تأليف: 17 ذیقعده 1312ق

کتابی است در امامت شامل «مقدمه» و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در بیان مورثات و محدثات مرض کفر و ضلال و .....

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6516- 33/66

آغاز: بسمله بحمدالله الَّذِي جَعَلَ بَيْنَ الْعِلْمِ وَ أَهْلَهُ نُزْهَةِ الرَّجُلِ الْكَامِلِ وَ أَوْدَعَ عَلَى أَهْلِ الْفَهْمِ بِفَضْلِهِ منتهی أَمَلِ الْأَمَلِ ...... اما بعد خامة تراب اقدام طالبين شاه راه هدایت؛ انجام: گر بد و گر نیک فکندم به پیش *** پوش بد من به نکویی خویش / چونکه بدین پایه رساندم کلام *** به که کنم ختم سخن والسلام خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 17 ذیقعده 1312ق؛ جلد: تیماج سرخ، 193گ، 31 سطر، اندازه: 23×718سم [ف: 5 - 2380]

شجره طیبه / رجال، انساب / فارسی

šajare-ye tayyebe

مدرس رضوی، محمد باقر، 1270 - 1342 قمری

modarres-e razavī, mohammad bāqer (1854 - 1924)

شرح حال، زندگی نامه و انساب سادات رضوی است که از جانب موسی المبرقع فرزند امام محمد تقی الجواد عليه السلام که شجره نسب تمامی سلسله سادات رضویه به حضرتش منتهی می شود) شروع و به میر غیاث الدین عزیز بن میر شمس الدين محمد ... ابن احمد بن موسی المبرقع بن ابی جعفر الثانی ختم می گردد. پس از آن فرمان تخفیف مالیات بزرگان مشهد مقدس که از سوی ابو الغازی عبیدالله بهادرخان ازبک هنگامی که مشهد مقدس را به تصرف خود در آورد و برای ائتلاف و جلب قلوب رؤسا از جمله غیاث الدین عزیز در غره شوال 932، صادر شده و همچنین اسامی فرزندان میر غیاث الدین عزیز، موقوفات ابراهيم بن ابوالقاسم بن ابوطالب رضوی در نیمه شوال 1038، شرح حال میرزا بديع بن ابی طالب رضوی متولی مشهد مقدس در عصر شاه عباس ثانی، اولاد و اعقاب میرزا ابراهیم متولی، فرمان ولایت حکومت خراسان به محمد ولی میرزا از سوی فتحعلی

شاه در ذی قعده 1228، نصب میرزا محمد کاظم رضوی به نظارت موقوفات در عصر فتحعلی در رمضان 1220، اولاد میرزا ابراهیم ناظر، صورت اجازه صاحب جواهر به میرزا محمد صادق ناظر در ربيع الأول 1263، صورت اجازه شیخ عبدالحسین به میرزا محمد صادق مذکور و شرح حال اولاد او، ذکر اولاد اناث حاجی میرزا حسن، متولیان آستانه مقدسه در عصر ناصرالدین شاه قاجار، اولاد میرزا رضی ناظر، حکم آقا جمال خوانساری درباره دعوی اولاد معصوم میرزا، مناصب از طرف شاه سلیمان صفوی، شرح حال میرزا حبیب الله، میرزا عبدالله رضوی، ترجمه برخی از علما و اجازات آنها از جمله اجازه میرزا محمد حسن رضوی معروف به حاجی مجتهد به محمد تقی، اولاد حاجی میرزا حسن مجتهد، اولاد سيد قصير، صورت اجازه محمد مهدی موسوی اصفهانی مشهدی به سید دلدار على، صورت وقف نامه مسجد گوهرشاد در رجب 1027 و برخی از موقوفات دیگر از جمله مطالب این کتاب است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11811

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صهرة وَ كَانَ عَلَى ذَلِكَ قديرة حُمِدَ وَ سپاس خداوندی را سزاست که أَزُّ آبَ بسيط ترکیب عَالِمُ بیاراست ؛ انجام : اکثر عبادالله جُرْماً جُرْماً وَ أَكْبَرَهُمْ حَرَماً حَرَماً عَبْدِ عُبَيْدِ آلِ علی میرزا عَلَى السلطانيوی عُفِيَ عَنْهُ وَ يَزْدَادُ فِيهِ مِنْهُ وَلَهٍ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ واقف: تقی مدرس رضوی، تیر 1358؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 173 گ، اندازه: 13×20/5سم [ف: 27 - 194]

شجره طیبه / تراجم / فارسی

šajare-ye tayyebe

علم الهدی، محمد حسین بن هبة الله، ق14 قمری

‘alam-ol-hodā, mohammad hoseyn ebn-e hebat-ol-lāh - 20c)

تاریخ تأليف: 1327ق

در سرگذشت خود او و خاندانش و بسیار سودمند است، با چند اجازه ای که به او داده اند. آن را در یک «اعلان»، پنج «نمره» و سه «تذكار» ترتیب داده: تذکار 1. آفرینش و خلقت خداوند، تذکار 2. نبوت، تذكر 3. معاد.

چاپ: با مقدمه ایرج افشار. فرهنگ ایران زمین، 23 (1357): 453-337.

1. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، در آغاز تقریظ حبیب الله کاشانی است بر آن در 1330 و اجازه صدرالدین باو و در پایان آن تقریظ هبة الله رضوی و ابوالقاسم بن محمد رضای رضوی و یوسف بن محمد رضای رضوی و علی بن ابی طالب رضوی و دانشمندان دیگر بر آن، با یادداشت هایی تاریخی از خود او و چند بیت شعر فارسی از خود او؛ 104ص، 20 سطر، قطع: بغلی [نشریه: 7- 35]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3627-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف: 2 - 202]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10376

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي افْرَحْ ثَمَرَاتُ الْعُقُولِ أَلْحِقْهُ اللاهوتيه الرحمانيه مِنْ شَجَرَاتِ النُّفُوسِ الباطله العاطلة الشيطانية وَ جَعَلَ هَمَّتِ الْأَمَةِ المستعدة فِي تَحْصِيلِ . . . بَعْدَ چنین گوید أَقَلَّ الطلبه حسین بْنُ هِبَةِ اللَّهُ ... خواستم رساله مخصوصی در ذکر آنها احتراما للمرحوم اليه نگاشته شود لهذا برخی از احوالات آنها [اجدادش را بر سبيل اختصار و ذکر اسامی شریفشان و مجملی از گزارشات خود حقیر را از جهت یاد بود نگاشتم؛ انجام: و از برای اهل ادراک در ما ذکر کفایت است مقام وقوع و اثبات را بعد از آنکه مقام امکان و ثبوت را فهميد الحمدلله اولا و آخرة و الصلوة على محمد و آله خير الورى، از نظر کننده التماس دعا دارم و السلام علی من اتبع الهدی.

خط: نسخ، كا: حسین بن هبة الله رضوی، تا: 1327ق؛ با یادداشت حبیب الله شریف در 1331 و یادداشت هایی از وقایع گوناگون از مؤلف؛ مهر: حبیب الله شریف، حسین بن هبه الرضوی در 1325ق، «رضی بن هبة الله الرضوی 1325ق»؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج عنابی، 66گ، 12 سطر (12×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 19 - 491]

3. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه: 85/10

نسب نامه است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، نسخ ناقص؛ قطع: ربعی خشتی [نشریه: 7 - 42]

شجره طیبه = کلمه طيبه لا اله الا الله / كلام و اعتقادات / فارسی

šajare-ye tayyebe = kalame-ye tayyebe-ye lā elāh-a ella-1-lah

[دنا 355/6 ؛ فهرستواره منزوی 519/7]

1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 104/8 -ف

نسخه اصل: عاطف افندی ش 2241؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ذیقعده 828ق؛ 12گی (535-546)، 23 سطر [فيلمها ف:1 - 409]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4216/12

آغاز: بسمله. سپاس خداوند زمین و آسمانرا، دارنده عقل و جانرا خداوندی که ذات او را حد و قیاس نیست ... بدان ای برادر که از ما سؤالی کردند جماعتی از اهل تحقیق؛ انجام: گفته اند: اذَا تَمَّ الْفَقْرَ فَهُوَ اللَّهُ ، وَ صلی اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ . تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الشَّرِيفَةِ فِي بَلْدَةٍ طبس . . . عَلَى يَدِ

... احْمَدَ بْنِ علی بْنِ حسین طبسی ، فِي شَهْرِ صُفْرُ . . . سَنَةَ أَرْبَعٍ وَ السِّتِّينَ وَ ثمانماية ...

گفتاری است در تفسير و تأويل كلمه طيبة لا اله الا الله، در ده شاخ: شاخ ششم از شجره طیبه همت، شاخ هفتم از کلمه شجره طيبه معرفت، شاخ هشتم از کلمه شجره طیبه اخلاص، شاخ نهم از شجره طیبه محبت، دهم از شجره طیبه عدل است (شجره یکم تا نیمه پنجم افتاده است)؛ بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز، کاغذ: ترمه رویه کاغذ فرنگی، 9گ (101-109)، 14 سطر، اندازه: 18/×13/1 سم [ف: 7- 279]

الشجرة الطيبة في اثبات الحركة / فلسفه / عربی

as-sajarat-ut tayyiba fi itbat-il haraka

قاینی، کافی بن محتشم، ق 11 قمری

qāyenī, kāfi ebn-e mohtašam (- 17c)

دارای یک «مقدمه» و سه «فصل»، در آن از شیخ بهایی و از کتاب خود مؤلف «الاسرار فيما اعتقدته من المسائل المختار» یاد شده است. آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي لَا خَيْرَ الَّا مِنْهُ وَ لَا فَضْلُ الَىَّ مِنْ لَدُنْهُ الامر . . .

انجام : فَانٍ هَذَا موکول إِلَى كِتَابِنَا الْمَوْسُومِ بالاسرار فِيمَا اعتقدته مِنَ الْمَسَائِلِ الْمُخْتَارِ . وَ اللَّهِ ( وَ انْهَ ) حسبی وَ عَلَيْهِ التُّكْلَانُ تَمَّتِ الْمَقَالَةَ الْمَوْسُومَةِ بِالشَّجَرَةِ الطَّيِّبَةِ بِعَوْنِ اللَّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ

1. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 242/22

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 7گ (82-88پ)، 24- 33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: - 145]

2. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/81

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: 1266ق؛ 7گ (256ر -262ر) [ف: 5 - 137]

الشجرة الطيبة في الارض المخصبة / انساب /عربی

aš-šajarat-uț țayyiba fi-l ard-il muxşiba

صائغ، رضا بن على، - 1339 قمری

saeq, rezā ebn-e ‘alī (- 1921)

اهداء به: علامه سید عبدالله بن اسماعیل بهبهانی نزیل تهران (شهادت: 1328ق)

کتابی است در خصوص نسب مؤلف. وی این کتاب را به رسم ادای صله رحم نگاشته است. این کتاب پس از کتاب «شجرة النبوة و ثمرة الفتوة» نگاشته شده و در یک «اصل» و دو «فرع» تنظیم گردیده: اصل: در ذكر نسب امام موسی بن جعفر عليهما السلام و اعقاب مؤلف از سید ابراهیم مجاب بن محمد العابد تا سید حسین غریفی؛ فرع 1. در احفاد سید عبدالله بلادی بن سید علوی بن سید حسین غریفی؛ فرع 2. در احفاد سید هاشم بن سید علوی غریفی برادر همان سید عبدالله بلادی. مؤلف از علمای بزرگ و یکی از استادان اصلی علم انساب آية الله مرعشی نجفی ره بوده و کتابهای بسیاری در این زمینه نگاشته است.

چاپ: قم، انتشارات کتابخانه مرعشی، 1423ق، با تحقیق حجة الاسلام و المسلمین سید مهدی رجائی [دنا 354/6 ؛ الذريعة 33/13 ؛ الشجرة الطيبة]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13708

آغاز: احْمَدِ کی یا رَبِّ الْعَالَمِينَ حَمِدَ الشاکرین وَ اشکرک شکر الْمُعْتَرِفِ بِعَدَمِ الْقُدْرَةِ عَلَى أَدَاءِ شکرک یا خَيْرَ الْمُنْعِمِينَ ؛ انجام : فَعَلَيْهِمْ مِنْ الاله صلوة * * * كُلَّ حِينٍ فِي مُحْكَمِ الذِّكْرِ تتلی

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی، دارای سرلوح، مجدول، با یادداشت آية الله مرعشی نجفی در پشت برگ آغازین نسخه: « مُؤَلِّفُ الْكِتَابِ الْعَلَّامَةُ خريت عَلِمَ النَّسَبِ السَّيِّدُ رِضًا بْنُ عَلِىُّ بْنُ اسماعيل الموسوی الغريفي النَّجَفِيُّ الْمَعْرُوفِ بالصائغ ، أُسْتَاذِي فِي عِلْمِ النَّسَبِ ، وُلِدَ يَوْمِ الْغَدِيرِ سُنَّةُ 1296 ، وَ تُوُفِّيَ فِي 26 مِنْ رَجَبِ سَنَةِ 1339 وَ دُفِنَ فِي الصَّحْنِ الْعَلَوِيِّ الشَّرِيفُ فِي النَّجَفِ بین مَقْبَرَةً السَّيِّدِ مُحَمَّدٍ سَعِيدٍ الحبوبی وَ السَّيِّدُ جَوَادُ الكلید دَارٍ ، وَلَهٍ كَتَبَ مِنْهَا: كِتَابُ شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ وَ ثَمَرَةُ الْفُتُوَّةِ وَ كِتَابِ مشجرات الْعَلَوِيِّينَ فِي زَهَا مجلدات وَ کتاب الشَّجَرَةُ الطَّيِّبَةِ وَ هُوَ هَذَا الْكِتَابِ بین یدیک وَ کتاب التعليقة عَلَى عَمَدَتِ الطَّالِبُ وَ كِتَابُ فِي مصطلحات عُلَمَاءُ النَّسَبِ وَ رَسَائِلِ كَثِيرَةُ فِي انْسَابَ بُيُوتِ خَاصَّةً وَ كِتَابُ فِي نَسَبٍ اسرتنا السَّادَةِ المرعشيين وَ غَيْرِهَا ، واروی عَنْهُ كُلُّ هَذِهِ الْآثَارِ بلاواسطة ، حَضَرْتَ فِي مَجْلِسِهِ كُلِّ يَوْمٍ سَاعَتَيْنِ طيلة سِتِّ سِنِينَ، وَ اجازلي بِجَمِيعِ مروياته فِي عِلْمِ النَّسَبِ ، حَشَرَهُ اللَّهُ مَعَ أَجْدَادُهُ الطَّاهِرِينَ ، حرره الداعی شِهَابِ الدِّينِ الْحُسَيْنِيِّ المرعشي النَّجَفِيُّ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ الْأُولَى مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ 1350 بِبَلْدَةٍ قُمِ الْمُشَرَّفَةِ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد:تیماج زرشکی، 36گ، 16 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 34 - 640]

شجره عشره مبشره / انساب

šajare-ye 'ašare-ye mobaššare

مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه:7/3

خط: نسخ، كا: محمد بن ملک محمد خوانساری، تا: 1211ق؛ قطع: خشتي [نشریه: 5 - 603]

شجره قادریه / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-ye qāderīyye

محمد عثمان

mohammad “osmān

زنجیره طریقتی پیران قادریه است، با عناوین «الهی به حرمت راز و نیاز ...»، که به صورت مناجات نگاشته شده است؛ از امام رضا تا یار محمد صاحب قادری. در اول بعضی از الهی نامه ها اسامی بزرگان صوفیه چون شیخ محمد ملقانی، برهان الدین راز الهی، برهان الدين برهانپوری، شاه محمد مقیم، سید محمد حسینی گیسو دراز، وجيه الدين، عبدالصمد کنعانی آمده است. نام مؤلف آن به درستی دانسته نشد و اکثر نسخه ها بدون مؤلف است ولی یا در آغاز و یا در موضوع کاملا به هم شبیه اند.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . الهی بِهِ حَرُمَتْ راز وَ نیاز سُرُورٍ کاینات ، خَلَاصِهِ موجودات ، احْمَدِ مجتبی مُحَمَّدِ مصطفی صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ ، الهی بِهِ حُرْمَةً ...

1. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه:28616- 2/106

آغاز: بسمله شَجَرُهُ قادریه الهی بِحُرْمَةِ کھتر خَادِمُ فقیران وَ تُرَابِ أَقْدَامٍ جَمَعَ مرشدان وَ پیران وَ غُلَامٍ حَضَرَتِ میران مُحَمَّدِ حسینی قادری نُورٍ قَلْبِهِ وَ سَتَرَ عُيُوبِهِ وَ غَفَرَ ذُنُوبِهِ الهی بِحُرْمَةِ راز وَ نیاز حَضَرَتِ میران شَاهُ اسماعیل قادری قَدَّسَ اللَّهُ سِرَّهُ الْعَزِيزِ؛ انجام: الهی بحرمت راز و نیاز خواجه انبيا سلطان المرسلين و خاتم النبيين احمد محمد صلی الله عليه و آله و سلم حاجات ما در دنیا و آخرت برآر و ما را به شفاعت ایشان ارزانی دار.

خط: نستعلیق، كا: ظاهرا به خط مؤلف، تا: 1063ق، 26، 14 سطر [ف: 5 - 2381]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7904/11

از امام رضا تا يار محمد صاحب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی، 4گ (95-98ر)، 13 سطر (14×7/5 )، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 16 - 732]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7904/8

آغاز: برابر؛ انجام: عنایت فرما آمین یا رب العالمين.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی 4گ (86-89پ)، 13 سطر (14×87/5)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 732 - 16]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7904/10

از امام رضا تا یار محمد صاحب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی، 3گ (93ر 95پ)، 13 سطر (14×7/5 )، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 16 - 732]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14627/5

آغاز: برابر؛ انجام: الهی به حرمت راز و نیاز حضرت مولانا مرشدنا و مخدومنا، ملا یار محمد (رضی الله عنه) من بنده گنهکار امیدوار رحمت پروردگار ... بهره وافر مرحمت نما.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: شرقی، 2گ (60ر -61پ)، 15 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 37 - 57]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14627/6

آغاز: برابر؛ انجام: الهی به حرمت راز و نیاز حضرت مولانا مرشدنا و مخدومنا، ملا یار محمد رضی الله عنه)

خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: شرقی، 5گ (61ر -65ر)، 15 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 37 - 57]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18147/1

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 5 محرم 1279ق؛ مصحح؛ برخی الفاظ و عبارت ها عربی در ذیل و یا در حاشیه به فارسی ترجمه شده؛ جلد: تیماج، 10ص (3-12)، 11 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 50 - 34]

8. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 2856/10

آغاز: برابر؛ انجام: و مرشدنا عارف مطلق سرباز خان محمد سلمه الله تعالی

از علی بن ابی طالب (عله السَّلام) تا شاه نیاز احمد قادری سنامی سرهندی و سرباز خان محمد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: پستهای فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 1گ (282)، 17 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 6 - 144]

شجره مبارکه / معما / فارسی

šajare-ye mobārake

نصیر ای همدانی، نصیر الدین بن مسعود، - 1030 قمری

nasīrā-ye hamadānī, nasīr-od-dīn ebn-e mas‘ūd ( 1621)

تاریخ تأليف: 1017ق از محمد نصیر (= نصير الأنام) همدانی متخلص به «نصیر» دارای سه «شجره» و هشت «شعبه» (شعب مقدمه شجرات است پنج شعبه نخست مقدمه شجره اولی و شعبه 6-8 مقدمه شجره ثانیه). مؤلف این رساله را در پاسخ مسئلتی مرموز که از هند رسید و شاه عباس اول پاسخ آن سؤال را از میر داماد خواست، پرداخت و در مقدمه این رساله به نامه مولی مظفر به میر داماد (متضمن امر شاه عباس درباره حل مسئله یاد شده) اشارت دارد. مؤلف اشعاری از خویش در این رساله می آورد و از آن جمله است قصیده ای با تخلص نصیر در آخر رساله که در آن زمان از شاه عباس و چهار باغ اصفهان یاد می کند و نیز از قاضی نور الدين محمد اصفهانی و رساله دوانی در خواص و اسرار حروف مقطعه اوایل سوره قرآن و سلامان و ابسال جامی و رساله فواتح سور از ابن سینا سخن می آورد. در الذریعه چنین آمده است که: «ظاهرة مؤلف این رساله محمد نصیرای تنکابنی داماد شیخ حسین تنکابنی (مؤلف رساله حدوث عالم است»، اما با نظر به قراین موجود جای تردید نیست که این رساله تأليف نصیرای همدانی همان منشی و شاعر عهد شاه عباس اول و مؤلف رساله های لعل قطبی و اثبات عقل و شرح دیوان انوری و صاحب منشآتی مانند مکتوب به مظفر حسین، رقعه در طلب اسطرلاب به امینا ولد خواجه شهابا، رقعه به شیخ آل خاتون در طلب عینک و صاحب دیوان اشعار و مثنوی «کیم دیوانه ای از خود هراسان» است. نصیر

اصفهانی خود در نامه ای به ملا مظفر منجم به تأليف رساله شجره مبارکه تصریح دارد و می گوید آن را برای مطالعه ملا مظفر می فرستد. علاوه بر این، شباهت و وحدت اسلوب و پاره ای از عبارات بین دیباچه شجره الهيه و دیگر منشآت نصيرا نیز خود گواه نظر نگارنده است. در دیباچه شجره الهيه عبارت های شناخته شده ای از نصيرا هست که پاره ای از آنها را طغرا مشهدی در عبرت نامه (که به میرزا مقيما نوشته) یاد می کند و آنها را سرقت از ظهوری می داند.

آغاز: بسمله، ارض مقدس حمد الهی که مهبط انوار تجلیات نامتناهی است نه آن وادی مرحله سوز است که کلیم قلب سليم بدستیاری عصای فكر مستقیم ... [الذریعه 36/13 ؛ دنا 355/6]

1. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:18490/1

آغاز: برابر؛ انجام: صَانَهُ اللَّهِ عَنِ الْآفَاتِ وَ رزقهه نِيلُ الطلبات . . . أَكْمَلَ التَّحِيَّاتُ وَ أَفْضَلُ الصَّلَوَاتِ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ محشی به نشان «منه»؛ جلد: پارچه ای، 87ص (1-87)، 12 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5سم [ف: 50 – 227]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/107

آغاز: برابر؛ انجام: فارغ شد خامه غریب هنگامه از نگاشتن این ... آخر روز اول عشر دوم ماه چهارم سال هفتم عشر سیم ماه اول الف دوم از هجرت مقدسه حضرت سید الانام عليه و اله الصلوة و السلام

خط: نستعلیق ، بی کا، تا: 21 ربیع الثانی 1037ق؛ اگ [ف: 15 - 183]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 64/2 -فیروز

آغاز: برابر؛ انجام:فارغ شد خامه غریب هنگامه از نگاشتن این ترهات آخر روز اول عشر دوم ماه چهارم سال هفتم عشر سوم مایه اولی از الف دوم أَحْوَجَ الْعَبْدُ إِلَى مَوْلَانَا مُحَمَّدِ الشهير بنصير شَغَلَهُ . . . بِنَفْسِهِ عَمَّا سِوَاهُ . . . أَطَاعَتْ لِمَنْ كَانَ أَمْرُهُ قِلَادَةُ الرِّقابِ وَ عُوذَةً الْأَلْبابِ وَ حُكْمُهُ رُقَيَّةَ الرُّوحُ . . . لا زَالَ کاسمه الامام وَ الامام وَ مَجْمَعُ الْفَوَاضِلِ وَ الْفَضَائِلِ وَ مَرْجِعُ الْأَكَارِمِ وَ الافاضل وَ نموذج الْعُلُومِ وَ فِهْرِسِ الفهوم فالمامول مِنْ خَلْقِهِ الْكَرِيمِ اصلاح مَا ظَهَرَ مِنِ الْخَلَلِ ... عَسَى أَنْ يَعْتَدِلُ هَذَا الْمِلْحِ الْأُجَاجِ بالعذب الْفُرَاتِ صَانَهُ . . . عَنْ الافات وَ رَزَقَهُ نِيلُ الطلبات وَ آلَهُ خَيْرُ البريات. اتمام یافت في تاريخ 24 ربیع الاول 1076 در اصفهان.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1076ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 64ص (46-109)، 17 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 21 - 217]

الشجرة المباركة = رجال السيد محمد طاهر / رجال / عربی

aš-šajarat-ul-mubāraka = rijāl-us-sayyid muhammad

tāhir

اردبیلی، محمد طاهر بن محمد طالب، ق 11 قمری

ardabīlī, mohammad tāher ebn-e mohammad tāleb ( 17c)

تاریخ تأليف: رمضان 1091ق؛ محل تأليف: اصفهان مدرسه سلیمانیه

کتاب بزرگی است با ترتیبی مخصوص گویا در موضوعات مختلف، دارای چند عرجون» و هر کدام مشتمل بر چند «غصن». این نسخه مجدول مشتمل بر بخش رجال است که به ترتیب حروف تنظیم شده و از برای هریک از معصومین رمزی و برای مراتب توثیق یا ضعف و جز اینها نیز رمزی وضع کرده، پس از آن اسانید صدوق را در جدول هایی نیز تنظیم نموده و در پایان این بخش از کتاب شش فائده رجالی افزوده، پس از آن خاتمه ای است در مزیت این رساله و تنظیم و ترتیب آن.

آغاز: بَعْدَ الْحَمْدِ هَذَا الْعُرْجُونُ الْأَوَّلِ مِنِ الْغُصْنُ الثَّالِثُ مِنْ أَغْصَانِ الشَّجَرَةِ الْمُبَارَكَةُ . . اعْلَمْ أَنَّ مَعْرِفَةِ اسانید الاحاديث مِنَ الصِّحَّةِ وَ الضَّعْفِ مِنَ الْأُمُورِ الْمُهِمَّةِ لِكَثْرَةِ دواعيها وَ . . . [ التَّارِيخِ وَ التراجم ص 324]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5846

آغاز: بَعْدَ الْحَمْدِ هَذَا الْعُرْجُونُ الْأَوَّلِ مِنِ الْغُصْنُ الثَّالِثُ مِنْ أَغْصَانِ الشَّجَرَةِ الْمُبَارَكَةُ . . . اعْلَمْ أَنَّ مَعْرِفَةِ اسانید الاحادیث مِنَ الصِّحَّةِ وَ الضَّعْفِ مِنَ الْأُمُورِ الْمُهِمَّةِ لِكَثْرَةِ دواعيها وَ عرجون أَوَّلِ أَزُّ غُصْنٍ ثَالِثُ می باشد؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 21 ذیقعده 1091ق؛ تملك: محمد صالح بن محمد باقر رضوی با مهر صالح بن محمد باقر الرضوی» (بیضی) و این که به سید حسین موسوی هبه شده؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن» (بیضی)، «عبده محمد حسین»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 72گ، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 15 - 228]

الشجرة المباركة في أنساب الطالبية / انساب /عربی

aš-šajarat-ul mubāraka fi ansāb-it ţālibīyya

فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری

faxr-e rāzī, mohammad ebn-e 'omar (1150 - 1210)

کتابی است در بیان نسب اولاد امير المؤمنین علی بن ابی طالب عليه السلام و بقیه طالبيين. مؤلف، کتاب را به استدعای بعضی از علویین نوشته است.

چاپ: برای اولین بار، در 1409ق توسط کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی چاپ شده

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:593عکسی

آغاز: هَذَا مُخْتَصَرُ فِي عِلْمِ الْأَنْسَابِ المعقبون مِنْ أَوْلَادِ امیر المؤمنین علی بْنِ ابی طَالِبٍ علیه السَّلَامُ ؛ انجام : فَقَدْ فَرَغْنَا مِنَ

عقب عقیل بْنِ ابی طَالِبٍ ، وَ هَذَا آخِرُ هَذَا الْمُخْتَصَرِ فِي انْسَابَ الطالبيه ، وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ، وَ السَّلامُ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَ اله الطَّيِّبِينَ أَجْمَعِينَ.

نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2677.A (فهرست عربی طوپ قاپی 518/3)؛ خط: نسخ، كا: وحید بن شمس الدين، تا: 825ق؛ از روی نسخه ای که مصنف آن را تصحیح نموده و اجازه ای به خط خود در غره شعبان 597ق برای علی بن شرفشاه بن ابی المعالی نوشته، مصحح، محشی؛ 76گ، 17سطر [عکسی ف: 2 – 81]

شجرة المحمدية / انساب / عربی و فارسی

šajarat-ol mohammadīyya

اصفهانی، عبدالجواد بن عبدالرحیم، ق 14 قمری

esfahānī, 'abd-ol-javād ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 20c)

به خواهش: آقا میرزا عبدالحسين بن آقا میرزا علیرضا مستوفی اصفهانی

تاريخ تأليف: پنج شنبه 6 صفر 1314ق

در ضبط اسامی پدران و انساب گرامی حضرت محمد مصطفی (صلَّی الله علیه وآله)، که در ابتدا هشت بیت شعر عربی در این باب دارد سپس به نثر در تحقیق نام های آباء گرامی رسول الله (صلَّی الله علیه وآله) پرداخته است.

آغاز: بسمله فِي ذِكْرِ اسامی آبَاءِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الْعَرَبِيِّ الْهَاشِمِيِّ . . . فاسمه السامی وَ نِسْبَةُ النَّامِي عَلَى مَا نظمه الناظم رَحِمَهُ اللَّهُ عَرَبِيَّةُ : هُوَ ابْنُ عبدالله نجل الشَّيْبَةِ . . . هُوَ ابْنِ هَاشِمٍ بِدُونِ الرِّيبَةِ . . . وَ أَمَّا نَثْراً فَهُوَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي التَّوْرِيَةِ احْمَدِ عَبْدِي الْمُخْتَارِ وَفِيُّ الانجيل

انجام : مِنْ وُلْدِ بْنِ آدَمَ إِلَى عبدالله أَبِيهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) آخِرُ مَا أَرَدْناهُ . . . وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً كَثِيراً.

1. تهران، ملک؛ شماره نسخه:2849

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد بن علی اصغر، تا: چهارشنبه 27 جمادی الثانی 1314ق، برای میرزا عبدالحسين مستوفی؛ مجدول، با ترجمه میان سطرها؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 91گ، اندازه: 22/3×16/1 سم [ف: 1- 276]

2. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:417

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، كا: على بن اسماعیل، تا: پنج شنبه 10 ربیع الثانی 1325ق، جهت حاجی آقا میرزا عبدالحسين بن آقا میرزا علیرضا مستوفی اصفهانی؛ مجدول؛ تملك: حاج میرزا عبدالحسین نشاط فرزند آقا میرزا علی رضا مستوفی؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: زرد کلفت، جلد: تیماج قهوه ای، 88گ، 6 سطر ( 13×9/5)، اندازه: 17×22/5سم [ف: 2 - 525]

شجره منهيه / فلسفه / عربی

šajare-ye manhīyye

الاهیجی، حسن بن عبدالرزاق، 1045 - 1121 قمری

lāhījī, hasan ebn-e 'abd-or-razzāq (1636 - 1710)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4652/1

آغاز: بسمله . . . أَمَّا بَعْدُ فانه قَدْ خَصَّنَا فَضْلِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ لَهُ الْحَمْدُ ببرهان يَتَكَفَّلُ عَلَى وَحْدَانِيَّةً اثبات الْوَاجِبِ الْوُجُودِ ، انجام : هَذَا مَا اشتهنيا مِنْ التفكه مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فِي هَذِهِ الْحَبَّةِ وَ الحمدلله . . . الْعَالَمِينَ.

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ، اندازه: 19/8×12/7 سم [ف: 7 - 452]

الشجرة المنهية / كلام و اعتقادات / فارسی

aš-šajarat-ul manhīyya

در اثبات واجب با عنوان های «حبه، فاكهه».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:285/6

کا: محمد بن صفی الدین سید محمد حسینی، تا: 12 صفر 1104ق، کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 17ص (75-92)، اندازه: 15×9سم [سنا: ف: 1- 144]

الشجرة المورقة و المشيخة المونقة / اجازات / عربی

aš-šajarat-ul mūriqa wa-l mašīxat-ul mūniqa

امام الحرمین همدانی، محمد بن عبد الوهاب، - 1303 قمری

emām-ol-harameyn-e hamedānī, mohammad ebn-e abd-ol-vahhab (- 1886)

تاریخ تأليف: جمادی الثانی 1282ق

مؤلف، پس از طی مراحل علمی و بنا به گفته خودش وصول به درجه اجتهاد، این اجازه ها را از بزرگان علمای عصر خود دریافت کرده و سابقا در مؤلفاتش پراکنده بوده و در این مجموعه گرد آورده است. در این مجموعه پس از مقدمه ای در معنى و فائده اجازه، چند استجازه و اجازه بدین تفصیل درج شده است: 1. اجازه شیخ مرتضی انصاری، 2. اجازه میرزا زین العابدین طباطبائی، 3. اجازه سید مهدی قزوینی حلی، 4. استجازه از سید مهدی قزوینی، 5. اجازه دیگر از سید مهدی قزوینی، 6. اجازه دیگر از میرزا زین العابدین طباطبائی، 7. اجازه سوم از میرزا زین العابدین طباطبائی، 8 اجازه سید اسدالله رشتی، 9. اجازه دیگر از سید اسدالله رشتی، 10. استجازه از سید اسدالله رشتی، 11. اجازه دیگر از سید اسدالله رشتی، 12. استجازه از سید علی شوشتری، 13. اجازه سید علی شوشتری، 14. اجازه میرزا محمد حسن مجدد شیرازی، 15. اجازه سید حسین

کوهکمری، 16. گواهی میرزا محمد رضا اصفهانی، 17. استجازه از سید حسین بحر العلوم، 18. اجازه سید حسین بحر العلوم، 19. اجازه میرزا محمد علی شهرستانی، 20. اجازه میرزا هاشم چهار سوقی اصفهانی، 21. اجازه شیخ راضی نجفی، 22. اجازه دیگر از شیخ راضی نجفی، 23. اجازه شیخ جواد بن حسین نجف، 24. شهادت میرزا محمد باقر دماوندی، 25. اجازه شیخ محمد حسین کاظمی، 26. اجازه دیگر از شیخ محمد حسین کاظمی، 27. اجازه ملا محمد ایروانی، 28. اجازه شیخ عبدالحسین طهرانی، 29. اجازه میرزا حسین نوری، 30. گواهی آقا محمد باقر همدانی، 31. اجازه شیخ محمد حسن آل يس، 32. وکالت نامه شیخ مرتضی انصاری.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5442

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَجَازَ المستجيز مِنْ کریم ثَوَابَهُ وَ أَ جَارِ الْمُسْتَجِيرِ مِنْ عَظِيمِ عِقَابِهِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدِ الَّذِي اجْتَهَدَ فِي أَحْكَامِهِ ؛ انجام : هَذَا ختام الْكَلَامِ وَ الحمدلله عَلَى الاتمام وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِ الْأَنَامِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْبَرَرَةِ الْكِرَامِ خط: نسخ، بی کا، بی تا، پس از کتاب اجازه مفصل سید محمد باقر خونساری صاحب روضات به ابن داود الحاق شده و ليكن در نسخه ناتمام است؛ جلد: تیماج قرمز، 70گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 14 - 223]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1515

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 328]

شجره نامه / انساب / فارسی

šajare-nāme

طباطبائی، شکرالله بن محمد باقر، ق 14 قمری

tabātabā'ī, šokr-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer (- 20c)

تاریخ تأليف: جمعه 28 شوال 1295ق [دنا 356/6 ؛ فهرستواره منزوی 2203/3]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:4761/1

آغاز: بسمله. آرایش آبای اطفال عبارات و حلي و رحلل امهات مواليد فقرات حمد و سپاس افزون از حد و قیاس یگانه مبدعی است؛ انجام: بارس ئیل سنه 1295.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1295ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه تیماج مشکی، 7ص (1-7)، 12 سطر (12×8)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14 - 3807]

شجره نامه / انساب / ترکی

šajare-nāme

پیامبران و پادشاهان است از اسحق پیغمبر تا پایان کار دودمان عثمانی ها به ترکی.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3801-ف

از روی اصل طومار؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف: 2 - 251]

شجره نامه / انساب / فارسی

šajare-nāme

مجموعه از نقوش و رسمها که در آنها نسل های اشخاص و اقوام و نژادهای ایران باستان و قبایل عربی ترسیم شده اند.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10533/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39گ (1ر - 39پ)، اندازه: 21×13سم [ف: 33/1 - 84]

شجره نامه / انساب / فارسی

šajare-nāme

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:10335

بی کا، بی تا؛ شجره نامه چاپی شاه نعمت الله ولی با دو تصویر از ائمه اطهار (علیهم السَّلام) و در اطراف آن در اشکال دایره ای و بیضی شکل عناوین افراد آورده شده است. شجره نامه چاپی به شکل پوستر بوده و نویسنده آن عبدالرسولی در 1397ق است، تقدیمی از طرف آقای رضا قائمی به دانشگاه تهران مورخ 62/5/18 هست؛ اندازه: 49 ×70سم [ف: 19 - 453]

شجره نامه امام زادگان کاشان / انساب / فارسی

šajare-nāme-ye emām-zādegān-e kāšān

دو باب منقول از بحر الأنساب است، باب اول در بیان احوال شاهزاده اسماعیل فرزند امام موسی کاظم و باب دوم در بیان کیفیت شهادت اسحق بن حمزه ابن امام موسی کاظم.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9227/1

آغاز: بسمله. باب اول در بیان احوال خیریت مال فرزند ارجمند کامکار و نور چشم سعادتمند نامدار اعالی و اعاظم جناب امام موسی کاظم (علیه السَّلام) شاهزاده اسمعيل است؛ انجام: و محل دفن خواجه تاج الدين و اولاد آن بزرگوار در سمت يسار وقوع یافته ست و این سواد از بحر الأنساب قلمی گردیده است.

خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن میرزا عبدالوهاب کاشانی، تا: 1 رجب 1306ق؛ از روی نسخه مرحوم خان رحمت تومان محمد کاظم خان مورخ 27 شعبان 1260؛ جلد: تیماج زیتونی، 16گ(2پ -17پ)، 14 سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 30 - 22]

شجره نامه اهل چشت قادریه (منظوم) / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-name-ye ahl-e čašt-e qāderīyye (manzūm)

در آغاز آمده است: شجره طیبه خاندان عالیشان اهل چشت از تصنيف جناب پیر حافظ محمد موسی چشتی به صابری مانک پوری.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 18140

آغاز: (شجره اهل چشت) خداوندا توئی معبود عالم *** خداوندا توئی مقصود عالم؛ انجام: (شجره قادریه) نگهدار اندر این عصر از تباهی خداوندا ... (ناتمام مانده)

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1301ق؛ جلد: مقوایی، 4ص (267-270)، 21 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 50 - 31]

شجره نامه بهبهانی / انساب / فارسی

šajare-nāme-ye behbahānī

محمد مهدی بن سید جعفر، ق14 قمری

mohammad mahdī ebn-e seyyed ja'far (- 20c)

تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 413/2

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . أَمَّا بَعْدُ . . . مُحَمَّدُ مهدی ؛ انجام : باقیمانده أَمَّا دختر دُرٍّ حِبَالِهِ نِكَاحٍ.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 8ص (75-82)، 21 سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف:2 - 120]

شجره نامه پیران محمد یعقوب / تراجم / فارسی

šajare-nāme-ye pīrān-e mohammad ya qūb

زنجیره طریقت میان محمد یعقوب جیوست که از خواجه مودود چشتی گذشته می رسد به حسن بصری، امام علی و پیامبر اسلام (صلَّی الله علیه وآله). [دنا 356/6 ؛ فهرست مشترک 1098/11 ؛ کتابخانه گنج بخش 2129/4]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2074/1

آغاز: شجره حضرت میان محمد یعقوب جيو و ایشان از حضرت میان حاجی جیو و ایشان از حضرت میان اسماعيل جیو

نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 376؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 3ص (4_2) [عکسی ف: 6 - 93]

شجره نامه سادات کرسوی / انساب / فارسی

šajare-nāme-ye sādāt-e karsavī

امامت کاشانی، عزیزالله بن فخر الدين، 1308 شمسی

emāmat kāšānī, ‘azīz-ol-lāh ebn-e faxr-od-dīn (1929 -)

یک رشته نگارشی است در بیان نسب سادات حسینی کرسوی کاشانی.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8619

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مَوَدَّةَ السَّادَاتِ ، انجام : أَنَّكَ عَلَى كُلِّ شیئی قَدِيرُ.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1378ق، جا: مشهد رضوی؛ واقف: امامت کاشانی، عزیزالله بن فخرالدین، شهریور 1337؛ کاغذ: خط دار، 10گ، اندازه: 19×15سم [ف: 6 - 611]

شجره نامه سلسله طریقت / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-nāme-ye selsele-ye tarīqat

سلسله مشایخ طریقت شاه اسماعیل تا شیخ زاهد گیلانی و از شیخ زاهد تا حضرت مولی علی (علیه السَّلام) خوانده.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1918/8

آغاز: الِاقْتِدَاءُ بالانبياء وَ الاوليا مِنْ سُنَنِ الاصفياء كالاقتداء بِنُورِ عَيْنٍ الانبياء وَ عَيْنُ أَعْيَانُ الاصفياء سُلالَةٍ أَمِيرُ المؤمنین وَ نتيجة رَسُولِ رَبِّ العالمین مَنْظُورٍ - الْحَقُّ مَحْبُوبِ الْخَلْقِ حَضَرَتِ شَيْخُ شَاهُ اسماعيل هُوَ فائض الانوار عَلَى الْقَوَابِلَ مِنْ مشكوة أَخِيهِ الْمُكْرِمُ الْمُعَظِّمُ الْمُحْتَرَمِ . . . سُلْطانُ عَلَى ، هُوَ مِنْ مشكوة أَبِيهِ

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (84-85)، اندازه: 18×11 سم [ف: 9 - 602]

شجره نامه سلسله طریقت / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-nāme-ye selsele-ye tarīqat

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:346612

خط: نسخ و نستعلیق، کا: شريف محمد پسر احمد مهدی حسینی، تا: گویا قرن 10 و 11؛ اگ (2ر) [ف: 6 - 437]

شجره نامه شاهان قاجار / انساب / فارسی

šajare-nāme-ye šāhān-e qājār

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9976

طوماری است به طول 6 متر که به صورت مشجرات انساب شاهان قاجار را از حضرت آدم تا محمد شاه قاجار ذکر می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 31 - 160]

شجره نامه شاه نقشبند / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-name-ye šāh naqšband

تهران؛ نوربخش: شماره نسخه:731/5

در آغاز این بخش سخنانی است کوتاه از شاه نقشبند (خواجه بهاء الدين) و در عنوان آن با قلم قرمز چنین نوشته است: «از کلمات قدسیه شاه نقشبند قدس سره است»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 3گ (150پ -152ر)، 17 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [نشریه: 13 - 116]

شجره نامه عرفاء / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-nāme-ye ‘orafā'

از ابو عمران مغربی تا شیخ محمود هر یک با القاب در دایره ای.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6541

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در دایره ها در هر صفحه ای یک دایره کوچک در میانه یا با چند دایره کوچکتر؛ جلد: مقوایی، 12گ، 7 سطر (15×11)، اندازه: 23×16سم [ف: 16 - 292]

شجره نامه عرفاء / عرفان و تصوف / فارسی

šajare-nāme-ye 'orafā'

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9448/3

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا با رویه گالینگور بنفش، 5گ (278ر -282پ)، 21 سطر، اندازه: 41×29سم [ف: 30 - 134]

شجره نامه قاجار > تاریخ ملكزادگان تخمه خاقان مغفور

شجره نبوت و خلفاء و سلاطین / تاریخ / فارسی

šajare-ye nabovvat va xolafā' va salātīn

تاریخ اسلامت را به صورت مشجر و یا توضیحی راجع به هر یک از فروع از خاندان اهل بیت (علیهم السَّلام) تا خاندان چوپانیه و شیخ ابواسحاق اینجو آورده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8788/2

آغاز: شجره مبارکه نبوت و اهل بیت اطهار علیهم السلام اسماعيل حضرت اسماعیل چون نور نبوت در جبین قیدار دید از عهد گرفت که نزدیکی نکند مگر به زنان پاکیزه و پیمان را به ایمان مؤکد ساخت.

خط نسخ و نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22گ (72-94پ)، اندازه: 5/ 20×33/5سم [ف: 28 - 262]

الشجرة النبوية في نسب خير البرية / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / عربی

aš-šajarat-un nabawīyya fī nasab-i xayr-il barīyya

این مبرد، يوسف بن حسن، 840 - 909 قمری

ebn-e mebrad, yūsof ebn-e hasan (1437 - 1504)

تاریخ تألیف: 2 ذیقعده 881ق؛

کتابچه مختصری در شرح احوال پیامبر است که در اشکال و جداول گوناگون تنظیم شده: « انَّ أَخاً مِنْ الاخوان وَ مُحِبّاً مِنْ الخلان وَ عَيْناً مِنَ الْأَعْيَانِ أَوْقِفْنِي عَلَى هَذِهِ الشَّجَرَةَ النَّبَوِيَّةِ وَ الدِّرَّةُ الْمُضِيئَةِ فَرَأَيْتُهَا جَوْهَرَةُ مِنَ الْجَوَاهِرِ وَ دُرَّةً مِنِ الدُّرَرِ الْبَاهِرَةِ تَحَيَّرَ فِيهَا الْأَفْكَارِ وَ تَقِفُ عِنْدَهَا الْأَذْهَانُ ، غَيْرُ أَنَّ بَعْضَ بیتها نَاقِصَةً ...

(پارگی یک کلمه) و بَعْضُ عَقَدَهَا غَيْرِ مسدودة البراجم وَ قَدْ خَلِّ فِيهَا باشياء مِنْ الامور النَّبَوِيَّةِ وَ الاحوال الزَّكِيَّةُ الْمَرْضِيَّةِ وَ الْآثَارُ الشَّرِيفَةَ وَ الامور اللَّطِيفَةِ فَطَلَبَ مِنَ الْعَبْدِ اتمام ذلک وَ تکمیله وَ سرعه وَ صَنَعَهُ وَ تَعْجِيلِهِ فَرُدَّتْ مَا فِيهِ مِنَ الورقات خَمْسَ صَفَحَاتِ». در پنج صفحه» بدین ترتیب: 1. خدامة و عبیدة؛ 2. المرأتة و جنودة؛ 3. سلاحة و عددة؛ 4. خیلة و مراكبة؛ 5. جدول وسيم قد احتوى على جميع السيرة الشريفة. با خاتمه ای کوتاه در ذکر اسامی صحابه و خلفای بعد از ایشان.

چاپ: دمشق، دار ابن کثیر، تحقیق محيي الدين دیب، 1416ق

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28120

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي اسْتُخْرِجَ مِنْ جَوَاهِرِ خَلْقِهِ دِرَّتَهُ الْمَكْنُونَةِ وَ نُورُ الْوُجُودِ بابراز کنز أَنْوَارِهِ الْمَصُونَةُ وَ اخْتَارَ مِنْ جَمِيعِ خَلْقِهِ مَعْدِنِ أَسْرَارُهُ الْمَأْمُونَةِ احْمَدِ ، انجام : خِلَافَةُ عُمَرَ بْنِ عبدالعزيز ، سَنَةُ تِسْعٍ وَ تِسْعِينَ وَ تُوُفِّيَ سَنَةً احدی وَ مِائَةٍ ، مو ته سَنَتَيْنِ وَ خَمْسُ أَشْهُرٍ.

خط: نسخ، كا: يوسف بن محمد دزفولی، تا: شوال 1009ق، جا: بغداد؛ در متن و حاشیه؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: کشمیری نخودی، جلد: مقوا، رویه کاغذی، 14گ، اندازه: 24×14/5 سم اهدائی رهبر: 8 - 253]

شجرة النبي / تاریخ پیامبر اکرم

šajarat-on nabī

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 1243/15

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ [نشریه: 7- 273]

شجرة النبي / تاریخ پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) / فارسی

šajarat-on nabī

رساله کوتاهی است در اجداد و انساب حضرت پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله).

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8506/2 57/176

آغاز: هَذِهِ شَجَرَةِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الْعَرَبِيِّ . . . مُحَمَّدُ بْنُ عبدالله بْنِ عبدالمطلب . . . الحمدلله الَّذِي جَعَلَ شَرَفُ الْأَنْسَابِ واسطه عَقَدَ الْمَكَارِمِ.

خط: نسخ و نستعلیق، كا: حاجی الجنکی، تا: 1139ق؛ 3گ (51 53)، 16 سطر، اندازه: 18611سم [ف: 5 - 2378]

شجره نسب اکبر شاه تا امیر تیمور گورکان / انساب / فارسی

šajare-ye nasab-e akbar šāh tā amīr teymūr-e gūrkān

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/220

بی کا، تا: 1063-1141ق؛ جلد: تیماج قرمز، 1ص(316) 33×15/5 سم [ف: 10 - 1361]

شجرہ نسب پدری و مادری شاه عباس صفوی / انساب / فارسی

šajara-e nasab-e pedarī va mādarī-ye šāh “abbās-e safavī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/104

خط: نستعلیق، کا: محمد علی رحمی، تا: 26 رجب 1052ق، به امر نظام الدین احمد غفاری؛ 2ص (232-233) [مختصر ف: - 467]

شجرة نسب النبي و العشرة المبشره / انساب / عربی

šajarat-u nasab-in nabī wa-l ‘ašarat-il mubaššara

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه 1045/27_ طباطبائی

آغاز: اعْلَمْ أَنَّ هَذِهِ شَجَرُهُ تَشْتَمِلُ عَلَى نَسَبِ النَّبِيِّ وَ عَلَى العشره

کا: سید محمد بن صادق طباطبائی (سنگلجی)، تا: قرن 13؛ در چند صفحه بعد چند بیت است به نقل از سر الأدب و سپس تعدادی از اسامی الهی با ذکر عدد مطابق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 96گ، اندازه: 17×11سم [ف: 23 - 348]

الشجرة النعمانية / علوم غریبه / عربی

aš-šajarat-un nu'mānīyya

ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری

ebn-e 'arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)

چاپ: به تصحيح ابراهيم الكيالی، بیروت، دارالکتب العلمية، 1425ق

شروح و حواشی:

1- شرح الشجرة النعمانية؛ صدرالدین قونيوی، محمد بن اسحاق ( 673-607 ق)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7891

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ ؛ انجام : ايقع الْحِسَابَ وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ . . . عَلِىُّ بْنِ الْحُسَيْنِ الطباطبائی

خط: نسخ، كا: مهدی تبریزی، تا: 1350ق؛ 15گ، 19 سطر [الفبائی: - 318]

شجره نقشبندیه / عرفان و تصوف، شعر عربی، فارسی

šajare-ye naqšbandīyye

قادری، محمد عثمان بن محمد، ق13 قمری

qāderī, mohammad ‘osmān ebn-e mohammad (- 19c)

منظومه کوتاهی است در بیان شجره اقطاب سلسله نقشبندیه، که مؤلف خود داخل در آن سلسله بوده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2802/3 - 15/42

آغاز: الَّذِي بِالذَّاتِ اللَّهُ أَحَدُ *** وَ الَّذِي بِالْوَصْفِ اللَّهُ الصَّمَدُ / نحمد حَمْداً عَلَى نَعْمَائِهِ *** نَشْكُرُ شُكْراً عَلَى آلَائِهِ ؛ انجام : الصلوة لَا تُعِدْ وَ السَّلَامُ *** لِلنَّبِيِّ وَ الْآلِ أَصْحَابِ الْكِرَامِ . اللَّهُمَّ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ . . .

فِي الْأَوَّلِينَ وَ الاخرين وَ فِي الملا الاعلى أَيِّ يَوْمِ الدِّينِ . . . وَ أَصْحَابُهُ اجمعین بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ وگ، 13 سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: 2381 - 5]

شجره نقشبنديه / انساب / فارسی

šajare-ye naqšbandīyye

محمد عثمان،

mohammad ‘osmān

زنجیره طریقت پیران نقشبندیه است که با عناوین «الهی به حرمت راز و نیاز ...» به صورت مناجات، به ذکر نام آنان پرداخته است؛ ظاهرا همانند شجره قادریه که گذشت.

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7904/13

از ابوبکر تا یار محمد صاحب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی، 3گ (100پ-102)، 13 سطر (14×7/5 )، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 16 - 732]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14627/7

آغاز: الحمد لله رب ... الهی به حرمت راز و نیاز محمد رسول الله (صلَّی اللهُ علیه وآله)، الهی؛ انجام: الهی به حرمت راز و نیاز حضرت مولانا مرشدنا و مخدومنا ...

خط نستعلیق ، بی کا، تا:شعبان 1250ق، مجدول مذهب؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 2گ(65ر -66پ)، 15 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 37 - 58]

الشجرة و تحصيل الثمرة / کیمیا / عربی

aš-šajara wa tahşīl-ut tamara

جلد کی، علی بن ایدمر، - 762 قمری

jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor (- 1361)

در هفت «فرع».

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3186/5

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي خَلَقَ الانسان مِنْ مَاءٍ وَ طِينٍ . . . وَ بَعْدُ فَاعْلَمْ يَا أَخِي انَّ السَّبَبِ دَعَانِي إِلَى تسطير هَذِهِ الأرقام وَ تحریر الْكَلَامِ انْهَ قَصَدَنِي فِي ذَلِكَ مِنْ اعْتَمَدَ صَدَّقَهُ وَ وَجَبَ حَقَّهُ بشرعت ؛ انجام : وَ بَعْدُ كُلِّ سَاعَتِهِ عِوَضاً عَنْ يَوْمِ فَافْهَمْ مَا وَصَلَ اليك أَيُّهَا الاخ السَّعِيدِ الْمُوَفِّقُ الرَّشِيدِ وَ لَكِنْ أَوْ لْيَكُنْ هَذَا الْكَلَامَ هُوَ آخِرُ الرِّسَالَةِ بحمدالله تعالی وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ

و صَحِبَهُ وَ سَلَّمَ تسلیماض کثیراً کثیراً

خط: نستعلیق، کا: محمد علی طهرانی، تا: 1303ق؛ کاغذ: فرنگی آبی فلفل نمکی، جلد: میشن سبز، 6گ (199-104ر، 17 سطر، اندازه: 13/2 × 20/7سم [ف: 6 - 273]

2. تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه:بدون شماره /4 بی کا، بی تا [نشریه: 7- 520]

شجره و ثمره > ثمره و شجره

شجره و ثمره > اشجار و اثمار

شجره و ثمره / رمل / فارسی

šajare va samare

همدانی، محمد حسین

hamadānī, mohammad hoseyn

در قواعد علم رمل به رمز و اشاره، و می گوید که این علم از علوم پیامبران است و باید مخفی باشد و نزد استاد می توان آن را فرا گرفت. آغاز: بسمله ... و بعد روایت کنند از حکماء اوایل که این علم نقطه آن علمی است که به دانیال پیغمبر فرود آمده است؛

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4229/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج قرمز، 14گ (16ر-27پ)، اندازه: 21×17/5 سم [ف: 11 - 232]

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1776/5

آغاز: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مرعشی ش 4229/2 تعیین شد؛ بی کا، تا: 1287ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 25گ، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 3 - 1051]

شجره و ثمره / رمل / فارسی

ابوالبركات

šajare va samare

abo-1-barakāt

در این کتاب احکام خانه های رمل با عناوین «شجره، ثمره» بیان نموده و بعضی اشکال رمل و احکام آنها را ذکر کرده است. به گفته یکی از شارحان کتاب «الشجره و الثمره» اصل کتاب به زبان یونانی و منسوب به دانیال نبی (علیه السَّلام) بوده که ماشاء الله مصری آن را به عربی ترجمه و برخی از مشایخ آن را به فارسی ترجمه کرده است (الذریعه، 41/12) .این کتاب در مشترک پاکستان به على بن خليل طرابلسی نسبت داده شده و در فهرست مرعشی کتابی با عنوان «شجره» در رمل معرفی شده که آغاز آن با نسخه ما مطابقت می کند و آن را به آخوند ملامحمد حسین همدانی نسبت داده است و نسخه دیگری با عنوان «شجره» در فهرست ملی با شماره 14695/7 ف معرفی شده که آغازش با نسخه مورد بحث مطابقت می کند ولی مطالب آنها با هم یکی نمی باشد.

آغاز: روایت کنند از حکمای اوایل که این علم نقطه آن علمی است که به حضرت دانیال نبی عليه التحية و الثنا رسیده [دنا 357/6]

1. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:81/8

در رمل به فارسی با عنوانها شجره و ثمره. در فهرست بی نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: حسین، تا: 1027ق [نشریه: 7 - 41]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3540/7 -ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:2 - 175]

2. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 15812

آغاز: برابر، انجام: این نقطه از هر مقامی و مرکزی که آید چنین باشد و این فقیر هیچ اصول و هیچ نکته فرو نگذاشت و الله اعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، کا: بهادین ابن امیر قلی ایموری، تا: 1048؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 53گ (84پ -137پ)، 15-22 سطر (8-8/5 × 15-15/5)، اندازه: 18×13سم [رایانه]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 13165

آغاز: بسمله ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوه عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ ، أَمَّا بَعْدُ روایت کنند أَزُّ ؛ انجام : مَحْبُوبٍ قدیم هُمْ أَزُّ این خَانَهُ باشد وَ اللَّهُ اعْلَمْ ... سنه 1059

خط: نسخ، بی کا، تا: 1059ق [الفبائی: - 318]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:16355

آغاز: برابر؛ انجام: که شرح او نوشته شد رمل ثابت رمل اول نتيجه ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه ]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12631

منتخباتی است پراکنده و مختصر از رساله فوق، و در لابه لای آن اوراقی سفید مانده؛ خط شکسته نستعلیق، كا: ابوالفتح، تا: 2 رجب 1309ق؛ جلد: مقوا، 37گ، اندازه: 21×12سم [ف: 36 - 197]

. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12546

آغاز: برابر ؛ انجام: و این نقطه بدو منتهی شود مرادی نیست و رحمتی نیز نیست و اگر این نقطه از دهم باو رسد و نقطه خاک

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 66گ، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 36 - 76]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12563/7

آغاز: برابر؛ انجام: امهات هر فصلی ما اول است و نبات ماه ثاني و متولدات ماه ثالث أما قول اول را صحت بیشتر است و معتمد و هو اعلم خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب مرصع، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 128ص (820-947)،

17 سطر [ف: 36 - 98]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 622/1 ط

آغاز: برابر؛ انجام: دانکه صاحب مفاتیح علم رمل را پنهان کرده ... وَ عِنْدَ اللَّهِ الْعِلْمُ الْغَيْبِ لا ریب تَمَامَ شَدَّ شَرْحِ کتاب شَجَرَةٍ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 269ص (269-1 )، 16 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 24/3 - 26]

9. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:9153/4 _60/93

آغاز: شجرة چون نقطه ناری منتهی شود در خانه اول یعنی در خانه خود آن نقطه را صاحب المركز خوانند یعنی نقطه ثابت در خانه خود؛ رساله مفصلی است در رمل با عنوان «شجرة - ثمرة»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ 45گ (126-170)، 16سطر، اندازه: 20×21سم [ف: 5 - 2381]

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22858

آغاز: برابر؛ انجام: في يوم السبت شهر رمضان المبارک سنة 1033

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]

شجره و ثمره / علوم غریبه / فارسی

šajare va samare

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11642

آغاز: بسمله. الحمدلله الولي النصير؛ انجام: جاهل را اعتباری نباشد ... احدی و خمسين يزد جردیه

خط: نسخ، بی کا، تا: 887ق [الفبائی: - 318]

شجره و ثمره (الف) / رمل / فارسی

šajara va samara

شرح و بسط رساله «شجرة و ثمرة» در علم رمل می باشد که گذشت. این شرح به اشارت كمال الدین حسن و به نام سلطان جلال الدين نگاشته شده است. متن با عناوین «شجرة» و شرح با عناوین «ثمرة» می باشد.

آغاز : الْحَمْدُ اللَّهُ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ الْوَلِيُّ النَّصِيرُ ... اما بعد، بنابر مقدمه آنکه در زمان پادشاه اسلام فرمانفرمای هفت اقلیم ... بیت. جهانداری که تیر آسمان بر صفحه تیغش کند از خون بد خواهان مثال فتح را طغرا.

چاپ: لکهنو (نولکشور)، 1320، از روی نسخه تاریخ 880 نوشته نعیمی به نام «ثمره شجره نجوم» در 204ص نخستین بار به چاپ رسید

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9409

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 114گ، 15 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 24 - 182]

2. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه:553

آغاز: برابر

از ناشناس، که شاید نامش در بخش افتاده دیباچه بوده است. در بجا مانده از دیباچه آمده: جلال الدنيا و الدين، عون كافة المسلمين خلد الله ملکه و سلطانه، چون سارقی، از مطبخ خانه او دزدی کرده بود، رمالان را گرد آورده بود. نوبت که به من رسید، شجره پر ثمره را ارائه کردم و همه تصدیق کردند که «کتاب شجره نسبت به دیگر کتابها برتری تام دارد. و از من خواسته شد تا آن را روشن گردانم. رمل است و خواص نقطه، با تلفيق عناصر چهار گانه. با سربندهای «باب»، «شجرة» و «ثمرة»: باب نقطه خاک در بیوت هشتگانه، در 8 «شجرة» و 8 «ثمرة». نقطه بادی، نیز 8 «شجرة» و 8 «ثمرة»، نسخه در شجره 7 افتاده. نخست یک «شجرة» سپس یک ثمره»، دست کم سه نسخه دیگر از این کتاب با دگرگونی نه چندان، یا تحریرهای نزدیک به نسخه در دست، در فهرستها نشان داده شده است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: ترمه، 40 گ، 16 سطر (14×7)، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 2 - 145]

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3730

آغاز: برابر؛ انجام:نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ كُلِّهَا تَمَّتِ الْكِتَابِ الشَّجَرَةِ وَ الثَّمَرَةِ مِنْ قَوْلِ الدانیال پیغمبر عَلَيْهِ - السَّلَامُ . فِي يَوْمَ الِاثْنَيْنِ احدی عَشَرَ شَهْرِ مُحْرِمُ الْحَرَامِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ مهر: «عبده عبد الباقي بن احمد»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی با گالینگور مشکی، 79گ، 17 سطر (12×8)، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 5- 1767]

شجره و ثمره (منتخب) = اشجار و اثمار (منتخب) / هیأت / فارسی

šajare va samare (mn.) = ašjār va asmār (mn.)

گزیده ای است از کتاب اشجار و اثمار علاء منجم بدون ترتیب خاص.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 6820

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این رساله مختصری است منتخب شجره و ثمره از علم نجوم در دانستن احکام قرانات کواکب در بروجات؛ انجام: یازدهم چون در مقابله فرح باشد یعنی در نهم طالع اما خالى السير و وحشى السير دو دلیل کند به توقف کارها و دیر برآمدن.

خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 13گ (17ر29-پ)، اندازه: 21×12سم [ف: 20 - 284]

شجره ولایت > کرسی نامه سلسله ذهبيه

شجر نامه /

šajar-nāme

از حضرت آدم تا فرزند هلاکوخان و سپس آل عثمان و صفویه تا تاریخ 928 می رسد و ناتمام است.

تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه: 292/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ 16گ [چند نسخه ف: - 374]

شجر نامه پیران چهارده خانواده / عرفان و تصوف / فارسی

šajar-nāme-ye pīrān-e čahārdah xānevāde

رساله مختصری است که در آن با ذکر اسامی سلسله های متعدد صوفیان، خدا را به اسامی آنها قسم می دهد و سپس سند درویش های چهارده خانواده را بیان می کند، از جمله زیدیان که پنج تن بوده اند و چشتیان و ادهمیان و .... شرح حال مختصری از مشایخ هر سلسله صوفی می آورد.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 514/13 - 3/134

آغاز: بسمله شجرة پیران چهارده خانواده هر که روزینه بعد از نماز بامداد یا بعد از هر نماز باعتقاد تمام بخواند و مدد آرد برکت ایشان هیچ احتیاجی دین ودنیا آنکس را نماند بسمله الهی بحرمت زیدیان الهی بحرمت ادهمیان الهی بحرمت عناصيان؛ انجام: او را همین طریق است تمام شد طریق چهارده خانواده والله عالم

خط: نستعلیق، کا: شمس الدین، تا: چهارشنبه 14 شوال 927ق؛ 10گ، 11 سطر [ف: 5 - 2379]

شجر نامه سادات خاتون آباد / انساب / فارسی، عربی

šajar-nāme-ye sādāt-e xātūn-ābād

خاتون آبادی، محمد بن محمد حسین، ق 12 قمری

xātūn ābādī, mohammad ebn-e mohammad hoseyn ( 18c)

شجرنامه میر سید محمد بن محمد حسین بن میر محمد بن میر محمد باقر ... على الأصغر بن امام زین العابدین علیه السلام است که در آن شجره خود را تا حضرت آدم ذکر نموده و به محل دفن برخی از اجداد خود در حاشیه اسامی آنها اشاره کرده است. دو شجره نامه دیگر از سادات خواتون آبادی در الذريعة ( 38/13) معرفی گردیده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14020

آغاز: شجرة سادات سلسله مشهوره بسادات خواتون آباد که در کتب نسب اکثر آنها مثبت و در هر عصر معروف بوده اند؛ انجام بن شيث هبة الله و نبیة بن آدم ابوالبشر عليه السلام.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ احتمالا به خط مؤلف در برگ نخست تاریخ در گذشت میرزا هادي بن محمد باقر و میر عبدالله به سال های 1293 و 1168ق و در انجام تاریخ زادروز فرزندان مؤلف به نام های حمیده، محمد علی، میر سید احمد به سالهای 1164ق و 1170ق آمده؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع مشکی، 3گ، 2 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 35 - 488]

شجون المسجون و فنون المفتون / عرفان و تصوف / عربی

šujūn-ul masjūn wa funūn-ul maftūn

؟ ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری

ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)

رساله عرفانی است در سه باب: 1. در عمل، 2. در عامل، 3. در معمول له. هر بابی متضمن نصایحی چند است. منسوب به ابن عربی است و بعضی به احتمال به صفدی نسبت داده اند. مؤلف چنانکه در مقدمه گفته، نوشتن این کتاب را در زمانی که در زندان بوده آغاز کرده است.

آغاز: بسمله وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ بِهِ ثِقَتِي الحمدلله الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الانسان مِنْ طِينٍ . . .

انجام : و آن رَفَعَ الزَّمَانِ فَلَا حُدُودِ * * * فَكُلْ أَوَّلُ وَ الْكُلُّ آخَرَ

چاپ: دمشق، محقق: علی ابراهیم کردی، دار سعدالدین، 192ص، 1419ق. [دنا 358/6 ؛ کشف الظنون1028/2؛ مؤلفات ابن عربی، عثمان يحيی 387]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10161/1

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، كا: احمد بن محمد بن مظفر، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 41 (1-41)، 21 سطر، اندازه: 21×814/5 سم [ف: 32 - 194]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7467

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 11 جمادی الاول 1169ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 50گ، 21 سطر (15×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 16 - 580]

3. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 20956/13

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 30گ (110ر-139پ)، 25 سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 11/5×28سم [ف: 2 - 537]

الشخص اسم مشترک > مقالة في أن الشخص اسم مشترک

شخص جزوی و حقیقت کلی / فلسفه / فارسی

šaxs-e jozvī va haqīqat-e kollī

بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری

bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269)

فایده ای است کوتاه و دو خطی. در بعضی از نسخه ها این فایده در ابتدای فایده «احاطه الفاظ کلی بر الفاظ جزوی» آمده و بخش ابتدایی آن دانسته شده است.

آغاز: شخص جزوی بحقیقت کلی وجود دارد، و داننده معنی این کلمه نه شخص جزوی بود.

انجام: بلکه حقیقت کلی است داننده این معنی و حکم کننده بر صدق این گفتار.

چاپ: مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص 631)

[دانشگاه 331/3 ش 17 و روان با بند دیگر (ش 15 مصنفات) یکی پنداشته شد؛ دنا 358/6 ]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2401/19/3

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، كا: رضا بن موسی کشمیری، تا قرن 11، جا: توس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 28 سطر (13/5 × 19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 - 1015]

2. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/37

بی کا، تا: 1266ق؛ اگ (140پ) [ف: 5- 460]

3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6/2454/4

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد خان، تا: 1333ق، جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 16 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 5 - 596]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:226716/5

شماره 11 چاپی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در هامش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 18/5 × 28/5سم [ف: 9 - 918]

شد الإزار في حط الأوزار عن زوار المزار = المزارات / تراجم / عربی

Sadd-ul izar fi hatt-il awzar an zuwwar-il mazar = al mazārāt

جنید شیرازی، جنید بن محمود، ق8 قمری

jonayd-e šīrāzī, jonayd ebn-e mahmūd (- 14c)

تاریخ تأليف: 791ق

کتابی است در شرح احوال و تعیین محل قبر جمع کثیری از زهاد و علماء و امراء و سلاطینی که در شیراز دفن شده بودند. چون نیت مؤلف این بوده است که این کتاب او برای زوار مزارات شیراز در حکم راهنمایی باشد، آن را به عدد ایام هفته به هفت قسمت یا هفت نوبت تقسیم کرده است که هر قسمت شامل ذکر مدفونین یکی از ایام هفته است تا اگر زایر نتواند هر کدام را در یک شب جمعه یا صبح شنبه زیارت کند، زیارت خود را از تمام آنها در هفت روز یا هفت هفته به انجام رساند. این هفت قسمت یا نوبت به این ترتیب می باشد: نوبت 1. ذکر مدفونین قبرستان شیخ کبیر؛ 2. ذکر مدفونین قبرستان باهليه؛ 3. ذكر مدفونین قبرستان دار سلم؛ 4. ذكر مدفونین قبرستان ام كلثوم و مشیرویه؛ 5. ذکر مدفونین قبرستان باغ نو؛ 6. ذكر مدفونین قبرستان جامع عتيق؛ 7. ذكر مدفونین قبرستان مصلی. در این هفت نوبت مؤلف مجموعة ترجمه 315 نفر را عنوان کرده و سیصد و پانزدهمین (یعنی آخرین فردی که ترجمه حال وی در این کتاب مذکور شده) شیخ سعدی شیرازی است. مؤلف این کتاب با این که مورخ نبوده و به همین جهت اغلاط و مسامحات زیاد بر زبان و قلم او جاری شده باز به علت قدمت زمان و دسترسی داشتن به برخی کتاب ها که اکنون اثری از آنها برجا نیست و معاصر بودن با گروهی از اشخاص و وقایعی که در این کتاب به ذکر آنها پرداخته، معلومات گرانبهایی به دست داده است که سایر مآخذ تاریخی موجود از آنها خالی است و این جمله به آشکار ساختن بسیاری از حوادث تاریخی مربوط به فارس و نواحی مجاور آن و ترجمه احوال گروهی از رجال منتسب به آن سرزمین ها، کمکی شایان می نماید. آخرین تاریخی که در شد الإزار ذکر آن چند بار به میان آمده سال 791ق است که ظاهرا سال پایانی تأليف كتاب باشد. بعد از وفات مؤلف پسر او «عیسی» متن عربی کتاب پدر را به خواهش یکی از دوستان خویش که از شاگردان پدرش بوده به فارسی ترجمه کرده و نام آن را «ملتمس الأحبا خالصا من الرياء» نهاده و همین ترجمه است که بین عامه به هزار مزار یا هزار و یک مزار اشتهار یافته است.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ مُزَيَّنُ السَّمَاءِ بِالنُّجُومِ ذَاتَ الْأَنْوَارِ وَ منور الْأَرْضِ بالانبياء وَ الصَّالِحِينَ الْأَبْرَارِ . . . وَ بَعْدُ فَيَقُولُ . . . إِنَّ بَعْضَ إخوانی فِي اليدن نَفَعَهُ اللَّهُ بِمَحَبَّةِ الصَّالِحِينَ قَدْ بَنَى إِلى ذِكْرِ مزارات شیراز لَا زَالَتْ موسومة بالاعزار ...

چاپ: به تصحیح عباس اقبال آشتیانی و قزوینی، تهران، 1328ش دنا 358/6 -359؛ الذريعة: 218/25 -219]

شرح و حواشی:

1- تذکره هزار مزار = ملتمس الاحباء خالصا من الرياء؛ جنید شیرازی، عیسی بن جنید (-9)

2- المزارية = ذیل شد الإزار؛ شیرازی، عبدالنبي بن ابي تراب (13)

1. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:9 عکسی

نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 3395 .Or؛ بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ 181گ [ف: 1- 533]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26 تا 27-عکسی

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 2 - 276]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12975/1

آغاز: برابر؛ انجام: مگر که صدر نشینان بارگاه قبول ***نظر کنند

به بیچارگان صف فعال

خط: نستعلیق، كا: ابراهيم بن محمد رضا جهرمی، تا: یکشنبه 8 جمادی الاول 1297ق؛ مصحح، محشی؛ شماره ترجمه ها (شرح حالها) در حواشی نگاشته شده، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 114گ (1پ -114ر)، 15 سطر ( 15/568/5)، اندازه: 22×816سم [ف: 32 - 910]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10539/3

آغاز: برابر؛ انجام: مگر که سدره نشینان بارگاه قبول *** نظر کنند به بیچارگان صف نعال

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 23 ربیع الاول 1308ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 114گ(105-218پ) [ف: 33/1 - 88]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4861

خط: نستعلیق، کا: محمدصادق بن محمد کاظم شیرازی، تا: جمادی الثانی 1310ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 191گ، 14 سطر (14×7)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 14-3882]

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17618

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 85 گ، اندازه: 22×17سم [رایانه]

6. شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 134/2

نوبت اول؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 224]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:559

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 179گ، 15 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 328 - 2]

شد و آداب تصوف / عرفان و تصوف / فارسی

šad va ādāb-e tasavvof

در معنی و انواع شد (میان بستن) و بعضی آداب تصوف و معنی شریعت و طریقت و حقیقت که در سیر و سلوک باید این سه راه پیموده شود، و شرح بعضی اصطلاحات صوفيان، بسیار کوتاه و مختصر است.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1766/3

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . أَمَّا بَعْدُ روایت می کنند أَزُّ حَضَرَتِ أَمَامَ جَعْفَرٍ صَادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ ، بدانکه سَبَبُ تصنیف این رساله ؛

انجام : يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَ يَوْمَ اقامتكم وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْ بارها که أَوْ را رختها بسازند مِثْلَ نَمُدُّ وَ شال وَ غیره وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، کا: رضا قلی بن نور الله (مشهدی)، تا: 12 شعبان 1085ق؛ جلد: تیماج قرمز، 9گ (39ر -47ر)، 15 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 5 - 174]

شد الوثيق / تاریخ معصومین / فارسی

šadd-ol vasīq

رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری

rasti esfahani, mohsen ebn-e mohammad rafi (1801 - 19c)

رساله ای مختصر در بیان برخی احوالات چهارده معصوم (علیه السَّلام) که در «باب» و یک «خاتمه » تنظیم شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11440/4

آغاز: بعد الحمد عرضه می دارد ... این چند ورق كلمات چندی است نوشته می شود در برخی احوالات چهارده معصوم سلام الله عليهم مشتمل است؛ انجام: و پادشاه زمان غیبت او معتمد عليه اللعنه و باب او عثمان بن سعيد و مقام غیبت او سرداب در سر من راه. تمام شد. خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1279ق؛ جلد: تیماج سیاه، 13ص ( 247-235 )، 10 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 33/2 - 130]

شذرات / ادبیات فارسی

šazarāt

شهابی، محمود، 1282 - 1365 شمسی

šahābī, mahmūd (1903 - 1986)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27230

آغاز: بسمله، چنین گوید محمود شهابی خراسانی در سال 1343 دوستی از کارمندان شریف و روسای بانک ملی ایران؛ انجام: که یکی هست و هیچ نیست جز او وحده لا اله الا هو

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1349ق [رایانه]

شذرات الذهب في أخبار من ذهب / تاریخ عربی

šadarāt-ud dahab fî axbār-i man dahab

ابن عماد، عبدالحی بن احمد، 1032 - 1089 قمری

ebn-e emad, abd-ol-hay ebn-e ahmad (1623 - 1678)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17869

آغاز: قَالَ أَهْلُ التَّارِيخِ وَ صَحَّ عَنِ ابی وَائِلٍ عَنْ ابی میسره ؛ انجام : وَاحِدُ الأوكان سَيْفِ الدوله فَعَجِبَ حَدُّ المحاس

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

شذرة النضید و هداية المستفيد / فقه / عربی

sadrat-un nadid wa hidayat-ul mustafid

ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری

ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 1438)

در نماز و مقدمات آن، در دو «باب» و «فصل»ها و یک «خاتمه»:

باب 1. في مقدماتها و هي احدى عشر، در دو «فصل»: 1) فِي الطَّهَارَةِ وَ أَقْسَامِهَا الثَّلَاثَةِ ، 2 ) فِي بَاقِي الْمُقَدِّمَاتِ ؛ بَابُ 2 . فِي الصَّلَاةِ ، چند فَصَلِّ » : 1 ) أَعْدَادِهَا ، أَبُو الْوَاجِبِ مِنْهَا تِسْعَةٍ ، 2 ) أَفْعَالِهَا وَ هِيَ ثَمَانِيَةٍ ، 3 ) احکام السَّهْوِ ، 4 ) صَلَاةُ الْكُسُوفِ ؛ خَاتِمَةُ : الْمَرْأَةُ كَالرَّجُلِ فِي الصَّلَاةِ الَّا مَا استثنی. نام این کتاب در الذریعه، کشف الظنون و ایضاح المكنون نیامده است.

آغاز: بسمله . الحمدلله بَارِئِ المخلوقات وَ مُوَفَّقٍ الخیرات وَ صلی اللَّهُ عَلَى أَشْرَفَ البريات مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْهُدَاةُ ... وَ بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ يَحْتَوِيَ عَلَى مَا يحرى الْمُكَلَّفِ فِي مَعْرِفَةِ صلوته وَ مُقَدِّمَاتِهَا عَلَى وَجْهِ الايجاز وَ الاختصار وَ سَمَّيْتُهَا شذرة النضيد المستفيد وَ فِيهَا بَابَانِ الْبَابِ الْأَوَّلِ فِي مُقَدِّمَاتِهَا وَ هِيَ أَحَدَ عَشَرَ ... [ دَنَا 359 / 6 ؛ موسوعة مؤلفي الاماميه 91/5 ؛ مقدمه ای بر فقه شیعه ص 159_160]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1119/7

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه لس آنجلس: 1313 M؛ خط: نسخ، كا: عبد المحمود بن محمد بن علی حسینی، تا: پنج شنبه 26 شوال 811ق؛ وص (56-64)، 17 سطر [عکسی ف: 3 - 248]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9062/6

آغاز: برابر؛ انجام: و بَعْدَ الْفَرَاغِ التَّعْقِيبِ وَ لَا حَصْرِ لَهُ وَ أَفْضَلُهُ وَ تَسْبِيحِ الزَّهْرَاءِ عَلَيْهَا السَّلَامَ وَ هَذَا آخِرُ مَا أَرَدْناهُ ذکره وَ قَصَدْنَاهُ مِصْرِهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ بَاطِنٍ وَ ظَاهِرَةُ . . . رَبُّ الْعَالَمِينَ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 889ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (143پ -154ر)، 14 سطر (12×8)، اندازه: 17/3612/2 سم [ف: 29/2 - 690]

3. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه:953/3

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَفْضَلُهُ تَسْبِيحَ الزَّهْرَاءِ عَلَيْهَا السَّلَامُ . وَ هَذَا آخرما أَرَدْنَا ذَكَرَهُ ، وَ قَصَدْنَا حَصْرِهِ . وَ الْحَمْدُ اللَّهِ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ ظَاهِرَةُ . . مُحَمَّدُ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيرَةً . . تَصْنِيفُ الشَّيْخِ الصَّالِحِ الْعَالِمَ الْعَامِلَ الْوَرَعِ الزَّاهِدُ المجتهد ، الْفَاضِلُ الْكَامِلِ ، جِمَالِي الْمِلَّةُ وَ الدین ابوالمجاهد احْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَلَبِيِّ ، قَدَّسَ اللَّهُ سِرِّهِ ...

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 11گ (70-80پ) [ف: 2 - 146]

شذور الذهب = الشذور في الصنعة = دیوان الشذور ا کیمیا، شعر / عربی

Sudur-ud dahab = as-Sudur fi-s sana = diwan-us Sudur

انصاری مغربی، علی بن موسی، 515 - 593 قمری

ansārī maqrebī, 'alī ebn-e mūsā (1122 - 1198)

وابسته به: شذور الذهب = الشذور في الصنعة = ديوان الشذور؛ انصاری مغربی، علی بن موسی (515-593)

منظومه عربی در صنعت اکسیر مشتمل بر قصاید و مشتمل بر 1490 بیت به ترتیب حروف تهجی. آن را خود مؤلف شرح کرده و عزالدين ايدمر جلد کی چند اثر در شرح آن دارد.

آغاز: بسمله . قَالَ فِي حَرْفٍ الالف : اذا ثُلُثُ الْمِرِّيخُ بالزهرة أَمْرُ *** وَ قَارِنِ الْبَدْرُ الْمُنِيرُ ذَكَاءُ / وَ أَوْصَلَ سَعْدِ الْمُشْتَرِي بعطارد *** الَىَّ زُحَلُ کی يَسْتَفِيدَ ضِيَاءٍ . انجام : وَ الافلاک ترتع بِهَا فَهِىَ رَوْضَةِ *** قَدْ امتلات للزائرین افاعيا . تَمَّ كِتَابُ شذور الذَّهَبِ بحمدالله تعالی وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ وَ ذالك نَهَارِ الِاثْنَيْنِ ... [دنا 359/6 (10 نسخه)؛ کشف الظنون 1029/2 ؛ حاجي خلیفه 1029/2]

شرح و حواشی:

1- شذور الذهب = الشذور في الصنعة = ديوان الشذور؛ انصاری مغربی، علی بن موسی (515-593)

2- البدر المنير في معرفة اسرار الاكسير في شرح شذور الذهب؛ جلد کی، علی بن ايدمر (-762)

3- غاية السرور في شرح الشذور؛ جلد کی، علی بن ايدمر (-762)

4- مطالع البدور بقلائد النحور في شرح صدر ابيات الشذور؛ جلد کی، على بن ايدمر (-762)

5- الدرر المستور في شرح ديوان الشذور؛ جلد کی، علی بن ايدمر ( 762]

6- الشمس المنير فيما يتعلق بالاکسیر؛ جلد کي، علی بن ايدمر (-762)

7- الدر المنثور في شرح صدر الشذور = الدر المنثور في شرح ثلاثة ابيات الشذور؛ جلد کی، علی بن ایدمر (-762)

8- غاية السرور في شرح الشذور (ترجمه)؛ کزازی، محمد (13)

9- حل المشكلات

10- شذور الذهب (منتخب)

11- شرح شذور الذهب

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1886-عکسی

آغاز و انجام: برابر

18 شباط؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: دوشنبه 3 رمضان 909ق؛ سپس «فصل من كتاب الراهب من الخمسمایة» از جابر بن حیان (ص 88-92)؛ مهر: «من لطف الله ...» (هشت گوش)؛ 92ص، 17 سطر (15×22/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 217]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7207

آغاز: اذا برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ خریداری از بازماندگان ملا محمد على؛ مهر: محمد تقی شریف یزدی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 40گ، 15 سطر (7×13/5 )، اندازه: 18×9 سم [ف: 16 - 488]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7678/1 -39/58

آغاز: وَ کم جَاهِلُ امسی بِجَهْلٍ أُصُولِهِ *** طَوِيلُ قَصِيرَ الْعُمُرِ مِنْ برحائه / وَ مَنْ مُتَوَاتِرُ نَجْمِهِ فِي سُعُودُهُ *** وَ مَنْ متراء سَعْدَهُ فِي

شَقائه؛ انجام: برابر

قافیه همزه تا یاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 14 شعبان 1101ق، جان مدینه منوره؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 19گ، 31 سطر، اندازه:25×15سم [ف: 5 – 2382]

4. تهران: ملک، شماره نسخه:5706/4

آغاز: وَ اذکی عَلَى أَنْوَارِهَا نُورٍ نُورُهَا *** إِلَى أَنْ حَسْبُنَا ضوءها مِنْ ضِيَائِهِ / وَ طَيَّبَ رِيحُ الْجَوِّ طیب نسيمها *** كَمَا عطو الداری عَرَفَ كبائه ؛ انجام : وَ هَذَا کتابی قَدْ شَرَحْتُ رموزه *** تَرْجُوا ثَوَابِ عِنْدَ غُفْرَانُ زلتی / أَنَا الرازی الْوَاصِلَ عَرَفَةَ بِشَرْحِهَا *** لِيُسَهِّلَ عَلَى الطلاب شَرْحِ قَصِيدَتِي

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 8 - 471]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 10955

خط: نسخ، بی کا، تا: 1256 ق [الفبائی: - 319]

6. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 911/1

آغاز: وَ تربيتهما وَ التَّصَرُّفِ فِيهَا فلنكلم عَلَى الْمَعْدِنِ أَيْضاً فَنَقُولُ الْأَصْلِ الْأَوَّلِ الْمِيَاهِ تَجْتَمِعْ فِي بِقَاعٍ مَخْصُوصَةُ عَلَى كيفيات ؛

انجام : فَلَمْ أَتَوَقَّفُ كتوقف جَابِرٍ عَنِ الْجَوَابِ لِجَعْفَرِ بَلْ بَادِرَةٍ وَاجِبَةُ عَمَّا سُئِلْتَ وَ مَا توفیقی ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 محرم 1275ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 34گ (1ر-134ر)، 11 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2_ 175]

7. دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه:128

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 رجب 1357ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: مقوایی، 40گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف مخ- 104]

8. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1205/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشانه «12» و «ص»، در پایان دارد «سنه 846» و پیداست که تاریخ نسخه نیست چه خط آن بسیار تازه است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 67گ (2پ - 68ر)، 11 و 19 (8×12/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 6 – 2281]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:723

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، دارای سرلوح، مجدول؛ 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 2 - 459]

10. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:28116

آغاز و انجام: برابر

خط نستعلیق ، بی کا، بی تاب افتادگی:انجام؛ جلد: تیماج زیتونی مذهب، 67گ (19-85پ)، 11 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1 - 250]

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9520/15

آغاز: برابر؛ انجام: وَ ذَلِكَ سَهْلِ لَيْسَ فِيهِ مَشَقَّةٍ * * * وَ صَعُبَ عَلَى مَنْ لَا يُحِيلُ التشاويا

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 38 گ(44پ۔ 81پ)، 15 سطر، اندازه: 16×11/5 سم [ف: 30 - 192]

شذور الذهب (منتخب) / کیمیا / عربی

šudūr-ud dahab (mn.)

وابسته به: شذور الذهب = الشذور في الصنعة = ديوان الشذور؛ انصاری مغربی، علی بن موسی (515-593) گزیننده شناخته نشد.

مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 19323/1

آغاز: بسمله قَالَ الشَّيْخُ رَحِمَهُ اللَّهُ بَعْدَ خُطْبَةٍ کتاب وَ بَعْدَ فانی صَنَّفْتُ هَذَا الْكِتَابِ ذَاكِراً فِيهِ عِلْمَ صِنَاعَةً الْكِيمِيَاءُ

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16 سطر چلیپایی (15×7/5)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 397-2]

شذور الذهب (ترجمه) > اکسیر

شذور الذهب في تحقيق المذهب > ایضاح التفكیك لعقود التشکیک

شذور الذهب في معرفة كلام العرب / نحو /عربی

šudūr-ud dahab fī ma'rifat-i kalām-il ‘arab

ابن هشام، عبد الله بن يوسف، 708 - 761 قمری

ebn-e hešām, ‘abd-ol-lāh ebn-e yūsof (1309 - 1360)

وجیزه ای است در نحو که به علت این که در بین عموم مبتدئين از طلاب علوم ادبی متداول و رایج بوده بر آن شروح متعددی نوشته شده است از جمله شرح خود ابن هشام و شرح ابویحیی زکریا بن محمد انصاری به نام «بلوغ الارب» و شرح شمس الدين ابو عبدالله محمد بن زين الدين عبد الدائم بن شرف الدين موسی برماوی موسوم به «شرح الصدور بشرح زوائد الشذور» و شرح مسمی به «شفاء الصدور» تأليف عبدالملک ابن جمال العصامي بن صدر الدين اسماعيل بن عصام الدين اسفراینی معروف به عصام و ....

چاپ: استانه، 1253ق.

شرح و حواشی:

1- شرح شذور الذهب في معرفة كلام العرب؛ ابن هشام، عبدالله بن يوسف (708-761)

2- شرح الصدور بشرح زوائد الشذور؛ قدسی، حسن بن ابی بکر (836)

3- حاشية شرح شذور الذهب؛ سنباوی، محمد بن محمد (1154 _1232)

4- حاشية شرح شذور الذهب في معرفة كلام العرب؛ بلتانی، حسن بن مصطفی (13)

5- حاشية شرح شذور الذهب

6- شرح شذور الذهب في معرفة كلام العرب

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6275

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ الْكَلِمَةُ قَوْلِ مُفْرَدُ وَ هِيَ اسْمُ وَ فَعَلَ وَ حَرْفٍ ؛ انجام : کتمييز الْمِائَةَ وَ الالف وَ مَا فَوْقَهُمَا.

خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1015ق؛ محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا رویه پارچه، 45گ، 6-7 سطر، اندازه: 18/8×12/7 سم [ف:112 - ]

الشذور الذهبية و القطع الأحمدية / لغت / عربی به ترکی

aš-šudūr-ud dahabīya wa-l qiţa'-ul ahmadīyya

صالح بن محمد

sāleh ebn-e mohammad

کتابی است در لغت ترکی، شامل یک «مقدمه»، چهار «رکن» و خاتمه»: بدین ترتیب: مقدمه: فِي بَيَانِ مَا يَحْتَاجُ اليه الشَّارِعِ فِي هَذَا الْكِتَابِ مِنْ كُلِّ معنی مستطاب... ؛ رکن 1 . بَيَانُ المشتقات ، دُرٍّ هشت بَابُ ؛ 2 . بَيَانُ الاسماء ؛ 3 . بَيَانُ الضَّمَائِرِ وَ الاشارات وَ الادوات ؛ 4 . بَيَانُ الْكَلِمَاتِ الْمُشْتَرَكَةِ بَيْنَ الْعَرَبِيَّةِ وَ التركية فِي الِاسْتِعْمَالِ ؛ خَاتَمِهِ : فِي بَيَانِ الْكَلَامِ وَ الْمَرْكَبُ مِنَ الْمُفْرَدَاتِ الْمُتَفَرِّقَةِ مِنْ مصادر وَ أَفْعَالَ وَ أَسْمَاءُ وَ أَدَوَاتٍ وَ مشتراک. منصور که یکی از بزرگان آن روزگار بوده از مؤلف خواسته که فرزندش احمد را آموزش دهد و ایشان پذیرفته و این کتاب را به نام همان احمد تألیف کرده و آن را «الشذور و الذهبية و القطع الأحمدية في اللغة التركية» نام نهاده است. در مقدمه کتاب، چنین آمده: «... فَجُمِعَ عِنْدِي فِي تَأْلِيفِ هَذِهِ الرِّسَالَةُ نَيِّفٍ وَ ثَلَاثُونَ كِتَاباً فِي اللُّغَاتِ المتخلفة . . . مَثَلُ اخترى الْكَبِيرِ ، وَ مِرْقَاةِ وَ نِعْمَةِ اللَّهِ وَ حلیمی چلبی وَ صِحَاحِ الْعَجَمِ وَ صِحَاحِ الْبَيَانِ وَ جَوَاهِرَ الْعُقُودِ وَ این ملک وَ تُحْفَةُ الْأَدَبِ وَ سِلْسِلَةِ الذَّهَبِ وَ دانستن وَ نِصَابِ الصِّبْيَانِ وَ شَرْحُهُ لِلسَّيِّدِ الشَّرِيفُ الجرجانی وَ نِصَابٍ الفتيان وَ نَسَخْتُ شَاهِدَيْ وَ تُحْفَةُ حُسَامِ وَ لُغَاتٍ الكلستان وَ ایضا ابیان انگلستان الْعَرَبِيَّةِ مَعاً وَ شَرْحِهَا وَ لُغَةٍ تركية وَ نوائية وَ لُغَاتٍ المثنوي لمللخنكار الْعَرَبِيَّةِ وَ مِمَّا مِنَ اللَّهِ تعالی علی بِهِ فِي تَحْرِيرِ هَذِهِ الرِّسَالَةُ أَنْ يَسِّرْ لِي شرحي الكلستان بالعربي أَحَدِهِمَا السيدى عَلَىَّ وَ الْآخَرُ لسروری چلبی خوجه السُّلْطَانِ مُصْطَفًى بْنِ السُّلْطَانِ سُلَيْمَانَ عَلَيْهِمُ الرَّحْمَةَ وَ الرِّضْوَانِ وَ شَرَحَ دیباجة الكلستان ...». چند نسخه از این کتاب در «فهرست المخطوطات التركية العثمانية» 4/3 آمده و تاریخ کتابت یکی از آنها سال 1128ق آمده است. نسخه هایی نیز در «سلسلة فهارس المكتبات الخطية النادرة، المكتبة الوطنية، فهرست المخطوطات العربية، باریس» ص 693، و «المخطوطات العربية في مكتبة باريس الوطنية »

ص: 122 آمده و به ترتیب از ملا محمد صالح و محمد بن علی صالح دانسته شده است. (محمود مرعشی)

آغاز:الْحَمْدُ اللَّهِ الَّذِي شَرَفُ الانسان وَ زینه بِالنُّطْقِ وَ اللِّسَانِ . . . أَمَّا بَعْدُ ، فَيَقُولُ المبتهل الَىَّ اللَّهُ تَعَالَى بالاعضاء وَ الْجَوَارِحِ ، الراجی عَفْوُ مولاء ابْنَ مُحَمَّدٍ صَالِحُ ، لَمَّا كَانَ مِمَّا يَنْبَغِي للانسان انَّ يَعْرِفُ كَلَامِ مَنْ يخاطبه لِيَعْرِفَ كَلَامِهِ وَ يجاوبه وَ كَانَ دَوْلَةِ زَمَانِنَا هَذَا الدَّوْلَةِ الْعُثْمَانِيَّةِ وَ لغتهم اللُّغَةِ التركية

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15786

آغاز: برابر، انجام: ایها الْوَلَدِ : اعْلَمْ انَّ الْجَاهِلِينَ مَرْضِيٍّ وَ الْعُلَمَاءُ اطبا لَهُمْ ، اسْمَعْ منی ، وَ عالملر طبیبیلر دُرٍّ بندن اشت . تَمَّ وَ کمل بِحَمْدِ اللَّهِ . . . وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: على بن مصطفى القاضی، احمد شکری، محمد بن محمد القاضی و علی ابراهیم؛ یادداشت عبد الباقي القاضي بطولون و یادداشت علی بن محمد القاضي بمصر ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، اندازه: 19/5×13/5 سم [ف: 40 – 153]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:143/3

آغاز: برابر؛ انجام: اسْمَعْ مِنِّي هَذِهِ النَّصِيحَةِ وَ اقْبَلْهَا : ایشت بندن بو نصيحتی وَ قَبُولِ ایله . انْتَهَى الْكِتَابِ

خط: نسخ، كا: ناصر پسر حسین، بی تا، رونویس آن را در مدینه در 25 رمضان 1218 ق به پایان رسانیده، در دفتری جا دارد که: رساله عرفان فیض (گ 1-9) و مختصر شواهد مغنی (گ 10 167) و این کتاب (168-197) و شرح خلاصة الحساب را در بر دارد؛ تملك: میرزا آقا فرزند آخوند ملا سلمان در ساوجبلاغ تهران تاریخ دوشنبه 1 ربیع الاول 1131 (بنابر این تاریخ 1218 اشتباه است)؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 29گ، 18 و 19سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 2 - 418]

شذور العقيان في تراجم الأعيان / تراجم / عربی

šudūr-ul ‘iqyān fī tarājim-il aʻyān

کنتوری، اعجاز حسین بن محمد قلی، 1240-1286 قمری

kantūrī, e‘jāz hoseyn ebn-e mohammad qolī (1825 1870)

نویسنده که برادر علامه میر حامد حسین است شرح حال عالمان شیعه ایران، عراق و هند را آورده است. وی آنچه در کتاب «امل الأمل» حر عاملی (-1104ق) آمده را با اضافه تراجم علمای دیگر که در بقیه کتب مذکور است، جمع آوری نموده است. [دنا 360/6 ، الذریعه 43/13]

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1110

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَافِعَ الدَّرَجَاتِ الْعُلَمَاءِ وَ الْمُفِيضِ عَلَى مَنْ احیی ذَكَرَهُمْ سَابِغِ النَّعْمَاءِ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدُ الْأَنْبِيَاءِ وَ آلِهِ الْبَرَرَةِ النُّجَبَاءُ مَا دَامَتْ الارض وَ السَّمَاءِ

نسخه اصل: کتابخانه اصفیه سرکار عالی حیدر آباد کن 8745 تا اوایل حرف قاف را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 مصحح: 536ص [عکسی ف: 3 - 393]

2. تهران، مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 90 عکسی

بی کا، بی تا [ جنگ: 1 - 461]

الشذور في الصنعة > شذور الذهب

الشذور من التدبير / كيميا، شعر / عربی

šudūr min-at tadbīr

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 253/3

به نظم در کیمیا؛ بی کا، بی تا [ف: 3 - 40]

الشر / فلسفه / عربی

aš-šar

در اینکه شر عدمی است و در قضای الهی وارد نمی شود. باید از متأخران باشد.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 4650

آغاز: بسمله . حمدله . . . أَمَّا بَعْدُ قَالَ الْمُعَلِّمُ الثَّانِي فِي التعليقات : الاول تعالی تَامُّ الْقُدْرَةِ وَ الْحِكْمَةَ وَ الْعِلْمِ كَامِلُ فِي جَمِيعِ افا عيله وَ الَّا مَدْخَلٍ فِي أَفْعَالِهِ خَلَلِ الْبَتَّةَ ؛ انجام : أَتَيْنا طائِعِينَ فَافْهَمْ فَهُمْ حَقُّ يُتْلى لَا فَهُمْ شَعْرِ یفتری.

كا: علی اصغر شاه کوهی، تا: 1226ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج سرخ، 11ص (2-12)، 18 سطر (12×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: 14 - 3593]

الشرائد / کیمیا / عربی

aš-šarā'id

کرمانشاهی، علی اکبر بن علی محمد، ق13 قمری

kermānšāhī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī mohammad (- 19c)

تاریخ تأليف: 1267ق

در عملیات صنعت اکسیر محتوی هفتاد «شريده».

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَنْعَمَ عَلَى عَبْدِهِ فَوْقَ مَا يَتَمَنَّاهُ وَ أَتَاهُ مِنَ شاردات الحكمه مَا آتَاهُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مَنْ رَفَعَهُ...

انجام : ثُمَّ ارْفَعْ الْكُوزِ وَ وَعَدَ يُرَدُّ فاذا يُرَدُّ فاقرعة فِي ظَرْفٍ وَ السَّلَامُ.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11048

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1267ق [رایانه]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:724

آغاز: برابر؛ انجام: قَدْ فَرَغْتَ مِنْ تسویده هَذِهِ الْأَوْرَاقِ فِي محبس طُهْرَانِ بَعْدَ مَا قُتِلَ میرزا تقی خَانَ الْأَمِيرُ الْمَرْحُومَ المسكون فِي الْجِنَانِ

خط: نسخ، بی کا، تا12980ق؛ 16سطر، اندازه:22×17سم [ف: 2 - 459]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28784

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، ضميمه نسخه ش 28769؛ قطع : وزیری کوچک [رایانه]

شراب > احکام الخمر

شراب > قدغن شراب

شراب > قرق شراب

شراب > طهارت شراب

الشراب > ماهية الشراب و آدابه

شراب > نجاست شراب

شراب > مقاله در جواب کسانی که خمر را حلال دانسته اند

شراب > منفعت شراب

شراب > وصف شراب

شراب / طب / فارسی

šarāb

موسوی طبیب، محمد باقر بن محمد رضا، ق13 قمری

mūsavī tabīb, mohammad bāqer ebn-e mohammad reza (- 19c)

برای شاه سلیمان در یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه» ساخته است.

تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 1070-ف

نسخه اصل: نسخه مهندس ساعدی که اکنون نزد فخرالدین نصیری امینی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با آرایش و زیبا؛ 36گ، 14 سطر [فیلمها ف:1 - 105]

شراب = خواص شراب و آداب شرابخواری / طب / فارسی

šarāb = xavass-e šarāb va ādāb-e šarābxārī

کامی، ملاعلی بن عبدالواسع، ق14 قمری

kāmī, mollā--alī ebn-e ‘abd-ol-vāse* (- 20c)

در هشت فصل»: 1. در حرمت آن؛ 2. در القاب و اسامی آن و تعريفاتی که شعرا و فضلا از آن کرده اند؛ 3. در انواع و طريق ساختن اقسام آن؛ 4. در آداب و صحبت و اسباب مجلس آن؛ 5. خواص و منافع آن؛ 6. فواید و منافع آن به حسب هر سن و فصل و مکان؛ 7. مضرتهای آن چون بر خلاف قاعده حکمت شرب شود؛ 8 دفع مضرت ها و رفع رایحه آن.

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1500/50

آغاز: ای از می شوق تو خرد رفته ز دست *** در معرفت کنه تو هشیاران مست ... نعمات حمد بی حد لايق بزم ساقی است که بوی باده خمخانه ... اما بعد، بر مرآت خاطر اصحاب نشأة خرد و هوشیاری؛ انجام: به شراب ایمان و جرعه ایقان برساند. به حق حق

خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1089ق؛ در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو»؛ 29ص (387-415) [ف: 3- 179]

šarāb

شراب / طب / فارسی

در شش باب منقول و ملخص شده به زبان عصر مؤلف از ذخیره خوارزمشاهی.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 669/1

آغاز: بدان اید ک الله بروح منه که ازین کمینه التماس نمود دوستی انجام: در کتاب معالجات ذکر کرده شد

خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغرى قهوه ای، 16 سطر [ف: 5 - 138]

شراب الندیم و شفاء السقيم / عرفان و تصوف / عربی

šarāb-un nadīm wa šifā’-us saqīm

جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم، 767 - 832 قمری

jīlānī, 'abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366 - 1429)

درباره علوم غریبه و علم حروف و تصوف است. در صفحه عنوان نام کتاب و مؤلف چنین نوشته شده: « کتاب شَرَابٍ النديم وَ شِفَاءً السَّقِيمِ وَ بَعْضُ مَعْرِفَةِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ تَصْنِيفِ الشَّيْخِ الصَّالِحِ وَ الْمُحَقِّقُ الْعَارِفِ بِاللَّهِ وحید عَصْرِهِ وَ فرید دَهْرِهِ عبدالکریم بْنِ ابراهيم بْنِ عبدالکریم الگیلانی الصوفی مِنْ أَصْحَابِ الشَّيْخُ اسماعیل بْنِ ابراهيم الجبرتی قَدَّسَ سرهما وصلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ». با عناوین «باب، فصل». آمیخته به نظم. کتاب چندین باب و فصل بدون شماره دارد: فَصَلِّ فِي مَعْنَى الْبَدْوِ ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الابداء ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى البتداء ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الْبَرَازِ ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الابراز ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الْبَيَانِ ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى البقا ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الابقا ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى البها ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الْبُرْهَانِ ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الْبِرِّ ، فَصَلِّ وَ اعْلَمْ البامتصل بجمبع أَسْمَاءِ اللَّهِ الْحُسْنَى أَوَّلِهَا وَ آخِرِهَا ، بَابُ فِي مَعْنَى السِّينَ وَ اتِّصَالِ البابها ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الْمِيمُ وَ مَا حُوتٍ مِنَ الْقُدْرَةِ القادرة وَ الْحِكْمَةَ الْبَاهِرَةِ وَ السَّطْوَةِ الْقَاهِرَةِ ، فَصَلِّ وَ اعْلَمْ يَا أَخِي انَّ هَذِهِ الدايرة مِيمُ الْمُلْكُ وَ الْجَمْعِ لَهَا مِثْلُ فِي الْمُضَيَّقِ ، فَصَلِّ فِي رمز نُقْطَةٍ وَ خطشة السِّينُ ، فَصَلِّ فِي مَعْرِفَةِ خطشة السِّينَ وَ انْقِلَابِهَا ، فَصَلِّ فِي معرفي مُدَّةِ الْمِيمُ المشيرة الَىَّ الِاسْمِ المشا اليه الَّذِي قُدَّامَهَا ، فَصَلِّ خُطْبَةٍ فِي الِاسْمِ بَشِيرِ الَىَّ فَضْلِ بسمله مُجْمَلُ فَصَلِّ ، فَصَلِّ ننبه عَلَى مَعْرِفَةِ شي مِنْ خصایص بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ عَلَى الْجَمَّالِ وَ شیء مِنَ الْحُرُوفِ وَ جَمْعِهَا الَىَّ بَعْضُهَا بَعْضٍ ، بَابُ فِي ذِكْرِ الاف وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِ مِنَ الْمَعَانِي الْغَرِيبَةُ وَ اللطايف العجيبة ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى القيمومية وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهَا مِنْ الاشارات الشَّرِيفَةَ وَ الْعِبَارَاتِ الْخَفِيَّةُ اللَّطِيفَةِ ، فَصَلِّ وَ اعْلَمُوا أَنَّ قِيَامِ الْوَاحِدِ بالکل وَ قِيَامِ الْكُلَّ الْوَاحِدِ كَوَاحِدٍ ...، فَصَلِّ وَ اعْلَمْ هَذَا الالف لَهُ خاصية وَ ترية احدية أَبَدِيَّةٍ صمدية فردية لَا يَنْبَغِي الْغَيْرِ هَذَا المليك ، فَصَلِّ وَ اعْلَمُوا أَنَّ هَذَا الْأَلْفِ منقسم الَىَّ مَعْنَيَيْنِ معنويين لطيفين مصونین وَ هُوَ بِمَعْنَى الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنِ ، فَصَلِّ فِي معنی أَلْفَ الْغَيْبِ وَ تَصْرِفُهُ وَ اشارته ، بَابُ فِي مَعْنَى أَلْفَ الْغَيْبِ وَ تَصْرِفُهُ وَ اشارته ، بَابُ فِي ذِكْرِ اللامين مِنِ الْجَلَّالَةُ بَعْدَ الْأَلِفِ ، فَصَلِّ تيبيه عَلَى تَصْرِفَ الالف وَ اجْتِمَاعِهِ بِجَمِيعِ الْحُرُوفِ الْمُعْجَمَةِ وَ الْمُهْمَلَةِ وَ الْمُطَلَّقَةِ ، فَصَلِّ تَنْبِيهُ عَلَى تَصْرِفَ الالف وَ اجْتِمَاعِهِ بِجَمِيعِ الْحُرُوفِ الْمُعْجَمَةِ وَ الْمُهْمَلَةِ وَ الْمُطَلَّقَةِ ، فَصَلِّ عاید فِي الْأَلِفِ ، بَابُ فِي ذِكْرِ الْهَاءِ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهَا مِنْ الاشارات الشَّرِيفَةَ وَ الْمَعَانِي الغامضة اللَّطِيفَةِ وَ مَنْ اشارات جَمِيعِ الحجروف البها ، فَصَلِّ اعْلَمُوا أَنَّ الها أَصْلُهَا أَلْفَ قایم طُوًى حَتَّى صَارَ...، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الها اذا انْفَرَدَتْ وَ توحدت وَ خَرَجْتِ عَنِ الالامین وَ هِيَ بِنَفْسِهَا ، فَصَلِّ وَ اعْلَمُوا أَنَّ الْهَاءِ المنفردة الْمَشْقُوقَةِ لَمْ تَشُقُّ بِغَيْرِ الالف وَ لَمْ يقها غَيْرِهِ ، فَصَلِّ وَ اعْلَمُوا أَنَّ الها مشار اليها مِنِ الْبَاءِ وَ مَنْ اليا فالبا ، بَابُ التَّصْرِيحِ وَ الْبَيَانِ فِي مَعْرِفَةِ اسْمُ الرَّحْمَنِ جَلَّ جَلَالُهُ ، فَصَلِّ وَ اعْلَمُوا أَنَّ بَيْنَ الْعُمُومِ وَ الْخُصُوصِ فَرَطُ وَ فُرِّقَ عَظِيمُ ، فَصَلِّ يُقْضَى الْأَدِلَّةِ عَلَى الشَّفَقَةِ والرافة وَ الرَّحْمَةِ ، فَصَلِّ فِي ذِكْرِ الالف وَ اللَّامُ مِنِ اسْمِ الرَّحْمَنِ ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الحا وَ انحنائها وَ تُعَلَّقُ میم الملک وَ مِيمُ الْجَمْعِ وَ الحاطة بِهَا ، بَابُ السِّرِّ النميم وَ الْكَنْزِ الْقَدِيمِ فِي بَعْضِ مَعْرِفَةِ اسْمَ اللَّهِ الرَّحِيمِ ، فَصَلِّ فِي مَعْنَى الظَّاهِرِ وَ هُوَ الْعَامَ الْمَشْهُودُ . . ، فَصَلِّ وَ اعْلَمُوا أَنَّ هَذَيْنِ الاسمين تَحْتَهُمَا الْبِحَارُ الزاخرة وَ الْأَنْوَارِ الزاهرة ...، فَصَلِّ فِي ذکر الیا وَ هِيَ منوطة بالبا الاول مِنْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ فَصَلِّ فِي مَعْنَى الْمِيمُ مِنِ اسْمِ الرَّحِيمِ وَ تعلقها بَالِياً.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8988/1

آغاز: الحمدلله الَّذِي أُتْحِفَ مُحِبِّيهِ بخصایص أَسْرَارُهُ وَ نو قُلُوبُهُمْ بطوالع شُمُوسُ مَعْرِفَتِهِ وَ اشراق أَنْوَارِهِ وَ أَوْضَحَ لَهُمْ مَا آثَرَ بِهِ أَمْثَالَهُمْ بايثاره ؛ انجام : وَ اللَّهُ أَنِّي قَطْرَةُ مِنَ أَبْحُرٍ *** مُحِيَتْ بابحر قَدَرْتَ السُّلْطَانِ / وانا الْبَرِيَّةِ وَ الْوُجُودِ جَمِيعِهِ *** وَ مَنِ الْوُجُودِ الاقدسی وِجْدَانِ / ثُمَّ الصَّلَاةِ عَلَى الرَّسُولِ الْمُصْطَفَى *** فِيهِ هَدِيَّةُ بِفَضْلِهِ هدوان / ذَاكَ النَّبِيِّ الْهَاشِمِيِّ الْمُجْتَبَى *** مِنْ ال مُدْرِكَةً وَ مَنْ عَدْنَانَ

کامل؛ خط: نسخ به شیوه ترکی عثمانی، كا: عمران بن احمد بن عبدالرحمن، تا: 1 محرم 1031ق؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله؛ مهر: کتابخانه مجدالدین نصیری؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن مشکی، 36گ (1پ -36پ)، مختلف السطر ( 15/5×10/5 )،

اندازه: 15/4 × 21/5سم [ف: 29/1 - 566]

شراحيه / ادبیات / فارسی

šarāhīyye

خواجوی کرمانی، محمود بن علی، 689 - 753 قمری

xājā-ye kermānī, mahmūd ebn-e ‘alī (1291 - 1353)

تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)، شماره نسخه: 50/10

خط: تعلیق خوش، كا: اسماعیل بن ابراهيم بن عبد الله، تا: 821ق [نشریه: 1 - 14]

شرافت انسان > اثبات التوحيد

شرافت انسان > توحید

شرافت انسان / اخلاق / فارسی

šeraft-e ensān

اردستانی، محمد شريف بن محمد ابراهیم، ق 14 قمری

ardestānī, mohammad šarīf ebn-e mohammad ebrāhīm - 20c)

تاريخ تأليف: 1304ق

رساله ای است کوتاه در اخلاق و شرافت انسان با استفاده از آیات و روایات در بر گیرنده بحث هایی در حقیقت ایمان، صفات اهل ایمان، گناهان و غیر آنهاه. مؤلف صاحب کتاب لواء الحمد نیز می باشد. [دنا 360/6 ؛ اعيان الشيعة: 402/9؛ الذريعة: 44/13؛ فرهنگ رجال و مشاهير تاریخ معاصر ایران: 325/1 ؛ معجم المؤلفين : 178/11]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12744/1

آغاز: قَالَ اللَّهُ تعالی وَ لَقَدْ کرمنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ ... حاصل مفاد آیه کریمه بیان شرافت و کرامت انسان است در ما بين انواع ارض و فيما بين مخلوق؛ انجام: و منشأ این امر تكبر نمودن و رؤیت عظمت و جلالت در خود و حقارت و جهالت در مغتابو امثال این بواعث بسیار است بر حسب اختلاف اشخاص.

خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 14گ(1-14)، 17-18 سطر، اندازه: 16× 11سم [ف: 32 - 390]

شرافة علم الطب / طب / عربی

šarāfat-u ‘ilm-it tibb

رساله ای است در اهمیت علم پزشکی به نقل از ارسطاطالیس.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6188/7

آغاز: بسمله . قَالَ ارسطا طاليس انَّ الْعِلْمَ مِنْ الاشياء الْحَسَنَةُ الشَّرِيفَةِ ، وَ أَنَّ بَعْضَ الْعِلْمِ اشْرَفَ مِنْ بَعْضِ الْعِلْمِ بِالطِّبِّ لَانَ مَوْضُوعُ الطِّبِّ اكْرِمْ الموضوعات یعنی لموضوعه أَجْسَامِ النَّاسِ ؛ انجام : وَ أَمَّا كَيْفَ هُوَ وَ لِمَ هُوَ فَانٍ مَنْ عَرَفَهَا عَرَفَ أَمْراً کثیرا شَرِيفاً وَ فَعَلَ الطبيعه.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن عنابی، 1گ (130 - 30پ)، 17 سطر، اندازه: 12/8 ×20سم [ف: 9 - 224]

شرافة قم و اهله / حديث / عربی

šarāfat-u qum wa ahl-i-h

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9258/10

آغاز: بسمله . حمدله وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ بَعْدُ فَهَذِهِ جُمْلَةِ أَحَادِيثِ وَرَدَتْ عَنْ أَئِمَّتِنَا الْمَعْصُومِينَ فِي شَرَافَةِ قُمَّ وَ أَهْلِهِ مَا ضبطها علماونا رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَ الحمدلله الَّذِي جَعَلَنَا مِنْ شِيعَةِ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ أَهْلِ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الطَّيِّبَةُ . . . قَالَ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ القمی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج عنابی [ف: 30 - 39]

الشرافة و الخسة / - عربی

aš-širāfa wa-l xissa

گیلانی، سلیمان بن محمد، ق 11

gīlānī, soleymān ebn-e mohammad (- 11c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6123/12 بی کا، تا: 1094ق، جا: اصفهان [رایانه ]

شرایط اجابت دعا / دعا / فارسی

šarāyet-e ejābat-e do‘ā

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10834/8

با 15 شرط به نقل از تفسير الجواهر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: مقوا، با روکش پارچه ای، اندازه: 20×15سم [ف: 20 - 366]

شرایط احکام نجومی / هیئت / فارسی

šarāyet-e ahkām-e nojūmī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6569/8

آغاز: مقدمه در شرایط این فن، احکام، بدانکه عمده درین باب آنست که منجم در نوشتن احکام اصلا تعجیل نکند؛ انجام: مخالفت تطویل را باینقدر اختصار افتاد

خط: شکسته نستعلیق، كا: على نقی حسینی، تا: شنبه 3 ذیقعده

1270ق، جا: درخش بیرجند؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچه ای، 77ص (141-217)، اندازه: 17/2×10/2 سم [ف: 8 - 370]

شرايط الاسلام / فقه / فارسی

šarāyet-ol eslām

جعفر آبادی، عباس بن ابی القاسم، ق14 قمری

ja'farābādī, ‘abbās ebn-e ab-el-qāsem (- 20c)

تاريخ تأليف: 1346ق

کتابی است در فقه شامل کتاب طهارت و صوم و حج و مقداری در آخر احکامی را که شرع بدل دارد ذکر نموده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:35879

آغاز: بسمله. حمدله. مدتها بود که در خاطر این احقر المذنب الاثم عباس بن ابوالقاسم؛ انجام: و در کتب ادعیه وارد است التماس دعا دارم ...

خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 18 جمادی الاول 1346ق؛ در پایان تقریظ سید حسین بن نصر الله عرب باغی در ششم جمادی الثانی 1346؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی مشقی، جلد: مقوا، 14 و 17 سطر [اهدائی رهبر: 3- 369]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1195

همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 168]

شرایط الاسلام / كلام و اعتقادات / ترکی

šarāyet-ol eslām

رساله مختصری در پرسش و پاسخ اعتقادای و فقهی است که با عناوین «اگر صورسلر، اگر دیسلر، ایت» بر اساس فقه حنفی نگارش شده است. [دنا 360/6 ؛ فهرست المخطوطات التركية العثمانية في دار الكتب المصرية 5/3]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11988/6

آغاز: شرائط اسلام بودر که هر کشیه بلمک فرضدر و لازمدر و واجبدر زیرا که بر کشیدن مسلمانلقنك شرطين صورسلر بلمزم دیو جواب و پرمسه مسلمانلقی صحیح دگلدر؛ انجام: اگر دیسلر جماعتنک نمازی سننكله تمام اولور سنک نمازنک کیمکله تمام اولور، ایت بنم نمازم حضرت رسولنک شرعيله تمام اولور و تمام الرساله شرائط اسلام ایله تمام اولور.

خط: نستعلیق ترک، كان يوسف بن ملاکریم، تا: 1166ق، جان اخلی صوفیلوی پادار ترکیه؛ مصحح ؛ پس از رساله برگی در مناجات منظوم بر اساس اعتقادات اهل سنت (حنفی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 4گ (33-36)، 13 سطر، اندازه: 12/5×7سم [ف: 315 - 30]

شرایط اشکال اربعه = شرح ضابطه انتاج الاشكال الاربعه / منطق / عربی

šarāyet-e aškāl-e arbaʻe = zābete-ye aškāl-e arba‘e

مشکک رستمداری، محمد بن علی، ق10 قمری

moškak-e rostamdārī, mohammad ebn-e ‘alī (- 16c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28554

آغاز: بسمله ، الحمدلله الْكَبِيرِ الْمُتَعَالِ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ اله خیر آلِ وَ بَعْدُ لَمَّا كَانَ ضابط شرایط الاشكال مَشْهُورَةً بالاشكال ؛ انجام : نَوْعُ مِنَ التَّكَلُّفُ لَكِنْ لَمْ يَظْفَرْ ههنا إِلَى الْآنَ بِمَالِهِ عَلَى ذلک مزید وَ الحمدلله الْحَمِيدِ الْمَجِيدِ رقمه مُؤَلِّفُهُ الْفَقِيرُ مُحَمَّدِ عُفِيَ عَنْهُ كَذَا وَجَدْتُ بِخَطٍّ ...

خط: نستعلیق، كا: على رضا بن عبدالله شوشتری، تا: رجب 996ق، جان مشهد الرضا؛ از روی نسخه مؤلف کتابت شده؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 2گ، 22 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 371]

شرایط اعمال / علوم غریبه / فارسی

šarāyet-e aʻmāl

رساله ای است در باب شرایط اعمال و مشتمل بر چهار باب است. در این رساله برای دفع دردها و احضار جن و دفع جانوران و رسیدن به مقاصد اوراد و ادعیه و طلسماتی ذکر شده است.

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:696/3

آغاز: بسمله - الحمدلله رَبِّ العالمین وَ الصَّلَوَاتِ وَ السَّلَامُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ وَ آلِهِ اجمعین. این رساله ایست در باب شرایط اعمال مشتمل بر چهار باب؛ انجام: آن دو سوره را هر کدام هفت نوبت بخواند که مقصد کلی حاصل شود. و الله اعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در این رساله طلسماتی نیز نوشته شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ مشکی، 56ص، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 1- 236]

شرایط ایمان > شرایط الايمان

شرایط الايمان = شرایط ایمان / كلام و اعتقادات / فارسی

šarāyet-ol īmān = šarāyet-e īmān

فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری

feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)

وابسته به: راه صواب = سؤال و جواب؛ فیض شاه مرتضی (1006-1091)

تاريخ تأليف: 1062 ق

گزیده ای است از «راه صواب» خود او در عقاید و اخلاق در پنچ پرسش در سبب اختلاف مسلمانان و تعیین فرقه ناجیه و دلیل کم بودن اهل هدایت و کافر بودن غير اهل حق و بیان حد و اندازه ایمان کامل پاسخ می دهد. عناوین عبارت اند از: 1. پرسش از اختلافات است؛ 2. تعین فرقه ناجیه؛ 3. چرا مردمان نیکی کم هستند؛ 4. كفر؛ 5. حد ایمان کامل، و در آن پنج شرط را یاد کرده است.

آغاز: بسمله منت بی پایان خدای را جل شأنه که مستعدان کامل ایمان را ... و بعد چنین گوید محمد بن مرتضی ... این منتخبی است از کتابی که قبل از این نوشته بودیم.

انجام: و باز مؤمنان خالص را درجات و مراتب متفاوتست بحسب فهم تکالیف و حسن قبول آن و قوت اعتقاد و زیادتی يقين و صفای اخلاص و کثرت اعمال صالحه و مواظبت بر آن و اصابت سنت در آن و اكتساب اخلاق پسندیده در تضاعيف آن و اللَّهُ المستقان وَ عَلَيْهِ التُّكْلَانُ . مِنْ رِسَالَةٍ شرایط الايمان للفاضل التحریر مَوْلَانَا مُحَمَّدِ مُحَسِّنِ الكاشی سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی.

چاپ: تهران، در مجموعه 9 رساله [فهرستواره منزوی 366/9 ؛ دنا 361/6 (23 نسخه)]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5377/1

خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: جمادی الاول 1064ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 31گ (1پ - 131)، 13 سطر، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 16 - 284]

2. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 510/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [نشريه: 2 - 121]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:82/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ برای محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی ابن محمد مؤمن کاشانی، نوه برادر فیض کتابت شده و دستخط وی در آغاز مجموعه است و ظاهرا از طرف همین محمد هادی مقابله شده و نشان «بلغ بحمده» در پایان دارد، مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 10گ(19پ -28ر)، 18 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 1- 100]

4. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3554/1

انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1121ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی نرم، 20 سطر، اندازه: 11/5 × 16/5 سم [ف: 1 - 1]

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16122/1

خط: نسخ، کا: محمد شريف بن محمد صادق، تا: پنج شنبه دهه اول جمادی الاول 1126ق؛ محشى؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: نخودی، جلد: چرمی قهوه ای، 15-24 سطر، اندازه: 14/3 × 19/5 سم [ف: 21 - 1416]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5341/10

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 9 شوال 1182ق؛ در فهرست با عنوان راه صواب آمده است فهرست رایانه ای 589)؛ کاغذ: فرنگی، 14گ (57پ - 70ر) [ف: 16 - 254]

7. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1788/3

آغاز: حد ایمان کامل چیست و مراتب هر یک از ایمان و کفر چند و کدام است؛ انجام: چنانکه اعراب گفتند که ایمان آوردیم حق فرموده بگویید (ناتمام)

تذکر: در فهرست به عنوان رساله در اخلاق و ناشناس آمده است که به استناد نسخه ش 9035/5 گلپایگانی تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ رساله ناقص و موجودی 3 صفحه می باشد؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ماشی، 17 سطر، اندازه: 12/5×7/5 سم [چهار کتابخانه مشهدف: 5 - 210]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2895/9

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 12ص ( 161-150 )، 14 سطر (159)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 6- 597]

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 11134

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [الفبائی: - 274]

10. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 24/195_4895/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ، 23 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 5 – 2382]

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10124/29

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1221ق [ف: 32 - 158]

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 1430

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: علی اصغر بن ملا خلیل اردبیلی، تا: 1222ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (1پ -7ر)، 19 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 4 - 213]

13. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:758/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد، تا: 1239ق، جلد: مقوا، 4 گی، 24 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف مخ - 1 - 274]

14. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:3149/5

بی کا، تا: 10 رمضان 1242ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 25گ (110-134)، 19 سطر (16×7)، اندازه: 21×11سم [ف: 11 _2106]

15. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3390/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: چرمی، 4گ، 31 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 2 - 763]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 223/2 -عکسی و 337/2 -عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 168]

16. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه:9324

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1286ق [الفبائی: - 319]

17. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه 252/110

خط: نسخ و نستعلیق، كا: محمد علی بن محمد حسن خوانساری امامی، تا: 1295ق؛ جلد: تیماج مشکی،اندازه:18×11سم [ف: 1- 225]

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21236

آغاز: برابر؛ انجام: الحمدلله اولا وآخراً و ظاهراً باطناً

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1340ق [رایانه]

19. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:9035/5 - 59/255

آغاز: سؤال: حد ایمان کامل چیست و مراتب هر یک از ایمان و کفر چند و کدام است ؟ جواب: ایمان کامل گرویدن و گردن نهادن و تن در دادن است در عنوان آن نوشته شده: «سؤال پنجم از رساله شرایط الايمان فاضل کامل عالم ربانی ملا محمد محسن کاشی رحمه الله تعالی سؤال حد ایمان ..». این بخش پاسخی است به سؤالی با این عبارت: «سؤال حد ایمان ... که مؤلف در جواب آن پنج شرط برای ایمان کامل بیان نموده است»؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ 8گ (83-90)، 12 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 5 – 2382]

20. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6761/2 - 34/131

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 10گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 – 2382]

21. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:314/4

آغاز و انجام: برابر

خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ 14گ (57پ - 70پ) [ف: 3 - 666]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:532/3 -طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: (تا قسمتی از شرط اول): و هر که انکار حقی کنند از روی استکبار و علو

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج چرمی مشکی، 5گ (25پ -29پ)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 22 - 241]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 128016

بی کا، بی تا؛ 41ص (296-336) [ف: 5 - 499]

شرایط جراحی = طب شاهرخی / طب / فارسی

šarāyet-e jarrāhī = tebb-e šāhorxī

ابوزین کحال، ق8 قمری

abū-zayn kahhāl (- 14c)

اهدا به: شاهرخ (807-850ق)

محل تأليف: هرات

در ده «مقاله»: 1. در شناختن نسبت بدن و شناختن ارگان و مزاج و اخلاط و قوا و اعضا و شناختن تشریح به طریق کلی، شامل بیست و دو شرط؛ 2. در شناختن فصد و آداب آن، در بیست و شش شرط؛ 3. در شناختن ترکیب ادویه به طریق سؤال و جواب وصفت طلاها و ضمادها و روغن ها و ... در یازده شرط؛ 4. در شناختن تفرق الاتصال و شناختن آماس و اسباب آن و ... در شش شرط؛ 5. در شناختن اسباب و علامات امراض به طریق کلی در هشتاد و هفت شرط؛ 6. در شناختن امراض هر عضوى در سی و یک شرط؛ 7. در شناختن نبض و اسباب آن در نه شرط؛ 18 در شناختن ترتیب هر علاجی در یکصد و نه شرط؛ 9. در شناختن گفتنی ها که در این فن به کار آید به طریق کلی در بیست و سه شرط؛ 10. در انواع بهایم شامل بیست و شش شرط. آغاز: بسمله و به نستعين، الحمدلله الذي خلق المرض و الشفا و جعل لكل الداء دواء ... اما بعد از حمد حضرت جبار ... محقق است که آدمی را هیچ هنری ورای علم نیست ... بنابراین معنی این فقیر نیازمند ابوزین کحال می خواست به ید ...... و او را شرایط جراحی نام نهاد ...

انجام: ... و پوست برنج اندر جامه نگاه داشتن نیک بود بسیار [نسخه های منزوی 552/1 ؛ دنا 361/6 -362 (9 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3509/5 ؛ دبا 509/5 -510 ابوزین کحال؛ استوری پزشکی 228؛ پزشکی ایران 170 (3 نسخه)]

1. تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه:242/2

آغاز: که از قصد منع کند و آن بیست و یک باشد یکی تب بود که شیخ علیه الرحمه میفرماید؛ انجام: برابر

خط: تحریری، كا: ابنی مشهدی، تا: غره رمضان 981ق، جا: مشهد رضوی، افتادگی: آغاز و انجام مطالب آخر کتاب آشفته است؛ 146ص (156-301)، 25 سطر (12×11/5)، اندازه: 24×18سم [نشریه: 3 – 335]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:459-عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 169]

2. تهران؛ ملک: شماره نسخه: 4293/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: گدا على بن ابراهیم مازندرانی، تا: شنبه آخر محرم 1011 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 26 سطر، اندازه: 24/7×18/7 سم [ف: 7- 336]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4434/1

در فهرست با عنوان «شرایط کحالی» آمده که شاید بخشی از «شرایط جراحی» او باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 18 سطر، اندازه: 20/1×14/4 سم [ف: 7- 399]

4. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه:113

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج نیلی، 126 گ، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: - 60]

5. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 799/1

آغاز: برابر انجام: غم آورد و خوابهای پریشان نماید بچگان را گریه آورد.

از آغاز سه صفحه نونویس تا مقاله سوم از فهرست کتاب پس از آن را کسر دارد و از شرط ششم از مقاله اول شروع می شود تا اواخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج قهوه ای، 14 سطر (14×7)، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 2 - 908]

6. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4813/1 _24/113

آغاز: و سهم را دانسته باشد و چون طالب جنس استادی باشد که این فن را بعضی بیاموزد ... و نیز طالب این فن باید که طامع نباشد وجهد کند که بیمار دوستدار او باشد و باید که صالح باشد؛ انجام: دفع نمل اگر سنگ مغناطیس بر در سوراخ مور نهند بگریزند و اگر مورچه ای را دود کنند خاصیت ... و پوست ترنج در خانه نگاه داشتن جانوران بگریزند و فایده دارد تمت

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوای کرمی، 102گ، 23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 2383]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:40183

آغاز: و این مقاله شش شرط باشد شرط اول در شناختن تفرق الاتصاب شرط دوم در انجام: [مقاله پنجم] شرط پنجم در شناختن طاعون و اسباب ... این ماده بیشتر در زمان کرم باشد ودرین زمان نیز شامل تمام مقاله ششم و اوایل مقاله پنجم (5 شرط) است که ابتدا مقاله ششم و سپس مقاله پنجم کتابت شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 14 سطر، اندازه: 20×15سم اهدائی رهبر: 9 - 299]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16116/1

آغاز: برابر انجام: پس روز هشتم همه را بپزند تا سر که برود و روغن بماند و بکار دارند نافع است.

از آغاز تا پایان شرط پنجم از مقاله دوم را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مشکی، 93ص (2-94)، 14 و 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 45 - 16]

9. نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 42/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120گ (آپ۔ 120ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: - 74]

10. نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 3/2

آغاز: باشد و این عاملان را کارگران باشد و نیز در این شهر قاضی دانا باشد و این قاضی را نواب متصرف باشد در انواع علوم و این نواب را خادمان باشد و چهار فصل این شهر خوش هوا باشد؛ انجام: خشک چهار مسیر و روغن کنجد یک من بآتش نزم بجوش تا میعه گداخته شود.

شرط دوم از مقاله اول تا شرط پنجم از مقاله چهارم را در بر دارد؛ بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، انجام؛ 23گ (133 - 56پ) [ف: - 21]

11. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17483

بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17984

بی کا، بی تا؛ و چند برگ در باره خواص اشياء [ د.ث. مجلس]

شرایط خواندن دعای سیفی / دعا / فارسی

šarāyet-e xāndan-e do‘ā-ye sayfī

وابسته به: دعاء السيفي = اعتصام السيفي = الحرز اليمانی؛ منسوب به علی بن ابی طالب (عgdi hgsFAghl)، امام اول (-40)

دعای سیفی یا «حرز یمانی» از ادعیه معروف و مروی از امیر مؤمنان علی علیه السلام است. خواندن آن دارای شرایط و آداب خاصی است از جمله داشتن اجازه از مشایخ با اعتصام و اختتام خاص.

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15487/2

آغاز: سزاوار حمد بیحد و شایسته ثناء بیعد واجب الوجودیست که وجود جمله اشیاء را از کتم عدم انجام: السَّلَامُ علیکم یا رِجَالِ الْغَيْبِ السَّلَامُ علیکم یا أَرْوَاحَ الْمَقْدِسِ

خط: نسخ، كا: ملا لطفی شیرازی، تا: 20 رمضان 1028ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: چرم مشکی، 70گ (171 - 240 پ)، 14 سطر، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 43 - 122]

2. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 428/9

آغاز: الحمدلله رَبِّ العالمین والصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا وَ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ واله الطَّيِّبِينَ بدان ایدک اللَّهِ تعالی که از شرائط خواندن دعای سیفی آن است که اول غسل کنند و جامه پاک پوشند؟ انجام: دیگر این دعا بخواند اللَّهُمَّ لااجس شَيْئاً مِنِ التَّدْبِيرِ یا دلیل الحایرین دَلَّ حیرتی . . . دیگر یاسمیع یا مُجِيبُ وَ یا سریع ویا قریب بعزتک یا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ رَبَّنَا رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا أَنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ والحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ

خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم شجاعی ابن صفی الدین محمد ابن قاسم بن محمود بن شرف الدين سلیمان شریف شیرازی، تا: دوشنبه 3 جمادی الاول 1039ق؛ مصحح، یادداشت رفيع بن حسین شیرازی»؛ جلد: گالینگور سبز، 6گ، 20 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ - 3 - 1137]

شرایط دعوت و ذکر / آداب و سنن / فارسی

šarāyet-e da'vat va zekr

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه 319/8 _ فيروز

آغاز طريق دعوت فصل اول طلب استاد کامل عالم عامل باشد و

گرفتن اجازت و تلقین از وی ... فصل 2 در اتخاذ ریاضت شاقه و اتصاف به صفات حسنه؛ انجام: فصل 12 در ضبط مکتوب بعد از اتمام به یکی از سه وجه تواند بود اول آن که نوشته را در جزوه ای پاک پیچیده یا به بعضی روغنهای خوش بوی سرشته به جبهه و جبين بمالند.

رساله ای است در دو باب یا باب 1 و 2 از کتابی است که از اول و آخر آن افتاده است. باب اول در شرائط دعوت و دارای 12 فصل؛ خط: نسخ چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج مشکی، 4ص (43_ 46)، 20 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 21 - 292]

شرایط دین الأمامية / كلام و اعتقادات / عربی

sarayit-u din-il imamiyya

شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری

šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)

تهران، دانشگاه شماره نسخه: 3514/16

آغاز: بسمله مِنْ املاء الشَّيْخِ أَبِي جَعْفَرٍ الطوسى عَلَيْهِ الرَّحْمَةُ مِنْ شرایط دین الأمامية : الْيَقِينُ وَ الاخلاص ؛ انجام : وَ احتياله عَلَى النَّاسِ . وَ هَذَا مِمَّا اتَّفَقَ املاؤه عَلَى الْعَجَلَةِ فِي وَصْفِ دین الأمامية. بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (253)، سطور چلیپایی (20×12)، اندازه: 18×25سم [ف: 12 - 2526]

شرایط ذکر > طريق خواجگان

شرایط سلو ک اهل هند / سیر و سلوک / فارسی

šarāyet-e solūk ahl-e hend

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/85

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 1گ (هامش 122پ) [ف: 7- 190]

شرایط سیر و سلوک / سیر و سلوک / فارسی

šarāyet-e seyar va solūk

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4057/99

شرایط سیر و سلوک به طريق جوک؛ خط: شکسته نستعلیق، كان محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 1گ (166پ) [ف: 7 - 191]

شرایط الطريقه و معارف الحقيقة > قوائم الانوار و طوالع الاسرار

شرایط علم جفر / جفر / فارسی

šarāyet-e ‘elm-e jafr

در این رساله شرایط یازده گانه علم جفر و حروف همراه جداول حروف ناری، ترابی، هوایی و مائی گردآوری شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11963/5

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ أَجْمَعِينَ ؛ بدان أَيَّدَكَ اللَّهُ تعالی که این کتاب است در شرائط علم جفر باید که یازده چیز رعایت کند.؛ انجام: الم الى کهیعص طمس حم ق ن ال رک ھ ای ع ص ط س ح م ق ن؛ تمت بالخير

خط: نستعلیق تحریری، كا: تاج الدین احمد فرزند مسیح، تا: 1320ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (87-90)، 17 سطر، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 30 - 269]

شرایط العوضين / فقه / عربی

šarāyit-ul ‘iwadayn

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10993/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [میراث شهاب: س وش 2 - 34]

شرائط القاضي > القضاء

شرایط قرائت سوره تبت / قرائت / ترکی

šarāyet-e qerā’at-e sūra-ye tabbat

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10975/4

خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا: قطع: رحلی [میراث شهاب: س ش 2- 41]

شرایط قصر نماز / فقه / فارسی

šarāyet-e qasr-e namāz

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14225/5

مؤلف در پایان این بخش، بحثی دارد در حکم نماز در سفر برای مشایعت و متابعت سلاطین و در آن اقسام شغلهای دولتی عصر خود و حکم هر کدام را بیان نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (11پ -17ر)، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 38 - 333]

شرایط مریدی / عرفان و تصوف / فارسی

šarāyet-e morīdī

کاتب، محمد بن ابی زید،

kāteb, mohammad ebn-e abī zeyd

در چندین فصل: في بيان جواز الارادة و خصوصيته، في بيان امارات المراد، في بيان شرایط الارادة، فصل چون از شرایط پیر و مرید فارغ شدیم کیفیت احوال خود باز نماییم (در این بخش از خود و شیخ خود شیخ محمد اسماعیل فرزند ابوالقاسم فرزند ممشان مکنی به ابو الفضائل توفی یاد می کند)، فصل چون نصیحتی که بر ما لازم بود (در اینجا از خرقه پیران خود یاد می کند).

آغاز: قال الشيخ ... الحمد لله حق حمده و الصلاة ... اما بعد گوئیم شروع کردن ما در نوشتن این فصول از آن آمد که جماعتی. (فهرستواره) چاپ: به کوشش استاد ایرج افشار در فرهنگ ایران زمین، 6-1345ش، 321/14 -337 [دنا 362/6 ؛ فهرستواره منزوی 522/7 ، نشریه 446/4]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7041/5

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 3گ (69پ -71پ)، 17 سطر (12×7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-436]

2. یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 58/6

تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد فهرستواره 522/7 ذکر شد؛

خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابی زید، تا قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 446]

شرایط المفتی / فقه / عربی

šarāyit-ul mustī

خواجوئی، محمد اسماعيل بن حسین، - 1173 قمری

xājā'ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn (- 1760)

گفتگویی است با یکی از استادانش در این که هر کس نمی تواند فتوى بدهد و باید مفتی دارای شرایطی باشد که فقها آنها را ذکر کرده و خواجویی در این رساله به آنها اشاره کرده است.

آغاز: الحمدلله الْعُلَى الْأَعْلَى الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هدی

انجام : وَ هُوَ أَيْنَمَا كُنْتَ مَعِي سيهدینی وایاکم بِكَرَمِهِ الَىَّ الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ السوی.

چاپ: در مجموعه ثانیه از رسائل فقهيه مؤلف چاپ شده است.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6053/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، کا: محمد حسین بن محمد باقر اصفهانی، تا: اواسط ذیقعده 1247ق؛ جلد: تیماج قرمز، 15گ (91ر -105ر)، 12 سطر، اندازه:10× 15/5 سم [ف: 16 - 57]

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3742/5

آغاز: برابر

تذکر: نام کتاب به استناد نسخه مرعشی ش 6053/5 تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعيل بن محمد مهدی، تا: رجب 1370ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ قرمز، 9ص ( 57-65 )، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 5 - 1778]

شرایط المناظرة / منطق / عربی

šarāyiț-ul munāžara

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1522/3

آغاز: أَقُولُ قَبْلَ الْخَوْضِ فِي الْمَقْصُودِ عِدَّةٍ مِنَ الشَّرَائِطِ الَّتِي اعتبرها الامام فَخْرُ الدِّينِ الرازی وَ لِلْمُنَاظَرَةِ وَ هِيَ تِسْعَةٍ . الاول انْهَ يَجِبُ عَلَى المناظرین انَّ يحترزوا عَنْ الايجاز وَ الْكَلَامَ عِنْدَ الْمُنَاظَرَةِ ؛ انجام : وَ كَذَلِكَ بِالنِّسْبَةِ إِلَى الْمُعَارِضِ لِمَوْلَانَا قُطْبُ الدین کلانی).

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 1گ (10ر)، 20 سطر (13×6/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 8- 155]

شرائط النقشبندية > تربية السالكين

الشرایط و الآداب المتحتمة على الدعوة و التسخیر بهذه الاسماء / - عربی

aš-šarāyiț-u wa-l ādāb-ul mutahattima ‘ala-d da'wa wa-t tasxīr bi hādih-il asmā’

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5876/1

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوای پارچه ای، 10گ (1پ -10پ)، 21 سطر (15×8)، اندازه: 20×13 سم [ف: 16 - 117]

شرایط و اجزاء و موانع نماز جماعت / فقه / فارسی

šarāyet va ajzā’ va mavān‘-e namāz-e jamā‘at

نوری، محمد تقی بن علی محمد، 1201 - 1263 قمری

nūrī, mohammad taqī ebn-e ‘alī mohammad (1787 - 1847)

چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 553/4

آغاز: الحمدلله الَّذِي دَلَّ عَلَى فردانيته لق الْجَمَاعَاتِ وَ الصلوة عَلَى خَيْرِ الْأَنَامِ الكائنات فِي جَمِيعِ الْمَقَامَاتِ وَ آلِهِ المقتدين لَهُ فِي صُنُوفِ الصلوة، اما بعد این مختصریست در بیان شرایط و اجزاء و موانع نماز جماعت

بی کا، تا: 1262ق؛ در هامش نسخه تحشیه نویسی شده است؛ جلد: تیماج، 27گ، اندازه: 21×17سم [ف: - 177]

شرایط الوصول / عرفان و تصوف / عربی

šarāyit-ul wuṣūl

سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری

sohravardī, 'omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3322/4

آغاز: قَالَ الشَّيْخُ الْمُرْشِدُ شِهَابِ الدِّينِ السهروردی قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ اعْلَمْ أَيُّهَا السَّالِكِ الصَّالِحِ أَنِ الْوَصْلِ مَعَ اللَّهِ تَعَالَى لَا يَحْصُلُ الَّا بالخلوة وَ الِانْقِطَاعِ عَنِ الْخَلْقِ وَ هِيَ مَبْنِيَّةُ عَلَى عَشْرِ شَرَائِطِ : الْأَوَّلُ الْقُعُودُ فِي بَيْتٍ مُظْلِمُ ؛ انجام : وَ الرِّضَاءِ بِقَضَاءِ اللَّهِ.

خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم فاضل خلخالی، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1ص (16)، 14 سطر (10×6/5 )، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 11 - 2306]

شرایع / فقه / عربی

šarāyi'

سنگلجی، ق 11 قمری

sangelajī (- 170)

1. همدان؛ همراه، رضا، شماره نسخه:26

جلد 8 كتاب النكاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1044ق؛ کاغذ: اصفهانی، اندازه: 20×25/5سم [رشت و همدان: ف: - 1692]

2. همدان؛ همراه، رضا، شماره نسخه:27

جلد 1: كتاب الطهارة تا آخر نکاح؛ خط: نسخ و ثلث، كا: میرزا اشرف، تا: شنبه 28 شعبان 1245ق؛ کاغذ: کبود فرنگی، اندازه: 31×20/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1692]

شرایع الاحکام = الفروق / فقه / عربی

sarayi-ul ahkam = al-furuq

نیشابوری، علی بن ابی بکر، ق 7 قمری

neyšābūrī, ‘alī ebn-e abī-bakr (- 13c)

اثری است که در تبیین مسائل فقهی به طور مقایسه ای و احکام خلاف نگاشته شده است. نویسنده مورد فقهی را مطرح و آن را با موارد مشابه مقایسه می کند آنگاه حكم آن را زیر عنوان فرق» با ارائه دلایل بیان می دارد. ک؟ موارد فقهی در رابطه با كتب ذیل مطرح شده است: صلات، زکات، صوم، حج، نکاح، طلاق، عتاق، ایما، بیوع، شفعه، رهن، اجارات، صید، هب، وصایا، حدود، وکالت، مأذون، حوالت و کفالت، دعوی، اقرار دیات و مزارعة.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3006/1

آغاز: بسمله ، قَالَ الشَّيْخُ الْأَجَلِّ السَّيِّدُ نَجْمُ الدَّيْنُ عَلِىُّ بْنِ بَكْرٍ النيسابوری ( رَحِمَهُ اللَّهُ ) . . . الحمدلله الَّذِي هَدَانَا بالاسلام وَ عَرَفْنَا الشَّرَائِعِ وَ الاحكام وَ دَلَّنَا عَلَى الأدلائل وَ الاعلام . . . وَ بَعْدُ فَقَدْ سَأَلَنِي بَعْضُ اخواني انَّ اهذب مَسَائِلَ فِي الْفِقْهِ تتفق مبانيها وَ تَخْتَلِفُ وَ مَعَانِيَهَا ؛ انجام : فاءن الاب يَكُونُ عَمَّةٍ لِابْنِ الِابْنُ مِنْ جِهَةِ الْأَبِ وَ خَانَهُ مِنْ جِهَةِ الام ...

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی، روکش کاغذی ابری، مذهب، 34گ (3-36)،(10×12)، اندازه: 19/2×10 سم [ف: 14 - 115]

شرایع الاحکام / فقه / فارسی

šarāyeʻ-ol ahkām

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17012

بی کا، بی تا؛ خریداری از بیژن پاینده آزاد؛ اندازه: 20/8×14/6 سم [رایانه]

شرایع الاسلام = اصول الدين / حديث / عربی

šarāyi'-ul islām = uṣūl-ud dīn

حدیث مروی از حضرت ثامن الحجج الاطهار علی بن موسی الرضا (علیه السَّلام) است و در بحار الانوار (ج 4، باب ما كتبه (علیه السَّلام) للمأمون من محض الإسلام و شرایع الدين) مندرج است. چنان که در مقدمه حدیث آمده ابوالفضل بن سهل ذوالریاستین که از طرف مأمون خلیفه عباسی شرفیاب خدمت آن بزرگوار شده و عرض خواهش کتابی در اصول و فروع می نماید. سلسله سند آن، چنان است که در جمله آغاز آورده شده است. این حدیث در الذريعة (ج 2، ص 191) به نام «اصول الدين» ضبط شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2037

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ حَدَّثَنَا أَبُو عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا احْمَدَ بْنِ علی بْنِ حَاتِمٍ ؛ انجام : وَ الْإِصْرَارُ عَلَى الصَّغَائِرِ مِنَ الذُّنُوبِ

خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ بطور چلیپا، مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 8گ، اندازه: 25/5×42/5سم [ف: 5 - 169]

شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام / فقه /عربی

šarāyi'-ul-islām fī masā'il-il-halāl-i wa-1-harām

محقق حلی، جعفر بن حسن، 602 - 676 قمری

mohaqqeq-e hellī, ja far ebn-e hasan (1206 - 1278)

کتاب فقهی بسیار مهمی است و از نظر لفظ و معنی و ترتیب و جامعیت از بهترین کتاب های فقه شیعه است در چهار قسم عبادات و عقود و ایقاعات و احکام، و هر قسم دارای چند کتاب

است که مجموع آنها پنجاه و دو کتاب می باشد. این کتاب از کتب درسی به روش قدیم می باشد و می گویند محقق حلی اولین کسی است که فقه را به این روش علمی در آورده است. حواشی و شروح و ترجمه های بسیاری بر وی نگاشته شده که شاید هیچ کتابی به این اندازه محور تألیفات بعدی قرار نگرفته باشد که در ادامه به عمده شروح و حواشی آن که در ایران نسخه ای از آن معرفی شده پرداخته شده است.

آغاز: اللَّهُمَّ انی احْمَدِ کی حَمْداً يَقُلْ فِي انتشاره حَمِدَ كُلِّ حَامِدٍ وَ يَضْمَحِلُّ باشتهاره جَحَدَ كُلِّ جَاهَدَ وَ يفل بغراره حَسَدَ كُلِّ حَاسِدٍ . . . وَ بَعْدُ فَانٍ رِعَايَةٍ الايمان تو جُبٍّ قَضَاءِ حَقِّ الاخوان.

انجام: وَ لَوْ قِيلَ يَعْقِلَ عَنْهُ عَصَبَتُهُ الْمُسْلِمُونَ كَانَ حُسْناً ، لَانَ میراثه لَهُمْ عَلَى الْأَصَحُّ . خَاتَمِهِ : وَ حَيْثُ أَتَيْنَا بِمَا قَصَدْنَاهُ وَ وَفَيْنَا بِمَا وَعَدْنَاهُ ، فلنحمد اللَّهِ الَّذِي جَعَلَنَا عِنْدَ تَبَدَّدَ الْأَهْوَاءِ . . . وَ انَّ يَجْعَلْنَا مِنَ خُلَصَاءَ شِيعَتِهِمْ ، الدَّاخِلِينَ فِي شَفاعَتُهُمْ ، إِنَّهُ وَلِيُّ ذلک ، وَ الْقَادِرُ عَلَيْهِ . وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِ الْمُرْسَلِينَ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطاهرین.

چاپ: مشار عربی، ص 537؛ نجف، محقق عبد الحسن محمد على، 4جزء، 1388ق؛ طهران، سنگی، 1274ق، رحلی، (در هامش)؛ ایران، 1278ق، 359ص؛ دارالخلافه طهران، 1284ق، 263ص؛ [تهران]، سنگی، 1321- 1322، رحلی، 463ص؛ ایران، سنگی، 1268، رحلی، صص 282+ ... (در هامش) دنا 363/6 -388 (854 نسخه)، الذریعه 47/13 ، ریحانة الادب 235/5]

شرح و حواشی:

1- المختصر النافع = النافع في مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)

2- کشف الرموز = شرح مختصر نافع؛ آبی، حسن بن ابی طالب (672)

3- المعتبر فی شرح المختصر؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602 _676)

4- حاشية المختصر النافع؛ بحرانی، علی بن سلیمان (-7)

5- حاشية النافع في مختصر الشرایع = حاشیه مختصر نافع؛ فضل الله ( _8)

6- ایضاح ترددات الشرایع؛ حلی، نجم الدين جعفر (-8)

7- التنقيح الرائع في شرح مختصر النافع؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826)

8- ایضاح المنافع في شرح مشکلات الشرایع؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826)

9- المقتصر في شرح المختصر؛ ابن فهد حلی، احمد بن محمد (757 _841)

10- المهذب البارع في شرح المختصر النافع؛ ابن فهد حلی، احمد بن محمد (757-841)

11- مختصر النافع (ترجمه)؛ همام، محمد بن محمد (9)

12- غاية المرام في شرح شرائع الاسلام، صیمری، مفلح بن حسن ( 900)

13- حاشية المختصر النافع؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)

14- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام = حاشية الشرایع؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)

15- حاشية مختصر النافع؛ قطیفی بحرانی، ابراهیم بن سلیمان (950)

16- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ شهید ثانی، زين الدين بن على (911-965)

17- مسالک الافهام الى تنقیح شرایع الاسلام؛ شهید ثانی، زین الدین بن على (911-965)

18- حاشية المختصر النافع؛ شهید ثانی، زين الدين بن على (911 _965)

19- حاشية النافع في مختصر الشرایع = حاشیه مختصر نافع؛ منشار، على بن احمد (-984)

20- حاشية مدارک الاحکام؛ ملا محمد رفیع (-10)

21- شرح ترددات المختصر النافع؛ قطیفی بحرانی، علی بن ابراهيم (10)

22- غاية المرام = شرح مختصر النافع = نهاية المرام في شرح مختصر شرائع الاسلام = هداية الطالبين في معرفة آثار المهتدين؛ موسوی عاملی، محمد بن على (946-1009)

23- مدارک الأحكام في شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوی عاملی، محمد بن على (946-1009)

24- شرح شرائع الاسلام؛ سبط الشهيد، محمد بن حسن (980-1030)

25- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041)

26- کنز المنافع = شرح مختصر النافع؛ شولستانی، علی بن حجة الله (1060)

27- غرر المجامع في شرح المختصر النافع؛ موسوی عاملی، علی بن على (970-1068)

28- حاشية مدارک الاحكام؛ رفيعا، محمد بن حیدر (997-1080)

29- الضياء اللامع في شرح مختصر الشرائع؛ طریحی، فخر الدين بن محمد (979-1087)

30- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033-1098)

31- حاشية مدارک الاحكام؛ مرعشی، ابراهیم بن حسین (-1098)

32- حاشية مدارک الاحكام؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033 _1098)

33- حاشية مسالک الافهام؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033-1098)

34- مختصر النافع (ترجمه)؛ فراهانی، محمد صالح بن سلطانعلی ( _11)

35- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ کر کی، جواد بن علی (11_)

36- تدارک المدارک؛ حسینی مرعشی، محمد ضیاء الدین (11_)

37- حاشية مدارک الاحكام؛ بحرانی، محمد بن يوسف (11_)

38- شرح خطبة شرایع الاسلام حسینی استر آبادی، محمد تقی بن حسن (11)

39- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ دامغانی، محمد تقی (11)

40- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ عاملی، علی بن محمد (1013-1104)

41- حواشی مدارک الاحكام؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062 _1137)

42- حاشية مدارک الأحكام؛ خواجوئی، محمد اسماعيل بن حسين (1173-)

43- شرح کلام صاحب المدارک؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173)

44- تدارک المدارک = حاشية المدارک؛ بحرانی، یوسف بن احمد (1186-1107)

45- الخيارات؛ کرمانشاهی، محمد بن عاشور (-12)

46- سفینه توفيق؛ تبریزی، عبدالصمد بن عاشور (-12)

47 - الجامع الرضوی = ترجمه و شرح شرایع الاسلام؛ کشمیری، عبدالغني بن ابی طالب (-12)

48- حاشية مدارک الاحكام؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اكمل (1118-1205)

49- حاشية مسالک الافهام؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1205-1118)

50- اصالة الصحة و الفساد في المعاملات = الأصل في المعاملات الفساد؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205)

51- معارج الأحكام في شرح شرائع الاسلام و مسالک الافهام؛ قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم (1126-1208)

52- الفذالك في شرح المدارک و المسالک = حاشية المدارک و المسالک؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144-1216)

53- زهر الرياض؛ مازندرانی حائری، محمد بن اسماعیل (1159 _1216)

54- بحر الحقائق؛ همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین (1216)

55- الغناء؛ همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین (-1216)

56- مجمع الاحکام = جامع الاحکام في شرح شرایع الاسلام؛ اعرجی، محسن بن حسن (1130-1227)

57- جامع الجوامع في شرح المختصر النافع؛ اعرجی، محسن بن حسن (1227-1130 )

58- حديقة المؤمنين = شرح صغير = شرح المختصر النافع؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی (1161-1231)

59- ریاض المسائل في بيان (تحقيق) الأحكام بالدلائل = شرح كبير = شرح مختصر النافع = ریاض المسائل و حياض الدلائل؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد على (1161-1231)

60- نهج الأنام إلى مدار الأحكام؛ حارثی همدانی، قاسم بن محمد (1237-)

61- حاشية مدارک الاحكام؛ مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر (1238-1175)

62- کشف الظلام عن وجوه (وجه) شرایع الاسلام؛ اعسم، محسن بن مرتضی (-1238)

63- حاشية مدارک الاحكام؛ قزوینی، ابراهیم بن محمد (1065 _1145)

64- ايضاح الكلام؛ اعسم نجفی، عبدالحسين بن محمد على (-1247)

65- ذرائع الافهام الى احكام شرائع الاسلام؛ اعسم نجفی، عبدالحسین بن محمد على (-1247)

66- خصائص الاعلام في شرح شرائع الاسلام؛ برغانی قزوینی، عبدالوهاب بن محمد صالح (-1250)

67- موارد الأنام في شرح شرائع الاسلام؛ آل كاشف الغطاء، على بن جعفر (1253)

68- شرح مختصر الشرایع، بهبهانی، محمد جعفر بن محمد على (1259-1178)

69- مطالع الانوار المقتبسة من آثار الائمة الاطهار = مطالع الانوار في شرح شرایع الاسلام؛ شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی

(1260-1175)

70- دلائل الأحكام في شرح شرایع الاسلام؛ قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر (1214-1262)

71- شوارع السلام الى شرائع الاسلام = شوارع الشرایع؛ مدرس یزدی، حسن بن محمد على (-1262)

72- اوثق الوسائل الى نكت ریاض المسائل؛ تبریزی، لطفعلی بن احمد (1262-)

73- حاشية مدارک الاحکام؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين (1263-1198)

74- حاشية رياض المسائل = حاشية الشرح الكبير؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين (1198-1263)

75- المفصل الجامع في شرح المختصر النافع؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سيف الدين (1198-1263)

76- منهج الاجتهاد في شرح شرایع الاسلام؛ برغانی، محمد تقی بن محمد (1184-1264)

77- جواهر الكلام في شرح شرایع الاسلام صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266)

78- توضیح الاحکام في شرح شرایع الاسلام؛ بغدادی، احمد بن رجب (-1166)

79- شرح شرایع الاسلام؛ رضوی مشهدی، محمد بن حبيب الله (1266)

80- شرح القواعد و المختصر النافع = مناهج الأحكام؛ رضوی مشهدی، محمد بن حبيب الله (1266)

81- شرح شرایع الاسلام، قزوینی، مولی مصطفی (- 1270)

82- کنز المسائل و المآخذ في شرح المختصر النافع؛ ستری بحرانی، عبدالله بن عباس (-1270)

83- شرح المختصر النافع؛ برغانی، محمد علی بن محمد (-1272)

84- مجمع المسائل في شرح المختصر النافع؛ برغانی، محمد علی بن محمد (-1272)

85- حاشية رياض المسائل؛ نقوی لکهنوی، حسین بن دلدار على (1273-1211)

86- دلائل الأحكام في شرح شرایع الاسلام؛ مشکور حولاوی، مشكور بن محمد (-1273)

87- شرح شرایع الاسلام؛ شروقی، محمد حسن بن موسی (-1277)

88- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)

89- شرح شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ قمشه ای اصفهانی، ملا مهدی (-1281)

90- شرح شرایع الاسلام، بارفروشی مازندرانی، محمد بن مقیم (1281-1196)

91- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ مغانی تبریزی، علی بن لطفعلی (-1284)

92- کشف الاسرار في احكام الائمة الاطهار = کشف الاسرار في شرح شرائع الاسلام؛ تویسرکانی، حسینعلی بن نوروز على (-1286)

93- شرح شرایع الاسلام شيخ العراقين، عبد الحسين بن على (1286)

94 - انوار الرياض في شرح الرياض = حاشیه ریاض المسائل = حاشیه شرح مختصر نافع؛ حسینی شهشهانی، محمد بن عبد الصمد (-1287)

95 - البحر اللمع في شرح المختصر النافع؛ قشلاقی، محمد ابراهيم بن محمد مهدی (1235-1288)

96- شرح شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ حائری، علی نقی بن حسن (-1289)

97- شرح شرایع الاسلام = حاشية على الشرایع؛ موسوی شفتی، اسدالله بن محمد باقر (1227-1390)

98- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ جهانشاهی، احمد بن عبدالرزاق (-1290)

99- شرح شرائع الاسلام؛ روزدری، علی (-1290)

100- شرح شرایع الاسلام آقا میرزا بابا سبزواری (-1293)

101- شرح شرایع الاسلام؛ کجوری مازندرانی، مهدی (1216-1293)

102- حاشية رياض المسائل؛ ایروانی، عبدالکریم بن ابی القاسم (1294-1220)

103- شرح شرایع الاسلام؛ تهرانی، علی بن خليل (1296)

104 - اللوامع في شرح الشرایع؛ قزوینی، علی بن اسماعیل (-1298)

105 - البرهان القاطع في شرح المختصر النافع؛ بحرالعلوم، علی بن محمد رضا (1224-1298)

106- حاشية رياض المسائل؛ هروی، محمد تقی بن حسینعلی (1217_1299)

107- حقائق الاحكام في شرح شرائع الاسلام؛ برغانی، محمد حسن بن محمد صالح (13)

108- شرح شرایع الاسلام؛ موسوی رشتی، عبدالباقی بن علی رضا (_13)

109- فرادیس الفقه = شرح شرایع الاسلام؛ خوئی، علی بن عبدالكريم

110 - النظرية في شرح شرایع الاسلام؛ اردبیلی، محمد بن صادق (-13)

111- مجمع المسائل في شرح المختصر النافع؛ برغانی قزوینی، محمد على بن على (-13)

112 - البيع = شرح شرائع الاسلام؛ نجم آبادی، حسن بن ابراهيم (-13)

113- مطلع الكواكب في شرح مختصر المذاهب؛ زنجانی، علی (-13)

114- زاد الناسك في طي المناسک؛ موسوی رضوی، ابراهیم بن ابو طالب (-13)

115- رياض الأحكام في شرح شرایع الاسلام حسینی رشتی، صادق بن ابراهيم (-13)

116 - الرياض الازهر في شرح كتاب المختصر؛ خطی بحرانی، حسن بن عبد النبي (-13)

117 - حاوى المرام في شرح شرایع الاسلام، گلپایگانی، محمد باقر (-13)

118- مصباح الاجتهاد في شرح شرایع الاسلام؛ خلج، محمد ابراهیم بهرام بن بهرام (-13)

119- بريد القاصر في صلاة المسافر؛ مازندرانی، عبدالله بن زين العابدین (-13)

120- شرح شرائع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ خوانساری همدانی، مولی علی (13)

121- شرح شرایع الاسلام؛ زاهد نجفی، عیسی بن حسین (-13)

122 - مشارق الانوار فی احکام الله الواحد القهار = شرح المختصر النافع = جمع الجوامع ؛ قاجار، اورنگ زیب بن محمد تقی (-13)

123- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ تهرانی، میرزا شمس الدين (13)

124- شرح شرایع الاسلام حسینی، موسی بن فضل الله (13)

125- شرح المختصر النافع؛ رشتی لنگرودی، محمد کاظم بن علینقی (13)

126 - ينابيع الأنوار في فقه آل الأطهار؛ قافله باشی، محمد (1226-13)

127- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ ساروی، محمد تقی بن رحیم (13)

128- منهاج الكلام في شرح شرائع الاسلام؛ گیلانی، عبدالعلی بن امید على (13)

129 - مجمع الاحکام في شرح شرایع الاسلام = جامع الاحکام؛ حسینی، علی محمد بن على (-13)

130- زبدة الأحكام في شرح شرائع الاسلام = تحفة الاسلام في شرح شرایع الاسلام؛ تبریزی، عبدالحسين بن ابو الحسن (13)

131- شرح شرایع الاسلام؛ موسوی، محمد رضا (13)

132- شرح شرایع الاسلام؛ قزوینی، عبدالمطلب بن محمد کاظم ( _

(13 -133)

134 - شرح شرایع الاسلام؛ خوانساری، محمد علی بن زین العابدین (13)

135 - حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ مراغی، محمد بن محمد فصیح (13)

136 - الفوائد المشتملة على الأصول و القواعد؛ لاهیجانی، ابراهیم ( -13)

137 - سفينة الأحكام في شرح شرائع الاسلام؛ رودباری، محمد صالح بن مختار (13)

138 - البرهان الساطع للانام في شرح شرائع الاسلام؛ عاملی، محمد جواد بن حسن (13)

139 - شرح شرایع الاسلام؛ مراغی، محمد باقر بن محمد جعفر (13)

140- شرح المختصر النافع؛ موسوی، جمال الدين بن على (13)

141- شرح شرایع الاسلام؛ علی بن عبدالغفار (13)

142- شرح شرایع الاسلام؛ شفتی اصفهانی، محمد علی بن محمد باقر (13)

143 - القضاء؛ بروجردی، داود بن اسدالله (13)

144- شرح شرایع الاسلام؛ رانکوئی حائری، محمد طاهر (13)

145- شرح شرایع الاسلام؛ اهاری، محمد امین (13)

146 - فهرست مطالع الأنوار المقتبسة من آثار الأئمة الأطهار؛ شیرازی، محمد حسین بن ابراهیم (13)

147- مناهج الكلام في شرح شرائع الاسلام؛ رشتی، عبدالعلی (-13)

148- شرح شرایع الاسلام؛ برغانی، صادق بن محمد صالح (13)

149- کنز الكلام في شرح شرایع الاسلام؛ حسینی، محمد جواد بن حسین (130)

150- نفحات الالهام لتسديد قواعد الاحكام؛ برغانی، عبدالحسين بن على (13)

151- شرح شرائع الاسلام؛ بفروئی یزدی، علی اصغر بن محمد حسین (13)

152- مصابيح الاحکام في مسائل الحلال و الحرام = شرح مختصر النافع؛ سلطان، محمد بن غلامعلی (13)

153- شرایع الاسلام (ترجمه)؛ یزدی، ابوالقاسم بن احمد (13)

154- شرح شرائع الاسلام حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی ( _13)

155- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ موسوی نجفی، علی (13)

156- جواهر المسائل؛ محلاتی، محمد مهدی بن محمد باقر (13)

157- شرح شرایع الاسلام؛ رضوی، محمد بن محمد حسن (13)

158- تعليقة شرایع الاسلام = حاشية شرایع الاسلام؛ رضوی، محمد بن محمد حسن (13)

159- کنز الدقایق؛ سمنانی، محمد رضا بن محمد صادق (_139

160- شرح شرایع الاسلام؛ سید اسدالله (13)

161- المرغوب في شرح شرایع الاسلام؛ جیلانی، مهدی بن علی ( -13)

162- معتمد الأنام في شرح شرایع الاسلام محمد صادق بن محمد (13)

163- نجات المؤمنین = ترجمه شرایع؛ ملا محمد کاظم (13)

164- تقريرات الفقه؛ آخوند ملا علی همدانی (13)

165- دلائل الاحکام = تعليقة شرایع الاسلام؛ طبيب تهرانی، محمد حسین بن محمد علی (13)

166- مغنى الفقيه؛ غنی خراسانی، حسن (13)

167- صلاتيه (رساله) = كحل الجواهر = خلاصه تحفة الأبرار؛ حسینی، محمد هاشم (13)

168- حاشية رياض المسائل، سینجانی، علی اکبر بن گل محمد (13)

169- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ خوئی، مصطفی بن محمد (13)

170 - شرح شرایع الاسلام؛ گلپایگانی، ابراهیم بن محسن (13)

171- جامع الشتات؛ ابوالقاسم بن رضا (13)

172- شرح شرایع الاسلام؛ جعفری، نوح بن قاسم (-1300)

173- حاشية رياض المسائل طباطبائی؛ سنگلجی، محمد صادق بن مهدی (-1300)

174- لآلى الكلام في شرح شرایع الاسلام؛ نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر (1231-1300)

175 - الانوار الرضوية = شرح الرضوی = شرح مختصر النافع؛ موسوی شیرازی، رضا بن اسماعیل (1323-1302)

176 - بدايع الأحكام في شرح شرایع الاسلام، تنکابنی، محمد بن سلیمان (1234-1302)

177- زهر الرياض = حاشية الرياض؛ داماد، محمد صالح بن حسن (1303-1212)

178- هداية الأنام في شرح شرایع الاسلام؛ کاظمی نجفی، محمد حسین بن هاشم (1224-1308)

179- کشف القناع في شرح شرایع الاسلام؛ بروجردی، محمد رفیع بن محمد (-1309)

180 - شرح شرایع الاسلام؛ حائری مازندرانی، زین العابدین بن مسلم (1309-1227)

181 - قواعد الأحكام الغروية فيما قرر لقاطبة الأنام؛ لاریجانی، ملا لطف الله (-1311)

182 - الوقف = شرح شرایع الاسلام؛ رشتی، حبیب الله بن محمد على (1312-1234)

183- اللقطة = الالتقاط = شرح شرایع؛ رشتی، حبیب الله بن محمد على (1234-1312)

184 - الاجارة = شرح شرایع الاسلام؛ رشتی، حبیب الله بن محمد على (1312-1234)

185 - الغصب = شرح شرایع الاسلام؛ رشتی، حبیب الله بن محمد علی (1312-1234)

186- تقريرات الفقه؛ رشتی، حبیب الله بن محمد على (1234-1312)

187- الطهارة = شرح شرایع الاسلام؛ رشتی، حبیب الله بن محمد على (1312-1234)

188 - الزكاة = شرح شرایع الاسلام؛ رشتی، حبیب الله بن محمد على (1312-1234)

189- احياء الموات = شرح شرایع الاسلام؛ رشتی، حبیب الله بن محمد على (1234-1312)

190- ثمار الأسفار؛ حسینی میبدی، علی بن محمد على (-1313)

191- شوارع الاعلام الى شرایع الاسلام شهرستانی، محمد حسین بن محمد علی (1255-1315)

192- شرح شرایع الاسلام؛ قزوینی، جعفر بن حسین (1316)

193- شرح المختصر النافع؛ قزوینی، جعفر بن حسين (-1316)

194 - اللوامع في شرح الشرائع ؛ خلخالی، مرتضی بن نقد على (1317)

195 - الدماء الثلاثة؛ حسینی مرندی، اسماعیل بن نجف (1318)

196- مفتاح الرياض = شرح رياض المسائل ؛ حسینی مرندی، اسماعیل بن نجف (1318)

197- تقريرات الفقه = حاشية الشرایع = تقریرات شیخ انصاری؛ آشتیانی، محمد حسن بن جعفر (1248-1319)

198- طوالع اللوامع في شرح الشرائع ؛ کاشانی، محمد تقی بن حسین (1321-1236)

199 - ودايع النبوة في احكام الشريعة؛ تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین (-1321)

200 - البيع = شرح شرایع الاسلام؛ تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین (1321-)

201- ذخائر النبوة = شرح شرایع الاسلام؛ تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین (-1321)

202- مصباح الفقيه = شرح شرایع الاسلام؛ همدانی، رضا بن محمد هادی (1241-1322)

203- حاشية رياض المسائل؛ همدانی، رضا بن محمد هادی (1241 _1322)

204- طرائق الرياض؛ دربندی، غلامحسین بن علی اصغر (-1322)

205 - الورود الجعفرية في الحاشية على الرياض الطباطبائية؛ كاشف الغطاء، عباس بن حسن (1323)

206- منهل الغمام في شرح شرائع الاسلام؛ كاشف الغطاء، عباس بن حسن (1323)

207- ذرائع الاحلام الى اسرار شرائع الاسلام؛ مامقانی، محمد حسن بن عبدالله (1237-1323)

208- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ تنکابنی قزوینی، ابراهیم بن ابی الحسن (-1324)

209- شرح شرایع الاسلام؛ نجفی جیلانی، یوسف بن احمد (1245 _1327)

210- شرح شرائع الاسلام، بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1333-1277)

211- حاشية رياض المسائل؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334)

212- مفتاح الرياض؛ غروی، عبدالعلی بن محمد رفیع (1336)

213- حاشية رياض المسائل؛ مرعشی، محمود بن على (-1338)

214- ایضاح الرياض؛ کاشانی، حبیب الله بن علی مدد (1262-1340)

215- حاشية رياض المسائل؛ لاری، عبدالحسين بن عبدالله (1264 _1340)

216- حاشية رياض المسائل؛ حسینی کاشانی، حسن بن احمد (1342)

217- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ حسینی کاشانی، حسن بن احمد (1342)

218- زينة الجامعين؛ شیخ کبیر، محمد حسن بن صفر على (-1345)

219- شرح شرایع الاسلام، کرمانشاهی، محمد مهدی بن محمد محسن (1346)

220 - التعليقة على جواهر الكلام؛ طبسی، محمد علی بن محمد ابراهیم (1349-)

221- حاشية رياض المسائل؛ بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن (1352-1276)

222- شرح شرایع الاسلام کاشانی، ابوالقاسم بن محمدرضا (-1355)

223 - شرح شرایع الاسلام؛ ابطحی، محمد علی بن محمد مهدی (1370)

224- حاشية رياض المسائل في ... (في الوضوء)؛ حجت کوه کمری، محمد بن علی (1310-1372)

225- حاشية رياض المسائل؛ تبریزی، علینقی بن على (14)

226- حاشية الرياض؛ تبریزی، میرزا محمد علی بن نور (-14)

227- بحر الجواهر في شرح الجواهر؛ بروجنی، علی بن باقر (-14)

228- مواهب الاحکام في شرح شرائع الاسلام؛ همدانی، حسین بن محمد حسن (-14)

229 - المواهب الغروية؛ موسوی، عبدالباقی بن على (14)

230 - شرح خطبة شرایع الاسلام؛ استر آبادی، محمد تقی (-14)

231- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ محلاتی، عبدالوهاب بن احمد (14)

232- موجز المنجزية = شرح المختصر النافع؛ طبرسی، عنایت الله بن ملک محمد (-14)

233- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ برهان استر آبادی، محمد صالح بن محمد تقی (-14)

234- تعليقة على رياض المسائل؛ مازندرانی، نصر الله بن ابو تراب ( 14)

235 - شرح شرایع الاسلام؛ نوری، حسن بن عبد الله (14)

236 - شرح شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ رضوی کاشانی، محمد حسین (-14)

237 - شرح شرایع الاسلام؛ طبرسی نوری، محمد رضا بن فتح الله (

14 -238)

239- تقريرات الفقه؛ بایگی، علی اکبر بن محمد (-14)

240- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ حسینی، مظفر بن محمد على (-14)

241- شرح شرایع الاسلام؛ اصفهانی، یحیی بن محمد شفیع (-14)

242- کاشف المرام عن اسرار رياض الأحكام؛ قزوینی حائری، علی (14)

243– الاجارة دیزجی؛ زنجانی، ابراهیم (-14)

244- شرایع الاسلام (ترجمه)؛ ادیب کرمانی، محمد حسن (-14)

245 - شرح شرایع الاسلام؛ تبریزی، محمد بن محمد على (-14)

246- تقريرات الفقه = شرح شرایع الاسلام؛ لنکرانی، ملا آقا بن محمد على (-14)

247 - شرح شرایع الاسلام؛ تنکابنی، محمد علی (-14)

248 - شرح شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ حائری، مرتضی بن عبدالكريم (-1406)

249- حاشية المختصر النافع؛ صدرالافاضل، مرتضی حسین (-15)

250- تعليقة على الشرایع؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (15)

251- شرح المختصر النافع؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (15)

252- شرح شرایع الاسلام؛ رشتی، اسدالله

253- شرح شرایع الاسلام؛ مجتهد یزدی، یحیی

254- شرایع الاسلام (ترجمه)؛ انصاری، زین العابدین بن نجم الدین

255- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ همدانی، ابراهيم بن محمد

256- شرح شرایع الاسلام محمد سبط ابن عاشور

257- شرح شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ نجفی، حسین بن اعسم

258- مقاليد الأفهام في شرح شرائع الاسلام؛ یزدی، میرزا باقر بن زين العابدین

259- شرح شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام، کاشف الغطاء، مهدی آل شیخ جعفر

260- ودائع الأحكام في شرح شرایع الاسلام، طباطبائی، زین العابدین بن حسين

261- شرح احکام خلل الصلاة من كتاب شرایع الاسلام، کرمانشاهی، هادی بن محمد صالح

262- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال و الحرام؛ غروی، علی بن جعفر

263- شرح شرایع الاسلام؛ محمد رضا بن محمد حسین

264- کاشف الابهام عن مسائل شرائع الاسلام؛ نجفی، قاسم بن محمد

265 - الرسالة الرضوية؛ میرزا رضای تبریزی

266- ذرائع الأنام في شرح شرائع الاسلام؛ ملایری، احمد

267- تشفيع السائل في حل غوامض رياض المسائل؛ میر آقا، محمد مصطفی

268- انوار الرياض

269- تعليقات بر شرح كبير = حاشية رياض المسائل و حياض الدلائل 270- تعليقة على رياض المسائل

271- تعليقة على مصباح الفقيه

272- تنقيح الشرایع من مختصر الشرایع

273 - جامع الجوامع في شرح النافع

274- جامع الغرر في فقه الأئمة الاثنا عشر

275- حاشية المختصر النافع (9 عنوان)

276- حاشية النافع في مختصر الشرایع (2 عنوان)

277- حاشية رياض المسائل (4 عنوان)

278 - حاشية شرایع الاسلام (5 عنوان)

279- حاشية شرایع الاسلام في المسائل الحلال والحرام (33 عنوان)

280- حاشية شرح الشرایع

281 - الحاشية على المختصر النافع

282- حاشية مدارک الاحکام (3 عنوان)

283- حاشية مصباح الفقيه

284- حقائق الفقه

285 - الحقائق في شرح الشرائع

286- زهر الرياض

287- شرایع الاسلام (ترجمه) (4 عنوان)

288 - شرح الشرایع

289- شرح المختصر النافع (19 عنوان)

290- شرح المختصر النافع (الأرث) (3 عنوان)

291- شرح المختصر النافع (منتخب)

292- شرح شرایع الاسلام (2 عنوان)

293- شرح شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام (97 عنوان)

294- شرح كتاب في الفقه

295- شرح مختصر الشرایع

296- الطهارة

297 - الفقه الشیعی

298 - فواكه = شرح الشرایع

299- کتاب المواريث من المختصر النافع

300- مجمع المسائل في استنباط الأحكام بالدلائل = شرح المختصر النافع

301- مختصر النافع (ترجمه)

302- المرغوب في شرح الشرایع

303- مشارع الاحکام في تحقيق مسائل الحلال و الحرام

304- مناهج

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13946

آغاز: ... سَوَاءُ كَانَ قَوِيّاً أَوْ ضَعِيفاً وَ كَذَا لَوْ كَانَ لَهُ أَصْلِ مَالُ وَ قیل بَلْ يَحْلِفُ عَلَى تَلَفَهُ وَ لَا يَجِبُ أَعْلَامِ الْفَقِيرِ ؛ انجام : السَّادِسَةُ لوا عِتْقَ أَمَتَهُ وَ قیمتها ثُلُثُ تَرَكْتُهُ . . . تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام فِي مَسَائِلِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ يَتْلُوهُ الْجُزْءُ الثانی کتاب

النِّكَاحُ وَ أَقْسَامِهِ ثُلُثِهِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ.

جلد نخست و از اواخر کتاب الزکوة آغاز و تا پایان کتاب الوصايا به انجام رسیده؛ خط: تعليق، كا: محمد بن أبي البلد، تا: پنج شنبه 5 شوال 670ق؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه در زمان مؤلف کتابت و به وی عرضه گردیده و در پایان این عبارت به خط مؤلف آمده: «أَنَّهَا ایده اللَّهِ قِرَاءَةُ وَ شَرْحاً وَ فَهْماً وَ کتب جَعْفَرِ بْنِ سَعِيدٍ فِي شَوَّالٍ سِنُّهُ سَبْعِينَ وَ سِتِّمِائَةٍ حَامِدٍ مُصَلِّيَةُ مستغفرة»، با عبارت «بلغت قراة ایده الله» در حاشیه بسیاری از برگها که ظاهرا به خط مؤلف آن می باشد، همچنین عبارت «بَلَغَ عَرْضاً وَ قُرَّاءِ ت . . . الَّتِي للمصنف أَدَامَ اللَّهُ أَيَّامِهِ وَ بَلَّغَهُ فِي الدَّيْنِ . . . وَ هَذَا آخِرُ أَمْلَاهُ بِحَسَبِ مَا وَصَلَ اليه ...»، این نسخه در سال 807ق از سوی علی بن حسن بن محمد استرآبادی تصحیح و مقابله شده و اجازه ای نیز ایشان برای فردی به نام محمود بن امیر الحاج عاملی نگاشته و متن آن در پایان نسخه چنین آمده: « بَلَغَ قِرَاءَةُ وَ بحثا وَ شَرْحاً وَ استنشراحا مِنْ أَوَّلِ هَذَا الْمُجَلَّدِ الَىَّ آخِرِهِ وَ سَأَلَ فِي اثناه دَرْسُهُ عَمَّا اسْتَشْكَلَ عَلَيْهِ فاجبته وَ أَجَزْتَ لَهُ انَّ يُرْوَى عَنَى لِمَنْ شَاءَ وَ أَحَبَّ وَ هُوَ الْوَلَدَ الْعَزِيزِ مَوْلَانَا عمادالملة وَ الْحَقِّ وَ الدِّيْنِ مَحْمُودِ بْنِ الْمَوْلَى الْأَجَلُّ المکرم کهف الْحَاجِّ وَ الْمُعْتَمِرِينَ حاجی امیر حَاجُّ . وَ کتب ذَلِكَ عَلِىُّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ الاستر آبادی سَنَةَ سَبْعٍ وَ ثَمَانُ مَائِهِ»، محشی با نشان «شیخ مفلح الحلی»؛ مهر: «محمد بن رضا المدعو بصدرالدین 1214) (دایره)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 87گ، 21سطر (21×19)، اندازه:25×17سم [ف: 35 - 380]

2. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:702

آغاز و انجام: برابر

دو جزء؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: با تاریخ 674ق؛ محشي از زین الدین» و «عمیدالدین» به خط خود او و با نشان های «ع ل» و «ھ ح» و «ھ ھ» و «ح ن» و «ن»، در آن دارد: «انهاه ایده الله قراءة و شرحا و تصحیحا و فهما و کتب جعفر بن سعيد ... (در رفته و خوانده نشده) من سنة خمس و سبعین و سبعمائة»، «خط المصنف رحمة الله»، « نُقِّلَتْ هَذِهِ النُّسْخَةِ مِنْ نُسْخَةِ الاصل وَ قُوبِلَتْ بِهَا بِحَضْرَةِ الْمُصَنِّفِ وَ صَحَّحْتُهُ حَسَبَ الْجَهْدَ الاماغض عَنْهُ الْبَصَرَ»، كتبه مظفر بن ... سنة ثالث و سبعين وستمائة (؟) حامدا مصليا مستغفرا» و «انهاه ایده الله قراءة و بحثا و فهما. كتبه جعفر بن سعيد في ذي الحجة من سنة أربع و سبعین و ستمائة» (110ر)، «بلغت قراءة ایده الله تعالی» (به خط محقق در 68پ و 69ر و 46پ و 47ر و جاهای دیگر نیز «بلغ عراضا» (135) در 8روپ دارد بلغت قرائة ایده الله» و «بلغت قرائة ایده تعالی» با دو شیوه خط و دو مرکب همچنین در 4پ دارد «بلغت قراءة ایده الله» با دو شیوه خط و تا پایان همین بلاغها هست و به خط حلی می باشد، در 3ر دارد: « هُوَ . وَ حَسْبُكَ قَوْلَ النَّاسِ فِيمَا مَلَّكْتُكَ - لَقَدْ كانَ هَذَا مَرَّةً الفلان . کاتبه مالکه نورالدين ... (خوانده نشده) عفى عنهما سنة 999»، « قُلْتُ هَذِهِ النُّسْخَةِ الشَّرِيفَةِ مِنْ نُسْخَةِ الاصل وَ قُوبِلَتْ بِهَا وَ قَرَأْتُ عَلَى حَضَرَتِ الْمُصَنِّفِ الْمُحَقِّقُ طَابَ ثَرَاهُ وَ تَزَيَّنَتْ الشَّرِيفُ اجازة لِبَعْضِ تلامذته الْكِرَامِ»، «و قد تشرفت بتملكها العبد محمد مسیح عفی عنه (محمد مسیح) (مهر) - قد صار هذا الكتاب العزيز العظيم في ملکی و انا العبد أن «الْعَبْدُ مُحَمَّدِ علی » - وَ قَدْ وَهْبٍ هَذَا الْكِتَابِ المستطاب وَالِدِي نَوَّرَ اللَّهُ تعالی مرقده بِالنَّبِيِّ وَ آلِهِ الامجاد الَىَّ وَ أَنَا الْعَبْدُ المفتقر الَىَّ رَحْمَةَ رَبِّهِ الباری احْمَدِ الكاشانی – مِنْ عواری الزَّمَانِ لَدَى الْعَبْدَ الْجَانِيَ احْمَدِ الْكَاشَانِيُّ «العبد احمد»، در 2روپ خبری در فضل متعه از سلمان و ابوذر و مقداد و عمر بن امیه ضمری از 24 تن از پیامبر آمده است، در اپ دارد: « نُقِّلَتْ فَتْوَى الدُّرُوسِ وَ فَتْوَى الارشاد عَنِ الشَّيْخُ زَيْنُ الدِّينِ الاكتافی غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ لِوَالِدَيْهِ وَ لِجَمِيعِ الْمُسْلِمِينَ وَ كَانَ ذَلِكَ فِي النباطية السفلي فِي الْمَسِيلِ الَّذِي فِي الْجَادَّةِ الفوقا ( نی ) وَ هُوَ مَسِيلِ الْحَاجِّ فَخَرَّ عفی اللَّهُ عَنْهُ - نُقِّلَتْ فَتْوَى الشرايع عَنِ الشَّيْخُ ابْنُ موسی بِعَمِّهِ زیر کاغذ رفته ) فِي النباطية السفلي خَلَا ارْبِعْ حَسَنَاتٍ ثِنْتَيْنِ فِي کتاب الْجِهَادِ وَ وَاحِدَةُ فِي كِتَابِ التِّجَارَةِ وَ وَاحِدَةُ فِي الْقَرْضِ» (به مانند خط 111ر)، در 111 ر دارد: «نُقِّلَتْ فَتْوَى الشَّيْخُ الطوسی وَ نُقِلَتِ فتوی نَجْمُ الدِّينِ جَعْفَرِ ابْنَ الْحَسَنِ ابْنِ سعید وَ نُقِلَتِ فتوی جَمَالِ الدِّينِ ابْنُ الْمُطَهِّرُ وَ نُقِلَتِ فَتْوَى وُلْدِهِ فخرالدین وَ نُقِلَتِ فتوی عمیدالدین وَ نُقِلَتِ فَتْوَى شَمْسِ الدِّينِ ابْنُ مکی وَ نُقِلَتِ فَتْوَى الْمِقْدَادُ ابْنِ السيوري نُقِّلَتْ جَمِيعِ فتاويهم بِشَرْطِ عِرْفَانَ المسئلة عَلَى وَجْهِهَا الصَّحِيحُ وَ بِشَرْطِ صِحَّةِ الْمَسْطُورِ عَنِ الْفَقِيهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْمُؤَذِّنِ فِي جَامِعِ جرین وَ ذَكَرَ انْهَ نَقْلِ الْفَتْوَى جَمِيعِهِمْ عَنِ ابْنِ الْحَاجُّ عَلَى مَنْ عيناثا وَ اجازلي الْعَمَلِ بِهِمْ وَ الْفَتْوَى لَهُمْ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ لِوَالِدَيْهِ وَ عفی اللَّهِ عَنْ جَمِيعُ الْفُقَهَاءِ الْمَذْكُورِينَ وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ الاحياء مِنْهُمْ وَ الْأَمْوَاتِ وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ فِي شَهْرِ رَبِيعٍ الاول سَنَةً ثَمَانِيَةُ وَ اربعین وَ ثَمَانَ مِائَةً وَ الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ» (به مانند خط آپ)، در 224پ دارد: «... السَّيِّدُ شَرَفُ الدِّينِ الْمَجْدِ لَا نِي لِكَاتِبِ الْأَحْرُفُ . . . قَبْلَ الْفَقِيرِ موسی بْنِ . . الْحَوَالَةِ قَبُولًا صَحِيحاً شَرْعِيّاً تَارِيخِ ثانی شَهْرِ شَعْبَانَ سُنَّةُ 946» (درست خوانده نشده)، در 3پ دارد: «نَظَرَ فِي هَذَا الْكِتَابِ الْفَقِيرِ الَىَّ رَبِّهِ الْقَدِيرُ مُحَمَّدِ بْنِ شَمِّي الدِّينِ بْنُ فَخْرُ الدِّينِ الشهير بِابْنِ التاجي الْحُسَيْنِيُّ الْعَامِلِيُّ تَجَاوَزْ اللَّهِ عَنْ سَيِّئَاتِهِ وَ سَائِلًا مِمَّنْ وَقْتُ انَّ يشمله بِالْفَاتِحَةِ وَ الدعا بِالتَّوْفِيقِ لَهُ وَ لِجُمَعِ المؤمنین»، در 4ر دارد: « انتقلت . . . الْمُبَارَكَةُ بِوَجْهٍ صحیح شرعی . . . بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ عَلِىُّ بْنُ . . . ) ، نیز « نَظَرَ فِي هَذَا الْكِتَابِ الْمُبَارَكِ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ الْحَقِيرِ الرَّاجِي عَفْوُ رَبِّهِ الْوَاثِقُ بِالْمِلْكِ الشافی موسی بْنِ عبدالكافی عَفَا اللَّهُ عَنْهُ بِمَنِّهِ» (به مانند خط 4ر)، در آپ دارد: « لَمَّا كَانَ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ ثَالِثُ شَهْرِ ذِي الْحِجَّةِ الْحَرَامِ مِنْ شُهُورِ أَحَدُ وَ ثمانین وَ ثَمَانَمِائَةِ اشْتَرَى عَلِىُّ بْنِ خَلِيلٍ مِنَ الْحَاجِّ احْمَدَ بْنِ سیان رُبُعُ کرمه وَ هُوَ فِي ارْضَ حادیه مُشَاعٍ غَيْرَ مَقْسُومٍ وَ رُبُعُ المساميک وَ مَا يَخُصُّهُ فِي الحررحون وَ رُبُعُ التِّينِ أَيْضاً بِثَمَانِيَةَ اشرفية وَ قَبْضِهِ مِنْ ذَلِكَ خُمُسُ اشرفية وَ الْبَاقِي يُسْتَحَقُّ عَلَيْهِ بَعْدَ مُضِيِّ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ مِنْ تَارِيخِهِ وَ بِذَلِكَ وَقَعَ الاشهاد عَلَيْهِمَا وَ الحمدلله وَحْدَهُ. شَهِدَتْ عَلَى

المتبائعين بِمَا فِيهِ فِي تَارِيخِهِ وَ كُتُبُهُ حَسَنِ بْنُ عَلِىُّ بْنُ صَدَّقَهُ بْنِ صَالِحٍ ھ - وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ - شَهِدَ بذلک علی ابْنِ أَبُو جَامِعٍ - أَقُولُ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ الْحَقِيرِ الَىَّ رَحْمَةُ اللَّهِ الْغَنِيِّ السَّيِّدُ شَرَفُ الدِّينِ ابراهیم بْنِ حُسَيْنِ الْحُسَيْنِيِّ الْمَعْرُوفِ ببابلکانی المازندرانی السَّاكِنُ فِي بِلَادِ استراباد ضَيْعَتِهِ دُرٍّ بندوه غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ لِوَالِدَيْهِ وَ لِمَنْ قرا وَ دَعَا لَهُ بِالْمَغْفِرَةِ وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ آمین رَبِّ العالمین»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج ترياکی، 247گ، 23 سطر (12×19/5)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 5- 1924]

3. یزد؛ صدوقی یزدی؛ شماره نسخه: 152

کتاب نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، كا: محمد بن حسین بن ابی البدر، تا: 11 محرم 689ق، جا: حله؛ مصحح، محشی، با بلاغ؛ جلد: تیماج نارنجی، 174گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: - 118]

یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 32

همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 440]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:466-طباطبائی

خط: نسخ کهن، كا: ابو جعفر على بن .. ابي القاسم حسین رضوی، تا: 690ق؛ افتادگی: آغاز؛ با علامت بلوغ قرائت و آنها کهنه کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج حنایی، 253گ، 22 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 24 - 304]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9533

خط: نسخ، كا: محمد بن الحسين بن على بن القاسم زینبی، تا: ذیحجه 699ق، جا: حلب؛ مصحح، محشی، مقابله شده، با بلاغ قرائت های متعددی، از جمله در آخر نسخه آمده: « بَلَغَ قِرَاءَةُ وَ شَرْحاً فِي أَوْقَاتِ مُتَفَرِّقَهُ آخِرِهَا الْعِشْرُونَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ المبارک مِنْ سَنَةِ تِسْعٍ وَ تِسْعِينَ وَ ستمئة كَتَبَهُ عَلِىُّ بْنِ مُطَهِّرُ ...)، در اول نسخه سه اجازه دیده می شود: 1. اجازه علامه حلی (حسن بن يوسف بن مطهر) به حسین بن ابراهيم بن يحيی استر آبادی در 28 صفر 708 به خط مجيز، 2. اجازه ابراهیم بن علوان به همو در ربیع الاول 708 به خط مجیز، 3. اجازه على بن يوسف بن مطهر به على بن حسین بن قاسم بن زینی استر آبادی در 28 محرم 703 به خط مجیز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 217گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 23/5سم [ف: 30 - 201]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 202

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حسین بن محمد استر آبادی، تا: پنج شنبه 4 ربیع الثانی 703ق؛ محشی، با علامت بلاغ، با آنهائی که نصر بن محمد بن ابي البركات به تاریخ 26 محرم 751 نوشته و انهاء دیگری که على بن طراد به تاریخ نیمه صفر 733 نوشته؛ تملک: محمد بن اسدالله به تاریخ 1129 با مهر صل على محمد و آل محمد» بیضی) و «حسین مني و انا من حسین» (مربع)؛ واقف: حسین بن محمد ابراهیم حسینی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 196گ، 24 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 1 - 232]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8265

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ کهن، كا: محمد بن الحسن بن الحسين بن على الهرقلی، تا: شنبه 6 ذیقعده 707ق؛ دارای گواهی بلوغ قرائت، مصحح، محشی، مجدول؛ جلد: تیماج زرد، 278 گ، 23 سطر، اندازه: 23/5×20سم [ف: 27/2 - 44]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12840

آغاز: برابر؛ انجام: الثَّالِثَةُ اذا ادَّعَى الوقفية عَلَيْهِ وَ عَلَى أَوْلَادِهِ بَعْدَهُ وَ حَلَفَ مَعَ شَاهِدِهِ ثَبَتَتِ الدَّعْوَى » فَلَوْ ادَّعَى أُخُوَّةُ ثَلَاثَةٍ ، انالوقف عَلَيْهِمْ وَ عَلَى ...

خط: نسخ، بی کا، تا: 19 شوال 711ق؛ افتادگی: انجام؛ با عبارت بلغت قرائة أيده الله» مقابله شده، مصحح، محشی با نشان نعل، م ح م،ج»؛ تملک: حسین بن حسن حسینی، ابن امیر محمد جعفر عبدالوهاب حسینی با مهر «عبدالوهاب الحسینی» (مربع)، سید حسین بن سید محمد رضا با مهر «عبده حسین الحسینی» (بیضی)، ابوالحسن ابن ابو طالب ابن ابراهيم ابن صفی الدین محمد بن احمد الحسين ابن حسن حسنی عاملی، همراه عاریه گرفتن حسین بن حسن حسینی با مهر «رَبُّ أدخلى مَدْخَلٍ صُدَّ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْنِي مِنَ لَدُنْكَ سُلْطَانٍ نصیر ، الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الحسین» (دایره)؛ مهر: «تقى ابن عبد الوهاب الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 197گ، 23 سطر (14×20/5)، اندازه: 19×26سم [ف: 32 - 596]

9. مشهد؛ الهيات، شماره نسخه:258

آغاز: برابر؛ انجام: اسْتِحْقَاقاً للعلاء وَ اکرم . . . شَرَفُ الْأُمَّهَاتِ وَ الاباء

ج 1 و 2؛ خط: نسخ، كا: يوسف بن حسين بن أبي القاسم فراهانی، تا: سه شنبه 16 جمادی الثانی 135ق، جان بغداد؛ مقروء بر فاضل مقداد سيوری و علی بن حسین بن محمداستر آبادی هر دو گواهی مقابله را نوشته اند، محشی؛ تملك: محمد بن حسین بن علی بن حسین مورخه چهارشنبه ربيع الأول 795ق؛ مهر: على محمد بن محمدعلی کلباسی مورخ 1321؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، 202گ، 25سطر (19×13)، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 1- 154]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:258

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 36]

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28406

آغاز: برابر انجام: الْقِسْمُ الثَّانِي فِي أَحْكَامِ الْوِلَادَةِ وَ الْكَلَامُ فِي سُنَنِ الْوُلَاةِ وَ اللواحق . . . وَ الاقامة فِي الْيُسْرَى وَ تحنیکه بِمَاءٍ وَ بِتُرْبَةِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فَانٍ لَمْ تُوجَدْ مَاءِ الْفُرَاتِ

خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: 736ق؛ با دستخط یکی از علمای وقت در 17 ربیع الثانی 736 مبنی بر تصحیح و مقابله نسخه و همچنین بلاغهای او در موارد متعدد، محشی؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 112گ، 23 سطر، اندازه: 22/8×18 سم [اهدائی رهبر: 3 - 369]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28407

آغاز: فَبِمَاءِ فُراتُ وَ لَوْ لَمْ يُوجَدْ الاماء مِلْحُ جُعِلَ فِيهِ شَيْ‌ءُ مِنِ التَّمْرِ وَ الْعَسَلُ؛ انجام: برابر

از «القسم الثاني في احكام الولادة» تا پایان دیات؛ خط: نسخ مشكول، بی کا، تا: 736ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ اهدایی:رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 113گ، 23 سطر، اندازه: 22/8×18 سم [اهدائی رهبر: 3 - 370]

12. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7463

خط: نسخ، كا: محمد بن حسن بن محمد غزنوی، تا: 9 صفر 738ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با نشانی بلاغ، با یادگاری محمد ربيع بن محمد تقی بیک نوری به تاریخ 1223 و انهائی گویا برای کاتب که حسن بن الحداد عاملی به تاریخ 21 محرم 739 نوشته؛ جلد: تیماج مشکی، 227گ، 25 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 19 - 263]

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7710

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج 1، از ابتدای مقدمه تا انتهای کتاب الوصايا؛ خط: نسخ کهن، کا: حسن بن حسام بن حسن بن على بن برکه حارثی مشغری، تا: پنج شنبه 6 محرم 740ق ؛ محشي غالبا با رمز «ف م» و «ف ز»، مصحح، مقابله شده، با جمله «بلغت ایده الله» یا «ابقاه الله» ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج ماشی، 21 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 21/1 _ 855]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7711

آغاز: بسمله، كتاب النكاح و اقسامه ثلثة

ج 2؛ خط: نسخ، كا: حسن بن حسام بن حسن بن على بن برکه حارثي مشغری، تا: 740ق؛ محشي غالبا با رمز «ف»، مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 150گ، 21 سطر، اندازه: 24/5×17/7 سم [ف: 21/1 - 862]

15. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3787

خط: نسخ، كا: موسی بن حسن بن يوسف بن هلال بن النعمان مناری، تا: 3 ربیع الاول 758ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ، با انهائهائی که حسن بن يوسف برای فرزندش کاتب نسخه نوشته و دوم آنها به تاریخ یکشنبه 15 محرم 759 می باشد، با اجازه ای که نور الدين على بن احمد بن الحجه (پدر شهید) برای نجم الدين بن احمد تراکیشی مشغری به تاریخ چهاردهم صفر 924 نوشته؛ تملك: علی بن عباس قمی محدث زاده به تاریخ 22 ربیع الثانی 1371، عباس القمی، احمد بن ابراهيم مناری، موسی بن حسن مناری؛ مهر: حر عاملی «على الكريم الخالق العدل الصمد محمد بن الحسن الحر اعتمد» و «عبدهم محمد الحر» و «يثق بكاشف الضر محمد بن الحسن الحر» (بیضی)، «العبد محمد رضا الحر» (بیضی)، «العبد المذنب عباس» (مربع)، «عبده اسماعیل الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 183گ، 25 سطر، اندازه: 26×19سم [ف: 10 - 172]

16. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 443 و 1210 عکسی

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه نیمه ربيع الثانی 772ق، جان سبزواری مصحح، محشی؛ تملك: محمد شفیع موسوی فندرسکی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 189 گ، 28 سطر، اندازه: 19/5 × 29سم [ف: 2 44] و [عکسی ف: 4 - 33]

17. کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه:12

خط: نسخ، كا: محمد بن على بن هارون بن يحيى الصائم مازندرانی اصلا و جزایری مولدا، تا: جمعه 18 جمادی الثانی 773 ق، جان رودسر از بلاد گیلان؛ این تاریخ صحیح نیست، محشی از شهید دوم و دیگران و گویا از قرن یازدهم یا دوازدهم باشد؛ 206گ، 21 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: - 17]

18. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:868

از طهارت تا نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 محشی، با اجازه انهاء قرائت احمد بن على نردینی در 720 و علی بن احمد نردینی در 726 در پایان؛ مهر: باقر العلوم؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 120گ، 23 سطر (18×10)، اندازه: 25×16سم [سنا: ف: 2 - 79]

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13867

آغاز: برابر؛ انجام: الثَّالِثُ مَا لَا تَقَعُ عَلَيْهِ الذَّكَاةُ فَفِي كَلْبِ الصَّيْدِ . . . الثَّانِيَةُ اذا جُنَّةُ الْمَاشِيَةِ عَلَى الزَّرْعِ ...

ج1-2؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: وسط و انجام؛ مصحح، مقابله شده، دارای چهار نوع بلاغ، محشى؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 78گ، 25 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 21/1 - 849]

20. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13689

آغاز: الطُّرَفُ الرَّابِعِ فِي أَحْكَامِهِ وَ هِيَ عَشَرَةُ ، الْأَوَّلُ ، مِنْ صلی بِتَيَمُّمِهِ لَا يُعِيدُ سَوَاءً كَانَ فِي سَفَرٍ أَوْ حَضَرٍ؛ انجام: برابر

از طرف رابع در احکام تیمم آغاز شده؛ خط: نسخ، كا: على بن قاسم بن بدر الدين محمد بن امیر علی حسینی عربشاهی بروجردی بخش نونویس)، تا: قرن 9 (نونویس محرم 942)؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشي با نشان «ح هی» «ع ل» «م ح» و غیر آن، چند برگی از انجام از سوی علی بن قاسم در سال 942ق و چند برگی از آغاز نیز از سوی فردی دیگر حدود همان سال نونویس شده؛ تملک: عبدالله منشی طبری در سال 1271 ق همراه مهر «عبدالله 1261» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی قهوه ای، 250گ، 23 سطر (12×17)،اندازه: 18×27سم [ف: 34 - 598]

21. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:278

آغاز: برابر؛ انجام: الْخَامِسَةُ لورمی طایر انْهَ اسْمُ فَقَتَلَ السَّهْمُ مُسْلِماً . . . الَّذِينَ أَمَرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ بِمَوَدَّتِهِمْ وَ حَثَّ رَسُولَ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ).

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 19 محشی به نشانه های «تنقیح» و «ع ل» و «ص»؛ مهر تملک «علی اکبر»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی تیماج تریاکی مذهب، 314گ، 15سطر (17×10)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 1- 285]

22. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17208

آغاز: زَوْجَتِهِ وَ هُوَ اولی وَ فِي كُلِّ هَذِهِ الصُّوَرِ يَنْفَسِخُ نکاح الْجَمِيعِ ج2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 19 افتادگی: انجام؛ نسخه را بدیع الدین حسینی نزد یحیی بن عمید حسینی قراءت کرده و دستخط بلاغ او در موارد متعدد دیده می شود، محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 19-27 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 21/1 - 864]

23. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:33

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 35]

24. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:33

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 محشی، ص 1 نونویس؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 35]

25. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 17011

آغاز: برابر؛ انجام: الْمُسْلِمُونَ كَانَ حَسَناً لَانَ میراثه لَهُمْ عَلَى الاصح وَ حَيْثُ أَتَيْنَا.

از کتاب طهارت تا کتاب الديات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ محشی از شهید ثانی با نشان «زین»؛ جلد: چرم عنابی مذهب، 520ص، 18 سطر (15×11)، اندازه: 23818سم [ف: 47/1 - 134]

26. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:18403

آغاز: بِالْيَمِينِ وَ بالیسار وَ فِيهَا خَاتَمُ عَلَيْهِ اسْمُ اللَّهِ تعالی وَ أَنْبِيَائِهِ أَوْ الائمه ؛ انجام : لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيمَةِ وَ هُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ وَ جَعَلَ النَّظَرِ الَىَّ وَجْهِ الْعَالِمِ عِبَادَةُ و ...

خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی که برخی به خط علی بن عبدالعال است؛ مهر: محمد کاظم الحسینی»؛ این نسخه گویا جزو کتابخانه فخرالدین نصیری بوده؛ جلد: مقوایی، 482ص، 21 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 50 - 169]

27. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15531

آغاز: ... وَ كَذَا فِي سُؤْرِ الْمُسُوخِ وَ كَذَا مَا أَكَلَ أُجِيفَ مَعَ خُلُوِّ مَوْضِعِ الْمُلَاقَاةِ مِنْ عَيْنِ النَّجَاسَةِ

خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 19 افتادگی: آغاز؛ با امضای «بلغت قراءة ابقاة الله» یا «بلغ قراءة ايدة الله تعالی» در صفحات متعدد که حاکی از تعدد مجالس قرائت بوده، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 157گ، 19 سطر، اندازه: 11/3 × 20/5سم [ف: 43 - 142]

28. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1305

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: 809ق؛ در حاشیه آخرین صفحه آن این خط و امضاء که کاملا با نمونه خط شیخ بهائی تطبیق می کند به سختی خوانده می شود: « قَدِ انْتَقَلَ مِنْ أَوْلَادِ الْمُصَنِّفِ الْحَلْىَ وَ أَنَا الْبَهَائِيِّ العاملی»، طبق این یادداشت این نسخه از ورثه مصنف به دست شیخ بهائی رسیده و نگارنده احتمال قوی می دهم که قسمتی از کتاب به خط خود مصنف نوشته شده باشد؛ کاغذ: ایرانی ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 545ص، 15 یا 16 یا 17 سطر، اندازه: 15×12 سم [ف: 4 - 77]

29. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 876

آغاز: ... الثَّانِي فِي التَّغْسِيلِ وَ هُوَ فَرْضُ عَلَى الْكِفَايَةِ وَ كَذَا تَكْفِينِهِ وَ دَفْنَهُ وَ الصَّلَاةَ عَلَيْهِ ؛ انجام : وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ . تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ كِتَابِ الشرایع.

ج 1، از غسل میت تا آخر وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ ربيع الثاني 823ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، دارای سماع و بلاغ و مکرر آمده «بلغ قراءة دام فیضه»، «ثم بلغ سماعا ایده الله تعالی»، محشی با امضاء «شرح شرایع ز» و «زین»، «ح ر»، «ع »، در پشت صفحه اول آمده: «این کتاب شرایع از شهید ثانی است که نزد شیخ علی بن العال میسی قرائت نموده اند و بلغ قرائة زيد فضله مرقوم داشته اند و نیز چند نفر علما قرائت نموده اند تاریخ آن در 823 نوشته شده از حیث صحت بی نظیر است»، ورق آخر که صورت اجازه شهید بوده سرقت شده ناقص الاول؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 94گ، 21 سطر (13×9/5)، اندازه: 18×13سم [ف: 3 – 1181]

30. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6745

خط: نسخ، كان احمد بن ابراهيم بن محمد بن حسین، تا: 18 ذیحجه 825ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، دو برگ آخر را جعفر بن سید یوسف خراسانی شب 4 شنبه 25 جمادی الاول 1271 در نجف اشرف تکمیل کرده؛ جلد: تیماج قرمز، 209گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 26/5سم [ف: 17 - 300]

31. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1029

آغاز: بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ . الْقِسْمُ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا، الاول؛ انجام: برابر

ج2، از نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 140ق؛ مصحح، مقابله شده، مکرر آمده: «بلغ قراءة دام فيضه)؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 21 سطر (13×9/5)، اندازه: 18613سم [ف: 3 - 1408]

32. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 549

کا: اطهر بن مطهر على بن مسعود بن محمد بن مسعود بهمنابادی، تا: 849-850ق، جا: سبزوار؛ قطع: وزيري [ف: - 150]

33. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8626

از احکام نکاح تا دیات؛ خط: نسخ معرب، كا: محمد بن علی بن محمد بن نعمة، تا: 4 صفر 856ق؛ با آنهائی که شیخ ابراهيم بن سليمان قطیفی برای کمال الدین حسین بن شمس الدين محمد بن على طبسی در اوایل ماه صفر 928 نگاشته، مصحح، محشی؛ تملک: شهاب الدين بن آقا صدرالدین به تاریخ چهاردهم صفر 1323؛ جلد: مقوایی، 143گ، اندازه: 16×23/5سم [ف: 22 - 194]

34. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:758

آغاز: جُلِدَ أَوَّلَ مَرَّةً وَاحِدَةً وَ التَّرْتِيبُ شَرْطُ فِي صِحَّةِ الاذان وَ أَقَامَهُ وَ يُسْتَحَبُّ فِيهِ سَبْعَةُ أَشْيَاءَ . آغاز جُلِدَ دوم - بسمله - کتاب النکاح

و أَقْسَامِهِ - ثَلَّثْتَ - الْقَسْمُ الاول فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ؛ انجام: پایان - جلد اول - و عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ - تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ كِتَابِ الشرايع وَ يَتْلُوهُ فِي الْجُزْءِ الثانی کتاب النِّكَاحِ انشاء اللَّهُ . . . . . . كَاتَبَهُ عبدالمجيد بْنِ شَمْسِ الدِّينِ . . . فِي أَوَاخِرِ شَهْرُ الصِّيَامِ سَنَةَ ثَمَانٍ وَ سبعین وَ ثَمَانَمِائَةِ. پایان جلد دوم - آنچه موجود است: نَعَمْ زِيَادَةُ عَنِ الْعَصَبَةِ وَ لوا تِسْعَةً اخُذَ مِنْ عُصْبَةٍ المولی وَ لوزاد فَعَلَ الْمَوْلَى الْمَوَالِي ثُمَّ عَصَبَةُ.

شامل دو جلد است. اول جلد اول و آخر جلد دوم افتاده. کتاب اول از نماز شروع و به احکام الوصيه پایان می یابد و جلد دوم از کتاب النکاح شروع و به «دیه» خاتمه می یابد؛ خط: نسخ، كان عبدالمجيد بن شمس الدین، تا: رمضان 878ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 469ص، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 2 - 68]

35. یزد؛ مدرسه خان؛ شماره نسخه:109

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه اواخر جمادی الثانی 886ق؛ جلد: تیماج مشکی، 262گ، 21 سطر، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 89]

36. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7231

خط: نسخ، كا: حسن بن محمد کرشاسف استرابادی، تا: جمعه 24 محرم 887ق، برای مولانا خسرو؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشى؛ تملک: محمد مهدی با مهر (... مهدی» (بیضی)، حمزة بن حسین حسینی با مهر «العبد حمزة الحسینی» (بیضی)، عبدالمجید بن محمد الحسینی، محمد اردبیلی با مهر محمد الأردبیلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 249گ، 21 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 19 - 35]

37. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17211

آغاز: وَ لَا تَصِحُّ الصَّلَاةِ مِنْ دُونِهَا وَلَّوْا خَلِّ بِهَا نِسْيَانٍ ؛ انجام : وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 22 محرم 891ق؛ محشی، دارای بلاغ های متعدد از یحیی بن عمید حسینی و دستخط او در پایان نسخه مبنی بر قراءت و سماع شیخ محمد نزد او در ربيع الثانی 1926 کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 88گ، 19 سطر، اندازه: 25/3×17/7 سم [ف: 21/1 - 860]

38. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6757

خط: نسخ، كان احمد بن محمد بن حسن بن المصيرد البليدائی، تا: یکشنبه 22 صفر 899ق؛ مصحح، محشی، با نشانی بلاغ، آنهائی که شیخ علی بن محمد بن الحسام به جهت کاتب دارای مسائل فقهی و فوائد متفرقه؛ تملک: عبد العالی بن لطف الله عاملی، محمد رضا بن محمد قریشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 255 گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 26/5 سم [ف: 17 - 307]

39. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:37

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 899ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 585ص، مختلف السطر (14×8)، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 2 - 70]

40. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 290

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشى؛ 246گ، اندازه: 18×25سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

41. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 76 - ج

خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی، با بلاغ قرائت؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج حنایی، 216گ، 27 سطر (12×18/5)، اندازه: 17×25/5سم [ف: - 369]

42. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1905

آغاز: ... فُرُوعُ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ حُكْمِ صَغِيرِ الْحَيَوَانِ فِي النَّزْحِ حُكْمِ كَبِيرَةً ؛ انجام : وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ عَاقِلَةَ أَوْ عَجَزْتُ عَنِ الدِّيَةِ أَخَذَتْ مِنَ الجانی وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالُ أَخَذَتْ.

از اوایل طهارت تا اواخر کتاب دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با رموز «ع »، «زین» و غیره، مقابله شده، دارای بلاغهای متعدد؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 178گ، 28 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف:5-294]

43. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:377

آغاز: مَسَائِلَ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ يَكُونُ كالمفتي الَّذِي يَصْدُرُ عَنْهُ أَوِ الْكَنْزِ الَّذِي يُنْفِقُ مِنْهُ فَابْتَدَأْتُ مُسْتَعِيناً بِاللَّهِ . الخ ؛ انجام : وَ ابْتِدَاءِ زَمَانُ التأجيل مِنْ حِينَ الْمَوْتِ وَ فِي الطَّرَفُ مِنْ حِينِ الْجِنَايَةِ.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 222گ، 19 سطر (17×10/5)، اندازه: 25/5×15/5 سم [ف: 1 - 344]

44. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:378

آغاز: عَلَى الْحَافِرُ لانه كالملقي وَ لَوْ قَالَ الْقَ مَتَاعَكَ فِي الْبَحْرِ التسلم السَّفِينَةِ فالقاه فلاضمان وَ لَوْ قَالَ وَ عَلَى ضَمَانُهُ ضَمِنَ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدایی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 241گ، 21 سطر (18×16) ، اندازه: 24×18سم [ف: 1- 344]

45. قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه: 186

از النكاح تا آخر کتاب؛ بی کا، تا: قرن 10؛ تملک محمد حسین الصادقی در 1308 [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 350]

46. یزد؛ صدوقی یزدی؛ شماره نسخه:166

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 292 گ، 19 سطر، اندازه:18×24/5سم [ف: - 136]

47. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:684

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 1 - 133]

48. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17212

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن مشکی، 305گ، 18 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 21/1 - 828]

49. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 2460

آغاز: برابر؛ انجام: و لو كان تعليم سورة قيل يعلمها النصف من وراء الحجاب و فيه تردد.

از ابتدای مقدمه تا اواخر نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ محشی؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج قهوه ای، 262گ، 17 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 21/1 - 832]

50. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2464

آغاز: الرَّابِعَةُ لَوْ أَبْرَأَتْهُ مِنَ الصَّدَاقَ ثُمَّ طَلَّقَهَا قَبْلَ الدُّخُولِ رَجَعَ بِهِ نِصْفُهُ؛ انجام: برابر

ج2، از اواخر نكاح تا انتهای کتاب دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج قهوه ای، 262گ، 17 سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 21/1 - 833]

51. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4300

آغاز: برابر؛ انجام: الرَّابِعَةُ لَوْ بَاعَ عَبْداً قِيمَتُهُ مِائَتَانِ وَ بریء لَزِمَ الْعَقْدِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، با امضای بلاغی، با علامت قرائت کتاب به سال 1271؛ محشی بعضا با عناوین «ع ل مدظله» و ظاهرا امضای بلاغ از محقق کرکی باشد؛ جلد: مقوایی، 236 گ، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 837]

52. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8357- 57/27

آغاز: بِاللَّهِ وَ مُتَوَكِّلًا عَلَيْهِ فَلَيْسَ الْقُوَّةِ الَّا بِهِ وَ لَا الْمَرْجِعُ الَّا اليه وَ هُوَ مَبْنِيُّ عَلَى أَقْسَامِ أَرْبَعَةُ الْأَوَّلِ فِي الْعِبَادَاتِ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با امضاء «مهذب» به تاریخ رجب 1081؛ 410گ، 17 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 5-2393]

53. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2593

آغاز: برابر

کامل؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشي از زین الدین و شرح و بدون امضاء؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 219گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 1- 435]

54. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه:65

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، جا: بیجاپور؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 395گ، 14 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف مخ - 105]

55. قم؛ موقوفه میرزا ابوطالب قمی؛ شماره نسخه:18

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشي منقول از کتب فقهی؛ واقف: سید اسماعیل (جد اعلای میرزا ابوطالب قمی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 370گ، 22 سطر [جنگ: 1- 496]

56. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:1095

آغاز: الطُّرَفُ الثَّالِثِ فِي كَيْفِيَّةِ التَّيَمُّمِ ؛ انجام : الْمَقْصَدُ الثَّانِي فِي الْجِنَايَةِ عَلَى الْمَنَافِعِ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی،400گ، 13 سطر، اندازه: 20×24سم [ف: 2 - 176]

57. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1645

نیمه یکم است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی، مقابله شده، با بلاغ قرائت، با اجازه روایت با امضای جعفر كمال (؟) الدين البحرانی؛ تملك: عابد بن صالح بن امیر قلی شیرازی با مهر «افوض امرى الى الله العابد ..» (چهار گوش)، عبدالله بن زين العابدين النوروزی؛ مهر: «المتوكل على الله الغني ... الصايم ... محمد بن» (دایره)؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ کاغذ: ترمه حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 146گ، 19 سطر (11/5 × 16/5)، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 3 - 179]

58. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1442

انجام: لَا يَجِبُ عَلَى النَّبِيِّ الْقِسْمَةِ بَيْنَ ...

از کتاب طهارة تا نکاح؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ مهر: «محمد اسماعيل» (بیضی)؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 259گ، 22 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 3- 179]

59. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:16195

آغاز: ... آن مشاهدة اليد و التصرف الوجه لا اما لو كان ... مسایل ثلاث الأولى؛ انجام: بیت الْمَالِ وَ هُوَ . . . لانه خِطَاءً خُطًا الْحَاكِمِ فِي بَيْتِ الْمَالِ وَ قِيلَ يَكُونُ ...

قسمتی از مقدمه و باب اول را دارد؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشى؛ جلد: گالینگور مشکی، 22 گ، 23 سطر، اندازه: 17/8×13/8 سم [ف: 45 - 75]

60. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14751

آغاز: برابر؛ انجام: الرَّابِعُ فِي اللواحق ، وَ هِيَ ثَلَاثٍ ، الْأُولَى اذا ادُّعِيَ بَعْدَ الْقِسْمَةِ الْغَلَطِ عَلَيْهِ ، لَمْ تَسْمَعْ دَعْوَاهُ فَانٍ أَقَامَ بَيِّنَةً سُمْعَةُ . . . الثَّانِيَةُ : اذا اقْتَسَمَا ثُمَّ ظَهَرَ الْبَعْضَ مُسْتَحِقّاً ...

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: حدود 906قب افتادگی: انجام؛ مصحح، با عبارت « بَلَغَتْ قرائة وَفَّقَهُ اللَّهُ وَ بَلَّغَ سَمَاعاً وَفَّقَهُ اللَّهُ » مقابله شده، انهایی به خط محدث بزرگ شیخ حسین بن مفلح بن حسن بن رشید بن صلاح صیمری (- 933ق)، مبنی بر قرائت نسخه بر وی به سال 906ق با این عبارت: « أَنْهَاهُ ایده اللَّهِ قرائة وَ بحثا فِي مَجَالِسِ مُتَعَدِّدَةٍ آخِرِهَا يَوْمُ الْحَادِيَ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ جمادی الاول سَنَةَ سِتٍّ وَ تِسْعِمِائَةٍ هجرية وَ كَتَبَ حسین بْنِ مُفْلِحُ بْنِ حَسَنُ»، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 202گ، 18 و 20 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 37 - 342]

61. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:407

خط: نسخ نازیبا، كا: عماد الدين بن مساعد حسینی حائری، تا: دوشنبه ذیحجه 916ق؛ مصحح، محشی، با آثار بلاغ، با آنهائی که على بن عبد العالی (محقق کرکی) به تاریخ جمادی الثانی 923 در نجف اشرف نوشته؛ تملک: زين الدين بن على و مهر « الرَّاجِي بِاللَّهِ الْقُوَى عَبْدُهُ زَيْنُ الدِّينِ بْنُ علی» (دایره)؛ مهر: «عبده سلطان

محمد» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 1083؛ جلد: تیماج مشکی، 213گ، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 25/5سم [ف: 2 - 7]

62. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7599- 51/59

آغاز: برابر جلد اول از آغاز تا پایان کتاب نکاح؛ خط: نسخ، كا: علاء الدين بن شمس الدين محمود، تا: 1 ذیحجه 918ق؛ محشی، با فوایدی در نکاح که نور الدين بن على بن جعفر بن لطف الله عاملی از روی خط جدش لطف الله نقل کرده؛ 157گ، 18 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 5 – 2387]

63. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:703

آغاز: برابر؛ انجام: خَتَمْتَ هَذَا الْكِتَابِ شَرَائِعِ الاسلام ...

خط: نسخ، كا: فخر الدين بن اشرف حسینی استرابادی، تا: پنج شنبه جمادی الثانی 122ق، جا: نجف اشرف؛ نسخه بر محقق کرکی على بن عبد العالی خوانده شده و بلاغها در هامش به خط همو هست، و دارد « تَمَّ بَلَغَ قِرَاءَةِ ایده اللَّهِ تعالی» و نیز در پایان کتاب الوصية دارد: « أَنْهَاهُ ایده اللَّهُ تَعَالَى قِرَاءَةُ وَ فَهْماً وَ ضبطا وَ استشراحا فِي مَجَالِسِ مُتَعَدِّدَةٍ آخِرِهِ خَامِسُ عِشْرِينَ جُمَادَى الْآخِرَةِ مِنْ شُهُورِ سَنَةٍ ثُلُثُ وَ عشرین وَ تِسْعُمِائَةٍ وَ كَتَبَ الْعَبْدِ الْفَقِيرِ الَىَّ اللَّهِ تعالی عَلِىُّ بْنِ عَبْدِ الْعَالِي فِي الْمَشْهَدِ الْمَقْدِسِ الْغَرَوِيِّ عَلَى مشرفه الصلوة وَ السَّلَامُ حَامِداً مصلیا مُسْلِماً»، برخی حاشیه ها نیز به خط او است، و در 213روپ هم حاشیه های او است درباره سهام ارث و در آغاز دارد «مِنْ حَوَاشِي الشَّيْخِ عَلِيِّ بْنِ عبدالعالی مدظله العالی»، در 214ر وپ از کتابی است فقهی درباره تیمم، محشی با نشان «ل مدظله العالی» یا «ل مدظله» و باید از همان کرکی باشد و با نشان های «ح ل» و «ع » و «عب»؛ مهر: کتابخانه فضل الله نوری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج زرد، 214گ، 23 سطر (16×11/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 5 - 1933]

64. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 2341

آغاز و انجام: برابر

از مباحث کتاب طهارت تا کتاب دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا925ق؛ مصحح، محشی؛ تملك: ابن محمد بن مهدی 1320، عزیز الله بن رفيع»؛ مهر: «اللهم صل على محمد و آل محمد»، «یا قاضي الحاجات»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 187گ، 23 و 25 سطر (17×12)، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 12 - 85]

تهران: مفتاح، شماره نسخه: 141

همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 181]

65. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14832

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 931ق؛ از ورق دوم لعان تا ديات به قلم نستعلیق عنایت الله بن مراد بخش به على قاضی در شب دوشنبه سوم جمادی الثانی 931، کاتب اول نوشته خود را نزدیکی از علمای زمان تصحیح کرده که در پایان ج 1 می نویسد: « حَقَّقْتَ مَسَائِلَ جُلِدَ الْأَوَّلِ مِنْ شرایع الاسلام بَعْضُهَا قراأ وَ بَعْضُهَا اسْتِمَاعاً عِنْدَ أَفْضَلُ الْعُلَمَاءِ الْمُتَأَخِّرِينَ قَاسِمٍ الأرد . . . سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی»؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 392گ، 17 سطر، اندازه: 617×24/5سم [ف: 21/1 - 853]

66. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 451

آغاز: مِنْهُ عَلَى الْجَانِبِ الايمن وَ يَغْسِلُ الْغَاسِلُ يَدَيْهِ مَعَ كُلُّ غُسِلَتْ ثُمَّ ينشفه بِثَوْبٍ بَعْدَ الْفَرَاغِ ؛ انجام : وَ فِي رِوَايَةِ السكونی عَنْ ابی عبدالله عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي كَلْبِ الصيداته يَقُومُ وَ كَلْبِ الْحَائِطِ.

خط: نسخ، كا: عبد المهدي بن علی بن احمد عمدی حسینی، تا: 1 شعبان 933ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با نشانی بلاغ، محشی با رمز «ع »، انهائی که علی بن عبد العالی (محقق کرکی) برای کاتب به تاریخ هشتم ذیقعده 933 نوشته؛ جلد: مقوایی، 323گ، 19 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 2 - 55]

67. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه:85

خط: نسخ، كا: محمد مؤمن بن عبدالرضا بن عبدالله حسینی، تا: 6 جمادی الاول 933ق؛ قطع: وزيري نشریه: 4- 386]

68. مشهد؛ حیدری؛ شماره نسخه:46

كان عبد المهدي بن على بن احمد عمدی حسینی، تا: 1 شعبان 933ق؛ در آخر جلد اول یادداشتی به خط محقق کرکی (م 940) آمده اندیشه حوزه: س 2، ش7 - 215]

69. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4996/2

آغاز و انجام: برابر

از کتاب طهارت تا کتاب حدود؛ خط: نستعلیق، کا: شاه علی بن محمد یزدی شیعی، تا: 28 محرم 135ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 279گ، 20 سطر (15×10)، اندازه: 24×16سم [ف: 14 - 287]

70. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:125

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: یحیی بن محمد بن يحيى بن اسماعيل بن يحيى بن اسماعیل علوی حسینی، تا: 10 رمضان 938؛ محشى؛ تملک: عبد العزيز بن يحيى بن رحمة الله، محمد علی بن محمد اسماعیل حمصی، محمد عقیل بن حسن به تاریخ جمادی الثانی 1988 در بغداد، محمد باقر بن محمد رحیم؛ جلد: تیماج سبز، 356، 16 سطر، اندازه: 16× 24/5 سم [ف: 1- 173]

71. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:9638

خط: نسخ، كا: ادریس بن ستار بن لطف الله فرقاوی جزائري الشوئی، تا: چهارشنبه جمادی الاول 945ق؛ مصحح، با بلاغ قرائت، محشی با نشانی «ع ل»، با اجازه حسین بن علاء (از شاگردان علی بن عبد العالی) به شیخ حمزه در 22 شوال 950؛ تملك: حاجی بابا بن میرزا جان قزوینی، رجب بن حافظ اسفراینی؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 280گ، 20 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 31 - 27]

72. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 542

خط: نسخ، كا: محمد زاهد بن نعمت الله شیروانی، تا: 949ق؛

210گ، 24 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 1- 132]

73. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1222

خط: نسخ، كا: على بن ادریس بن حسین، تا: دوشنبه 12 جمادی الثانی 951ق؛ مصحح، محشى؛ تملک: شیخ عیسی بن محمد بن على نصار که محمد بن حمد بن داود به تاریخ رجب 1016 نوشته؛ مهر «عبدالوهاب الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 252گ، 23 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 4 - 17]

74. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32858

کامل؛ خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالرحيم بن محمد خطیب تونی، تا: 3 جمادی الثانی 952ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن مشکی، 271 گ، 19 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 371]

75. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8648

نیمه دوم کتاب از احکام نکاح؛ خط: نستعلیق، كان محمد بن عبد القادر جربادقانی (کلبایکانی)، تا: ذیقعده 953ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ وقف نامه کتاب با مهر «یا محسن قد اتیک المسيء» (بیضی)؛ تاریخ وقف: صفر 1273؛ جلد: تیماج مشکی، 260گ، 15 سطر، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 22 - 207]

76. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه:17216

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عنایت الله بن میرزا علی بن سلطان حسن کاشانی، تا: 22 ربیع الثانی 955ق؛ محشی، قبل از فهرست به خط مغایر این مطالب نوشته شده: الف - أَقْسَامِ چهارگانه فِقْهُ عِبَادَاتٍ ، عُقُودِ ، ايقاعات وَ احکام ، بِ - كِتَابُ التَّبْصِرَةِ أَرْبَعَةَ آلَافِ مَسْأَلَةٍ وَ مُخْتَصَرُ الشرایع سِتَّةَ آلَافِ مَسْأَلَةٍ وَ الارشاد خَمْسَةَ آلَافِ مَسْأَلَةٍ وَ الشرایع ثَلَاثَةَ عَشَرَ أَلْفَ مَسْأَلَةٍ وَ تَحْرِيرُ الْأَحْكَامِ مِائَةُ وَ سِتُّونَ أَلْفَ مَسْأَلَةٍ ج- قاعدة: كُلُّ شَفْعٍ مِنْ الانسان مؤنث الَّا الْخَدَّيْنِ وَ كُلْ وَ تَرَ مذکر الَّا الطِّحَالُ وَ الْكَبِدُ . ذکر تَاجُ الدین زوزني فِي شَرْحِ المنظومة أَنَّ عِدَّةَ أَلْفَاظِ استوي فِيهِ الْمُذَكِّرُ وَ الْمُؤَنَّثُ وَ هِيَ الْأَمَامَ وَ الامير وَ الْوَكِيلُ وَ الْوَصِيِّ وَ الْمُؤَذِّنِ وَ الشَّاهِدِ وَ الْخَادِمِ وَ الْمَيِّتُ وَ الحاق التَّاءُ فِيهِ خُطَّةٍ مَحْضٍ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 300گ، 17 سطر، اندازه: 25/2×17/8 سم [ف: 21/1 - 845]

77. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 1242

خط: نسخ، بی کا، تا: 29 محرم 955ق؛ محشی؛ تملک: محمد بن محمد علی بن حسین بن حسن بن علی اکبر موسوی رمضان 1302 در شوشتر؛ اندازه: 25×18سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

78. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:157

جزء اول؛ خط: نسخ، كا: عناية الله بن میرزا علی بن سلطان حسن کاشانی، تا: 22 ربیع الثانی 955ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، 17 و 20 سطر (11/5 ×16)، قطع: وزيري [تراثنا: س ش 1 - 124]

79. کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 27/1

آغاز: وَ لَمْ يُرِدْنَ عَنْ ارْبِعْ ثَبَتَ عَقَدَهُ عَلَيْهِنَّ وَ لَوْ زدن عَنْ ارْبِعْ تُخَيَّرُ أَرْبَعاً

شرایع الاسلام 845 خط: نسخ، كا: نصر الله بن برقع بن ترکی الطرفی، تا: پنج شنبه 16 محرم 156ق، جان اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ 117گ (1ر-117پ)، 25 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: - 28]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1778/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5- 232]

80. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1045

خط: نسخ، بی کا، تا: 22 جمادی الثانی 957ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ، با انهائی که علی بن نصر الله لیثی جزائری به جهت مولانا محمد مقیم به تاریخ سلخ رجب 1047 نوشته؛ تملک: محمد مقیم بن محمد هاشم به تاریخ 1306 و مهر «عبده اسماعیل» بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 326 گ، 17 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 3 - 237]

81. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1434

از کتاب نکاح تا پایان دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 17 شعبان 959ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 181گ، 17 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 4- 268]

82.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15067

خط: نسخ، كا: لطف الله بن شکرالله طبیب کاشانی، تا: 10 رجب 959ق [مختصر ف: - 468]

83. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4672/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حسن علی کلال استر آبادی، تا: 964ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 180گ (1-180)، 37 سطر (11/5 × 17/5)، اندازه: 26×18سم [ف: 19 - 341]

84. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:543

خط: نسخ، كا: قاسم بن محمد استرابادی، تا: پنج شنبه 30 رمضان 965-958 ق؛ 340گ، 17سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 1 - 132]

85. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7418

خط: نسخ معرب، كا: ابوالقاسم بن محمد بن فتح الله حسینی، تا: 966ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی، مقابله شده مظفرالدین مسعود بن محمود به تاریخ شنبه غره ذیحجه 1009؛ جلد: تیماج قهوه ای، 282گ، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 19 - 231]

86. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه:2595

آغاز: برابر

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 966ق؛ محشی از شیخعلی و شرح المعه و تحریر و مهذب، پس از ختم کتاب رساله ای در تحقیق بلوغ که ظاهرا به خط سید قوام الدين بن حسین و از شیخ عبدالعالی بن محقق ثانی است نوشته شده و پشت آخرین صفحه آن عبدالعالی بن محقق کرکی مذکور به خط خود اجازه روایتی به قوام الدین مذکور داده اند؛ واقف: سپهسالار کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 254ص، 21 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 1 - 433]

87. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14893

آغاز: برابر؛ انجام: و على القول الآخر يصح الجميع

ج 1؛ خط نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 19 رجب 967ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن محمد على سنه 114 (كذا)؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 169گ، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 21/1 - 859]

88. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1043

آغاز: عَشَرَةُ قَرَارِيطَ وَ الْبَاقِي مِنْ بَيْتِ الْمَالِ وَ الْأَشْبَهُ الزَّامِّ الاخ بِالْجَمِيعِ انَّ لَمْ يَكُنْ عَاقِلَةَ

خط: نسخ معرب، بی کا، تا: دهه اول ربیع الثانی 968ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد نصير و مهر «نعم المولی و نعم النصیر» (مربع)؛ مهر: «عبده محمد قاسم الحسنی» (مربع)؛ 291گ، 21 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 3 - 235]

89. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11959

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: فرج الله فرزند هلال فرزند نجم بلاسی، تا: سه شنبه 28 ربیع الاول 969ق؛ مصحح، بر یکی از علمای بزرگ نجفی اشرف در سال 1063 ق قرائت شده که همراه اجازه نامه ایشان آمده است «بَلَغَ قِرَاءَةِ أَيَّدَهُ اللَّهُ تعالی وَ وَفَّقَهُ الَىَّ مَرْضَاتِهِ فِي مَجَالِسِ مُتَعَدِّدَةٍ آخِرُهَا فِي شَهْرِ جُمَادَى الْأَوَّلِ سَنَةٍ أَلْفُ وَ ثَلَاثُ سِتِّينَ قِرَاءَةِ مُعْتَبَرَةٍ وَ قَدْ تَبَيَّنَ مِنْهُ جَوْدَةً وَ خذاقة فَهْمُهُ وَ أَجَزْتَ لَهُ فِيمَا نَقَلَهُ منی وَ پرویه عنی باجازة شَيْخُنَا وَ مَوْلَانَا الشَّيْخِ عَبْدٍ . . . عَنْ أَبِيهِ رَحِمَهُ اللَّهُ عَنْ مشا . . . ذَلِكَ بِيَدِهِ الْفَانِيَةِ مُحَمَّدٍ . . . النجفی»، محشی با نشان «ح ع ل» و «ح ل»؛ کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 243گ، 21 سطر (2012)، اندازه: 21×30 سم [ف: 30 - 257]

90. قم؛ فیضیه، شماره نسخه:583

بی کا، تا: 969ق [ف: 1- 133]

91. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:4094

بی کا، تا: 969 ق [نشریه: 13 - 364]

92. مشهد: نواب؛ شماره نسخه:329

آغاز و انجام: برابر

ج 1؛ خط: نستعلیق، كا: قاسم بن هاشم حسینی استرابادی، تا: 28 جمادی الثانی 969ق با محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 227گ، 15-21 سطر (15×12)، اندازه: 24×18سم [ف: - 278]

93. سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه:93

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ تحریری، كا: حيدر بن على سبزواری، تا: 969ق؛ مصحح، محشی با رمز «ع ل»؛ ضمیمه آخر نسخه: کیفیت دعاء ام داود در نیمه رجب و نیمه شعبان به روایت علی بن موسی الرضا(علیه السَّلام) در دو برگ، آغاز: « يَوْمَ النِّصْفِ مِنْ رَجَبٍ يُسْتَحَبُّ فِيهِ زِيَارَةُ الْحَسَنِ أَخْبَرَنَا جَمَاعَةً » ، انجام : « يَا جَامِعَ الشَّتَاتِ یا رَازِقَ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَ فَاعِلِ مَا تَشَاءُ»؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج زرشکی، 354 گ، 23 سطر، اندازه:18×24/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 399]

94. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:14378

آغاز: حَقِيقَةُ أَنْ تَقُولَ بِالطَّلَبِ وَ تقد مِنْ حَالِ الْمَذْهَبِ وَ انَّ اسئل اللَّهُ . . . أَرْكَانَهُ أَرْبَعَةُ الْأَوَّلِ فِي الْمِيَاهِ وَ النَّظَرُ فِي الْمُطَلِّقِ وَ الْمُضَافِ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رجب 971ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به امضاء «عل» و حواشی دیگر؛ جلد: مقوایی قهوه ای، 215گ، 12 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 38 - 507]

95. قم، گلپایگانی شماره نسخه: 6458/1 -33/8

آغاز و انجام: برابر

طهارت تا دیات؛ خط: نسخ زیبا، كا: حاج علی بن شکرالله شیرازی، تا: سه شنبه ربيع الثانی 972ق؛ محشی با امضای «ع ل ره» و «ص» و «نهاية» و «قواعد الشهید» و «دروس»، انهاء رساله توسط شیخ عزالدين که گواهی بر آنها از پدرش عبداللطيف بن على جامعی عاملی است، در 1046ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 243گ، 21 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 5 – 2385]

96. قم: مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3189

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد بن نظام الدین محمود بن عبدالحمید انصاری، تا: 17 جمادی الاول 974ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لا اله الَّا اللَّهِ الملک الْحَقُّ الْمُبِينُ عَبْدُهُ مُرْتَضَى الحسینی 1177» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 212گ، 25 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ - 3 - 1139]

97. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7436/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 974ق؛ جلد: روغنی، 385گ (1پ۔ 385پ)، 17 سطر [ف: 25 - 415]

98.تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 833

كا: علاء الدين فتح الله بسطامی، تا: 974ق؛ قطع: وزيري [ف: 149]

99. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:833

خط: نسخ زیبا، كان محمد حسین بن شرف الدين مازندرانی، تا: دوشنبه رمضان 1975ق، جان ساری؛ واقف: امیر الدین محمد الزاهد بن الطبیب؛ 210گ، 19سطر، اندازه 23×33/5 سم [ف: 3_621]

100. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10399

آغاز:دافِقٍ تقارنه الشَّهْوَةِ وَ فُتُورِ الْجَسَدِ وَجَبَ الْغُسْلُ وَ لَوْ كَانَ مَرِيضاً كِفَّةِ الشَّهْوَةَ

خط: نسخ، كا: محمود بن حسن بن غياث میبدی، تا: ذیحجه 975ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملك: كمال الدين بن محمود میبدی (فرزند کاتب)؛ جلد: مقوایی، 387گ، 17 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 26 - 320]

101. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:144

خط: نسخ، كا: على بن محمد بن شمس الدين على، تا: 16 جمادی الثانی 975ق؛ تملك: احمد بن هاشم طباطبائی به تاریخ پنجم شوال 1013، محمد صادق بن محمد جعفر هرندی اصفهانی به تاریخ ربیع الثانی 1179؛ جلد: تیماج مشکی، 358 گ، 19 سطر، اندازه:18×24/5سم [ف: 1- 198]

102. یزد: وزیری؛ شماره نسخه: 379

خط: نسخ، كا: حاجی محمد بن محمد حاج محمد، تا: 975ق؛ محشی به نشانهای «ع » و «ع ق» و «12»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 278گ، 21 سطر (16×9/5 )، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 1 – 345]

103. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 2212

خط: نسخ، كا: محمد بن خميس بن حسن الذابی، تا: سه شنبه 29 ربیع الاول 977ق؛ تملک: محمد بن عماد حسنی، محشی؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن سرخ، 259 گ، 20 سطر، اندازه: 30/2×21/5 سم [ف: 1- 276]

104. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12990

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن ناصر حسینی، تا: ربيع الاول 977ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی، آنهاء شیخ عبدالله در دهه سوم شوال 977 که مرقوم فرموده اند کاتب آن را در مجالس متعدد در نجف اشرف و مشهد مقدس از ابتدا تا انتها نزد او قرائت کرده؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهدپور، مرداد 1362؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 361گ، 19 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 21/1 - 821]

105. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6836- 35/16

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: على بن یوسف حسینی (آخر کتاب عتق)، تان 863ق (آخر کتاب عتق) و 979ق (آخر کتاب)؛ مجدول مصحح، محشی با امضای «ع ل»؛ تملک: سعید علی گلپایگانی، ابراهیم بن حسين هزار جریبی در گاهی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 298گ، 18 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 5 - 2385]

106. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21228

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 980ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 48گ، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [اهدائی رهبر: 3 - 371]

107. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14222

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: موسی بن يوسف بن نصر الله مازندرانی، تا: 4 ذیقعده 980ق؛ محشی، ظهر صفحه اول رموز کتب و اسماء مجتهدین و نیز مقدار کر و مطهرات و نجاسات؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 288گ، 21 سطر، اندازه: 24×17/3 سم [ف: 21/1 - 842]

108. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:118

ج 2؛ خط: نسخ جلى، كا: حاجی بابا بن میرزا خان قزوینی، تا: 980ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 26×18/5 سم [ف: - 69]

109. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه:102

آغاز: مِنْ احدى الطهارتين وَ لَوْ صلی الْخُمُسِ وَ يُتقن انْهَ أَحْدَثَ عَقِيبَ احدى الطهارات

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 9 ذیحجه 980ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمدرضا بن محمد صالح» (بیضی)؛ واقف: شیخ الاسلام دامغانی، 1272؛ جلد: تیماج قرمز، 428گ، اندازه: 21×14سم [ف مخ - 105]

110. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:697

خط: نسخ، كا: علی بن عبدالكریم طبسی، تا: غره محرم 980ق؛ مقابله شده، محشی از «مصادر - سلطان محمد به خط خودش - ص - ع ل - صحاح - بیان - شیخ زین الدین - قواعد - زی - مفلح»؛ تملك: سید احمد بن محمد طاهر حسینی در سال 1064، ابن ... طاهر اصفهانی، محمد تقی بن محمد صالح بن سید محمد بن محمد طاهر حسینی در سال 1209، سید احمد بن محمد طاهر حسینی؛ جلد: تیماج زیتونی، 255گ، 21 سطر (16×10)، اندازه: 24818سم [ف: 2 - 341]

111. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 61

طهارت تا دیات؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن سعد الدين محمود غرکی، تا: 28 شعبان 980ق، جان خراسان؛ محشی با نشان «شرح زين رحمه الله، شرح جعفریه، ع ل، شیخ مفلح، سید علی صاحب مدارک سلمه الله، مدارک، ذکری، ج ل، شیخ بهاء الدین صاحب قبله سلمه الله، سرائر، تتمه جامع عباسی، شرح ارشاد، ایضاح، شرح لمعه، تنقیح، بیان، نهایه، صحاح، قاموس، منتخب»؛ تملك: محمد اصفهانی حاجب؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 302گ، 19 سطر (1579)، اندازه: 24×7/5 سم [ف: - 567]

112. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 700

آغاز: کتاب الْفَرَائِضِ وَ النَّظَرُ فِي الْمُقَدِّمَاتِ وَ الْمَقَاصِدِ وَ اللواحق ؛

انجام : فُرُوعُ لَوْ أَوْضَحَهُ اثْنَيْنِ فَفِي كُلِّ وَاحِدَةٍ خَمْسُ مِنَ الابل ...

وَ كَذَا لَوْ سِرْ بافذهب مَا بَيْنَهُمَا لَانَ السرابة مِنْ فِعْلِهِ وَ کتاب «کتاب الْفَرَائِضِ» تا «الْمَقْصَدُ الثَّالِثِ فِي الشِّجَاجِ وَ الْجِرَاحِ» از کتاب الديات؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 980ق؛ محشی به امضای «ع ل» و «منه» و «ش ز بن رحمه ا... » و «ع ک؛ مهر: «حسنعلی 1204» (بیضی)؛ جلد: مقوا آبی، 17 سطر، اندازه: 22×18 سم [ف: 1- 597]

113. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10032

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 980ق؛ مجدول [میراث شهاب:س 8ش 2 - 20]

114. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه:بدون شماره

کا: حمزه بن يوسف رستمداری، تا: سه شنبه آخر ربيع الثانی 982ق، جا: مشهد رضوی [ف: - 18]

115. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7519

خط: نسخ، كا: مقصود بن قاضی بیک تمیمی، تا: 12 رمضان 982ق؛ محشی به امضاء «ع ل»؛ تملك: عباس بن محمد موسوی ساروی به تاریخ 1311، محمد نصیر بن محمد رضا به تاریخ 1133، سید محمد؛ مهر: «الواثق بالله الغني ... الحسیني 1023»

(کروی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 411گ، 19 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 26 - 23]

116. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4824

خط: نسخ، كا: كمال الدين حسين بن عبدالكريم ابوالحسن استرابادی، تا: جمعه 7 صفر 982ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: کاتب «بالملک الواثق القديم كمال الدين حسين بن عبدالكریم»؛ تملك: حسن بن امامقلی مازندرانی به تاریخ 1035؛ جلد: مقوایی، 252گ، 25 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 13 - 24]

117. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 571- 4/41

آغاز: بسمله . بَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ وَ الْخَلْوَةِ وَ لَوْ أَحَقَّهُمَا.؛ انجام: برابر

کتاب النکاح تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، كا: سید محمد بن سیدعلی مرتضی حسینی استر آبادی، تا: 182ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی از زین الدین؛ جلد: تیماج مشکی، 280گ، 13 سطر، اندازه: 19× 25/5 سم [ف: 5 – 2387]

118. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:3716- 19/46

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: زین الدین علی بن عبدالرحيم شوشتری، تان 982ق؛ مصحح، محشى؛ تملك: محمد طاهر بن محمد حسین حسینی به تاریخ 1055؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 339 گ، 21 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 5 – 2385]

119. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:109

آغاز: برابر

خط: نسخ جلی، کا: محمد کاظم، تا: 14 ربیع الثانی 984ق؛ در سال 984 ايضأ مقابله و تصحیح شده؛ مهر: «اشفعی یا على 1162» (مربع)؛ تملك: صافی بن ابراهيم بن محاسن صیمری در جمادی الثانی 1125 با مهر «الواثق بالله العظيم صافی بن ابراهیم» (مکعبی)؛ جلد: تیماج ضربی قهوه ای، 335 گ، 21 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: - 64]

120. کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه:7

انجام: فَرَغَ مِنْ كِتَابَةِ شرایع . . . فِي يَوْمِ الْخَمِيسِ عَاشِرٍ شَهْرِ جُمَادَى الثَّانِي فِي يورت زیارت باقرى عَنْ ييلاق گنجه سَنَةً 986 سِتٍّ وَ ثَمَانِينَ وَ تِسْعُمِائَةٍ وَ أَنَا الْمُذْنِبُ الرِّجَالِ : ابْنُ يُوسُفَ علی ، یار علی رازی ...

کا: یار على بن يوسف على رازی طهرانی، تا: 10 ربیع الاول 984ق، جان گنجه؛ محشى؛ جلد: مشکی، اندازه: 18× 25سم [نشریه: 11 - 952]

121. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:146

جلد دوم از نکاح تادیات؛ خط: نسخ، كا: اصغر بن علی ولی، تان یک شنبه 18 ربیع الثانی 984ق؛ تملك: محسن بن محمد در 3 شعبان 1305، علی اصغر حسینی 1339؛ مهر: عبدالرحيم بن غفار طباطبائی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 196گ، 19 سطر (16×10)، اندازه: 23×16سم [سنا: ف: 1 - 72]

122. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:277

آغاز: وَ الْوَاجِبُ فِي التَّيَمُّمِ النِّيَّةِ وَ اسْتِدَامَةً حُكْمِهَا وَ التَّرْتِيبُ يَضَعُ يَدَيْهِ عَلَى الارض ثُمَّ يَمْسَحُ الْجَبْهَةِ بِهِمَا

خط: نسخ، كا: احمد بن جلال الدين طالقانی، تا: دوشنبه از محرم 985ق؛ افتادگی: آغاز؛ 170گ، 21 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 197-1]

123. قم؛ معصومه؛ شماره نسخه: 105/1 -6052

خط: نسخ، كا: محمود بن محمد خطیب کاظمی، تا: 12 ربیع الاول 987ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 370گ، 17 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: - 129]

124. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15242

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: نامور، تا: 985-987ق؛ مصحح، محشی با نشان «ع ال» و غیر آن؛ مهر: «... رحمة ربي الغني ...» (بیضی)، «.. ابوالقاسم الموسوی ...» (دایره)؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی با روکش پارچه، 356گ، 17 سطر (15×9)، اندازه: 25×17سم [ف:38-704]

125. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7250

خط: نسخ، كا: محمد شريف بن محمد شریف سبزواری، تا: سلخ رجب 987ق؛ مصحح، محشى؛ تملك: محمد رضا بن موسی، سید قاسم بن سید محمد حسینی اعرجی به تاریخ ذیقعده 1217؛ جلد: تیماج قرمز، 286گ، 22 سطر، اندازه: 24×17سم [ف:19-47]

126. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2229

آغاز: ... اسْتِعْمَالُهُ فِيمَا عَدَا ذَلِكَ . . . الرُّكْنُ الثَّانِي فِي الطَّهَارَةِ وَ هِيَ وُضُوءٍ وَ غُسْلُ ... (گ 3)

خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بی کا، تا: 988ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «تحریر»، «ح ل»، «شرح»، «عد»، «عن»؛ مهر: «لا اله الا الله الملک الحق المبين، عبده شیخ حسن» (گرد)؛ کاغذ: نخودی بغدادی، جلد: مقوایی، مذهب، 272گ، ابعاد متن: 10×17، اندازه: 27/5×17/5 سم [ف: 11 -611]

127. خوی؛ ملا علی خوئی (شريف)؛ شماره نسخه: 21

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَالَ ابْنُ ابی عقیل هُمَا سَوَاءُ فِي الديه استنادا الَىَّ قَوْلِهِمْ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ كُلَّمَا فِي الْجَسَدِ مِنْهُ اثْنَانِ فَفِيهِ نِصْفُ الديه وَ هَذَا حَسَنُ وَفِيُّ قُطِعَ.

خط: نسخ، كا: فرج الله بن حبیب الله شوشتری، تا: جمادی الثانی 988ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرد، 313گ، 20 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [اوراق عتيق: 1- 129]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21590

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: غلام علی بن سلطانعلی، تا: سه شنبه 9 شعبان 990ق؛ محشی از شهید ثانی و فرزندش شیخ حسن و عبدالعالی کرکی و دیگران، و نیز بخشی از «حدود و دیات» از علامه محمد باقر مجلسی در حواشی کتاب القصاص، مصحح، مقابله شده؛

اهدایی: رهبری، خرداد 1373، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 306گ، 19 سطر، اندازه: 24×18سم [اهدائی رهبر: 3- 371]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1382

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 142]

129. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2467

دو جزء کتاب را در بر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 992ق؛ مصحح، محشي از قاموس و کنز اللغة، و با امضای «ع گ» و «زین»؛ تملك: محمد کاظم در سال 1124؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 357گ، 17 سطر (19×10)، اندازه: 32×19سم [ف: 12 - 310] تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:287

همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 181]

130. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:380

جزء اول؛ خط: نسخ، كا: محمد مؤمن بن عبدالرضا، تا: دوشنبه 6 جمادی الاول 993ق؛ محشی به نشان «ع ل»؛ تملك: «حسین»؛ اهدایی: میرزا محمد حسن نواب یزدی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 272 گ، 12 سطر (14×8)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 1 – 345]

131. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:376

کامل؛ خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن شاه نظر، تا: اوایل قرن 11؛ محشی به نشان «ع » و «زین الدین»؛ مهر: «لا اله الا الله الملک الحق المبين عبده محمد ولی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، 374گ، 20 سطر (15×9)، اندازه: 24/5×18سم [ف: 1 - 344]

132. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 243/1

آغاز: سَوَادُ تَغَيَّرَ بِالنَّجَاسَةِ أَوْ لَمْ يَتَغَيَّرْ عداماء الِاسْتِنْجَاءِ فانه طَاهِرُ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ - بِالنَّجَاسَةِ أَوْ تلاقه نَجَاسَةُ مِنْ خَارِجٍ وَ الْمُسْتَعْمَلَ فِي الْوُضُوءِ طَاهِرُ مُطَهِّرُ الخ ؛ انجام : وَ تَرِثُهُ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى أَقُولُ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ قَدْ كَتَبَ هَذَا الْمُجَلَّدِ فِي أَثْنَاءِ تحصیل ..

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن خواجه علینقی، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 21 سطر (23×12/5)، اندازه: 36×22سم [ف: 1 – 241]

133. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه:97

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 286گ، اندازه: 19× 25سم [ف: - 53]

134. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:196

خط: نسخ، بی کا، تا قرن 11؛ 300گ، 20 سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 1- 155]

135. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 271

جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 161گ، اندازه: 19/5 × 25سم [ف: 1- 52]

136. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:136

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 220گ، 24 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 116]

137. قم؛ مفتي الشيعه؛ شماره نسخه:16

انجام: وَ لَوْ أَوْصَى بمازاد بَطَلَتْ فِي الزَّائِدِ خَاصَّةً الَّا انَّ يَجُزِ الْوَارِثِ وَ لَوْ كَانُوا

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 170گ، 17 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: - 31]

138. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 632

آغاز: (از کتاب طهارت) بَانَ تَرَى الدَّمَ دَفَعْتُ ثُمَّ يَنْقَطِعُ الَىَّ أَقَلُّ الطُّهْرِ فَصَاعِداً ثُمَّ تَرَاهُ الخ ؛ انجام : کتاب الْمُضَارَبَةِ وَ هِيَ يستدعي بیان أُمُورِ أَرْبَعَةُ . . . مَنْ جَرَتِ الْعَادَةِ باستیجاره کالدلال وَ الْوَزَّانِ وَ الْحَمَّالِ عَمَلً.

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: سید مهدی همدانی؛ کاغذ: حنایی سمر قندی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 128گ، 17 سطر (17×9/5)، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 2 - 534]

139. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1143

آغاز: و الدماء الثلاثة.؛ انجام: و نِصْفُ الدِّيَتَيْنِ عَنِ الْجَنِينِ أَنْ جَهْلِ حَالِهِ وَ آنَ عَلِمَ ذکرا ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی بامضای ع ل، زین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ چیتی، 437گ، 12 سطر (12×6/5)، اندازه: 19×12 سم [ف: 3 - 872]

140. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1577

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَا عَصَبَةَ الْمُسْلِمُونَ لانه رمی وَ هُوَ ذمی وَ يَضْمَنُ الدِّيَةِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح زرین، محشی به نشانه «ع ل»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی مذهب، 286گ، 21 سطر (18×9)، اندازه: 24×16سم [ف: 3 - 993]

141. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5210

از آغاز کتاب تا احکام وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 179گ، 16 سطر، اندازه: 24/5×17 سم [ف: 14 - 9]

142. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1260

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، با اجازه ای که ملا محمد طاهر بن محمد حسین شیرازی قمی برای محمد بن مرتضی نور الدین کاشانی به تاریخ 1080 نوشته؛ جلد: تیماج مشکی، 348گ، 19 سطر، اندازه: 13/5 × 26/5سم [ف: 4 - 73]

143. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11667/1

آغاز: برابر؛ انجام: و التَّوْحِيدُ وَ يُسْتَحَبُّ الْجَهْرِ بِالظُّهْرِ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَ مَنْ يُصَلِّي ظَهْراً ...

بخشی از کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با رموز «ع »، «زين الدين»، «بهاء الحسینی»،

شرح شرايع»؛ کاغذ: سمرقندی، 26گ (1-26)، 15 سطر، اندازه: 10/5×14سم [ف: 29 - 447]

144. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2159

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان های «5»، «ع ک»، «ع کی رحمة الله»، «ع ع»، «2 آ»، «حسين رحمه الله»، «شرح سید محمود»، «زین ن»، «صحاح»، «بیان»، «ذی»، «ایضاح»، «شرح المعه»، «دروس»، «تنقيح»، «ع ل»، «تذكرة»، «نهاية»، «لمعه»، «زین الدين ره»، «ایضاح»، با نشان بلاغ با عبارت «ابتدا سماعا ایده الله تعالی» و با عبارت «بلغ سماعا ایده الله تعالی» و با عبارت «بلغ قراةء ایده الله تعالی»؛ تملك: محمد بن عليخان جریادقانی؛ کاغذ: اصفهانی، نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 324گ، 17 و 23 سطر (11/5 ×14/5)، اندازه: 19/5×24/5سم [ف: 11 - 423]

145. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:327

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 325، 21 سطر، اندازه: 27×18سم [ف: 2 - 43]

146. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:146

انجام: وَ لَوْ جَنَى عَلَى نَفْسِهِ خَطَأً قَتَلَا أَوْ جُرْحاً طل وَ لَمْ يَضْمَنْهُ الْعَاقِلَةِ وَ جِنَايَةُ الذِّمِّيِّ فِي مَالِهِ وَ انَّ كَانَتْ

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 329گ، اندازه: 19/5 × 26/5 سم [ف: 1- 135]

147. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:347

آغاز: برابر؛ انجام: فهو مخوف .. الدق و السل.

از طهارت تا وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 156گ، 18 سطر (10×15/5)، اندازه: 23×18سم [ف: 7- 310]

148. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 58

طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «ع ل، مدارک، شرح لمعه، زین، ح يع، ح ارشاد، کنز، عد، ایضاح»؛ تملک: علی بن حسین رضوی قمی در 1329؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 421گ، 11 سطر (15×12)، اندازه: 19×24/5سم [ف: - 566]

149. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 161

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «من املائه، مدارک، مهذب، مفلح»، نوشته ای از صفي الدين بن فخر الدين طریحی در 1099 درباره مالک کتاب؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 196گ، 26 سطر (20×10)، اندازه: 5×17/ 30سم [ف: - 566]

150. مشهد؛ مدرسه سلیمانیه؛ شماره نسخه:99

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد ف: - 13]

151. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 92 صدر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «زین»؛ واقف: محمد شفیع، 1232؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج حنایی،403گ، 15 سطر (10/5 × 14/5 )، اندازه: 25×8/5 سم [ف: 5- 137]

152. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:6000

از آغاز تا وصیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر ( 15/5×8)، اندازه: 26×17سم [ف: 5 - 137]

153. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6001

نسخه کامل؛ خط: نسخ، كا: محمد صادق بن حیدر بیک استر آبادی، تا: قرن 11؛ محشی با رمز «ع.ل»؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر ( 9×15/5)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 5 - 138]

154. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3287

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 234گ، 22 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ - 3- 1138]

155. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3279

آغاز: برابر؛ انجام: الْبَحْثَ الثَّالِثِ فِي تزاحم الْمُوجَبَاتِ اذا اتَّفَقَ المباشر كا الدَّافِعِ مَعَ الْحَافِرُ وَ الْمُمَلَّكُ مَعَ الذَّابِحِ وَ وَاضِحُ الْحَجَرَ فِي الْكِفَّةِ مَعَ جازب المنجنیق وَ لوجهل المباشر حَالِ السَّبَبِ ضَمِنَ الْمُسَبَّبِ کمن

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از «ع ل رحمه الله» ؛ جلد: مقوا، 427گ، 16 سطر، اندازه: 19×25سم [ف مخ - 3 - 1140]

156. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3278

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ مهر: «زبعد محمد على اکبر است» (بیضی)، «محمد پیرودین جعفر 1150» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 330 گ، 17 و 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف مخ _3_1140]

157. قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه:112

آغاز: الْقُطْنَةُ وَ الْمَنْدُوبِ مَا عَدَاهُ وَ الْوَاجِبِ مِنَ التَّيَمُّمِ مَا كَانَ الصَّلَاةِ واجبه عِنْدَ تضييق

از اوائل کتاب الطهارة ركن اول در میاه تا اواخر دیات اعضا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 255گ، 22 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 98]

158. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4119- 21/39

آغاز: برابر؛ انجام: وَ جِنَايَةُ الذِّمِّيِّ فِي مَالِهِ وَانٍ كَانَتْ خَطَأً دُونَ عَاقِلَتِهِ وَ مَعَ عَجْزِهِ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج قهوه ای، 261گ، 19 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 5-2389]

159. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3921- 20/41

آغاز: برابر، انجام: الرَّابِعَةُ لوباع عَبْداً . . . وَ هِيَ ثَلَّثْتَ أَسْهُمٍ مِنْ سِتَّةٍ وَفِيُّ السَّدِّ سِينَ بالمحاباة وَ هِيَ سهمات هُمَا الثُّلُثِ مِنْ سِتَّةٍ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 179گ، 17 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5 - 2389]

160. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4947- 25/37

آغاز: بسمله . . . وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ وَ الْخَلْوَةِ ؛ انجام : يُرِيدُ بِالْحَدِّ التَّعْزِيرُ وَ فِي التَّقْبِيلِ وَ الْمُضَاجَعَةَ فِي ازار وَاحِدٍ وَ الْمُعَانَقَةِ روايتان احديهما مایه جَلْدَةً الْأُخْرَى دُونَ الْحَدِّ

از نکاح تا آخر (جلد دوم)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 203گ، 13 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 5 - 2389]

161. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5226- 26/106

آغاز: بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ؛ انجام: برابر

جلددوم از نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملك: هاشم بن ملاصدر لنجانی اصفهانی در 1227؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 186گ، 22 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 5 - 2388]

162. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2599- 14/49

آغاز: برابر؛ انجام: الثَّالِثُ لوقتل الْأَبُ وَلَدَهُ عَمْداً دَفَعْتُ الدِّيَةِ مِنْهُ الَىَّ الْوَارِثِ . . . فَانٍ قُلْنَا الاب لایرث فلادية وَانٍ قُلْنَا ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 218 گ، 22-24 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 2388]

163. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:64

آغاز: برابر؛ انجام: الْخَامِسَةُ لَوْ رَمْيِ طايرة وَ هُوَ ذمی ثُمَّ أَسْلَمَ فَقَتَلَ السَّهْمُ سِلْماً لَمْ يَعْقِلْ مِنْهُ عَصَبَتُهُ مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ كَمَا بَيَّنَّاهُ لانه أَصَابَ وَ هُوَ مُسْلِمٍ وَ لَا عَصَبَةَ الْمُسْلِمُونَ لانه رمی وَ هُوَ ذمی ...

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام )چند برگ)؛ محشی، با علامت بلاغ، مقابله شده؛ مهر: «شرف یافت نامم زنام محمد» (مربع)، «الراجی محمود بن محمد حسین» (بیضی)؛ 185گ، 23 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ - - 89]

164. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8124- 55/94

آغاز: فِي الْمُقَدِّمَاتِ وَ الْمَقَاصِدِ وَ الْمُقَدِّمَاتِ سَبْعٍ ، الاول فِي الاعداد وَ الْوَاجِبَاتِ سَبْعٍ ، الصلوة الْخُمُسِ وَ الصلوة الْجُمُعَةِ وَ الْعِيدَيْنِ وَ الْكُسُوفِ وَ الخسوف أَزُّ کتاب الصلوة تا کتاب الدِّيَاتِ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 226گ، 12 سطر، اندازه: 20×13سم [ف:2393-5]

165. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5617- 28/37

آغاز: کتاب الْجِهَادِ وَ النَّظَرُ فِي أَرْكَانُ أَرْبَعَةُ الاول مَنْ يَجِبُ عَلَيْهِ وَ هُوَ فَرْضُ عَلَى كُلِّ مُكَلَّفٍ حُرُّ ذَكَرَ غَيْرَ هُمْ ؛ انجام : السَّادِسَةُ لَوْ أَعْتَقَ أَمَتَهُ وَ قَيِّمُهَا ثُلُثُ تَرَكْتَهُ ثُمَّ أَصْدَقَهَا الثُّلُثِ الْأُخَرِ وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ فَالنِّكَاحُ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زَائِدٍ عَلَى الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ . تَمَّ الْجُزْءُ الاول

از کتاب جهاد تا آخر وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با امضای «ع ل»؛ جلد: تیماج مشکی، 138گ، 10 سطر،اندازه: 24×19سم [ف: 5 – 2387]

166. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5375- 27/45

آغاز: اذا شَرَطَ لِلْقَاتِلِ وَ لَوْ لَمْ يُشْتَرَطْ لَمْ يَخْتَصُّ بِهِ ثُمَّ بِمَا يَحْتَاجُ اليه مِنْ النفقه مُدَّةِ بَقَائِهَا حَتَّى تُقْسَمَ كالحافظ وَ الداعی ؛ انجام : وَ آنَ قَصَّرَ بِدَاءٍ بالاول حَتَّى يَسْتَوْفِيَ الثُّلُثُ وَ كَانَ النَّقْصِ عَلَى الاخير الثانيه اذا جَمْعٍ

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 75گ، 19 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 5- 2392]

167. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5356 - 27/26

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 293گ، 20 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 5 - 2385]

168. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:3265- 17/45

آغاز: وَقَدْ تَجِبُ الطَّهَارَةِ بِالنَّذْرِ وَ شِبْهِهِ وَ هَذَا الْكِتَابُ يَعْتَمِدُ أَرْبَعَةُ أَرْكَانِ الرُّكْنِ الْأَوَّلِ فِي الْمِيَاهِ وَ فِيهِ أَطْرَافِ . الْأَوَّلُ فِي الْمَاءِ المطق وَ هُوَ كَلُّ مَاءٍ؛ انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ جلد: تیماج قهوه ای، 256 گ، 19-20 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 5 - 2391]

169. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16441

آغاز: برابر، انجام: فَفِيهِ عَظْماً ثَمَانُونَ وَ مُضْغَةُ سِتُّونَ وَ عَلَّقَتْ أَرْبَعُونَ وَ يَتَعَلَّقُ

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (از انتهای دیات چهار برگ ساقط است)؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 287گ، 17 سطر، اندازه: 26×17/6 سم [ف: 21/1 - 838]

170. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:16758

آغاز: فِيهِ يَنْقَسِمُ الَىَّ جَارٍ وَ محقون وَ مَاءِ بِئْرٍ؛ انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مقدار 61 برگ توسط محمد بن ملک محمد بن زین الدین نونویسی شده، مصحح؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای [ف: 21/1 - 838]

171. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22703

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ واقف: عبدالباقی آية اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 364گ، 16 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 21/1-837]

172. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23531

آغاز: الْمَنْدُوبِ ماعداه وَ قَدْ تَجِبُ الطَّهَارَةِ بِالنَّذْرِ وَ شِبْهُهُ ؛ انجام : الَّذِينَ أَمَرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ بِمَوَدَّتِهِمْ حَيْثُ ( كَذَا ) رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ.

ج 1-2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: شکرالله فقیه نیا، آذر 1375؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 272گ، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 840 - 21/1]

173. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12570

آغاز: برابر؛ انجام: و لو قلع عيناه و كانت قايمة و قال المجني عليه ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی غالبا با رمز «ع »؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن، 319گ، 21 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 846 - 21/1]

174. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13902

آغاز: سَوْرَةَ بْنِ كُلَيْبٍ عَنْ ابی عبدالله وَ كَذَا لَوْ قَطَعَ كَفّاً ؛ انجام : وَ فِي تَقْدِيرِ كُلِّ وَاحِدَةٍ خِلَافَ قَالَ فِي الْمَبْسُوطِ فِي الْعُلْيَا

ج1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 295گ، 21 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 21/1 - 846]

175. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13903

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (مقدار 10 سطر)؛ محشی؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 246گ، 22 سطر، اندازه: 621/5 ×34/8سم [ف: 21/1 - 847]

176. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12610

آغاز: بسمله کتاب النکاح وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا انجام : وَ شَهَادَةُ اثْنَتَيْنِ فِي النِّصْفِ وَ ثُلُثُ

ج2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 311گ، 16 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 21/1 - 848]

177. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15287

آغاز: برابر؛ انجام: الْأَوَّلُ فِي دِيَاتِ الْأَعْضَاءِ وَ كُلُّ مَا لَا يَقْدِرُ فِيهِ فَفِيهِ الْأَرْشُ ...

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط وانجام؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 351گ، 19 سطر، اندازه: 13× 19/5 سم [ف: 21/1 - 851]

178. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13323

آغاز و انجام: برابر

ج1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: عباس فخیمی، آذر 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 343گ، 17 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 21/1 - 852]

179. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15613

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، تاریخ تحریر چهار پنج برگ در 25 ذیقعده 1103؛ محشی؛ واقف: فضل الله محقق، آبان 1366؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 343گ، 17 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 21/1 - 853]

180. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21185

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ اهدایی: رهبری؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 297گ، 22 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 21/1 - 826]

181. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2459

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالله ساماجی، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: مرتضی قلی خان، 1340؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 254 گ، 18 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 21/1 - 822]

182. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17203

آغاز: الذَّهَابُ اليه وَ الْعُودِ بِهِ وَ كَذَا انَّ كَانَتْ مُؤَجَّلَةُ ؛ انجام : وَ لَوْ كَانَ أَكْثَرَ مِنِ الدِّيَةِ كَقِطَعِ یدین وَ قَلْعِ عَيْنَيْنِ ...

ج 1-2، از اواخر سومین بخش از کتاب ضمان تا اواخر کتاب دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 166گ، 22 و 23 سطر، اندازه: 17/5 ×24/2سم [ف: 21/1 - 833]

183. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17202

آغاز: برابر؛ انجام: لَمْ يَقْبَلِ اقراره عَلَى الشریک وَ لَا يَسْقُطُ الْفَوْرِ فِي حَقٍّ أَحَدِهِمَا.

ج 1-2، از اواخر کتاب القصاص تا پایان دیات ساقط است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ بر محشی غالبا با رمز «ع » (= على بن عبدالعالی کرکی)؛ کاغذ: نخودی و حنایی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 247گ، 18 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 21/1 - 834]

184. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2467

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مِنْهُ الَىَّ رَأْسِ الْحَشَفَةِ ثُلُثاً و ...

ج 1، از ابتدای مقدمه تا اواخر مبحث غسل است و کاتب موفق به اتمام آن نشده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، اگ، 17 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 21/1 - 858]

185. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13850

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از سید محمد، زین الدین شهید، محقق کرکی و دیگران، مصحح، واقف: فاضل خان، 1065؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 157 گ، 21 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 21/1 - 855]

186. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2466

آغاز: برابر؛ انجام: بقدر عادتها

ج 1، از ابتدای مقدمه تا مبحث استحاضه است و کاتب آن را ادامه

نداده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، 8گ، 17 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 21/1 - 857]

187. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17669

آغاز: زَوْجَتِهِ وَ هُوَ اولی وَ فِي كُلِّ هَذِهِ الصُّوَرِ يَنْفَسِخُ نکاح الْجَمِيعِ؛ انجام: برابر

ج2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با رموز مختلف، مقابله شده؛ واقف: میرزا ابوالحسن آملی، فروردین 1369؛ کاغذ: نخودی، جلد: چرمی، 198گ، 16 سطر، اندازه: 24/8×18/5 سم [ف: 21/1 - 864]

188. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15564

آغاز: بسمله ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ ؛ انجام : وَ لَوْ كَانَتْ زَوَّجَهُ اقتصرن التاديب عَلَى التَّقْرِيرِ

ج 2؛ خط: نسخ، كا: مسیح بن عبد الفتح فراهانی، تا: اوایل قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، واقف: کربلائی سکینه، محرم 1273؛

کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه پارچه، 231گ، 13 و 14 سطر، اندازه: 23/2×18 سم [ف: 21/1 - 862]

189. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3046

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، 298گ، 19 سطر، اندازه: 19/5 × 25/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 837]

190. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8799- 59/19

آغاز: برابر

از اول تا دیات (الخامسه لورمی طایرا وَ هُوَ ذمی ثُمَّ أَسْلَمَ فَقَتَلَ السَّهْمُ مُسْلِماً ...)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 404گ، 15 و 14 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5 - 2391]

191. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 260

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 281گ، 20 سطر (12×16/5 )، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 1 – 155]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 260

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 36]

192. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه:22649

از اول کتاب نکاح تا اواخر دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج عنابی، 215گ، 21 سطر (17/5×10)، اندازه: 19×26/5سم [ف: 3 - 809]

193. همدان؛ دبیرستان امیر کبیر؛ شماره نسخه:6

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5 - 347]

194. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1904/5

آغاز: كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي فصولا؛ انجام: برابر

جلد 2، از کتاب النكاح تا اواخر کتاب دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی از «تحریر، ع ل تنقيح، نهايه قواعد» و جز اینها؛ واقف: غیاثی، بهمن 1337؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 199گ، 16 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 5 - 294]

195. اصفهان؛ ابوالبرکات، رضا؛ شماره نسخه:5

کتاب النکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: محمد تقی بن حاج محمد على منوچهری نائینی، ذیقعده 1133؛ 224گ، 17 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 15]

196. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:367

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشى؛ تملك: محمد جواد بن محمد ولی به سال 1280 با مهر «یا اجود من كل جواد» (بیضی) و «الراجي إلى الله تعالي عبده الجواد» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 174گ، 18 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 1 – 262]

197. اصفهان؛ علامه فانی (ضیاء الدین)؛ شماره نسخه:27

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ 177گ، 30سطر [ سه کتابخانه اصفهان: ف: - 108]

198. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1320

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 9 و 11؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی و ترمه، جلد: میشن تریاکی، 209گ، 25 سطر (19×12/5)، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 9 - 305]

199. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5218- 26/98

آغاز: برابر؛ انجام: کتاب الْوَكَالَةِ . . . وَقَدْ يَكُونُ بِالْفِعْلِ كَمَا اذا قَالَ وَ کلتك فِي الْبَيْعِ فَبَاعَ وَ لَوْ تَأَخَّرَ الْقَبُولِ عَنْ الايجاب لَمْ يَقْدَحْ

از کتاب طهارت تا بخشی از وکالت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی فارسی؛ جلد: مقوا، 89گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5 - 2390]

200. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:34

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-35]

201. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:34

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ قطع: وزيري [نشریه: 7- 35]

202. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه:118

آغاز: برابر؛ انجام: فسقط بالجنابة أذرع بین [...] بنسبة ديه من

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 281گ، 19 سطر (21×12/5)، اندازه: 18/5 ×27سم [ف: - 93]

203. قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه:124

آغاز: کانت صَلَاتَهُ بَاطِلَةُ وَ يُصَلِّي . . . الْمُقَدَّمَةِ السَّادِسَةَ لَا يَحُوزُ السُّجُودُ عَلَى مَا لَيْسَ بِأَرْضٍ کالجلود وَ الصُّوفُ وَ الشَّعْرُ وَ لَا عَلَى مَا هُوَ مِنَ الْأَرْضِ ؛ انجام : فَلَوْ بَاعَ مَا أَوْصَى بِهِ أَوْ أَوْصَى بِبَيْعِهِ أَوْ وَهَبَهُ أَوْ قَبَضَهُ أَوْ رَهَنَهُ كَانَ رُجُوعاً وَ كَذَا لَوْ تَصَرَّفَ فِيهِ تصرفا أَخْرَجَهُ عَنْ مُسَمَّاهُ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 192گ، 17 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 193]

204. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 38/1 -7315

از آغاز تا وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ تملک: محمد عادل بن ملا علامی حافظ؛ کاغذ: سپاهانی، 160گ، 21

سطر، قطع: رحلي [ آستانه قم: - 129]

205. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:186

آغاز: بِالطَّاهِرِ وَجَبَ الِامْتِنَاعِ مِنْهُمَا وَ انَّ لَمْ يَجِدْ غَيْرِهِمَا تیمم الثَّانِي فِي الْمُضَافِ وَ هُوَ كَلُّ مَا اعتصر مِنْ جِسْمُ انجام : كَذَا الْعَقْلِ فانه يَخْتَصُّ بالذكور مِنَ الْعَصَبَةُ دُونَ مَنْ يَتَقَرَّبُ بالام وَ دُونَ الزَّوْجِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 330گ، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 1- 133]

206. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:574

از کتاب النکاح تا پایان کتاب الديات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، برخی از برگها به خط محمد کریم بن محمد صالح حسینی به تاریخ رجب 1101 بازنویسی شده؛ 190گ، 19 سطر، اندازه:18×25/5سم [ف: 2 - 420]

207. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:415

بی کا، تا: قرن 11، قطع: وزيري [ف: - 149]

208. تهران، دانشگاه شماره نسخه:6886

از نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ مهر: اسدالله؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 234 گ، 15 سطر (12×7)، اندازه: 20×15سم [ف: 16 - 389]

209. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:567

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا تیماج قهوه ای، 216گ، 15 سطر (15×11)، اندازه: 18/5×23/5سم [ف: 2 - 146]

210. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:7658

خط: نسخ، بی کا، قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 116گ،19سطر (16×10)، اندازه: 24×18/5 سم [ف:16-666]

211. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:9522

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی به امضای«ع ل ج» «ع ل» و «دروس» «عبدالله»؛ تملک: بهاء الدین محمد عاملی آمده، اسماعیل بن حسين بن عبدالصمد (نوه برادر شیخ بهایی که در اول و اخر نسخه یادداشت هایی به تقلید از خط شیخ بهایی در اصفهان نوشته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 281گ، 21 سطر، اندازه: 28×20/5 سم [ف: 30 - 192]

212. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11472/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 320گ، 18 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 142 - 33/2]

213. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:448

قطعه ای از کتاب است بدون آغاز و انجام، از کتاب طهارت تا زکات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور مشکی، 32گ، اندازه: 25×19 سم [ف: 2 - 129]

214. زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه:28

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ برخی اوراق توسط «غلامحسین بن محمد حسن بن عبد النعيم بن محمد جعفر بن محمد رضا زهانی قائنی خراسانی مشهور به مقدس» در روز شنبه 18 ذیقعده 1310 بازنویسی شده؛ 279گ، 23 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [ف: - 26]

215. قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه:188

آغاز: الْخَلَوَاتِ وَ اصلاح مَا تَجِدُهُ مِنَ الْخَلَلِ وَ النُّقْصَانِ فَانِ السَّهْوِ كالطبيعة الثَّانِيَةِ للانسان انجام : وَ لَوْ تاخر وَ حُكْمِ الْعَارِفُونَ بانها يدحی فَنِصْفُ الدِّيَةِ وَ الأنصف الْمِائَةَ وَ يَرِثُ ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج مشکی، 199گ، 17 سطر، اندازه: 20×13سم [کتابخانه های قائن: ف: - 162]

216. قائن؛ فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه:3

انجام: وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ عَاقِلَةَ أَوْ عَجَزْتُ عَنِ الدِّيَةِ أَخَذَتْ مِنَ الجانی وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالُ أَخَذَتْ ..

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 340 گ، اندازه: 18/5 ×25سم [كتابخانه های قائن: ف: - 213]

217. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:134 خوئی

آغاز: و فِيهِ مقاصد الاول ی أَقْسَامِهِ وَ هِيَ ثلاثه الاول الدَّائِمِ وَ فِيهِ مَطَالِبِ الْأَوَّلِ فِي آدَابِهِ ؛ انجام : فَانٍ بَرَأَتْ فَالْخُمُسُ وَ لَوْ كَانَ احديهما.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام کاغذ: اصفهانی شکری، 334گ، 13 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 7- 143]

218. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:324

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ اندازه: 28×20سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

219. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:53-طباطبائی

آغاز: يَسْلُبُهُ اطلاق اسْمُ الْمَاءَ وَ هُوَ طَاهِرُ . . . لَمْ يَجُزِ اسْتِعْمَالُهُ فِي أَكَلَ . ؛ انجام : اقتصار عَلَى الْمُتَّفَقِ ... وَ عَلَى مَا يَرَاهُ بِحَسَبِ أَحْوَالِ العاقله وَ هُوَ أَشْبَهُ وَ هَلْ يَجْمَعُ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشانه «مفلح» و «زین»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عسلی، 289گ، 19سطر، قطع: رحلی کوچک [ف: 24 - 61]

220. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:246

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ اهدایی: میرزا محمد حسین خیابانی (سبحانی)؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 18سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 1- 217]

221. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه:1633

مجلد 1؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی، 171گ، 16 سطر (16×10) ، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 3- 179]

222. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1663

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی، مقابله شده؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ کاغذ: نخودی، جلد: روغنی، 353گ، 20-18 سطر (11×25) ، اندازه: 32×18/5 سم [ف: 3 - 180]

223. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1121

آغاز: برابر؛ انجام: بَعْضُ الْعَاقِلَةِ لَمْ يُخَصُّ بِهَا الْحَاضِرَ وَ ابتدا زَمَانُ التاجيل مِنْ حِينَ الْمَوْتِ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: جلد تیماج قهوه ای، 320گ، 17 سطر، اندازه:18×24سم [ف: 2 - 177]

224. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 982

آغاز: الثَّالِثُ فِي الْأَحْكَامِ وَ فِيهِ مَسَائِلُ : الْأُولَى اذا ادْخُلِ الزَّوْجُ قَبْلَ تَسْلِيمِ الْمَهْرِ؛ انجام: برابر

جلد دوم و از الطرف الثالث كتاب النكاح تا پایان شرائع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ بابلاغ، مقابله شده، مصحح، محشی از غاية المرام في شرح شرائع الاسلام؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهبی 343گ، 14 سطر، اندازه: 13×29/5سم [ف: 2 - 176]

225. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1232

آغاز: کتاب الطَّلَاقِ وَ النَّظَرُ فِي الْأَرْكَانِ وَ الاقسام وَ اللواحق؛ انجام: برابر

از ابتدا کتاب الطلاق تا انتهای شرائع الاسلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی، مقابله شده؛ مهر: «العبد محمد جعفر الحسیني الرضوي» (مربع)، «الراضي بقضاء الله الغني محمد جعفر الرضوي» (بیضی)؛ تملک: میر محمد باقر الحويزاوي الاصل ساكن بلاد العجم، ابوالقاسم بن حسن شكرنایی در 1003ق؛ واقف: علامی میرزا محمد جعفر؛ 300گ، 16 سطر، اندازه:22×16/5 سم [ف:2-179]

226. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:1404

از کتاب جهاد تا وقوف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 160گ، 21 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 2 - 180]

227. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26881

آغاز: برابر؛ انجام: وَ يَخْتَصُّ بِهَا الْقُرْبِ فالا قُرْبِ كَمَا تُورَثُ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [رایانه]

228. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:291309

آغاز: برابر؛ انجام: لَيْسَ يُلَازِمُ ولايول الَىَّ اللُّزُومِ لوقيل بالجو أَزُّ كَانَ حُسْناً ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (رایانه)

229. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27171

آغاز: بسمله ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثُلُثِهِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ الْعَقْدِ النِّكَاحِ مُسْتَحَبُّ لِمَنْ تَاقَتْ نَفْسِهِ ؛ انجام : وَ أَنَّ يَجْعَلْنَا مِنَ خُلَصَاءَ شِيعَتِهِمْ الدَّاخِلِينَ فِي شَفاعَتُهُمْ انْهَ ولی ذلک قدیم

خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]

230. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26961

آغاز: برابر؛ انجام: فَهُوَ هُنَا مِنْ فِيمَا لَهُ مَا يَتْلَفُ مِنْ مَالٍ أَوْ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی [رایانه]

231. مشهد: نواب؛ شماره نسخه:298

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، كا: حمزه بن الياس مازندرانی، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «ع ل رحمه الله»؛ جلد: تیماج مشکی، 268گ، 21 سطر (11×16/5)، اندازه: 19× 25سم [ف: - 248]

232. مشهد: نواب؛ شماره نسخه: 571

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَمَّا الْمُوضِحَةِ فَهِيَ الَّتِي تَكْشِفُ عَنْ وَضْعِ الْعَظِيمِ وَ فِيهَا خَمْسَةً ...

خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشت صفی الله استرابادی در مدرسه يوسفيه مورخ 1150ق، کاغذ: سپاهانی، 289گ، 19 سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 19×26سم [ف: - 467]

233. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36239

آغاز: بسمله . كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثُلُثِهِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي الاولى فِي آدَابِ؛ انجام: برابر

ج2، از کتاب النكاج تا کتاب دیات؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 182گ، 17 سطر، اندازه: 24/5×18 سم [اهدائی رهبر: 3 – 375]

234. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14225

آغاز: برابر؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد باقر محلاتی، تا: قرن 11؛ مصح، محشی؛ این نسخه جزء کتابخانه «محمد مکی بن محمد بن شمس الدين» از نوادگان شهید اول» بوده و عبارت زیر، به خط وی، چنین آمده: « بِسْمِ اللَّهِ خَيْرِ السَّمَاءِ وَ الصلوة . . . قَدْ أَجَزْتُ لِلْوَلَدِ الْأَعَزُّ . . . بَهَاءُ الدِّينِ مُحَمَّدِ بْنِ ذُرِّيَّةً الشيف . . . وَ أَ حُزْتَ لَهُ أَنْ يُرْوَى عَنِّى هَذَا الْكِتَابِ ، عَنْ شَيْخِي عَنْ شَيْخِهِ بِسَنَدِي الَىَّ مُصَنِّفُهُ وَ كَذَا أَجَزْتَ لَهُ بِرِوَايَةِ جَمِيعَ مَا صِنْفٍ . . . وَ قَدْ ذَكَرْتُ لَهُ فِي وَصِيَّتِي إِلَيْهِ جَمِيعِ ذَلِكَ . . . وَ كَتَبَ وَالِدِهِ، محمد مکی، سنة 1170 ها؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، 361گ، 17 سطر (17×16)، اندازه: 26/5×19 سم [ف: 36 - 34]

235. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 614/1

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 218گ (1پ -218ر)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 2 - 475]

236. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 401

جزء اول کتاب؛ خط: نسخ، آیات معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 102گ، اندازه: 30×20سم [ف: 2 - 329]

237. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3225

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: امین الدین محمد بن سيف الله، تا: یک شنبه 10 شعبان 1002ق، جان سمنان؛ مصحح، محشی با امضای «مفلح» و غيره؛ مهر: «المتوكل على الله محمد امین بن سيف الله 1005» (دایره)، «من المذنبين محمد معصوم بن محمد امین 1030» (مربع)؛ جلد: مقوا، 324گ، 19 سطر، اندازه: 19×25سم [ف مخ - 1140 -3]

238. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 10141

آغاز: برابر؛ انجام: لانه زايد عَلَى الثَّالِثِ تَرِثُهُ وَفِيُّ ثُبُوتِ مَهْرَ

المثل تَرَدُّدُ وَ عَلَى قَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ذیقعده 1006ق؛ محشی با نشان: زین، مص، مختصر، ع، ک رحمة الله عليه، س 5، با علامت بلاغ؛ مهر: مهر وقف ملا محمد جعفر مجتهد طهرانی، روح الله حسینی؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: مقوا رویه تیماج تریاکی، 177گ، 15 سطر (14×9/5)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 19 - 156]

239. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1319

آغاز: برابر؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 6 ربیع الاول 1007ق؛ محشی؛ مهر: «یا عزیز» (بادامی)؛ تملک: سید علی بن محمد علی موسوی با مهر عبده سيد على الموسوی» (بیضی)؛ مهر: «زین العابدین بن عبدالوهاب الموسوی» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 21 سطر (11×15/5)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 4- 1919]

240. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه:48

خط: نسخ، كا: محمد على بن جعفر، تا: سلخ رمضان 1008ق؛ 422گ، 17 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 1 - 36]

241. کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:35

خط: نسخ، كا: حاجی سیفی بن یارعلى جزى سیرجانی، تا: 1008ق؛ محشی؛ قطع: وزيري [نشریه: 7 - 35]

242. قم؛ گلپایگانی: شماره نسخه:4948- 25/38

آغاز: أُذُنِهِ الشَّرْطِ الثَّالِثِ الْحَوْلُ وَ هُوَ مُعْتَبَرُ فِي الْحَيَوَانِ وَ النَّقْدَيْنِ مِمَّا تَجِبُ فِيهِ وَ فِي مَالِ التِّجَارَةِ وَ الْخَيْلِ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: سليمان بن شیخ جان طالقانی، تا: غره جمادی الثانی 1009ق، جان کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 310گ، 17 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 2391]

243. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11305/2

آغاز و انجام: برابر

کامل؛ خط: نسخ، كا: حسن بن ابراهیم دامغانی، تا: ربيع الثانی 1011ق،جا: علا از توابع سمنان؛ نمصحح، محشی، مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 305گ، 19 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 72 - 33/2]

244. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9086

خط: نسخ، بی کا، تا: 27 جمادی الثانی 1014ق؛ محشی؛ تملك: حاج آقا احمد کرمانشاهی طهرانی، جلال الدين محمد بن على حسینی حورتی، ولی بن محمد آقا جان طالقانی، محمد محسن حسینی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 380گ، 18 سطر، اندازه: 18/5 ×25سم [ف: 23 - 238]

245. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:444

جزء اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1015ق؛ 118گ، 16 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 322]

246. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:156

آغاز: برابر؛ انجام: و يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زايد عَنِ الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تُرَدُّ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ قَدْ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ

جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1018ق؛ مصحح، محشی به امضاء «ع »، «زین الدین» و ... و به نقل از کتب فقهی؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ جلد: تیماج، قهوه ای، مذهب، 127گ، 20 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 1- 129]

247. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6100

آغاز: الكنز الذب ينفق منه؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: شمس الدین جیلانی، تا: 1019ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائی: - 319]

248. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:266

آغاز: بسمله کتاب النکاح وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْقَسْمِ الاول فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ؛ انجام: برابر

ج2، از اول کتاب نکاح تا آخر؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد بن خلیل الله تبریزی، تا: 28 ذیحجه 1022ق، جا:اصفهان؛ مصحح، محشی؛ در 17 جمادی الاول 1220ق توسط حسنعلی خان قرایی فرزند محمد اسحاق خان قرایی سردار ولایات خراسان وقف طلاب تربت حیدریه و مشهد گردیده با مهر واقف «اافوض امرى الى الله حسنعلی» (چهار گوش)، با یادداشت نوه واقف، عبدالرضا بن محمد حسین بن حسنعلی خان مورخ 10 ذیقعده 1302ق؛ جلد: تیماج سبز، 224گ، 19 سطر (17×10)، اندازه: 18×25/5سم [ف: - 230]

249. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 281

آغاز: برابر؛ انجام: لِمَا بَيَّنَّاهُ وَ لانه أَصَابَ وَ هُوَ مُسْلِمٍ وَ لَا.

از آغاز تا اواخر دیات؛ خط: نسخ، كا: حاجی محمدبن حاجی حسین، تا: دوشنبه 2 رجب 1022ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشي با نشان: ع ل، رس، مدارک؛ واقف: ابوالقاسم رضوی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 279گ، 19 سطر (15×11/5)، اندازه: 19×24/5 سم [ف: - 239]

250. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:73

کا: عبدالکریم بن حاج محمد بن عبدالكریم، تا: جمادی الاول 1023ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 202گ، [ف: – 95]

251. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 4151

آغاز و انجام: برابر

جلد اول و دوم، طهارت تا کتاب دیات؛ خط: نسخ، كا: على بن حبیب الله طالقانی، تا: 1023ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای شرح سید محمد، شرح زی، زین، منه، جمال الدین، عمیدی و ... کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 276گ، 19-17 سطر (10×16/5)، اندازه: 26×19سم [ف: 18 - 70]

252. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:683

خط: نسخ، كا: رضا بن محمد علی درویش فراهانی، تا: 1026ق؛ 301گ، 21 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 1 - 133]

253. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3288

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن شیخ ولی، تا: اواخر ربيع الثانی 1026ق، جان آوه؛ مصحح، محشی؛ مهر: عبده اسدالله (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 356گ، اندازه: 25×18سم [ف مخ - 3 - 1140]

254. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1885

آغاز و انجام: برابر

ابتدای کتاب تا پایان دیات؛ خط: نسخ، كا: نظام الدین محمود بن جمال الدين محمد انصاری، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1027ق، جان استر آباد؛ محشی با رموز ع ل» و «زین» و بعضا منقول از کتب معتبر فقهی؛ تملك: محمد طاهر بن عبدالله حسینی متولی مسجد جامع گوهرشاد در سال 1323؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 286گ، 18 سطر، اندازه: 16×25/5سم [ف: 5 - 279]

255. قم؛ طبرسی؛ شماره نسخه:86

آغاز و انجام: برابر

از اول تا آخر؛ خط: نسخ، كان محمد کاظم بن شكر الله الدرماری، تا: 15 ذیقعده 1029ق؛ مصحح، محشی به امضاء «ع ل» و «زین»، در آخر نسخه نوشته ای از کاتب در اردبیل و این که قسمتی از نسخه در قصبه اردباد نوشته شده و شروع کتابت 1025 و اتمام آن 1029 بوده؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 316گ، 17 سطر، اندازه: 25×19سم [ف مخ - 1 - 275]

256. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17718

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالله بن درویش محمد سیاف مشهدی، تا: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1032ق؛ از نسخه ای که نزد مجتهدین مبرز قرائت شده و دارای اجازه آنان برای قاری و مصحح نسخه بوده استنساخ نموده، مجدول؛ واقف: محمد بن ابراهیم، 1240؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 295گ، 21 سطر، اندازه: 34×19سم [ف: 21/1 - 834]

257. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:16291

آغاز: برابر؛ انجام: و يَعْقِلُ الْمَوْلَى مِنْ أَعْلَى وَ لَا يَعْقِلُ مَنْ أَسْفَلَ ... ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1032ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: نخودی، 326گ، اندازه: 26×18 سم [ف: 21/1 - 839]

258. قم؛ فیضیه، شماره نسخه:69

کا:درویش احمد بن درویش محمد لاری، تا: 1032 ق [ف: 1-132]

259. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:814

جلد اول تا آخر وصیت است؛ خط: نسخ، كا: موسی هرزندی، تا: 26 شعبان 1033ق؛ جلد: مقوایی، 139 گ، 20 سطر، اندازه: 21×30سم [ میراث اسلامی: دفتر نهم – 81]

260. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2462

آغاز: وَ الرَّغْبَةِ فِي الثَّوَابِ تَبْعَثُ عَلَى مُقَابَلَةِ السُّؤَالِ بِالْجَوَابِ؛ انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: شاه حسین بن میر شریف حسینی طالقانی در ربیع الثانی 1028 (جلد 1) و قنبر بن سليمان بن نظام الدین رستمداری، تا: شنبه 5 صفر 1034ق (جلد 2)؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ، محشی؛ کاغذ: نخودی و حنایی، جلد: میشن مشکی، 468گ، 15 سطر، اندازه: 17× 25سم [ف: 832 - 21/1]

261. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:10934

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1034ق [الفبائی: - 319]

262. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 589

آغاز: وَانٍ لَمْ يَنْوِ قِيلَ يَبْطُلُ الطَّلَاقِ لِعَدَمِ التَّعْيِينِ وَ قِيلَ يَصِحْ وَ يُسْتَخْرَجُ بِالْقُرْعَةِ

نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، كا: منصور بن ناصر بن منصور بن مادوم احسائی، تا: شنبه 27 رمضان 1035ق؛ افتادگی: آغاز؛ 176گ، 16 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 2 - 429]

263. اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 141

آغاز: وَ أَنَّ سَحَقَ الْكَافُورِ بِيَدِهِ وَ يُجْعَلُ مَا يَفْضُلُ عَنْ مَسَاجِدِهِ عَلَى صَدْرِهِ

خط: نسخ، كا: معین الدین محمد بن محمد شفیع یزدی، تا: 12 جمادی الثانی 1035ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به نقل از مسالک و شیخ زین الدین و على اعلى الله مقامه و ... 20 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: – 97]

264. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:73-ش/645

انجام:وَ الْقَادِرُ عَلَيْهِ وَ الدَّاخِلُ تَحْتَ قُدْرَتِهِ وَ بَيْنَ يَدَيْهِ - تَمَّتِ كِتَابَةِ هَذَا الْكِتَابِ المبارک يَوْمَ الِاثْنَيْنِ الثَّمَانِيَةِ وَ الْعِشْرِينَ بجماد الْأَوَّلِ وَ سته وَ ثَلَاثِينَ بَعْدَ الْأَلْفِ خَتَمَ بِالْخَيْرِ . . . عَلَى يَدٍ . . . صَلَاحُ الطالبي وَلَدُ علوش ...

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، كا: صلاح طالبي ولد علوش، تا: جمادی الاول 1036ق؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 320گ، 21 سطر (17×11)، اندازه: 25/5×19 سم [ف: 2 - 229]

265. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17201

آغاز: وَ لَا عَلَى أُمِّ الْوَلَدِ وَ لَا الْمُكَاتَبُ الْمَشْرُوطُ وَ لَا الْمُطَلِّقِ الَّذِي يتحرر مِنْهُ شَيْ‌ءُ ؛ انجام : فِي شَرَفُ الْأُمَّهَاتِ وَ الْآبَاءِ المنتزعین عَنْ مِشْكَاةِ الضِّيَاءِ المتفرعين

ج1-2، از ابتدای نسخه تا آخر زکات؛ خط: نسخ، كان ابن غلامعلی سرایانی تونی، تا: 23 ذیقعده 1036ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج ماشی، 380گ، 15 سطر، اندازه: 19/5 ×26سم [ف: 21/1 - 830]

266. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:2775

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد تقی بن محمد شفیع حسینی، تا: 5 شعبان 1036ق، جان طبس کیلکیه؛ مصحح، محشی؛ واقف: جواد شجیعی، فروردین 1395؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 342گ، 18 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5 - 541]

267. قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 581- 4/51

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: جعفر بن شمس الدين طالقانی، تا: 1036ق؛ مصحح، محشی با نشان «ع ل»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 277گ، 21 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5 سم [ف: 5- 2384]

268. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20496

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج 1؛ خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن محمد جرفاد قانی، تا: 1038ق؛ مصحح، محشی با رموز «زين الدين رحمه الله» و «عل قدس سره العزیز»؛ تملك: سید جعفر بن محمد طباطبایی قمی، ابوالقاسم بن محمد؛ تاریخ وقف: خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 230گ، 17 سطر، اندازه:12/5 ×20سم [اهدائی رهبر: 3 - 371]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1437

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 142]

269. مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه:10 فیاض

خط: نسخ، كا: محمد بن علی بن حسن نجفی، تا: 6 ذیقعده 1039ق، کاغذ سپاهانی؛ واقف: محمد باقر مدرس، 1176؛ جلد: تیماج قرمز، 15 سطر (10/5 × 14/5) [ف: - 109]

تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه:7

همان نسخه بالا [نشریه: 7- 697]

270. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21217

آغاز: بسمله ، وَ بِهِ نستعلین ، الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی ؛ انجام : فِي رَابِعُ ذي القعده الْحَرَامِ 1392

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: خلف بن جدوع بن شبل بن ناصر الدين، تا: سه شنبه 1 جمادی الثانی 1042ق؛ مصحح، مقابله شده توسط حسین بن احمد بن خواجه حسین در سال 1053، دارای بلاغ، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 206گ، 17-22 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 372]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:474

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 142]

271. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1632

آغاز: بسمله وَ بِهِ ثقتی ، کتاب النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثلاثه الْقَسْمِ الاول فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ؛ انجام: برابر

از کتاب نکاح تا آخر کتاب دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1044ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه میشن مشکی، 152گ، 21 سطر (11×15/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 195 - 10]

272. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6723- 34/93

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد بن منصور بن ناصر بن وحید، تا: رمضان 1045ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه ای، 281گ، 20 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 5 - 2385]

273. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:184

آغاز: بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي

از اول کتاب نکاح تا آخر دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 1047ق؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 404گ، 13 سطر (6/5 × 13/5 )، اندازه: 17×25/5سم [ف: 1- 158]

274. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10770

خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ذیحجه 1047ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط محمد على بن نعمت الله حسنی حسینی به تاریخ غره ربیع الاول 1053؛ جلد: تیماج قهوه ای، 318گ، 18 سطر، اندازه: 20×25/5سم [ف: 27 - 194]

275. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1624

آغاز: الِاسْمُ باطلاقه وَ يُصِحُّ سَلَبَهُ عَنْهُ كالمعتصر مِنْ الاجسام . . . وَ أَمَّا الاسار فَكُلْهَا طَاهِرَةً

خط: نسخ، بی کا، تا: 1049ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 181گ، 14 سطر (16×0)، اندازه: 25×19سم [ف: 3 - 1005]

276. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7673- 52/13

آغاز: نِصْفُ الْعَيْنِ رَجَعَ بِنِصْفِ الْعِوَضُ وَ لَوْ ظَهَرَ اسْتِحْقَاقِهَا بَعْدَ تَلَفِهَا

از اقرار تا اول نکاح؛ خط: نسخ، كان محمد حسين القاضي بن الهادی، تا: چهارشنبه 5 ذیحجه 1049ق؛ افتادگی: آغاز؛ توسط محمد تقی خوزانی ماربینی صفاهانی مقابله شده در سال 1049؛ 74گ، 19 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 5- 2392]

277. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18336

کا: شفيع بن محمود، تا: 1049ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی _ مجموعه نوازی؛ 274 گ، اندازه: 19/5 × 25/5سم [رایانه]

278. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:55

كان محمد صالح اردکانی، تا: ربيع الأول 1050ق، جا: يزد؛ جلد دوم: کامران بن محمد اردکانی در 1062ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 202گ، [ف: - 95]

279. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 98 -ب

خط: نستعلیق، كا: ابراهيم بن احمد اسکافی کرکی، تا: شنبه 6 صفر 1051ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 211گ، 23 سطر (18×11/5)، اندازه: 27×18سم [ف: - 368]

280. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 5363- 27/33

آغاز: برابر؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: صالح بن آقا شاه متخلص به دردی جرپادگانی، تا: 8 ربیع الثانی 1051ق، جا: مشهد رضوی؛ تملك: محمد نصیر بن محمد حسین گلپایگانی؛ جلد: تیماج مشکی، 285 گ، 17 سطر، اندازه: 20×26سم [ف: 5 – 2385]

281. قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه:23

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 16 ربیع الاول 1051ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ تملك: احمد شهیدی در 1055 در بلده آگره، حاجی محمد بن بدر قائنی، عبدالخالق قائنی در 1130، محمد باقر بن محمد کاظم قائنی در 1148، محمد ابراهيم بن زين العابدین قائنی در 1288 با مهر «سلام علی ابراهیم» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 237گ، 24 سطر، اندازه: 18×30سم [کتابخانه های قائن: ف: - 22]

282. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17207

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن اسد بیگ جغتایی، تا: اواخر جمادی الثانی 1051ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی و حنایی، جلد: تیماج مشکی، 225گ، 27 سطر، اندازه: 12/8 × 24/2 سم [ف: 21/1 - 828]

283. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:265

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: خليفة بن ترکی دیلمی، تا: 1 ربيع الاول 1052ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد حسن بن حاج ابو طالب با مهر «الله محمد على المتوكل عبده حسن» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سیاه، 145گ، 23 سطر، اندازه: 22×30سم [ف مخ - - 89]

284. قم؛ مفتی الشیعه؛ شماره نسخه: 41

خط: نسخ، کا: محمد بن احمد مشهور به عابد، تا: دوشنبه 2 جمادی الثانی 1052ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 235گ، اندازه: 25×15سم [ف: - 47]

285. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:69ش

خط: نسخ، كا: حیدر علی معلم همدانی، تا: 1052ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 9/5×25سم [رشت و همدان: ف: - 1136]

286. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:75

کا: عبد الرزاق بن محمد بن عبدالله فیروز آبادی، تا: 2 جمادی الاول 1052ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 202گ [ف: – 95]

287. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25642

آغاز: برابر؛ انجام: مِمَّا يَضْمَنُهُ كِتَابَةِ الْكَافِي عَنِ الرِّوَايَةُ عَنِ الْأَئِمَّةِ الطَّاهِرِينَ عَنْ سَيِّدِ المرسلین

خط: نسخ، كا: معلم، محمد مقیم بن محمد باقر، تا: 1054ق [رایانه]

288. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:36 -ب

خط: نستعلیق، كا: محمد زمان بن احمد حسینی آلان براغوشی، تا: 1 جمادی الثانی 1055ق؛ محشى؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 252 گ، 18 سطر (12×20)، اندازه: 19×29سم [ف: 367]

289. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 362

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: شاهقلی بن الوند بیگ یساول قورولو، تا: پنج شنبه 12 رمضان 1055ق؛ مصحح، محشی با رمز ق صحاح، قاموس، ص و غیره؛ کاغذ: حنایی روشن، جلد: تیماج مشکی، 365گ، 16 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: - 148]

290. بابل، خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه:69

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: میرزا خان بن محمد باقر جابری، تا: غره ذیحجه 1055ق؛ محشی از شهید ثانی؛ تملك: عباسعلی، یحیی بن محمد جبل عاملی؛ مهر: «عبده محمد حسینی» (بیضی)؛ 333گ، 20 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: - 56]

291. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2036

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میرزا حسین بن امیر خسرو قهپایی (کاتب کتاب الأموات و الاحياء تا آخر نسخه) و عبد القادر بن حیدر قهپایی (از ابتدا تا پایان کتاب الوصية)، تا: با تاریخ 1056ق، جا: مدرسه شیخ لطف الله؛ مصحح، محشی، کاتب اول در محضر «مولانا الفاضل الكامل المحقق المدقق العالم مولانا جمال الدين الأردستانی» در مدرسه قطبيه در 25 شعبان 1056 ق از روی این نسخه قرائت کرده، نیز محمود بن ملاحسن خليل سواد کوهی در سال 1170 در اصفهان از ابتدا تا انتها قرائت کرده؛ جلد: تیماج سیاه، 340گ، 19 سطر، اندازه: 20×25سم [ف مخ - 3 - 1139]

292. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 69

جلد اول؛ خط: نسخ، كا: ملا بابای بالا دهی، تا: 1057ق؛ نام محمد ملا عبدالكریم شیخ الاسلام کلارستاقی با تاریخ 1258 ق در برگ آخر دیده می شود؛ تاریخ وقف: جمادی الثانی 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 135 گ، 19 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: - 95]

293. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7440

خط: نسخ، كا: محمد على، تا: دوشنبه 7 شوال 1058ق؛ مصحح، محشی، چند یادداشت تاریخی از محمد محسن مرعشی شوشتری و حسام الدين مرعشی شوشتری؛ تملك: عبدالکریم حسینی مرعشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 355 گ، 16 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 19 - 246]

294. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه:453

خط: نسخ، بی کا، تا: 1 محرم 1059ق [ف: 3 - 91]

295. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3917

آغاز: برابر؛ انجام: در باب عتق: السادسه لواعتق أَمَتَهُ وَ قیمتها . . . وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر بصح الْجَمِيعِ . ثُمَّ الْمُجَلَّدِ الْأَوَّلِ مِنْ كتابِ شرايع الاحکام ( چنین ) وَ الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1059ق؛ محشی با نشان: ع ل زین، مسالک، مدارک؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا، رویه تیماج قهوه ای مذهب، 136گ، 19 و 23 سطر (10×21/7 و 22/2×12/7 )، اندازه: 28/8×18/5 سم [ف: 17 - 168]

296. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1660

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1059ق، جا: مدرسه حاجی مه لقا؛

محشى؛ مهر: «عبده الراجی اسمعیل» (بیضی)؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مشکی، 316گ، 20 سطر (21×11) ، اندازه: 20×26/5سم [ف: 3 – 179]

297. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 382

خط نسخ، كا: محمد باقر بن عبدالهادی حسینی، تا: 1060 ق [ف:-60]

298. قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه:184

بی کا، تا: 1060ق؛ محشی؛ تملک: حسن بن علی نقی الطغائی [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 350]

299. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2592

آغاز: برابر

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1061ق؛ در سال 1061 محمد علی حسینی نام بعضی از اصطلاحات مصنف را در این کتاب شرح نموده، محشی از شیخ علی و زین الدین و تحریر و صحاح و شرح لمعه؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 318ص، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 1- 433]

300. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:96

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن امیر غیاث اردستانی، تا: 1061ق [ف: - 60]

301. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:725

بی کا، تا: 1062 ق [ف: 1- 133]

302. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 901

خط: نسخ، كا: على بن غلامعلی مازندرانی، تا: جمادی الاول 1062ق؛ واقف: محمد حسين بزاز، 1316، 327گ، 19سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 3- 674]

303. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:43

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد بن فخرالدین احمد انباری، تا: سلخ شوال 1063ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 202گ [ف: _95]

304. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه:2975

جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: نصرالله حسینی، تا: 1 صفر 1063ق؛ 421ص، 21 سطر (17×7)، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 1 - 252]

305. قوچان؛ مدرسه عوضیه؛ شماره نسخه:16

آغاز: بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدايم وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ وَ الْخَلْوَةِ وَ لواحقها الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ فَالنِّكَاحُ مُسْتَحَبُّ لَمْ تا تَحْتَ نَفْسِهِ؛ انجام: برابر

از کتاب النكاح تا دیات؛ خط: نسخ، كا: محمد صالح بن محمد قاسم، تا: 1063ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 225 گ، 19 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ]

306. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1054

آغاز: عَنْ أَعْضَاءٍ . . . الرَّابِعُ فِي أَحْكَامِ الْوُضُوءِ مَنْ تَيَقَّنَ الْحَدَثَ وشک فِي . . . وشک فِي المتأخر تَطْهُرَ وَ كَذَا لوتيقن ترک عُضْوٍ ؛ انجام : السَّادِسَةُ لواعتق أَمَتَهُ وَ قِيمَتُهَا ثُلُثُ تَرَكْتَهُ ثُمَّ أَصْدَقَهَا الثُّلُثِ الإخر وذمل بِهَا ثُمَّ مَاتَ فَالنِّكَاحُ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زاید عَلَى الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الإخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ

از اول کتاب طهارت تا آخر کتاب الوصايا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1064ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: شیخ محمد على کرمانی، جلد: مقوا، 216گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف مخ -3 - 1141]

307. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17671

آغاز: برابر؛ انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، كان محمد علی بن حسن علی اسفراینی، تان یک شنبه ربيع الثانی 1064ق؛ محشی؛ واقف: میرزا ابوالحسن پیشنماز آملی، فروردین 1369؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 382گ، 17 سطر، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 21/1-836]

308. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2461

آغاز: برابر؛ انجام: برابر

ج1-2؛ خط: نسخ، كا: رفیع الدین صدرالدین محمد بن میرزا باقر حسینی استر آبادی، تا: 28 شوال 1064؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 326گ، 17 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 21/1 - 822]

309. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:55

از طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، كا: میرزا محمد بن فضلعلی بن حسنعلی عروجی سلماسی، تا: جمعه 19 ربیع الاول 1064ق؛ جلد: تیماج سیاه، 310 گ، 19 سطر [ف: 1 - 150]

310. آمل؛ پیشنماز، میرزا ابوالحسن، شماره نسخه:10

خط نسخ، کا: محمد علی بن حسن علی اسفراینی، تا: یک شنبه ربیع الثانی 1064ق، جان اسفراین؛ محشی؛ قطع: ربعی [ نشریه: 5 - 401]

311. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 20-ش/558

انجام: عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ - قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تسوید جُلِدَ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ المسمي بشرايع الاسلام فِي مَعْرِفَةِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ عَلَى وُفِّقَ الْمَرَامِ بِتَوْفِيقِ الْمَلِكِ الْعَلَّامِ ...

جلد اول از کتاب طهارت است تا آخر کتاب وصایا؛ خط: نسخ، كان: جمال الدين ابن شمس الدین رستمداری، تا: 1064ق، جان اصفهان مدرسه بابا قاسم؛ دو برگ شامل مطالبی درباره وصیت و وصی و یک برگ هم درباره 29 مسئله و جواب آنهاست که يوسف مازندرانی از شیخ الاسلام مفیدی پرسیده و او جواب آنها را داده؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا با تیماج خرمایی مذهب، 158گ، 16 سطر ( 14/5×8/5)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 2- 149]

312. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه 81980- 56/48

آغاز: برابر

جلد اول و دوم (از اول تا آخر کتاب شرایع)؛ خط: نسخ، كا: امیر بیگ بن ملک محمد فنها نچی من توابع طبس گیلگی، تا: سلخ جمادی الاول 1065ق؛ 338گ، 19 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 2386 - 5]

313. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14281

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1065ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ، با صورت قرائت که خط و إنشاء قرائت کننده (شاگرد)، نوشته شده. نام شاگرد، نصیر الدین، حسین بن عبدالوهاب بن جلال الدین محمد حسنی حسینی، و نام استاد، میر عبدالرضا بن سید میر جلال الدين محمد حسنی حسینی بوده و گویا، نسبت نزدیکی با یکدیگر داشته اند؛ تملک: سلام الله سلامی این شاه میرزا حسینی؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم مشکی، 197گ، 18 سطر (11/5 × 18/5)، اندازه:21×31سم [ف: 36 - 110]

314. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25318

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1066ق [رایانه]

315. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17204

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد مقیم بن محمد یقین جشوی، تا: دوشنبه 17 رمضان 1066ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 333گ، 17 و 15 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 21/1 - 843]

316. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه:2768-15/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: يعقوب بن محب على طالقانی، تا: 1066ق؛ در پایان نسخه چند برگ (6 برگ) وصایای مالی میرزا نورالهی محمد و میرزا عطاء الله و چند وصیت مالی دیگر و دو نامه در مطالبات مالی تحریر شده است. و همچنین تاریخ تولد محمد صادق بن محمد مسعود چاری در 5 ذیحجه 1048 و تارخ تولد میرزا مسعود در 1021 و میرزا محمد در 1021 و چند تاریخ تولد دیگر؛ جلد: گالینگور آبی، 289گ، 17 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 5 - 2384]

317. قم، گلپایگانی شماره نسخه: 7681-3961

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عرب بن حاجی امین طبسی، تا: منتصف رمضان 1066ق؛ محشی با نشان «ع ل» و«زین» و «على عفى عنه»؛ تاریخ وقف: 1252؛ جلد: گالینگور آبی، 340گ، 17 سطر، اندازه: 24×19/5 سم [ف: 5 - 2386]

318. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:167

آغاز: الجنب و لوقوع الكلب و خروجه حيا الخ.(باب الطهارة)؛

انجام: فَرَغَ مِنْ تسويده فِي يَوْمِ الاحد ثَامِنَ وَ عِشْرِينَ فِي صَفَرٍ فِي المدرسة الغروية ...

خط: نسخ، كا:علی خان بن حمزه کاظمی، تا: از یک شنبه 28 صفر 1066ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان های «ع ل ح» و «ع ل» و «ل مع»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، 306گ، 20 سطر (11×21)، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 200]

319. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23870

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میرزا محمد بن نظر رکاوندی، تا: دوشنبه 11 صفر 1067ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 240گ، 21 سطر، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 21/1 - 839]

320. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18895

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میرزا محمد حاجی شهرزادی ابن ملا صالح، تا: پنج شنبه 21 ربیع الثانی 1067ق؛ محشی با حواشی فارسی به نشان طاهر (بسیار نادر)، مفلح، ع.ل (محقق کرکی)، تنقیح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 269گ، 22 سطر (10×19/5)، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: 51 - 199]

321. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5506

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه از جمادی الثانی 1068ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 342گ، 19 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 14 - 281]

322. بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه:147

خط: نسخ، بی کا، تا: 1068ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از شهید ثانی با علامت «زین»؛ جلد: تیماج مشکی، 323گ، 17 سطر، اندازه: 20×25 سم [ف: -100]

323. مشهد؛ امام هادی؛ شماره نسخه:29

خط: نسخ، كا: عبدالرشید بن جانی جنابذی، تا: شوال 1069ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی؛ تملك: محمد رضا بن ذبيح الله حسینی به تاریخ 1295؛ جلد: گالینگور آبی، 281گ، 20 سطر، اندازه:16× 24سم [ف: - 25]

324. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:734

كا: محمد حسین بن كمال الدین حسین سبزواری قمی، تا: 1069ق، جا: مشهد رضوی [ف: 1 - 133]

325. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14138

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1069ق؛ محشی؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 312گ، 18 سطر، اندازه: 23/×617 سم [ف: 21/1 - 841]

326. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17209

آغاز: برابر؛ انجام: و الْعُلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج 1؛ خط: نسخ، كا: علی اصغر بن عبدالغفار مدنی، تا: سلخ جمادی الثانی 1069ق؛ محشي غالبا از محقق کرکی و بعضا از شهید ثانی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 167گی، 15 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 21/1 - 860]

327. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15384

آغاز: و قد يتفق بمثل هذا الوصف حیضا؛ انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: محمد شفیع طبسی گیلکی، تا: اوایل شعبان 1070ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ واقف: رفيع طبسی، تیر 1366، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه گالینگور، 250گ، 17 سطر، اندازه: 19/5 × 25سم [ف: 21/1 - 851]

328. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5990-30160

آغاز: والوطى بِالشُّبْهَةِ وَ النَّظَرِ وَ اللَّمْسُ فالبحث حِينَئِذٍ فِي الامور الاربعة أَمَّا النِّكَاحُ الصَّحِيحِ فَمَنْ وطیء امراءة بِالْعَقْدِ الصَّحِيحِ . . . وَ مَنْ مسايل التحریم مقصدان الْأَوَّلِ فِي مسایل مِنْ تَحْرِيمِ الْجَمْعِ وَ هِيَ سِتَّةٍ؛ انجام: برابر

از نکاح (و من مسائل التحریم مقصدان) تا آخر؛ خط: نسخ، كان محمد تقی بن حاجی حسن على مبار که لنجان، تا: 1070ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به امضاء «زی» و «ع ل»؛ جلد: مقوا با روکش کاغذی، 182گ، 17 سطر، اندازه: 26×20سم ف: 2391 - 5]

329. سمنان؛ مدرسه صادقیه؛ شماره نسخه:15

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد حسین، تا: دوشنبه 13 رجب 1070ق؛ مصحح، محشی با نشان «ع ل» و«م د»؛ جلد: گالینگور زرد، 355گ، 18 سطر، اندازه: 25×17سم [ف مخ]

330. مشهد؛ امام هادی؛ شماره نسخه:57

خط: نسخ، كا: على اكبر بن حسین دهقاضی، تا: اواسط جمادی الأول 1070ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 298گ، 17 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: - 45]

331. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1261

خط: نسخ، بی کا، تا: 1070ق؛ جلد: تیماج مشکی، 367گ، 20 سطر، اندازه: 18/5 × 27سم [ف: 4 - 75]

332. تهران: ملی؛ شماره نسخه:3499

خط: نسخ، بی کا، تا: 1070ق، جا: مشهد رضوی؛ تملك: میرزا محمد غلام؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 281گ، 20 سطر (16×11)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 15 - 307]

333. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:126

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 18 ربیع الثانی 1070ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 281گ، اندازه: 18/5 × 24/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

334. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 178

خط: نسخ، كا: شاهعلی بن محمد، تا: جمادی الثانی 1070ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اندازه: 19×28/5سم [نسخه پژوهی: 2-174]

335. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 60- طباطبائی

خط: نسخ، كا: ابو العباس بن ابی الحسن آشتیانی، تا: 1070ق؛ محشی از شیخ علی کرکی و ابن سلمان و دیگر فقها؛ تملك: سید مرتضی بن عبدالله حسینی مورخ 1117، عبدالرزاق بن حسن؛ حکایتی از سالکی همدانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 285گ، 19سطر، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 24 - 65]

336. دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه:34

آغاز: يُنْزَحُ سَبْعَ لِمَوْتِ الطَّيْرِ وَ الْفَأْرَةُ اذا انْفَتَحَتْ أَوِ انْتَفَخَتْ وَ لِبَوْلٍ الصبی؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 12 رمضان 1071ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با امضای بلاغ، محشی؛ 412گ، اندازه: 25×19/5 سم [ف مخ – 105]

337. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2597

آغاز: برابر، انجام: کافرا فلاديه وَ عَلَيْهِ الكفاره وَ لَوْ كَانَ أَسِيراً قَالَ الشَّيْخُ ضَمِنَ الديه وَ الكفاره

خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 1072ق؛ افتادگی: انجام (سه صفحه از آخر آن (از کتاب دیات) افتاده)؛ محشی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 334گ، 16 سطر، اندازه: 19/5 ×5/ 30سم [ف: 1 - 433]

338. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17200

آغاز: برابر؛ انجام: وَ فِي كُلِّ وَاحِدَةٍ نِصْفُ الديه وَفِيُّ رِوَايَةٍ فِي الْيُسْرَى ثُلُثَا الدِّيَةُ لِأَنَّ

ج 1-2؛ خط نستعلیق، كا: غیاث الدین محمد بن محمد جعفر، تا: 6 شوال 1072ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودی و حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 29/3×18/5 سم [ف: 21/1 - 831]

339. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:249

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 23 شوال 1072ق؛ مقابله شده، محشی؛ تملک: ملا محمد حسین مازندرانی، کمال الدین بن سید اسماعیل موسوی به تاریخ 1309؛ واقف: علی اصغر خان یمین، جلد: تیماج مذهب، 394گ، 15 سطر، اندازه: 21×25/5سم [ف: 1- 307]

340. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 750

خط: نستعلیق، كان محمد امین بن ملا علی، تا: 1072ق؛ 271گ، 19سطر، اندازه: 24618سم [ف: 1- 133]

341. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 100

کا: ابراهیم بن رمضان، تا: 1072ق [ف: 1 - 132]

342. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2000

کامل؛ خط: نسخ زیبا، كا: عزیزالله عبدالعلی فراهانی، تا: شوال 1073ق؛ محشی با نشانهای «زین»، «ظ»، «ع»، «من لا يحضره الفقيه»، «ل»، «ع»، «ف»، «مهدی»، «شرح لمعه»؛ کاغذ: نخودی، اصفهانی، 272گ، 20 سطر (11×19/5)، اندازه: 19×28/5سم [ف: 11 - 63]

343. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:165

آغاز: برابر

کامل؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد نصیر بن محمد قاسم شیرازی، تا: 1073- 1074ق؛ مجدول، مصحح، محشی با امضاء: زين، من ذره، در صفحه آخر آمده که این نسخه نویسانده نصیر بن عبدالله بن محمد تقی مجلسی است، یادداشت های متفرقه فقهی و پاسخ ملا محمد باقر که گویا مجلسی به پسرش باشد از آیت: « فَانٍ كُنْتَ فِي شک مِمَّا أَنْزَلْنا اليك فاسئل الَّذِينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتَابِ ...» در تاریخ ربيع الثانی 1075ق این پاسخ به خط نصير بن عبدالله است؛ تملك: محمد بن ابوالفضل مورخ 7 ربیع الاول 1226ق، عبدالفتاح موسوی در 1144ق؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 302گی، 21 سطر ( 16/5×9)، اندازه: 19×27سم [ف: 1- 139]

344. همدان؛ بحر الفضائل؛ شماره نسخه:3

خط: نسخ، بی کا، تا: 1073ق [نشریه: 5 - 370]

345. دزفول؛ نبوی، سید محمد؛ شماره نسخه:بدون شماره

كا: سعد بن عزیز، تا: پنج شنبه 7 ذیقعده 1073ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشي [ف: -16]

346. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8458

آغاز: الَّا بِهِ وَ لَا الْمَرْجِعُ الَّا اليه وَ هُوَ مبنی علیه أَقْسَامِ أَرْبَعَةُ ؛ انجام : وَ اخْتَلَفَ فِي القيامه تَمَّ هَذَا الْكِتَابِ . . . وَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِمَاتِ

ج 1، از انتهای مقدمه تا پایان تجارت؛ خط: نسخ، كان محمد ولی بن محمد حسین هزار جریبی، تا: 1074ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ محشي غالبا با رمز «ع ل» و «مفلح»؛ واقف: غلامعلی فائقی، آذر 1332، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 114گ، 16 سطر، اندازه: 18/5 × 23/5 سم [ف: 21/1 - 857]

347. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4705-24/5

آغاز: برابر، انجام: يَبْطُلُ المسمی لانه زَائِدٍ عَنِ الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَفِيُّ ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ فَيَصِحُّ الْجَمِيعِ تَمَّ جُزْءُ الاول

طهارت تا وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1074ق؛ مصحح، محشی ، در جمادی الاول 1074 مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 119 گ، 23 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 5 - 2386]

348. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7067

خط: نسخ، كا: عبد الغني بن معز الدين محمد حسینی، تا: 3 رجب 1074ق؛ مصحح، محشی، یادداشتی به خط محمد معروف به عبدالعظیم حسینی به تاریخ 1123، نشانی قرائت عبدالعظیم نزد پدرش کاتب نسخه؛ کاتب کتاب را به فرزندش عبدالعظیم به تاریخ 1119 بخشیده با مهر «ان الله غني عن العالمين» (بیضی)؛ تملک: محقق کاشانی به تاریخ ذیقعده 1323 با مهر «محمد بن نصرالله الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 196گ، 26 سطر، اندازه:19 ×29سم [ف: 18 - 231]

349. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10278

خط: نسخ، كان خاطر بن عبدالله بن بندر الكعبي، تا: 15 محرم 1075ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: كاتب «الواثق بالقادر عبده خاطر» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 242گ، 22 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 26 - 227]

350. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11474

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق

خوش، كا: عبدالقادر بن محمد بهبهانی، تا: 26 شعبان 1075ق؛ محشی غالبا از شهید ثانی؛ واقف: محمد على ماهوری، فروردین 1352؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 258گ، 21 سطر، اندازه: 30×16سم [ف: 21/1 - 820]

351. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:115

ج 2؛ خط: نسخ جلی، کا: محمد صالح بن ابراهيم بن محمد على الجس ساروی مازندرانی اصفهانی، تا: 1075ق؛ مهر: «منا داود فضلا» (بیضی)؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج مذهب، 15 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: - 68]

352. اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه:48

خط: نسخ متوسط، كا: مرحوم تقی الدین محمد مشهدی، تا 1075ق؛ محشي اكثر آن با حرف «ذ» امضا شده؛ 266گ، 20 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: - 43]

353. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:118

آغاز: بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةٍ . الْقِسْمُ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدايم . . انجام : وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ وَ صلی اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا وَ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ.

از نکاح تا آخر کتاب؛ خط: نسخ زیبا، كا: يوسف كانب، تا: 3 رجب 1075ق، به دستور نواب مستطاب ... خادم روضه رضيه رضویه صفی قلی خان؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ مهر: «عبدالراجی حسین بن محمد الرضوی» (چهار گوش)؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 384گ، 15 سطر (6/5× 12/5)، اندازه: 20×13سم [ف: - 117]

354. بشرویه؛ امیر المؤمنین، شماره نسخه: 11

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر شعبان 1076ق؛ محشی به امضای «ع ل»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 442گ، 19 سطر، اندازه: 29×19سم [ف مخ]

355. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7632- 51/92

آغاز: وَ فِي الْمَاءِ جَارِيَةً وَ سَاكِناً وَ اسْتِقْبَالِ الرِّيحِ بِهِ وَ الاكل وَ الشُّرْبِ وَ السواک

خط: نسخ، كا: شجاع الدین مسعود بن محمد اکمل حسینی، تا: 1076ق؛ افتادگی: آغاز؛ 197گ، 17 سطر، اندازه: 2013سم [ف: 5 - 2392]

356. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13866

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد رضا بن مشهدی، تا: یک شنبه شوال 1076ق؛ محشی از زین الدین شهید و غیره؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 362گ، 17 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 21/1 - 849]

357. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:2326-13/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالله بن جواد كل مودکی، تا: شنبه آخر رمضان 1077ق، 313گ، 18-19 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 2384]

358. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2596

آغاز: برابر

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1077ق با واقف: سپهسالار؛ کاغذ: قدیمی، جلد: تیماج، 306 ص، 18 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 434]

359. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 1412

ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1077ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 203گ، 23 سطر، اندازه: 19/3×25/8 سم [ف: 1- 276]

360. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:7410- 38/30

آغاز: فالا كُلِّ مُسْتَحَبُّ وَ لَوْ كَانَ صَائِماً نَدَبْتَ وَاكِلْ مَا . . . الثَّانِي يُكْرَهُ الْجِمَاعُ فِي أَوْقَاتِ ثَمَانِيَةَ لَيْلَةَ خُسُوفِ الْقَمَرِ وَ يَوْمَ كُسُوفِ المشمس ؛ انجام : لِيَذْهَبَ عنکم الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تطهیر وَ سَلَّمَ . قَدْ فَرَغْتَ مِنْ تَحْرِيرُ کتاب شَرَائِعِ الاسلام ...

نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، كان محمد طاهر بن محمد باقر فیروزآبادی، تا: یکشنبه شعبان 1078ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 156گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5 – 2392]

361. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2463

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج 1، کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن مسعود بروجردی، تا: 24 صفر 1078ق؛ محشی؛ واقف: میر سید علی خان طبيب، 1273؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 143 گ، 15 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 21/1 - 858]

362. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17218

آغاز: بسمله ، کتاب النکاح وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ ؛ انجام : الْكِرَامُ عَلَيْهِمْ الصوه وَ السَّلَمِ وَ احمدلله أَوَّلًا وَ اخرا وَ ظَاهِراً وَ بَاطِناً

ج2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 صفر 1078ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 186گ، 17 سطر، اندازه: 24/4×16سم [ف: 21/1 - 863]

363. گلپایگان؛ امام جمعه، محمد حسن؛ شماره نسخه:10

خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الثانی 1078ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 432گ، اندازه: 25×16/6 سم [كتابخانه های گلپایگان: ف: - 122]

364. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:295

آغاز: بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثلاثه الْقَسْمِ الاول فِي النِّكَاحِ الدايم وَ النَّظَرُ فِيهِ؛ انجام: برابر

از کتاب نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، كا: محمد باقر بن میرحسین موسوی بیابانکی، تا: جمعه 28 رجب 1078ق، کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، 179گ، 17 سطر (17×11)، اندازه: 17×11سم [ف: 246 -]

365. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29142

آغاز: بسمله . وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الرایم وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا أُوِّلَ فِي آدَابِ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق [ رایانه]

366. اراک؛ کتابخانه مدرسه سپهدار؛ شماره نسخه: 175/44

آغاز و انجام: برابر

از طهارت است تا آخر کتاب حدود؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: دوشنبه آخر ذیقعده 1078ق؛ مصحح، محشي منقول از : مسالک، ایضاح، زین العابدین، شرح معالم و بعضی با امضاء «ع ک» و «12»؛ تملک: شیخ ابراهیم مقدس کرهرودی؛ مهر: «محمد تقی ابن حسین مازندرانی مورخ 1078» (احتمالا کاتب نسخه)، «محمد باقر العلوم» (چهارگوش)، «یا امام جعفر»؛ کاغذ: نخودی سیر، 352گ، 15 سطر، اندازه: 20×29سم [دو کتابخانه اراک: - 206]

367. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18156

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میرزا محمد صالح شهمیرزادی، تا: 17 ربیع الاول 1079ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ واقف: بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 395گ، 16 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 21/1 - 837]

368. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7822- 53/32

آغاز: و تزاحم الْأَمْوَاجُ فِي الْبَحْرِ فَلَا أَدَّى الْحَكَمِ يَتَعَلَّقُ بِهَا لتجردها عَنْ اطلاق اسْمُ الْمَرَضِ أَزُّ أَوَّلِ كِتَابِ النِّكَاحِ تا آخَرَ کتاب شرایع؛ خط: نسخ، كا: مکمل بن میر علی نقی حسینی، مولود پنجاب، ساکن مشهد مقدس، تا: سه شنبه 20 شعبان 1079ق؛ افتادگی: آغاز؛ 173گ، 17 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 5- 2392]

369. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:185

خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف بن محمد حسین، تا: 1079ق؛ محشی از شهید ثانی و حواشی منقوله از «جواهر الاكلام» و سایر کتب؛ تملك: ملا يوسف بن کربلائی محمدباقر سما راروملو با مهر «الراجي يوسف» (بیضی)؛ مهر: «و آمنوا بما انزل على محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 17سطر، اندازه: 20×25/5سم [ف: - 97]

370. قوچان؛ مدرسه عوضیه؛ شماره نسخه:9

آغاز: كَانَ الْكُلَّ حَيْضاً وَ لَوْ تَجَاوُزِ الْعِشْرَةِ . . الْفَصْلُ الثَّالِثِ فِي الِاسْتِحَاضَةِ وَ هِيَ يَشْتَمِلُ عَلَى أَقْسَامِهَا وَ أَحْكَامِهَا؛ انجام: برابر

قسمتی از کتاب الطهارة تا آخر دیات؛ خط: نسخ، كا: ابوالحسن بن شیخ اسلام محمد اسفراینی، تا: محرم 1079ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به امضاء «ع ل»؛ جلد: تیماج مشکی، 296گ، 21 سطر، اندازه: 30×18سم [ف مخ]

371. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:44 - ج

خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه ذیقعده 1079ق؛ محشی، اجازه قرائت به محمد مؤمن بن استاد رجب جهرمی نویسنده نسخه از استاد او در پایان، و دارد که من آن را در نزد استاد درس می خواندم و می نوشتم؛ تملك: ابو تراب بن محمد على آصفی، محمد معصوم بن محمد ابراهیم حسینی منصوری دشتکی در 76 سالگی در 10 رمضان 1138، شیخ یحیی بن ابو تراب بن شیخ محمد مفيد بن شیخ عبدالنبي جزائری شیرازی امام جمعه و ذیحجه 1330 آن را بمحمد مهدی قلیخان مخبر السلطنه فرمانروای فارس بخشیده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 358گ، 18 سطر (16×9/5)، اندازه: 18/5 ×25سم [ف: - 368]

372. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15397

آغاز: فَلَيْسَ الْقُوَّةِ الَّا بِهِ وَ لَا الْمَرْجِعُ الَّا اليه؛ انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، كان صالح بن على طبسی، تا: سلخ ذيقعده 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی غالبا از زین الدین شهید، توسط

محمد هادی طبسی در سال 1114، تصحیح و مقابله شده؛ واقف: غلامرضا نمائی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 35 گ، 17- 19 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 21/1 - 850]

373. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17217

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میر زین العابدین بن میرزا محمد تونی سرایانی، تا: 4 رجب 1080ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 357، 18 سطر، اندازه: 18/5 × 30/2سم [ف: 21/1-829]

374. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26780

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد عزیر بن محمد قاسم، تا: 1080ق [رایانه]

375. اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه:13

كا: حسین بن علی کاردیک قراطغانی مازندرانی، تا: سه شنبه غره رجب 1081ق، جان اصفهان؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 350 گ، اندازه: 19×25/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 323]

376. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19471

آغاز: كِتَابَةِ الْقُرْآنِ إِنْ وَجَبَ وَ الْمَنْدُوبِ ماعداه؛ انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ربیع الثانی 1081ق؛ مصحح؛ واقف: سید ابوالحسن ملکی، محرم 1415؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 382، 15-17 سطر، اندازه: 29/8×19/2 سم [ف: 835 - 21/1]

377. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2590- 14/40

آغاز: بسمله کتاب النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا . الْأَوَّلُ فِي آدَابِ الْعَقْدِ وَ الْخَلْوَةِ وَ لواحقهما؛ انجام: برابر

از نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، كا: ابوالفضائل بن حاجی حسین یزدی، تا: دوشنبه 21 جمادی الثانی 1081ق، با علامت بلاغ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 153گ، 15-17 سطر [ف: 5 – 2387]

378. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 481

خط: نسخ، كا: معصوم بن اکبر حسینی، تا: 27 ربیع الثانی 1081ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 283 گ، 22 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 2 - 92]

379. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2623

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 231 گ، 20 سطر (11× 15/5)، اندازه: 24×18سم [ف: 4 - 1367]

380. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:59

طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ محشی با نشان زین الدین، ع ل، شرح سید محمد، تحریر، دروس، اسماعیل عفى عنه، صحاح، کنز، مصادر، قاموس، شرح ارشاد، مفلح، شهید، شرح لمعه، تنقیح، هز، نافع»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 377گ، 19 سطر (17×8)، اندازه: 17×25/5سم [ف: - 566]

381. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 343

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 542ص، 21 سطر، اندازه: 23×37سم [ف: 2 – 76]

382. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 391

انجام: انجامه: لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ الَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ تَمَّ الْكِتَابِ شرایع الاسلام فِي مَسَائِلِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ الحمدالله الْمَلِكِ الْعَلَّامِ الَّذِي وَجَبَ وُجُودِهِ عَلَى الاول وَ الدَّوَامِ ...

خط: نسخ پخته، كا: میر مؤمن بن میر طاهر حسنی، تا: 1082ق؛ محشی، مقابله شده؛ یادداشت انتقال کتاب از مولا محسن به: الفقير المسكين ملا اسماعیل؛ اهدایی: محمد جواد حجتی کرمانی؛ کاغذ: اصفهانی دست ساز، جلد: مقوا، روکش تیماج قهوه ای، اندازه: 11/5

× 19/5 سم [ف: 3 - 179]

383. بیدگل؛ مجتهد الزمان بیدگلی؛ شماره نسخه:6

آغاز: ... الْقُرْآنُ وَجَبَ وَ الْمَنْدُوبِ مَا عَدَاهُ ، وَ الْوَاجِبُ مِنَ الْغُسْلِ مَا كَانَ لَا حَدَّ الامور الثَّلَاثَةِ

خط: نسخ، كا: محمد محسن بن نصیر الدین حسین قاسانی، تا: محرم 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملك: رضا بن اسدالله بیدگلی بن ملامحمدرضا (پدر صاحب کتابخانه در سال 1344 با مهر «رضا بن اسدالله» (بیضی)؛ مهر: «على الحسینی 1241» (مربع)، «ان الله يحب المحسنين» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 249گ، 18 سطر، اندازه: 18 ×25/5سم [ف: -17]

384. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 291

نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 17 ربیع الثانی 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ 90گ، اندازه: 29×20/5 سم [ف: 2 - 29]

385. يزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 151

جزء اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1083ق؛ 165گ، 19 سطر، اندازه: 24/5×16/5 سم [ف: 1- 129]

386. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 740

خط: نسخ، كا: محمد بن ملك على باب سلطانی، تا: 1083ق؛ 260گ، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 1 - 133]

387. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه:365

خط: نسخ، كا: فتح الله بن كمال الدين على شريف بیاناکی، تا: جمعه 8 محرم 1083ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 289گ، 20 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 149]

388. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه:1493- 9/43

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 183 گ، 14-27 سطر، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 5 - 2384]

389. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17206

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 22 صفر 1083ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 29/8×20/5 سم [ف: 21/1 - 845]

390. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7712

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد معصوم، تا: جمعه 1 ذیقعده 1084ق؛ مصحح، محشی از شهید ثانی با رمز «زین» و از محقق کرکی با رمز «ع »، مقابله شده، دارای بلاغ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 328گ، 18 سطر، اندازه: 16/5 × 24/5سم [ف: 852 - 21/1]

391. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18084

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1084ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده، قبل از ورق اول «شرح خطبه شرایع الاسلام» از محمد تقی بن حسن ظهیر حسینی استر آبادی و مطالب متفرقه دیگر؛ واقف: رمضانعلی شاکری، دی 1370؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 284گ، 22 سطر، اندازه: 30/8×18 سم [ف: 21/1 - 836]

392. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:986

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ جلی، كا: سید علی رضوی، تا: جمادی الاول 1084ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 440گ، 18 سطر، اندازه: 28×16سم [ف مخ - 3- 1138]

393. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 59

بی کا، تا: 1084ق [ف: 1- 131]

394. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:147

بی کا، تا: 1084ق [ف: 1 - 132]

395. تهران: ملی؛ شماره نسخه:4415

آغاز: أَوْ نَوْمِ الْغَالِبَ عَلَى الحاستين وَ فِي مَعْنَاهُ كُلُّ مَا أَزَالَ الْعَقْلَ مِنْ اغماء أَوْ جُنُونٍ أَوْ سَكِرَ وَ الاستحاضه القليله؛ انجام: برابر

هر دو جزء؛ بی کا، تا: 1085ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای ع ل کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 283گ، 21 سطر (10/5 -16811-17)، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 19 - 33]

396. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3759

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد حسین، تا: محرم 1085ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور سبز، 213گ، اندازه:19× 30سم [ف مخ -3- 1138]

397. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8609- 58/59

آغاز: بسمله كِتَابِ النِّكَاحِ واقسامه ثَلَاثَةَ الْقَسْمِ الاول فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا أَزُّ أَوَّلِ كِتَابِ النِّكَاحِ تا آخَرَ شرایع؛ خط: نسخ، كا: ابو ثابت بن توفيق تنکابنی، تا: چهارشنبه 20 محرم 1085ق؛ 172گ، 15 و 22 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 5 - 2388]

398. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:38533

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: على بن دوست محمد استر آبادی، تا: 19 جمادی الاول 1085ق؛ محشي با رمز «ح ح س-ع-ح»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 235 گ، 25 سطر، اندازه: 31×18سم [اهدائی رهبر: 3 – 372]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:75

همان نسخه بالا [مؤید: 1- 97]

399. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:83

بی کا، تا: 29 شوال 1086ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [ف: 96]

400. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 420

آغاز: بسمله وَ بِهِ ثقتی - کتاب النکاح وَ أَقْسَامِهِ ثُلُثِهِ - الاول فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ يستدعى فصولا؛ انجام: برابر

جلد دوم؛ خط: نسخ، كان محمد فصیح ابن میر سید قریش، تا: صفر 1086ق؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 360ص، 17 سطر (15×10)، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 2 - 73]

401. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:326

خط: نسخ، كا: محمد فاضل، تا: شوال 1086ق، جا: مشهد رضوی؛ محشى؛ 287گ، اندازه: 18×25 سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

402. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4757/2 - 24/57

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد هاشم حسینی، تا: ذیقعده 1086ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب،218گ، 21 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 5 - 2385]

403. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1075

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: علیرضا بن سید سراج الدین، تا: 18 رمضان 1087ق؛ مهر: «عبده محمد حسن الرضوی 1255» (بیضی)، مهدی بن محمد الرحیم الرضوی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 364گ، 15 سطر، اندازه: 25×18سم [ف مخ - 3 - 1139]

404. سمنان؛ مسجد اعظم شهمیرزاد؛ شماره نسخه:11

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد صادق بن محمد زمان سبزواری، تا: سلخ محرم 1087ق، جا: رشت؛ مصحح؛ مهر: «ناصر الدين بن محمد حسن الحسینی 1197» (بیضی)؛ اهدایی: محمد مؤمنی شهمیرزادی، سلخ محرم 1382؛ جلد: تیماج قهوه ای، 251گ، 19 سطر، اندازه: 36×24سم [ف مخ]

405. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21097

آغاز: بسمله ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ

ج 2؛ خط: نسخ، كا: بهاء الدين محمد بن محمد محسن، تا: دهه اول رجب 1087ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 187گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 21/1 - 863]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 322

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 142]

406. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 10045

خط: نسخ، كا: ابوالحسن ابن ابی المعالی رضوی، تا: 15 شعبان 1087ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 245گ، 21 سطر (16×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 17 - 532]

407. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:158

جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 صفر 1087ق؛ واقف: عبدالسمیع کاغذ: اصفهانی، 17 سطر (8/5×15)، قطع: وزیری [تراثنا: س ش 1 - 124]

408. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:325

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1088ق؛ محشی؛ 216گ، اندازه: 28×18سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

409. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3847

آغاز: أَوْ تَغَيَّرَ مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ لَمْ يَخْرُجْ عَنْ كَوْنِهِ مُطَهَّرٍ مادام اطلاق الِاسْمِ بَاقِيَةً عَلَيْهِ

خط: نسخ، كا: عبداللطيف بن نظام الدین فیروزآبادی، تان 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی قرمز، 289گ، اندازه: 18/5 ×27سم [محدث ارموی مخ: 2 - 838]

410. خوی؛ گنجینه (موزه)؛ شماره نسخه:27

آغاز: بسمله كتاب النكاح واقسامه ثلثه القسم الأول في النكاح الدايم والنظر فيه يستدعى فصولا الأول في آداب العقد والخلوة؛ انجام: برابر

از کتاب نکاح تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1088ق؛ جلد: تیماج، مشکی، 227 گ، 15 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف مخ]

411. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:549

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 23 ربیع الثانی 1088ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج حنایی، مذهب، 275گ، 20 سطر (20×11/5 )، اندازه: 18/5 ×29سم [ف: 8- 45]

412. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:33

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان فضل الله بن نظام بن محمد امین شریفی، تا: چهارشنبه 29 شعبان 1088ق؛ محشی؛ مهر: «ذلک فضل الله يؤتيه من يشاء» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 287گ، 19 سطر، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 1 - 52]

413. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:364

کامل؛ خط: نسخ، كا: على بمان بن شعبان، تا: از شنبه 28 جمادی الثانی 1088ق؛ محشی؛ اهدایی: اخوان مصلائی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 287گ، 20 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 1 – 335]

414. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 80

کامل؛ خط: نسخ، كا: عبد الحسين، تا: 15 رمضان 1089ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: حاج محمد على، 1291؛ جلد: تیماج سیاه، 260گ، 17 سطر [ف: 1 - 150]

415. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1792/2

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ربیع الثانی 1089ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 347گ، 19 سطر، اندازه: 25×15سم [ف مخ - 3 - 1139]

416. سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه:6

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1089ق؛ 158گ، اندازه: 14×25سم [اوراق عتیق: 2 - 365]

417. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 23682

آغاز: وَ قَدْ يَجِبُ اذا بَقِيَ لِطُلُوعِ الْفَجْرِ مِنْ يَوْمِ يَجِبُ صَوْمَهُ بِقَدْرِ مَا يَغْتَسِلَ

ج 1 و 2، از الركن الأول في المياه تا آخر دیات؛ خط: نسخ، كان محمد هاشم ابن محمد علی شیرازی، تا: 24 شوال 1090ق، جان شیراز مدرسه حسینیه؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، محشی، کاغذ اصفهانی؛ جلد: مقوا، 307گ، 18 سطر (19×11/5)، اندازه: 28×19سم [ف: 3 - 968]

418. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3413

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: اسد تربتی، تا: 1090ق؛ دارای سرلوح، مجدول مذهب، محشی بنقل از مدارک و مسالک؛ کاغذ: سمرقندی نباتی و آبی، جلد: تیماج مشکی، 613ص، 22 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 10 - 1276]

419. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه:76

خط: نسخ، كا: جعفر بن حاج محمد باقر، تا: 14 رمضان 1090ق؛ 221گ، 21 سطر، اندازه: 19× 25سم [ف: 1 - 51]

420. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:185

خط نسخ، كا: محمد جعفر بن محمد باقر نائینی، تا: 15 ربیع الاول 1091ق؛ 389گ، 17 سطر، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 1-133]

421. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:4024

آغاز: برابر؛ انجام: زايد عَنِ الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَفِيُّ ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

خط: نسخ، كا: محمد امین بن سلطان محمود طبسی، تا: 10 رجب 1091ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «یا امام موسی کاظم (مربع)؛ تملک: عبدعلی بن محمد لاری، ناصر بن حسن بن ناصر صنامی بحرانی به سال 1186؛ جلد: تیماج قهوه ای، 260 گ، 22 سطر، اندازه: 24×18سم [محدث ارموی مخ: 2 - 837]

422. قائن؛ مدرسه جعفریه شماره نسخه: 31

از ابتدای کتاب النکاح تا پایان کتاب الديات؛ خط: نسخ، كان مصطفی بن حسین مازندرانی، تا: 29 صفر 1091ق، جان شیراز؛ مصحح؛ واقف: محمد حسن روحانی، 1349؛ جلد: کاغذی، 121گ، 25 سطر، اندازه: 19/5 × 27/5 سم[کتابخانه های قائن: في:28]

423. تهران، دانشگاه، شماره نسخه:6855

هشت هزار بیت و دوازده هزار مساله؛ خط: نسخ، کا: خير الله بن لطف الله محمد جزایری، تا: با تاریخ 1093ق، بی تاریخ که بایستی نزدیک 1093 (پایان وصیت) نوشته باشد؛ محشی، نسخ زین

العابدين بن علاء الدین در روز یک شنبه 15 رجب 1093؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 310گ، 19 سطر (11×15)، اندازه: 25×18سم [ف: 16 - 383]

424. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2626

آغاز: كِتَابُ النِّكَاحِ واقسامه ثَلَاثَةَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ کتاب النکاح تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، كا: محمد رضا بن احمد شاهمرد ایزن آبادی مازندرانی، تا: 26 شوال 1093ق، جان بارفروشان مازندران مدرسه ملا روحی؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 149گ، 23 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 838]

425. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 110

خط: نسخ جلی، کا: محمد سعيد بن محمد صادق اصفهانی، تا: 1093ق؛ تملك: علي بن حاج هادی آقا؛ مهر: «عبده جلیل 1309»

(بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی،18 سطر، اندازه: 24/5×16سم [ف: - 64]

426. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 60

طهارت تا دیات؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ محمود بن محمد تقی کهدمی، تا پایان جمادی الاول 1093ق؛ محشی با نشان فخرالدین شرح لمعه، مهذب، دروس، شرح ارشاد، تنقیح، منه رحمه الله، عد، بیان، تذکره، شیخ نجم الدین، ذکری، هم، مفلح، عماد، ایضاح، مختلف، ح ل، قاموس، جوهری، دستور، تاج اللغة، مصادر،نهايه، حيوة الحيوان»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 378گ، 15 سطر (15/5×9 )، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 566]

427. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 439

خط: نسخ، كا: نوروز علی ابن محمد صادق اسفراینی، تا: 2 محرم 1093ق، جا: مشهد رضوی نوقان؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 309گ، 17سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 1- 367]

428. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6716

خط: نسخ، كا: علی اصغر بن ابراهیم، تا: 1093ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 224گ، 21 _23 سطر (12×15 و 22621)، اندازه: 30×20/5 سم [رایانه]

429. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 18651

بی کا، تا: 1093ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14/5 × 19/5 سم[رایانه]

430. اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 91

آغاز: فِي الْقَبْرِ وَ سَتَرْتَ عَوْرَتَهُ وَ صَلَّى عَلَيْهِ بَعْدَ ذَلِكَ وَ سُنَنِ الصَّلَاةِ أَنْ يَقِفَ الامام عِنْدَ وَسَطِ الرَّجُلِ وَ صَدْرِ الْمَرْأَةِ

خط: نسخ، بی کا، تا: 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 28×19سم [ف: 1- 74]

اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 439

همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 902]

431. قم؛ مدرسه رضویه؛ شماره نسخه:13

خط: نسخ، كا: ملارفيع بن ملانور الدين محمد، تا: 1094ق؛ محشى؛ تملك: محمد محسن بن اسماعیل جزایری در جمعه 8 جمادی الاول 1104، نظر علی بن محمد بيجن اصفهانی در یک شنبه 26 ربیع الاول 1212، زین العابدین ولد ملارمضان على خوازانی در ذیقعده 1141، شیخ نصر بن مرحوم حاج شیخ محمد تقی در جمادی الثانی 1239؛ 320، 23 سطر، قطع: رحلی [چند نسخه ف: - 19]

432. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:375

آغاز: ذلک الارقاب الَّا فِي الْمَرْأَةِ وَ يُسْتَحَبُّ أَنْ يَدْعُوَ عِنْدَ نُزُولَهُ فِي الْقَبْرِ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد مهدي بن عطاء الله، تا: شعبان 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد طباطبایی؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با پارچه قهوه ای، 223گ، 23 سطر (11×7)، اندازه: 19×25سم [ف: 1- 343]

433. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20416

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، كا: این گنج علی رازی، تا: چهارشنبه دهه سوم شوال 1095ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 253 گ، 23 سطر، اندازه:28×19سم [ف: 21/1 - 826]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:206

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 141]

434. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 81

کامل؛ خط: نسخ، كا: حسین بن نور بن حسین، تا: 27 ذیحجه 1096ق؛ محشی ؛ جلد: تیماج سیاه، 310 گ، 21 سطر [ف: 1 - 150]

435. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:284

آغاز و انجام: برابر

از اول طهارت تا آخر دیات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن شیخ سعید سعدی حویزی مشهدی، تا: سه شنبه 15 ربیع الاول 1096ق؛ محشي : علل، زین، ص، ح ل .... مهر: «لا اله الا الله الملک الحق المبين عبده طالب» (چهارگوش)؛ واقف: اصلان مروی، ذیقعده 1269ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 229گ، 20 سطر (15×10)، اندازه: 18× 24/5 سم [ف: - 241]

436. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3727

آغاز: برابر؛ انجام: فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

از ابتدای طهارت تا آخر وصایا؛ خط: نسخ، كان محمد حسین زواری، تا: 1097ق؛ مصحح، محشی با نشان های «ع، زین»؛ مهر: «ابن يوسف الموسوی» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 163گ، 15 سطر (16×11)، اندازه: 24×18سم [ف: 16 - 346]

437. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7590- 51/50

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: محمد مهدي بن محب علی دستجردخانی 26×18سم [ف: 5 - 2386]

438. اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه:47

خط: نسخ زیبا، كا: علی اصغر بن يقين على مراغی، تا: 5 ربیع الثانی 1097ق، حسب فرموده آصف جاهی میرزا محمد صالح وزیر ایل مقدم؛ مجدول مذهب، دارای سرلوحه زرین؛ تملک: عبد العظيم بن على عاملی در نجف اشرف؛ 20 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: - 39]

439. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:11436

خط: نسخ، كا: شیر حیدر بن معزالدین طبسی گیلگی، تا: رجب 1097ق؛ جلد: تیماج سیاه، 370گ، 15 سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 33/2 - 127]

440. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه:78

آغاز: وَ الشَّنَقُ ارْبِعْ بِمَعْنَى أَنَّهُ لَا يَسْقُطُ مِنَ الْفَرِيضَةِ شیی وَ لَوْ تَلِفَتْ الْأَرْبَعِ

خط: نسخ، كا: محمد مقیم مازندرانی، تا: 22 جمادی الثانی 1098ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 322گ، 17 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف مخ_ 105]

441. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24015

آغاز: برابر؛ انجام: الْخَامِسَةُ اذا أَعْتَقَهَا فِي مَرَضِ الْمَوْتِ وَ تَزَوَّجَ وَ دَخَلَ بِهَا

ج1-2؛ خط: نسخ، كا: محمد اشرف بن محمد هاشم، تا: پنج شنبه 25 شوال 1098ق؛ افتادگی: وسط؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 224گ، 22 سطر، اندازه: 25×17/7 سم [ف: 21/1 - 840]

442. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:286

خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن جواد آقا گیلانی، تا: 24 رمضان 1098ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی، میرزا محمد گیلانی بن عبدالرحیم روز یکشنبه 15 صفر 1107 مقابله و تصحیح و حاشیه نویسی کرده؛ 281گ، 20 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 1- 282]

443. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10346

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 10 ربیع الاول 1099ق؛ مصحح، محشی غالبا با رمز «ع ل»؛ واقف: حاذقی، آبان 1349؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 273گ، 16-22 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 21/1 - 852]

444. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7713

آغاز: برابر انجام: متمسكا بحجتهم من خلصاء

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشي با رموز «عل، زین، ع ه، مفلح» و ...، مقابله شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 272گ، 21 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 21/1 - 847]

445. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23316

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد على، تا: قرن 12؛ محشی؛ واقف: حجة الاسلام میرزا محمد مهدی اسفرنجانی محمدی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 248گ، 21 سطر، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: 21/1 - 841]

446. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17210

آغاز: أَقَلُّ الطُّهْرِ فَصَاعِداً ثُمَّ تَرَاهُ ثَانِيَةً بِمِثْلِ تِلْكَ الْعِدَّةُ ؛ انجام : وَ لَوْ جَنَى عَلَى نَفْسِهِ خِطَاءً قت أَوْ جُرْحاً ...

ج1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 212 گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 ×25/2 سم [ف: 21/1 - 829]

447. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17205

آغاز: بسمله، كتاب النكاح و اقسامه ثلثة

ج 2؛ خط: نسخ، كا: محمد تقی بن خواجه جان تنکابنی، تا: جمعه جمادی الاول 1100ق؛ محشی با عناوین و رموز «مفلح، ع ل زین، مت ق» و دیگران؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 18 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 21/1 - 865]

448. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22744

آغاز: بسمله، کتاب النکاح و اقسامة ثلثة

ج2؛ خط: نسخ، كا: محمد رضا بن سلطان على، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ، محشي غالبا با رموز «زین» و «ع ال»؛ واقف: عبدالباقی آية اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 355گ، 14 سطر، اندازه: 22/5×13سم [ف: 21/1 - 865] 449. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21088

آغاز: برابر؛ انجام: و على القول الآخر يصح الجميع

ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج، مذهب، 200گ، 17 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 374]

450. مشهد: رضوی، شماره نسخه:18992

آغاز: برابر؛ انجام: و على القول الآخر يصح الجميع

ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: محمد آموزگار بیوه ژنی، تیر 1372؛ کاغذ: نخودی، 130گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 21/1 - 859]

451. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8493- 57/163

آغاز: بسمله مِنْ كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي فصولا

از اول كتاب النكاح تا آخر شرایع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 254گ، 14 و 20 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 5 - 2388]

452. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10041

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «زین، ع ل»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 260گ ( 243+16)، 10 سطر (21×10)، قطع: ربعی [ف: 17 - 531]

453. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه:187

آغاز: مُوَفَّقٍ لِلسَّدَادِ فَلَيْسَ الْمَعْصُومِ الَّا مَنْ عَصَمَهُ اللَّهُ مِنْ أَنْبِيَائِهِ وَ اوصیائه عَلَيْهِمْ ؛ انجام : الرَّجُلَ الثَّمَنَ وَ فِي كُلِّ ضِلْعٍ يُخَالِطُ الْقَلْبِ

اذا كَسَرَ خَمْسَةُ وَ عِشْرُونَ دِينَاراً أَوْ فِيمَا..

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 219گ، اندازه:12×19/5سم [ف مخ - 106]

454. دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 58/2

آغاز: لَا يَكُونُ عَلَيْهِ صَلَاةُ وَاجِبَةُ وَ لَوْ نَذَرَ صَلَاةِ اللَّيْلِ وَجَبَ ثمانی رکعات ؛ انجام : عُضْوٍ مُقَدَّرُ الدِّيَةِ ثُلُثَاهُمَا وَفِيُّ قَطَعَهُ بَعْدَهُ الثُّلُثُ وَ الشِّجَاجُ فِي الرَّأْسِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 189گ، اندازه: 24×17سم [ف مخ - 106]

455. دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 30

آغاز: برابر؛ انجام: لَا يَعْقِلُ الَّا مَنْ عَرَفَ كَيْفِيَّتِهِ انتسابه الَىَّ الْقَاتِلِ فَلَا يَكْفِي كَوْنُهُ مِنَ الْقَبِيلَةِ لَانَ الْعِلْمِ بانتسابه الَىَّ ...

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: غره ذیقعده 1100ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 306گ، اندازه: 19×25 سم [ف مخ - 105]

456. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3919_ 20/39

آ؛از: بسمله وَ بِهِ نستعین کتاب النکاح وَ أَقْسَامِهِ ثلاثه الاول فی النکاح الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فیه یستدعی فصولا الاول فی آدَابِ الْعَقْدِ وَ النکلح مُسْتَحَبُّ لِمَنْ؛ انجام: برابر

از متاب النکاح تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام(چند سطر)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 242گ، 22 سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 5 - 2389]

457. قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 4111/2 21/31

آغاز: برابر، انجام: فَلَوْ زَالَتِ الْبَنِيَّةِ صَلَّى الَىَّ جِهَتِهَا كَمَا يُصَلِّي مَنْ هُوَ أَعْلَى مَوْقِفِهَا مِنْهَا وَانٍ صلی جوخها

بخشی از اوایل کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 15گ، 17 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 2389]

458. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3024- 16/34

آغاز: الْمَاءُ لَمْ يَجُزِ اسْتِعْمَالُهُ فِي الطَّهَارَةِ مُطْلَقَةُ وَ لَا فِي الاكل وَ الشُّرْبِ الاعند الضَّرُورَةِ... الثَّانِي فِي الْمُضَافِ وَ هُوَ كَلُّ مَاءٍ اعتصر مِنْ جِسْمُ أَوْ مُزِجَ بِهَا ؛ انجام : الثَّالِثُ ضَوْءِ الْعَيْنَيْنِ وَ فِيهِ الدِّيَةَ كَامِلَةً... وَ فَعَلَ كَمَا فَعَلَ فِي السَّمْعِ ولوادى النُّقْصَانِ فِيهِمَا قِيَاساً إِلَى عَيْنَيْنِ مَنْ هُوَ أَبْنَاءِ سِتَّةٍ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با تاریخی به سال 3256؛ 1196گ، 17-18 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5- 2393]

459. مشهد: گوهرشاد؛ شماره نسخه:268

آغاز: برابر

از اول تا اواخر دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای [ف: 1 - 233]

460. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 321

آغاز: بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ

از اول نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 185 گ، 19 سطر (16×10/5)، اندازه: 24×18سم [ف: 1- 267]

461. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:6002

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با رمز «ع.ل» و «شیخ زین»، اعتراف نامه ای به تاریخ 29 محرم 1272 از میرزا جعفر خان کاغذ: سپاهانی، 21 سطر (10×17/5)، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 138]

462. قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2185

آغاز: ... فلاينجس الَّا باستيلاء النَّجَاسَةِ أَحَدَ اوصافة الثلثة وَ يُطَهَّرُ بِكَثْرَةِ الْمَاءِ الطَّاهِرِ عَلَيْهِ متدافعا حَتَّى يَزُولَ تُغَيِّرُهُ وَ يُلْحَقُ بِحُكْمِهِ مَاءِ الْحَمَّامِ اذا كَانَ لَهُ مَادَّةُ وَ لَوْ مازجه طَاهِرُ فَغَيْرُهُ أَوْ ؛ انجام : خَاتِمَةُ فِي حِسَابِ الفرایض وَ هِيَ تَشْتَمِلُ عَلَى مقاصد الْأَوَّلِ فِي مَخَارِجُ الْفُرُوضِ السِّتَّةِ وَ طَرِيقُ الْحِسَابِ وَ يُغْنِي بالخرج أَقَلَّ عَدَدَ يَخْرُجُ مِنْهُ ذَلِكَ الْجُزْءُ صَحِيحاً فَهِيَ أَذِنَ خَمْسَةَ النِّصْفِ مِنَ الِاثْنَيْنِ

از طهارت مائيه تا اواسط کتاب الميراث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سیاه، 211گ، 19 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ - 3 - 1142]

463. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:365

انجام: مِنْ فُرُوعُ صَاحِبُ الاخوه الَّذِينَ أَمَرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ بِمَوَدَّتِهِمْ وَ حُبُّ رَسُولِ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) عَلَى التَّمَسُّكِ بِهِمْ وَ الْعَمَلُ لِسَنَتِهِمْ حَتَّى قَرَّبَهُمْ بِالْكِتَابِ الْمَجِيدِ الَّذِي لَا ياتيه الْبَاطِلِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی به نشانه «خ ع ل» و «ع ل»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی تیماج، 253گ، 21 سطر (21×12)، اندازه: 20×29سم [ف: 1- 335]

464. مشهد؛ امام هادی؛ شماره نسخه:52

نیمه دوم کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ تملک: شیخ على فندرسکی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 234گ، 20 سطر، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [ف: - 42]

465. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:167

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، 209گ، 15سطر (15×10)، اندازه: 22816سم [ف: 1 - 52]

466. مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:117

خط نسخ، بی کا، تا قرن 174612گ، اندازه: 31819سم [ف: 1- 107]

467. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1084

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ با اجازه ای که سید میرزا مهدی شهرستانی برای سید عبدالله شبر کاظمینی به تاریخ 1214 نوشته؛ جلد: مقوایی، 312گ، 21 سطر، اندازه: 29/5×19 سم [ف: 3 - 323]

468. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 696/2

از اول کتاب تا اول مكان المصلی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ (169پ -191پ)، اندازه: 24×20سم [ف: 2 - 340]

469. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1634

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «یحیی»؛ اهدایی: محمد حمامی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 223گ، 14 سطر ( 13/5×7 )، اندازه: 13/5×23سم [ف: 3 - 1007]

470. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1547

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 124گ، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 987]

471. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1551

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 387گ، 16 سطر (18×0)، اندازه: 25×15سم [ف: 3 - 988]

472. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1567

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی به نشان «ع ال» و «شرح» و «ری»؛ مهر: «عبده»؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 278گ، 17 سطر (17×11)، اندازه: 19×29سم [ف: 3 - 991]

473. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3672

دو جزء کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان های «مفلح» و «ع ل»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 262گ، 17 و 21 سطر (17×10)، اندازه: 25×18سم [ف: 270 - 16]

474. تهران: ملی، شماره نسخه:1755

آغاز: الطهاره بالنذر و شبهه و هذا الكتاب؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، تیماج تریاکی، 225گ، 19 سطر (21×9)، اندازه:18/5×30سم [ف: 10 - 333]

475. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3994

آغاز: فَحَرَّرَ . . . کتاب الطهاره وَ أَرْكَانِهِ اربعه الْأَوَّلِ فِي الْمِيَاهِ ( برگ مَرَّ ) ؛ انجام : دُرٍّ نَظَرَ ثَالِثُ فِي الْجِنَايَةِ افتاده اسْتِ : وَ ديه الضِّلْعِ خَمْسَةُ وَ عِشْرُونَ دِينَاراً . . . وَ عُشْرَهُ دَنَانِيرَ أَنْ كَانَ

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان ها ع، ل؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 242گ، 11-14 سطر (6-6/5×11/5)، اندازه: 12×18/7 سم [ف: 17 - 289]

476. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3980

آغاز: برابر؛ انجام: لَعَنَهُ اللَّهُ وَ الملائكه وَ النَّاسُ اجمعین تَمَّتْ كَلَامَهُمْ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اوراق آغازین مغشوش و صلاه جمعه پیش از طهارت قرار دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا مذهب، 259گ، 18 سطر ( 25/5×8/5)، اندازه: 15×24/7سم [ف: 17 - 272]

477. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 4388

هر دو جزء کتاب ولی بسیار نامنظم و پس و پیش صحافی شده؛ خط: نسخ، كا: ابن نقی آقا ملای سرکانی، تا: 1100ق؛ مصحح، محشی با امضایع کی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: گالینگور، 299گ، 17-20 سطر ( 5/10× 16/5 - 12×17/5)، اندازه: 20/5×20/7سم [ف: 18 - 370] 478. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:136

آغاز: برابر؛ انجام: تَرِثُهُ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ تَصِحُّ الْجَمِيعِ ، قَدْ تَمَّتْ الجزو الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام.

جزء اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با امضای «ع ل»؛ واقف: علی حمیدی، 1338؛ جلد: تیماج مصنوعی قهوه ای، 142گ، 18 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 1 - 308]

479. تهران، عبدالعظیم؛ شماره نسخه:151

آغاز: برابر؛ انجام: قَالَ فِي الْخِلَافِ اذا ادَّعَى أَنَّهُ بَاعَ نَصِيبُهُ مِنَ أَجْنَبِيٍّ فَأَنْكَرَ الْأَجْنَبِيِّ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی خصوصا به نقل از شهید ثانی و محقق کرکی؛ واقف: هادی اسکویی حائری، 1372؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 283گ، 18 سطر، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 1- 308]

480. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 62ش

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 20×19سم [رشت و همدان: ف: - 1136]

481. مشهد؛ مدرسه سلیمانیه؛ شماره نسخه:14

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ وقف بر طلاب مدرسه میربزرگ (گویا در آمل)؛ واقف: حسن مشهدی، 1176؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهدف: - 13]

482. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2108

آغاز: برابر

کتاب طهارت تا پایان وصایا؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با امضای «ع»، «ها»، «دروس»، «ذکری»، «مجمع البحرین»، «شرح زین»؛ مهر: «محسن بن حسن الموسوي 1231» (بیضی)؛ کاغذ: شکری، فرنگی، جلد: مقوایی، رویه چرم سیاه، 109گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 11 - 292]

483. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2060

از پایان باب سلف و سپس رهن دارد تا پایان کتاب، اندکی از افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، 190گ، 21 یا 22 سطر (16×11)، اندازه: 25×19سم [ف: 11 - 211]

484. زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه:37

انجام: وَ لَوْ تَبَرَّعَ بِالْعِتْقِ عَنْهُ قَالَ الشَّيْخُ نَفَذَ الْعِتْقِ عَنِ الْمُعْتَقِ دُونَ مَنْ أُعْتِقَ عَنْهُ سَوَاءُ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملك: محمد علی بن سید حسین سند آرانی قائنی موسوی؛ وفقنامه کتاب از «ملا محمد صادق بن ملاعلی نقی زهانی» بر مدرسه زهان در ربيع الأول 1240؛ جلد: تیماج مشکی، 135 گ،

23 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف: - 33]

485. زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه:96

انجام: وَ يَقْضِي لَهُ لَانَ طَرِيقِ الَىَّ الْبَيِّنَةَ وَفِيُّ رِوَايَةِ يُحْرَقَ لَهُ حراق وَ يَقْرَبُ مِنْهُ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 232گ، اندازه: 17×22/5 سم [ف: - 79]

486. زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه:16

آغاز:واقل مَا يُلْقَى فِي الْمَاءِ مِنِ السِّدْرِ مَا يَقَعُ عَلَيْهِ الاسلام وَ قِيلَ مِقْدَارَ سَبْعَ وَرَقَاتِ ؛ انجام : وَ لَا يَجِبُ بِقَتْلِ الْكَافِرَ ذِمِّيّاً کان أَوْ مُعَاهَداً استنادا الَىَّ الْبَرَاءَةِ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج مشکی، 258گ، 17 سطر، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: - 18]

487. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 2/ 20-6080

از نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 183گ، 19سطر، قطع: رحلي [ آستانه قم: - 129]

488. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:327

خط: نسخ، كان محمد کاظم مشهدی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اندازه: 18/5 × 29/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 174]

489. همدان؛ حیدریان، صدیقه؛ شماره نسخه:8

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 300گ، اندازه:25×19سم [رشت و همدان: ف: - 1706]

490. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 39 - ج

تا پایان قسم دوم را دارد و افتاده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 146گ، 20 سطر (10/5 × 17/5)، اندازه: 26×20سم [ف: - 368]

491. تهران: مفتاح، شماره نسخه: 100

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با رمز «ع ل»؛ قطع: وزیری [نشریه: 7 - 181]

492. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:78

تا طلاق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 21 سطر، قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 311]

493. اصفهان؛ علامه فانی (ضياء الدين)؛ شماره نسخه:22

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 175 گ، 17سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 102]

494. قم؛ ارگانی بهبهانی؛ شماره نسخه:32

آغاز: ... وَ الزَّوْجَ أَوْلَى بِالْمَرْأَةِ مِنْ كُلِّ أَحَدٍ فِي أَحْكَامِهِ كُلِّهَا

خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 215گ، 22 سطر، اندازه: 18 ×22/5سم [ف: - 57]

495. شاهرود؛ مدرسه اسماعیلیه؛ شماره نسخه:15

نصف دوم کتاب؛ بی کا، تا: قرن 12 [ف: - 13]

496. نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه:64

آغاز: برابر؛ انجام: وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 135 گ، 22 سطر، اندازه: 24×14/5 سم [ف: - 97]

497. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3088

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، محشى؛ تملک: محمد بن ملا محمد حسن بن احمد نطنزی ساکن کاشان؛ جلد: تیماج مشکی، 189 گ، 21 سطر، اندازه: 18×24/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 837]

498. ساری عمومی؛ شماره نسخه:29

آغاز: برابر؛ انجام: وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

از طهارت تا آخر باب وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ یادداشت هایی از شیخ یوسف بن محمد حسن بن على رضا در خصوص تاریخ مراجعتش از نجف به شهر ساری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 28- 19 سطر (11× 17/5)، اندازه: 29×20سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 29]

499. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:35443

خط: نسخ، كا: امیر میرزا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 405گ، 15سطر، اندازه: 30×19سم [اهدائی رهبر: 3 - 374]

500. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 671

آغاز: النَّجَاسَةُ فِيهِ يَنْقَسِمُ الَىَّ جَارُ و؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حافظ محمد ولد حافظ محمد هاشم مشهدی، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ وقف مدرسه سمیعیه؟ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 248گ، 19 سطر ( 15/5×10/5 )، اندازه: 25×18 سم [ف: - 531]

501. اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه:58

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: هاشم بن محمد حسینی، تا: قرن 12؛ مصحح، محشي منقول از : کنز، اغلب از «زین» و بعضی با رمز «12» و «ع ال»؛ مهر: «عبده ابوالحسن الموسوی» (بیضی)، «ابن علی اصغر محمد الموسوی» (بیضی)؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 283گی، 19 سطر، اندازه: 23×16/5 سم [دو کتابخانه اراک: - 86]

502. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:742

آغاز: برابر؛ انجام: الثَّالِثُ يَصِحُّ الاكراه فِيمَا دُونَ النَّفْسِ فَلَوْ قَالَ اقْطَعْ يَدِ هَذَا أَوْ هَذَا

از طهارت تا پاره ای از کتاب قصاص؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 251گ، 17 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 2 - 175]

503. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5994- 30/64

آغاز: برابر؛ انجام: الرَّابِعَةُ لوباع عَبْداً قِيمَتُهُ مِائَتَانِ بِمِائَةٍ وَ بَرِي‌ءَ لَزِمَ الْعَقْدِ وَانٍ مَاتَ لَمْ يَجُزِ الْوَرَثَةِ صَحَّ الْبَيْعَ فِي النِّصْفِ

از اول تا وصايا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی:

انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا با روکش کاغذی، 163گ، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 2390]

504. اردکان یزد: امام صادق، شماره نسخه: 400

انجام: الاولى اذا شَهِدَ ابْنَانِ أَنَّ الْمَيِّتَ أَعْتَقَ أَحَدُ مماليکه وقیتمه الثُّلُثِ

خط: نسخ، كان محمد کاظم بن محمد شفیع، تا: 27 جمادی الثانی 1101ق، افتادگی: انجام؛ 205گ، 23 سطر، اندازه: 17/5×24سم [ف: 2 - 125]

505. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه:177

آغاز: فِي الوضو يَغْسِلَ الْوَجْهَ قِبَلِ الْيَمِينِ ؛ انجام : وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ صَحَّ الْجَمِيعِ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ کتاب

از اول تا آخر وصايا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 29 صفر 1101ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «ع - ل - و دیگران»؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 56گ، 27 سطر، اندازه: 18/5 ×27/5سم [ف: - 149]

506. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7061-36161

آغاز: برابر انجام: واما اللواحق فمسائل الْأُولَى لَا يَعْقِلُ الَّا مَنْ عَرَفَ كَيْفِيَّةِ . . . الْخَامِسَةُ لورمی طیرة وَ هُوَ ذمی ثُمَّ . . . بِالْكِتَابِ الْمَجِيدِ الَّذِي لَا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ

طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، كا: میرزا محمد بن گرشاسپ نوری، تا: جمعه 24 جمادی الثانی 1101ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشي با نشان «ع »؛ جلد: تیماج قهوه ای، 300گ، 18 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 2390]

507. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21334

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابن محمد شفيع استر آبادی، تا: چهارشنبه 19 جمادی الاول 1101ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 378گ، 19 سطر، اندازه: 15/5 ×24سم اهدائی رهبر: 3- 373]

508. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17219

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: شمس الدین محمد بن لهراسب کحوری، تا: پنج شنبه 9 شعبان 1101ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن، 236گ، 23 سطر، اندازه: 19×29سم اف: 21/1 - 844]

509. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13868

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد شفیع موسوی، تا: 1102ق؛ محشی؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 222گ، 20 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 21/1 - 842]

510. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1259

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، كا: علی نقی بن شیخ حسین شاه بهرامی، تا: چهارشنبه 2 شوال 1102ق، جان شیراز مدرسه خان؛ محشی؛ مهر: عبدالوهاب بن محمد مهدی الموسوی» (بیضی)، «زین العابدین بن عبد الوهاب الموسوی» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (10×18/5 )، اندازه: 18/5 × 29/5 سم [ف:4-1880]

511. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:330

از اوایل طهارت تا اواخر دیات؛ خط: نسخ معرب، كا: محمود بن محمد، تا: 17 شعبان 1102ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 317گ، 25 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 1- 274]

512. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:87

کامل؛ خط: نسخ، كان محمد صادق بن ملا عبد الغفار در جمادی الاول 1103ق در روضه سلطان عبد العظيم (جلد اول) و عبد اللطيف بن ملک بیک رازی در 1126ق (جلد دوم)؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 295گ، 20 سطر [ف: 1 - 150]

513. شیراز، امام عصر؛ شماره نسخه:265

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن ملا على، تا: 1103ق؛ محشی؛ تملک: محمد امین بن حاج محمد به حاج فریدون عوضی در سال 1307، 316گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×28سم [ف: 1- 52]

514. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26086

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1103ق [رایانه ]

515. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:27094

آغاز: وَ لَا يَجِبُ غَسْلُ مَا استرسل مِنَ اللِّحْيَةِ وَ لاتخليها بَلْ يُغْسَلُ الظَّاهِرِ وَ لَوْ نَبَتَ الْمَرَّاتِ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1104ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]

516. قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه:254

آغاز: غَابَ عَنْهَا فِي نَفْسِهَا وَ مَالِهِ وَ رُبَّمَا احْتَجَّ الْمَانِعُ بَانَ وَصَفَ يَحْيَى عَلَيْهِ السَّلَامُ بِكَوْنِهِ حَصُوراً يُؤَذِّنُ باختصاص هَذَا الْوَصْفِ؛

انجام: برابر

جلد دوم از ابتدای نکاح؛ خط: نسخ، كا: حاجی جعفر بن میر حمید الدین، تا: 15 رمضان 1104ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 326گ، 18 سطر، اندازه: 19×14سم [ف: - 193]

517. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11285

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: بركة بن عيد محمد بن قبان، تا: شنبه 15 ربیع الاول 1105ق؛ محشی بعضا از سید حسن گیلانی و شهید ثانی و غالبا از علی کرکی با رمز «ع ل»؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 251 گ، 23 سطر، اندازه: 19/5 × 29/5 سم [ف: 21/1 - 854]

518. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20207

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد رفیع بن صفان نایینی، تا: چهارشنبه 6 رمضان 1106ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ مهر: سید مصطفی

حسینی خوانساری، علی نقی بن محمد تقی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 399گ، 21 سطر، اندازه: 19/2 × 29/5 سم اهدائی رهبر: 3 - 373]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 300

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 141]

519. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13869

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الأول 1106ق (جلد 1) و پنج شنبه اواسط رجب 1107ق (جلد 2)؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 227گ، 20 سطر، اندازه: 23/3×17 سم [ف: 21/1 - 837]

520. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13849

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه اواسط رجب 1107ق؛ مذيل است به میزان المقادير از علامه مجلسی (ناقص الآخر)؛ مصحح؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 227گ، 20 سطر، اندازه: 23×17/8 سم [ف: 21/1 - 848]

521. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 171

خط: نسخ، كا: حسین بن شمس الدين محمد عقدائی، تا: غره صفر 1107ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ابراهیم امامزاده اردکانی به سال 1350، یادداشتی از ابوالحسن به سال 1261 در عاریه کتاب از میرزا محمد ابراهيم؛ واقف: نرجس خاتون بنت خالو کاظم، 1269؛ جلد:تیماج مشکی، 256گ، 21 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 1 – 151]

522. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 72

انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1109ق؛ مصحح، محشی به امضاء «ع ل»، زین ره»؛ مهر: «قال اني عبدالله اتاني الكتاب 1119» (بیضی)؛واقف: عبدالله الدماوندی؛ جلد: تیماج، مشکی، 241گ، 19 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 1- 68]

523. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:1977

جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1109ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1332]

524. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه:2985

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1112ق؛ 684ص، 20 سطر (17×7/5)، اندازه: 25×13سم [ف: 1 - 252]

525. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4404

هر دو مجلد؛ خط: نسخ، كا: على نقی بن الحاج مظفر علی، تا 1110ق، جا: مدرسه صادقیه؛ مصحح، محشی با امضای ع. ل، زین الدين، در برگ 280پ متنی در تعیین مقدار آب کر به فارسی، و در برگهای 280-282 مختصری در صيغ نكاح به فارسی و در برگهای (282پ -283) از فصل سوم تا آخر رساله ای در صیغ عقود و ایقاعات تأليف ابو الفتح بن مفلح حصاری جزایری و به تاریخ 1115ق ضمیمه شده؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی مذهب، 283گ، 20 سطر (21×10/5 )، اندازه: 21/5 ×5/ 30سم [ف: 19 - 10]

526. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2594

آغاز: برابر

از طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1110ق؛ محشی بیشتر آنها از شرح شرایع شهید ثانی (کتاب مسالک)، دارای یک سرلوح؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 216ص، 21 سطر، اندازه: 31×19سم [ف: 1- 434]

527. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37821

خط: نسخ خوش، كا: سید محمد بن سید فضل الله حمدوری قمی، تا: سه شنبه 12 شعبان 1111ق، جا: قم؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج تریاکی مذهب، 216گ، 23 سطر، اندازه: 19× 28/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 373]

مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه:874

همان نسخه بالا [مؤید: 2 - 311]

528. شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه:297

كان محمد زمان حسینی سلمانی صمیکانی، تا: 14 صفر 1111ق [نشریه: 5 - 213]

529. یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه:212

آغاز: للوضوء و هي ستة خروج البول و الغايط و الريح من الموضع المعتاد

خط: نسخ، كان عبد العظيم بن محمد رفیع نائینی، تا: 10 شعبان 1112ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: والده مرحوم میرزا محمد سریزدی، 1376؛ 227گ، 24 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 1-172]

530. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1788

آغاز: برابر، انجام: ثُمَّ أَصْدَقَهَا الثلثا الاخر وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ فَالنِّكَاحُ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زايدة عَلَى الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الاخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

جزء اول طهارة تا نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الاول 1112ق؛ مهر: «عبده الراجی حیدر بن ابراهيم الموسوي 1217» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 110، 23 سطر، اندازه: 25×19سم [ف مخ 1139 - 3]

531. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:20598

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عزیز طبسی گیلکی، تا: 1 شوال 1114ق؛ مصحح، محشي غالبا از زین الدین شهید ثانی، مقابله شده، دارای بلاغهای متعدد، تملك: احمد بن محسن بن منصور و محمد تقی؛ اهدایی: رهبری؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 260 گ، 15-22 سطر، اندازه: 24×19سم [اهدائی رهبر: 3 - 373]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1388

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 142]

532. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:258

خط: نسخ، كا: ملا ابراهیم کامران وفائی، تا: 1114ق، جا: قراباغ از توابع ارسبار؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: - 130]

533. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 151-ش/673

انجام: برابر

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با تیماج خرمایی، 249گ، 25 سطر (18/5×7)، اندازه: 26×14 سم [ف: 2 - 258]

534. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20433

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: طاهر بن محمد مؤمن خوانساری، تا: چهارشنبه 5 شعبان 1116ق؛ محشی با رمز «ع » و «زین»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 234گ، 22 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 374]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 69

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 141]

535. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:28ک

جلد 1؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: قاضی محمد بن محمد نقی ازغندی، تا: 1116ق؛ اندازه: 24×18سم [رشت و همدان: ف: 1136]

536. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 67ش

خط: نسخ، كا: میرزا محمد بن شیخ بهاء الدين بلیکجانی، تان 1117ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 19/5 × 29/5سم [رشت و همدان: ف: - 1136]

537. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه:112

خط: نسخ، كا: محمد رضا بن محمد على بجستانی، تا: چهارشنبه 15 صفر 1118؛ 237گ، اندازه: 30×17/5 سم [ف: - 83]

538. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2599

کتاب نکاح تا آخر دیات؛ خط: نسخ خوب، كا: محمد زمان بن کتاب الله بن على وزوائی قمی، تا: 1118ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 221گ، 19 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 1 - 434]

539. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20561

آغاز: بسمله و به نستعلین کتاب النکاح؛ انجام: من شهر شعبان سنه 1118 کتبه هاشم

ج2؛ خط: نسخ، كا: هاشم، تا: 1118ق؛ محشی به امر استادش آقا شفیع نوشته، این عبارت در سماع توسط حجة الاسلام شفتی بید آبادی دیده می شود: «ابتدء سماعا ایدالله تعالی»؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوی 1241»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، کاغذ: نخودی اصفهانی، جلد: تیماج ماشی مذهب، 304گ، 15 سطر، اندازه: 25/3×16 سم اهدائی رهبر: 3 – 375]

540. مشهد: نواب: شماره نسخه:348

آغاز: وَ كُلُّهُ طَاهِرٍ مُزِيلٍ لِلْحَدَثِ وَ للخبث ؛ انجام : وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ. تم.

ج1؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن حبیب الله بیارجمندی، تا: 15 ذیحجه 1119ق، جان مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 106گی، 21 سطر (11×17/5)، اندازه: 26×17سم [ف: - 292]

541. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 960

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالرشید بن کربلائی حاجی محمد خسروشاهی، تا: 1119ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 286گ، 19 سطر، اندازه: 30×20سم [ف مخ - 3- 1139]

542. همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 50

خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد قاسم مازندرانی، تا:24 جمادی الأول 1120ق؛ 278 گ، 21 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: - 32]

543. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14594

خط: نسخ، كا: محمد هادی بن مولانا محمد طاهر هزارجریبی، تا: سه شنبه از جمادی الاول 1120ق، جان اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 415گ، 17 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 41 - 116]

544. تهران: مفتاح؛ شماره نسخه:1273

خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف گلپایگانی، تا: 1121ق؛ محشی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 181]

545. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7961- 54/51

آغاز: برابر

از اول تا آخر کتاب الخلع و المبارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 30 جمادی الثانی 1121ق؛ محشی به فارسی؛ 140گ، 20-23 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 5 – 2387]

546. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه:7711- 52/51

آغاز: بسمله ؛ كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثلاثه : الْقِسْمُ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولاً

از کتاب نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، كا: محمد ولی ابن محمد سمیع، تا: یک شنبه 28 ربیع الاول 1122ق؛ محشی، در آغاز نسخه حكم دربار صفوی به عباس قلی خان که توسط سعد الدين محمد وزیر به ایشان ابلاغ شده، مبنی بر بخشیدن محال ملکی که وقف مدرسه محمدیه به طریق سیورغال به وی در ربیع الاول سال 1078؛ تملك: ابراهيم محمد اشرف بیارجمندی؛ 196گ، 17 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5 - 2388]

547. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11211/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد رفیع بن شیخ مجد الدين، تا: 25 رجب 1122ق، جان اصفهان مدرسه لنبان؛ مصحح، مقابله شده با عبارت: «بلغ قرائة» در تاریخ های 1216 و 1296 ق، محشی؛ مهر: کاتب «یا رفيع الدرجات»؛ تملک: محمد رضا بن عبد الرضا ابن عبد الرضا؛ کاغذ: فرنگی، 451گ (12- 462، 15 سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 28 - 299]

548. تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه:855

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پنج شنبه محرم 1122ق، جا: مدرسه نواب عليه عاليه مریم بیگم، افتادگی: انجام؛ محشی، مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 242گ، 21 سطر (10/5 ×21)، اندازه: 17/5 × 29/5 سم [ف: 2 - 146]

549. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:8306

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ وَ هَذَا نهايه الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام فِي بَيَانِ مَعْرِفَةِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ.

کتاب های طهارت تا وصایا؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد بن محمد طاهر، تا: 1123ق؛ مصحح، محشی با امضای «ع کی، محسن عفي عنه، منه رحمه الله، مسالک و ...)؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین»، «افوض امرى الى الله عبده محمد هادی» (دایره)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين» (مربع)، «یا محسن قد اتاک المسيئی 1116» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 131گ، 19 سطر (17×10)، اندازه: 18/2 × 24/5 سم [رایانه]

550. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:199

خط: نسخ، كا: محمد ابراهيم بن محمد حسین طبيب، تا: 1123ق [ف: 1 - 132]

551. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1064

انجام: برابر

خط: نسخ تحریری، کا: محمد معصوم بن کربلایی محمد تقی، تا: ربيع الأول 1126ق، جان مدرسه الحيته (الحسنيه ؟)؛ محشى؛ مهر: «المتوكل على الله الغنى ...» (بیضی)؛ کاغذ: ترمه نخودی، جلد: تیماج مشکی، 350 گ، 15 سطر (16×11/5)، اندازه: 24/5×18 سم [ف: 2 - 146]

552. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 36

خط: نسخ، كا: علاء الدين محمد بن محمد زکی حسینی، تا: ربيع الثانی 1127ق؛ 223گ، 20 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 1- 35]

553. قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه: 61

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1127ق؛ مصحح، محشى؛ تملک:ملا محمد قائنی؛ یادداشتی از ولی الله الشريف حسینی قائنی؛ جلد: تیماج، 290گ، 20 سطر، اندازه: 24×18سم [کتابخانه های قائن: ف: - 52]

554. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2778

آغاز: برابر، انجام: لهم على الاصح

خط: نسخ، كا: ابن حاجی عبدی زینا، تا: یکشنبه 15 جمادی الاول 1127ق؛ محشی؛ واقف: سید رضا، 1311 کاغذ: نخودی و حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 360گ، 23 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 5 – 542]

555. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2422

آغاز: كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي فصولاً

کتاب النكاح تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، كا: زین العابدین بن ابی الحسن بن کتاب الله، تا: دوشنبه عید غدیر 1132ق؛ مصحح، محشى؛ تملک: ایروانی با مهر «العبد المذنب عبدالله» (مربع)، محمد علی نهاوندی به سال 1340، سید محمد بن عبد الغفار رضوی در ربيع الثانی 1160 با مهر «سید محمد الرضوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 240گ، 23 سطر، اندازه: 9/5×17/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 837]

556. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:10167

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثُلُثِهِ ، الْقِسْمُ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْخَلْوَةِ وَ لواحقهما؛ انجام: برابر

نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن قطب الدین سبحانی اصفهانی، تا: 1140ق؛ محشی با نشانهای «صح، ص، کفی، ع دوق»؛ مهر: ملا محمد جعفر مجتهد طهرانی؛ واقف: ملا محمد طاهر نوری، 1205ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی و شکری، جلد: تیماج عنابی، 208گ، 20 سطر (18×8)، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 19 - 197]

557. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:159

خط: نسخ، كا: محمد بن أسد بیک جغتائی، تا: جمادی الثانی 1151ق؛ 27 سطر ( 18/5×7/5)، قطع:مستطیلی [ تراثنا: س ش 1 - 125]

558. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه:2776

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1161ق؛ محشی؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 322گ، 16 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 5 - 543]

559. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11623

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1167ق؛ مصحح، محشی از لمعه، کلینی، ع ل، صحاح، رکابه دار؛ واقف: اشکوری، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 344ص، 17 سطر (16×9/5)، اندازه: 20×25/5سم [ف: 34 - 22]

560. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 450

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد طاهر ولد شماء، تا: 1174ق؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 767 ص، 17 سطر (15×7)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 2 - 69]

561. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 971

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، بی تا، به دستور محمد قاسم بن جمال الدين شوشتری؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده المتوكل على الله عیسی 1183» (مربع)؛ جلد: تیماج زرشکی، 307گ، 20 سطر، اندازه: 29×19سم [ف مخ - 3- 1138]

562. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2465

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد معصوم بن محمد بن نورالدین بن نعمة الله حسینی جزایری، تا: یکشنبه 27 رمضان 1190ق؛ واقف: سید محمد شوشتری، 1309؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه، 269گ، 21 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 21/1 - 823]

563. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 512

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1191ق؛ مجدول؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج مشکی، 371گ، 19 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 18×27/5سم [ف: 8 - 15]

564. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11678

آغاز: وَ كَذَا لَا كَفَّارَةَ فِيمَا تُولَدْ بین وحشی وَ انسی أَوْ . . . لِلْمُحْرِمِ وَ مَا يُحْرِمُ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 24 صفر 1191ق؛ مصحح، جزء كتب وقفی مكتبه صاحب ذریعه، علامه حاج شیخ آقا بزرگ تهرانی بوده؛ جلد: تیماج مشکی، 203گ، 17 سطر (17×13)، اندازه: 26×20سم [ف: 34 - 41]

565. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه:5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان عبد العظيم بن روح الامین هزار جریبی، تا: 23 محرم 1196ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 155گ، اندازه: 28×20سم [ف مخ - 104]

566. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7981- 54/71

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 214گ، 23 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 5 - 2390]

567. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3885-20/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوای سبز مذهب، 245گ، 20 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 2389]

568. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:425

بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: وزيري [ف: - 150]

569. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:110/3 -6318

از آغاز تا وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، 211گ، 17 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: - 129]

570. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2654- 14/104

571. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3006- 16/16

آغاز: وَهَى وُضُوءٍ وَ غُسْلُ وَفِيُّ الْوُضُوءِ فُصُولِ . الْأَوَّلُ فِي الْأَحْدَاثِ الْمُوجِبَةِ لِلْوُضُوءِ وَ هِيَ سِتَّةٍ . الثَّانِي فِي أَحْكَامِ الْخَلْوَةِ وَ هِيَ ثَلَاثَةٍ ؛ انجام : النَّظَرُ الرَّابِعِ فِي اللواحق وَ هِيَ ارْبِعْ . . . ثُمَّ الْقَتِّ الْجَنِينِ مَيِّتاً دِيَةِ الْعُضْوِ فِي دِيَتِهِ وَ كَذَا لوالقته حَيّاً فَمَاتَ وَ لَوْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 215گ، 24 سطر، اندازه: 33×20سم [ف: 5 - 2391]

572. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2264

آغاز: بِالنَّذْرِ وَ شِبْهِهِ وَ هَذَا الْكِتَابُ يَعْتَمِدْ عَلَى أَرْبَعَةُ أَرْكَانِ الرُّكْنِ الْأَوَّلِ فِي الْمِيَاهِ

از آغاز تا پایان کتاب الوصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملك: اسدالله بن محمد على دزفولی موسوی با مهر «الراجي اسد الله بن محمد على الموسوی» بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 157 گ، 19 سطر، اندازه: 19/5 ×5/ 30سم [محدث ارموی مخ: 2 - 837]

573. خوی؛ گنجينه (موزه)؛ شماره نسخه:26

آغاز: كَانَ حَسَناً وَ يَكُونُ ذَلِكَ بِتَوْبَةِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فَانٍ لَمْ يُوجَدْ فَيَا لاصبع فَانٍ فَقَدَتِ . . . الرُّكْنُ الرَّابِعِ فِي النَّجَاسَاتِ واحكامها الْقَوْلُ فِي النَّجَاسَاتِ ؛ انجام : يَكْتُبُ عَلَى الْحِبَرَةِ وَ الْقَمِيصِ وَ الازار وَ الْجَرِيدَتَيْنِ اسْمَهُ وَ أَنْ يَشْهَدَ الشَّهَادَتَيْنِ وَ آنَ ذَكَرَ الايمة عَلَيْهِمُ السَّلَامُ وَ عَدَدُهُمْ الَىَّ أَخَّرَهُمْ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 90 گ، 23 سطر، اندازه: 31×21سم [ف مخ]

574. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1114

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: شیخ محمود با مهر مورخ 1318؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 147گ، 20 سطر، اندازه: 21/6×15/1 سم [ف: 1- 276]

575. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17215

آغاز: برابر؛ انجام: کتاب الایماء [ الايلاء وَ النَّظَرُ فِي أُمُورِ أَرْبَعَةُ . . . مَعَ التَّلَفُّظِ وَ يَقَعُ بِكُلِّ

از ابتدای مقدمه تا آغاز کتاب الايلاء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 154گ، 19 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 21/1 - 830]

576. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15113

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلِيُّ الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج1، از مقدمه تا انتهای وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: مكتبة امير المؤمنين عليه السلام، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 190گ، 19-21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 21/1 - 856]

577. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8207- 56/57

آغاز: برابر

از اول تا مباحث دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملك: محمد بن محمد اکبر دشتخانی در سال 1162؛ 257گ، 22 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 5 - 2390]

578. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 342

آغاز: وَ الْبَاقِي لِلْوَرَثَةِ الثَّانِي اذا كَانَ لَهُ مَالُ غَائِبُ بِقَدْرِ قِيمَتَهُ مَرَّتَيْنِ تَحَرَّرَ ثُلُثِهِ وَ كُلَّمَا حَصَلَ مِنَ الْمَالِ شیء تَحَرَّرَ مِنِ الْمُدَبَّرِ بِنِسْبَتِهِ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 253گ، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 2 - 78]

579. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3572/5

آغاز: بسمله ، کتاب الْفَرَائِضِ . وَ النَّظَرُ فِي الْمَقَاصِدِ وَ اللواحق وَ الْمُقَدِّمَاتِ ارْبِعْ : الْأُولَى مِنْ مُوجِبَاتِ الارث وَ هِيَ أَمَّا نَسَبٍ وَ أَمَّا سَبَبٍ ؛ انجام : فَاجْتَمَعَ مَا يَحْصُلُ لِلْوَارِثِ فَانٍ ساوی الترکه فالقسمه صَوَابٍ وَ الَّا فَهِىَ خُطًا.

مبحث «کتاب الفرائض»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از كتب: دروس، شرح لمعه، تنقیح و با امضای «آقا جمال»، «سلطان»، «ع ل» و «مب»؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی، 30گ (83پ -112)، 12 و 17 سطر (13×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 16 - 133]

580. تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:114

جلد اول؛ بی کا، تا: قرن 13 [چند نسخه ف: - 325]

581. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3673

آغاز: بسمله ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثلاثه ، الْقِسْمُ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا . الْأَوَّلُ فِي آدَابِ الْعَقْدِ وَ الخلوه ؛ انجام : وَ آنَ وَرِثُوا مِنْ الويه وَ لَا يَتَحَمَّلُ الْفَقِيرِ شَيْئاً وَ يُعْتَبَرُ فَقْرِهِ عِنْدَ المطالبه.

جلد دوم از کتاب النكاح ببع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان هایی همچون «ع ل رحمه الله». و «ح ل» و «زین الدین» و با استفاده از دیگر کتب فقهی؛ مهر: «عبده الراجي حسن الحسینی، 1260» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: مقوا با روکش تیماج قهوه ای، 248گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 19×27سم [ف: 16 - 270]

582. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3943

آغاز: در باب طهارت: فَانٍ غَلَبَ الْمَاءُ تَرَاوَحَ عَلَيْهَا اثْنَانِ اثْنَانِ ؛ انجام : لَوْ قَتَلَ الْأَبُ وَلَدَهُ عَمْداً دَفَعْتُ الديه مِنْهُ الَىَّ الْوَارِثِ وَ لَا نَصِيبَ الاب مِنْهَا ، وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ وَارِثُ فَهِىَ للامام ، فَلَوْ قَتَلَهُ خُطًا (ناقص پایان برگ 230ب)

خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، رویه تیماج حنایی مذهبی 232 گ، 12-14 سطر (12×7 و 13×6/5 )، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 223 - 17]

583. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:265

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 1- 132]

584. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:146

خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 1- 132]

585. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:363

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ تملک: وهاب بن باقر حسینی؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 287گ، 19 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 334]

586. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 930

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 233؛13گ، اندازه: 20×30سم [ف: 3 – 693]

587. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14795

انجام: أَحَدُهُمَا أَنِ الْمُوَكَّلِ قَالَ وَ کلتک وَ الْآخَرِ قَالَ استنبتک.

خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشي؛ نسخه را در سال 1232 برای فرزندش محمد رحیم خریده با مهر پدر «عبده الراجی آقا محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 134گ، 22 سطر، اندازه: 18/5 × 28/5 سم [ف: 41 - 216]

588. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:33 -ج

تا وصایا است؛ خط: نسخ، كا: ابو جعفر بن بهاء الدين بن ابراهیم مظاهری اسدی تالار پی ای بار فروشدهی، تا: یک شنبه 16 ماه 12 سده دوم هزار دوم 1200ق؛ محشی؛ واقف: مهد علیا، 1271؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشکی مقوایی، 185، 17 سطر 15/5×9/5 )، اندازه: 25×18سم [ف: - 368]

589. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 74

آغاز: برابر؛ انجام: الثَّالِثَةَ فِي كَفَّارَةِ الْقَتْلِ تَجِبُ كَفَّارَةِ الْجَمْعِ يُقْتَلُ الْعَمْدِ وَ الْمُرَتَّبَةِ يُقْتَلُ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به امضاء «ح ل»، «ع »، «زین» و دیگر حواشی؛ مهر: «الهی زکردار خود نادمم» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 288گ، 19-22 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 1- 69]

590. اصفهان؛ علامه فانی (ضياء الدين)؛ شماره نسخه:57

انجام: وَ لَوْ استاجر شَيْئاً مُدَّةٍ مُعَيَّنَةٍ لَمْ يَجِبْ تقسيط الاجرة عَلَى أَجْزَائِهَا

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی به فارسی؛ جلد: تیماج قرمز، 140 گ، 16 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 138]

591. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18603

آغاز: کتاب الْمَتَاجِرُ وَ فِيهِ مقاصد الْأَوَّلِ فِي الْمُقَدِّمَاتِ وَ فِيهِ فصلان الْأَوَّلِ فِي أَقْسَامِهَا وَ هِيَ تَنْقَسِمُ بانقسام الْأَحْكَامِ الْخَمْسَةِ ؛ انجام : الْمُطَّلِبِ الثَّانِي فِي الْبَيْعِ اذا بَيْعِ أَحَدِ الزَّوْجَيْنِ . . . وَ لَوْ بَاعَ أَمَةً وَ ادعی آنَ حَمْلَهَا مِنْهُ فانكر الْمُشْتَرِي.

كتاب المتاجر تا پایان کتاب النکاح؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی، 336ص، 21 سطر (17×8/5 )، اندازه: 17×27/5سم [ف: 51 - 58]

592. قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه:245

آغاز: وَ لَوْ طَلَّقَ زَوْجَتَهُ فارضعت زَوْجَتُهُ الرَّضِيعَةُ حُرِّمَتَا عَلَيْهِ الْخَامِسَةِ لَوْ كَانَ لَهُ أَمَةُ يَطَأَهَا فارضعت زَوْجَتُهُ الرَّضِيعَةُ حَرَّمْنا جَمِيعاً وَ يُثْبِتُ مَهْرَ الصَّغِيرَةِ وَ لايرحع بِهِ انجام : وَ يُؤَخَّرُ حَتَّى تندمل الْيَسَارِ تَوَقِّياً مِنِ السِّرَايَةِ . . . القطعين فاما الدِّيَةِ فَانٍ كَانَ الْجَانِي سَمِعَ

الْأَمْرُ باخراج الْيَمَنِيِّ فَانٍ خَرَجَ الْيُسْرَى مَعَ الْعِلْمِ

جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 165گ، 16سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: - 194]

593. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11713

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با امضای «ع ل»، رکابه دار؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 140گ، 27 سطر (21×11)، اندازه: 21×30سم [ف: 34 - 53]

594. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:334

آغاز: بعلامات الْمَوْتِ أَوْ يُصَيِّرَ عَلَى ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ وَ يُكْرَهُ . ؛ انجام : عَلَى كُلِّ واحده نِصْفُ السُّدُسِ لاشتراكهم فِي تَقُلْ الْمَالِ وَ لَا اشکال فِيهِ كَمَا فِي الْأَوَّلِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «ع.ل»؛ جلد: مقوا، 339 گ، 15 سطر ( 11/5×8)، اندازه:12×17/5 سم [ف: - 284]

595. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:35246

از ابتدای طهارت تا کتاب النکاح؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 307گ، 14 سطر، اندازه: 27/7×16/7 سم [اهدائی رهبر: 3 – 275]

596. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25071

آغاز: فِي زكوة الْمَالِ النَّظَرِ فِيمَنْ تَجِبُ عَلَيْهِ ؛ انجام : فِي قَطْعِ رخس الْمَيِّتِ . . . لِمُسْلِمٍ الحرماته ...

خط: نسخ، بی کا، تا: 1201ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

597. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26543

آغاز: بسمله. كتاب النكاح و اقسامه ثلثة؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: بغایری، محمد بن سودم على بيک، تا: 1205ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تيماج [رایانه ]

598. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 460

آغاز: برابر؛ انجام: ثُمَّ أَصْدَقَهَا لِلْآخَرِ وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ . . . . . وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

از آغاز کتاب تا آخر كتاب الوصایا، خط: نسخ، بی کا، تا: 1205ق؛ واقف: علی حمیدی؛ جلد: تیماج حنایی، 113گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 1- 309]

599. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2259

آغاز: برابر؛ انجام: زايد عَنِ الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَفِيُّ ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

از آغاز تا پایان کتاب الوصايا؛ خط: نسخ، كا: اسدالله بن محمد على اهری، تا: 28 جمادی الثانی 1206ق، جا: مدرسه صادقیه؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 128گ، 20 سطر، اندازه: 21×31/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 836]

600. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14 240

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج1؛ خط: نسخ، كان ابراهيم بن محمد باقر بن کاظم ترک، تا: جمعه 3 رجب 1207ق؛ واقف: کتابخانه رضوی؛ کاغذ: نخودی و آبی، جلد: تیماج مشکی، 183 گ، 16 سطر، اندازه: 17×21/5سم ف: [21/1 - 861]

601. قم؛ مفتي الشيعه؛ شماره نسخه: 61

خط: نسخ، کا:برهان بن اسحاق شیروانی، تا: 6 رمضان 1216ق، جان تهران مدرسه ارک؛ 280گ، 21 سطر، اندازه: 33×20سم [ف: - 66]

602. سمنان؛ مدرسه صادقیه؛ شماره نسخه:63

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ جلى، كان حسن بن محمد دو چمانئی، تا: 1217ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی فرسوده، 253گ، 21 سطر، اندازه: 28×20سم [ف مخ]

603. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:79

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 رمضان 1217ق؛ جلد: پلاستیک، 215گ، 19 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ - 89]

404. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9744

خط: نسخ، بی کا، بی تاب محشی از جمله حواشی که در تاریخ 1219 در مدرسه عليخان همدان نگاشته شده، رکابه دار، در اول نسخه فهرست مطالب شرایع الاسلام در 1248 در مدرسه ملا محمد تقی در قزوین؛ تملك: ابوالحسن بن محمد رودسری؛ جلد: تیماج فرنگی مشکی، 304گ، 19 سطر، اندازه: 20×26/5سم [ف: 31 - 76]

605. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2472

آغاز: برابر؛ انجام: وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

خط: نسخ، كا: على بن محمد نحوی بن ملا محسن مفتی، تا: 1220ق؛ محشی با استفاده از کنز اللغة، قاموس، مهذب و صحاح، توضیح و شرح درباره عبارات متن و با استفاده از کتبی همچون من لایحضر و شرح لمعه و تنقیح و قواعد و با امضای «ع » و زین الدین»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 133گ، 17 سطر (12×22)، اندازه: 30×20سم [ف: 12 - 316]

606. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3691

آغاز: برابر؛ انجام: السادسه لَوْ أَعْتَقَ أَمَتَهُ وَ قیمتها ثُلُثُ تَرَكْتُهُ . . . وَ فِي مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

از ابتدای کتاب تا آخر وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1221ق؛ مصحح، محشی با نشان های «شرح» و «زین الدین» و «ع ل»؛ مهر: «آقا کوچک» (خشتی)، «محمد رحیم» (بیضی)، «عبده الراجی کریم الحسینی، 1224» (بیضی)، «بنده آل محمد بابا» (خشتی)؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 134 گ، 19 سطر (16×8)، اندازه: 25×15سم [ف: 16 - 290]

607. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:257

خط: نسخ، كان عبد الرسول، تا: 1221ق، جلد: تیماج مشکی

مذهب، 19 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: - 130]

608. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7689- 52/29

آغاز: أَحَدُ أَوْصَافِهِ وَ يُطَهَّرُ بِكَثْرَةِ الْمَاءِ الطَّاهِرِ عَلَيْهِ متدافعاً حَتَّى يَزُولَ تُغَيِّرْهُ

خط: نسخ، كا: قاسم بن فتاح خراسانی الاصل همدانی الموطن، تا: 14 ربیع الثانی 1223ق؛ افتادگی: آغاز؛ 292 گ، 19 - 18 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 5 – 2392]

609. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:116_ش /456

انجام: برابر

از کتاب طهارت تا آخر کتاب دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1223ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودی و آبی، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 332ص، 25 سطر (6/5× 17/5 )، اندازه: 12/5×25/5سم [ف: 2 - 48]

610. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 422

آغاز: الاجل بَطَلَ الْعَقْدُ وَ لواضل بالاجل حَسَبَ بَطَلَ مَنَعْتَ وَ انْعَقَدَ دَائِماً؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد رضا ابن محمد رفیع شریف حسینی، تا: دوشنبه 24 صفر 1224ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، مشکی، 190گ، 19 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1 - 352]

611. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14210

آغاز: بسمله، كتاب النكاح و اقسامه ثلثة؛ انجام: برابر

ج2، از ابتدای نکاح تا پایان دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ربیع الاول 1224ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نخودی و فستقی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 200گ، 19 سطر، اندازه: 26×14/5 سم [ف: 21/1 - 861]

612. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 753

خط: نسخ، بی کا، تا:1224ق؛ 22 سطر، اندازه:24×18سم [ف: 1 - 133]

613. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه:490

آغاز: مُوجِبٍ للنفقه أَوْ شُرِطَ فِيهَا اذلا وثوق بِحُصُولِ التَّمْكِينِ لَوْ طَلَبَ

خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از کتب فقهی و کتب علامه حلی؛ 162گ، 25 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 2 - 138]

614. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1269

آغاز: برابر

طهارت تا وصیت؛ خط: نسخ، كا: نادعلی بن ابراهیم اشتهاردی، تا: رجب 1225ق؛ واقف: نادعلی بن ابراهيم اشتهاردی، 1243؛ جلد: جلد تیماج قهوه ای، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2-179]

615. تهران، عبدالعظیم، شماره نسخه: 40

آغاز: برابر؛ انجام: تَرِثُهُ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ تَصِحُّ الْجَمِيعِ ، قَدْ تَمَّتِ الْجَزَرِ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام.

جزء اول؛ خط: نسخ، كا: محمد رحيم بن سلیم طالشی، تا: ذیقعده 1226ق؛ واقف: احمد طاهری، 1351؛ جلد: تیماج مصنوعی مذهب، 114گ، 16 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 1- 309]

616. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14407

آغاز: مِنَ الْمَاءِ شي القاء عِىُّ وَسَطِ الْقَبْرِ وَ تُوضَعُ الْيَدِ عَلَى الْقَبْرِ وَ يَتَرَحَّمُ

خط: نسخ، كا: جعفر قلی بن آخوند ملا خداقلی مؤذن باشی افشار ارومچی، تا: 1226ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به امضاء «ع ال»، «زین الدین» و به نقل از کتاب مسالک؛ جلد: مقوایی قهوه ای، 230 گ، 21 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 38 - 545]

617. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:18

آغاز: برابر؛ انجام: السَّابِعُ البدرية تَعْتَدُّ الْمَنْزِلِ الَّذِي طُلِّقَتْ فِيهِ وَ لَوْ ارْتَحَلَ النازلون بِهِ ارْتَحَلْتَ مَعَهُمْ ... دَفَعْتُ لَضَرَرُ الْوَحْشَةِ بالانفراد الثَّامِنُ لَوْ طَلَّقَهَا

جلد اول؛ خط: نسخ، كا: محمد کاظم ولد مشهدی اوروج تبریزی ساكن، تا: 1227ق، جا: مدرسه شیخ بابا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به امضاء «ع ل»، «زين الدين»؛ تملک: محمد صادق بن مرحوم آخوند ملا محمد بن حاجی کریم 1273 با مهر «افوض امرى الى الله عبده محمد صادق 1255» (بیضی) و «عبده محمد صادق» (مربع)؛ مهر: «عبده محمد بن حاجی کریم بنایی مراغه ای» (بیضی)؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 146گ، 22 سطر، اندازه: 29×619سم [ف: 1 - 26]

618. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:118

خط: نسخ، كا: میر اسدالله بن میر محمدرضا نمدی، تا: 27 ذیحجه 1227ق؛ جلد: تیماج، 145 گ [ف: - 96]

619. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 81

خط: نسخ، كا: میر اسدالله بن میر محمدرضا نمدی، تا: 27 ذیحجه 1227ق، جا: مس قراء دابو؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تيماج [ف: 96]

620. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:96

آغاز: برابر؛ انجام: السَّادِسَةُ لَوْ أُعْتِقَ أَمْنَهُ وَ قیمتها ثُلُثُ تَرَكْتَهُ ثُمَّ أَصْدَقَهَا الثُّلُثِ الاخر وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ فانکاح صحیح وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زايد عَلَى مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ فَرَغَ مِنْ

جلد اول کتاب تا آخر «کتاب العتق»؛ خط: نسخ خوانا، كا: محمد بن حسن خویی الاصل، تا: 1228ق؛ مصحح، محشی به امضاء «اع ال»، «علی رحمه الله»، زین الدین و دیگر حواشی؛ مهر: «یا محمد» (بیضی)؛ واقف: محمد پور یعقوب اهری، 1344؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 119گ، 20 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 1- 85]

621. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:877

از کتاب النکاح تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، كا: محمد قاسم بن میر باقر اشترجانی، تا: 23 ذیقعده 1228ق، جا: اصفهان مدرسه جده بزرگ؛ 116گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 656]

622. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:556

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد باقر، تا: 1228ق؛

178گ، 23 سطر، اندازه: 23×18 سم [ف: 1- 133]

623. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:97

خط: نسخ، بی کا، تا: 1228ق [ف: - 60]

624. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7931- 54/21

آغاز: برابر

از کتاب الطهارة تا کتاب الوصايا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1228ق؛ 111گ، 20 سطر، اندازه: 29×21سم [ف: 5 – 2387]

625. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1142

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد علی ترک، تا: 1228ق؛ مصحح، محشی به فارسی؛ واقف: ملا محمد علی طالقانی بن ملا محمد حسن، 1236؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج سیاه، 235 گ، 21 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 2 - 177]

626. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:76

از اول تا طلاق؛ خط: نستعلیق، کا: اصغر بن كاظم لاهیجی، تا: جمعه 9 رمضان 1229ق، جان مازندران مدرسه آصف جائی؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: حاج سید سعید، جلد: مقوا، 120گ، 21 سطر (20×12)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 1- 67]

627. قم: فیضیه؛ شماره نسخه: 140

کا: ابن اللهیار بنابی، تا: 1230ق [ف: 1 - 132]

628. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:84

بی کا، تا: 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [ف: - 96]

629. قوچان؛ مدرسه عوضیه؛ شماره نسخه: 50

آغاز: برابر؛ انجام: السَّادِسَةُ لواعتق أَمَتَهُ وَ قیمتها ثُلُثُ تَرَكْتُهُ . . . فَالنِّكَاحُ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زَائِدٍ عَلَى الثَّلَاثِ ...

از کتاب الطهارة تا کتاب النکاح؛ خط: نسخ، كا: محمد بن محمد على، تا: 1231ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 185 گ، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ]

430. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20597

آغاز: برابر؛ انجام: بتوفى الملک الْعَزِيزِ الْعَلَّامِ فِي شَهْرِ صُفْرِ الْمُظَفَّرِ مِنْ شُهُورِ سِنُّهُ 1124

ج 1-2؛ خط: نستعلیق، كان أبو الحسن بن عزيز الله فیروز آبادی جزء اول) ، تا: 1076ق (جزء اول)، و جزء دوم صفر 1231ق، جان مدرسه رفيعيه منصوریه؛ محشی به حواشی «زین الدین» شهید و «عبدالعالی کرکی، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی و شکری، جلد: تیماج مشکی مذهب، 213گ، 21 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 372]

631. قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:/1121م

کامل؛ خط: نسخ، كا: عاشور بن زین العابدین جیلانی، تا: 1232ق، جا: مدرسه میرزا شفیع؛ مصحح، محشی با امضای «ع ل»؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 266گ، 21 سطر، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 2 - 337]

632. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16776

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن محمد یوسف، تا: 10 ذیقعده 1232ق؛ محشی؛ واقف: علی محمد مظفری، بهمن 1367؛ کاغذ: فستقی جلد: مقوا، 165گ، 29 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 21/1 - 835]

633. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11239

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان محمد شفیع بن مجيد، تا: پنج شنبه 20 ربيع الثانی 1233ق؛ محشی از شهید ثانی و دیگران، مذیل به سه صفحه درباره ارث و مقدار آب کر به فارسی؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا، 275 گ، 21 سطر، اندازه: 33×21/5 سم [ف: 21/1 - 854]

634. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 539

آغاز: بسمله . . . كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ . الْقِسْمُ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي

از نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، كان محمد على بن کربلائی خدای وردی آذربایجانی، تا: 1233ق؛ مهر: «افوض امرى الى الله عبده محمد علی» (چهار گوش)، حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر ( 14/5×9/5) [ف: 2 - 644]

635. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 39

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق؛ مصحح، محشي ازعل، عبد العالی رحمه الله واز كتب مانند مجمع البحرین، یادداشتی از عبدالحسین بن یوسف نائینی کربلایی در 1327 و یادداشتی درباره کتب ملا محمد علی رشتی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 366گ، 20 سطر، اندازه: 31×17سم [ف مخ - 1 - 274]

636. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18175

آغاز: برابر؛ انجام: وعلی الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

ج 1؛ خط: نسخ، كا: علی اصغر بن عبدالرحمن دماوندی، تا: جمعه ربیع الاول 1234ق؛ محشی؛ واقف: بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج، 126گ، 19 سطر، اندازه: 17 ×21/5 سم [ف: 21/1 - 859 ]

637. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4305

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن عبدالله محمد آبادی الاصل، تا: 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 207گ، 24 سطر (12×23/5)، اندازه: 20/5 ×30سم [ف: 268 - 18]

638. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:119

خط: نسخ، كان محمد على بن کربلائی کاکل، تا: 1236ق؛ 120گ، 24 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 1 - 132]

639. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 91

خط: نسخ، كا: محمد على بن کربلائی کاکل، تا: 1236ق؛ 260گ، 16 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 1 - 132]

640. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:144

خط: نسخ، بی کا، تا: 1236 ق [ف: - 60]

641. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14099

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن حسن انجدانی، تا: 3 رجب 1236ق؛ واقف: فاضل خان، 1065ق، کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 220گ، 21 سطر، اندازه: 21 × 30/5 سم [ف: 21/1 - 843]

642. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:178

خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ 253گ، 21 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 1- 132]

643. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1202

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالصمد بن احمد حسینی، تا: شعبان 1237ق؛ محشی؛ مهر: «عبده الراجی عبدالصمد الحسینی» (بیضی)، «صراط علي حق نمسکه عبدالصمد الحسینی»؛ تاریخ وقف: 1238؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج مشکی، 275گ، 22 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 2 – 178] 644. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1280

آغاز: برابر؛ انجام: وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدَّدَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ

جلد اول، کتاب الطهارة تا انتهای کتاب الوصية؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ محشی؛ جلد: جلد تیماج قهوه ای، 197گ، 20 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 179]

645. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:43

كا: قاسم بن فتاح، تا: 1240 ق [ف: 1 - 131]

646. تهران: ملی؛ شماره نسخه:3129

آغاز: برابر؛ انجام: وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأَخَصُّ يَصِحُّ الْجَمِيعَ فِي ذَلِكَ.

از آغاز تا پایان کتاب وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی مذهب، 142گ، 22 سطر (21×10)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 14 - 246]

647. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4091- 21/11

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن معصوم مازندرانی آملی، تا: شوال 1242ق، جلد: تیماج مشکی مذهب، 211گ، 19 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 2385]

648. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه:156

آغاز: السَّابِعَةُ لَا يَجُوزُ النِّكَاحُ الُامَّةِ الَّا باذن مَالِكِهَا وَ لَوْ كَانَ امْرَأَةً فِي الدَّائِمِ

خط: نسخ، كا: محمد حسن گروسی سرابی، تا: سلخ ذيحجه 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 210گ، 18 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ - 105]

649. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 261

خط: نسخ، كا: عبدالوهاب ابن باقر حسینی تنکابنی، تا: 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 102گ، 20 و 23 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 1 – 155]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 261

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 36]

650. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:45 - ب

خط: نسخ، كا: باقر بن محمد شیرازی، تا: پنج شنبه 17 شعبان 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 209گ، 25 سطر (12×21)، اندازه: 31×21سم [ف: - 368]

651. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20656

بی کا، تا: 1246ق؛ خریداری از عبدالله ناصری [ رایانه]

652. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:256

خط: نسخ، كا: الله قلی بن مشهدی عبدالکریم، تا: 8 صفر 1246ق؛ واقف: رمضان پور جواد، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [ف: - 130]

653. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2598

آغاز: برابر

از اول کتاب طهارت تا آخر تجارت؛ خط: نسخ، كان محمد صالح بن غلام على الدزفولی، تا: 1246 ق، به نام حاج سید عیسی نام تحریر گردیده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 198گ، 16 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 1- 435]

654. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:104

خط: نسخ، كا: محمد یوسف بن عبد الله موسوی بحرانی اصلا و الویمی موطن"، تا: 14 شوال 1246ق؛ 233 گ، اندازه: 31×21سم [ف: 1 - 52]

655. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 991

انجام: وَ كَذَا فِي قَطْعِ جَوَارِحِهِ وَ كَسْرِ عِظَامِهِ مَعَ اسْتِقْرَارِ

خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1247ق، جان اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ شخصی کتاب را به برادرش سید محمد یوسف به تاریخ جمادی الثانی 1251 مصالحه شرعی نموده؛ مهر: «یوسف الحسینی» (بیضی)، «عبده اسدالله بن سید محمد صالح الحسینی» (مربع)، «عبده اسدالله بن محمد صالح الحسینی» (بیضی)؛ تملک: محمد صالح بن میرزا اسدالله به تاریخ غره ربیع الاول 1247 و مهر

عبده الخاطىء محمد صالح الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 318گ، 21 سطر، اندازه: 23/5×16سم [ف: 3 - 186]

456. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:259

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 182گ، 25 سطر (19×9)، اندازه: 28×15/5 سم [ف: 1- 154]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:259

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 36]

657. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5952- 30/22

آغاز: برابر؛ انجام: لانه زَائِدٍ عَنِ الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَفِيُّ ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ

طهارت تا وصايا (جزء اول)؛ خط: نستعلیق، کا: ملامر تضی بن کربلائی طهماسب، تا: 9 شعبان 1249ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 98گ، 22 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 5 - 2386]

658. يزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1491

آغاز: بسمله ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةٍ : الْأَوَّلُ : فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ أَزُّ کتاب النکاح؛ خط: نسخ، كا: حسین بن ابوالقاسم، تا: 1251ق؛ اهدایی:وزیری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد:مقوایی با تیماج مشکی، 193گ، 21 سطر (19×9) ، اندازه: 28×19سم [ف: 3 - 973]

659. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 732

جلد دوم؛ خط: نسخ، كا: على بن حبیب الله شوشتری، تا: رمضان 1253ق، جان شیر از مدرسه میرزا علی اکبر؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج ساغری، 203گ، 18 سطر (10/5 ×19/5)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 2 - 322]

660. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1201

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد اشکوری، تا: 1253ق؛ محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، 210 گ، 19-21 سطر، اندازه: 30×22سم [ف: 2 - 178]

661. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:1199

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد شریف قارپور آبادی، تا: 25 جمادی الاول 1253 ق؛ محشی؛ مهر: «الواثق الراجي عبده محمد» (بیضی)؛ واقف: ملا شریف قارپوز آبادی، 1264؛ جلد: جلد تیماج مذهب، 283گ، 22 سطر، اندازه: 21×3سم [ف: 2 - 178]

662. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:57

خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق [ف: - 60]

663. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15101

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: هاشم بن محمد علی موسوی یزدی، تا: سلخ شوال 1255ق؛ مذيل است به میزان المقادير از علامه محمد باقر بن محمد تقی مجلسی؛ محشی؛ واقف: مكتبة امير المؤمنين عليه السلام، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 248گ، 23 سطر، اندازه: 14/9×23 سم [ف: 21/1 - 824]

664. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17213

آغاز: برابر ؛ انجام: و على القول الآخر يصح الجميع

ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 17 رجب 1255ق؛ محشی؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 152گ، 18 سطر، اندازه: 21/4×14/8 سم [ف: 21/1 - 861]

مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 160

همان نسخه بالا؛ واقف:حاج ملا كاظم همدانی [ تراثنا: س 6ش 1-125]

665. تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه:1987

خط: نستعلیق، کا: محمد مقداد على بن اكبر، تا: سه شنبه 17 جمادی الثانی 1257ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 1305؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 255 گ، 21 سطر (8×16/5)، اندازه: 23×15 سم [نشریه: 3 - 187]

666. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 839

انجام: برابر

خط: نسخ خوش، كا: علی اکبر ولد عليرضا باروجی، تا: 26 رجب 1257ق، کاغذ: نخودی و سفید، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 259گ، 20 و 25 سطر (10×16)، اندازه: 24×16/5 سم [ف:2-146]

667. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 61/1

آغاز: .. الْقَلِيلَةُ وَ لَا يَنْقُصُ الطَّهَارَةِ مَذْيٍ وَ لَا وَ ذِى وَ لَا دَمُ . . . الثانی فِي أَحْكَامِ الْخَلْوَةِ وَ هِيَ ثَلَاثَةُ الْأَوَّلِ فِي كَيْفِيَّةِ المتخلى وَ يَجِبُ فِيهِ سَتَرَ الْعَوْرَةَ ...

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ تملک: محمدباقر بن محمد حسن سبزواری در تاریخ 13 جمادی الأولى 1287ق با مهر «بن س ن» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 290گ، 20 سطر، اندازه: 26×20سم [ف مخ]

668. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3044

ج 1؛ خط: نسخ، كا: حسین علی بن آخوند ملا محمد، تا: غره محرم 1257ق؛ مجدول؛ اهدایی: آیت الله مرعشی نجفی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 200گ، 15 سطر (21×9)، اندازه: 20×34/5سم [ف: 5 - 1514]

669. قم؛ امام صادق؛ شماره نسخه:3

خط: نسخ، كا: عباس بن ملاکاظم یزدی، تا: 5 ذیحجه 1257ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 259گ، 20 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: - 8]

670. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4394

آغاز: بسمله ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا الْأَوَّلِ فِي اداب الْعَقْدِ وَ الْخَلْوَةِ وَ لواحقها؛ انجام: برابر

جزء دوم از کتاب نکاح تا کتاب دیات؛ خط: نسخ، كا: على بن ملا نظر على علیاری، تا: 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای زین؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 159گ، 19-22 سطر (10×20 و 2×10/5) ، اندازه: 31×21سم [ف: 375 - 18]

671. اراک؛ کتابخانه مدرسه سپهدار؛ شماره نسخه:140/9

آغاز: برابر؛ انجام:وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ تَمَّتْ فَهَذَا آخَرَ الْجَزَرِ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام فِي مَسَائِلِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ ...

از کتاب طهارت تا آخر وصايا؛ خط: نسخ، كا: عبدالله بن محمد على، تا: 1 محرم 1257ق؛ محشی به نام «حسین» و بعضی با نشان ح کی)؛ مهر: «یا من لا هادي له» (بیضی)، «اهدایی به کتابخانه حوزه علمیه امام خمینی، اراک حاج شیخ حسین کرهرودی» (چهار گوش)، «عبده علی اکبر» (بیضی)، «عبدالرحيم بن محمد صفر»؛ تملك: ابوالقاسم ابن آخوند ملا احمد سر کوهی؛ مصالحه کتاب بین آخوند ملا علی اکبر ابن عاليجناب ملا زین العابدین با

آقا سید علی خلف آقا میر علیار کرهرودی به مبلغ دو هزار و پانصد دینار؛ کاغذ: شیری، جلد: تیماج قهوه ای، 165گ، 16 -17 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ دو کتابخانه اراک: - 169]

672. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2089/1

از نکاح تا دیات؛ خط: نسخ خوش، كا: از ابن يوسف محمود، تا: 1258ق؛ محشی با نشانهای «ع ل ر»، «زین» و «شرح لمعه»؛ کاغذ: نخودی، اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه گالینگور، 114ص (1 _114)، 22 سطر (22×12) [ف: 11 - 268]

673. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 42

جلد اول؛ خط: نسخ، كا: نظر على، تا: جمعه 20 محرم 1258ق، جان اصفهان مدرسه صدر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 205گ، 29 سطر [ف: 1 – 151]

674. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13901

آغاز: بسمله وَ هُوَ مَبْنِيُّ عَلَى أَرْبَعَةُ أَقْسَامٍ . . . ما كانَ لِصَلَاةِ وَاجِبَةُ؛ انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1258ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب نونویس: ابراهيم بن محمد رضای اخلومدی (كذا)؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 349گ، 19 سطر، اندازه: 18/2×24 سم [ف: 21/1 - 842]

675. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14953

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد رضا بن قهرمان، تا: سه شنبه 14 ربیع الثانی 1259ق؛ محشی غالبا از علامه حلی؛ واقف: محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه گالینگور، 210گ، 22 سطر، اندازه: 20/5 × 30/2 سم [ف: 21/1 - 850]

676. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1900

از کتاب نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، كا: محمود بن حاجی سمیع اهری، تا: 1259ق؛ تملک: شیخ محمد حسن مامقانی؛ جلد: تیماج مشکی، 182 گ، 18 سطر، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 5 – 327]

677. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:22836

خط: نسخ، كا: عبدالعلی بن مشهدی علی میانجی، تا: 1251 1260ق، جا: تبریز؛ کاغذ فرنگی؛ تاریخ وقف: 1271ق؛ جلد: تیماج مشکی، 226گ، 24 سطر (20×9/5)، اندازه: 5×18/ 30سم [ف: 3 - 951]

678. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:177

خط: نسخ، كا: حسن بن محمد سمیع نهاوندی، تا: 1260ق، 120گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 132]

679. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1198

آغاز: برابر؛ انجام: السَّادِسَةُ : لَوْ أَعْتَقَ أَمَتَهُ وَ قیمتها ثُلُثُ تَرَكْتُهُ

از ابتدای کتاب الطهارة تا انتهای کتاب الوصايا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ محشی؛ واقف: ملا ابوالقاسم بن قربانعلی، 1260؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 200گ، 20 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 2 - 177]

680. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:344

آغاز:بسمله كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةٍ . الْأَوَّلُ فِي النِّكَاحِ الدايم وَ النَّظَرُ فِيهِ؛ انجام: برابر

ج2، از اول نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، کا: ابراهيم بن محمد حسینی صفی آبادی، تا: 21 شعبان 1260ق؛ مصحح: مهر: کاتب: «عبده الراجي ابراهيم الحسینی» (بیضی) و «محمد جعفر بن الحسن» (بیضی)؛ واقف: محمد حسن، 20 رمضان 1292ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 232گ، 19 سطر (17×11)، اندازه: 24×16سم [ف: - 289]

681. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:448

آغاز و انجام: برابر

از اول کتاب نکاح تا آخر کتاب؛ خط: ثلث جلی، بی کا، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1261ق؛ جلد: تیماج مشکی، 110گ، 23 سطر (11×22/5)، اندازه: 19×29سم [ف: 2 - 62]

482. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:1149

جلد 2؛ خط: نسخ، كا: احمد بن حسین، تا: 2 رجب 1261ق، جا: تبریز؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1331]

683. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2152- عکسی

آغاز: برابر؛ انجام: قَدْ اتَّفَقَ الْفَرَاغِ مِنْ . . . شرایع الاسلام . . . مِنْ تصانيف . . . ابوالقاسم الْحَلْىَ . . . عَلَى يَدٍ . . . أَبُو الْحَسَنِ بْنُ میر عبدالله الحسینی السالياني فِي يَوْمِ الثَّلَاثِ . . . 1261ق . . . « الشرايع » اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ مسئلة وَ « الْقَوَاعِدِ » مِائَةً وَ احدی وَ أَرْبَعُونَ أَلْفَ مسئلة وَ الارشاد » خَمْسَةَ عَشَرَ أَلْفَ مسئلة.

خط: نسخ پخته، كا: ابوالحسن بن میر عبدالله سالیانی، تا: سه شنبه 7 ربيع الثانی 1261ق؛ محشی، مجدول؛ وقفنامه بر گروه شیخیان کرمان با تولیت حاج محمد خان به تاریخ 1306ق؛ 527ص، 19سطر ( 20/2×11)، اندازه: 33×21سم [عکسی ف: 1- 217]

684. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:18-ش/519

انجام: برابر

جلد اول و دوم، از کتاب طهارة تا آخر کتاب دیات؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدین شیرازی، تا: جمادی الثانی 1262ق، جان شیراز؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 230 گ، 21سطر (15×10)، اندازه:15×22/5 سم [ف:2- 112]

485. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1116

انجام: و عَلَى الْقَوْلِ الاخر يَصِحُّ بِجَمِيعِ . تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ ...

جلد یکم؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 25 صفر 1262ق؛ از روی نسخه نوشته سلخ رمضان 1177ق؛ مهر: «سید ابو الحسن الحسینی» (بیضی)؛ با یادداشت «مدرسه مولا ویردیخان 1264»؛ واقف: زهرا خانم دختر آقا میر عبدالخالق ساکن قریه تلاتر (؟)، ذیقعده 1283ق، کاغذ: مغز پسته ای و کمی آبی و نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 92گ، 19 سطر (20×10)، اندازه: 32×20/5 سم [ف: 2 - 146] 686. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9942/2

نیمه نخستین و تا عشق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: سفید و کبود فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 66گ (72پ -137ر)، 19 سطر (21×12)، اندازه: 36622سم [ف:508 - 17]

687. قزوین؛ امام صادق شماره نسخه: 32

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ نازیبا، كا: امامقلی من طایفه استاجلو ساكن سلطان آباد، تا: 16 شعبان 1262ق، به خواهش علامی فهامی حاج عبدالله نیشابوری پیشنماز؛ مصحح، محشی؛ تملك: غلامحسین حسینی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 125گ، 27 سطر [ف: 1- 149]

688. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 38

ادامه شماره 32 است؛ خط: نسخ نازیبا، كا: امامقلی از طایفه استاجلو ساکن سلطان آباد، تا: 16 شعبان 1262ق، جلد: تیماج قهوه ای، 191گ، 27 سطر [ف: 1 - 150]

689. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 957/1

بخش فرائض؛ بی کا، تا: با تاریخ 1262ق [ف: 5 - 220]

690. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15352

آغاز و انجام: برابر

ج 1-2؛ خط: نسخ، كا: محمد بن حسین، تا: دوشنبه، 4 ربیع الاول 1262ق؛ محشی؛ واقف: علی اصغر احمده ای، آبان 1365؛ کاغذ: نخودی، 202گ، 25 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 21/1 - 831]

691. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 242

آغاز: برابر؛ انجام: او علف جاز أخذ اللبن. تم.

از آغاز تا آخر نکاح؛ خط: نستعلیق، کا: سید احمد علی فرزند سید حیدر علی بن سید عطا على رضوی، تا: ربيع الثانی 1263ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 265 گ، 15 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: _212]

692.شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 69

آغاز: برابر؛ انجام: و فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدَّدَ علی الْقَوْلِ الاخر یصح الجمیع _ تَمَّ الْجُزْءُ الاول _ تَمَّ الکتاب وَ فَرْعٍ مِنْ تسویده....

جلد اول، تا اخر وصایا؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر ابن محمد حسن بروجردی، تا: 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 258ص، 19سطر (11×19)، اندازه 21/5×32 [ف: 2_ 72]

693. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 70

آغاز: بسمله - هَذَا كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثُلُثِهِ - الْقِسْمُ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمَةِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا: انجام: برابر

جلد دوم از نکاح تا دیه؛ خط: نسخ، كا: على اكبر ابن محمد حسن بروجردی، تا: 1265ق، جان شیراز؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 361ص، 19 سطر (19×11)، اندازه: 20 ×30سم [ف: 2 - 72]

694. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 343

خط: نسخ، بی کا، تا: 1265 ق [ف: - 61]

695. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:917

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبد الصمد بن محمود طزر کی، تا: 1265ق، جان مدرسه التفاتیه قزوین؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، 205گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 176]

696. تهران: حوزه آستان حضرت عبدالعظیم؛ شماره نسخه:23

انجام: مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عِىُّ الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ ، تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ كِتَابِ الشرایع

جلد اول؛ خط: نسخ، كا: حسین بن مشهدی اسد، تا: پنج شنبه شعبان 1266ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 120گ، 21سطر، اندازه: 31×21سم [ف: - 35]

697. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17748

بی کا، تا: 1267ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21/9 × 31/8 [سم رایانه]

698. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه:4395/4 - 22/115

آغاز: فِي تَوَلَّيْتُ طَرَفَيِ الْعَقْدِ كالو کیل . . . وَ تَزِيدُ هيهنا شُرُوطاً الْأَوَّلِ انَّ يَكُونَ مَمْلُوكاً فلايصح بَيْعِ الْحُرِّ وَ لَا مَا لَا مَنْفَعَةُ فِيهِ كالخنافس وَ الْعَقَارِبَ . . . مسئلتان الْأُولَى المسک طَاهِرُ وَ يَجُوزُ بَيْعِهِ ؛ انجام : وَ آنَ كَانَ بِلَفْظِ الشَّرْطُ وَ لَوْ قَالَ أَنْتِ طَالِقُ اعْدِلْ طَلَاقٍ أَوْ أَكْمَلَهُ أَوْ أَحْسَنَهُ أَوْ اقبحه أَوْ اخسه واقبحه صَحَّ وَ لَمْ

بيع تا آخر؛ خط: نسخ، كا: میرسلیم بن موسی بواناتی، تا: دوشنبه 5 صفر 1267ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 83گ، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 5 - 2391]

699. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 282

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد صالح، تا: جمادی الاول 1267ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 278گ، 21 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ _1138 - 3]

700. قزوین؛ امام صادق شماره نسخه: 1200

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد باقر بن احمد حسینی، تا: 17 ذیحجه 1267ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 200گ، 30 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 2 – 178]

701. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:76/3 5932

خط: نسخ، كان محمد صادق بن اسماعيل حسینی گلپایگانی، تا: 5 محرم 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 226گ، 22 سطر، قطع: وزيري [ آستانه قم: - 129]

702. همدان؛ همراه، رضا، شماره نسخه:25

جزء ثانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الثانی 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، اندازه: 30×20سم [رشت و همدان: ف: - 1692]

703. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:101

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1269ق (16 برگ اول و 5 برگ

آخر نونویس، 1269)؛ مصحح، محشی به امضای «ع » و دیگر حواشی؛ اهدایی: شیخ محمود ياسری، 1356ش؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 268گ، 20 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 1- 88]

704. اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 2863

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ربیع الثانی 1269ق؛ 272 ص، 21 سطر (22×13)، اندازه: 20 ×30سم [ف: 1 - 252]

705. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1 /7670- 52/10

آغاز: بسمله ؛ كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي

جلد دوم، از نکاح تا آخر شرایع؛ خط: نسخ، كا: احمد بن ملا علی اکبر کو تمهری، تا: سه شنبه 29 ربيع الثانی 1269ق؛ 136گ، 21 سطر، اندازه: 22× 32سم [ف: 5 - 2388]

706. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 444/2

خط: نسخ، كا: افضل بن کربلائی نوروز علی قوچانی، تا: 1269ق، جا: مشهد رضوی مدرسه نواب؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (18×11)، اندازه: 19×29سم [ف: 1 - 301]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 444/2

همان نسخه بالا [نشریه: 5- 60]

707. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 298 معزی

آغاز: برابر انجام: قَالَ الشَّيْخُ ره لَمْ يَعْقِلَ عَنْهُ الْمُسْلِمُونَ مِنْ عَصَبَتَهُ وَ لَا الْكَفَّارَةُ وَ لَوْ قِيلَ يَعْقِلَ عَنْهُ عَصَبَتُهُ الْمُسْلِمُونَ كَانَ حُسْناً.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، رکابه دار، محشی؛ تملك: حسین بن حبيب الله در محرم 1271ق، محمدباقر بن حاج محمد علی کربلایی؛ جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 343گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 24/5×717سم [ف: 39 - 190]

708. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7020- 36/20

آغاز: برابر؛ انجام: ترددوا شُبْهَةِ اللُّزُومِ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ تَمَّ الْجُزْءُ الاول

طهارت تا وصایت؛ خط: نسخ، كا: قربانعلی بن کربلایی حسن حاجلرى الأصل، تا: 15 ربیع الثانی 1271ق، جان خوی مدرسه شفیعیه؛ محشی با نشان «ع ل» و«زین»؛ جلد: تیماج مشکی، 132گ، 21 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 5 - 2386]

709. قم؛ معصومیه، شماره نسخه:86/3 -6333

خط: نسخ، كا: على محمد بن اسماعیل سلیمانی لنجانی اصفهانی، تا: 4 جمادی الثانی 1271ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 185 گ، 17 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: - 129]

710. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:94-ش/295

انجام: فِي ثُبُوتِ مَهْرَ کمیل تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ تصحيص الْجَمِيعِ الْجَمِيعِ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ ...

از طهارت تا وصایا؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد تقی، تا: شعبان 1272ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 139گ، 15 سطر ( 15/5×9 )، اندازه: 21/5/15 سم [ف: 1- 276]

711. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4483-23/3

آغاز: بسمله کتاب النکاح وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعي فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ؛ انجام: برابر

ج 2 از نکاح تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، كا: عبدالرحيم بن ملا محمد یار ریزی لنجانی، تا: 7 رجب 1272ق؛ جلد: تیماج مشکی، 157گ، 17 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 5 - 2388]

712. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1258

خط: نسخ، كا: محمد هاشم بن نعمة الله شهرستانی، تا: 1272ق؛ مصحح، محشى؛ جلد: تیماج مشکی، 261گ، 22 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 4 - 67]

713. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2359

آغاز: يجوز للمرئة النظر اليه

نکاح - دیات؛ خط: نسخ، كا: محمد حسین بن ملا محمد تقی، تا: 1273ق؛ محشی؛ اهدایی: سید محمود مجدی پور؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی مذهب، 228گ، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 1263]

714. زهان؛ مدرسه جعفریه زهان، شماره نسخه:58

انجام: وَ مَعَ الشِّرْكَةِ لَا تُمَكِّنُ مِنِ التَّصَرُّفِ وَ أَمَّا اللواحق فتشتمل عَلَى مقاصد الْأَوَّلِ فِي لَوَاحِقُ تَصَرُّفَاتِهِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 شوال 1273ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 179گ، اندازه: 22×17/5 سم [ف: - 48]

715. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:31473

ج 1و 2. کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1273ق؛ مصدر به دو برگ فوائد در تفسیر و حدیث و مذيل به وصیت مؤلف به فرزندش می باشد؛ کاغذ: نخودی و حنایی فرنگی، جلد: تیماج دار چینی، 304گ، 21 سطر، اندازه: 23×28سم [اهدائی رهبر: 3 - 374]

716. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17214

آغاز: برابر؛ انجام: وَ لَوْ كَانَ الْمُرْتَدَّ لَا عَنْ دِينِهَا فإنعاد قَبْلَ خُرُوجِهَا مِنَ الْعِدَّةِ.

ج 1-2؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد تقی ترشیزی، تا: شنبه 17 رجب 1274ق؛ افتادگی: انجام؛ مذيل است به دو ورق درباره دعای سحر و مناجات نامه خواجه نصیرالدین طوسی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 139گ، 29 سطر، اندازه: 34/2×22 سم [ف: 21/1 - 844]

717. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:319

خط: نسخ، كا: محمد على بن زین العابدین رضوی، تا: جمادی الاول 1278ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 204گ، اندازه: 28×18سم [ف: 1 - 52]

718. مشهد؛ مدرسه سلیمانیه؛ شماره نسخه: 41

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1278ق، جا: کابل؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 13]

719. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27272

آغاز: بسمله، كتاب النكاح و اقسامه ثلاثه القسم الأول في النكاح الدائم و النظر فيه يسترعي فصولا؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1278ق [رایانه]

720. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:349

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . وَ آلِهِ الطاهرین.

خط: نسخ، كا: مؤمن بن حسنعلی بن محمد علی بن محمدرضا بن محمدرضا بن محمد حسن فسوی فدشکویی، تا: 1280ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 378ص، 23 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 2 - 80]

721. شیراز؛ هاشمی، نورالدین (خاندان)؛ شماره نسخه:7

کا:محمد هاشم بن ملانعمة الله طبرستانی، تا: 1282ق [ نشریه: 5- 286]

722. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه:1518-عکسی

آغاز: برابر

خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: 22 ذیحجه 1282ق؛ 611ص، اندازه:21 ×30سم [عکسی ف: 1- 217]

723. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4501

جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 24 شعبان 1282ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1332]

724. قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه:369

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . كِتَابُ النِّكَاحِ واقسامه ثَلَاثَةٍ . . . فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا الْأَوَّلِ فِي اداب الْعَقْدِ وَ الْخَلْوَةِ وَ لواحقها أَمَّا آدَابِ الْعَقْدِ فَالنِّكَاحُ مُسْتَحَبُّ لِمَنْ تَاقَتْ نَفْسِهِ؛ انجام: برابر

از نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربيع الاول 1289ق؛ مهر: الواثق بالله عباس بن احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 149گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ - 3 - 1141]

725. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:467

خط: نسخ، كا: ابراهیم حسینی درودی، تا: رمضان 1295ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 233گ، 24 سطر، اندازه: 33×20سم [ف: 2 - 75]

726. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2438

خط: نسخ، كا: اسدالله بن عبدالكریم، تا: چهارشنبه 6 ذیحجه 1297ق، جا: جهرم؛ محشی؛ تملك: عبدالکریم بن مرحوم متولی؛ اندازه: 22×35سم [ف: 3 - 53]

727. تهران؛ ملی، شماره نسخه:19144

بی کا، تا: 1298ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 324گ، اندازه: 24/8×16 سم [رایانه]

728. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4373/1 _22/93

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 159گ، 23 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 5 - 2389]

729. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 161

خط: نسخ و نستعلیق، کا: حاج میرزا احمد رضوی، تا: 1304ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: احمد رضوی؛ 20 سطر (21×10/5)، قطع: رحلی [تراثنا: س ش 1 - 125]

730. جهرم؛ کریم اشراق؛ شماره نسخه:بدون شماره

كا: یحیی بن احمد حسینی بكبود و آهنگی، تا: 1316 ق [میراث اسلامی: 5 - 610]

731. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10691

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: یحیی بن احمد بن معین بن عبدالله حسینی کبودر آهنگی همدانی، تا: جمعه 27 محرم 1316ق؛ مصحح، محشی بیشتر با امضای «زين الدين» و «ع ل» و گاهی با امضای زین العابدین نیریزی، یادداشت کتابخانه محمد کریم اشراق جهرم 1355، با چندین بیت شعر عربی از حسین بن على منشی معروف به طغرائی اصفهانی و سلیمان بن زید العدوى؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 498گ، 16 سطر ( 13/5×7)، اندازه: 12/5× 20/5سم [ف: 197 – 20]

732. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:19ش

خط: نسخ، كا: ضياء الدين بن عبد الغفار، تا: 1322ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: آبی، اندازه: 31×19/5 سم [زرشت و همدان: ف: - 1136]

733. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9660

خط: نسخ مغلوط، كا: محمد جعفر بن کربلائی علی اکبر، تا: 1342ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 228گ، 20 سطر، اندازه: 28×15سم [ف: 25 - 39]

734. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20840

بی کا، تا: 1350ق؛ خریداری از محمد حسن نخعی مازندرانی [رایانه]

735. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 530

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1391ق؛ محشی؛ تملک: محمد هادی بن حاج ملا محمد باقر؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 235 گ، 24 سطر (21×11)، اندازه: 30×18سم [ف: 2 - 461]

736. قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1699

آغاز: أَنِّي أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ فَقَدِّرْ لِي مِنَ النِّسَاءِ أَعَفَّهُنَّ فَرْجاً

کتاب طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، كا: محمد على استرابادی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، یادداشت حسین بن حسين بن ابراهيم حسنی حسینی؛ جلد: مقوایی، 202گ، 15 سطر، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 5 - 109]

737. قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:325

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 300گ، 19 سطر [ف: 1 – 151]

738. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:119

جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام ؛ 110گ، 23 سطر (17×10)، اندازه: 19/5 ×29سم [ف: 1 - 52]

739. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 342

بی کا، بی تا [ف: - 60]

740. قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 21

بی کا، بی تا [ف: - 60]

741. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3079

خط: نسخ، كا: محمد بن نعمة الله حسینی خطیب، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 308گ، 20 سطر ( 14/5×8 )، اندازه: 25×17سم [ف: 5 - 1525]

742. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3092

آغاز: وَانٍ ضَاقَ عَنْ ذَلِكَ ، انجام : بِمَا أَمْكَنَهُ مِنْ صلوته

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: سید محمد امام منشاد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 271گ، 19 سطر (13×9/5)، اندازه: 24×17سم [ف: 5 - 1530]

743. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3097

آغاز: فِي غُسْلِ الاموات ؛ انجام : وَرِثَ مِنْ جِهَةِ الْمَانِعُ مِثْلَ ابْنُ عَمٍّ هُوَ أَخُ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: جعفری معمار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 235 گ، 20 سطر (15×8)، اندازه: 23×16سم [ف: 5 - 1531]

744. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 271

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 288گ، 22 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 132 - 1]

745. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 350

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 270 گ، 19 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 1 - 132]

746. قم: فیضیه؛ شماره نسخه:1339

خط: نسخ، بی کا، بی تا، 185 گ، 16 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 133 - 1]

747. قم: فیضیه، شماره نسخه: 1858

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 132، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 133 - 1]

748. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:729

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا 210گ، 25 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 1- 133]

749. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:710

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 358گ، 19 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 133 - 1]

750. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4699

آغاز: وَجَبَ الِامْتِنَاعِ مِنْهُمَا وَ انَّ لَمْ يَجِدْ غَيْرَ مائهما تیمم ؛ انجام : وَ كَانَتْ خَالِيَةً مِنْ مولي وَ زَوْجٍ حکم بِهِ للموصی لَهُ وَ لَوْ كَانَ لَهَا زَوْجُ أَوْ مولی ...

خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 170 گ، 23 سطر، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 12 - 285]

751. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:16 اش

خط: نسخ، كا: اسماعیل، بی تا، مجدول؛ واقف: قائم مقام فراهانی؛ اندازه: 14×24/5سم [رشت و همدان: ف: 1136]

752. تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:115

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [چند نسخه ف: - 325]

753. تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:113

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ چند نسخه ف: - 325]

754. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4397

آغاز: مِنَ الْمَسْجِدِ وَ مُبْطِلًا للاعتكاف وَ قِيلَ لَا يَبْطُلْ وَ انَّ عادبنی وَ الاول أَشْبَهَ الثالثه قِيلَ اذا اكْرَهْ امراته ؛ انجام : وَ لَوْ كَانَ الْجَانِي رَجُلًا فَلَا قِصَاصَ وَ علیه دیتها وَ فِي رِوَايَةِ عبدالرحمن بْنِ سبابه عَنْ ابی عبدالله ( علیه السَّلَامُ ) انَّ لَمْ يَوَدُّ دِيَتَهَا قَطَعْتُ لَهَا ..

جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: گالینگور، 264گ، 21-17 سطر (12×17/5-19×13)، اندازه:26×18سم [ف: 18 - 378]

755. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4400

آغاز و انجام: برابر

هر دو مجلد؛ خط: نسخ، كان سلطان حسین بن عبدالولی استرابادی، بی تاب افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای عل؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 278گ، 19 سطر (10/5 ×17)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 18 - 380]

756. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4382

آغاز: أَوْ دُفِنَتْ أَتِمَّ وَ لَوْ عَلَى الْقَبْرِ الثانيه اذا سَبَقَ الماموم بتكبيره . . . الْفَصْلُ الْخَامِسِ فِي الصَّلَوَاتِ المرغبات وَ هِيَ قِسْمَانِ النَّوَافِلِ الْيَوْمِيَّةِ ؛ انجام : التاسعه اذا عَجَزَ الْمُظَاهِرِ عَنْ الكفاره أَوْ مَا يَقُومُ مَقامَهُما عَدَا الِاسْتِغْفَارِ قِيلَ يَحْرُمُ عَلَيْهِ حَتَّى يُكَفِّرَ وَ قیل ...

از اواسط کتاب صلاة تا اوایل کتاب ظهار از جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای عمیدالدین، ع ل، م و ... کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 128 گ، 21 سطر (11/5 × 16/5)، اندازه: 25×18سم [ف: 18 - 357]

757. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3726

آغاز: بسمله ، كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثلاثه الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ؛ انجام: برابر

از ابتدای کتاب النكاح به بعد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 202گ، 15-19 سطر (13×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 345]

758. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4027

آغاز: برابر؛ انجام: الْخَامِسُ تَعْيِينِ المطلقه وَ هُوَ أَنْ يَقُولَ ( برگ 207 ) .... لَانَ احديكما تَصْلُحُ لَهُمَا وَ ایقاع الطَّلَاقِ (برگ 207ب)

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان ع ل ع ل سلمه الله، المقداد؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا، رویه تیماج قهوه ای، 207گ، 15-19 سطر ( 15/3×9- 17/6×10/5 )،

اندازه: 18×25/5 سم [ف: 17 - 320]

759. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4569

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مَنْ الاصحاب مَنْ خُصَّ بِهِ الْأَقْرَبُ مِمَّنْ يَرِثُ بالتسمیه وَ مَعَ عَدَمِهِ ...

خط: نسخ بدخط، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای «عقيل رحمه الله، ع، ل، زين الدين رحمه الله و ..»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی و فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 316، 18-15 سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 24/8×17/5 سم [ف: 202 - 19]

760. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4639

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 399گ، 17 سطر (16×10)، اندازه: 25×18 سم [ف: 19 - 300]

761. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4641

از کتاب طهارت تا اواسط کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 109گ، 21 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 19/5×20/5سم [ف: 19 - 301]

762. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4539

آغاز: بَلَدِ الْمُوصَى جَازَ أَيْضاً وَ يَدْفَعُ الَىَّ الْمَوْجُودِينَ فِي الْبَلَدِ وَ لَا يَجِبُ تُتْبِعَ مَنْ غَابَ؛ انجام: برابر

از اواخر کتاب وصايا تا پایان کتاب دیات؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن عبد الله بن محمد حسنی حسینی، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: محمد کاظم بن عبد الله اصفهانی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 250 گ، 15 سطر ( 14/5×9 )، اندازه: 17/5 × 24/5 سم [ف: 19 - 169]

763. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4231

آغاز: الْمَاءُ بِمَوْتِ الْحَيَوَانِ ذِى النَّفْسِ السائله دُونَ مَا لَا نَفْسَ لَهُ وَ مَا لایدر که الطَّرَفُ مِنَ الدَّمِ لَا يُنَجِّسُ امائه وَ قِيلَ يَنْجَسُ وَ هُوَ الْأَحْوَطُ ؛ انجام : وَ الاخر يسقطها الامام عَلَى مَا يَرَاهُ بِحَسَبِ أَحْوَالِ العاقله وَ هُوَ أَشْبَهُ وَ هَلْ يَجْمَعُ بَيْنَ الْقَرِيبِ وَ الْبَعِيدُ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای ع ل، رس و ... و با استفاده از کتاب های مدارک، مسالک و ...) کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 261گ، 25-28 سطر (9×17/5 و 18×10)، اندازه: 25×16سم [ف: 18 - 187] 764. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4206

آغاز: الصلوة وَاجِبَةُ أَوْ طَوَافٍ وَاجِبٍ أَوْ لَمْسٍ كِتَابِهِ الْقُرْآنِ أَنْ وَجَبَ وَ الْمَنْدُوبِ ماعداه وَ الْوَاجِبِ مِنَ الْغُسْلِ مَا كَانَ لَا حَدَّ الامور الثلثه أَوْ ؛ انجام : فالنکاح صحیح فیبطل الْمُسَمَّى لانه زَائِدٍ عَلَى الثُّلُثِ وَ يَرِثُهُ وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر يَصِحُّ الْجَمِيعِ ...

کتاب طهارت تا کتاب وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با استفاده از کتاب های شرح القواعد، صحاح اللغة، كنز اللغة و با امضای منه رحمه الله، ع ل ع ل رحمه الله 1221؛ مهر: «رب تجنی محمد و علی» (چهار گوش)؛ تملك: سید علی فرزند آقا میر علینقی به تاریخ 1251ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 153گ، مختلف السطر (16×11/5 و 18×15)، اندازه: 25×19/5 سم [ف: 18 - 156]

765. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3664

آغاز: مِنْ نَفْسِهَا بِمَا يُعْتَدُّ بِهِ بَطَلَ حَوْلَهَا لخروجها عَنِ اسْمِ السَّوْمِ . . . الشَّرْطُ الثَّالِثِ الْحَوْلُ ؛ انجام : الْفَصْلُ الثَّالِثِ فِي مَسَائِلِ مرتبه عَلَى اخْتِلَافِ الدِّينِ الاولى اذا تَزَوَّجَ أَمَرَاهُ . . . فَانٍ كَانَ مِنْ المراه قَبْلَ الدُّخُولِ سَقَطَ بِهِ الْمَهْرِ وَانٍ كَانَ.

از مباحث زکات تا پایان جزء اول و بخشی از مباحث نکاح از ابتدای جزء دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه الله» و «شرح زین»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا با روکش گالینگور قهوه ای، 106گ، 16-19 سطر (17×10)، اندازه: 29×19سم [ف: 16 - 263]

766. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2752

آغاز: برابر؛ انجام: الْعَاشِرَةُ : كُلُّ مَوْضِعٍ قُلْنَا فِقْهُ الارش أَوِ الْحُكُومَةِ . . . وَ يَقُومُ مَعَ الْجِنَايَةِ وَ يُنْسَبُ الَىَّ

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، محشی با استفاده از کتبی همچون: شرح ارشاد، دروس، قواعد، مهذب، تنقیح، تقریر، شرح لمعه و با امضای زین الدین، ع ل ح ال رحمه الله تعالى، ضمیمه: در اوراق 346 تا 349، تفسیر سوره فیل تا سوره اخلاص از تفسیر کاشفی نگاشته شده، آغاز: «دریا جوق جوق مرغان سیاه با گردنهای سبز پدید آمدند ... قال تعالى: الم تر كيف، آیا ندانستی که ...»، انجام: «الله الصمد و علت و معلول را منتفی ساخت به لم يلد ولم يولد و اشکال و اضداد»؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی مذهب، 349گ، 17 - 19 سطر (22×9)، اندازه: 27×18سم [ف: 13 - 223]

767. تهران: ملی؛ شماره نسخه:3184

آغاز: کتاب الطهاره ، الطَّهَارَةُ اسْمُ لِلْوُضُوءِ أَوِ الْغُسْلِ أَوِ التَّيَمُّمِ عَلَى وَجْهَ لَهُ تَأْثِيرَ ؛ انجام : ثُمَّ قَالُوا ظَنّاً انْهَ قَلِيلُ قُضِيَ عَلَيْهِمْ بِمَا ظَنُّوهُ وَ احْلِفُوا عَلَى الزايد.

از آغاز کتاب طهارت تا اواخر کتاب وصایا؛ بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 165گ، 15 سطر (10×17/5)، اندازه: 28×16سم [ف: 14 - 294]

768. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2475

آغاز: ... اذا غَمَسَ دَمُهَا الْقُطْنَةُ وَ الْمَنْدُوبِ مَا عَدَاهُ وَ الْوَاجِبِ مِنَ التَّيَمُّمِ . . . الرُّكْنُ الْأَوَّلِ فِي الْمِيَاهِ وَ فِيهِ أَطْرَافِ ، انجام : وَ حَيْثُ اتینا بِمَا قَصَدْنَاهُ وَ وَفَيْنَا بِمَا وَعَدْنَاهُ فلنحمد اللَّهُ ...

دو جزء کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با استفاده از کنز اللغة و صحاح و مهذب و مصادر به همراه توضیح و شرح عبارات متن و با امضای «ع ب» و «ع ک» و «زی» و «جمال الدین رحمه» و با استفاده از کتب تحریر، شرح لمعه،

دروس، شرح ارشاد و شرح عمیدی، امضای «بلغ سماعا ایده الله تعالی»، مصحح: کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: تیماج سرمه ای، 353گ، 19 و 20 سطر (15×7)، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 12 - 329]

769. تهران: ملی؛ شماره نسخه:3385

انجام: عَرَفَا نا المخصوصين مِنْ مَنْصَبٍ النبوه المختارين للامامه مِنْ فُرُوعُ صَاحِبُ الامر

بی کا، بی تا؛ محشی با نشان:ت، صح، ع کی، حل، شرح زین، ع ال؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 272گ، 19 سطر (10/7 ×15)، اندازه: 24×17سم [ف: 15 - 194]

770. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3319

خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای ع کی شرح سید محمد؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 262گ، 20 سطر (18×11)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 15 - 131]

771. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2945

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از «ج خ، ع ل»؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 340گ، 20 سطر (21×9)، اندازه: 29×17سم [ف: 14 - 50]

772. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2031

آغاز: بِاللَّهِ وَ مُتَوَكِّلًا عَلَيْهِ وَ هُوَ منبي عَلَى أَقْسَامِ أَرْبَعَةُ . ؛ انجام : المخصوصين بِالنُّبُوَّةِ المختارين للامامة ، مِنْ فُرُوعُ

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، نخودی، جلد: تیماج حنایی مذهب، 340گ، 20 سطر (16×10)، اندازه:17/5 × 24/5سم [ف: 11 - 117]

773. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2994

آغاز: برابر؛ انجام: وَ تَرِثُهُ فِي ثُبُوتِ مِنِ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر تَصْحِيحِ الْجَمِيعِ . . . آخِرُ الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام.

از آغاز کتاب طهارت تا آخر کتاب وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از کتب مختلف منجمله شرح لمعه، ارشاد، صحاح، و غیره، حواشی با امضای زین نعمة الله و غیره؛ مهر: «عبد المحمود بن عبد الجواد»؛ کاغذ: فرنگی فستقی و نخودی، جلد: تیماج عنابی، 163گ، 5 و 17 و 19 سطر (14×10 _ 17×10)، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 14- 102]

774. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2408

آغاز: برابر؛ انجام: الثَّانِيَةُ ، اذا تَابَ قَبْلَ الْقُدْرَةِ عَلَيْهِ . . . مِنْ حُقُوقِ النَّاسِ كالقتل وَ الْجُرْحِ.

هر دو جزء کتاب، حدود 20 برگ از مباحث پایانی کتاب (از مبحث «القسم الثاني من كتاب الحدود» به بعد) افتادگی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با استفاده از کتب همچون شرح قواعد و تحریر و غاية المرام و ارشاد و با امضای زی» و «زین» و «عل» و «س را؛ مهر: «عبده الراجی علی اکبر»، «عبده الراجي على اصغر»؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 355 گ، 15 سطر (15×10)، اندازه: 24×18سم [ف: 191 - 12]

775. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2613

نسخه کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «العبد محمد»، «صالح المومنین»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج مشکی مذهب، 218گ، 23 سطر (17×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 1364 -4]

776. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2620

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 358 گ، 12 سطر (15×8/5)، اندازه: 17/5 × 25/5سم [ف: 4 - 1266]

777. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه:259/3

فقط مشتمل بر کتاب الفرائض می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (99پ -116 ر)، اندازه: 19×13سم [ف: 2 - 12]

778. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2896

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَبَّلَ هُمُ الَّذِينَ يَرِثُونَ دِيَةَ الْقَاتِلِ.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ آبی، 239 گ، 27 سطر (10×20/5)، اندازه: 30×18سم [ف: 4 - 1465]

779. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2762-15/2

آغاز: برابر؛ انجام: فِي عِدَّةِ الْوَفَاةِ : تَعْتَدُّ الْحُرَّةُ المنكوحة بِالْعَقْدِ الصَّحِيحِ أَرْبَعَةُ الشَّهْرِ وَ عَشْراً اذا كَانَتْ حَائِطٍ . . . وَ لَوْ كَانَتْ حَامِلًا اعْتَدَّتْ بابعد الاجلين فَلَوْ وَضَعَتْ قَبْلَ اسْتِكْمَالِ.

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 101گ، 21-23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 2388]

780. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 72

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قِيدَ مَعَ فَقْرُ الْعَاقِلَةِ اوغرمها يُؤْخَذُ مِنْ الامام دُونَ الْعَاقِلَةِ . . . فمسائل الْأُولَى لَا يَعْقِدُ الاْمِنَ عَرَفَ كَيْفِيَّةِ انتسابه الَىَّ الْقَاتِلِ وَ لَا يَكْفِي كَوْنُهُ مِنِ الْقَبِيلُ لَانَ الْعِلْمِ بانتسابه الَىَّ الاب

از ابتدا تا بخشی از دیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 288گ، 19 سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف مخ - - 90]

781. کاشان؛ جعفری؛ شماره نسخه:65

آغاز: کتاب النکاح وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ وَ النَّظَرُ فِيهِ يشدعی فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ وَ الْخَلْوَةِ وَ لَوْ أَحَقَّهُمَا أَمَّا آدَابِ الْعَقْدِ فَالنِّكَاحُ مستحب؛ انجام: برابر

کامل و از نکاح تا پایان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سیاه، 228گ، 17 و 18 سطر، اندازه: 24×13سم [ف مخ]

782. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7708_ 52/48

آغاز: برابر

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 123گ، 19

سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 2386]

783. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7559 - 51/19

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: ملامحمد على بن محمد خیاطی، بی تا، 417گ، 17 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 5 - 2386]

784. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7615 - 51/57

آغاز: بسمله ؛ كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَّثْتَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدَّائِمِ

جلد دوم از نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 185 گ، 17 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 5 - 2390]

785. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:264

آغاز: ... الْمُطَّلِبِ الثَّانِي فِي الْمُكَلَّفِ وَ اشْتَرَطَ فِيهِ الْبُلُوغِ وَ الْعَقْلِ وَ الذُّكُورَةُ وَ الْحُرِّيَّةِ وَ انْتِفَاءِ الْعُمْيَ وَ الْمَرَضِ وَ الْعَرَجِ وَ الشيخوخة الْبَالِغَةِ حَدُّ الْعَجْزِ وَ الزِّيَادَةِ عَلَى فَرْسَخَيْنِ بَيْنَهَا وَ بَيْنَ ؛ انجام : فَكَذَلِكَ أَنْ سَوِّغْنَاهُ مَعَ التَّصَرُّفِ وَ لَوْ عَادَ الْمُلْكِ بَعْدَ زَوَالُهُ احْتَمَلَ الرُّجُوعِ الْمُطَّلِبِ الْمَقْصَدُ الثَّالِثِ فِي الاقرار وَ فِيهِ فُصُولِ الْفَصْلِ الاول ؛ فِي أَرْكَانُهُ وَ فِيهِ مَطَالِبِ الْأَوَّلِ الصغيه الاقرار أَخْبَارِ عَنْ حَقِّ أَزُّ صلوة الْجُمُعَةِ تا مُزَارِعِهِ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سیاه، 125گ، 23 سطر، اندازه: 31×22سم [ف مخ - - 90]

786. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7032- 36/32

آغاز: وَ قِيلَ لَا يَجِبُ . الْفَصْلُ الثَّالِثِ فِي الِاسْتِحَاضَةِ وَ هِيَ يَشْتَمِلُ عَلَى أَقْسَامِهَا واحكامها أَمَّا الْأُولَى فَدُمْ الِاسْتِحَاضَةِ فِي الْأَغْلَبِ اصْفَرَّ بَارِدُ رَقِيقُ ؛ انجام : واما الْبَيْعِ فاذا بَاعَ . . . كَانَ ذَلِكَ كَالطَّلَاقِ وَ الْمُشْتَرِى بِالْخِيَارِ بَيْنَ امضاء الْعَقْدِ وَ فَسْخِهِ . . . مَسَائِلَ ثَلَاثَةٍ . . . فَانٍ بَاعَهَا قَبْلَ الدُّخُولِ سَقَطَ

طهارت تا نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ع ل رہ»؛ با یادداشتی به تاریخ 1273؛ جلد: مقوا با روکش کاغذی، 140 گ، 21 سطر، اندازه:20×30سم [ف: 5- 2393]

787. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6896- 35/76

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، محشی از جمله از «فخرالدین»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 422گ، 17سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 5 - 2386]

788. قم؛ طبسی، شماره نسخه:79

آغاز: شَيْ‌ءُ مِنْ ذَلِكَ اذا كَانَ مِمَّا لَا يُوَكِّلُ لَحْمُهُ وَ اخُذَ مِنْ مذکی الَّا الْخَزِّ الْخَالِصِ وَفِيُّ الْمَغْشُوشِ مِنْهُ ؛ انجام : وَ هَلْ لَهُ الْقِصَاصِ فِي الاصبع واخذا لِدِيَةِ فِي الْبَاقِى الْوَجْهِ لَا لَا مَكَانِ الْقِصَاصِ فِيهِمَا وَ لَوْ قَطَعَ يَدَهُ مِنْ مَفْصِلِ الْكُوعَ ثَبَتَ الْقِصَاصُ وَ لَوْ قَطَعَ مَعَهَا بَعْضٍ

کتاب الصلاة تا كتاب القصاص؛ بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح، محشی به امضاء «زین» و «عل» و از کتب تحریر و ارشاد و ایضاح و شرح ارشاد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 196گ، 22 سطر، اندازه: 25×18سم [ف مخ - 1 - 275]

789. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1165

آغاز: برابر؛ انجام: وَ هُوَ عَلَى كُفْرِهِ صَحَّ عَقْدُ الثَّانِيَةِ فَلَوْ أَسْلَمَا قَبْلَ انْقِضَاءِ عَقَدَهُ الْأُولَى تُخَيَّرُ كَمَا لَوْ تَزَوَّجَهَا وَ هِيَ

طهارت، صلات، زکات، خمس و مقداری از صوم، وصایا، نکاح، السبق و الرمايه، قضاء هبات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 86گ، 23 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ - 3- 1140]

790. قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 970

آغاز: برابر؛ انجام: السَّادِسُ لَوْ أَعْتَقَ أَمَتَهُ وَ قیمتها ثُلُثُ تَرَكْتَهُ ثُمَّ أَصْدَقَهَا الثُّلُثَ الْآخَرِ وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ وَ النِّكَاحِ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زايد عَلَى الثُّلُثِ وَ تَرِثُهُ وَفِيُّ ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ

طهارة تا وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای «زین»؛ جلد: تیماج مشکی، مذهب، 106گ، اندازه: 30721سم [ف مخ - 1138 -3]

791. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1016

آغاز: وُقُوعُ النَّجَاسَةِ فِيهِ يَنْقَسِمُ الَىَّ بِحَارِ ومحقون وَ مَاءِ بِئْرِ أَمَّا الْجَارِي فلاينجس الَّا باستيلاء النَّجَاسَةِ أَحَدَ اوصافة الثلثة وَ يُطَهَّرُ بِكَثْرَةِ الْمَاءِ الطَّاهِرِ عَلَيْهِ ؛ انجام : فَابْنُ الْعَمِّ اولی مادامت الصُّورَةِ عَلَى حَالِهَا فَلَوْ انْضَمَّ اليهما وَ لَوْ خَالٍ تَغَيَّرَتِ الْحَالِ وَ سَقَطَ ابْنَ

طهارت تا میراث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 154گ، 19 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ 1141 - 3 -]

792. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1069/1

آغاز: كِتَابُ النِّكَاحِ وَ فِيهِ أَبْوَابُ الْأَوَّلِ فِي الْمُقَدِّمَاتِ وَ هِيَ سَبْعَةُ مباحث الْأَوَّلِ النِّكَاحِ مُسْتَحَبُّ ويتاكد فِي الْقَادِرُ مَعَ شِدَّةِ طَلَبِهِ وَ قَدْ يَجِبُ اذا خَشِيَ الْوُقُوعِ فِي الزِّنَا سَوَاءُ الرَّجُلِ وَ الْمَرْأَةِ والاقرب انْهَ انجام : فَادَّعَى الزَّوْجِ التقارن وَ النِّكَاحِ دَائِمُ وَ ادَّعَتِ التَّعَاقُبِ فَالزَّوْجُ هُوَ الَّذِي لَا يُتْرَكُ وَ سُكُوتُهُ وَ الْمَرْأَةُ تُدْعَى الظَّاهِرِ وَ هُوَ التَّعَاقُبِ لِبُعْدِ التقارن فَفِي تَقْدِيمِ أَحَدُهَا از اول نکاح تا وسط کتاب الْقَضَاءُ ( النَّظَرُ الرَّابِعِ ... تعریف مدعی)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 129گ، 22 سطر، اندازه: 25×16سم [ف مخ - 3 - 1141]

793. قم: مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1784

آغاز: برابر، انجام: الشَّرْطُ الرَّابِعُ الْقَصْدِ وَ هُوَ شَرْطُ فِي الصِّحَّةِ مَعَ اشْتِرَاطِ النُّطْقِ بِالتَّصْرِيحِ فلولم يَنْوِ الطَّلَاقَ لَمْ يَقَعْ كالساهي وَ النَّائِمَ. خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 163گ، 17 سطر، اندازه: 25×18سم [ف مخ - 3 - 1140]

794. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1711

آغاز: برابر؛ انجام: السَّادِسَةُ : لَوْ أَعْتَقَ أَمَتَهُ وَ قیمتها ثُلُثِهِ تَرَكْتَهُ ثُمَّ أَصْدَقَهَا الثُّلُثِ الْأُخَرِ وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ فَالنِّكَاحُ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زايد عَلَى الثُّلُثِ وَ يَرِثُهُ وَفِيُّ ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى قَوْلِ الْآخَرُ يَصِحُّ الْجَمِيعِ.

طهارت تا پایان وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج

مشکی، 94گ، 20 سطر، اندازه: 30×20سم [ف مخ - 3- 1138]

795. بشرویه؛ امیرالمؤمنین؛ شماره نسخه:37

آغاز: برابر؛ انجام: فاسلم ثُمَّ أَصَابَهُ فَمَاتَ فَلَا قَوَدَ وَ فِيهِ الدِّيَةُ وَ كَذَا وَ لَوْ رمی عَبْداً فاعتق وَ أَصَابَهُ فَمَاتَ

از اول تا اواخر كتاب القصاص؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 230 گ، 23 سطر، اندازه: 24×16سم [ف مخ]

796. تبریز؛ مدرسه ولیعصر تبریز؛ شماره نسخه:2

آغاز: برابر؛ انجام: کالممتزج بِالتُّرَابِ أَوْ طَعْمَهُ كالممتزج بِالْمِلْحِ وَ أَنَّ أُضِيفَ عَلَيْهَا

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 226گ، 21 سطر، اندازه: 32×20سم [ف مخ]

797. بشرویه؛ امیرالمؤمنین؛ شماره نسخه:155

آغاز: وَ أَفْضَلُ مِنْهُ أَرْبَعَةُ دَرَاهِمَ وَ أَكْمَلَهُ ثَلَّثْتَ عَشَرَ دِرْهَماً وَ ثُلُثٍ وَ عِنْدَ الضَّرُورَةِ يُدْفَنُ بغیر کافور وَ لَا يَجُوزُ . . بِغَيْرِ الْكَافُورِ وَ الذريره وَ سُنَنِ هَذَا الْقَسْمِ ؛ انجام : الرَّابِعَ عَشَرَ الثريان وَ فِيهِ مِنِ الْمَرْأَةِ دِيَتِهَا وَ فِي كُلِّ وَاحِدَةٍ نِصْفُ دیتها وَ لَوِ انْقَطَعَ لَبَنُهُمَا فَفِيهِ الْحُكُومَةِ . . . وَ لَوْ أَجَافَ مَعَ ذَلِكَ الصَّدْرِ لَزِمَهُ

از مباحث تیمم تا دیه پستان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 24گ، 19 سطر، اندازه: 23×17سم [ف مخ]

798. فردوس؛ دبیرستان شهید بهشتی؛ شماره نسخه:4

آغاز: برابر؛ انجام: هَذَا الْوَصْفِ بِالرُّجْحَانِ فَيُحْمَلُ عَلَى مَا اذا لَمْ تَتَّقِ النَّفْسِ وَ يُمْكِنُ الْجَوَابُ بَانَ الْمَدْحِ بِذَلِكَ فِي شَرْعِ غیر نا لَا يَلْزَمُ وُجُودِهِ فِي شرعنا

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «کتابخانه دبیرستان فردوسی فردوس» (مستطیل)؛ جلد: تیماج مشکی، 126گ، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف مخ]

799. فردوس؛ مدرسه حبیبیه؛ شماره نسخه: 49

آغاز: بسمله - الْفَصْلُ الثَّالِثِ فِي كَيْفِيَّةِ الْوُضُوءِ الواجبه وَ هِيَ تَعْتَمِدُ أَرْكَاناً خُمُسَهُ الرُّكْنِ الْأَوَّلِ النيه وَ لَا رَيْبَ أَنَّ النِّيَّةِ فِي جُمْلَةِ أَفْعَالِ الْعُقَلَاءِ ؛ انجام : وَ لا عَلَى أَخَّرَ هُوَ اطَّهَّرَ الَّا اذا خَرَجَ الَىَّ ادنی الْحِلِّ اختيارة فَيَأْثَمَ لِدَلَالَةِ الرِّوَايَاتِ الْمُعْتَبَرَةِ وَ لَوْ بالشهرة عَلَى وُجُوبِ

بخشی از کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبد الراجی هاشم الموسوی» (بیضی)؛ اهدایی: سید ابراهیم مجتهد زاده قدسی نیا، 1330/12/18 ش؛ جلد: تیماج مشکی، 243گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ]

800. فردوس؛ مدرسه حبیبیه؛ شماره نسخه: 1/ 60

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قِيلَ لَا لِتَعَذُّرِ بَلَغَ الْمَنْفَعَةَ منفرده وَ هُوَ الاشبه وَ لَوْ رُهِنَ مَا يَمْلِكُهُ لَمْ يَمْضِ وَ وَقَفَ عَلَى اجارة الْمَالِكِ وَ كَذَا لورهن مایملک خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ واقف: حاج علی اصغر واله؛ جلد: مقوا، 82گ (1-82)، 20 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ]

801. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 27/1

آغاز: برابر

از آغاز تا مقداری از نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: فستقی، 57گ (1-57)، 25 سطر (24×12)، اندازه: 33×21سم [ف: 1- 24]

802. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1620

آغاز: وَ هَلْ يَمْلِكُهُ بالاخذ الاظهر نَعَمْ ، الثَّانِي يُكْرَهُ الْجِمَاعُ فِي أَوْقَاتِ ثَمَانِيَةَ لَيْلَةَ خُسُوفِ الْقَمَرِ ؛ انجام : وَ قَالَ الشَّيْخُ يَخُصُّ الامام بِالْعَقْلِ مَنْ شَاءَ ، لَانَ التوزيع بِالْحِصَصِ وَ الْأَوَّلَ أَوْفَقَ ..

از کتاب نکاح تا دیات؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام نسخه قدیم، مصحح، محشی، علامت بلاغ دارد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 141گ، 21 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 5 - 25]

803. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3190

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیم، مصحح، محشی، با یادداشتی از محمد جعفر بن محمد ابراهیم به تاریخ جمادی الثانی 1257 مشتمل بر سفارش در نگهداری و قدردانی نسخه که در آن تاریخ 535 سال از نوشتن آن می گذشت (نمی دانیم این تاریخ از کجا استفاده شده)؛ مهر: «محمد على الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 248گ، 22 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 8 - 411]

804. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:253

از اول تا کتاب وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 19 سطر، اندازه:20×29سم [ف: 129]

805. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:254

از اول نکاح تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، كا: عبد الكريم بن کربلائی محمد، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 27 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: - 129]

806. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:255

از اول کتاب تا آخر کتاب وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 21×31/5سم [ف: - 130]

807. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8345-57/15

آغاز: العادة تقدم و تأخر سواء رأته بصفته دم الحيض اولم يكن الثانية لورأت قبل العادة و في العادة

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 259 گ، 20 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 5-2393]

808. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6200

آغاز: برابر؛ انجام: و عَلَى الْقَوْلِ الْأَخِيرِ فَيَصِحُّ الْجَمِيعِ

از اول تا آخر باب وصیت؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ محشي با رمز «هی» و بعضا «عل» و «ج ف» و نیز کتاب های «قواعد»، «تحریر»، «دروس» و «نهایه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج دارچینی، 150گ، 19 و 20 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 5 - 543]

809. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7217

آغاز: وَ بالاب كَمَا فِي زَوْجُ ؛ انجام : يَزْدَادُ دینارین وَ هَذِهِ

قطعه ای از کتاب است و از اواخر باب فرائض تا اواخر دیات؛

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: ملكزاده کوثر، آبان 1326؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 96گ، اندازه: 29×19سم [ف: 5 - 544]

810. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 3321

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای غ، ک، شرح كبير، دروس، معلح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 325گ، 21 سطر (11×15/5)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 132 - 15]

811. تهران: ملی؛ شماره نسخه:7614

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با نشانهای «صحاح، قاموس، الشهيد، تحریر، صح، النافع، ع ل، نسخه، ع ک، ...»، یادداشتی با تاریخ 1290 ق از ملا محمد رفیع ورامینی در ورامین؛ مهر: «یا ائمة المعصومين نجفی» (بیضی)، «عبدالله» (چهار گوش)، «؟ حسین؟» (هشت گوش)؛ خریداری از عاطفی، 1383/04/01 ؛ کاغذ: اصفهانی نخودی و خیالی، جلد: مقوایی، 395گ، 17-20 سطر (15×10/5 -16)، اندازه: 18/5 × 25/5 سم [رایانه]

812. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6692

آغاز: وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ الكعبه وَ المدينه وَ الْمَسْجِدُ النبی صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَسَائِلَ ارْبِعْ الْأُولَى مَا يُسْتَجَبْ لِلْفِعْلِ وَ الْمَكَانِ يَقْدَمُ عَلَيْهِمَا ؛ انجام : وَ يَجِبُ فِيهِ الْخُمُسُ بَعْدَ المؤنة وَ قِيلَ لَا يَجِبُ حَتَّى يَبْلُغَ عِشْرِينَ دِينَاراً وَ هُوَ الْمَرْوِيُّ وَ الْأَوَّلِ ...

از اواخر رکن دوم در طهارت تا اوایل خمس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 63گ، 15 سطر ( 13/5×7/5)، اندازه: 19/5×1373 سم [رایانه]

813. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 20841

بی کا، بی تاب خریداری از محمد حسن نخعی مازندرانی [رایانه]

814. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20842

بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسن نخعی مازندرانی [رایانه]

815. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:20843

ج3؛ بی کا، بی تا، خریداری از محمد حسن نخعی مازندرانی [رایانه]

816. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:20655

بی کا، بی تا؛ خریداری از عبدالله ناصری [رایانه]

817. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20668

بی کا، بی تا؛ خریداری از محمدرضا فرید تنکابنی [رایانه]

818. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20970

بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]

819. تهران، ملی؛ شماره نسخه:21005

بی کا، بی تا، خریداری از علی کاکی زاده [رایانه]

820. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:21187

بی کا، بی تا؛ خریداری از زهرا ملکی [رایانه]

821. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18649

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 220گ، اندازه: 23×13/4 سم [رایانه]

822. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26917

بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]

823. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25818

بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]

824. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25838

بی کا، بی تا، خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]

825. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26037

بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]

826. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18070

شرایع - طهارت؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21/9712/3 سم [رایانه]

827.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15963 بی کا، بی تا انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی؛ 275 گ، اندازه: 30/3×20/5 سم [رایانه]

828.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26238

بی کا، بی تا، مجموعه آقا رفيع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]

829. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25222

بی کا، بی تا، خریداری از عبدالله ناصری [رایانه]

830. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:20008

بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]

831. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17688

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 332گ، اندازه: 19/4 × 30/4 سم [رایانه ]

832. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:4165

بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 372]

833. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17999

یک قسمت؛ بی کا، بی تا؛ محشی [د.ث. مجلس ]

834. قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه: 192

آغار: برابر؛ انجام: السَّادِسَةُ لَوْ أَعْتَقَ أُمَّتِهِ . . . ثُمَّ اصْدُقْ الثُّلُثِ الْأَخِيرِ وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ فَالنِّكَاحُ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى . . . تَرَدَّدَ عَلَى الْقَوْلِ الْآخَرُ تَصِحُّ الْجَمِيعِ تَمَّ

از آغاز کتاب تا پایان کتاب العتق؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب محشى؛ جلد: تیماج مشکی، 156گ، 15 سطر، اندازه: 246×18سم [ف: - 194]

835. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 50

آغاز: التَّقْصِيرُ الَّا ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي بَدَلِ أَلْهُو وَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ يَوْماً انجام : هَذَا التَّفْسِيرِ بِالنَّذْرِ اقتصار عَلَى مَوْضِعِ النَّقْلِ ...

شامل کتاب های: صوم تا الوصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 77گ، 19 سطر، اندازه:22×17سم [ف:1- 71]

836. اراك؛ دهگان؛ شماره نسخه: 144/5

عناوین در آن چنین است: «الرُّكْنُ الْأَوَّلِ فِي الْمِيَاهِ وَ فِيهِ أَطْرَافِ ، الرُّكْنُ الثَّانِي فِي الطَّهَارَةِ ، الرُّكْنَ الثَّالِثِ فِي الطَّهَارَةِ التُّرَابِيَّةَ ، الرُّكْنُ الرَّابِعِ فِي النَّجَاسَاتِ وَ أَحْكَامِهَا ، الْقَوْلُ فِي النَّجَاسَاتِ وَ هِيَ عَشَرَةُ؛ بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 37گ (122 پ-158 پ)، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 186]

837. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:162

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: مرتضی یزدی، 1309ق؛ 19 سطر (22×11/5)، قطع: رحلی [تراثنا: س ش 1 - 125]

838. مشهد، مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:163

الجزء الثانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با عبارت «بلغ المولى الفاضل قراءة و وقعه لإكماله و العمل به» و بر صفحه اول: « مِنْ هُنَا ابْتَدَأَ قِرَاءَةُ . . . الْأَجَلُ بَدِيعُ الْحَسَنِيِّ لَدَى الْكِتَابِ يحیی بْنِ العميد الحسنی»؛ 21 و 27 سطر (12×17/5)، اندازه: 17/5 × 25/5 سم [ تراثنا: س ش 1 - 126]

839. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:164

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، 19 سطر (18×11/5)، قطع: مصری [ تراثنا: س ش 1 - 126]

840. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:165

خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: احمد اخلمدی؛ 18 سطر (17×10/2 )، اندازه: 19× 25سم [ تراثنا: س ش 1 - 126]

841. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:166

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 18 سطر (16×11)، قطع: وزیری [تراثنا: س ش 1 - 126]

842. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:167

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 23 سطر (18×11)، قطع: وزیری [ تراثنا: س ش 1 - 127]

843. تهران؛ حوزه آستان حضرت عبدالعظیم؛ شماره نسخه:14

آغاز: كِتَابُ النِّكَاحِ وَ أَقْسَامِهِ ثَلَاثَةَ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ فِي النِّكَاحِ الدايم وَ النَّظَرُ فِيهِ يستدعى فصولا الْأَوَّلِ فِي آدَابِ الْعَقْدِ ؛ انجام : وَ ضَامِنَ الْجَرِيرَةِ يَعْقِلُ وَ لَا يَعْقِلُ عَنْهُ الْمَضْمُونِ وَ لَا يَجْتَمِعُ مَعَ عَصَبَةُ وَ الأمعتق لِأَنَّ عَقَدَهُ مَشْرُوطٍ بِجَهَالَةٍ.

از کتاب النکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از جمله به نقل از: «الحواشي التجارية» و «عقل» و «دروس» و «ارشاد» و ... جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 236گ، 15 سطر، اندازه: 26×19/5 سم [ف: - 34]

844. کرمانشاه؛ فیض مهدوی (کتابخانه)؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا؛ به همراه قطعه ای از فقه غیر شیعی از کتاب الايلاء تا کتاب الدعوي و البينات [تراثنا: س کش 4 - 33]

845. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:54

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ تاریخ وقف: 1306ق؛ 165گ، 19 و 23 سطر [ف: – 95]

846. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:59

بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 135 گ، 19 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: - 96]

847. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 68

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده حیدر علی» (بیضی)، «توكل على الله عبده محمد شريف» (بیضی)؛ 165گ [ف: – 95]

848. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:76

بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تيماج [ف: - 96]

849. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:173

بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 145گ [ف: - 96]

850. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 174

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 145 گ [ف: - 96]

851. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:175

بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 145 گ [ف: - 96]

852. قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه:185

بی کا، بی تا؛ مصحح، با آثار بلاغ، مقابله شده [تراثنا: س 13 ش 2و3 - 350]

853. مشهد؛ مدرسه حاج حسن؛ شماره نسخه:6

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ کاهی، 289گ، 19 سطر (11×17)، اندازه: 19×6 سم [نشريه: 7 - 764]

854. مشهد؛ مدرسه عباسقلی خان، شماره نسخه:12

بی کا، بی تا [نشریه: 7- 767]

855. رامسر؛ فرید تنکابنی، عبدالوهاب؛ شماره نسخه:33

بی کا، بی تا؛ با قلم های مختلف و خطوط مختلف، آغاز و انجام را ملا حبیب الله ملا قربانعلی سمامی سخت سری تکمیل نموده؛

جلد: چرمی، اندازه: 13×20 سم [نشریه: 7 - 784]

856. رامسر؛ فرید تنکابنی، عبدالوهاب؛ شماره نسخه:12

تا کتاب وصیت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام کاغذ: نرم، جلد: چرمی قهوه ای، 19 سطر (11×7)، اندازه: 24/4×16 سم [نشریه: 7 – 780]

857. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15481

آغاز: برابر؛ انجام: ولو كانت زوجه اقتصرن التاديب على اتقریر خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائی: - 650]

858. قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه:بدون شماره

کا: محمد مؤمن بن محمد شورستانی، بی تا؛ افتادگی: آغاز [ف:18]

859. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11614

آغاز: برابر، انجام: السَّادِسَةُ لَوْ أَعْتَقَ أَمَتَهُ وَ قیمتها ثُلُثُ . . . ثُمَّ أُصَدِّقُهُ الثُّلُثِ الاخر وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ فَالنِّكَاحُ صَحِيحُ وَ يَبْطُلُ الْمُسَمَّى لانه زايد عَلَى الثُّلُثِ . . . وَ فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدَّدَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ ثتم الْجُزْءِ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِ الشرايع وَ يَتْلُوهُ الْجُزْءِ الثَّانِي مِنْ كِتَابِ النِّكَاحِ انَّ شَاءَ اللَّهُ تعالی

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ واقف: اشکوری، 1371ش؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 124گ، 21 سطر ( 15/5×8/5)،

اندازه: 23/5×15 سم [ف: 34 - 17]

860. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:11587/3

خط: نسخ، كا: ابوالقاسم بن علی خوانساری، بی تا، چاپ سنگی [مختصر ف: - 468]

861. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11656

آغاز: ن صاب وَ شَقَّ وَ النُّصَّابِ خَمْسٍ وَ الشَّقِّ ارْبِعْ بِمَعْنَى انْهَ لَا يَسْقُطُ مِنَ الْفَرِيضَةِ شَيْ‌ءُ وَ لَوْ تَلِفَ الرُّبُعُ وَ كَذَا التِّسْعَةِ وَ الثلثون مِنَ الْبَقَرِ نِصَابٍ ؛ انجام : الْفَصْلُ الرَّابِعِ فِي الصَّلَاةِ عَلَى الْأَمْوَاتِ وَ فِيهِ أَقْسَامِ الاول مِنْ يُصَلَّى عَلَيْهِ وَ هُوَ مَنْ كَانَ مظهرا للشهادتين

از میانه کتاب الزكاة شروع شده، در برگ 104 کتاب الهیات آمده اما سپس کتاب الصلاة شروع می شود که پیداست در ترمیم صفحات جا به جا شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ با علامت بلاغ «بلغت قراءة ان شاء الله»، مصحح، محشی با امضای «ع ل»؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ ابر و باد، 112گ، 21 سطر (10×8)، اندازه: 16×12سم [ف: 34 - 32]

862. اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه:169

بی کا، بیتا؛ ظاهرة نسخه بسیار قدیمی باشد؛ 216 گ، 23 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: - 109]

863. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:669

آغاز: برابر؛ انجام: جزو أَوَّلَ _ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ . تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام فِي مسایل الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ ؛ جزو دوم _ آنچه موجود است : أَوْ حَرَامُ أَوْ بَتَّةُ أَوْ تبلة لَمْ يَكُنْ شَيْئاً نَوَى الطَّلَاقُ وَ لَمْ يَنْوِهِ.

شامل دو جزو است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ به وسیله دو نفر نوشته شده؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 226گ، 25 سطر (12×21/5)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 2 - 70]

864. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:1164

جلد 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1331]

865. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:378

جلد 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1331]

866. همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه:669

جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1331]

867. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:918

جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1331]

868. شیراز؛ موزه پارس؛ شماره نسخه:بدون شماره

طهارت تا آخر وصايا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 133گ، اندازه: 12× 18/5 سم [نسخه پژوهی: 1- 56]

869. قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:424

آغاز: برابر؛ انجام: مَوْضِعُ المقلوعه عَظْماً فبتت فقلعه قالع قَالَ الشَّيْخُ لَا دِيَةٍ وَ يُقَوِّي انَّ فِيهِ الارش لانه سَتَصْحَبُ أَلَماً وَ شَيْناً الثَّامِنَ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، مشکی، 368گ، 19 سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 1- 353]

870. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:606

خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ اهدایی: جواد کمالیان؛ جلد: تیماج مشکی، 325گ، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1- 514]

871. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:44-ش/128

آغاز: برابر؛ انجام: عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلَمِ وَ فِي عُمَرَ وَ ضَعْفٍ وَ قِيلَ لَا يَصِحُّ أَلَانَ

از اول طهارت تا اواسط کتاب قصاص؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 307گ، 19 سطر (16×11/5)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 1- 109]

872. شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:628

آغاز: کتاب النکاح و اقسامه ثلثة - الأول في النكاح الدائم؛ انجام: برابر

جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (چند سطر)؛ محشى؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 313گ، 17 سطر (15×6)، اندازه: 23/5×13/5 سم [ف: 2 - 216]

873. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:13905

انجام: اذا زَوَّجَهُ امراة فانكر الْوَكَالَةِ وَ لَا بَيِّنَةَ كَانَ الْقَوْلُ قَوْلُ الْمُوَكَّلِ مَعَ يَمِينِهِ وَ يَلْزَمُ الوكيمل مَهْرُهَا . . . وَ قِيلَ يَحْكُمُ بِبُطْلَانِ الْعَقْدِ فِي الظَّاهِرُ

از اول کتاب تا نیمه کتاب الوکاله؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشى؛ جلد: تیماج قهوه ای، 303گ، 19 سطر، اندازه: 28/5×15سم [ف: 37 - 499]

874. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:805

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 251گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ میراث اسلامی: دفتر نهم – 79]

875. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:909

از اول تا پایان نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: اسدالله قاسمی خوئی، جلد: تیماج قهوهای، 106 گ، 19 سطر، اندازه: 20×29سم [میراث اسلامی: دفتر دهم – 776]

876. خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه:بدون شماره

آغاز: آغاز برابر با صفحه 99 شرایع چاپی به خط عبدالرحیم است اواسط كتاب التجاره و تادیه انف از کتاب دیات، 79 برگ از اول آن ساقط شده؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 323گ، 20 سطر، اندازه: 29719سم [ آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 98]

877. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28662

آغاز: برابر؛ انجام: مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ مِنْ كِتَابِ شرایع الاسلام

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]

878. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28665

آغاز: برابر؛ انجام: الحقنابه فلوادعاه آخَرَ واقام الْبَيِّنَةَ فقينا ...

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]

879. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26392

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی [رایانه]

880. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29019

آغاز: برابر؛ انجام: فِي ثُبُوتِ مَهْرُ الْمِثْلِ تَرَدُّدُ وَ عَلَى الْقَوْلِ الاخر يُضَحِّ الحميع وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ وَ امعين تَمَّ الْجَزَاءُ الاول مِنْ كِتَابِ شرایع الاحكام

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه ]

881. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26848

آغاز: مِنْ ارْضَ الصُّلْحِ كَانَ لَهُ رَدُّهَا عَلَى البايع واستعادة الثَّمَنِ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]

882. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25159

آغاز: برابر؛ انجام: الْخَامِسُ فِي الاوصياء وَ يُعْتَبَرُ فِي الوصی ...

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ضميمه نسخه ش 25158 می باشد؛ کاغذ: نباتی، جلد: تيماج [رایانه ]

883. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25964

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان نیشابوری، قربانعلی بن قاسمعلی، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]

884. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25614

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]

885. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25628

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]

886. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 339 معزی

آغاز: برابر؛ انجام: الرَّابِعَةُ لَا يَضْمَنُ الْعَاقِلَةُ عَبْداً وَ لَا بَهِيمَةٍ وَ لَا اتلاف مَالُ وَ يَخْتَصُّ بِضَمَانِ الْجِنَايَةِ . . . الْخَامِسَةُ لوري طَائِراً وَ هِيَ ذِي ثُمَّ أَسْلَمَ فَقَتَلَ السَّهْمُ [ ؟ ] سِلْماً لَمْ يَعْقِلَ عَنْهُ ...

خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ رکابه دار، محشی با امضای «رس» و «ع ل»؛ تملک حسن معله بن ملا خدابخش ذاکر به تاریخ شنبه 3 رجب 1302؛ جلد: تیماج قهوه ای، 264گ، 21 سطر (21×11)، اندازه: 17/5×30سم [ف: 39 - 212]

887. ساوه؛ کتابخانه هاشمی نژاد؛ شماره نسخه: 38

آغاز: برابر؛ انجام: و لا اهل البلد اذا لم يكونوا عصبة.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از: شرح، قاموس، «منه»، «ع ل»، «5» و «120»، مقابله شده؛ کاغذ: خردلی، جلد: مقوا، 353 گ، 15 سطر، اندازه: 25×19سم [اوراق عتیق: 2 - 480]

شرایع الاسلام (ترجمه) / فقه / فارسی

šarāyeʻ-ol-eslām (t.)

انصاری، زین العابدين بن نجم الدين

ansārī, zeyn-ol-‘ābedīn ebn-e najm-od-dīn

وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)

رساله ای متوسط در ترجمه و توضیح مختصر الفاظ و معانی کتاب «شرایع الاسلام» نگاشته محقق حلی که ظاهرا تنها کتاب فرایض (میراث) نوشته شده است.

چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 52/1

آغاز: خوشبو گلی که از غنچه لبان گلستان توحید و ایمان وا می شود خالقی است که برای تکمیل دین؛ انجام: گفته اند که مراد مطلق ایتام و مساکینند که مستحقین بخشش باشند و این قول نیز ... لیکن بعد از نقل اقوال فرموده اند و الاحتياط يقتضي العمل بظاهر ها فتامل خط: نستعلیق نازیبا، كا: قاسم بن علی گل ستاری، تا: 1296ق؛

جلد: تیماج قهوه ای، 95گ، اندازه: 23×18سم [ف: - 170]

شرایع الاسلام (ترجمه) / فقه / فارسی

šarāyeʻ-ol eslām (t.)

یزدی، ابوالقاسم بن احمد، ق13 قمری

yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad (- 19c)

وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)

اهدا به: محمد ولی میرزا

تاریخ تأليف: شب دوشنبه 18 جمادی الثانی 1243ق

کتاب های جهاد و امر به معروف و نهی از منکر و عقود و معاملات و احکام و ایقاعات شرایع الاسلام محقق حلی را به فارسی در آورد و در آغاز آن دیباچه ای دارای یک مقدمه و چهارده مطلب گذارده و نکاتی از رجال و درایه در آن آورده است. او گذشته از ترجمه متن گاهی نیز رأی خویش را نیز می آورد.

چاپ: در چهار جلد با تصحیح دانش پژوه

1. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 85 -ب

آغاز: هُوَ الْمُسْتَعَانُ . بسمله . أَبْوَابُ رَوْضِ الْجِنَانِ کلام بِمَفَاتِيحِ حُمِدَ وَ ستایش داور علامي مَفْتُوحُ اسْتِ که کتاب شرایع قدرتش را ایجاد ماسوی تَرْجُمُهُ ایست وافی ؛ انجام : أَبِي الْقَاسِمِ بْنِ احْمَدِ اليزدي غَفَرَ اللَّهُ خطيئاتهما . . . آمین یا رَبِّ الْعَالَمِينَ

خط: نستعلیق، كان محمد علی صفائی، تا: پنج شنبه 12 رجب 1243ق؛ یادداشت دوشنبه 2 شعبان 1262؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 426 ، 30 سطر (22×13)، اندازه: 20/5 × 29/5 سم

[ف: - 53]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6603

از میراث تا دیات؛ خط: نسخ، كا: محمد علی شریف، تا: سه شنبه 19 جمادی الثانی 1243ق، از روی خط مترجم، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز مذهب، 198گ، 23 سطر (21×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 16 - 306]

شرایع الاسلام (ترجمه) / فقه / فارسی

šarāyer-ol eslām (t.)

ادیب کرمانی، محمد حسن، ق14 قمری

adīb-e kermānī, mohammad hasan (- 20c)

وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676) ترجمه کتاب وقف است.

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 62 حکمت

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 3 ذیقعده 1329ق؛ جلد: کاغذی، قطع : وزیری [ف: 2 - 8]

شرایع الاسلام (ترجمه) / فقه / فارسی

šarāyeʻ-ol eslām (t.)

وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8015

آغاز: برک اول نونویس: بسمله . . ( وصالی ) حَبِيبِهِ المجتبی وَ اصطفا عَلَى كَافَّةً السرسل [ كَذَا ] وَ سَائِرِ الْأَنْبِيَاءِ وَ شَكَرَ الْوَالِىَ عَلَى الشَّأْنِ . [پس از تحمیدية] این رساله ایست در فقه مذهب حق ائمه معصومین علیه السلام بزبان فارسی فراهم آورده اند از کتب فقها دین و علمای متقین بر پنج کتاب و در آن سی و دو باب است. اول در احکام آبها ... موجود قدیمی: ... پوشیدن و صاحب نوبت معلوم نباشد. دوم جماع، پس اگر جماع کند در فرج زن و محاذي هم شود موضع ختانان .. اوصالی می شود غسل و اگر جماع کند در دبر زن و انزال نکند واجب می شود غسل بر اصح و آن مذهب شیخ بود در مبسوط و سید مرتضی؛ انجام: و مستحب بود عطيه بذی رحم و مؤكد بود در والد و ولد و تسویه میان اولاد در عطیه و مکروه بود رجوع نمودن هر یک از زوجین بر صاحب خود در هبه بمذهب شیخ و ابن ادریس و مختار مصنف از برای روایت محمد بن مسلم متقدمه که حكم نموده امام عليه السلم بجواز رجوع در حق غیر ذی رحم و آن عام باشد ...

ترجمه ای است از شرایع الاسلام محقق حلی که به دلیل افتادگی اول و آخر، مترجمش ناشناس مانده است. با توجه به خط و کتابت نسخه در قرن یازدهم و دوازدهم، این ترجمه دست کم در عصر صفوی یا پیش از آن انجام شده است. آنچه موجود است در این نسخه، دستخوش جابجایی اوراق شده و ابواب اصلی را بر هم زده است. با توجه به آنکه نسخه در حواشی تصحیح شده دشوار است آن را نسخه اصل بدانیم ولی از آنجا که برخی صفحات چنان حک و اصلاح شده که به نسخه های خط مؤلف می ماند، شاید خط مترجم و نسخه اصل باشد. از شرايع محقق حلی چند ترجمه نه چندان کهن متعلق به پس از عصر صفوی می شناسیم، از ایشان: 1. سید محمد بن حسن بیزه ای سبزواری، 2. عبدالصمد بن عاشور تبریزی به نام شاه سلیمان صفوی ترجمه در 1101ق در مدرسه سلیمانیه اصفهان موسوم به «سفینه توفيق» (مرحوم محمد على تربیت نسخه آن را در تبریز دیده است)، 3. محمد کاظم مؤلف آیات احکام، ترجمه در گجرات به درخواست فتح على خان بهادر دلاور جنگ، 4. آقا سید ابوالحسن فیروزآبادی به دستور محمد ولی میرزا شاه زاده قاجار و فرمانروای یزد، 5. ابوالقاسم بن احمد یزدی به دستور همو که در 18 جمادی الثانی 1243ق پایان یافته است. این شرح را مرحوم محمد تقی دانش پژوه در چهار مجلد تصحیح و منتشر کرد. به جز این باید از شرح دیگری موسوم به جامع الرضوی یاد کرد از عبدالغني بن ابی طالب که در لكهنو سه بار چاپ شده است و نسخه ای نیز در مجلس دارد به شماره 7500 نیز در دانشگاه لس آنجلس ترجمه دیگری از شرایع موجود است که از شهر اصفهان به آنجا رفته است، نسخه ای که اینک در اختیار ماست در مورد آخر که از عهد قاجار است نخواهد بود زیرا قرائن خط و کاغذ نشان می دهد کتابت آن در قرن یازدهم و دوازدهم انجام شده است. از ترجمه های مورد اول و دوم هم به دلیل معلوم نبودن نسخه های آنها اکنون اطلاعی در دست نیست. فقط می ماند ترجمه مورد سوم که نسخه ای در گوهرشاد دارد و باید با ترجمه ما سنجیده شود. من نسخه حاضر را با جامع الرضوی (نسخه 7500 مجلس) سنجیدم که آن نبود؛ خط: نستعلیق تحریری، كاتب = مؤلف، تا: قرن 11 و 12؛ رکابه دار، مصحح؛ با وقفنامه کتاب؛ جلد: مقوایی با روکش مشمایی، 238گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 27/1 - 39]

2. مشهد: الهيات؛ شماره نسخه:19287

آغاز: بسمله اللَّهُمَّ انی احْمَدِ کی حَمْداً يَقُلْ فِي انتشاره حَمِدَ كُلِّ حَامِدٍ ، اللَّهُمَّ، اصل او يا الله بوده، حذف شده است حرف نداء و بجای آن محذوف میم مشدده آورده اند یعنی ای پروردگار من بدرستی که من حمد میکنم تو را يكنوع.؛ انجام: السَّادِسُ لَوْ أَعْتَقَ أَمَةً وَ قِيمَتُهَا ثُلُثُ تَرَكْتَهُ ثُمَّ أَصْدَقَهَا الثُّلُثِ الاخر وَ دَخَلَ ثُمَّ مَاتَ . . . وَ عَلَى الْقَوْلِ الْأُخَرِ يَصِحُّ الْجَمِيعِ يعنی مسئله ششم اینست که هر گاه آزاد بکند کنیز خود را و قیمت آن کنیز هم بقدر ثلث مال او باشد ... در این مسئله تردد است و بنابر قولی دیگر اینست که صحیح است جميعا. تَمَّتِ نِصْفُ الْكِتَابِ بِعَوْنِ الملک الْوَهَّابُ ...

مترجم ناشناخته. شامل ترجمه نیمه اول کتاب است. شرح مزجی است و بنسخه اصل می ماند؛ خط: نسخ، كاتب = مترجم، تا: تحریر حدود اواخر قرن 13 و اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 363گ، 17 سطر (13×9)، اندازه: 19×13 سم [ف: 2 - 354]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22266

آغاز:بسمله ، أَمَّا بَعْدُ چون قدوه سَادَاتِ عِظَامِ ذَوِي الْعِزِّ وَ الاحترام قُرَّةِ الْعَيْنِ رَسُولُ الْمَلِكِ الْعَلَّامِ ... اما بعد رعایت ایمان را لازم دارد جاری نمودن حق برادران و رغبت در ثواب باعث شود سؤال را اجابت نمودن؛ انجام: برای آن که میراث از برای ایشان است بنا بر قول صحيح ...الَّذِينَ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنْهُمُ الرِّجْسَ . . . الَىَّ يَوْمِ الدِّينِ. ترجمه تحت اللفظی نسبتا روان «شرایع الاسلام» محقق حلی که به امر میر علی از ابتدای طهارت تا انتهای دیات نگاشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 386گ، 23 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف:269 - 21/1]

شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام / فقه / عربی

šarāyi'-ul-islām fī masā'il-il-ħalāl-i wa-l-ḥarām

وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (676602)

شرح بخش اندکی از آغاز كتاب الطهارة است، از کتاب الشرايع محقق حلی». مؤلف، از شاگردان برجسته «صاحب جواهر» بوده؛ ولی متأسفانه، به نام خود تصریح ننموده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14297/1

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . كِتَابُ الطَّهَارَةِ وَ هُوَ مُصْدِرٍ رَابِعُ الْكُتُبِ لشيوع اسْتِعْمَالِ مَصَادِرَهُ الْأَرْبَعَةِ ؛ انجام : الملازم لِجَوَازِ الدُّخُولُ بِهَا فِي الْفَرِيضَةِ فَيَقُولُ الْقَوْلِ بعدمها هَذَا تَمَامُ الْكَلَامِ فِي الْأُمُورِ الثَّلَاثَةِ الْمَذْكُورَةِ إِذَا عرفب ذلک ...

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ ناتمام؛ مصحح، دارای قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 16گ(161)، 27 سطر، اندازه: 30×16سم [ف: 36 - 125]

شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام / فقه / عربی

Sarayi-ul-islam fi masa'il-il-halal-i wa-i-haram

نسخه ای است که اول و آخر آن ناقص است. چیزی شبیه کتاب شرایع محقق حلی است. بعد از چند برگ: « کتاب الزکوة وَ هِيَ قِسْمَانِ الْأَوَّلِ زكوة الْمَالِ وَ اركانها أَرْبَعَةُ الاول مَنْ يَجِبُ عَلَيْهِ وَ هُوَ كُلُّ بَالِغٍ عَاقِلُ حُرُّ مَالِكٍ للنصاب مُتَمَكِّنُ مِنَ التَّصَرُّفِ ...»

مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:206

آغاز: مالم يَدْخُلْ وَقْتُ الْفَرِيضَةِ السَّابِغَةِ يُكْرَهُ ابْتِدَاءِ النَّوَافِلِ ؛ انجام : وَ أَمَّا كَيْفِيَّةِ التقسط قَدْ تَرَدَّدَ فِيهِ الشَّيْخُ رَحِمَهُ اللَّهُ وَ الْوَجْهِ وَ فَوْتَهُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 193گ، 15 سطر (14×7/5)، اندازه: 12×20سم [ف: - 187]

شرایع الاسلام (منظوم) / فقه / عربی

šarāyi'-ul islām (manžūm)

فقه شیعی منظوم که برای نظام شاہ دکنی سروده شده است. عنوانها نثر است.

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2911/67

آغاز: لِلَّهِ الْحَمْدُ مَالِكِ الْمَلَكُوتِ *** صَاحِبُ الْكِبْرِيَاءُ وَ الْجَبَرُوتِ / شکر پروردگار حی قدیر *** هست وَاجِبُ بِرِّ صغیر وَ کبیر

بی کا، تا: 1093ق؛ متن و هامش؛ افتادگی دارد، می رسد به نماز دو عید: «بر رکوع و سجود کن دیگر *** چون دو سجده بر آوری برخیز. [ف: 5 - 138]

شرایع الاسلام و اساس علم الحلال = شرح منار / اصول فقه / عربی

šarāyi'-ul islām wa asās-u ‘ilm-il ḥalāl = š.-u manār

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27391

بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]

شرایع الدین > اصول الدين

شرایع الدین = اصول الدين (ترجمه) / حديث / عربی، فارسی

šarāyi'-ud dīn = usūl-ud dīn (t.)

وابسته به: اصول الدين = شرايع الدين = رسالة الرضا الى المامون = اتمام الشريعة = ما لا يسع جهله؛ علی بن موسی (ع)، امام هشتم (203-153)

غیر همانند:

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6386

آغاز: بسمله ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . حَدَّثَنَا ابوعلی مُحَمَّدِ بْنِ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَاتِمٍ عَنْ ابیه؛ انجام: و سلام فرستد خدا سلام فرستادن بسیار.

از مترجمی نامعلوم با عناوین «اصل و ترجمه» بر شرایع الاسلام که آن را امام رضا (علیه السَّلام) به درخواست مأمون الرشید عباسی در اصول دین و مسائل حلال و حرام و فرائض و سنن الهی مرقوم فرموده است؛ خط: نسخ، كا: كطكر طعین حسینی، تا: سه شنبه 2 جمادی الثانی 1122ق؛ محشی؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ:

نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 70گ، 9 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 14 - 138]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:34998

آغاز: بسمله . حمدله . حَدَّثَنَا أَبُو علی مُحَمَّدٍ . . . أَوَّلُ الْفَرَائِضِ شَهَادَةُ ... همه ستایش مر خدائی را که پروردگار عالميان است؛ انجام: و الاصرار عَلَى الصِّغَارِ مِنَ الذُّنُوبِ وَ السَّلامُ عَلى مَنِ التبع الهدی و ایستادن بر گناه صغیر از گناهان و سلام و رحمت بر کسی که پیروی نموده راه راست را.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 23 ربیع الثانی 1219ق؛ تاریخ وقف: اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن مشکی، 16گ، 16سطر، اندازه: 23/5×16 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 360]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34660

آغاز: بسمله. حمدله. رب العالمين ... جميع ستودگی مر خدای را پروردگار عالم است ... بسمله ، أَوَّلُ الفرایض شَهَادَةُ أَنْ لَا اله الَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ اول فريضه ها گواهی داده است که نیست معبود مگر خداوند که یکی است نیست شریک مر او را؛ انجام: و الِاشْتِغَالُ بِالْمَلَاهِي يَصُدُّ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ الاصرار عَلَى الصَّغَائِرِ مِنَ الذُّنُوبِ وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی ... و مشغول شدن به لهو و العب که باز دارد از یاد الهی و همیشه بر گناهان صغاير مصر بودن و سلام بر کسی که متابعت کند راه راست را ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: حنایی؛ جلد: تیماج فرنگی، 16 سطر [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 361]

شرایع الدین (ترجمه و شرح) / شرح حديث / فارسی

šarāye--ud-dīn (t. va š.)

وابسته به: أُصُولُ الدِّينِ = شرایع الدین = رِسَالَةُ الرِّضَا الَىَّ المامون = اتمام الشَّرِيعَةِ = مَا لَا يَسَعُ جَهْلُهُ ؛ علی بْنِ موسی (علیه السَّلام)، امام هشتم (203-153)

ترجمه و شرحی است بر رساله «شرايع الدين» منسوب به امام رضا (علیه السَّلام) به صورت «متن، ترجمه، شرح». در ابتدا قطعه ای از متن حدیث را آورده ترجمه نموده و سپس شرح می کند.

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:53

آغاز: واحد و در حدیث شریف یعنی عبارت رسا ... که ذكر احد بعد از واحد شده مفید ترقی و تکمیل معنی و تتمیم مدعا است جمعی از افاضل گفته اند که توحید سه مرتبه دارد؛ انجام: متن: وَ تَحْرِيمُ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ وَكَّلَ ذی مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ وَ تَحْرِيمُ الطِّحَالِ لانه دَمُ وَ تَحْرِيمِ الجرى مِنَ السَّمَكِ والطافی وَ الْمَارِّ الماهي وَ الزِّمِّيرِ وَكَّلَ سَمَكٍ لَا يَكُونُ لَهُ ...

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه عفى عنه» و«منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 126گ، 11 سطر، اندازه: 26×17سم [ف مخ - 1 - 125]

الشرایع المحمدية / فقه / عربی

aš-šarāyi'-ul muḥammadīyya

محمد بن محمد صادق، ق14 قمری

mohammad ebn-e mohammad sādeq (- 20c)

فقه استدلالی مختصری است با عنوان «شريعة، شريعة» که مؤلف پس از دو کتابش «معْتَمِدُ الْأَنَامِ فِي شَرْحِ شَرَائِعِ الاسلام » وَ الْجَوْهَرَةِ النجفية فِي شَرْحِ الدُّرَّةِ الغروية» نوشته است. کتاب طهارت و صلاة در نسخه حاضر مرتب و کتاب صوم صفحه ناتمام و موضوعات پراکنده مانده است. کتاب صلاة شب شنبه سوم جمادی الثانی 1315 پایان یافته و به سال 1318 به کتاب صوم شروع نموده، و نام مؤلف در آغاز کتاب صوم صريحة آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1997

آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا الَىَّ مَعَالِمَ الدِّينِ وَ شَرَائِعِ الاسلام وَ أَرْشَدَنَا إِلَى مسالک الْمِلَّةُ وَ قَوَاعِدَ الاحکام ، انجام : نَعَمْ لوظن الدُّخُولِ وَ لَمْ يَتَمَكَّنْ مِنِ الْمُرَاعَاةِ لَمْ يَقْضِ الصَّوْمِ مَعَ الْفَسَادِ وَ انَّ اقْتَضَاهُ قَاعِدَةً الْفَسَادِ

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، خط خوردگی دارد؛ جلد: مقوایی، 155گ، 24 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 5- 369]

شرایع مصطفویه / فارسی

šarāye‘-e mostafavīyye

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 285/12

از قول رسول؛ کا: محمد بن صفی الدین سید محمد حسینی، تا: رجب 1106ق، جا:اصفهان مدرسه سلیمانیه؛ کاغذ:سفید، جلد: تیماج تریاکی، 8ص (142-149)، اندازه: 9×15 سم [سنا: ف: 1-144]

شرایف الجامعية / فقه / عربی

šarāyif-ul jāmi'īyya

آل ابی جامع، شریف بن محمد، ق13 قمری

āl-e abī jāme, “šarīf ebn-e mohammad (- 19c)

رساله تحقیقی و استدلالی است. اهم بحث این رساله درباره نجس بودن عصير عنبی و همه اقسام کفار می باشد. از روایات فراوان استفاده کرده و از محقق قمی، صاحب ریاض، فاضل خراسانی، فاضل هندی و اکثر متأخرين و متقدمین اقوالی آورده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8119

آغاز: بسمله . لَا اعْرِفُ خِلَافَ بَيْنَ الاصحاب فِي تَحْرِيمِ عَصِيرِ الْعِنَبِ ؛ انجام : كَمَا هُوَ الْغَالِبُ فِي أَحْكَامِ الشَّرْعِ وَ هُوَ الْعَالِمُ بخفايا الْأُمُورِ مَسْأَلَةٍ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمائی، 51گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 20 - 241]

شرایف العلاج / طب / فارسی

šarāyif-ul 'alāj

شریف کرمانی، محمد بن محمد قاسم، ق 11 قمری

šarīf kermānī, mohammad ebn-e mohammad qāsem ( 17c)

تاريخ تأليف: 1070ق

از خود در دیباچه به «ابن محمد قاسم شريف الشريف الكرمانی المتطبب» یاد می کند، که در 1070ق، در خدمت نواب عباس قلی خان بوده و خواسته کتابی در پزشکی بسازد که نام او را در دیباچه آن زنده نگاه دارد. در سروده کوتاه نگارنده از این عباس قلی به «عباس خان» وابسته شاه عباس دوم 1052-1077ق) یاد می کند: «حضرت عباس خان کز فرط جود و همتش *** دامن دریا پر از در می شود هر صبحگاه ... آفتاب دولتش چون هست در برج شرف *** کم مبادا از سرش هم سایه عباس شاه». در دیباچه می افزاید عمری صرف این دانش کرده و این کتاب را از کتاب های پیشینیان و متأخران و بیشتر از «خلاصة التجارب» رازی (فهرستواره 5/ 3430) که یکی از متأخران است که در هند می زیسته بهره گرفته است. در انجامه می گوید در سن 28 سالگی در 10 ذیحجه 1070ق آن را به پایان رساندم. در شش «گفتار» و «باب»ها: گفتار 1. بیماری های کودکان، در دو «باب»: 1) تدبیر کودکان و بیماری های ایشان، 2) تدبیر ناقه (کم اشتهایی)؛ گفتار 2. در آنچه به زینت و آراستگی ظاهر متعلق است، در یازده «باب»: 1) تدبیر حفظ موی از سپیدی، 2) تدبیر موی کسی که دیر بر می آید، 3) تدبیر دفع کوتاهی و کمی و ریز موی، 4) در منع رودبینموي، 5) رفع شپش ... 10) تدبیر فربهی، 11) تدبیر داء الثعلب و داء الحيه؛ گفتار 3. در حمیات غير مشهوره، هجده «باب»: 1) حمای دق راستین، 2) اندر دق شیخوخیت، 5) غب لازمه، 10) حمای مواظبه، 15) حمای ربع دایره، 18) حمای عفونی و بایی؛ گفتار 4. حصبه و آبله، چهار «باب»: 1) حصبه، 2) جدری که آن را آبله گویند، 3) سایر بئرها، 4) ورم ها و آماس ها؛ گفتار 5. در بیماری ها از سر تا پایا هفده «باب»: 1) امراض سر و دماغ، 5) بیماری های دندان، 10) سپرز، 15) آلات تناسلی، 17) مفاصل؛ گفتار 6. قرابادین، در سه «باب»: 1) تراکیب عمده، 2) خوردن برخی از سم ها و داروهای مضر، 3. الفاظ غیر بینه میان اطبا. (احمد منزوی) آغاز: الحمدلله الَّذِي هَدَانَا مِنْهَاجِ الْعِلَاجِ وَ اذْهَبْ بِلُطْفِهِ ... اما بعد، چنین گوید ... ابن محمد قاسم شريف الشريف الكرمانی المتطبب که در سنه سبعين و ألف ...

انجام: و خواه بر آتش چنانکه در رب فواکه مقرر است. الْفَتَّ وَ أَتْمَمْتُ هَذَا الْكِتَابِ . . . فِي ريعان الشَّبَابِ ، وَ قَدْ مَضَى مِنَ عمری سَبْعٍ وَ عِشْرِينَ سِنِّهِ . . . الْعَبْدُ الضَّعِيفِ ابْنَ مُحَمَّدٍ قَاسِمٍ مُحَمَّدِ شَرِيفِ الشَّرِيفُ فِي شَهْرِ ذِي الْحِجَّةِ الْحَرَامِ سُنَّةُ سَبْعِينَ بَعْدَ الْأَلِفِ [دنا390/6 ؛ فهرستواره منزوی 3509/5]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36562

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: على عسكر بن حاجی علی شهر بابکی، تا: پنج شنبه 24 شعبان 1232ق، برای ملا محمد جعفر بن محمد سعید مشهور به ملا آقا بابا؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 120 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 9 - 300]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1205/1

همان نسخه بالا [مؤید: 3- 177]

2. تهران: دائرة المعارف، شماره نسخه: 2066/1 _عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط ثلث، كا: على بن محمد کرمانی، تا: جمادی الاول 1271ق؛ 247ص (1-247) [عکسی ف: 1- 217]

شرب تتن » مذمت شرب تتن و دخانیات

شرب التتن / فقه / عربی

šurb-ut-tutun

حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری

horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9294/3

آغاز: بسمله فَانٍ قَالَ قَائِلٍ وَ سَالَ سَائِلُ یا مَعْشَرَ الاخباريين وَ یا أَهْلِ التَّوَقُّفُ فِي الشُّبُهَاتِ وَ فِيمَا لَا نَصَّ فِيهِ المحتاطين لَقَدْ جَعَلْتَهُمْ الشُّبْهَةُ عَلَى قِسْمَيْنِ وَ سَمَّيْتُمُوها باسمين الشُّبْهَةُ فِي نَفْسِ الْحُكْمِ الشَّرْعِيِّ وَ فِي طَرِيقِهِ ، مَا عَدَا هَذَيْنِ النوعين ؛ انجام : وَ لَيْسَ عِنْدَنَا نَصُّ صَرِيحٍ فِي حَصْرِ نَوْعُ مِنَ الانواع غَيْرِ هَذَيْنِ النوعين كَمَا يُعَلِّمُ بِالتَّتَبُّعِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ . حرره مُحَمَّدِ الْحُرُّ الْعَامِلِيِّ . كَتَبَهُ مِنْ خَطِّهِ سَلَّمَهُ اللَّهُ.

بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سیاه، 3گ (278پ - 280ر)، 14 سطر (14×7/5)، اندازه: 19×13سم [ف: 17 - 341]

شرب التتن = تدخين = المحاكمة / فقه / عربی

Surb-ut tutun = tadxin = al-muhakama

حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری

horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)

شیخ حر در این رساله از رساله های دیگر که در باب تحریم شرب تتن به دست یکی از متاخران علماء شريف تأليف شده، 14 دلیل بر حرمت تدخين نقل کرده و از رساله ای دیگر در

حرمت شرب قهوه دو دلیل دیگر و خود دلیل پانزدهم را با نقل حدیثی از رساله «معذر الجواهر و رياضة الخواطر» کراچکی آوده، اما در پایان رساله می گوید: «ملک اعظم، اشرف ملوک عالم علت ننوشیدن قهوه و تتن را از من جویا شد و من به عدم سازش قهوه و تتن با مزاج خود متعذر گشتم، پادشاه گفت شنیده ام که احتیاط می کنی و من پاسخ دادم احتیاط می کنم اما معتقد به تحریم و یا کراهت آن نیستم، پادشاه پرسید مگر اباحه مقتضای اصل نیست گفتم اصالت الاباحه مورد اختلاف و احتیاط در هر حال راجع است این پاسخ مورد پسند پادشاه افتاد».

آغاز: محاكمة مِنَ الشَّيْخُ مُحَمَّدُ الْمُسَمَّى بِالْحُرِّ بَعْدَ نَقْلِ مُلَخِّصُ دَلَائِلِ مِنْ ذَهَبِ الَىَّ تَحْرِيمِ شُرْبِ التتن وَ دلایل مَنْ قَالَ بِتَحْرِيمِ الْقَهْوَةِ الْمَعْمُولَةِ مِنْ التتن . اعْلَمْ أَنَّ بَعْضَ المتاخرين مِنْ عُلَمَائِنَا ذَهَبَ الَىَّ تَحْرِيمِ شُرْبِ التتن وَ أَلْفٍ فِي ذَلِكَ رِسَالَةِ اسْتَدَلَّ فِيهَا بِوُجُوهٍ ، الاول انْهَ مِنَ الْخَبَائِثِ الَّتِي دَلَّ تحریمها الْكِتَابِ قَالَ وَ الْخَبِيثَ مَا استخبثه الطبايع السليمة الْمُسْتَقِيمَةِ وَ تَنْفِرَ عَنْهُ ابْتِدَاءً قَبْلَ اعْتِيَادِهِ وَ ادمانه يَتَوَقَّعُ . . . انجام : فَقُلْتُ هَذِهِ مسئلة خلافية وَ قَدْ اجْمَعُوا عَلَى رحجان التَّوَقُّفِ وَ الِاحْتِيَاطِ ، وَ عَدَمِ الْجَزْمِ بالاباحة وَ التَّحْرِيمِ فِي مِثْلِهِ ، فاستحسن الْجَوَابِ وَ اسْتَصْوَبَ الِاحْتِيَاطِ

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، به کوشش رسول جعفریان، 1377ش [دنا 390/6 ؛ الذریعه 11: 174 و 53:13]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4900/106

آغاز: بسمله . اعْلَمْ أَنَّ بَعْضَ الْمُتَأَخِّرِينَ مِنْ عُلَمَائِنَا ذَهَبَ الَىَّ تَحْرِيمِ شُرْبِ التتن وَ أَلْفٍ فِي ذَلِكَ رِسَالَةِ اسْتَدَلَّ فِيهَا بِوُجُوهٍ الاول انْهَ مِنْ اخبائث الَّتِي دَلَّ عَلَى تَحْرِيمِهَا الْكِتَابِ ؛ انجام : فَقُلْتُ هَذِهِ مسئلة خلافية وَ قَدْ اجْمَعُوا عَلَى رحجان التَّوَقُّفِ وَ الِاحْتِيَاطِ ، وَ عَدَمِ الْجَزْمِ بالاباحة وَ التَّحْرِيمِ فِي مِثْلِهِ ، فاستحسن الْجَوَابِ وَ استغرب الِاحْتِيَاطِ

خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (301ر-302پ)، 25 سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 104]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1805/82

آغاز: محاكمة مِنَ الشَّيْخُ مُحَمَّدُ الْمُسَمَّى بِالْحُرِّ بَعْدَ نَقْلِ مُلَخِّصُ دَلَائِلِ مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَحْرِيمِ شُرْبِ التتن وَ دلايل مَنْ قَالَ بِتَحْرِيمِ العهوة الْمَعْمُولَةِ مِنْ التتن اعْلَمْ انَّ بَعْضِ المتاخرين مِنْ عُلَمَائِنَا ذَهَبَ الَىَّ تَحْرِيمِ شُرْبِ النَّتْنِ وَ أَلْفٍ فِي ذَلِكَ رِسَالَةِ اسْتَدَلَّ ؛ انجام مُخْتَصَراً وَ أَطَالَ الْكَلَامِ فِي آخِرُهَا فِي الْوَرَعِ وَ التَّقْوَى وَ الِاحْتِيَاطِ وَ جَعَلَهُ مویدا لَا دَلَّتْهُ

خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق، کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 3 ص (575-577)، 25 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 9- 383]

شرب التتن / فقه / عربی

šurb-ut tutun

طبسی، عبدالعلی بن رضا، ق13 قمری

tabasī, 'abd-ol--alī ebn-e rezā (- 19c)

در «شرب تتن» و این که نوشیدن آن روزه را باطل می سازد. [دنا 390/6 ؛ الذریعه 208/5 «جوابات الْمَوْلَى عَبْدِ الْعُلَى الطبسي» ]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2022-عکسی

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَرْسَلَ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ لِتَبْلِيغِ الاحكام وَ أَوْضَحَ لَنَا سبیل مَعْرِفَةِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ . . . وَ بَعْدُ ، يَقُولُ الْعَبْدُ الْمُحْتَاجِ . . . کمال الدین أَبُو سعید بْنِ الرِّضَا الطبسی عبدالعلي ، هَذِهِ رِسَالَةِ وجيزة وَ عجالة عيزة كَتَبْتُهَا فِي غَايَةِ الِاسْتِعْجَالِ ؛ انجام : آنَ مُرَادُهُ ( علیه السَّلَامُ ) بِقَوْلِهِ . لَيْسَتْ غیر سَلَّامِ الصَّلَاةِ . تَمَّتِ.

خط: نسخ پخته، کاتب = مؤلف، تا: حدود 1246ق؛ 26ص (2 27) [عکسی ف: 1- 218]

شرب التتن و القهوه = حرمة شرب التتن و القهوة / فقه / عربی

šurb-ut tutun wa-l qahwa = hormat-u šurb-it tutun wa-1 qahwa

آقامحمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری

āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732 - 1802)

تحقیقی است در حکم کشیدن توتون و تنباکو و رد قول قائلین به تحریم آن. در ابتدا اسامی عده ای از علما را که قائل به جواز و یا تحریم بودند مطرح می کند و از ملامحمد تقی مجلسی به عنوان جد امجد و از علامه ملامحمد باقر مجلسی به عنوان خال مفضال یاد می کند. [دنا 390/6]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9539/2

آغاز: فَائِدَةٍ لَمْ يَتَعَرَّضْ الْمُصَنِّفِ قُدِّسَ سِرِّهِ وَ لَا غَيْرَهُ مِنَ المتاخرین فِي الْكُتُبِ الفقهية وَ لَا الْأُصُولِيَّةِ لتحقيق حُكْمِ المشروبين المستحدثين بَعْدَ الْغَيْبَةِ الْكُبْرى ؛ انجام : أَمْ خُولِطُوا فَقَدْ خَالَطَ الْقَوْمَ أَمْرُ عَظِيمُ مِنْ ذِكْرِ النَّارِ وَ مَا فِيهَا

خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (225ر-229)، 29 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 30 - 206]

2. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1792/12 -عکسی

آغاز: بسمله . هَذِهِ رِسَالَةِ فِي الرَّدِّ عَلَى مَنْ حَرَّمَ شَرِبَ التتن وَ الْقَهْوَةِ . لآغا مُحَمَّدِ علی بْنِ الْمَرْحُومَ الْآغَا بَاقِرِ البهبهانی . قَالَ أَعْلَى اللَّهُ مَقَامِهِ وَ الظَّاهِرُ أَنَّهُمْ التفوا باندرا جهما تَحْتَ عمومات الْحِلِّ وَ أَصَالَةِ الاباحة وَ ظُهُورِ بُطْلَانِ مَا تَوَهُّمِ انْهَ دلیل تحریمها ؛ انجام : بَلْ مُرَغَّبُ فِيهِ بِلَا خِلَافٍ وَ لَا مِرْيَةٍ [.... وَ الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ الطَّاهِرِينَ.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود دوشنبه 23 رجب 1317ق؛ 19ص (358-376) [عکسی ف: 1- 218]

شرب الخمر / فقه، حديث / فارسی

šorb-ol xamr

شامل بخشی از احادیثی که در این باره وارد شده است.

قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 621

آغاز: بسمله، این چند کلمه ای است از فرمایشات ائمه طاهرین خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 30گ، قطع: جيبي [ف: - 13]

شرب الدخان من نزعات الشيطان / حديث / عربی

šurb-ud duxān min nazaʻāt-iš šayțān

مشعشعی، شبر بن محمد، ق 12 قمری

moša ša‘ī, šobbar ebn-e mohammad (- 180)

مجموع چهارده حدیث از رسول اكرم (صلَّی الله علیه وآله) در باب شرب دخان است.

آغاز: الحمدلله عَلَى افضاله وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ . . . انْهَ لِمَا كَتَبْتُ رِسَالَةِ كَثِيرَهُ فِي حُكْمِ شُرْبِ التتن وَجَدْتُ أَحَادِيثِ كَثِيرُهُ خَاصَّةً ناصة عَلَى حُكْمُهُ فِي رَسَائِلِ عديده الحمدلله عَلَى افضاله وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ . . . انْهَ لِمَا كَتَبْتُ رِسَالَةِ كَثِيرَهُ فِي حُكْمِ شُرْبِ التتن وَجَدْتُ احادیث کثیره خَاصَّةً ناصة عَلَى حُكْمُهُ فِي رَسَائِلِ عديده

انجام: وَ مِمَّنْ حُكْمِ بِتَحْرِيمِ شُرْبِهِ لِمَا ذَكَرْنَا وَغَيْرُهُ مِنَ الْعُلَمَاءِ الاعلام الْعَالِمُ الْعَلَّامَةُ الثقه الامين شَيْخُنَا الشَّيْخُ فَخْرُ الدِّينِ طريح صَاحِبُ مَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ . . . وَ شَيْخُنَا الْعَالِمِ الْفَاضِلِ الشَّيْخِ يَعْقُوبَ بْنِ ابراهيم الحويزي وَ غَيْرِهِمْ مِمَّنْ يَطُولُ ذَكَرَهُمْ وَ بَعْضُ الْمُعَاصِرُ . . . وَ كَثِيرُ مِنْ هَذِهِ الاخبار نقلناها مِنْ كِتَابِ الشَّيْخِ يَعْقُوبَ وَ بِمَا بینا كِفَايَةُ لِطَالِبِ المسترشد

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:832/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور سبز، 1گ، اندازه: 21×16سم [ف مخ - 3 - 1142]

شرح آتش فشانی جبال/ طبیعیات، جغرافيا / فارسی

š.e ātas-fešānī-ye jebāl

اهداء به: ناصر الدین شاه قاجار رساله ای است در شرح جبال آتش فشانی و قطعات و طبقات مختلفه زمین و بیان آثار وجود کوه های آتش فشان و محیط خارجی آنها و خلاصه ای از فوران آتش فشان وزو در ایتالیا در سنوات مختلف. مؤلف این رساله را از زبان فرانسه به عربی برگردانده است.

1. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2006

آغاز: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . الحمدلله رَافِعِ الْجِبَالِ الرَّاسِيَاتِ وَ جَاعِلَهَا أَوْ تادا وَ حافض الغبراء ذَاتَ فُرُوجِ وَ فِجَاجٍ وَ فَاعِلُهَا مِهَاداً اشْتَعَلَ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ الايمن نَارٍ الكليمه وَ صیرها بَرْداً وَ سَلَاماً الخليله . . . أَمَّا بَعْدُ أَكْمَلَ الْعِبَادَاتِ وَ أَفْضَلُ المدخرات الْعِلْمَ الَّذِي مِنْ تجلی بِهِ فَازَ قَدَحٍ المعلی . . . وَ كَانَ الْعُلُومِ أَعْلَى الْهَدَايَا فشرعت بترجمة كِتَابِ بَيَّنَ فِيهِ كَيْفِيَّةِ جِبَالِ الفائره بالمواد المشتعلة مِنْ لُغَةِ الفرانسه فَجَعَلْتُهَا تُحْفَةِ لحضرته وَ هَدِيَّةُ لِخِدْمَتِهِ ؛ انجام : فِي الْأَوْقَاتِ الْمَذْكُورَةِ المتفقه هَذِهِ الاحدو ثات كَانَ جَبَلٍ وزو وَ ساکنا مِنْ الفوران خامدا مِنَ النِّيرَانِ مُدَّةِ قَرْنٍ وَ نِصْفُ ای مِائَةً وَ خَمْسِينَ سِنُّهُ لَمْ يَرَ مِنْهُ فوران وَ اشتعال أَصْلًا (نسخه ناقص و ناتمام است).

خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول، کمنددار زرین، یک سرلوح مزین و مرصع و مذهب بسیار خوب؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: مقوای روکش اطلس بنفش، 88ص، 12 سطر، اندازه: 21/2×13 سم [ف: 5 - 614]

شرح آثار و ادویه و اعمال تراپوتیکی / طب / فارسی

š.e āsār va advīye va aʻmāl-e terāpūtīkī

تفرشی، ابوالحسن بن میرزا عبدالوهاب، 1261 - 1332 قمری

tafrešī, abo-ol-hasan ebn-e mīrzā “abd-ol-vahhāb (1845 - 1914)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26840

آغاز: در امراض کوفت جیوه زرد 7 الی 10 گندم با رب السوس 14 حب ساخته؛ انجام: روماتیسم عضلانی و پیچیدگی مفصل است بر امتداد رجعت خون وریدی.

خط: نسخ، كا: راقم مشهدی، علی بن محمد حسن، تا: 1314ق؛ افتادگی: آغاز؛ مذيل به جنگ الادویه به صورت چاپ سنگی می باشد؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی [رایانه]

شرح الآثار العلوية / فلسفه / عربی

š.-ul ātār-il ‘ulwīyya

ابن باجه، محمد بن يحيى، - 533 ؟ قمری

ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā (- 1139)

وابسته به: الآثار العلوية = کتاب الآثار العلوية؛ ارسطو (384 _322)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1557/4 عکسی

نسخه اصل: کتابخانه بودليان در آکسفورد، شماره 206؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق؛ 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4- 489]

شرح الآجرومية / نحو /عربی

š.-ul-ājurūmīyya

مکودی، عبدالرحمن بن على، - 807 قمری

mokkūdī, abd-or-rahmān-e bn-e ‘alī (- 1405)

وابسته به: الآجرومية = مقدمة الآجرومية؛ ابن آجروم، محمد بن محمد (672-723)

شرح مختصری است بر رساله معروف به «الاجرومية» ابو عبدالله محمد ابن محمد صنهاجي معروف به ابن الأجروم . این شرح با عناوین «قوله، قوله» می باشد و فقط جنبه توضیحی دارد.

آغاز: قَالَ الشَّيْخُ . . . . . . الحمدلله الَّذِي نُورٍ قُلُوبَنَا لِمَعْرِفَةِ الْأَدَبِ وَ شَرَحَ صُدُورَنَا لفهم أَسْرَارِ لِسَانِ الْعَرَبِ.

چاپ: فاس و قاهره، مطبعة عبد الرازق، 31 ص، 1309ق؛ مطبعة الميمنية، 1321ق؛ تونس، 44ص، 1292ق [دنا 390/6]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4267/4

آغاز: برابر؛ انجام: وَ ذَكَرَ ابْنُ مَنْصُورِ الحوالیقی عَنْ أَبِي هِلَالٍ قَالَ مبنی مُعَرَّبُ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 888ق، جان مدینه منوره؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 18گ (52پ -69ر)، اندازه: 18×13 سم [ف: 11 - 270]

2. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1119/3

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ محشی با نشان «س»؛ 20گ( 39-58)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 864]

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه:138/3

همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 394]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2569/1

خط: نسخ، كا: محمد سعيد حبشی هندی، تا: یکشنبه 22 جمادی الاول 1233ق؛ کاغذ: ترمه نازک، جلد: میشن سیاه، 37گ (1پ۔ 37پ)، 8 و 15 و 26 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 49]

شرح الآجرومية = شرح مقدمة الآجرومية / نحو/ عربی

Š.-ul ājurūmīyya = š.-u muqaddamat-il ājurūmīyya

از هری، خالد بن عبد الله، 838 - 905 قمری

azharī, xāled ebn-e 'abd-ol-lāh (1435 - 1500)

وابسته به: الآجرومية = مقدمة الآجرومية؛ ابن آجروم، محمد بن محمد (672-723)

اهدا به: شیخ عباس از هری

ابی عبدالله محمد بن محمد بن داود صنهاجي معروف به ابن آجروم مقدمه مفیدی برای مبتدیان در نحو در مکه معظمه نگاشته است که بر آن شروح بسیاری نوشته شده است از جمله گزارش شیخ خالد بن عبدالله ازهرى شافعی که همین رساله است که شرحی مزجی و بسیار مفید آجرومیه است.

آغاز: الحمدالله رَافِعٍ مَقَامَ المنتصبين لِنَفْعِ الْعَبِيدِ الْحَافِظَيْنِ جناحهم للمستفيد الجازمین بَانَ تَسْهِيلِ النَّحْوِ الَىَّ الْعُلُومِ مِنَ اللَّهِ . . . فَهَذَا شَرْحِ لَطِيفُ لالفاظ الآجرومية فِي أُصُولِ عَلِمَ الْعَرَبِيَّةِ يَنْتَفِعُ بِهَا المبتدی انَّ شَاءَ اللَّهُ وَ لَا يَحْتَاجُ اليه الْمُنْتَهَى عَمِلَتْهُ لِلصِّغَارِ فِي الفن وَ الْأَطْفَالِ . . . الْكَلَامُ وَفِيُّ اصْطِلَاحِ النَّحْوِيِّينَ هُوَ اللَّفْظِ ای الصَّوْتِ الْمُشْتَمِلِ عَلَى بَعْضِ الْحُرُوفِ الهجائية ...

انجام: وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ مِنْ أَمْثِلَةِ الْقِسْمَيْنِ الْأَوَّلِينَ أَوِ الثَّالِثَةِ وَ أَمَّا تَابِعُ المخفوض فَقَدْ تَقَدَّمَ فِي المرفوعات فَلْيُرَاجِعْ جَمِيعِ ذلک . فَهَذَا آخِرِ مَا أَرَدْناهُ ذَكَرَهُ عَلَى هَذَا الْمُقَدَّمَةِ قَالَ الْمُؤَلِّفِ . تَمَّتِ

چاپ: بولاق، 1274 و 1290ق؛ قاهره، مطبعة جمعية المعارف، 1286ق؛ بغداد، محقق: محمد على حسن و راجعه ابراهیم الوايلي، مكتبة الأندلس، 160ص، 1966م. [دنا 391/6 (12 نسخه)؛ کشف الظنون 1796/6 ؛ الأوقاف العامة موصل 58/2 و 2/ 250]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1802

آغاز: بسمله وَ بِهِ نَسْتَعِينُ يَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرُ إِلَى مَوْلَاهُ الْغِنَى؛ انجام: برابر

کا: طاهر بن محمد تقی، تا: 1026ق [رایانه]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8590- 58/40

آغاز: بسمله ، الحمدلله وَ کفی وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصطفی وَ بَعْدَ فَهَذَا تَعْلِيقِ لَطِيفُ عَلَى الْمُقَدَّمَةِ الْمَوْضُوعَةِ فِي عِلْمِ الْعَرَبِيَّةِ

خط: نسخ، كا: ملا عبدالعلی معلم، تا: رمضان 1068ق؛ 51گ، 17 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 5 - 2408]

3. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 4/69/3 -6383

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 5 ذیحجه 1075ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 13 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: - 210]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15111

آغاز: بسمله قَالَ الشَّيْخُ الْإِمَامُ العلامه سیبویه زَمَانِهِ وَ وَحِيدُ عَصْرِهِ وَ أَوَانِهِ لِسَانِ الْعَرَبِ وَ حَجَّةً الادب؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1090ق؛ نسخه مذيل است به دو کتاب ناقص به زبان ترکی؛ واقف: مكتبه امیرالمؤمنین (علیه السَّلام)، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: حنایی، 67 گ، 14 سطر، اندازه: 20/2×15سم [ف: 114 - 12]

5. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2463/1

خط: نسخ، بی کا، تا: 1094؛ 63گ (1-63)، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 3 - 126]

6. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2466/4

آغاز: بسمله ، يَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ الْحَقِيرِ الَىَّ مَوْلَاهُ الْغِنِيُّ؛ انجام: برابر خط: نسخ، كا: حسن ولد تمر بن برخوردار بن تمر خان تکلو، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آبی، 40ص (17 _56)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 5 - 628]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14782/3

آغاز: برابر؛ انجام: وَ ذَكَرَ ابْنُ مَنْصُورِ الجوالقي عَنْ أَبِي هِلَالٍ عَنْ قَوْمِ انْهَ فارسی مُعَرَّبُ.

خط: نسخ، كا: محمد بن فتح الله حسینی، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 19گ (53 ر-71 ر)، 21 و 10 سطر، اندازه: 5×13/ 20سم [ف: 41 - 211]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25078

آغاز: بسمله . قَالَ شَيْخُنَا الامام العلامه سیبویه ؛ انجام : بَابُ لَا النافية الْجِنْسِ اعْلَمْ بِكِسْرِ الْهُمَزَةِ فَعَلَ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ ضميمه نسخه ش 25072؛ کاغذ: نخودی [رایانه]

9. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8747/2

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 147گ (65پ -211پ)، 14سطر (12×8/5)، قطع: ربعی [ف:17-211]

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:31555

آغاز: قَالَ الشَّيْخُ الْإِمَامُ الْعَلَّامَةِ سيبويه فرید زَمَانِهِ وَ وَحِيدُ عَصْرِهِ وَ واوانه لِسَانِ الْعَرَبِ وَ صُحْبَةُ الْأَدَبِ زین الدین خَالِدِ ابْنِ الْفَقِيرِ الَىَّ اللَّهِ تَعَالَى الشَّيْخُ الصَّالِحِ جَمَالِ الدِّينِ عبدالله الازهري مَتَّعَ اللَّهُ بَقَائِهِ الحمدالله رَافِعٍ مَقَامَ المنتصبين لِنَفْعِ الْعَبِيدِ الْحَافِظَيْنِ جناحهم للمستفيد الجازمین بَانَ تَسْهِيلِ النَّحْوِ الَىَّ الْعُلُومِ مِنَ اللَّهِ . . . فَهَذَا شَرْحِ الطيف لالفاظ الآجرومية فِي أُصُولِ عَلِمَ الْعَرَبِيَّةِ يَنْتَفِعُ بِهَا المبتدی آنَ شَاءَ اللَّهُ وَ لَا يَحْتَاجُ اليه الْمُنْتَهَى عَمِلَتْهُ لِلصِّغَارِ فِي الفن وَ الاطفال . . . الْكَلَامُ وَ فِي اصْطِلَاحِ النحويينهو اللَّفْظِ ای الصَّوْتِ الْمُشْتَمِلِ عَلَى بَعْضِ الْحُرُوفِ الهجائية؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با یادداشت کوتاهی درباره زندگی سعید بن محمد بن سعيد جری کوفی نحوی به نقل از مجالس المؤمنين؛ تملك: محمد بن حسن؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج زیتونی، 22گ، 25 سطر، اندازه: 19/5 × 26سم [اهدائی رهبر: 10 - 228]

11. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه:364

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد بن كاظم حسینی، تا: 26 جمادی الاول 1140ق؛ جلد: تیماج سیاه، 47گ، 19 سطر، اندازه: 17×11سم [ف مخ]

12. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:4140/2 -ف

نسخه اصل: آستان رضوی (گویا فهرست نشده)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 1194ق [فيلمها ف:3 - 20]

13. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:418

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 41گ، 25-7 سطر (15×9)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 2 - 526]

14. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:7411/5

خط: نسخ، کا: محمد بن عبد الله بحرانی، تا: ربیع الثانی 1230ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 56ص (62-117)، 18 سطر (14×7/5)، اندازه: 22×14سم [ف: 16 - 549]

15. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:8812/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: على اكبر بن ملا بابا بن ملا نصير ولوئی، تا: چهارشنبه 15 ربیع الثانی 1245ق، جا: ولوئه؛ کاغذ: فرنگی نیلی، جلد: تیماج زیتونی، 37گ (31ر -67ر)، 16 سطر (1277)، اندازه: 17×11سم [ف: 29/1 - 29]

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15161/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: سید محمد بن محمود طباطبایی، تا: پنج شنبه 20 ذیحجه 1278ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 46گ (59-104)، 15 سطر، اندازه: 13×6سم [ف: 38 - 479]

17. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 511/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدای کتاب از حسن بن ابو الحسن نصیری اصفهانی به سال 1324ش؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 38گ (1پ-38ر)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 2 - 373]

18. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7118/2 - 36/118

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5- 2407]

شرح الآجرومية / نحو /عربی

š.-ul ājurūmīyya

شاغوری، ابراهیم بن محمد، 855 - 916 قمری

šāqūrī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1452 - 1511)

وابسته به: الآجرومية = مقدمة الآجرومية؛ ابن آجروم، محمد بن محمد (672-723)

شرحی است مزجی بر آجروميه ابو عبدالله محمد بن داود صنهاجي معروف به ابن آجروم.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6276

آغاز: آن بعد از دیباچه: هَذَا شَرْحِ عَلَى مُقَدِّمَةِ الجرومية نَافِعٍ آنَ شَاءَ اللَّهُ ؛ انجام : وَ حَذَفَ التنوين للاضافة فَصَارَ خانم حدید.

خط: نسخ، كا: علاء الدین محمد بن محمد بن شرف الدين على بن سعد الدين محمد بن ملك يحيي حسين القاینی، تا: 1015ق، جان مکه مکرمه؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا رویه پارچه، 43گ، 24 سطر، اندازه: 20×13/7 سم [ف: 12 - 112]

شرح آجروميه / نحو

š.e ājrūmīya

وابسته به: الآجرومية = مقدمة الآجرومية؛ ابن آجروم، محمد بن محمد (672-723)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2670/4

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن قهوه ای، 24گ (72پ 95پ)، 17 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 6 - 89]

شرح آداب البحث > شرح آداب البحث

شرح آداب البحث > الرسالة الحنفية في علم الآداب

شرح آداب البحث > شرح آداب البحث و المناظرة

شرح آداب البحث / منطق / عربی

Š.-u ādāb-il baht

نسفی، محمد بن محمد، 600؟ - 687 قمری

nasafi, mohammad ebn-e mohammad (1204 - 1289)

نسفی در جدول و خلاف چند رساله دارد و برخی از آنها هم با گزارش است. این یکی را نمی دانیم کدام است.

شرح و حواشی:

1- شرح آداب المناظرة للنسفی (3عنوان)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:766/3

آغاز: بسمله . احْمَدِ اللَّهَ الَّذِي أَمَرَ بِالِاعْتِبَارِ لَا هَلْ الاخيار بِقَوْلِهِ فَاعْتَبِرُوا یا اولی الابصار ، وَ بَعْدُ فَقَدِ الْتَمِسْ مِنِّي بَعْضِ الْفُضَلَاءِ الَّذِينَ فَازُوا فِي الْعُلُومِ الْحَقِيقَةِ ؛ انجام : اذا نَظَرْنَا بالاكل وَ الشُّرْبُ عَلَى ذَلِكَ التَّقْدِيرِ أَىُّ تَقْدِيرِ الْوُجُوبِ عَلَيْهِ بالوقاع وَ اللَّهِ تعالی اعْلَمْ وَ احْكُمْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 6 جمادی الاول 708ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 34گ (83پ -116)، 23 سطر، اندازه: 14/5×18/6 سم [ف: 5 - 170]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht

شاشی، حمید الدین، ق 8 قمری

šāšī, hamīd-od-dīn (- 14c)

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ سمرقندی، محمد بن اشرف (7-)

شرح کامل و متینی است بر رساله آداب البحث «شمس الدین سمرقندی». درباره شارح آن، اطلاع کاملی به دست نیامد، جز این که در فهرست کتابخانه موزه برلین در آلمان، نسخه ناقصی از این شرح ارائه شده و نام شارح، گویا بر اساس آنچه در نسخه آمده، «ركن الملة و الدين، حميد الدين الشاشی» یاد شده است. آغاز: بسملة . الحمدلله الْعَظِيمِ حَمْداً يَلِيقُ بِذَاتِهِ وَ نخصصه بامجد أَسْمَائِهِ وَ صِفَاتِهِ . . . وَ بَعْدُ فَانِ الْعُلُومِ وَ انَّ تَشَعَّبَتْ أَفْنَانِهَا وَ تَهَدَّلَتْ بالاثمار أَغْصَانِهَا . . . وَ غَيْرِ خَافَ عَلَى ذَوِى الفطانة أَنْ رِسَالَةِ آدَابِ الْبَحْثَ لِلسَّيِّدِ الامام الْهُمَامُ مؤید حِجَجٍ أَهْلِ الاسلام صَاحِبُ التصانيف الْعَامَّةِ نَاصِبٍ أَعْلَامِ الدَّلَائِلِ الرَّائِقَةِ شَمْسِ الْمِلَّةُ وَ الدَّيْنَ السمرقندی قَدَّسَ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ نوررمسه کتاب مُوجَزُ حُسْنِ انیق . . . فشرحته كَاشِفاً مَا عَلَيْهِ مِنَ الاستار.

انجام: یلَزِمَ احدى الولايتين وَ هُوَ الْمَطْلُوبُ . هَذَا آخِرُ مَا أَرَدْنَا ایراده فِي شَرْحِ هَذِهِ الرِّسَالَةِ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ عَلَى رَسُولِهِ الصَّلَوَاتِ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ . [ دَنَا 391 / 6 ( 6 نُسَخِهِ ) ؛ کشف الظُّنُونُ 40/1 ؛ هدية العارفین 170/2]

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4917/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ ریز، کا: حسن بن محمد سپاهانی، تا: 780ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 11گ (3ر -13پ)، 28 سطر (17×8)، اندازه: 22×613سم [ف: 14 - 4028]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12376/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 مصحح؛ کاغذ: شرقی، 27گ ( 46-20)، 27 سطر، اندازه: 17×5 سم [ف: 31 - 282]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13157/1

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: یک شنبه 19 ذیحجه 121ق، جا: مدرسه بهائیه؛ مصحح، محشي با نشان «ه)؛ مهر: «عبده المذنب، غفور الشكور» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 25گ (1پ-25پ)، 18 سطر، اندازه: 7/5×14/5 سم [ف: 33 - 306]

4. تهران: مفتاح، شماره نسخه:1018

آغاز: ... قَالَ الْمُنَاظَرَةِ هِيَ نَظَرَ باليصيرة مِنَ الْجَانِبَيْنِ فِي نصفة بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ اظهار لِلصَّوَابِ أَقُولُ الْمُنَاظَرَةِ أَمَّا مَنْ النظير وَ هُوَ مِثْلُ؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک به پایان ذیقعده 126ق، جا: مشهد رضوی مدرسه دارالسعادة الفخرية؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان شعرهای فارسی فضولی و عصمت و حافظ است؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 181]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10446/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 22 محرم 854ق؛ جلد: تیماج سیاه، 40گ (40پ79ر)، 19 سطر، اندازه: 17×9 سم [ف: 33/1 - 31]

6. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:967

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه ملک 796 [در فهرست ملک آداب البحث سمرقندی معرفی شده]؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ علی بن عبد القدر بن معین الدین، تا: 21 شوال 882ق؛ در برگ اول یادداشتی از سهیلی کتابدار کتابخانه آمده که کتاب را در تهران جهت کتابخانه خریداری کرده؛ در برگ آخر چند معما از «شاه على شغال» آمده؛ 143ص [عکسی ف: 3 - 212]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1457616

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 26گ (31پ- 56پ)، 21 سطر، اندازه:6/5 × 12 سم [ف: 36 - 614]

8. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10361/5

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، 12ص ( 33-22)، 24 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 32 - 344]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

S.-u adab-il baht

گیلانی، قطب الدین محمد، ق 9 قمری

gīlānī, qotb-od-dīn mohammad (- 15c)

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ سمرقندی، محمد بن اشرف (7-)

تاریخ تأليف: 891ق

شرح استدلالی متوسطی است با عناوین «قال، اقول» بر رساله آداب البحث شمس الدين سمرقندی که به گفته حاجی خلیفه در کشف الظنون به سال 891ق تأليف شده است. گیلانی در این شرح تمام رساله سمرقندی را با تدریج آورده و هر بار چند سطر در یک صفحه دیانت از آن را نقل می کند. از ركن الدين حمیدی و نعمان خوارمی نقل دارد.

آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي هَدَانَا الَىَّ سَوَاءِ السَّبِيلِ وَ أَرْشِدْنَا فِي اقْتِنَاءِ الْفَضَائِلِ بالبرهان وَ الدَّلِيلُ ... وَ بَعْدُ فَهَذِهِ حَوَّاشٍ كَتَبْناها للرسالة الْمَوْسُومَةِ بِآدَابِ الْبَحْثَ للامام الْفَاضِلِ أَفْضَلُ المتاخرین شَمْسِ الْمِلَّةُ وَ الدَّيْنَ السَّمَرْقَنْدِيِّ تَغَمَّدَهُ اللَّهُ بغفرانه . . . بِالْتِمَاسِ بَعْضِ الاصحاب ... قالَ هذِهِ رِسَالَةٍ إِلَى قَوْلِهِ مِنَ الْحَكِيمُ الْوَهَّابِ أَقُولُ آدَابِ صِنَاعَةً الْبَحْثَ نَظَرِيَّةٍ ...

انجام: نَعَمْ لَوْ كَانَ الشي مُمْكِنُ بَالًا مَكَانَ الوقوعى لَمْ يَسْتَلْزِمْ الْمُحَالِ وَ انَّ لَمْ يَكُنْ ذَلِكَ التَّقْدِيرِ ثَابِتاً فِي نَفَسٍ الامر فَيَكُونُ تَحَوَّلْ الْوَلَايَةِ للوقتين عله موجبه لَا حَدَّ الشمولين فَيَرْجِعُ الْكَلَامِ ح الَىَّ الشِّقِّ الْأَوَّلِ مِنْ الترديد الْمَذْكُورِ فِي تَقْرِيرِ النكته فَيَحْصُلُ بِهَا الْمَقْصُودِ.

چاپ: تاشکند، 1894 م. [دنا 392/6 (9 نسخه)؛ کشف الظنون 40/1 ؛ معجم المطبوعات 1581/2]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4884/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: يعقوب بن عارف از نیقی، تا: 831ق؛ محشی با نشان «مولانا، ع، العبد، برهان الدين»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 40گ (8پ -47پ)، 17 سطر (11×8)، اندازه:18×14سم [ف: 14 - 3934]

2. شیراز؛ بنیاد فارس شناسی؛ شماره نسخه:96

آغاز: برابر

خط: نسخ، كان يوسف بن غفران، تا: 831ق؛ محشى؛ جلد: گالینگور، 25گ، 23 سطر (13×6)، اندازه: 17811سم [ف: 130]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3980

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق ترک، کا: محمد بن نصوح بن محود مازنی، تا: 851ق، جان ادرنه؛ با سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ مهر: « الْمُتَوَكِّلُ عَلَى اللَّهِ مُحَمَّدِ تقی بْنِ علی» (مربع)، «محمد حسن» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیمای قرمز، 72ص، 13 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10 - 2140]

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2823/2

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف با تطبيق آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 873ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 14 سطر، اندازه: 14×17سم [ف: 6 - 121]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10446/1

آغاز: الْفَصْلُ الْأَوَّلِ فِي التعريفات : الْمُنَاظَرَةِ أَمَّا مَنْ نَظِيرُ أَوْ مَنْ نَظَرَ بِمَعْنَى الابصار أَوْ مِنِ الِانْتِظَارُ؛ انجام: برابر

بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج سیاه مذهب، 41گ (1ر-40ر)، 19 سطر، اندازه: 17×9 سم [ف: 33/1 - 30]

6. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 858

خط نستعلیق ، بی کا، تا:1023ق؛ 35 گ، اندازه:19×13 سم [ف:3-645]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5046/5

آغاز: برابر ؛ انجام: نَعَمْ لَوْ كَانَ الشَّيْ‌ءُ مُمْكِنَةً بالامكان الموقوعی لَمْ يَسْتَلْزِمْ الْمُحَالِ وَ انَّ لَمْ يَكُنْ ذَلِكَ التَّقْدِيرِ ثَابِتاً ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 49گ( 148-196پ)، اندازه: 30×19/5 سم [ف:13 - 243]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4577

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَمَّا بیان الْكُبْرَى وَ هِيَ قَوْلَنَا وَ كُلُّ مُتَغَيِّرُ حَادِثٍ فُلَانُ كَلُّ مُتَغَيِّرُ هُوَ مُحِلُّ الْحَوَادِثِ وَ كُلَّ مَا هُوَ مُحِلُّ الْحَوَادِثُ ...

خط: نستعليق ناخوانا، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای بهشتی، شمس الدین؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی صورتی، 48گ، 17-21 سطر ( 13×8-7/5 )، اندازه: 14×19 سم [ف: 19 - 214]

9. تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه:6674/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق ، بی کا، بی تا، کاغذ:سپاهانی،جلد: تیماج مشکی، 45گ (123پ -167ر)، 20 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 4 - 137]

10. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:10361/6

آغاز: برابر خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، 24 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 32 - 344]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht

میبدی، حسین بن معین الدین، - 911؟ قمری

meybodī, hoseyn ebn-e moʻīn-od-dīn (- 1506)

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ سمرقندی، محمد بن اشرف (_7)

شرح میبدی بر رساله آداب البحث در علم مناظره، شمس الدين محمد بن اشرف سمرقندی است که میبدی آن را به درخواست بعضی از دوستانش نوشته است.

آغاز: متن: الْمِنَّةُ لواهب الْعَقْلِ ... شَرْحُ : الحمدلله الَّذِي جَعَلَنَا باحثين عَنْ ذَاتِهِ ناظِرِينَ فِي صِفَاتِهِ ... يَقُولُ ... حسین بْنِ معین الميبدی ... انَّ اشْرَحْ الرِّسَالَةِ المشهوره فِي آدَابِ الْبَحْثَ للمولی ... شَمْسُ الدِّينِ السمرقندی

انجام: متن: وَانٍ يَكُنْ يَلْزَمُ الْعَلِيَّةِ وَ بِهَا يَحْصُلُ الْمَقْصُودِ كَمَا مَرَّ ؛ شَرْحُ : فِي الشِّقِّ الْأَوَّلِ مِنْ الترديد وَ هَذَا مِثَالِ ثَالِثُ لِمَا ذَكَرْنَا فِي التَّنْبِيهِ الاول وَ اللَّهِ الْحَمْدُ أَوَّلًا وَ آخِراً وَ بَاطِناً وَ ظَاهِراً [دنا 393/6 -394 (16 نسخه)؛ الذريعة 53/13]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 970/2 عکسی

آغاز و انجام: برابر

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3759؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در پایان صورت اجازه ای است که شیخ بهائی برای یکی از فضلاء در دهه آخر ذیقعده 1012 ق در دار الايمان قم نوشته؛ تملک: خليل بن غازی قزوینی؛ 27 ص (101-127)، 17 سطر [عکسی ف: 2 - 452]

2. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1571

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 محرم 901ق؛ اندازه: 11/5 × 17/5 سم [نسخه پژوهی: 1- 23]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:429

آغاز و انجام: برابر

خط: تعليق، كا: عبداله بن شمس الدين بن نجم الدین، تا: محرم 946ق؛ در پایان چنین می نویسد: «مَنَعَ عَنْ نَقَلَهَا سَائِلًا معلل نَقْضِهِ مُلَازِمُهُ سَنَدَ اللازامه الْيَقِينِ وَ مُعَارِضُهُ مناقض الدِّينِ عبداله بْنِ شَمْسٍ الدین نَجْمٍ الدین أَوَاسِطِ مُحْرِمُ 946» و زیر مهری که زده شده عبارتی از نویسنده هست که می رساند وی شیعی است؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 30گ، 17 سطر (11×7/5)، اندازه: 19×13سم [ف: 3- 59]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 14112

خط: مختلف، بی کا، تا: 972ق [الفبائی: - 320]

5. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1637/4

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 14گ (70-83)، اندازه: 12×19 سم [نسخه پژوهی: 3 - 158]

6. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8951/2 - 59/171

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر رجب 1014ق؛ 32گ (188 _219)، 14 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 5 – 2397]

7. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:559/1

آغاز: برابر؛ انجام: الِاحْتِيَاجِ بِحَسَبِ الذَّاتِ وَ هُوَ غَيْرُ لَازِمُ هيهنا وَ الْعِلْكِ تَقُولُ ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ مغزی میشن، 23ص (24-2 )، 20 سطر، اندازه: 13/5 ×21/26سم [ف: 5 - 81]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:38554

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای کتیبه و سرلوح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا، 28گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [اهدائی رهبر: 5 - 351]

9. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1734/2

خط: نسخ، كا: موسی بن جعفر، تا: 1196ق؛ 48گ (63-110)، اندازه: 15×11سم [ف: 3- 124]

10. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2455/1 - 13/135

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج زرد، 22 گ، 22 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 5 – 2397]

11. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1199/1 -طباطبائی

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: 1292ق؛ 31گ (1-31) [ف: 23 - 707]

12. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 871/1

خط: نسخ و تعلیق، کا: محمد علی، تا: 1 جمادی الاول 1301 ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار محمد خان قاجار؛ محشی با نشان منه»؛ 58گ (1پ -58ر) [ف: 3 - 276]

13. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 14305/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی به امضاء «منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32گ (1پ -32پ)، 15 سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 38 - 430]

14. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2119/3 -ف

نسخه اصل:مدرسه نواب ش 31 تا 35؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف:1 - 644]

15. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 71

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مذهب؛ تملک: ابن حاج کریم در 1213؛ جلد: چرم سیاه، 28گ، 17 سطر، اندازه: 13 ×20/5سم [مؤید: 3 - 618]

16. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9514/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 15گ (46پ -

60پ)، اندازه: 18×8/5 سم [ف: 24 - 269]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

š.-u ādāb-il-baht

عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951؟ قمری

‘esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)

متن آداب البحث از عضد الدین عبدالرحمان بن احمد ایجی و شرح از عصام الدين ابراهيم بن محمد بن عربشاه اسفراینی است، که در اسفراین بزاد و در سمرقند در گذشت. آداب بحث و قواعد مناظره یکی از مباحثی است که قدما به آن پرداخته اند. در کشف الظنون (ج 1ص 38-41) از قول ابوالخیر در مفتاح السعادة آمده است که علم مناظره با آداب البحث علمی است در کیفیت ایراد کلام بین مناظران و چگونگی ادله ای که ادعای طرفین را اثبات می کند. در این علم از قواعدی که طرفین مناظره به هنگام بحث باید رعایت نمایند، سخن می رود. در کشف الظنون به چند کتاب که در این موضوع نگاشته شده، اشاره شده است، که یکی از آنها آداب عضدی می باشد. بر آداب عضدی که تنها در ده سطر است شرحها و حاشیه هایی نگاشته اند شرح مورد نظر ما شرح عصام الدین است. (علینقی منزوی)

آغاز: بسمله أَدَبُ کل کریم نحمدک یا مَنْ لَا نَاقِضٍ لِمَا أَعْطَيْتَهُ وَ لَا مُعَارَضَ لِمَا قَضَيْتَ وَ لَا شَاهِدُ . . . وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ المفتقر الَىَّ اللَّهِ الْغَنِيِّ ابراهيم بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عربشاه الاسفراینی انی طَالِعَةُ فِي سَاعَةً أَوْ بَعْضَ السَّاعَةَ مَعَ كَمَالِ قُلْتُ الْبِضَاعَةِ الرِّسَالَةِ الْمَنْسُوبَةِ إِلَى الامام فِي كُلِّ الصِّنَاعَةُ عَضَدَ الْمِلَّةُ وَ الدَّيْنَ الايجي رَزَقَهُ اللَّهِ خَيْرُ الْكَرَامَةِ وَ اسکنه دَارِ الْمَقَامِ فِي آدَابِ الْمُنَاظَرَةِ فَقَرَّتْ فِيهَا بِمَا جَعَلْتَهُ هَدِيَّتَهُ لِكُلِّ لَبِيبُ وَ تُحْفَةُ لِكُلِّ ادیب وَ مَا رَايَةً هَذَا الَّا أَمْدَادٍ مِنْ رُوحِهِ وَ فَيْضاً مِنْ . . . وَ صَارَ مِنْ الزمرة الِاثْنَا عَشَرِيَّةِ وَ هُوَ الْعَامِلُ الشَّهِيدُ الْعَالِمِ الربانی تَاجُ الْمِلَّةِ وَ الدَّيْنَ عربشاه الاندقانی . . . وَ هَا أَنَا أَشْرَعْ فِي مقاصد الْكِتَابِ سايلا مِنَ اللَّهِ الْهَامِ الصَّوَابِ وَ افهام الْخَطَّابِ قَالَ تَغَمَّدَهُ اللَّهُ بغفرانه مُخَاطِباً لَهُ تَعَالَى . لَكَ الْحَمْدُ . وَ اخْتَارَ الْخِطَابِ عَلَى مَا هُوَ الْمَشْهُورُ مِنْ طَرِيقِ الْغَيْبَةِ أَشَارَتْ الَىَّ انْهَ تعالی کان مرئی ...

انجام: وَ قَوْلُهُ عَلَى الْفُؤَادِ دَلِيلًا بِمَعْنَى عَلَى مَا فِي الفوأد دَلِيلًا وَ أَعَادَ الْكَلَامِ ثَانِيَةً لانه بِمَعْنًى آخَرُ فَلَا يَصِحُّ الْعَمَلُ بِحَسَبِ الظَّاهِرِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِحَقِيقَةِ الْحَالِ وَ خَيْرُ مَآبٍ وَ مَالُ . انْهَ رَبِّ الْكَرِيمِ الْمُتَعالِ. [دنا 1394/6 (9 نسخه)؛ کشف الظنون 69/1 و 41:1]

1. مشهد: الهيات، شماره نسخه: 20380/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: محمد بن شاہ میر حسینی، تا: رمضان 957 تا جمادی الاول 959ق، جا: اردبیل؛ مصحح، محشی با امضاء منه سلمه الله تعالی؛ جلد: گالینگور سبز، 13 سطر (8×3/5)، اندازه: 13×9سم [ف: 2 - 449]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1348/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ کاغذ: ترمه و هندی، جلد: تیماج مشکی، 8ص (23-30)، 49 سطر (18×11)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 9 - 341]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3483/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: امان الله رازی، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 23ص (182-204)، 17 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 10 - 1441]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1107

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، كا: نصیر الدین محمد بن مراد تفرشی، تا: 1054ق، جا: حیدر آباد؛ محشی؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای زرد اخری، 16گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1 - 321]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 775/7 - طباطبائی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن بابكر، تا: 1060ق، جا: بدلیس؛ کاغذ: اصفهانی سفید و گلی، جلد: تیماج مشکی، 5ص (52-56)، اندازه: 21×14سم [ف: 23 - 80]

6. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:245/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد، تا: ذیقعده 1133ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ، 14 سطر، اندازه: 22×16سم [ف د مخ -1-276]

7. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1346/2

خط: نسخ تحریری، كا: عیسی بن مولانا عبدالله بن مولانا صالح بن مصطفی منسوب به ابوبکر رض، تا: 1217ق؛ محشى؛ 16گ (9پ -24ر) [ف: 3 - 180]

8. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:136716

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1274ق؛ 8گ (82ر_89پ)[ف:3-180]

9. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1356/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: جمعه 15 ربیع الاول 1278ق؛ محشی؛ 21گ (50پ - 70پ) [ف: 3 - 180]

10. تهران: ملی؛ شماره نسخه:2129/3

آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، كا: عبدالله بن جلال الدین حسینی جوری، تا: 1283ق،

جا: مدرسه دارالامان؛ محشی با نشان «منه» و «محمد بن حسین»؛ کاغذ: نخودی، فرنگی، جلد: مقوایی، رویه تیماج سبز تریاکی، 8گ (76-83پ)، ابعاد متن: 16×9 اندازه: 22×16سم [ف: 11-359]

11. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6277/7 - 31/157

آغاز: برابر؛ انجام: مَطْلَبَ الصِّحَّةِ ای صِحَّةِ النَّقْلِ وَ لَا يَعْتَمِدِ عَلَى مُجَرَّدِ نَقَلَكَ . . . اذا قَالَ أَحَدُ قَالَ خَيْرُ الْبَشَرِ صَلَّى اللَّهُ علیه مُوتُوا قَبْلَ انَّ تَمُوتُوا واما

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تنها یک برگ از رساله موجود است؛ جلد: تیماج سرخ، 1گ، 29 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 5 - 2396]

12. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1522/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ حواشی منه دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 10گ (1-10ر)، 20 سطر (13×6/5)، اندازه:21×14سم [ف: 8- 154]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

Š.-u ādāb-il baht

طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی، 901 – 968 قمری

tāš-e kobrā zāde, ahmad ebn-e mostafā (1496 - 1561)

تاريخ تأليف: 964ق؛ محل تأليف: قسطنطنيه

رساله ای است در شرح بر یک رساله آداب فن مناظره از خود او و به نام مصنف آن، به شرح رساله طاش کبری زاده اشتهار دارد.

آغاز: آغاز متن: احْمَدِ اللَّهُمَّ يَا مُجِيبَ كُلَّ سَائِلٍ . . . آغاز شَرْحِ : الحمدلله الَّذِي لَا مَانِعَ لعطائه وَ لَا مُعَارِضَ لِقَضَائِهِ وَ لَا مناقض لانشائه . . . وَ بَعْدُ فَقَدْ كُنْتُ كَتَبْتُ عِدَّةٍ مِنَ السُّطُورِ مَعَ قِلَّةِ الْبِضَاعَةِ وَ كَثَّرَهُ الْفُتُورِ فِي عِلْمِ المناظره وَ الادب وَ قَدْ قَصَدْتَ أَلَانَ شَرْحِهَا ...

انجام: انجام متن: وَ الْهَامِ الصَّوَابِ فِي كُلِّ بابٍ ؛ انجام شَرْحِ : وَ تَحْرِيرُ الاصول وَ مِنَ اللَّهِ التَّوْفِيقَ لَا ظِهَارَ الْحَقِّ وَ الْهَامِ الصَّوَابِ فِي كُلِّ بَابُ وَ الحمدلله عَلَى الاتمام وَ عَلَى رَسُولِهِ وَ آلِهِ أَفْضَلُ الصلوة وَ السَّلَامُ.

چاپ: بغدا، محقق: محمد حسن آل یاسین، 1955م؛ قاهره، مطبعي الخيرية، 1318 ق. [کشف الظنون 41/1 ؛ معجم المطبوعات 1222/2 ؛ دنا 394/6 (10 نسخه)؛ الأوقاف العامة موصل 105/2]

شرح و حواشی:

1- حاشية شرح آداب البحث؛ ساچقلی زاده، محمد بن ابی بکر ( _1150)

2- شرح آداب البحث لطاش کبری زاده

3- الحاشية العونية؛ ادرنوی، محمد بن حسین

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5476/1

آغاز: برابر؛ انجام: انَّ كَانَ ضَحِكُ الْمَرْءِ مِنْ فِقْهِهِ فالدب فِي الصَّحْرَاءِ مَا أَفْقَهَهُ وَ يَرْوُونَ بالتبسمة بَدَلَ الْقَهْقَهَةُ وَ مَا افْهَمْ بَدَلَ ما خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج تریاکی، 6گ (1پ - 6پ)، اندازه: 19/8×10/7 سم [ف: 16 - 375]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:8595/5

آغاز و انجام: برابر

كا: على بن دوست محمد بن على قوامی، تا: 6-1125ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج ترنجی، 9گ (81پ -89پ)، 11 سطر (10×4) [ف: 17 - 169]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:37164

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1174ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [اهدائی رهبر: 5 - 354]

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2673/1

متن و شرح هر دو؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1188ق؛ محشی با نشانه افندی و سید شجاع و عمر کلبی و سیقلی؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 5گ (4پ-پ)، 11 و 13 و 19 و 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 89]

5. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:502/8

خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 13گ (195پ -207پ)، 13 سطر، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 2 - 393]

6. مشهد؛ فرهنگ و هنر؛ شماره نسخه:ب -6/4

آغاز و انجام: برابر

كا: على بن کربلائی ولی، تا: 1225ق؛ اهدایی: محمود موید زاده؛ کاغذ کاهی آبی روشن، جلد: مقوای چرمی ، 16ص، 13 سطر (14×8)، اندازه: 16×19/5سم [ف: - 20]

7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8597/12

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: میرزا تقی بن محمد شیروانی سالیانی، تا: 1234ق، نزد آخوند ملا آقا محمد سالیانی؛ کاغذ: کبود فرنگی، جلد: مقوا پارچه دار، 5گ (133پ -137پ)، 16 سطر (14×7/5) [ف: 17 - 170]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1174

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف با تطبيق آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، كا: محمد علی اصفهانی، تا: جمادی الثانی 1288ق؛ واقف: حاج سید محمد شوشتری؛ 8گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 381 -4]

9. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1263/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى التَّوْفِيقَ لَا ظِهَارَ الْحَقِّ . . . تَمَّتِ الرِّسَالَةِ فِي آدَابِ المناظرين مَعَ الشَّرْحِ ...

خط: نسخ، كا: مهدی، تا: 1302ق؛ جلد: مقوایی با تیماج قهوه ای،

6گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 910]

10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1682

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا [ف: 4 - 408]

11. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2673/7

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 11گ (82-83ر)، 11 و 13 و 19 و 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 90]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

Š.-u ādāb-il baht

علاء الدین اصفهانی، محمد بن اسماعیل، ق 10 قمری

‘alāʻ-od-dīn-e esfahānī, mohammad ebn-e esmāʻīl ( 16c)

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)

برای: محمد انوارا

تاریخ تأليف: سه شنبه 19 ذیقعده 140ق

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 322/10 حکمت

آغاز: بسمله . وَ بِهِ نستعین . انْهَ کریم نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَ لَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ ؛ انجام : مَا دَامَتِ اللَّيَالِي وَ الايام وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تسويده يَوْمِ الثَّلَاثَاءِ التَّاسِعَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ ذی قَعَدَتْ الْحَرَامِ سُنَّةُ تربعین وَ تسعماة . السَّلَمُ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج تریاکی [ف: 2 - 59]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht

ملا عبدالباقی، ق 10 قمری

mollā ‘abd-ol-bāqī (- 160)

شرحی با عناوین «قوله، قوله» می باشد که گفته های یکی از شروح همین رساله را نیز در نظر دارد و در آنها رد و ایراد می کند. این شرح روی برگ اول آن به مولانا باقی نسبت داده شده و باید تحقیق شود.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4926/5

آغاز: قَالَ الْمُصَنِّفُ رَحِمَهُ اللَّهُ لَكَ الْحَمْدُ ، اعْلَمْ أَنَّ الشارح التحریر سَلَّمَهُ اللَّهُ الملک الْقَدِيرُ بَعْدَ مَا تیمن بِالْبَسْمَلَةِ ؛ انجام : وَ يَدُلُّ عَلَيْهِ قَوْلُهُ وَ لَا يَلْزَمُ مِنْ تَحَقُّقِ أَمَارَاتُ الشیء تَحَقُّقِ ذَلِكَ الشَّيْ‌ءِ.

خط: نستعلیق دو خط، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 22گ (63پ -84ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 13 - 115]

شرح آداب البحث = شرح الرشيدية / منطق / عربی

Š.-u ādāb-il baht = š.-ur rašīdīyya

جو نفوری، عبدالرشید بن مصطفی، - 1083

jonfūrī, abd-or-rašīd ebn-e mostafā (- 1083)

شرحی است مزجی بر رساله در اصول علم مناظره؛ در برخی نسخه ها کاتبان آورده اند: «تمت الرسالة المسماة بالرشیدیه شارحه (شارحها) میر سید شریف» این انتساب درست نیست چه آنکه در آثار هیچ یک از میر سید شریف بزرگ و کوچک (علی، محمد، پدر، پسر) تألیفی بدین نام یاد نشده و هم آن که شارح در مبحث تعریفی مدعی نقل قول از عصام الدين اسفرائنی (متوفای 943ق) کرده و حال آنکه فوت میر سید شریف بزرگ در 816ق و میر سید شریف کوچک در 838 ق بوده است. شارح آن را (به نقل نسخه دانشگاه برای تدریس حاجی محمد ادریس نگاشته است. در فهرست دانشگاه نیز «الرشيدية في شرح الشريفية» آمده، اما لفظ «الشريفية اولا به دلائلی که در فهرست آستان قدس (384/4) آمده اشاره به رساله میر سید شریف جرجانی (816ق) ندارد، ثانية ظاهرة ماتن نجم الدین نامی است و خود نیز شرحی بر این رساله دارد.

آغاز: بسمله ، قَوْلُهُ الحمدلله بَدَأَ بَعْدَ التيمن بِالتَّسْمِيَةِ بحمدالله سُبْحَانَهُ اقْتِدَاءِ باحسن النِّظَامِ.

انجام: لانه يُوجِبُ جُمُودُ الطبيعه وَ خمود القريحة وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الْمَآبِ.

چاپ: این رساله در هند وقاهره، محقق: علي مصطفى الغرابی، مكتبة الايمان للطباعظ و النشر و التوزيع، 87ص، 1427ق. چاپ شده [دنا 395/6 (4 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- حاشية شرح الرشيدية؛ حسینی هروی، عبدالرحيم بن ولی محمد ( _13)

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34936

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج فرنگی، 22گ، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [اهدائی رهبر: 5 – 347]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8046

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 47گ، 17 سطر (7/5× 18/5)، اندازه: 12/5 ×27سم [ف: 17 - 15]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18729

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز و انجام نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مشکی، 26گ، 15

سطر (17×9/5 ) ، اندازه: 16/5 × 22/5 سم [ف: 51 - 121]

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 2940

آغاز و انجام: برابر

در فهرست ناشناس است؛ خط: نستعلیق، کا: رمضان بن محمد رضا، تا: 17 شعبان 1204ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن تریاکی، 11 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 170]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:61/3 خوئی

آغاز و انجام: برابر

بی کا [در فهرست خط مؤلف دانسته که با توجه به تاریخ چنین نیست ]، تا: 1212ق؛ 70ص (245_176) [ف: 7 - 132]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1173

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه دانسته شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1221ق؛ واقف: فهرستی؛ 44گ، 13 سطر، اندازه: 15 ×19سم [ف: 4 - 384]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6137

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: سید محمد خراسانی، تا: صفر 1281ق، جا: ازغد از قراء مشهد؛ 11گ، 27 سطر، اندازه: 18 ×23 سم [ف: 4 - 384]

8. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1286/4 -ف

آغاز و انجام: برابر

نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 16829 .Add (ریو 439). در فهرست ناشناس است؛ بی کا، بی تا؛ 17 سطر [فیلمها ف:1 - 590]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10203/3

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «الملک الحق المبين محمد حسن» (بیضی)، کتابخانه مجدالدین»؛ جلد: تیماج جگری، 17ص (90-106)، اندازه: 15/5 × 25/5سم [ف: 32 - 252]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

S.-u adab-il baht

قاز آبادی، احمد بن محمد

qāz ābādī, ahmad ebn-e mohammad

حاشیه ای است بر رساله آداب بحث محمد بن میر علی برکوی.

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَدَّبَنَا بالمناظر وَ مَنَعْنَا عَنِ العقاد وَ المكابر وَ نَقْضُ بنیان الضلاله باسبابه توفیق . . . وَ بَعْدُ فَيَقُولُ . . . وَ بَعْدُ فَاعْلَمْ أَنَّ الْمَنَاظِرِ أَيِ الَّذِي مِنْ شَأْنِهِ النَّاظِرَةِ . . .

انجام : عَلَى هَذَا الَىَّ انَّ يَنْتَهِيَ الَىَّ عَجَزَ أَحَدِهِمَا . . . الْمَذْكُورِينَ فِي الْمَنَاظِرِ وَ السَّائِلُ الحمدلله ، تَمَّتِ.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:37166

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1174ق؛ مجدول، محشی با رمز «منه»، «سید»، و «صح»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 13گ، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [اهدائی رهبر: 5 - 353]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:655/3

همان نسخه بالا [مؤید: 2 - 159]

2. آشتیان؛ حوزه علمیه؛ شماره نسخه:29/5 بخش یکم

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه، منه»؛ با مطلبی در نماز، حساب سلیمان چلبیه، شعری در وصف حال زینب خاتون، روایتی از رسول اکرم صل الله عليه و آله و سلم در باب شرب بعد از وضو، توصیف بهار و حدود بیست بیت شعر ترکی و متفرقاتی در طب و نحو به نقل از قوهستانی و این یادداشت: «قزلباش، بد معاش، گنجه شهرين آل عثماندن، الد قرى وقت سویلد کی تاریخدر بود، تاج ایلدی ظهور کوتورلدی سارق قرقلدهقا بيغ اولدی تارخ 1012»؛ کاغذ: شیری، جلد: تیماج قهوه ای، 22گ (344 -365پ)، 15سطر، اندازه: 20×13سم [ف: - 75]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht

قره حصاری، عمر بن حسین، - 1200 قمری

qara hesārī, ‘omar ebn-e hoseyn (- 1786)

وابسته به: آداب الكفوی؛ کفوی، محمد بن حميد (-1174)

تاریخ تأليف: شعبان 1176ق؛ محل تأليف: اسلامبول (مدرسه ایاصوفیه)

متن از کفوی، در آداب مناظره و شرح از عمر بن حسین مدرس رومی قره حصاری هاشمی. متن همراه شرح. [دنا 395/6 ؛ بغدادی، هدیه، 800/1 ايضاح 3/1؛ معجم المؤلفين 28307 و 274:9]

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 434/1

آغاز: بسمله . صارفا لعنان الثَّنَاءِ الَىَّ وَلِيُّهُ الَّذِي أَدَّبَنَا بالمناظرة . . . فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْفَقِيرِ . . . عُمَرُ بْنُ حُسَيْنِ الْمُعْتَرِفِ بِالتَّقْصِيرِ مِنْ قِرَّ حِصَارِ الشَّرْقِيِّ ؛ انجام : وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ الْمِنَّةُ عَلَى تَوْفِيقٍ الاتمام وَ عَلَى نَبِيِّهِ أَفْضَلُ الصَّلَوَاتِ وَ السَّلَامُ . تَمَّتِ ...

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1176ق؛ سپس متن آن (برگ 21پ۔ 24پ)؛ 20گ(1پ -20پ) [ف: 1- 143]

شرح آداب البحث = شرح آداب المناظرة / منطق / عربی

Š.-u ādāb-il baht = š.-u ādāb-il munāzara

کشمیری، شمس بن احمد

kešmīrī, šams ebn-e ahmad

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)

شرحی استدلالی مفصلی است با عناوین «قال، اقول» بر «آداب البحث» عضدالدین عبدالرحمان ایجی. شارح در این کتاب علاوه بر توضیح متن به ذکر اقوال و رد و ایراد نیز پرداخته است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18842

آغاز: بسمله . نحمدک یا مَنْ لَا دَلِيلَ عَلَيْهِ الأنوره وَ لَا مَانِعَ عَنْ ادراکه الَّا ظُهُورِهِ ؛ انجام : اذ غرضنا التَّمْثِيلِ وَقَدْ حَصَلَ وَ لَمْ يَتَوَقَّفُ عَلَيْهِ فلنكتف بِهَذَا الْقَدْرِ حامدين اللَّهِ تعالی وَ مُصَلِّينَ عَلَى نَبِيِّهِ وَ آلِهِ وَ أَصْحَابُهُ أَجْمَعِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 56گ، 16 سطر، اندازه: 16×12 سم [اهدائی رهبر: 5 - 352]

شرح آداب البحث = الرسالة الحسنية / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht = ar-r.-ul husnīyya

قزلجی، علی بن محمد، 1220 - 1295 ؟ قمری

qezeljī, ‘alī ebn-e mohammad (1806 - 1878)

وابسته به: آداب البحث؛ قزلجی، علی بن محمد (1220-1295)متن و شرح هر دو از مولانا علی قزلچی؛ وی دو رساله در آداب البحث» دارد و این شرحی است حامل متن، از رساله گسترده تر او، با این سرآغاز: «احمد اللهم يا مجيب كل سائل». نام نگارنده در دیباچه نیامده است، و بر فراز نسخه از طاش کبری زاده دانسته شده است و در پایانه از آن به «الرسالة الحسنية» نام برده شده است.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1379/8

آغاز: الحمدلله الَّذِي لَا مَانِعَ لعطائه وَ لَا مُعَارِضَ لِقَضَائِهِ ، وَ لَا مناقض الانشائه . . . وَ بَعْدُ ، فَقَدْ كُنْتُ كَتَبْتُ عِدَّةٍ مِنَ السُّطُورِ مَعَ قِلَّةِ الْبِضَاعَةِ وَ كَثْرَةِ الْفُتُورِ فِي عِلْمِ الْمُنَاظَرَةِ وَ الْآدَابِ ، وَ قَدْ قَصَدْتَ الْآنَ شَرْحِهَا ؛ انجام : کلام الْخَيْفِ ، فَيَكُونُ مَغْلُوبُ سخطم الضَّعِيفِ بالافحام ، مَعَ أَنَّ هَذَا اشنع وُجُودِ الالزام . وَ عَلَى اللَّهِ التَّوَكُّلِ وَ بِهِ الِاعْتِصَامُ . تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الحسنية فِي عِلْمِ الْآدَابِ بِحُسْنِ تَوْفِيقٍ الملک الْوَهَّابُ.

خط: نسخ تحریری، كا: فتح الله الفاو جی، تا: 1260ق؛ 10گ (182-191 ر) [ف: 3 - 181]

شرح آداب البحث / منطق / عربی

š.-u ādāb-il-baht

غیر همانند:

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5220/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ(1پ -26پ)، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 14 - 19]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9507/6

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان ابهری، شرح، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 10گ، 21 سطر (4/5×11/5)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 17 - 388]

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1673/4

خط: نستعلیق ترک، کان ابراهيم بن ملاعبدالله، تا: قرن 11، جان بیلو؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مشکی، 9گ (79پ - 87پ)، 15 سطر (14×7)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 8 - 238]

4. تهران؛ ادبیات، شماره نسخه:166/3

خط: نستعلیق، كا: اسحاق بن محمد علی واعظ کرمانی، تا: جمادی الثانی 1254ق [ف: 3 - 30]

5. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 507/2

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . اذا مَا قُلْتَ قُوَّةَ أَنْتَ ناقل *** فصحح نَقَلَ ذَلِكَ للمقابل یعنی کلما ذَكَرْتَ مرکبا مشتم " عَلَى النِّسْبَةِ التَّامَّةُ الخبرية حالكونک نَاقِلًا لَهُ

شرحی است بر اشعاری در آداب البحث، و چنانچه در پایان رساله آمده اشعار از ملامحمود شاعر می باشد؛ کا: محمد امین بن عبدالحمید دولابی، تا: محرم 1325ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (10پ -13ر)، 10 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 2 - 191]

. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1356/2

آغاز: حمدله ، صَلَاةُ . اذا قُلْتَ قَوْلًا أَنْتَ ناقل . . . یعنی کلما ذَكَرْتَ مُرَكَّبَةُ مُشْتَمِلًا عَلَى النِّسْبَةِ التَّامَّةُ الخبرية حَالٍ کونکی ؛ انجام : مِنَ الْعَدَمِ إِلَى الْوُجُودِ . انْتَهَى . سُبْحانَ ربک الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ ...

خط: نسخ تحریری، کا: اسماعیل ذبیح الله، تا: 18 رمضان 1328ق؛ به دنبال «آداب البحث» قزلجی؛ 4گ (2ر-5ر) [ف: 3 - 181]

7. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8548/1 - 57/218

آغاز: مِمَّا يَبْحَثُ فِيهِ عَنْ عوارض الذاتية فَهُوَ الْمَوْضُوعِ وَ انَّ لَمْ يَكُنْ كَذَلِكَ فَانٍ كَانَ مَقْصُودٍ بِالذَّاتِ فِي ذَلِكَ الْعِلْمَ فَهُوَ الْمَسَائِلِ؛ رساله مفصلی است در شرح رساله ای در آداب البحث و المناظرة با عنوان «قال - اقول»؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 43گ (1-43)، اندازه: 16×10سم [ف: 5 - 2396]

8. یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 182/2

بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: جيبي [نشریه: 4 - 410]

9. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2435/3 _ف

نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع یزد، ش 1446؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف:1 - 692]

شرح آداب البحث / منطق / فارسی

š.-u ādāb-il-baht

غیر همانند:

1. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1870

آغاز: رشحة و وجه تعنون این به رشحه همانست که سابق گذشت. جدول ثالث در بیان معارضه؛ انجام: جدول ثانی در بیان نقض اجمالی در آن از آداب البحث مسعودی و مولانا ركن الدين عمیری یاد می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 77گ، 15 سطر، اندازه: 17×19 سم [ف: 2 - 73]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18019 ض

بی کا، تا: 1104ق [د.ث. مجلس]

شرح آداب البحث و المناظرة = شرح آداب الفاضل شمس = المستقصي في آداب البحث / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht wa-l munāžara = š.-u ādāb-il fādil šams = al-mustaq$ā fī ādāb-il baht

شیروانی، کمال الدین مسعود، - 905 قمری

šīrvānī, kamāl-od-dīn mas‘ūd (- 1500)

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ سمرقندی، محمد بن اشرف (7-)

اهداء به: نجم الدين عبدالرحمان سمرقندی

شرح مزجی دقیق و معروفی است بر «آداب البحث» شمس الدين محمد بن اشرف حسینی سمرقندی. سمرقندی این کتاب را در سه فصل تنظیم کرده است که به ترتیب درباره تعریفات، نظم بخشیدن به بحث و مسائل ابتکاری نویسنده هستند.

آغاز: متن سمرقندی: الْمِنَّةُ لواهب الْعَقْلِ هَذِهِ رِسَالَةِ فِي آدَابِ الْبَحْثَ يَحْتَاجُ اليها كُلِّ مُتَعَلِّمٍ . . . شَرْحُ : بسملة . حَمْدٍ لَهُ . وَ بَعْدُ فَقَدْ قَالَ الامام الْمُحَقِّقُ وَ الْهُمَامُ المدقق سُلْطَانٍ عِلْماً . . . مُحَمَّدُ السمرقندی . . . هَذِهِ رِسَالَةِ فِي آدَابِ الْبَحْثَ وَ طُرُقِ الْمُنَاظَرَةِ الَّتِي يَحْتَاجُ اليها كُلِّ مُتَعَلِّمٍ قَبْلَ التَّعَلُّمُ وَ التَّعْلِيمُ بِالذَّاتِ وَاحِدٍ وَ بِالِاعْتِبَارِ اثْنَانِ فانٍ ...

انجام: الْمِنَّةُ لواهب الْعَقْلِ هَذِهِ رِسَالَةِ فِي آدَابِ الْبَحْثَ يَحْتَاجُ اليها كُلِّ مُتَعَلِّمٍ . . . شَرْحُ : بسملة . حَمْدٍ لَهُ . وَ بَعْدُ فَقَدْ قَالَ الامام الْمُحَقِّقُ وَ الْهُمَامُ المدقق سُلْطَانٍ عِلْماً . . . مُحَمَّدُ السمرقندی . . . هَذِهِ رِسَالَةِ فِي آدَابِ الْبَحْثَ وَ طُرُقِ الْمُنَاظَرَةِ الَّتِي يَحْتَاجُ اليها كُلِّ مُتَعَلِّمٍ قَبْلَ التَّعَلُّمُ وَ التَّعْلِيمُ بِالذَّاتِ وَاحِدٍ وَ بِالِاعْتِبَارِ اثْنَانِ فانٍ. [دنا 392/6 -1393 (40 نسخه)؛ کشف الظنون 39/1 و ج 568؛ الذريعة ج 13 53؛ هدية العارفين 430/2 ؛ الأوقاف العامة موصل 71/2 و 246/2 و 146/3]

شرح و حواشی:

1- حاشية شرح آداب البحث؛ الغ بيک، محمد بن شاهرخ (796_853)

2- حاشية شرح آداب البحث؛ دنقوز، احمد بن على جمعه (9_)

3- حاشية شرح آداب البحث؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)

4- حاشية حاشية شرح آداب البحث = کشف الابكار في علم الافكار؛ عجمی، عبداللطيف شاه حسین (-920)

5- حاشية شرح الشيرواني على آداب البحث؛ آقحصاری، لطف الله بن شجاع الدین (-940)

6- حاشية شرح الشيرواني لآداب البحث؛ تاج السعیدی، محمد بن ابی سعید (950)

7- حاشية شرح آداب البحث؛ غفاری، حامد بن برهان (_10)

8- حاشية شرح آداب البحث؛ ابوحامد (_10)

9- حاشية شرح آداب البحث؛ کاشانی، عماد بن یحیی (_10)

10- حاشية شرح آداب البحث؛ جنید، احمد (_10)

11- حاشية شرح آداب البحث؛ سیماوی، سنان الدین یوسف ( _1006)

12- حاشية شرح آداب البحث؛ شروانی، عبدالرحيم بن محمود

13- حاشية حاشية العماد على شرح آداب البحث؛ شاه حسین

14- حاشية شرح آداب البحث شاه حسین

15- حاشية شرح آداب البحث

16- حاشية حاشية عماد على آداب البحث

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:4023/2

انجام: ( يَجِبُ أَنْ يَكُونُ ثَابِتاً وَ الَّا ) ای وَ انَّ لَمْ يَكُنْ

خط: نستعلیق، كا: عبدالله بن احمد کاشی، تا: 848ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (151-152)، 23 سطر (12×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 13 - 3015]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26455

آغاز: تِلْكَ الْقَوَاعِدَ وَ الْآدَابِ عَنِ الرِّعَايَةِ أَصْلًا وَ الَّا يَلْزَمُ أَنْ يَكُونَ وُجُودِ عِلْمِهِ اياها؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 849ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودی، 25گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 24-189]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3350/2

آغاز: برابر؛ انجام: يَجُوزَانِ يَكُونُ وُقُوعِ عَدَمِ نُقَيِّضْ شمول الْعَدَمِ عَلَى تَقْدِيرِ عَدَمِ الْعَلِيَّةِ اتفاقيا غَيْرِ ناش ...

خط: شکسته نستعلیق، كا: بایزید بن مسعود، تا: 863ق؛ افتادگی: انجام؛ تملك: زنگی بن خليل الله جنابذی، عبدالكريم بن عبدالوکیل؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی قرمز، 7ص (189 _183)، 17 سطر، اندازه: 19×17سم [ف: 10 - 1170]

4. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1693/1

خط: نستعلیق، كا: محمد بن ابراهیم طباطبائی حسنی، تا: 885ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 21 سطر [ف: 5 - 337]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8479/1

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . الْمِنَّةُ عَلَيْنَا مَنْ مَنْ عَلَيْهِ ، لواهب أَفْضَلُ النِّعَمِ الَّذِي هُوَ نِعْمَةِ الْعَقْلِ وَ ذَلِكَ الْوَاهِبَ هُوَ اللَّهُ تعالی؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، كا: عبدالمجيد بن مولی بیکی، تا: 889ق، جان تبریز؛ مصحح، محشى؛ جلد: مقوایی، 47گ (1پ -47پ)، اندازه:17×11 سم [ف: 22 - 67]

6. تهران، ملک؛ شماره نسخه: 1603/1

خط: نسخ، كا: صمد بن خليفه محمد زمان، تا: رمضان 894ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ، 10 سطر [ف: 5 - 303]

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1761/2

آغاز: بسمله وَ بِهِ ثقتی ، الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ؛ انجام : وَ انَّ لَمْ يَلْزَمِ العليه وَ بِهَا مُحَصِّلِ الْمَقْصُودِ کمامرسمله و به ثقتی، الحمد لله رب العالمين و الصلوة على رسوله محمد و آله؛ انجام: و ان لم يلزم العليه و بها محصل المقصود کمامر. خط: نسخ، كا: جمال الدین حسین استر آبادی، تا: 195ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 40ص (83 122)، 17 سطر (9×12/5)، اندازه: 12×17 سم [ف: 10 - 340]

8. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:497

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 12 ذیقعده 102ق؛ تملک: محمد باقر بن محمود گیلانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 44گ، 15 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 2 - 115]

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3042/3

آغاز: برابر؛ انجام: وَ ذَلِكَ مِنْ بديهيات الْأَحْكَامِ العقليه وَ لَا تَمْنَعُهُ الَّا مَنْ هُوَ مُكَابِرٍ لمقتضيات الْعَقْلِ.

تا انتهای فصل دوم را در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 921ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضای عماد که احتمالا از حاشیه ای است که به گفته کشف الظنون عمادالدین یحیی بن احمد کاشی بر شرح آداب مسعودی نوشته است، مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج اناری، مذهب، 11گ (207پ -217پ)، 16 سطر (12×7/5)، اندازه: 18×13سم [ف: 14 - 158]

10. اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 267/1

خط: نستعلیق، كا: جعفر بن علی میسی شامی، تا: یک شنبه 28 شعبان 133ق، جان هرات؛ 55گ (2پ -56پ)، 17 سطر، اندازه: 16×12سم [ف: 2 - 361]

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5046/9

آغاز: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد جلد 671/34 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 935ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 37گ (242پ-278ر)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 13 - 244]

12. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4391/5 و 2010/5 عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 12 ذیحجه 958ق؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 29گ (116پ -144)، 19 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 839] و [عکسی ف: 6 - 26]

13. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 87/2

خط: نسخ، كا: محمد بن على بن هارون بن کیا (كيا) الصائم مازندرانی جزائری، تا: سه شنبه 5 رجب 964ق، جان شیراز مدرسه غیاث الدین منصور؛ تملك: محمد قائنی به سال 1025؛ جلد: تیماج قرمز، 32گ (27پ -58ر)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 1-73]

14. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25723

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه اواخر جمادی الاول 974ق؛ مجدول، محشی به حواشی عبدالرحیم، شاه حسین، جلال الدین و دیگران و بعضا با رمز «منه»؛ واقف: زین الدین جعفر زاهدی، 1377ش؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 35گ، 17 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 24 - 188]

15. مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه:187

بی کا، تا: 986ق، جان قزوین [اوراق عتیق: 1 - 252]

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 12145

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ واقف: سید جلال الدین تهرانی، مرداد 1361؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 21گ، 22 سطر، اندازه: 19/2×812/5 سم [ف: 24 - 190]

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13157/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با نشان «ه ه ص و 12» دارد؛ کاغذ: شرقی، 18گ (36پ -53ر)، 21 سطر، اندازه: 14/5×7سم [ف: 33 - 307]

18. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26026

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به حواشی عبدالرحیم و غیره؛ واقف: زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 40گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 24 - 190]

19. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2183/1

آغاز: ... الَىَّ الَّذِي مِنْهُ تَعْلِيماً

خط: نسخ، كا: شیخ عبد الرحمن، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج عنابی، 34گ(1-34)، 15 سطر (13×8)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 4 - 1194]

20. مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 581

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1012ق؛ تاریخ وقف: 1232؛ 53گ، 12 سطر، اندازه: 9/5× 16 سم [ مؤید: 2 - 84]

21. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 90 خوئی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ ترکی، كا: چلبی بن علی یا حاج على، تا: 1022ق؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوایی، 18×15 سطر، اندازه: 24×17سم [ف:144 -7]

22. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 3315/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ تحریری، کا: محمد سلیم طباطبائی، تا: 1022ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 96گ، 24 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 15 - 127]

23. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1350/1

آغاز: برابر، انجام: «فِي الْأَزَلِ » وَ التَّقْدِيرُ انْهَ « حَاصِلُ فِيهِ » فَيَلْزَمُ أَنْ يَكُونَ كُلِّ مَا لَا بُدَّ لِلْوَاجِبِ فِي مؤثرينه فِي ايجاد الْعَالِمُ.

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1045ق؛ 25گ (2پ -26پ) [ف: 181 - 3]

24. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1105

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ متوسط، کا:نصیر الدین محمد بن مراد تفرشی، تا:1054ق؛ محشی؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای زرد اخری، 49گ، 15 سطر، اندازه: 10 ×17 سم [ف: 1 - 318]

25. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 775/10 - طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: فَانٍ قُلْتُ لَا يُخَلُّوا مَا أَنْ يَكُونَ مُرَادِ الْمُصَنِّفِ بِقَوْلِهِ لَا حَدَّ الشمولین مُطْلَقاً.

خط: نسخ، آیات معرب، كان احمد بن بابكر، تا: 1060ق، جان بدلیس؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی سفید و گلی، جلد: تیماج مشکی، 34ص (86-119)، اندازه: 21×14سم [ف: 23 - 81]

26. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1/ 1360

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1072ق؛ افتادگی: انجام؛ 45گ (1پ -45پ) [ف: 3 – 181]

27. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18235/2

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، کا: محمد بن محمود طبرستانی، تا: احتمالا 1084ق، جا: مدرسه حاجی باقر اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 39ص (81-119)، 20 سطر، اندازه: 18×12/3 سم [ف: 50 - 75]

28. تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 885/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1091ق، جا: امامیه در مدرسه چله خانه؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 112گ، 15 سطر (5/5×14)، اندازه:15/5×21/5سم [ف: 3- 59]

29. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3428/5

آغاز: برابر؛ انجام: التَّعْرِيفِ بِمَا ذَكَرْتُمْ لِتَحَقُّقِ الْوُجُودِ الذهني فِيهِ فَانٍ قُلْتُ لَا يَجُوزُ أَنْ يَكُونَ للمعدوم وُجُودِ فِي الذِّهْنِ وَ الَّا يَلْزَمُ انَّ يَكُونُ لَهُ وُجُودِ فِي الخارح لانه اذا كَانَ مَوْجُودَةُ فِي الذِّهْنِ.

بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی نباتی، جلد: تیماج، 89ص ( 240-152 )، اندازه: 12/5 × 17/5سم [ف: 10 - 1290]

30. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3913/1

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 14×21/5سم [ف: 4/10 - 1941]

31. تهران: ملک، شماره نسخه:559/4

آغاز: اقْتِضَاءِ ضروريا لااتفاقيا كَمَا فِي قَوْلِنَا . . . وَ الْحُكْمُ الاول ای المقتضى هُوَ الْمَلْزُومُ وَ الْحُكْمِ الثَّانِي المقتضى هُوَ اللَّازِمُ، انجام: برابر

در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ مغزی میشن، 46ص (87-132)، 14 سطر، اندازه: 13/5 ×21/26سم [ف: 5- 82]

32. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:3/ 1192

انجام: ارْتِفَاعُ النقيضين ، وَ بِهَا يَحْصُلُ الْمَقْصُودِ ، كَمَا مَرَّ فِي الشِّقِّ الْأَوَّلِ مِنْ الترديد الْمَذْكُورِ.

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ جا: کور کوژ حجره ای در خانقاه قلعه چهار لالان؛ 751گ (50پ - 800ر) [ف: 3 - 181]

33. کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه:71/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوب، كا: محمد على، تا: 29 رجب 1118ق؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج دار چینی، 16ص (80-95)، 15 سطر [ف: - 231]

34. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9013/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، كان حسين بن محمد صالح بهبهانی، تا: جمعه جمادی الاول 1131ق؛ مجدول، مصحح، محشى؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 37گ (48پ -84ر)، اندازه: 16/4×10/7 سم [ف: 29/2 - 624]

35. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1844/3

آغاز: برابر؛ انجام: أَوْلَمَ يَكُنْ تِلْكَ القابلية كَذَلِكَ فَانٍ كَانَتْ تِلْكَ القابلية لَازِمَةُ لَهُ فلایخ وُجُودِ الْمُتَغَيِّرِ الَّذِي هُوَ مُحِلُّ الْحَوَادِثِ وَ فَهَا لَانَ الملروم يَمْتَنِعُ خُلُوِّهِ عَنْ لازمه.

كا: عبدالكریم، تا: 1190ق، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 44ص (165-208)، اندازه: 17/5 ×5/ 20سم [ف: 9 - 521]

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18774/1

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن حسن، تا: قرن 12 یا 13؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 96گ، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 51 - 140]

37. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10103/25

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 32 - 129]

38. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13722/4

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالحسن، تا: 1261ق؛ مصحح، محشی، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (20-32)، 19 سطر، اندازه: 10/5 ×16سم [ف: 34 - 671]

39. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2129/6

آغاز: برابر؛ انجام: تنبیه وَ أَنَّمَا وَ سَمِّ هَذَا الْبَحْثَ بالتنبيه لَانَ مِنْ شَانَهُ أَنْ يَعْلَمَ مِمَّا سَلَفَ . . . يُسْتَدَلُّ عَلَيْهِ بِالدَّلِيلِ الْمُتَقَدِّمِ بِتِلْكَ الْمُقَدَّمَةِ ثَابِتَةُ غَيْرِ مَمْنُوعَةٍ يُتِمُّ مَا ذَكَرْنَا مِنِ الدَّلِيلِ وَ انَّ لَمْ يَكُنْ يَلْزَمُ الْمُدَّعِي قَدْ تَمَّ . . . . . عَلَى يَدٍ ...

خط: نسخ، كان عبدالله بن جلال الدین حسینی جوری، تا: 1283ق؛ کاغذ:نخودی، فرنگی، جلد:مقوایی، رویه تیماج سبز، مذهب، 12ص

(131-120)، ابعاد متن: 16×9 اندازه: 16×22 سم [ف: 11 - 362]

40. تهران: دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1217/3

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق تحریری خوش، كان يدالله نظرپاک، تا: 1354ق، جا: تهران؛ 53ص(11-63) [ف: 3 – 181]

41. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6813/17

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد بن ابراهیم شریف غروی، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 33گ (110پ -143ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20 - 279]

42. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 861/4

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج سرخ، 74ص (186_259)، 18 سطر (12×6/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 8- 364]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2850/4 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 737]

43. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2536/3

انجام: لجلاء انْحِصَارِ المفهومات فِي الاقسام الثلثه

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 23گ ( 108-86 )، 16 سطر (7×11/5)، اندازه: 16×12سم [ف: 4 - 1334]

44. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5046/4

آغاز: انسياق مَا الَىَّ تَحْصِيلِ مَجْهُولُ بمعلوم يُسَمَّى بِالْقِيَاسِ الَىَّ الَّذِي فِيهِ تَعْلُّماً؛ انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد جلد 671/34 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جا: قم؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 36گ (112ر_ 147ر)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 13 - 242]

45. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8576/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی:انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 24گ (1پ-24پ)، 21 سطر (14×7) [ف: 17-164]

46. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2781/2

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ محشی با رمز «منه و مسعود، شرح شمسيه شرح القسطاس المستقیم و جز آن»؛ مهر: «عبده جمال الدين محمود الحسینی» (دایره)؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: میشن یشمی، 44ص (10-53)، 19 و 18 سطر، اندازه: 12/5 × 17/5 سم [ف:10-1]

47. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8262/7 _56/112

آغاز: برابر

در فهرست ناشناس آمده. از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 7گ، 15 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 5 – 2397]

شرح آداب البحث و المناظرة = شرح الرسالة الحسينية / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht wa-l munāžara = š.-ur risalat-il husaynīyya

انطاکی، شاه حسین

antākī, šāh hoseyn

وابسته به: آداب البحث المناظرة؛ انطاکی، شاه حسین

شرح مزجی توضیحی است بر رساله حسینیه در آداب بحث و مناظره. در فهرست گلپایگانی نسخه دیگری را با آغاز مشابه شرح آدب البحث عضدی دانسته که نباید صحیح باشد.

آغاز: آغاز متن: یا مِنْ وَفَّقَنَا لوظائف الْبَحْثَ وَ یا مِنْ يَسَّرْنَا لتميز سَمِينُهَا عَنْ سقيمها ؛ یا مِنْ وَفَّقَنَا لوظائف الْبَحْثَ ، وَ كَلِمَةُ يَا مُشْتَرَكَةً بَيْنَ الْأَحْوَالِ الثَّلَاثِ فَلَا يَحْتَاجُ الَىَّ تَوْجِيهِ الْعَلَّامَةُ.

انجام: فَيَكُونُ مَغْلُوبُ الْخَصْمِ الضَّعِيفِ بالإفحام مَعَ أَنَّ هَذَا مِنْ وُجُوهِ الالزام وَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى التَّوَكُّلِ وَ بِهِ الِاعْتِصَامُ. [الأوقاف العامة موصل 106/2]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5046/2

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه نشریه (ج 242/11 ) ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1110ق؛ جلد: مقوایی، 24گ (75-98ر)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 13 - 241]

2. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1189/6

آغاز و انجام: برابر

تذکر: در فهرست گلپایگانی (2398/5) این رساله را با همین آغاز به حسین افندی نسبت داده؛ خط: نستعلیق ترک، کا: خليل بن محمد بن على، تا: 29 رجب 1124ق، جلد: تیماج مشکی، 26گ (49پ -74پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 447]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2039/2 _11/139

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: اسماعيل بن عبدالرحمن الميلاسی، تا: دوشنبه رمضان 1129ق، جا: ار کلی مدرسه طرقلی؛ جلد: روغنی مذهب، 22گ، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5 – 2398]

4. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7992/3 - 54/82

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1133ق؛ 20گ، 15 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 5 - 2398]

5. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:885/4

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 رجب 1161ق؛ مجدول، محشی. [ف: 3 - 60]

6. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8809/1 - 59/29

آغاز: برابر نام مؤلف در فهرست نیامده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 22گ (1-8و 8-21)، 12 سطر، اندازه:21×615سم [ف:5- 2398]

شرح آداب البحث و المناظرة / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht wa-l munāžara

هادی، فرج الله

hādī, faraj-ol-lāh

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3116/7

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لک وَ الصلوة عَلَى نبيک وَ آلِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ ، أَمَّا بَعْدُ اذا قُلْتُ فَانٍ كُنْتُ نَاقِلًا طَلَبِ السَّائِلُ عَنْهُ وَ انَّ كَانَ مُدَّعِيَةُ ؛ انجام : وَ عَنِ الضَّحِكِ وَ رَفْعِ الصَّوْتِ وَ عَنْ أَنْ . . . ؟ الْخَصْمُ حقيرة هَذَا آخِرُ الْكَلَامِ فالحمدلله فَهُوَ الهادی

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: پستهای فرنگی، جلد: میشن قرمز، 2گ (62ر_63پ)، 18 سطر، اندازه: 21/7×16سم [ف: 6 - 227]

شرح آداب البحث و المناظره / منطق / عربی

š.-u ādāb-il baht wa-l munāžara

رومی، مسعود بن حسین

rūmī, mas‘ūd ebn-e hoseyn

وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ سمرقندی، محمد بن اشرف (_7)

شرح مزجی استدلالی و دقیقی بر «آداب البحث» شمس الدين محمد بن اشرف حسینی سمرقندی است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38381

آغاز: بسمله . حمدله . وَ بَعْدُ فَقَدْ قَالَ الامام الْمُحَقِّقُ وَ الْهُمَامُ المدقق سُلْطَانِ الْحُكَمَاءِ الْمُتَأَخِّرِينَ جَامِعُ جَمِيعِ فَضَائِلِ ؛ انجام : يَلْزَمُ الرتفاع النقيضين وَ بِهَا يَحْصُلُ الْمَقْصُودِ كَمَا مَرَّ فِي الشِّقِّ الْأَوَّلِ مِنْ الترديد الْمَذْكُورِ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1012ق؛ محشی با رمز «منه»؛ مهر: عز من قنع و ذل من طمع محمد کاظم» (بیضی)، مهر وقف عزتی کرمک یا کریم»؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، 53گ، 12 سطر، اندازه: 16×9/5 سم [اهدائی رهبر: 5- 352]

شرح آداب الفاضل شمس > شرح آداب البحث و المناظرة

شرح آداب الفاضل شمس > شرح آداب البحث

شرح آداب المریدین / عرفان و تصوف / عربی

š.-u ādāb-ul murīdīn

قاری هروی، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمری

qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad (- 1606)

وابسته به: آداب المریدین؛ سهروردی، عبدالقاهر بن عبدالله (563-490)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18108

آغاز: عَنْهُ كرامات عُجابُ وَ قَدْ دَخَلَ الشَّيْخِ عَبْدِ الْقَادِرُ عَلَى شَيْخُ حَمَّادٍ يَزُورُهُ فَنَظَرَ اليه الشَّيْخُ كانه اصْطَادَ ؛ انجام : وَ سَعَةِ رَحْمَتِهِ ای انعامه وَ رعايته وَ حمایته وَ وقايته . . . مجیب ای وُفِّقَ مُرَادِهِ وَ عَلَى مَا يَشَاءُ قدیر آی وَ بالاجابه جَدِيرُ وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ اخرا . . . وَ الصُّلَحَاءِ الْكَامِلِينَ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: 26 جمادی الاول 1054ق، جان مکه مکرمه؛ مصحح: مهر: «محمد شفیع قادری»؛ جلد: تیماج مشکی، 402ص، اندازه: 22×16سم [ف: 50 - 14]

شرح آداب مسعودی > شرح آداب البحث

شرح آداب مسعودی > شرح آداب البحث و المناظرة

شرح آداب مکالمه = اندرزنامه دانش / متفرقه / فارسی

š.e ādāb-e mokāleme = andarz-nāme-ye dāneš

میرزا هدایت الله

mīrzā hedāyat-ol-lāh

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4734/33

بی کا، تا: 1298ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی مذهب، 35ص ( 672-638)، 11 سطر (11×6)، اندازه: 17×11سم [ف: 14-3691]

شرح آداب المناظرة > شرح آداب البحث

شرح آداب المناظرة / منطق / عربی

S.-u adab-ul munazara

جندی، احمد بن محمد، ق9 قمری

jondī, ahmad-e-bn-e mohammad (-15c) [الأوقاف العامة 137/3]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1522/6

آغاز: باسمک اللَّهُمَّ یا وَاجِبُ الْوُجُودِ وَ یا وَاهِبَ الْخَيْرِ وَ الْجُودُ لَكَ الْحَمْدُ ) هُوَ الْوَصْفِ بالجميل عَلَى الْجَمِيلِ عَلَى جِهَةِ التَّعْظِيمِ وَ التَّبْجِيلِ ؛ انجام : وَ الْكُلُّ صَالِحٍ للسندية اذ الْكَلَامِ فِي الْكَلَامِ الاول

خط: نسخ، بی کا، تا: 1120ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 7گ (34پ - 40ر)، 20سطر (13×6/5 )، اندازه: 21×14سم [ف: 8 - 155]

شرح آداب المناظرة = شرح الرسالة العضدية = حل آداب العضدی / منطق اعربی

š.-u ādāb-il munāzara = š.-ur-r.-il ‘adudīyya = hall-u ādāb-il 'adudī

بیرجندی، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمری

bīrjandī, ‘abd-ol-“alī ebn-e mohammad (- 1528)

وابسته به آداب البحث و المناظرة؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)

تاریخ تأليف: 930ق

شرح مزجی و مبسوطی است بر رساله آداب البحث عضدی است. ماده تاریخ ختم تأليف جمله: «حل آداب عضدی است»: 930.

آغاز: نحمدک یا مُجِيبُ دَعْوَى السَّائِلِينَ بِلَا مَانِعُ وَ مناقض ...

انجام: ما تعاقب الليالي و الايام [دنا 397/6 (5 نسخه)؛ الذریعه 55/13 ]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1175

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا:27 جمادی الثانی 932ق؛ کاتب شارح را به جمله «سلمه الله»دعا کرده و این می رساند که نسخه در حیات شارح نوشته شده؛ 20گ، 27 سطر، اندازه: 13 ×18 سم [ف: 4 - 382]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3617/3 -ف

نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 17 شعبان 969ق؛ محشی با نشان «منه»؛ 14گ (24-38ر) [فيلمها ف: 2 - 199]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6813/18

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن محمد بن ابراهیم شریف غروی، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (144پ -157ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20 - 279]

4. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:9216/3

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج حنایی، 15گ (24پ۔ 38ر)، 17 سطر (5×11)، اندازه: 17×12 سم [ف: 17 - 322]

5. مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 451/1

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 63]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10361/1

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، 9ص (9-1)، 24 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 32 - 343]

شرح آداب المناظرة / منطق / عربی

š.-u ādāb-ul munāzara

فاضل کاشی کبیری

fāzel-e kāšī kabīrī

وابسته به: آداب المناظرة؛ فاضل کاشی کبیری

شرح مزجی است بر رساله ای که خود مولف قبلا در آداب البحث و المناظرة نگاشته بود. در الذريعة (31/1) چنین می گوید: «آداب المناظرة للفاضل الكاشي الكبيری متن مختصر (أَوَّلُهُ احْمَدِ ک اللَّهُمَّ يَا مُجِيبَ كُلَّ سَائِلٍ ...) ثم شرحه مزجا بنفسه و اول الشرح ( الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا مَانِعَ لعطائه ...) رایت النسخة في مازندران فنسخها». گفتنی است که در فهرست ها رساله ای با این آغاز به طاش کبری زاده نسبت داده شده است. ولی با در نظر گرفتن اینکه در پاره ای از نسخ پایان شرح را سال 1137ق ذکر می کنند و ماتن و شارح را یکی دانسته و از سوی دیگر طاش زاده کبری متوفی 968 ق می باشد، انتساب رساله «آداب البحث» و شرح آن به طاش زاده دور می نماید.

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي لَا مَانِعَ لعطائه وَ لَا مُعَارِضَ لِقَضَائِهِ وَ لَا نَاقِضٍ لَا نشانه . . . وَ بَعْدُ فَقَدْ كُنْتُ كَتَبْتُ عِدَّةٍ مِنَ السُّطُورِ ... فِي عِلْمِ المناظره وَ الاداب وَ قَدْ قَصَدْتَ أَلَانَ شَرْحِهَا ...

انجام: هَذَا الَّذِي ذكناه مِنْ وَظَائِفِ المتخاصمين وَ آدَابِ المناظره غَايَةِ مَا يُرَادُ فِي هَذَا الْبَابِ . . . بَابُ آدَابِ الْبَحْثَ اذ لَا مَزِيدَ عَلَيْهَا فِي تَقْدِيرِ الْقَوَاعِدَ وَ الْأُصُولِ وَ مِنَ اللَّهِ تع التَّوْفِيقَ لَا ظِهَارَ الْحَقِّ وَ الْهَامِ الصولب فِي كُلِّ بَابُ وَ الحمدلله الْوَهَّابُ ...

1. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:21711/3

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: حسن بن ملا خان بداق، تا: 1127ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر (14×6)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 2 – 581]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2039/3 _11/139

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد الذريعة (31/1 ) انتخاب شد؛ خط: نسخ، کا: اسماعيل بن عبدالرحمن، تا: 14 ذیحجه 1129ق، جا: ارکلی مدرسه طرقلی؛ جلد: روغنی مذهب، 7گ، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5 – 2397]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5046/7

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد الذريعة (31/1) انتخاب شد؛ خط: نستعلیق، كا: عبدالغفار بن زین العابدین کربلائی بن اكبر حداد بن نوری، تا: جمادی الثانی 1233ق؛ جلد: مقوایی، 7گ (234پ۔ 240پ)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 13 - 243]

4. تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 155/2

آغاز و انجام: برابر

در فهرست به عنوان «شرح رسالة في علم المناظرة» بدون نام مؤلف آمده است؛ خط: نسخ، كا: ملا سلیمان، تا: رجب 1272ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 8گ (13پ-20ر)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 5×15/ 20سم [ف: - 247]

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6690

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی نهاوندی، تا: 1302ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 12گ (اپ-12)، 12 سطر (13×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [رایانه]

6. اصفهان؛ علامه فانی (ضياء الدين)؛ شماره نسخه: 24/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 13گ (1پ -13پ) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 103]

7. اصفهان؛ علامه فانی (ضیاء الدین)؛ شماره نسخه: 24/4

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: سید ضیاء الدین علامه، تا: 1314ق؛ 8گ (30ر 37ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 104]

8. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 655/2

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: چرم زرد، 9گ (13پ-21پ)، اندازه:20×12سم [ مؤید: 2 - 159]

9. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1580/7

آغاز: برابر

تذکر: نام مؤلف در فهرست نیامده است که به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، كا: سید احمد، بی تا؛ 9گ، اندازه:20×14سم [ف: 3 - 103]

10. زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه:3مجموعه بدون شماره

آغاز: برابر

تذکر: نام مؤلف در فهرست نیامده است که به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کاتب: محمد مهدی بن محمد کاظم خوانساری، بی تا دليل المخطوطات: 1- 139]

11. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:8466/7 - 57/136

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به استناد الذريعة (31/1 ) انتخاب شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی خلیل امام بجامع طوپخانه، بی تا؛ 9گ (50_ 58)، 23-15 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 5 – 2397]

شرح آداب المناظرة / منطق / عربی

š.-u ādāb-ul munāžara

در آن از سید سند و بعض افاضل (احمد جند) و استاد سعید شهید (ملامحمد شریف) و شارح مطالع و محقق شریف و سید محقق یاد شده و شرح و متن از یکی است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4918/1

آغاز: بسمله وَ الحمدلله الَّذِي أَلْهَمَنَا طَرِيقِ الصَّوَابِ . . . وَ بَعْدُ قَدِ الْفَتَّ فِيمَا مَضَى مُوجَزاً فِي آدَابِ الْمُنَاظَرَةِ وَ طَرِيقُ المباحثة وَ الْمُشَاجَرَةِ قَدْ ضَمِنَ فَوَائِدُ كَثِيرَةً كَانَ بَعْضُهَا مرموز أَوْ بَعْضِهَا مزبورا لَكِنْ لِغَايَةٍ ايجازه لَمْ يُبَادِرُ الَىَّ دقایق مرموزاته الْفَهْمَ . . . فحدانی ذَلِكَ الَىَّ شَرْحِ يَكْشِفُ عَنْ خرایده . . . قَالَ الْمُصَنِّفُ . . . ( بِسْمِ اللَّهِ ) الْجَامِعُ لجيمع الصِّفَاتِ الإلهية ( الرَّحْمنُ ) الْمُنْعِمِ لجلايل النِّعَمِ الرَّحِيمِ ) الْمُفَضَّلُ لدقايقها ... (لَا مَانِعَ لِحُكْمِهِ ) أَيْ حُكْمُهُ عَلَى الموجودات تَفْصِيلاً ( وَ لَا نَاقِضٍ لِقَضَائِهِ ) ای حُكْمُهُ عَلَى الموجودات اجمالا . . . ( نَحْمَدُهُ عَلَى نَعْمَائِهِ ) . . . ( وَ بَعْدُ هَذِهِ ) . . . ( قَوَاعِدَ ) يتعلن بِآدَابِ الْبَحْثَ وَ يَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ أَشَارَتْ الَىَّ اسْمُ الْكِتَابِ ( مُتَضَمِّنَةً لِمَا يَجِبُ استحضاره فِي فن الْمُنَاظَرَةِ ) ؛ انجام : ( وَ مَنِ الْوَاجِبِ التَّكَلُّمِ فِي كُلَّ مَقَامٍ بِمَا هُوَ وظيفة فلايتكلم فِي اليقينی) أَيْ فِي الْعُلُومِ الَّتِي يَطْلُبَ مِنْهُ الْيَقِينِ ( بوظايف الظني وَ بالعکس ) ای لَا يَتَكَلَّمُ فِي الْعُلُومِ يُطْلَبُ فِيهِ الظَّنِّ كالنقليات بوظايف اليقينی وَ كُلُّ ذَلِكَ ظَاهِرُ لَا يَحْتَاجُ الَىَّ بیان . هَذَا آخِرُ الْكَلَامَ فِيمَا قَصَدْنَاهُ كَتَبْتُهُ لخلاني فِي عِدَّةَ أَيَّامٍ عَلَى سَبِيلِ الِاسْتِعْجَالِ مُرَدِّداً عَلَى جَنَاحِ السَّفَرِ مَعَ تَشَتُّتَ الْبَالِ وَ الحمدلله عَلَى مَا وَفَّقَنَا للاتمام وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى سَيِّدِ الْأَنَامِ وَ آلِهِ الْهَادِينَ الَىَّ يَوْمَ الْقِيَامِ وَ أَنَا ... اسدالله مُحَمَّدِ السرابی . . . انْهَ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى مَا يَشَاءُ وَ هُوَ ذوالفضل الْعَظِيمُ وَ هُوَ الْغَفُورُ الْكَرِيمِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه سلمه الله، منه»؛ کاغذ: سپاهانی، 19گ (1پ-19ر)، 16 و 18 سطر (5×11 و 12/5×8)، اندازه: 16×10سم [ف: 14 - 4030]

شرح آداب المناظرة عضدی > حاشية شرح آداب البحث

شرح آداب المناظرة للنسفي / منطق / عربی

š.-u ādāb-ul munāzara li-n-nasafi

وابسته به شرح آداب البحث؛ نسفی، محمد بن محمد (600 _687)

شرحی است با عناوین «قال، اقول» بر رساله «آداب المناظرة» برهان الدین نسفی که در چند فصل تالیف شده بود با رد و ایراد با مؤلف اصل و توضیح مطالب و مقاصد وی.

آغاز: رَبُّ تَمَّمَ بِالْخَيْرِ وَ بِهِ ثِقَتِي الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . وَ بَعْدُ فَانِ السَّعَادَاتِ الْعَاجِلَةِ وَ الْكَرَامَاتِ الْآجِلَةِ منوطة باكتساب الْعِلْمِ وَ هُوَ أَمَّا تَصَوَّرَ أَوْ حُكْمٍ فاردت ...

انجام : كَمَا أَنَّ كِتَابَةِ الامی مُقْتَضِيَةً لِعَدَمِ اميته مَعَ عَدَمِ دَلَالَتُهُ عَلَى ثُبُوتِهِ فِي الْوَاقِعِ وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه المأب

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10590

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: الياس بن ابراهيم البو علوی، تا: دوشنبه اواسط جمادی الاول 732ق؛ جلد: تیماج مشکی، 72گ، 19 سطر، اندازه: 8/5 × 17 سم [ف: 27 - 65]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1237617

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام کتاب به استناد نسخه ش 10590 انتخاب شد؛ خط: نستعلیق، کا: قاسم بن محمود زاهدی، تا: دوشنبه 8 رمضان 786ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابر و باد، 51گ ( 231-181 )، اندازه: 22×9سم [ف: 31 - 286]

3. اصفهان؛ مهدوی، مصلح الدین، شماره نسخه: 26/2

آغاز و انجام: برابر

در فهرست گفته: شرحی است بر رساله خواجه نصیرالدین طوسی در آداب مناظره. ولی آغاز و انجام نسخه با شرح آداب البحث نسفی هماهنگ است. به استناد نسخه ش 10590 فهرست مرعشی؛ خط: نستعلیق، كا: عمر بن محمد بن على نهاوندی معروف به اقطع، تا: 790ق؛ جلد: تیماج مشکی، 44گ (31-74)، 23 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: - 39]

شرح آسیای مرکزی / جغرافيا / فارسی

š.e āsīyā-ye markazī

مترجم: ماردروس، ق19 میلادی

از: کتنکو کاپی تن اتاماژر؛ مترجم: ماردروس داود مانف

اهداء به: ناصر الدین شاه

تاریخ ترجمه: 1295ق

این کتاب، که پس از فتوحات روس ها در آسیای مرکزی (قرن گذشته) نوشته شده، حاوی مطالب جغرافیایی آن نواحی است و حکایت از پیشرفت تمدن روسی در آن نواحی می نماید. مباحث آن بدین شرح است: باب 1. شرح مختصری از جغرافیای ممالک آسیای مرکزی؛ 2. شرح حال طوایف مختلفه که در آسیای مرکزی سکنی دارند؛ 3. اسباب و جهانی که روس ها را بر این داشته که حرکتی به طرف آسیای مرکزی نمایند؛ 4. حاصل های زراعتی آسیای مرکزی؛ 5. باب بضاعت و مکنت معدنی آسیای مرکزی؛ 6. کسب و صنایع و اعمال يدی اهالی آسیای مرکزی؛ 7. تجارت آسیای مرکزی؛ 8 راه ها و طرق و شوارع دیگر آسیای مرکزی؛ 9. امید و خیالات و تخمین های دولت روس به جهت آسیای مرکزی.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1139

آغاز: بسمله، دیباچه مصنف، مسئله آسیای مرکزی، در این جزء زمان از مسایل مهمه عالم و علاوه بر اینکه داخل در مطالب مفید معدود میشود؛ انجام: مسائل تجارتی یعنی انتشار تجارت روسیه در کل اقليم آسيا سنه 1295 و السلام.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملا میرزا محمد حسین فروغی ذکاء الملک، تا: 1295ق، جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج سبز، 215گ، 13 سطر (23×13)، اندازه: 33×20سم [ف: 3 - 161]

شرح آفرینش نور محمدی = مولودنامه / كلام و اعتقادات / فارسی

š.e āfarīneš-e nūr-e mohammadī= mowlūd-nāme

رساله ای است به نثر عامیانه و مناسب برای مجالس وعظ عوام، در موضوع چگونگی خلقت حضرت پیامبر (صلَّی اللهُ علیه وآله) که در سطر ششم صفحه 14 این رساله «مولودنامه» خوانده شده است و در صفحه 16 «وصیت نامه».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17006/1

آغاز: بسمله. در حدیث آمده اول ما خلق الله نور محمد (صلَّی اللهُ علیه وآله) یعنی اول چیزی که خداوند خلق کرد نور پاک مصطفوی بود چون.. انجام: بعد از نماز عشاء هفتاد مرتبه بخواند لا حول ولا قوة الا بالله العلى العظيم. انجامه: تمام شد این کتاب آفرینش نور محمدی (صلَّی اللهُ علیه وآله) بید این اقل و اضعف كاتبين على بن اسماعیل اللهم اغفر ذنوبهما بمحمد و آله. في شهر ذي الحجه الحرام 1337. بی کا، تا: ذیحجه 1337ق؛ جلد: چرم مشکی، 22 ص (1-22)، اندازه: 17×11سم [ف: 47/1 - 126]

شرح الآلات الرصدية > كيفية الأرصاد

شرح الآلة التي يرسم بها الدواير العظام علما و عملا / رياضيات | عربی

š.-ul ālat-il-latī yursamu bi-ha-d dawāyir-il 'izām ‘ilm an wa ‘amal-an

ابن هیثم، حسن بن حسن، 354 - 430 قمری

ebn-e heysam, hasan ebn-e hasan (966 - 1039)

درباره آلتی که بدان دوایر عظام را به دست آوردند.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:338/6 _عکسی

آغاز: بسمله . قَالَ الشَّيْخُ ابوعلی بْنِ الْهَيْثَمِ . ق . كُلُّ نَوْعُ مِنْ أَنْوَاعِ الْحِيَلُ وَانٍ كَانَتْ لَهُ فَضِيلَةُ رُتِّبَتْ مِنَ الْعِلْمِ وَ ساوی لِهَذِهِ الْفَضِيلَةِ غَيْرِهِ مِنَ الْأَنْوَاعِ فَلَيْسَ يساوئها فِي مِقْدَارِ الْمَنْفَعَةَ ، بَلْ قَدْ يَقَعُ الِانْتِفَاعُ بَعْضُهَا أَكْثَرَ مِنْ بَعْضٍ ؛ انجام : يُقَوِّسُ الْحَلْقَةِ فَقَدْ أَتَيْنَا عَلَى شَرْحِ آلالة الَّتِي ترسم بِهَا الدَّوَائِرَ الْعِظَامُ ، عِلْمُ وَ عَمَلًا . وَ ذَلِكَ مَا قَصَدْنَا لتبينه وَ هَذَا صُورَتُهَا وَ اللَّهُ اعْلَمْ . تَمَّتِ الْمَقَالَةَ لبطلميوس الثَّانِي الشَّيْخُ الْمُبْرِزُ ابی علی حَسَنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْهَيْثَمِ رض 692ق.

اصل نسخه: لیدن، ش 133؛ خط: نسخ کهن، كا: ابن غلام قونوی، تا: 692ق؛ 4گ (56-59) [عکسی ف: 2 - 262]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 958/8 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 557]

شرح آلات رصدیه = آلات الرصد / هیئت / فارسی

š.-e ālāt-e rasadīyya =ālāt-or rasad

کاشی، جمشید بن مسعود، - 841؟ قمری

kāšī, jamšīd ebn-e mas‘ūd (- 1438)

اهدا به: سلطان اسکندر

تاريخ تأليف: ذیقعده 818ق

رساله موجزی است در بیان آلات رصد که بر حسب فرمان « ... السلطان اسکندر» تحریر شده؛ حاوی صنعت حلقه نحاسيه و آلت

لبنه و آلت حلقه نحاسيه و آلت ذات الحرب.

آغاز: بسمله، حمدله این رساله ایست در شرح آلات رصد که بر حسب فرمان پادشاه اسلام فرمانفرمای هفت اقلیم ... الواثق بالله الاكبر السلطان اسکندر ... در سلک تحریر آمده

انجام: چنان باید کرد که حلقه اول را بر کرسی حرکت توان داد جهت عرض بلد. [دنا 388/6؛ نسخه های منزوی 204؛ استوری 722؛ کاشانی نامه 35؛ کشف الظنون 1941/2 ؛ فهرستواره منزوی 2762/4]

1. تهران، ادبیات، شماره نسخه:159/4 حکمت

آغاز: برابر؛ انجام: جهت عرض بلد

بی کا، تا: قرن 11؛ از روی خط مصنف؛ جلد: تیماج تریاکی، کص (115پ -116پ)، قطع: وزيري [ف: 2 - 44]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12235/5

آغاز: برابر؛ انجام: چنان باید کرد که حلقه اول را بر کرسی حرکت توان داد جهت عرض بلد این رساله تحریر شد از روی خط افضل المهندسين جمشيد بن مسعود بن محمود الطبيب الكاشي الملقب بغياث الدین که در ذیقعده 818 هجری تحریر فرموده اند. (این رساله چون در اصل بی امضاء بوده جاعل آنرا بنام خود امضاء کرده)

خط: نسخ و شکسته، كا: محمد على قائنی، تا: 1263ق؛ مجدول؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 20/52×14/2 سم [ف: 119 - 10]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3536/3

خط: نسخ، بی کا، تا: 1291ق؛ نقل از خط مؤلف به دو واسطه؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 21 سطر، اندازه: 23/6×13 سم [ف: 477 -6]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 791/2 _طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: و آن چنان باید کرد که حلقه بر کرسی حرکت توان داد جهت عرض بلد قَدْ نَقَلَ هَذِهِ الرِّسَالَةُ بِعَوْنِ اللَّهِ الْجَلَّالَةُ

خط: نسخ، كا: مسیح کمره ای، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 16ص (9-14)، 18 سطر، اندازه: 13/5 ×21/5سم [ف: 23 - 92]

شرح آمنت بالله / عرفان و تصوف / فارسی

š.-e āmant-o be-l-lāh

راز الهی، برهان الدين، - 1083 قمری

rāz-e elāhī, borhān-od-dīn (- 1673)

در شرح «آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ ...» به نثر آمیخته به نظم با دید صوفيانه، گویا از شاه برهان الدين برهانپوری ملقب به راز الهی متخلص به گازر. نام نگارنده در دیباچه نیامده است، در سرآغاز نسخه ای (مشترک) از خواجه قطب الدین بختیار اوشی (- 632ق) دانسته شده است و در ص 4 نسخه گنج بخش (مشترک) از راز الهی دانسته شده است. نسخه ها یکدست نیستند. یکی از آنها با سربندهای «باب» است. (احمد منزوی)

آغاز: 1: حمد له صلات ... که در شأن آل طاها و جلوه اولی ... مناجات: ای پاک پروردگار

2: حَمْدٍ لَهُ . عاقِبَةُ هُوَ الاول وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ(اته) [دنا 398/6 ؛ فهرست تسبیحی 447/2 ؛ نسخه های منزوی 49 و 702 و 990 و 999؛ فهرستواره منزوی 523/7]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9558/1

آغاز: برابر 2؛ انجام: کسی کز تو در تو نظاره کند *** ورقهای بیهوده پاره کند

كا: محمد رضا بن محمد معصوم بیک، تا: شنبه 19 رجب 1093ق، جا: اورنگ آباد؛ جلد: مقوا [ف: 30 - 219]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6186/4 -ف

نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش در راول پندی؛ بی کا، بی تا [فيلمها ف:3 - 207]

شرح آيات الأحكام / علوم قرآن، تفسیر / عربی

š.-u āyāt-il aḥkām

استر آبادی، محمد بن على، - 1028 قمری

estarābādī, mohammad ebn-e ‘alī (- 1619)

میرزا محمد استر آبادی فقیه و رجالی بزرگ شیعی است و صاحب کتاب «منهج المقال»، که در این اثر به شرح و تفسير آیات الاحکام پرداخته، به ترتیب کتب فقهی از طهارت تا ديات و در مقدمه تفسیر سوره فاتحه را تیمنا آورده است. وی آیات مربوط به هر یک از ابواب فقهی را در بابی جداگانه همراه با جهات فقهی و تفسیری و نیز اخبار و احادیث مربوط به آنها را آورده است. استر آبادی در این کتاب به اقوال علما اشاره کرده و روایات آن را از اهل بیت (علیهم السَّلام) آورده است و در بسیاری از موارد از «کنز العرفان» فاضل مقداد یاد نموده و بعضی از آرای او را رد کرده است. این کتاب در دو جزء تنظیم شده است و خود مؤلف بر این کتاب حواشی دارد. (حافظیان)

چاپ: بخشی از این کتاب از مقدمه تا آخر کتاب الزكاة) با حواشی شیخ محمد باقر شریف زاده گلپایگانی، در تهران، به وسیله کتابفروشی معراجی به چاپ رسیده است. [دنا 399٫6 (1 نسخه)؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی 1799/2 ؛ الذریعه 43/1 رقم 219؛ فقه القرآن في التراث الشيعي تراثنا 132/17 - 134؛ كشاف الفهارس 3-2/3 ؛ کتابنامه بزرگ قرآن کریم 36/1]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1278 عکسی

آغاز: الْمُعْلِنُ أَيْضاً فانه حَيْثُ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ لَا يَبْقَى لَهُ دَاعِ الَىَّ الانفاق الَّا الريا وَ انَّ لَمْ يَكُنْ ذَلِكَ بِالنِّسْبَةِ الَىَّ الْمُسْلِمِينَ ؛

انجام : وَ كَوْنِهِ وَاقِعاً لَا مَحَالَةَ وَ هذَا الْوَعْدُ الْمُؤَكَّدُ مِنَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ يَقْتَضِي عَدَمِ التَّقْصِيرُ فِي الْأَمْرِ وَ النَّهْيِ بِقَدْرِ المكنة وَ لَا حَوْلَ وَ الاقوة بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ . تَمَّ الْجُزْءُ الْأَوَّلُ بِعَوْنِ أَوَّلِ الْأَوَّلِ وَ هُوَ الْمُسْتَعَانُ لَا تَمَامَ الْآخِرِ عَلَى وَجْهِ أَتَمَّ وَ اکمل.

جزء اول کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه رجب 1021ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به امضای «منه دام ظله العالی»؛ 341ص، 19 سطر [عکسی ف: 3- 625]

شرح آیات مشکل / تفسير / فارسی

Š.-e āyāt-e moškel

شرح آیات مشکل و جز آنها، نخست آیه ها می آید سپس گزارش آنها به روش پرسش و پاسخ.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:2436/8

آغاز: ... مشکلات الايات وَ غَيْرِهَا قَالَ اللَّهُ تبارک وَ تعالی فِي سُورَةَ الْكَهْفِ فِي قِصَّةِ موسی وَ خُضْرٍ وَ أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ الْمَسَاكِينِ يَعْلَمُونَ فِي الْبَحْرِ فاردت ... مسئول اگر کسی گوید که چرا جناب اقدس سبحانی در قصه سفينة بلفظ اردت متکلم وحده؛ انجام: و غایت استغراق او را حاصل شود اینگونه کمالات از او صادر شود.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 10گ( 69-78ر)، 20 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 6 - 14]

شرح آية الكرسي / كلام و اعتقادات / عربی

قادات

š.-u āyat-il-kursī

در معنای شفاعت و عرش و کرسی و باب و امامت (که باطن شفاعت است) و غیره به سبک استدلالات شیخیه.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15395

آغاز: فِي شَرْحِ الْآيَةَ ، كَانَ الْكَلَامِ فِي الْكَلِمَةُ الْمُبَارَكَةِ يَشْفَعُ ، مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ الَّا باذنه ؛ انجام : فَاسْتَغْفِرِ مولای أَجَلَّ اللَّهُ شَأْنَهُ بِالِاسْتِغْفَارِ الْكَبِيرِ وَ الصَّلَوَاتِ الْكَبِيرَةِ . . . وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ اجمعین.

خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن ابراهیم اصفهانی، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج پشمی، 71گ، 25 سطر، اندازه: 18/4×11/4 سم [ف: 43 - 68]

شرح آية الكرسي و دعای بزرگوار / شرح دعا / عربی

š.-e āyat-ol-korsī va do‘ā-ye bozorgvār

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16392/8

بی کا، تا: جمعه 10 محرم 1241ق؛ جلد: چرم قهوه ای، 8ص (93_ 99)، 10 و 13 و 19 سطر، اندازه: 15×7 سم [ف: 45 - 208]

شرح آیه وضو: «فاغسلوا وجوهكم» / فقه / فارسی

Š.-e āye-ye vozū: «faqselū vojūh-a-kom»

حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمری

hazīn, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb (1692 - 1767)

رساله مختصری است درباره وضو و بیان آیه وضو که در پاسخ به سؤالی نگاشته شده است. در کتاب شناسی حزین لاهیجی (ص 65) رساله در جواب مسأله وضو از حزین لاهیجی معرفی شده که نسخه ای از آن در لکهنو موجود است.

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:108/5

آغاز: بسمله الحمدلله حَقَّ حَمْدِهِ والصلوة عَلَى رَسُولِهِ وَ آلِهِ مِنْ بَعْدِهِ أَمَّا بَعْدُ سائلی سُؤَالِ نمود بِهِ این عِبَارَةُ که مفاد الَىَّ ظَاهَرَ الْخَتْمِ والانتها كَمَا فِي آيَةٍ فَاغْسِلُوا وُجُوهِكُمْ . . . پس بكدام سَبَبُ شیعه أَزُّ مِرْفَقٍ ابتدا نموده . . . جَوَابُ باین عِبَارَةُ مَرْقُومُ شَدَّ قَالَ أَمَامَ الْعُلُومِ اللفظية ابْنِ درید؛ انجام: در هیچ یک از مذکورات هرگز توهم دخول غایت در مغیی متصور نباشد این مقدار در تنبیه کافی و حاجت به اطناب کلام مذکور به ذكر امثله نیست و ما توفیقی الا بالله ...

از اول تا آخر؛ خط: عبارات عربی نسخ و نستعلیق، كا: على بخش، تا قرن 13؛ در آخر نسخه احوال علماء مذكوره مانند محمد بن درید ازدی و صاحب بن عباد و خلیل بن احمد ازدی و فایده ای در علم هندسه در 5 برگ آورده شده (124ر-128پ)؛ جلد: پارچه سبز، 10گ، 21 سطر، اندازه:14×22 سم [ف مخ - 1- 228]

شرح آیه «يوما كان مقداره الف سنة» و دو حدیث ... / شرح حدیث، تفسیر

Š.-e āye-ye «yawm-an kān-a meqdār-o-hū alf-a sana>> va do hadīs ...

شرح آیه « يَوْماً كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ » وَ دو حدیث « قَلْبُ الْمُؤْمِنُ بَيْنَ اصبعي الرَّحْمَنِ » وَ « قَلْبُ الْمُؤْمِنِ عَرْشِ الرَّحْمَنِ».

قم: فیضیه؛ شماره نسخه: 1143/5

بی کا، بی تا؛ 4گ، اندازه: 15×10 سم [ف: 3- 59]

شرح آية «يوم يأتي لاتكلم نفس الا باذنه فمنهم شقی و سعید» / تفسير / عربی

š.-u āyat-i «yawma ya’tī lā tukallim-u nafs-un illa bi idn-i-h fa-min-hum šaqīyy-un wa sa'īd»

از مجمع البيان و تفتازانی و معالم التنزيل و شارح المفتاح در آن یاد شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8903/32

آغاز: يَوْمُ يَأْتِي لَا تِلْكُمُ لَا تَتَكَلَّمْ نَفْسٍ بِما يَنْفَعُ وَ يُنْجِي الَّا باذنه الَّ

باذن اللَّهِ كَقَوْلِهِ يَتَكَلَّمُونَ الَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِىَ لَهُ قَوْلًا وَ هَذَا فِي مَوْطِنٍ مِنْ مَوَاطِنِ ذَلِكَ الْيَوْمِ ؛ انجام : وَ الْآيَةَ لَا تَدُلُّ عَلَى أَنَّ النِّعَمَ هُوَ أَثْمَارِ الْجَنَّةِ فَضْلًا عَنْ حَصْرِ نَعِيمُهُمْ فِي ثَمَرَاتُ الْجَنَّةِ انْتَهَى

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 22 محرم 1249ق، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی نخودی و حنایی، جلد: تیماج مشکی، 3ص (445_ 447)، اندازه: 20/1×14/3 سم [ف: 29/1 - 277]

شرح الابرار و مفاتیح الانوار / اخلاق / فارسی

Š.-ol abrār va mafātīh-ol anvār

اصفهانی، محمد على

esfahānī, mohammad ‘alī

ترجمه فارسی کتاب تنبيه الغافلین، در 19 «باب».

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، بی تا، جا: ترکستان احتمالا سمر قند یا بخارا [میراث شهاب: س ش 1 - 112]

شرح ابن اميل على متن المحتصی | کیمیا / عربی

š.-u ibn-i umayl ‘alā matn-il muhtaņā

تمیمی، محمد بن امیل، - 170 قمری

tamīmī, mohammad ebn-e omayl (- 787)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9731/20

خط: نستعلیق، كان محمد کریم الدین پسر محمد یوسف گلبر گیوی، تا: سه شنبه رمضان 1328ق، جا: کتابخانه آصفیه؛ کاغذ: هندی، 7ص (322-328)، 13 سطر (25×13)، اندازه: 32×20سم [ف: 17 - 468]

شرح ابن حاجب /- عربی

š.-u ibn-i ḥājib

ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646؟ قمری

ebn-e hājeb, ‘osmān ebn-e 'omar (1175 - 1249)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18586

کا: ابن محمد سعید، تا: 1123ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 328گ، اندازه: 21/4×12 سم [رایانه]

شرح ابن خاتون /-

š.-u ibn-i xātūn

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:20776

بی کا، تا: 1070ق؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه ]

شرح ابن عقیل > شرح الفية ابن مالک

شرح ابن فارس > شرح دیوان الحماسة

شرح ابن فارس > فرهنگ لغات

شرح ابن المصنف > شرح تشریح الافلاک

شرح ابن المصنف ، الدرة المضيئة في شرح الألفية

شرح ابن ناظم > الدرة المضيئة في شرح الألفية

شرح ابن ناظم > شرح تشریح الافلاک

شرح ابنية الافعال > فتح الاقفال و ضرب الامثال

شرح الأبواب / صرف / فارسی

š.-ol abvāb

بخاری، محمد بن درویش محمد،

boxārī, mohammad ebn-e darvīš mohammad

وابسته به: المعزي في التصريف؛ معزی، محمد بن أبي القاسم در شرح «المعزي في التصريف» شمس الدين محمد بن ابی القاسم المعزی که در چهار «باب» است.

قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1/ 1650

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الارباب وَ مُسَبِّبَ الاسباب

از آغاز است تا فصل هفتم از باب چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 29گ، 30 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 3 - 110]

شرح ابیات > شرح مصرعه

شرح ابیات / ادبیات / فارسی

S.-e abyat

شیروانی، عبداللطيف، ق 10 قمری

šīrvānī, 'abd-ol-latīf (- 16c)

شرحی است بر ابیاتی از حافظ شیراز، نظامی، امیر خسرو دهلوی، امیر شاهی، سبزواری، خجندی، سلمان ساوجی، ظهیر فارابی، فردوسی.

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه:14838/3

آغاز: ساقی حدیث سر و گل و لاله میرود، انجام: مهر خموشی نهاد که در عالم غیب الفاظ خموشی همچو تاريخ حال و مقال آید و بالله التوفيق. خط: شکسته نستعلیق، کا: عبد الوهاب بن میرزا اشرف، تا: ذیحجه 1277ق؛ با سه سر لوح زمینه طلا، مجدول مذهب؛ جلد: روغنی 11 سطر ( 15/5×8/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 2 - 141]

شرح ابیات / ادبیات فارسی و عربی

š.-e abyāt

شریف لاهیجی، قطب الدین محمد بن على، - 1097

قمری

šarīf-e lāhījī, qotb-od-dīn mohammad ebn-e ‘alī ( 1686)

در شرح یک بیت نظامی: «عقل بشرع تو ز دریای خون *** کشتی جان برده به ساحل برون» به عربی (80-88)؛ و یک رباعی سحابی: «عالم همه فرع تست ای اصل وجود *** زیرا که وجود تو ازین فرع نمود / مر پر تو را احاطه نتواند شمع *** هر چند که شمع باشدش بود و نمود» به فارسی (ص 88-90)، و یک رباعی از گمنام: «در علم نظر شرح اشارات بس است *** در زهد و صلاح ترک طاعات بس است / مار اسرو برگ مسجد جامع نیست *** مارندان را کنج خرابات بس است» به فارسی (90-92)؛ در یک حاشیه «منه» (ص 89) آمده: « وَ مِنْ هَذَا الْبَابِ مَا قَدْ قُلْنَا فِي خُطْبَةٍ كِتَابِي الْمَوْسُومِ بمحبوب الْقُلُوبِ : الحمدلله الَّذِي لَيْسَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ غَيْرُ خَلْقِهِ حِجَابُ» (آغاز محبوب القلوب چاپی).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3950/4

آغاز: شیخ گرامی شیخ نظامی رحمه الله: عقل بشرع تو ز دریای خون *** کشتی جان برده بساحل برون. لَعَلَّ مُرَادٍ الناظم رَحِمَهُ اللَّهُ أَنَّ الْعَقْلِ لَا يُهْتَدَى الَىَّ الاحكام المامورة بِهَا الَّا بمعاونة ضوابط الشَّرْعِ؛ انجام: بیگانگی ز خلق جهان عين وحدت است *** زان آشنای کس نشود آشنای او

در ص 92 آمده «در دارالسلطنه اصفهان ... از دیوان مرحوم صایبا تاریخ روز دوشنبه 5 شهر رجب تفال نموده شد این غزل آمد ...»، با حواشی خود او و با شعرهای خود او در هامش و در متن؛ خط: نسخ، کاتب =مؤلف، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 13ص ( 92-80)، 15 سطر (11×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 12- 2939]

شرح ابیات / ادبیات عربی

š.-u abyāt

این رساله حاوی شرح ابيات قصیده ای است که با این بیت شروع می شود: « الام انتظاری أَنْجُمِ النَّحْسِ وَ السعدی *** وَ حتام صَمْتِي لَا أُعِيدُ وَ لَا ابدی» و یکایک ابیات آن را شرح می کند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1410/4

آغاز: فَقَدْ نِلْتَ المنا غضا بِحَدٍّ وَ عَزْمٍ لَا يَقِرُّ علاقرار ؛ انجام : وَ الأعضا التغميض . . . وَ القذاما يَقَعُ فِي الْعَيْنِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی و سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 13ص (192-204)، 19 سطر (10/5 × 15/5 )، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 9 - 428]

شرح الأبيات / ادبیات عربی

š.-ul-abyāt

گزارشی است بر چند بیت که کسی برای استاد خود زین الدین فرستاده، شارح فرزند ناظم ابیات است، با عنوان: اللغة، الاعراب، المعانی، البيان، البديع.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3229/9

آغاز: بسمله ، آنَ أَحْسَنَ مَذْهَبُ کلامی تدمح ترصيع الْجَوَاهِرِ ، وَ أَبْدَعَ سجع خطالی . . . حَمِدَ مُنْعَمٍ خَلَقَ الانسان عَلَّمَهُ الْبَيانَ . . . هَذِهِ كَلِمَاتٍ عَلَّقْتُهَا عَلَى ابیات لِوالِدَيَّ مُدُّ ظِلُّهُ ، وَجَدْتُهَا فِي رِسَالَةِ أَرْسَلَهَا الَىَّ شَيْخِهِ خَاتِمَةَ المجتهدین زین الْمِلَّةُ وَ الدین قُدِّسَ سِرِّهِ . . . وَ مُرْسِلَ قَدْ دَعَا النَّاسَ لِلْهَوَى *** جهازا فَآمَنَّا وَ أَنْ يَدَعَ آمِناً . ؛ انجام : مشوشة نَحْوَ صدعنی وَ صدعني انْتَهَى (؟)

خط نسخ و نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ زرد، 4گ (69پ - 72پ)، اندازه: 20/3×1376 سم [ف: 6 - 312]

شرح الأبيات / ادبیات / عربی

š.-ul-abyāt

در مقدمه از بدیع الزمان، قاضی معرة، عیسی بن ماهان، فتح بن الخاقان، خلیل، ابوالعباس، جریر و دیگران نام برده شده و گفته شد که اینان از متقدمان نقد بیان و بلاغت و فصاحت بوده اند سپس شعرهایی از متقدمان عرب شرح شده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5907

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي جَعَلَ الْغُرْبَةِ وَاسِطَةٍ لِتَحْصِيلِ الْكَلِمَاتِ . . أَمَّا بَعْدُ فافی بُرْهَةً رَكَدَتْ فِيهَا رِيَاحِ الْفَضَائِلِ وَ خَمَدَتِ مَصَابِيحُ الافاضل ؛ انجام : وَ یا بی اللَّهِ الَّا انَّ يُتِمَّ نُورُهُ عَلَى رَغْمِ أَلْفٍ كُلُّ مُتَكَبِّرٍ جَاهَدَ وَ لنختم كِتَابِنَا هَذَا بيتين خَتَمَ بِهِمَا الشَّيْخُ خَالِدٍ . . . لَجَّ بِهِ الْحِرْصُ عَلَى كُلِّ نُكْتَةُ يَكْتُبُهَا عَنْهُ بِمَاءِ الذَّهَبِ.

خط: نسخ، كا: محمد حسن بن محمد زمان دزفولی، تا: دوشنبه دهه سوم محرم 1281ق؛ کاغذ: کاغذ فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 55گ، 11 سطر، اندازه: 21/4×13/9 سم [ف: 1- 277]

شرح ابيات ... /نحو / عربی

Š.-u abyāt ...

شَرْحُ أَبْيَاتِ الْجَمَلِ الَّتِي لَهَا مَحَلُّ مَنْ الاعراب وَ الَّتِي لَا مَحَلَّ لَهَا.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:801/3

آغاز: بسمله . شَرْحُ نَظَمَ نحا اخْتِصَاراً أَوْ مَا لَا فِيمَا لَهُ مِنْ جُمْلَةِ مُحِلُّ وَ مَالًا لِعَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ الشافعى الشاذلى لُطْفِهِ اللَّهُ بِهِ الحمدلله مُسْتَحِقِّهِ . . . وَ بَعْدُ فَهَذِهِ التعليقة الموافية بِشَرْحِ الْأَبْيَاتَ ثَمَانِيَةٍ وَ هِيَ جَمَلٍ أَتَتْ وَ لَهَا مُحِلُّ مُعَرَّبُ تِسْعَ لَانَ حَلَّتْ مُحِلُّ الْمُفْرِدِ ؛ انجام : فِي هَذَا الْقَدْرُ كِفَايَةُ لِمَنْ تامل وَ بِتَوْفِيقِ ذِي الْكَمَالِ قَدْ يَكْمُلُ وَ الحمدلله وَحْدَهُ

بی کا، بی تاب نقل از نسخه مؤلف؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: رویه

کاغذ کهن، 13 سطر [ف: 5 - 180]

شرح ابیات / ادبیات فارسی

Š.-e abyāt

غیر همانند: 1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4003/8

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 17گ (179ر - 195پ) [ف: 7- 139]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1822/9

آغاز: شعر انوری: گمان بری که ظریفی ولی نمیدانی ...... که بین مردمک دیده مینشانندت. یعنی خود را فصیح و ظریف میدانی اما نمیدانی که مردم تو را مثل مردم چشم میدانند و از مردمی بمحض نامی اکتفا کرده و در پهلوی مردمکت مینشانند؛ انجام: ممکن هستی بود که هستی واجب بود فنا ... و مفارقت عدم صواب و هیولای من

بیت هایی از: انوری، خاقانی، حافظ، سنایی و جز آن گزارش شده است. نگارنده این شرح از کتاب ها و اشخاصی چون: ترتیب السعادة، كفاية الحساب، خلاق المعانی (كمال الدين عبد الرزاق اصفهانی) و محمد کشمیری و عده ای دیگر از علما و شعرا یاد کرده؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 13ص (113-125)، 20 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 9 - 421]

شرح ابيات ابن عربی / ادبیات / عربی

š.-u abyāt ibn-i ‘arabī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11713

آغاز: بسمله . الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ؛ انجام : مِنْ نحولی وَ نُورِهِ فَلَوْلَا

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [الفبائی: 320]

شرح ابيات ابن المقری /فقه / عربی

š.-u abyāt-i ibn-il-muqrī

شرحی است از مؤلفی نامعلوم بر ابیات اسماعیل بن ابی بکر بن عبدالله معروف به ابن مقری (754-837ق) درباره قربانی ها و کفاره هایی که به دلایل مختلف بر حج گزار واجب است. به گفته شارح: «بسمله . الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ؛ انجام : مِنْ نحولی وَ نُورِهِ فَلَوْلَا ...». شرح ابيات ابن المقري «... فِي الدِّمَاءِ الْوَاجِبَةِ عَلَى الْحَاجِّ وَ الْمُعْتَمِرِ».

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 11103

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي جُبِرَ بِفَضْلِهِ انْكِسَارٍ قُلُوبِنَا وَ سَتَرَ بِكَرَمِهِ قبایح عُيُوبَنَا ؛ انجام: وَ الظَّاهِرُ انْهَ فِي غَيْرَ دَمِ الْحَلْقُ وَ مَا الْحَقُّ بِهِ اذا الْوَاجِبِ فِيهِ ثَلَاثَةٍ ... الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 4 رجب 1274ق؛ واقف: ابو الوفای معتمدی کردستانی، شهریور 1351، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه مشمع، 15گ، 19 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 21/1 - 866]

شرح ابيات ابو الرضا راوندی = تخمین الاعمار = مکتوب قطب محیی / اخلاق / فارسی

š.-e abyāt-e ab-or-rezā rāvandī = taxmīn-ol aʻmār = maktūb-e qotb-e mohyī

شیرازی، عبد الله بن محمد، ق 10 قمری

šīrāzī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 16c)

مکتوبی است مشهور از قطب الدین محیی به نام تخمين الأعمار در موعظه و نصیحت. این مکتوب را قاضی نورالله شوشتری مرعشی با همان ابیات ابوالرضا راوندی در کتاب مجالس المؤمنین (515/1 تا 517) آورده، و در مکاتیب قطب محیی چاپ خانقاه احمدی تهران (ص 271-274) ثبت شده است. نسخه موجود را به عنوان شرحی بر ابیات ابوالرضا راوندی (در گذشته پس از سال 548ق) برگزیدیم. محمود مرعشی) [الذريعة: 14/4 - 136/22 ؛ ریحانة الادب: 9/4 - 472/4 ]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12680/10

آغاز: هل لك يا مغرور من زاجر ... تفصيل اجمالی این قطعه آن است که قطب محیی در مکتوب تخمين الأعمار در انزجار از اغترار به دنیای بی اعتبار؛ انجام: اما این به آن مرتبه فراوان است که شخص دلیر دست در دهن مار برد و خدای خشنود از بنده که امروز چنانچه هست بداند و اسلام علی من اتبع الهدی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اشعاری منسوب به حضرت امام حسین، حضرت امیر المؤمنین اشعاری از فضلی و شیخ بهاء الدين عاملی در انجام آمده؛ اگ (117)، 28 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 32 - 237]

شرح ابيات ابی عبدالله المرشد في معنی تجرید التوحيد من خفى الشر ک / عرفان و تصوف /عربی

Š.-u abyāt-i abī ‘abd-il-lāh-il-muršid fi ma‘nā tajrīd-it tawḥīd min xafīy-iš-širk

اصفهانی، معمر بن احمد، - 418؟ قمری

esfahānī, ma‘mar ebn-e ahmad (- 1028)

شیراز؛ خانقاه احمدیه، شماره نسخه: 78/12

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: نخودی، 9 ص (184-192)؛ قطع : وزیری [ نشریه: 5 - 221]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/12 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 742]

شرح ابیات اصلاح المنطق لابن سکیت / ادبیات عربی

Š.-u abyāt-i işlāḥ-il-manțiq li-ibn-i sukayt

سیرافي، يوسف بن حسن، 330-385 قمری

sīrāfī, ysof ebn-e hasan (942-996)

وابسته به: اصلاح المنطق؛ ابن سکیت، يعقوب بن اسحاق (186 _246ق)

اصلاح المنطق رساله مختصری است در لغت از ادیب و لغوی معروف خوزستانی، یعقوب بن اسحاق ابن سکیت که مورد توجه اهل ادب قرار گرفته و محور تألیفات بسیاری شده است و جمعی از دانشمندان آن را ترتیب داده و شروحی بر آن نگاشته و یا به تلخیص و تدریس آن پرداختند. مبرد درباره این رساله گفته است: «مَا رَأَيْتُ للبغداديين كِتَاباً أَحْسَنَ مِنْ كِتَابِ يَعْقُوبَ بْنِ السِّكِّيتِ فِي الْمَنْطِقِ»؛ و ابن خلکان نیز چنین اظهار نظر کرده: «مَا عُبِّرَ عَلَى جِسْرٍ بَغْدَادَ كِتَابٍ فِي اللُّغَةِ مِثْلَ اصلاح الْمَنْطِقِ وَ لَا شَكَّ أَنَّهُ مِنَ الْكُتُبِ النَّافِعَةَ الممتعة الْجَامِعَةِ لَكَثِيرُ مَنِ اللُّغَةِ وَ الانعرف فِي مجمه مِثْلَهُ فِي بَابَهُ». کتاب حاضر از نخستین شروح رساله اصلاح المنطق است، از ادیب و لغوی و نحوی و اخباری شهير يوسف بن حسن سيرافی. از وی آثاری چند در شرح شواهد و علم نحو باقی مانده است: از جمله: 1. شرح أبيات اصلاح المنطق؛ 2. شرح أبيات کتاب سیبویه؛ 3. شرح أبيات المجاز لابی عبیده؛ 4. شرح أبيات معاني الزجاج؛ 5. شرح أبيات الغريب المصنف لابی عبید القاسم بن سلام؛ 6. شرح الفصيل الثعلب؛ 7. تکیمل کتاب پدرش موسوم به «الاقناع» در نحو. سیرافی در کتاب حاضر، ابیات مورد احتجاج ابن سکیت در اصلاح المنطق را شرح کرده است. شارح برای شرح خود اسم خاصی انتخاب نکرده است. اما در نسخه های مختلف، اسامی گوناگونی بر آن نهاده اند از جمله: «شرح شواهد اصلاح المنطق»، «معانی أبيات اصلاح المنطق»، «تفسير أبيات اصلاح المنطق» و «شرح أبيات اصلاح المنطق»، ولی در اکثر مصادر و در نسخه مورد بحث، نام کتاب «شرح أبيات اصلاح المنطق» ثبت شده است. در این شرح مباحث لغوی و نحوی مطرح شده و قائلین اشعار و مناسبت آنها و تفسير الفاظ بیان شده است. دو نسخه از آن در کتابخانه کوپریلی استانبول به شماره های 1300 و 1296 موجود است و نسخه ای از آن در مکتبه احمدیه تونس به شماره 59 نگهداری می شود و مكتبه واتیکان نیز نسخه ای از این کتاب دارد که تصویر حاضر، از آن گرفته شده است. (حافظیان)

چاپ: یاسین محمد سواس با استفاده از سه نسخه اول، کتاب را تحقیق و تصحیح کرده و به سال 1412ق در 768ص، آن را به چاپ رسانده است. [الأعلام، زرکلی: 224/8 ؛ اثر آفرینان: 297/3 ؛ کشف الظنون: 108/1 ؛ معجم المؤلفين : 291/3 ؛ تاريخ التراث العربی، فؤاد سزگین: 226/8 -240؛ فهرست المخطوطات العربية الاسلامية بمكتبة الفاتيكان، ليفي دلافيدا: 57/1؛ المخطوطات العربية مكتبة الفاتيكان، ترجمه اشکوری: 67]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1097 عکسی

آغاز: فَوَائِدِ التقطت مَنْ شَرَحَ ابیات اصلاح الْمَنْطِقِ لِابْنِ سکیت احْتَجَّ يَعْقُوبَ رَحِمَهُ اللَّهُ فِي أَوَّلِ الْبَابِ الْأَوَّلِ مِنْ كِتَابِهِ بِقَوْلِ الشَّاعِرِ ذَكَرَ انَّ الأصمعی رَوَاهُ : تَمَخَّضَتْ الْمَنُونِ لَهُ يَوْمَ أَنِّي وَ لِكُلِّ حَامِلَةً تَمَامٍ ؛ انجام : فَقَالَ هَذِهِ الابيات وَ نیکو : فَانٍ لَمْ تاثر والی مِنْ عكب فَلَا ارویتم أَبَداً صدية ، تَمَّتِ الْفَوَائِدِ مِنْ هَذَا الْكِتَابِ بحمدالله وَ مِنْهُ. نسخه اصل: مكتبه واتیکان، نسخه شماره 526. نسخه حاضر گزیده ای از شرح سیرافی است که فاقد خطبه و مقدمه شارح است و در ابتدای آن آمده است: « فواید التقطت مَنْ شَرَحَ أَ بِنِيَّاتٍ اصلاح الْمَنْطِقِ لِابْنِ السِّكِّيتِ». لیفی دلا فيدا در فهرست واتیکان، از آن با عنوان «فواید النقاط مَنْ شَرَحَ أَبْيَاتٍ اصلاح الْمَنْطِقِ» یاد کرده است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، رساله حاضر جزء مجموعه ای است که به خط محمد بن حصی بن حمدون واسطی در سال های 622 و 623 کتابت شده؛ 46ص، 15 سطر [عکسی ف: 3_193]

شرح ابيات اول مثنوی = نی نامه / عرفان و تصوف / فارسی

š.-e abyāt-e avval masnavī= ney nāma

وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1142/44 - ف

نسخه اصل: بادلیان آکسفورد ش 94 والكر (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095ق [فيلمها ف:1 - 569]

شرح ابيات اول مثنوی / عرفان و تصوف / فارسی

Š.-e abyāt-e avval-e masnavī

تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 32/1

هَذَا كِتَابُ المثنوى المعنوى وَ هُوَ أُصُولِ أُصُولِ الدین یعنی مشتمل بر علم حقایق؛ بی کا، بی تا [ نشریه: 7-4]

شرح ابيات الايضاح /- عربی

S.-u abyat-il idah

قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:1435/3

خط: نسخ، بی کا، تا: 772ق، جان هرات؛ 21 سطر، اندازه: 22×9سم [ف: 3 - 91]

شرح ابیات تلخیص المفتاح / ادبیات /فارسی

š.-e abyāt-e talxīs-ol meftāh

علوی، حسن بن خالد، ق 10 قمری

‘alavī, hasan ebn-e xāled (- 16c)

وابسته به: تلخيص المفتاح في المعانی و البيان؛ خطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمن (666-739ق)

به درخواست: دریا خان عبدالغني طلنبی

تاریخ تأليف: شنبه 27 جمادی الثانی 944ق

شرح ابیات گویا با تلخیص المفتاح است که لغت، صرف، نحو، معنی و عروض هر یک از ابیات به فارسی شرح داده شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18438

آغاز: بسمله الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي شَرَفُ الانسان بالمعانی وَ الْبَدِيعُ وَ الْبَيَانِ وَ خَصَّ لَهُ بِاللُّغَةِ وَ الصَّرْفِ وَ النَّحْوُ وَ الاشعار وَ الْغَرَضُ وَ الْعُرُوضِ . . . وَ بَعْدُ الْحَمْدِ والصلوة يَقُولُ حَسَنِ بْنِ خَالِدِ بْنِ هزبرن ؛ انجام : تَمَّ هَذَا شَرْحِ أَبْيَاتٍ التلخيص وَقْتِ الظُّهْرِ فِي يَوْمِ السَّبْتِ . . . وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف (احتمالا)، تا: 144ق؛ مصحح، محشى؛ تملك: حیدر علی بن عزیز الله بن محمد تقی مجلسی، سید مرتضی کشمیری نجفی، شیخ عبدالوهاب؟؛ یادداشت: «امانت عاليحضرت میرزا حیدر علی بن میرزا عزیز الله عند محمد باقر القمی»؛ جلد: پارچه ای، 279ص، 23 سطر، اندازه: 14/5 ×22/5سم [ف: 50 - 200]

شرح ابيات تميز الاعداد /نحو / عربی

Š.-u abyāt-i tamīz-il a'dād

قزوینی، محسن بن محمد طاهر، - 1150 قمری

qazvīnī, mohsen ebn-e mohammad tāher (- 1738)

تاریخ تأليف: 11 ذیقعده 1115ق

ملا محمد محسن بن محمد طاهر قزوینی نحوي ارجوزه ای در تمیز اسماء عدد سروده است که این شعرها در نوع سیزدهم عوامل ملامحسن در جامع المقدمات چاپ شده است با مطلع: ثَمَاناً بعدما جَاوَزَتِ الِاثْنَيْنِ * * * بمجموع وَ مجرور فمیز»؛ این رساله شرحی است بر این ابیات.

آغاز: قَالَ المفتاق الَىَّ اللَّهُ الْقَادِرُ مُحَمَّدٍ . . . قَوْلُهُ ثَمَاناً مَفْعُولُ مُقَدَّمُ عَلَى فميز فِي أَخَّرَ القافيه ای ثمنی کلمات فخذف تميزها . . . انجام : وَ أُلَّافًا رَجُلُ وَ امراة وَ آلَافِ رَجُلُ وَ امراة وَ أُلُوفُ . . . وَ أَمَّا بَاقِي الْأَحْكَامِ مِنْ التصيير وَ غَيْرِهِ فَلْيَطْلُبْ فِي غَيْرِ هَذَا الْكِتَابِ لانه لَا يَلِيقُ بِهِ الْأَطْنَابُ وَ الَىَّ اللَّهِ الْمَرْجِعِ وَ الماب

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4668/7 - 23/188

آغاز: برابر؛ انجام: وَ تری فَعَلَ مضارع وَ فَاعِلِ تَقْدِيرِ اللِّيتُ وَ أَدَرُّ فِي الْعَشْرِ عَكَسَ الْعَدَدِ الَّذِي كَانَ أَوْ حَصَلَ مَعَهُ وَ تَرَى الْمُسَاوَاةِ فِي سِوَى الْعُشْرُ مِنَ العداد كُلِّهَا تَمَّ.

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه ربيع الثانی 1110ق؛ جلد: مقوای روغنی، 2گ، در هامش، اندازه: 10×17 سم [ف: 2 - 1045]

2. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:3/ 1580

خط: نستعلیق پست، كا: معصوم بن میر اسحاق حسنی ساوجبلاغی، تا: 5 محرم 1125ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر (14×10)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 4 - 2128]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14082/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ یادداشت های پراکنده ای از کتاب های گوناگون چون «المجلی ابن ابی جمهور احسایی و ریاض السالكين» و برخی اشعار فارسی و عربی و تاریخ سه شنبه 23 رجب 1285 در پایان یکی از آنها دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (76ر79ر)، 25 سطر (14×7)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 35 - 586]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12138/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ عالی، كا: علی اکبر فرزند محمد یوسف اشکوری، تا: 1204ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی ضخیم، 4گ (92-95)، 20 سطر، اندازه: 10 ×15سم [ف: 30 - 596]

5. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 4589/4 _ 23/109

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: 1215ق؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ، 10 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 1045]

6. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه:2316/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1217ق؛ 4گ، 16 سطر، اندازه: 21×13سم [ف مخ - 3- 1177]

7. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 422/2

آغاز: برابر كان على اكبر بن محمد علی فیروزآبادی من محال طالقان در قریه جوستان، تا: جمادی الاول 1221ق؛ جلد: تیماج سیاه، 13گ، اندازه: 18×11سم [ف: - 236]

8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38831

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: نادعلى خلف ابراهيم اشتهاردی، تا: پنج شنبه 15 شوال 1226ق؛ مهر: «رب نجني بمحمد و على 1248» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 4گ (72پ -75پ)، 16 سطر، اندازه: 20/5×14/5 سم اهدائی رهبر: 10 - 228]

9. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:7261/3

خط نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 2 ربیع الاول 1228ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، 21 سطر (18×12/5)، اندازه: 22×18سم [ف: 16-501]

10. تهران: عبدالعظیم؛ شماره نسخه:613/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 1 ربیع الثانی 1229ق؛ 5گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 1 - 309]

11. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4198/4 - 21/118

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: قاسم بن عسکر جیلانی، تا: 1232ق؛ جلد: مقوا مذهب، 6گ، 15 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5 - 2527]

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14591/3

آغاز: برابر

در فهرست مختصر مجلس «حاشية الألفية» و در جلد 41 «حاشية العوامل المأة» دانسته که صحیح نیست؛ خط: نسخ ریز، كان صالح بن آقا لر ارداقی، تا: رجب 1233ق، جلد: تیماج مذهب، 2ص ( 131-130 )، 18 سطر، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 41 - 115]

13. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11370/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد حسین بن شیخ احمد، تهرانی، تا: 1234ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (89- 93)، 17 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 28 - 614]

14. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8949/5 - 59/169

آغاز: برابر

خط: نسخ، كان محسن، تا: رجب 1235ق؛ 7گ (60-66)، 15سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 2 - 1045]

15. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37360

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: سید زین العابدین، تا: 1239ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 5گ (105ر-109پ)، 14 سطر، اندازه: 20×10سم [ اهدائی رهبر: 10-229]

16. ساری؛ عمومی؛ شماره نسخه: 109/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: باقر، تا: ذیقعده 1240ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 12 سطر (11×6)، اندازه: 11×17 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 89]

17. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:5007/3 -25/97

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2527]

18. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11367/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، كا: محمد بن مشهدی حسین، تا: جمعه 2 ذیحجه 1244ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (99 _103)، 17 سطر، اندازه: 14×8سم [ف: 28 - 609]

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20870

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میرزا علی رضا بن میرزا ابوالقاسم حسینی، تا: غره شعبان 1258ق؛ در برگ پایانی کتاب به چندین بیت شعر به خط حسین بن جعفر رضوی؛ مهر: مصطفی صفایی خوانساری مصطفى الحسینی 1342» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: صنعتی نخودی، جلد: مقوای آبی، 5گ (51پ -55ر)، اندازه: 21×15سم اهدائی رهبر: 10 - 229]

20. سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 11/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، كا: يوسف بن میر بابا دعوی سرای، تا: 1261ق؛ با اشعار فارسی از بابا طاهر عریان توسط عباس بن محمد به تاریخ 1326ق نوشته شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج تریاکی، هگی (97-101)، اندازه: 15/5 × 20/5 سم [اوراق عتیق: 2 – 367]

21. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:1059/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1261ق؛ اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 50]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 15460

آغاز: برابر، انجام: وَ أَلْفاً رَجُلُ وَ امْرَأَةُ ، وَ الاف رَجُلُ وَ امْرَأَةٍ وَ أَلْفَ كَذَا.

خط: نسخ زیبا، كا: على محمد اشکوری، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 11گ (66پ -76ر)، 8-12 سطر، اندازه: 5×14/ 20سم [ف: 43 - 105]

23. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 8357/1

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، کا: قربان علی بن حیدر علی دبورودی، تا: 1264 و 1265ق، جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 3گ (1ر -3پ)، اندازه: 16/5 ×22 سم [ف: 27/2 – 77]

24. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:622/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ محشی؛ 4گ، 17 سطر، اندازه: 16/5 ×22/5سم [ف: 1 - 310]

25. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:76/3 - د

آغاز و انجام: برابر

کا: محمد مهدی، تا: ربيع الاول 1305ق، جا: مدرسه حاج میرزا زکی نوری؛ 9ص (2-10) [ف: 1 – 325]

26. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1356/2

خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن عبدالله، بی تا؛3 گ، اندازه: 21×15سم [ف: 3 – 85]

27. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3559/6

آغاز و انجام: برابر

در فهرست «عوامل في النحو» دانسته که خطاست؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه ای مذهب، 4 گ (77-80پ)، 15 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 108]

28. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 2194/2 - 12/84

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 1045]

29. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه:1973/4

آغاز: برابر؛ انجام: قَوْلُهُ تَعَالَى وَ قَطَعْتُ مِنْهُمْ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْباطاً بِلَفْظَةِ الْجَمْعِ فعلی الْبَدَلِ عَلَى الْمُمَيِّزِ قَوْلِهِ وَ لَمَّا ظَرْفٍ لَجَازَ وَ جَازَ فَعَلَ مَاضٍ. خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 1گ، 16 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ - 3 - 1177]

30. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1124/4

آغاز: برابر؛ انجام: الَّا بِامْتِنَاعِ الأزلی انَّ یثنی وَ لابدى لَهُ أَنْ يبدی لَا اله الَّا اللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ كَذَبَ الْعَادِلُونَ يَا اللَّهُ وضلو ضَلَالًا بَعِيداً وَ خَسِرُوا خُسْرَاناً مُبِيناً وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدِ النَّبِيِّ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطاهرین.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 14 سطر (13×7)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 3 - 1566]

31. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11625/1

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با عنوان «رساله ای در نحو» آمده و از محمد حسن بن محمد طاهر دانسته شده و تاریخ تالیف هم يوم پنج شنبه پنجم رجب 1268 ثبت شده؛ خط: نستعلیق، کا: سید جعفر بن سید معصوم اشکوری، بی تا؛ واقف: اشکوری، جلد: تیماج مشکی، 4گ (1-4)، مختلف السطر ( 13/5×9)، اندازه: 22×615/5 سم [ف: 23 - 34]

32. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4243/1

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با نام «رسالة في النحو» و از محمد محسن نامی دانسته؛ بی کا، بی تا؛ مصحح، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 4گ (1پ -4، 15 سطر (15×10/5)، اندازه: 16/5 ×20/5سم [ف: 18 - 198]

شرح ابيات تميز الاعداد /نحو / عربی

Š.-u abyāt-i tamīz-il a‘dād

عراقی، حسن بن محمد

'erāqī, hasan ebn-e mohammad

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4505/16

آغاز: بسمله . ثَمَاناً بَعْدَ مَا جَاوَزَتِ . . . أَمَّا التَّرْكِيبِ ثَمَاناً مَفْعُولُ ؛ انجام : وَ كَذَا الْبَوَاقِي مِنْ تاليفات الْآثِمُ الْحَقِيرِ . . حَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ الْمُلَقَّبِ بحاجی آقا الْعِرَاقِيِّ . . . وَ آلِهِ.

کاتب = مؤلف، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 18گ(141_ 158)، 12 سطر (10×6)، اندازه: 18×810سم [ف: 13 - 3456]

شرح ابيات التوحید / عرفان و تصوف / عربی

š.-u abyāt-it tawḥīd

تاریخ تأليف: جمعه پایان شوال 1292ق

شرح بیت های خواجه عبدالله انصاری هروی: «ما وحد الواحد من واحد ... » است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4545/4

آغاز: نُسِبَ إِلَى الْعَلَّامَةُ الْأَنْصَارِيِّ الهروی . . . أَبْيَاتٍ يُنْفَى فِيهَا التَّوْحِيدِ . . . أَقُولُ وَ مَا توفیقی الَّا بِاللَّهِ . . . . . . التَّوْحِيدُ اثبات الْوَحْدَانِيَّةِ وَ الفردانية ؛ انجام : هَذَا مَا سَنَحَ بخاطري الْفَاتِرُ لِبَيَانِ هَذِهِ الابيات لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ مِنْ آخِرِ الشوال مِنْ سَنَةٍ 1292 وَ مَا كُلُّ مَنْ يَغُوصُ الْبَحْرِ يَخْرُجُ اللئالی وَ الْحَمْدُ اللَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 2گ (62پ -63ر)، 24 سطر (19×11)، اندازه: 23×18سم [ف:13-3490]

شرح ابیات حافظ / ادبیات فارسی

š.-e abyāt-e hāfez

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26104

آغاز: بسمله . لک الْحَمْدُ اللَّهُمَّ مُلْهِمَ الصَّوَابِ؛ انجام: که تعلق به جناب سگ لیلی دارد.

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ ضميمه نسخه ش 26101؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]

شرح الأبيات الحربائية > شرح المنظومة الحربائية

شرح ابیات حرفية / نحو / عربی

S.-u abyat-in harfiyya

شرح یازده بیت است در نظم مطالب رساله میر سید شریف، که آغاز آنها چنین است: « اذا مَا قُلْتَ قَوْلًا أَنْتَ ناقل * * * فصحح نَقَلَ ذَلِكَ للمقابل».

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 2790

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . يعنی کلما ذَكَرْتَ مُرَكَّباً مُشْتَمِلًا عَلَى النِّسْبَةِ التَّامَّةُ الخبرية حَالٍ كونک نَاقِلًا لَهُ ؛ انجام : أَنَّ الْكَلَامَ أَلْفَيْ الْفُؤَادِ وَ أَنَّمَا * * * جَعَلَ الْكَلَامُ عَلَى الْفُؤَادِ دَلِيلاً

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی، 3گ (4ر_وپ)، 21 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 7 - 353]

شرح ابيات خبيصي = شواهد خبيصي = حل ابيات الموشح / نحو /عربی

š.-e abyāt-e xabīsī = šavāhed-e xabīsī = hall-e abyāt-el mūšah

شیروانی، عیسی بن احمد

šīrvānī, 'īsā ebn-e ahmad

وابسته به: الموشح في شرح الكافية = شرح الكافية؛ خبیصی، محمد بن ابی بکر (-731)

شرحی است بر ابیاتی که خبیصی در کتاب خود «الموشح في شرح الكافية» در مقام استشهاد ذکر کرده است. حاجی خلیفه ضمن بر شمردن کارهایی که بر «الموشح» انجام گرفته از کار عیسی بن محمد صفوی (- 906ق) یاد می کند. ولی نام نگارنده نسخه ما عیسی بن احمد شیروانی است. نخست بیتی را از متن آورده، سپس با نشانی «ش» آن را گزارش کرده است.

آغاز: بسمله الحمدلله الَّذِي جَعَلَ النَّحْوِ مِرْقَاةِ مَنْصُوبَةً الَىَّ دَقَائِقِ الْبَيَانِ . . . وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الْعَبْدُ . . . عیسی بْنِ احْمَدِ الشير وانی لَمَّا كَانَ شَرْحِ الْكَافِيَةِ الْمُسَمَّى بالموشح قَدْ طَالَ . . . أَرَدْتَ انَّ اشْرَحْ لَا بَيَاتِهِ شَرْحاً يَكْشِفُ الْقِنَاعَ مِنْ ...

انجام: لاتهين لالتقاء السالکنین وَ هِيَ مَا قَبْلَهَا عَلَى مَا كَانَ عَلَيْهِ مَنِ الْفَتْحِ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ [دنا 301/6 ؛ کشف الظنون 1371/2]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8749

آغاز: س انَّ كَانَ المخففة هُنَا لَمْ يَعْمَلُ فِي يديان كَانَ وریدیه رِشَاءً احلب وَ قَبَّلَهُ وَ مُعْتَدٍ فَظٍّ غَلِيظَ الْقَلْبِ وَ بَعْدَهُ وَ غادرته مَجِّدِ ؟ کالكلب

خط: نستعلیق، كا: ابراهیم بن خميس عمروی جزائری، تا: 13 محرم 932ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با رمز «ع.ب)؛ مهر: على بن ابراهيم بن عبدالمنان» (دایره)؛ تملک: محمد صادق با مهر «یا صادق الوعد ..» (بیضی)؛ جلد: مقوایی،، 116گ، 23 سطر، اندازه: 11/5 × 19/5 سم [ف: 28 - 243]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7329- 37/119

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح: یادداشت محمد کاظم در 1214ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 114 گ، 25 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 5 - 2399]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7944

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن خاکی بن ابراهیم، تا: یکشنبه 1 جمادی الثانی 1098ق؛ جلد: پارچه آبی، 73گ، 23 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 26 - 420]

4. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1265/1

آغاز: برابر؛ انجام: مَفْعُولُ لِتَطِيبَ ، اعْمَلْ أَعْمَالِ الْفِعْلِ.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1106ق؛ 55گ (3پ -57پ) [ف: 3 - 182]

5. قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 1874/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد رحيم بن محمود البانی، تا: 1271ق، جان سنندج مدرسه دار الاحسان؛ جلد: مقوا، 86گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ - 3 - 1226]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:870/4 -طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: فِي مَحَلِّ النُّصُبِ عَلَى الْحَالِ عَنْ فاعِلُ شَكَكْتَ ... بینا ظرف له. خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترکی نخودی، جلد: تیماج قرمز، 34ص (77-110)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 146 - 23]

7. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:777/3

آغاز: برابر؛ انجام: لا تجزعی آنَ منفسا أَهْلَكْتَهُ *** وَ اذا هَلَكَتْ فَعِنْدَ ذلک فاجزعی وَ لنمر بْنِ تولب مِنِ الْكَامِلِ . . . الْجَزَعُ نقیض الصَّبْرُ انَّ للشرط فَعَلَهُ محذوف.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 15گ (15-29ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 54]

شرح ابيات الخصال / اخلاق / عربی

Š.-u abyāt-il xişāl

شرح قصيده لامیه است که در آن خصال نیکو که از احادیث استفاده می شوند به نظم در آمده و آغاز قصیده چنین است:

« الْحَمْدُ مِنِّي لِرَبِّي مسبغ النِّعَمِ *** وَ الشُّكْرِ ثُمَّ الثنا للمانح النُّحْلِ». در این شرح یک یا چند بیت آمده و شرح می شود و بیشتر جنبه اخلاقی و عرفانی دارد و مخصوصا در آداب اکل و شرب بیشتر بحث میشود.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2779/10

آغاز: الْحَمْدُ مِنِّي لِرَبِّي . . . الحمدلله الثَّنَاءِ عَلَى مُسْتَحِقِّهِ بِذِكْرِ صِفَاتِهِ الْجَمِيلَةِ وَ أَفْعَالِهِ الْحَسَنَةِ ؛ انجام : وَ الْمُصْطَفَيْنَ وَ كُلُّ الرُّسُلِ بَلَغَهُمْ * * * رَبُّ السَّلَامُ سَلَّامٍ زاكي الْعَمَلَ.

خط: نسخ، كان عمر بن على بن عمر الهند وان، تا: 1112ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 21گ (163پ -183پ)، 17 سطر، اندازه: 17×13 سم [ف: 7- 340]

شرح ابیات دیباجه مثنوی / ادبیات فارسی

š.-e abyāt-e dībāje-ye masnavī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17520 ض

جز نی نامه جامی است؛ بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]

شرح ابيات سبعه خواجه طوسی / فلسفه / فارسی

š.-e abyāt-e sabʻa-ye xāja-ye tūsī

قاینی، کافی بن محتشم، ق 11 قمری

qāyenī, kāfi-ye-bn-e mohtašam (- 17c)

خواجه طوسی ضمن هفت بیت شعر فارسی مراتب موجودات را بیان کرده و بر اساس تقسیم موجودات به واجب و ممکن و تقسیم ممکن به جوهر و عرض و بالاخره استنتاج مقولات عشر از این تقسیم به این نتیجه می رسد که واجب نه جوهر است و نه عرض. قاینی این هفت بیت را تحت عنوان «البيت، التفسير» با بیانی کوتاه گزارش نموده است و در آن از کتاب «عقل» فارابی و «شفا»ی ابن سینا یاد کرده است. آغاز: بسمله الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ ... و بعد این چند کلمه ای است در شرح ابيات سبعه که حکیم کامل و استاد فاضل نصیر الدین محمد طوسی در شرح اقسام موجودات نظم فرموده .. البيت الأول: موجود منقسم بدو قسم است نزد عقل *** یا واجب الوجود و یا ممکن الوجود. التفسير: معنی موجود همه کس را معلوم و اندر خاطرها مفهوم او مرتسم

انجام: و بالجمله هر چه بجز «رب الارباب» است از موجودات عینی، او را از ترکیب چاره نیست، و ایزد از مثابه همه معری و مقدس تعالی شأنه و جل جلاله.

چاپ: در رسائل عرفانی و فلسفی حکیم قاینی (تهران، انتشارات علمی فرهنگی) [دنا 402/6 ؛ فهرستواره منزوی 175/6]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2981/2 -ف

آغاز: برابر، انجام: وَ ایزد أَزُّ شایبه هَمَّهُ معری وَ مُقَدَّسُ تعالی شَانَهُ وَ جَلَّ جَلَالُهُ تَمَّتْ بِالْخَيْرِ وَ السَّعَادَةُ عَلَى يَدِ مولفها کافی بْنِ محتشم القاینی خَتَمَ اللَّهُ لَهُ بالحسنی

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ پنج شعر ناصر خسرو «منافق است جهان گر بنا گریز حکیم ...» در 39 پ؛ قطع: ربعی [فیلمها ف:1 - 745]

شرح ابیات سمعها في الطواف / ادبیات / عربی

S.-u abyat-in sama'aha fi-t tawaf

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 643/44 _ف

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 9گ (221ر - 229ر) [فیلمها ف:1- 520]

شرح ابيات شرح عوامل ملا محسن «ثمانا بعد ما جاوزت الاثنين ... » / نحو / فارسی

š.-e abyāt-e š.-e ‘avāmel-e mollā mohsen «samān-an ba'da mā jāvazat-el-esnayn ... »

محمد باقر بن محمد تقی

mohammad bāqer ebn-e mohammad taqi

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2986/2

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک 1244ق؛ جلد: میشن مشکی، 2گ (24ر -25ر)، 14 سطر، اندازه: 20×14سم [ف:6-180]

شرح ابيات الشيخ البهائی / فقه / عربی

Š.-u abyāt-iš šayx-il bahā'ī

حسینی بیرجندی، مرتضی بن محمد حسن

hoseynī bīrjandī, mortezā ebn-e mohammad hasan

به درخواست: ملامحمد حسن بن علی اکبر قائنی

شرحی است بر ابيات مشهور شیخ بهائی با سر آغاز: « لَقَدْ جَامَعْتَ أَهْلِيُّ فِي النَّهَارِ ثَلَاثَةٍ * * * وَ لَمْ اغْتَسَلَ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ عَامِداً».

زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه: 131

آغاز: الحمدلله الَّذِي كَانَ وَ يَكُونُ وَلِيَّهُ وَ الصَّلَاةَ عَلَى رَسُولِهِ وَ نبیه الَّذِي كَانَ وَ يَكُونُ ولی لِوَائِهِ وَ عَلَى آلِهِ وَ أَوْلَادِهِ

خط: نسخ، كا: عبدالجواد بن ملاغلامحسین بمرودی، تا: 14 ربیع الاول 1308ق، جهت ملامحمد مهدی؛ جلد: مقوایی، 50گ، اندازه: 18×12سم [ف: - 101]

شرح ابيات شیخ عبدالقادر گیلانی / عرفان و تصوف / عربی

Š.-u abyāt-i šayx 'abd-ul-qādir gilānī

عبد القادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471-561 قمری

‘abd-ol-qāder-e jīlānī, 'abd-ol-qāder ebn-e mūsā (1079 - 1166)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10943/4

كان ابراهيم بن على حفید بکلی افندی، تا: قرن 13، جا: ترکیه عثمانی؛ قطع: رقعي بزرگ [میراث شهاب: س ش 2 - 36]

شرح ابيات شیخ علی بن عبد الله بن فارس / - عربی

Š.-u abyāt-i šayx ‘alī-yi bn-i 'abd-ul-lāh-i bn-i fārs

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1134/2

بی کا، تا: ربيع الأول 1207ق، نشان مشکی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 8ص (4-11)، 21 سطر، اندازه: 23×16سم [سنا: ف: 128 - 2]

شرح ابیات صدر الشریعه بخاری در القاب و اصطلاحات عروض/ عروض و قافيه - فارسی

š.-e abyāt-e sadr-oš-šarī e-ye boxārī dar alqāb va estelāhāt-e ‘arūz

تهران، ملک، شماره نسخه: 3253/5

آغاز: لصدر الشريعة، حرف ساکن چو بیفتد از سبب / خبن و طی قبض و کف دارد لقب ... یعنی اگر حرف ساکن از سبب خفيف اسقاط کنی اگر ثانی رکن بود؛ انجام: عصب گوید. بسبب با و

نون را نیز حذف کنند باید وزن فعولن بشود مقطوف گویند، وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الْمَآبِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 1گ (52ر و پ)، 23 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 6 - 336]

شرح ابيات الضوء / فقه / عربی

š.-u abyāt-id daw

اسماعیل بن على

esmāʻīl ebn-e ‘alī

وابسته به: ضوء المصباح = شرح المصباح؛ تاج الدين اسفراینی، محمد بن محمد (-684)

شرحی است بر شواهد شعری کتاب «ضوء المصباح» به همان ترتیب کتاب.

آغاز: الحمدلله الَّذِي بَسَطَ الارض وَ رَفَعَ السَّمَاءَ وَ تَفَرَّدَ بالعظمة وَ الْكِبْرِيَاءِ . . . وَ عَلَى آلِهِ وَ خُلَفَائِهِ خَيْرُ الْآلِ وَ خَيْرُ الْخُلَفَاءَ أَمَّا بَعْدُ . . . هَذِهِ رِسَالَةِ حَالَةِ الْأَبْيَاتَ الضَّوْءِ . . . وَ بَعْدُ غَدٍ یا لَهْفَ نَفْسِي مِنْ غَدٍ * * * اذا رَاحَ اصحابی وَ لَسْتُ برايح

انجام: بَلْ بَلْدَةٍ ذِى صَعِدَ وَ احباب وَ الْبَلَدُ مُتَعَلِّقُ بعامل محذوف وَ ای سِرْتَ رَبِّ الْمَفَازَةِ ذِي صَعِدَ صِفَتُهُ بَلْدَةٍ وَ احباب معطوف عَلَى صَعِدَ تَمَّتْ.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:37317

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با یادداشتی به خط مغایر از محمد یوسف میر میران ارض روم که خود را کاتب نسخه دانسته؛ مهر: «راجی لطف الهی 1032» (دایره)، «حَسْبِيَ اللَّهُ معینی وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ عَبْدُهُ اسمعیل» (بیضی)، «بسم الله الرحمن الرحیم 1212» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 10گ (آپ -10پ)، 11 سطر، اندازه: 21×15سم اهدائی [رهبر: 10 - 256]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14110/12

آغاز و انجام: برابر

کا: محمد بن حسن، بی تا؛ جلد: مقوایی، 11گی (178پ-188ر)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 38 - 146]

شرح ابیات علی بن عبدالله بن فارس > الفارسية

شرح ابيات عمر بن فارض / عرفان و تصوف / فارسی

š.-e abyāt- ‘omar-e bn-e fărez

نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق7 قمری

nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad (- 13c)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 442/12 -ف

نسخه اصل: بایزید ولی الدین ش 1825؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 851ق؛ 4گ (134-137)، 19 سطر [فیلمها ف:1 - 477]

شرح ابیات عوامل در تمییز اعداد / نحو / فارسی

š.-e abyāt-e ‘avāmel dar tamīz-e a‘dād

شرحی است بر ابیاتی که در عوامل ملا محسن قزوینی درباره تمييز اعداد ذکر شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14484/4

آغاز: ببسمله قَوْلِهِ رَحِمَهُ اللَّهُ ثَمَاناً مَفْعُولُ مُقَدَّمُ عَلَى فميز فِي آخِرِ القافية أَيُّ ثَمَانَ كَلِمَاتٍ فحذف تميزها وَ نُونٍ وَ الثَّمَانِيَ فِي الْأَصْلِ مَنْصُوبُ الَىَّ الثَّمَنِ ؛ انجام : نَحْوَ مأة رَجُلُ وَ امْرَأَةٍ وَ مأتا رَجُلُ وَ امْرَأَةُ . . . وَ أُلُوفُ كَذَا وَ لَا بَاقِي الْأَحْكَامِ مِنْ التقير وَ غَيْرِهِ فَلْيَطْلُبْ فِي غَيْرِ هَذَا كِتَابُ لانه لَا يَلِيقُ بالاطناب وَ اليه الْمَرْجِعِ وَ الْمَآبِ.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (61پ - 62پ)، 16-24 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 38 - 641]

شرح ابیات فصوص الحکم / عرفان و تصوف / فارسی

Š.-e abyāt-e fosūs-ol hekam

نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری

ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lāh (1330 - 1431)

وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن على ( 560-638)

شرح ابیاتی است که محيي الدين در فصوص به گواه آورده است. مؤلف در دیباچه این رساله می گوید: «اما بعد دوستان را اعلام می دارد که به درخواست یاری که محرم ماست و به التماس دردمندی که مستحق دو است در شرح ابيات فصوص الحكم شروع خواهیم کرد.»

آغاز: بسمله الحمدلله وَ الصلوه عَلَى رَسُولِ اللَّهِ يَا أَخِي اید ک اللَّهِ بِرُوحِ الارواح اعْلَمْ انَّ الْحَقِّ ... ساقیا از روی لطف بیکران ...

انجام: یا رب که تو را ذوق خوشی حاصل باد *** پیوسته دلت بکام خود واصل باد

چاپ: این رساله چاپ شده است [دنا 403/6 ؛ فهرست منزوی 1241/2 ؛ فهرستواره منزوی 524/7 و 702]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 372/82

خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق، جان مهریجرد؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (20×9)، اندازه: 24×13سم [ سنا: ف: 1 - 212]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 530

آغاز: برابر

خط: نسخ، كا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق؛

جلد: گالینگور مشکی، 10گ (229-238)، 29 سطر، اندازه: 40×28/5 سم [الفبائی: - 320]

3. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/84 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1316]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10119/86

خط: نسخ ریز، كا: عباس بن محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق، 18ص (466-483)، 29 سطر، اندازه: 19/5 ×32سم [ف: 32 - 150]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3067/83

آغاز: الحمدلله وَ الصلوة عَلَى رَسُولِ اللَّهِ . . . اعْلَمْ انَّ الْحَقِّ اذا أَرَادَ مِنْ عَبْدِهِ الْمُنَاجَاةِ فِي مَسَاجِدُ الْجَمَاعَاتِ انجام : تَمَّتِ الرِّسَالَةِ الشريفه بتاريخ يوم یک شنبه هفتم شهر شوال المکرم من شهور سنه 1265.

خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول شش خطی؛ در بالای هر صفحه به همان خط متن کلمه «یا علی» نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 23 ص (379_ 401)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 10 - 608]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3930/7

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 38گ (185پ - 222ر)، اندازه: 21×12سم [ف: 10 - 312]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10047/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37ص (52-88)، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 32 - 60]

شرح ابيات فصوص الحکم / عرفان و تصوف / فارسی

Š.-e abyāt-e fosūs-ol hekam

وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن على (638-560)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:20903

بی کا، بی تا، خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه ]

شرح ابيات في الاکسیر / کیمیا / عربی

Š.-u abyāt-en fi-l-iksīr

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 – 1241 ؟ قمری

ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3301/2

| آغاز: ... بسمله ، خُذِ الْبَيْضَةِ الشقرو أَزُّ رنج ( ؟ ) قشورها فَانٍ لَهَا تَحْتَ القور لُبَابَةَ ظاهرية وَ باطنية أَمَّا الاول فَاغْسِلْهَا مِنْ الاوساخ أَوَّلًا بالصابون ؛ انجام : فَانِ الْمَطْلُوبُ دَقِيقٍ دَقِيقٍ وَ صَاحِبُ هَذَا الرَّفِيقِ فانه صِدِّيقُ صِدِّيقُ يداريک عَلَى الْحَقِّ فانه رَفِيقُ رَفِيقُ ، تَمَّ بِالْخَيْرِ وَ التَّوْفِيقُ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 5گ (5پ -9ر)، 16 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6-362]

شرح ابيات في العروض عروض و قافیه / عربی

Š.-u abyāt-en fi-l-arūd

از: صدر الشريعة بخاری. دوائر پنج گانه عروض را در پنج بیت سروده پس از آن با اختصار تفاعیل آنها را و نام بحور را به طور شرح مزجی توضیح می دهد.

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1189/3

آغاز: الحمدلله وَحْدَهُ . . . هَذِهِ خَمْسَةَ أَبْيَاتٍ بِعَدَدِ دَوَائِرِ الْعُرُوضِ الْمُصَنِّفِ هَذِهِ الرِّسَالَةُ مُشْتَمِلَةُ عَلَى أُصُولِ الْبُحُورِ السِّتَّةِ عَشَرَ ؛ انجام : فالركض وَ تقطيعه فاعِلُ ثَمَانَ مَرَّاتٍ.

خط: نستعلیق ترک، کا: خليل بن محمد بن علی، تا: 1127ق، جان ارز روم؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (32پ -33)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 446]

شرح ابیات کشاف / ادبیات عربی

Š.-e abyāt-e kaššāf

وابسته به: الكشاف عن حقایق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل في وجوه التأويل = تفسیر کشاف زمخشری، محمود بن عمر (538-467)

نویسنده می گوید پس از آن که ابیات کتاب مفصل را شرح کردم یکی از دوستان از من خواست تا به شرح ابيات کتاب کشاف بپردازم و شواهد آن را روشن کنم. من به خواست او دست به تحریر این کتاب زدم و اشعار و شواهد کتاب را با استفاده از مراجع و کتب لغت و اقوال بزرگان ادب در اینجا آوردم.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 201

آغاز: بسمله ، عَوْنُكَ يَا لَطِيفُ انَّ اولی ما يَفْتَحِ بِهِ الْكِتَابُ وَ أَحْلَى مَا يوشح بِهِ انجام وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ اله وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ.

خط: نسخ، كا: محمد بن محمد العمري الحمصی، تا: 1118ق؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی ابره کاغذی، 119گ، 21 سطر (16×7/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 7- 174]

شرح ابیات کلیله و دمنه / ادبیات / فارسی

š.-e abyāt-e kelīla va demna

اسفراینی، فضل الله بن عثمان، ق7 قمری

esfarāyenī, fazl-ol-lāh ebn-e ‘osmān (- 13c)

وابسته به: کلیله و دمنه؛ نصرالله منشی، نصر الله بن محمد (قرن 6) چون کتاب «کلیله و دمنه» از کتب نافعه بوده و دارای الفاظ مشکلی بوده که مبتدیان را راهی برای دستیابی به معانی آن نبوده لذا مولف به درخواست دوستانش اخبار و اشعار عربی آن را به فارسی ترجمه کرده و مقدمه ای به نثر زیبا بر آن افزوده، و به نام ابوالحسن على مستوفی افتخار خراسان» نامگذاری کرده است. [دنا 403/6]

1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1223

نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا - لندن 5965؛ خط: نسخ، كا: محمد بن محمود بن حاجی ملقب به حمید مخلصی، تا: 15 رجب 626ق؛ املاء کلمات قدیمی مجدول، دارای سر لوح؛ 176ص [عکسی ف: 4 - 47]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5981-عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:3 - 235]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 82بخش 3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: - 101]

2. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 81/1 بخش 3

بی کا، بی تا، در آغاز با عکس های 84 و 86 یکی است. ولی اینها در انجام یکی نیستند و گویا نسفی در آن دست برده است. در پایان تاریخ چاشت روز سه شنبه 9 ذیقعده 639 دارد، در ص ع این گزارش از همین نسفی دانسته شده است با خطی کهن و او محمد بن محمود جلال نسفی است که در پایان یک حکمی نوشته او تاریخ 22 رجب 609 آمده «تذكرة الإمام سراج الدين محمد بن محمد بن عثمان بن محمد، با تاریخ سیاقی تسع و تسمائة» یا گویا « تسع و تسعين و ستمائة». در ص ع آمده که همه مجموعه نوشته نسفی است. [ف: - 101]

3. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:83بخش 3

نسخه اصل: پاریس 1639 . S. P که به گواهی مهران در سرای استانبول بوده است و گویا شفر آن را به پاریس برده است. چه مهر او را دارد (فهرست بلوشه 13/4 ش 2034) کا: محمد بن محمود بن الحاجی ملقب به حمید مخلصی بخاری، تا: نزدیک به پایان شوال 676ق؛ چنان که می بینم این دو نسخه نوشته همان بخاری است با دو تاریخ که شاید یکی نادرست باشد. [ف: 102]

4. تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 97/1 بخش 2

نسخه اصل: مجموعه ای از آلمان؛ بی کا، تا: 710ق؛ برای ربیب الدین ابی الحسن على مستوفي [ف: - 87 و 130]

5. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1194/1

آغاز: حُمِدَ وَ ثنا خدای را جُلَّةً أَسْمَائِهِ وَ عَمَّةً نَعْمَائِهِ که أَوْهَامَ خلایق أَزُّ مَعْرِفَةِ کنه اصْنَافٍ الطاف أَوْ قاصرست وَ افهام عالمیان أَزُّ ادراک غایات آلاءِ وَ نَعْماءَ أَوْ

نسخه اصلی: کتابخانه ای در آلمان 3173؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر شعبان 716 یا 816ق، جان جزیره کسیفون از جزائر بحيره قباد؛ معرب؛ 103ص (1-103) [عکسی ف: 3 - 480]

. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4016/1 -عکس

نسخه اصل: مجلس ش 1914؛ بی کا، بی تا، جلال الدين محمد بن محمد بن محمود نسفی صاحب المنظومة نسخه ای از آن را به عنوان «تذکره» برای سراج الدين محمد بن عثمان بن محمد در 22 رجب 699 (که گویا 909 (تسع و تسعمائة) هم می توان خواند) نوشته و در برخی از جاها رباعیهایی از خود آورده و چیزهایی بر آن افزوده است. این نسخه ما گویا خط او است و یا از روی خط او نوشته شده است، در ص ع گمان برده اند که این شرح از اوست (دیباچه مینوی بر کلیله ص ک - دیباچه آملی بر کلیله و دمنه ص 4 و 24) [فیلمها ف:3 - 230]

7. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:97-عکسی

نسخه اصل: از کتابخانه ملی پاریس شماره 1441؛ بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 276]

شرح ابیات گلستان / ادبیات عربی

š.-e abyāt- golestān

وابسته به: گلستان سعدی سعدی، مصلح بن عبدالله (-691)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1157/1 _ف

نسخه اصل: بادلیان ش 41 (Sal (726؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1012ق [فيلمها ف: 1 - 573]

شرح ابيات لباب الاعراب / نحو، ادبیات فارسی

š.-e abyāt-e lobāb-ol-eʻrāb

بنارسی، قطب بن معروف بن کدو

banārasī, qotb ebn-e ma‘rūf ebn-e kodū

شرحی است بر ارجوزهای با این آغاز: «وَ اللَّهِ مَا لیلی بنام صَاحِبِهِ *** وَ لَا مُخَالَطَةِ الليان جَنَابَهُ». شارح خود را شاگرد شیخ معز اسماعیل معرفی کرده و درباره شرح می گوید: « فشرحت شَرْحاً کشف الاصداف».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18518

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي تَنَزَّهَ عَنْ أَشَارَتْ الاوهام وَ تَقَدَّسَ بِصِفَاتِهِ عَنْ ادراک الافهام وَ اتصف بالاولوهية ؛ انجام : بتيهاء قَفْرٍ وَ المطى كانها *** قطا الْحُزْنِ فلكانت فِرَاخاً بيوضها كَانَ الْمَطِيَّ فِي سُرْعَةِ سِيَرِهَا قطا تَرَكَتْ بيوضها صَارَتْ افراخا فَهِيَ تَمْشِي.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 40گ، 25 سطر (15×9) ، اندازه: 226×15سم [ف: 51-12]

شرح ابيات متنبی / ادبیات/ عربی

علوی حسینی، مظفر بن فضل، - 656 قمری

Š.-e abyāt-e motanabbī

‘alavī hoseynī, mozaffar ebn-e fazl (- 1259)

وابسته به: ديوان المتنبی؛ متنبی، احمد بن حسين (303-354)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4360

آغاز: ب سمله . قَالَ الْعَبْدُ المشتق عَنْ خطيه الْمُطْلَقِ ؛ انجام : وَ يرهف مِنْ خَاطِرَهُ عَامِلُهُ وَ نسال اللَّهُ ... وَ أَصْحَابُهُ المتجبین وَ سَلَامُهُ ... بِحَظِّ مضفها مَا هَذِهِ صَوْمَهُ ...

بعضی ابیات متنبی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای [الفبائی: - 321]

شرح ابیات متوسط / ادبیات عربی

Š.-e abyāt-e motavasset

عمری، احمد بن قطب الدین

‘omarī, ahmad ebn-e qotb-od-dīn

وابسته به: الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 _646ق)

کتاب متوسط شرح فخر الدین جیلی اصفهبدی است بر کافیه ابن حاجب در نحو و آن مثل همه کتب نحوی در مطاوی خود اشعار چندی برای استشهاد آورده است یعنی ابتدا مطلب نحوی می آید و سپس شعری برای شاهد آن مورد ذکر می شود. این اشعار بنا بر قول نویسنده کتاب از نویسنده شرح خواسته شده تا شرح گردد، طرز کار او در اینجا چنین است که در ابتدا هر بیت ذکر می شود و سپس آن شعر معنی و بعد تجزیه و ترکیب و در آخر مورد استشهاد ذکر می گردد.

آغاز: بسَمُّ ... الْحَمْدُ ... أَمَّا بَعْدُ فَانٍ بَعْضِ الاخوان الْتَمِسْ منی انَّ اكْتُبْ لَهُ حاشیه لَا بَيَاتِ المتوسط وَ . . .

انجام : فاعِلُ تَرْكَعُ الِاسْتِشْهَادِ عَلَى أَنْ ..... الحقيقيه فحذف لَا لتقاء الساكنين تمتم الْكِتَابِ بِعَوْنِ اللَّهِ الهادی وَ الْمُعَيَّنِ.

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 64

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف رساله در فهرست نیامده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، مذهب، 61گ، 15 سطر ( 11/5×7/5)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 7 - 62]

2. تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 74/2

آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع الفراغ ... 1181 في شهر ربيع الأولى 10 یوم

تذکر: نام مولف در فهرست [ملاسعدالدین] ذکر شده؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نازک، جلد: مشکی، 55گ (53پ -107پ)، 25 سطر ( 17/5×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 63]

3. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 818/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: ابراهيم بن الياس بن محمد بن ابوبکر مزهکی، بیتا؛ مصحح؛ اهدایی: جواد کمالیان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40گ (44پ -83پ)، 12 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 2 - 96]

شرح ابيات مثنوی معنوی / ادبیات فارسی

š.-e abyāt-e masnavī-ye ma‘navī

نوری، علی بن جمشید، - 1246 قمری

nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd (- 1831)

وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672)

صدو بیست و پنج بیت را گزیده و آنگاه هر یک را با پنج بیت مثنوی گزارش کرده است.

آغاز: هر که او از همزبانی شد جدا *** بی زبان شد گر چه دارد صد صدا / هر که او با عاشقان همدم شود *** او به اسرار خدا محرم شود [نسخه های منزوی 1255؛فهرستواره منزوی 602/7]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4006/2

آغاز: هر که او از همزبانی شد جدا *** بی زبان شد گر چه دارد صد صدا / هر که او با عاشقان همدم شود *** او به اسرار خدا محرم شود؛ انجام: گنج اسرار خرد ... تست *** گر ز هستی وارهی هستی درست

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ کاغذ: فرنگی و و فستقی، 32گ (1پ - 32پ هامش)، 129 سطر، اندازه: 13/5×20/3سم [ف: 7 - 141]

شرح ابيات مثنوی معنوی / عرفان و تصوف / فارسی

š.-e abyāt-e masnavī-ye ma'navī

وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672)

غیر همانند:

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7352/4

آغاز: گر بپرسندم ز حال زندگی *** نه صد و هفتاد قالب دیده ام اور بگویم شرح حال خویش را *** همچو سبزه بارها روئیده ام / آمده اول ز اقلیم جماد *** وز جمادی در نبات اوفتاده ام یعنی چون ذات مطلق احدیت از صفت علیم گفت

شرحی است کوتاه و عرفانی بر ابیاتی از مثنوی معنوی مولوی رومی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، 10گ (81پ - 90پ)، 15 سطر [ف: 25 – 330]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17815

چند بیت از دفتر اول؛ بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]

3. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2450/4

آغاز: جمله تصویر است عکس و آب و جو *** چون بمالی چشم خود خود جمله او

مشتمل بر چندین در مکنون؛ بی کا، بی تا؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 29گ (43 _71)، اندازه: 14×8/5 سم [ف: 4 - 1298]

شرح ابيات محمود دهدار / فلسفه / فارسی

š.-e abyāt-e mahmūd-e dehdār

لاهیجی، محمد جعفر بن محمد صادق، ق13 قمری

lāhījī, mohammad ja'far ebn-e mohammad sādeq ( 19c)

تاریخ تأليف: 27 رجب 1249ق

برخی از اشعار دهدار را انتخاب و شرح مختصر فلسفی نموده است.

اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:398/3

آغاز: باسمک اللَّهُمَّ يَا وَاحِدُ یا صَمَدُ وَ یا قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدُ سپاس بی قیاس جمیلی را سزاست که انسان را نسخه جامعه جميع عوالم نمود خط: نسخ، كا: میرزا حسین گرجی، تا: 1278ق؛ 28گ (173پ_ 200پ)، 16 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 2 - 283]

شرح ابیات مشکل / ادبیات /عربی

š.-e abyāt-e moškel

شرح است بر مشکلات ابیات برخی از قصاید و غزلیات شاعران معروف دارای عنوان فصل، فائده، اشکال غزلیات مشهوره، اشکالات معما. مؤلف در ذیل عنوان «فصل در بیان فرق سخن و سخن گفتن» چنین می گوید: «فصل در بیان اشکال شاعر. چون اسرار و اشکال سخن شناسی دانستی که بر انواع است اکنون بباید دانست که اشکال لازم نیست در سخن باشد بلکه در سخن گفتن نیز اشكالها هست ... صنایع شعریه اگر چه بی نهایت است ولیکن صنعتی چند است که آن اشکال است و گفتن آن صعوبتی دارد ... رشید وطواط را در این صنعت (صنعت ترصيع) قصیده ای است که بدان فخر کرده که پیش از من در عرب و عجم کسی قصیده تمام مرصع نگفته ... ولكنه محمد بن المؤيد البغدادي المنشی را در جواب او قصیده ای است 33 بیت ... همه مرصع و در او صنعت توشیح رعایت کرده و چندین بحور مختلفه آورده که چون حروفات موشحه را جمع کنی از هر یک بیت ... چندین بیت دیگر منشعب گردد ... بر سبیل نمودار یک دو بیت بیاوریم تا اهل سخن را تمثالی باشد»، مؤلف سپس دو بیت از موشحه او را که در 14 بحر خوانده می شود می آورد. این است آن دو بیت: «به کرم می ببری گوی سخا را ز فلک *** به درم می بخری حمد و ثنا را ز بشر / به گذر میبدری صف عدو را ز قضا *** به قدم می سپری فرق سها را چو قدر». تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1032/36 -طباطبائی

آغاز: آهو ز سر سر و مگر نافه نینداخت *** کز خاک چمن آب بشد عنبربان را؛ انجام: و چهل میم است و میم را با لفظ اما که حاصل شده بود به پیوندی امام شود: اندر او پیوند و چار و پنج را تألیف کن *** امامی حاصل شود تمت و الله اعلم.

کا: محمد رضا بن محمد رشید نائینی، تا: 1134ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 9ص (68- 76)، اندازه: 20×14سم [ف: 23 - 334]

شرح الأبيات المشكلة الاعراب = الافصاح في شرح الابيات المشكلة الايضاح / ادبیات عربی

š.-ul-abyāt-il muškilat-il iʻrāb = al-ifşāḥ fī š.-il abyāt-il muškilat-il īydāh

فارقی، حسن بن اسد، - 487 قمری

fāreqī, hasan ebn-e asad (- 1095)

در این نسخه ابیاتی که از شاعر به دست آمده شرح شده بدین طريق: ابیات همگی مرتب بر حسب ترتیب الفبایی حروف آخر قوافی از الف تا یاء و در شرح آنها مسائل صرفی و نحوی مطرح و استشهاد از قول شاعران دیگر شده است.

چاپ: در دمشق، به سال 1958م، با تحقیق سعيد الأفغانی چاپ شده

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:276

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الغاقبة لِلْمُتَّقِينَ وَ الصلوه عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ ؛ انجام : هَذَا آخِرُ الْأَبْيَاتَ الَّتِي انْشُدِ . . . فِي الايضاح وَ ذکر اعرابها. خط: نستعلیق، بی کا، تا: 847ق ؛ کاغذ:دولت آبادی، جلد: تیماج زرد، مذهب، 70گ، 15 سطر (14× 6)، اندازه: 22×13سم [ف: 7 - 246]

شرح ابيات المعانی / ادبیات عربی

š.-u abyāt-il ma‘āi

؟ ابن جنی، عثمان بن جنی، 300 - 392؟ قمری

ebn-e jennī, ‘osmān ebn-e jennī (913 - 1003)

اشعار مشكله را که احتیاج به شرح داشته به ترتیب حروف قوافی جمع آوری کرده، از شاعرانی چون فرزدق، عجاج، نافع بن ثابت سلمى، لعبي، ذو الرمة، جرمی، عقبه اسدی، کعب بن سعید غنوی، نابغه ذبیانی و غیره.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15629

آغاز: .. الْمَعْنَى وَ تَرْتِيبَ الْكَلَامِ فَاللَّهُ أَحَدُ أَوْلَادُ سُتْرَةُ الْجِلْبَابَ . . . وَ قَالَ نَافِعِ بْنِ ثَابِتِ السُّلَمِيِّ الثَّالِثُ مِنِ الطَّوِيلِ : أبلكوز تَشْرَبْ قَهْوَةِ بابلية * * * بِهَا فِي عِظَامِ الشَّارِبَيْنِ دَبِيبِ . تَوْجِيهِ اعرابه انْهَ أَرَادَابل أَمَرَ

مَنْ ابلال الْغَلَّةُ ؛ انجام : لَانَ الرُّكْنِ كَمَا كَانَ الرُّكْنِ فِي الْوَجْهِ الْأَوَّلِ وَ هُوَ الممسک لَهُ وَ هَذَا أَنَّما يُحَسِّنُ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 41گ، 27 سطر، اندازه: 19/8×13/2 سم [ف: 43 - 203]

شرح ابيات المفصل / صرف و نحو / عربی

š.-u abyāt-il mufassal

وابسته به: المفصل في صنعة الاعراب؛ زمخشری، محمود بن عمر (700-)

غیر همانند:

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23240

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي فَضْلِ الانسان بفضيله الْبَيَانِ ؛ انجام : عَلَى الْفَتْحِ عَلَى سَبِيلِ الِاكْتِسَابِ قَوْلِهِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: 872ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای [رایانه]

2. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 343

شرحی است بر ابیاتی که در کتاب «المفصل في النحو» زمخشری، برای استشهاد آورده شده است. شارح این بیت ها را به ترتیب ذکر شده در کتاب می آورد و شرح می کند. او پس از هر بیت ابتدا نام شاعر آن را ذکر کرده و پس از آن به تجزیه و ترکیب آن می پردازد. شارح در این شرح از کتاب «المقتبس في توضيح ما التبس» تألیف شیخ ابوالقاسم علی بن عمر بن خليل فقیهی مشهور به فخر اسفندری (- 698ق) نقل می کند. این شرح در کشف الظنون بدون نام شارح ذکر گردیده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 811ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «العبد الموثق بلطف الله لطف الله 1097» (چهارگوش)، «وقف لطف الله 1085»؛ واقف: لطف الله، 1085؛ 120گ، اندازه: 13/5× 17/5 سم [ف: 3 - 54]

3. قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 244/1

آغاز: الَّذِي هُوَ جُزْءُ الْفِعْلِ فَقَطْ لَوَجَبَ الَّا يَقُولُ جائنی یزید وَ رَأَيْتَ يَزِيدَ وَ مَرَرْتُ بیزید فتعر بِهِ أَعْرَابِ مُفْرَدُ غیر مُنْصَرَفُ ؛ انجام : تمیم نَصَبَ بالمفعول لاستشهاد عَلَى أَنَّ قَوْلَهُ عُلَمَاءُ أَصْلِهِ عَلَى الْمَاءَ عَلَى انْهَ جَارٍ وَ مجرور وَ ذَلِكَ لُغَةِ فِيهِ تَمَّتْ

شرح مهمی است بر ابیاتی که علامه جارالله ابوالقاسم محمود بن عمر زمخشری (538ق) در کتاب خود «المفصل في النحو» بدانها استشهاد نموده است. در کشف الظنون این شرح بدون ذکر نام شارح معرفی شده؛ خط: نستعلیق، كا: عبد الرحيم بن زین العابدین اردبیلی، تا: 8 ربیع الاول 1058ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38گ (1ر-38ر)، 28 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 1 - 215]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14004

آغاز: احْمَدِ اللَّهَ وَ هُوَ بِالْحَمْدِ جَدِيرُ عَلَى أَنِ السَّيْرِ عَلَى مَا هُوَ عسیر وَ حَقِّقْ لِي مَا رَجَوْتُهُ بِفَضْلِهِ الْعَمِيمِ وَ أَتَانِي مَا سَأَلْتُهُ ؛ انجام : قَوْلُهُ غَدَاةٍ طُفْتَ عُلَمَاءُ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ . . . لِمَا ذَكَرْنَا مِنْ مَعْنَى الْبَيْتِ انْهَ اهلک هَؤُلَاءِ وَ قُصِمَ الَىَّ قَتَلَ اولئک وَ انْهَ الْمُسْتَعَانُ وَ عَلَيْهِ التُّكْلَانُ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 رمضان 1089ق؛ محشی؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 103گ، 22 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38 - 17]

5. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:784

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . أَمَّا بَعْدُ فَهَذَا شَرْحِ شَوَاهِدُ کتاب الْمَفْصِلِ . . . وَافٍ بحل أَلْفَاظِهَا وَ مقاصدها وَ بیان مُحِلُّ الِاسْتِشْهَادِ مِنْ شواهدها ؛ انجام : أَحَدُهَا أَسْمَاءِ الْأَزْمَانِ ظُرُوفِ كَانَتْ أَوْ أَسْمَاءِ نَحْوَ أَتَيْتُكَ ز مَنْ قَدَّمَ الْحَاجِّ وَ ظاهِرُهُ اطراد الاضافة الَىَّ الْجُمْلَةُ فِي الجميع.

شرح مختصری است بر شواهد شعری کتاب «المفصل» جار الله زمخشری که با عناوین «اعراب البيت، معنى البيت و الاستشهاد» به توضیح هر بیت پرداخته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ مصحح، محشی، با یادداشتی در امانت کتاب نزد سید جعفر طاوس از میر محمد تقی؛ مهر «محمد باقر الحسینی» (بیضی)؛ واقف: محمد باقر بن بهاء الدين محمد حسینی؛ جلد: تیماج مشکی، 96گ، 17 سطر، اندازه: 14×17 سم آف: 3 - 587]

شرح ابيات من المثنوى المعنوى > شرح مقدمة المثنوی المعنوي

شرح ابيات الموشح /نحو/ عربی

š.-u abyāt-il mūšaḥ

ضیاء کرمانی، علی بن محمود،

zīyā’ kermānī, ‘alī ebn-e mahmūd

وابسته به: الموشح في شرح الكافية = شرح الكافية؛ خبیصی، محمد بن ابی بکر (-731)

شرحی است بر شواهد شرح شمس الدين محمد بن ابی بکر خبيصي بر كافيه ابن حاجب برای شاه شجاع (759-786)؛ جز شرح شواهد فارسی محمد بن محمد اتابکی است مورخ 980 بر همین شرح خبیصی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:507

آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي أَوْضَحَ بانوار هِدَايَتِهِ مَنْهَجِ الدِّينِ وَ أَبْرِمْ لَنَا بِالْأَدِلَّةِ الساطعة وَ الْبَيِّنَاتِ الْقَاطِعَةُ مراير حَبِلَتْ الْمَتِينُ ؛ انجام : وَ الْمُرَادُ بالاستشهاد حَذَفٍ [ النُّونُ اله ] خَفِيفَةً مِنْ لاتهين وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1 شوال 889ق؛ با خط محمد قاسم شید و محمد بن علی بن میرزا محمد؛ تملک: حسن بن اصیل بن حسن اصفهانی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 111، 25 سطر (16×8)، اندازه: 21×13سم [ سنا: ف: 1- 297] شرح ابيات الوسيلة > العقد النبوي و السر المصطفوي في

تراجم سادة باعلوي

شرح ابیات و شواهد سیوطی / ادبیات / فارسی

Š.-e abyāt va šavāhed-e soyūtī

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری

soyūtī, “abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:27026

آغاز: بسمله، و این کلمات چند است که نوشته.؛ انجام: و انبت من البيت بمعنى القطع چنین گوید اقل عباد نظام الدين ... امیدوار است که قلم عفو بر او کشیده و الله اعلم.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1216ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: پارچه [رایانه]

شرح ابیاتی از حافظ / ادبیات / فارسی

š.-e abyātī az hāfez

وابسته به: دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدين محمد (-792ق)

غیر همانند:

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 678

آغاز: در بیان شرح بعضی از غزلیات لسان الغیب خواجه علیه الرحمه؛ انجام: چنانچه در بیت ثانی اشاره خفيه بآن شده.

شارح از خود نام نبرده و بعضی از اشعار الحاقی دیوان را هم به نام خواجه شرح کرده است، از جمله غزل: ایدل غلام شاه جهان باش و شاه باش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ با سرلوح، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج پر طاووسی، 60گ، 11 سطر ( 13/8×7/5 )، اندازه: 12/2 ×3/ 20سم [ف: 7 - 603]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2571/32

آغاز: بسمله . اللَّهُمَّ يَا وَاحِدُ یا أَحَدُ صَلِّ عَلَى صَفْوُ تک وَ صَفْوَةٍ خلقک ... اما بعد رساله ایست در بعض ابيات حافظ شیرازی در بیان ابیات مشكله ... بدان که ارباب کشف و شهود؛ انجام: و این چرا چنان شد و صلى الله على محمد و آله اجمعین. این حقیر رساله شرح حافظ را مختصر کردم بجهت اینکه دیدم بر طالب و مبتدی چندان فائده ندارد. اللهم ارزقنا ...

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق؛ 4گ (102پ - 105پ) [ف: 6 - 53]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:38607

آغاز: بسمله. مبین به سیب زنخدان که چاه در راه است *** کجا روی همی ایدل بدین شتاب کجا؛ انجام: امروز زنده ام به ولای تو یا على *** فردا به روح پاک امامان گواه باش

شارح در این رساله مختصر به شرح هشت بیت از اشعار عرفانی حافظ شیرازی که در آن به سالک راه حق هشدار می دهد که بدون پیر و مرشد سلو ک میسر نیست. پرداخته است؛ خط: نسخ جلى، كا: سید علی اکبر پریشان، تا: 1307ق، اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی و نباتی، جلد: میشن ماشی، 8گ، 10 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [اهدائی رهبر: 5 - 100]

شرح ابیاتی از مثنوی معنوی / ادبیات / فارسی

Š.-e abyātī az masnavī-ye ma‘navī

محمد حسین

mohammad hoseyn

وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672) [دنا 403/6 ؛ فهرستواره منزوی 594/7]

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 6053/57

آغاز: بدان ایدک الله في الدارین که ابيات مذکوره بيان حال سالک است، چه واصل باصل خود راجع شده

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن زرد، 12گ (131-142ر)، اندازه: 24/2×10 سم [ف: 9 - 127]

شرح ابیاتی از ناصر خسرو / ادبیات عربی

š.-e abyātī az nāser xosrov

تنکابنی، حسین بن ابراهيم، - 1105 قمری

tonekābonī, hoseyn ebn-e ebrāhīm (- 1694)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15536/9

آغاز: در آشیان چرخ دو مرغ زیر کند *** کاندر فضای ربع زمین دانه می خورند

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق؛ 4ص ( 114-111 )، 19-14 سطر، اندازه: 20/8×15/8 سم [ف: 43 - 148]

شرح ابیاتی از ناصر خسرو / ادبیات / فارسی

š.-e abyātī az nāser xosrov

تنکابنی، حسین بن ابراهيم، - 1105 قمری

(tonekābonī, hoseyn ebn-e ebrāhīm (- 1694)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1224/4 -طباطبائی

آغاز: رساله: بسمله الحمدلله الْمُتَفَرِّدِ بالسلطنه ... اما بعد این چند کلمه برای اقتراح و انجاح مطلوب بعضی از برادران از این بی بضاعت ... شیخ حسین تنکابنی. در شرح ابيات عارف تمام ناصر خسرو ... رقم زده کلک تحریر گشت؛ انجام: مراد از عنصر در بیت دیگر اصل است، نه آنچه از او موالید ثلاث حاصل میشود. تعالى الله عما يقول الظالمون یعنی از چه اصل و حقيقتند و الله اعلم بحقایق الامور

بی کا، بی تا، در آغاز نسخه 6 بیت شعر از ناصر خسرو که این رساله به شرح آنها می پردازد نوشته شده: «در آشیان چرخ دو مرغان زیر کند *** کاندر فضای ربع زمین دانه میخورند ... / معلوم شد که ناصر خسرو غلام اوست *** هر کس که گوید این دو گهر از چه عنصر ند»، در ذیل رساله بالا (در ص 81-82) اشعاری از انوری، عراقی، حافظ و یادداشت هایی در پزشکی به نقل از تحفة المؤمنین دیده می شود؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (39 - 41ر)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 23 - 787]

شرح ابیاتی در مدح امام رضا (علیه السَّلام) / ادبیات/ عربی

š.-e abyātī dar madh-e emām rezā

نائینی، محمد رضا بن رشید، ق 12 قمری

nā’īnī, mohammad rezā ebn-e rašīd (- 180)

پنج بیت از قصیده ای در مدح امام رضا عليه السلام آورده و به شرح و توضیح آن می پردازد.

تهران، مجلس؛ شماره نسخه: 1032/31 -طباطبائی

آغاز: ک فی بِفِعَالِ امرء عَالِمٍ *** عَلَى أَصْلِهِ عَادِلًا شَاهِداً / أَرَى لَهُمْ طارفا مُونِقاً * ** وَ لَا يُشْبِهُ الطارف التالدا . . . . . . الْمُرَادُ بالطارف الْمُونِقِ الرِّضَا عَلَيْهِ السَّلَامُ؛

کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (49پ)، اندازه: 20×14سم [ف: 23 - 332]

شرح «اتراك معذبی بنارک» / شرح دعا / عربی

š.-e «atorāka mo‘azzebī be-nārek»

وابسته به: دعاء کمیل؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السَّلام)، امام اول (-40ق)

شرح جمله ای است از دعاء کمیل با نشان م ح ق در آخر.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1050/16 -طباطبائی

آغاز: فِي حَدِيثِ الدُّعَاءِ لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ . . . اتراك معذبی بنارک بَعْدَ توحیدک

كا: سید عبدالباقی حسینی کاشانی، تا: 1247ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 2ص (226-227)، اندازه: 14×10/5 سم [ف: 23 - 363]

شرح اثبات الجوهر المفارق = شرح اثبات العقل = تکثیر الفوائد و تیسیر العوائد / فلسفه / عربی

š.-u itbāt-il jawhar-il mufāriq = š.-u itbāt-il ‘aql = taktīr-ul fawā'id wa taysīr-ul 'awā'id

دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908؟ قمری

davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)

وابسته به: اثبات الجوهر المفارق = عقل الكل = اثبات العقل = العقل = اثبات العقل المجرد المسمى بالعقل الكل = رسالة نفس الامر = اثبات الجوهر المجرد؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)

شرح مزجی دقیق و انتقادی است بر رساله اثبات عقل خواجه نصیر الدین طوسی. خواجه طوسی گرچه در تجريد الكلام خود شاید برای خوشنودی متكلمان در دلیل های اثبات عقل مجرد شک نموده ولی در این رساله از راه قطع به بودن حكم يقينی و واقعی عقل مجرد را ثابت می کند. محقق دوانی همین که بدین رساله نگریست به نکته هایی برخورد و آنها را در این شرح آمیخته آورد. وی در پایان می گوید که مرا درباره نفس امر سخنی ژرف است امیدوارم که آن را بنگارش در آورم. او در این گزارش از طوسی خرده می گیرد. صاحب ذریعه آن را با عنوان «شرح اثبات الجوهر المفارق» شناسانده است. دوانی خود در دیباچه، از این رساله چنین یاد کرده «رسالة في اثبات الجوهر المفارق المسمى بالعقل الكل». پیش از دوانی، شمس الدين محمد کیشی (-694ق) برای خواجه بهاء الدين محمد جوینی شرحی به نام «روضة الناظر» بر این رساله نوشته است و مولانا محمد حنفی هروی در هرات به سال 922 هم بر آن شرحی نگاشته است و شیخ بهائی بر آن افاداتی دارد. مولی حسین اردبیلی الهی بر شرح دوانی حاشیه دارد.

آغاز: ( بسمله ) بَعْدَ حمدالله مُبْدِعُ الحقايق وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى . . لَمَّا اتَّفَقَ لِي مطالعة الرِّسَالَةِ الَّتِي اخترعها أَفْضَلُ الْمُحَقِّقِينَ وَ أَكْمَلَ المتبحرين الخواجه . . . فِي « اثبات الْجَوْهَرِ الْمُفَارِقِ » المسمی بِالْعَقْلِ الْكُلَّ . . . التزمت ایراد لَفْظُهُ تِلْكَ الرِّسَالَةِ ممزوجة بِمَا سَنَحَ لَنَا مِنْ الزواید تکثيرة للفوائد وَ تيسيرة للفواید وَ هُوَ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ . قالَ أَنَا نَشُكُّ فِي كَوْنِ الاحكام اليقينية ...

انجام: اذا خَطَرَ بِبَالٍ فَلَا يَكُونُ فِي مِثْلِ المعقولات أَيْضاً بِالْعَقْلِ هَذَا مَا سَنَحَ لِي مِنَ الْكَلَامِ عَلَى هَذِهِ الرِّسَالَةُ أَثْنَاءِ الملاحظه مِنْ غَيْرِ تَفْرُغَ تَامُّ وَلَّى فِي تَحْقِيقٍ نَفْسِ الْأَمْرِ كَلَامٍ بَعِيدٍ الغور ، أَرْجُو مِنْ عناية اللَّهِ وَ حُسْنِ تَوْفِيقِهِ تیسیر تَحْقِيقُهُ ، انْهَ خَيْرُ مِنْ ایمان وَ هُوَ الْمُسْتَعَانُ وَ عَلَيْهِ التُّكْلَانُ [دنا 405/6 -406 (66 نسخه)؛ الذريعة 88/1 و 58/13 و 282/13 ؛ آثار و احوال خواجه نصیر، مدرس رضوی: 318، کشف الحجب 228؛ کشف الظنون 859/1 ؛ کتابشناسی مکتب فلسفی شیراز، ص93-95]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2314/8 _ف

نسخه اصل: مجلس شورا ش 644 [در فهرست با عنوان اثبات الجوهر المفارق خواجه نصیر معرفی شده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 886ق [فیلمها ف:1 - 671]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14576/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 909ق؛ کاغذ: شرقی، 4گ (1پ -4ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 16×8/5 سم [ف: 36 - 610]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5297/3 - 26/177

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حسن بن محمد بن حسن، تا: 5 ذیقعده 115ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ، 19 سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 5-2399]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5992

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 125ق، جان هرات؛ واقف: زین العابدین، 1166؛ 6گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 4 - 181]

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2824/1

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 969ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 5گ (3پ -7ر)، 23 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 6 - 121]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1229/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: افضل بن جمال الدین محمد بن احمد حسینی اصفهانی، تا: یک شنبه پایان رجب 972ق، جان کاشان مدرسه معينه؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 11ص (68-78) [سنا: ف: 2 - 174]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض 14112

آغاز: بسمله . قَالَ الْمُحَقِّقُ الطُّوسِيُّ الموید ؛ انجام : اوقاتيها المعينه اللايقه بِهَا

بی کا، تا: 972ق [الفبائی: - 332]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 957/2

خط: نستعلیق، كا: كلب على بن پیر غیب کلبی، تا: 982ق؛ جلد: تیماج مشکی، 3 گ(8پ-11ر)، اندازه: 21×12سم [ف: 3 – 145]

9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5284/1

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 6گ(1پ -6ر) [ف: 16 - 204]

10. تهران: لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 288/15

بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: ربعی [نشریه: 3-411]

11. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12589/8

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، در 28 ذیقعده سال 1070 مقابله گردیده؛ کاغذ: شرقی، 3گ (22پ - 24ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 14/5 × 28/5سم [ف: 31 - 680]

12. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 926/13

خط: تعليق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه سپاهانی، جلد: مقوا، 1گ (152)، 25 سطر (20×13)، اندازه: 20×27سم [ف: 3 - 277]

13. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1257/20

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مقوایی، 3گ ( 80-78 پ)، 26سطر (20×14)، اندازه: 15×9سم [ف:7-2670]

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11520/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: خواجه علی مشهدی، تا: قرن 11؛ محشی با امضای منه سلمه الله تعالی، در پایان نسخه آمده «ش م س سلمه الله»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14ص (318-331)، 15 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 33/2 - 164]

15. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2859/21

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی حسینی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید و زرد، جلد: تیماج مشکی، 5ص (77-81)، اندازه 18×8سم [ف: 10 - 195]

16. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:9513/3

خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (8ر-10پ)، 22 سطر ( 13/5×7/5)، اندازه: 12/5 ×19/5 سم [ف: 17 - 389]

17. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15236/23

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 8گ ( 154-147)، 14 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 38 - 68]

18. تهران؛ الهیات، شماره نسخه:755/3

خط: نستعلیق، كان محمد شريف بن شمس الدین، تا: 1009ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (22پ -26پ)، 21 سطر (13×4)، اندازه: 19/5×9 سم [ف: _384]

19. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1220

آغاز: برابر؛ انجام: مُنْفَرِداً عَنْ عِلْمِ آخَرَ بِهِ وَ هُوَ بَاطِلُ اتِّفَاقاً بَلْ ضَرُورَةٍ.

كا: حمزه بن احمد گیلانی، تا: 1018ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 22 سطر، اندازه: 22×11سم [ف: 4 - 151]

20. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 14885/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد بن اسدالله بروجردی، تا: رمضان 1031ق؛ جلد: تیماج مشکی، 17 و 20 سطر، اندازه: 19/5×9 سم [ف: 2 - 192]

21. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14099/16

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد سعيد بن قاسم حسنی حسینی طباطبایی، تا: 16 ذیحجه 1035ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 4گ (174پ۔ 177)، 23 سطر، اندازه: 5/5×15 سم [ف: 35 - 622]

22. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1147/13

خط: نسخ درشت، بی کا، تا: با تاریخ 1042ق؛ اندازه: 19×10سم [ف: 6- 2250]

23. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5101/6

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی (علامه مجلسی)، تا: 1057ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (47ر -51پ)، اندازه: 10×17 سم [ف: 13 - 304]

24. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8915/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل رمضان 1059ق، جا: حیدر آباد؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 14ص (73-86)، 17 سطر (13×5)، اندازه: 10/8 × 18/7 سم [ف: 29/1 - 321]

25. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4954/31

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: میر جعفر بن عبدالله حسینی، تا: 1069ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 7گ (389پ-1395)، 14 سطر (14×7/5)، اندازه: 25×15سم [ف: 14 - 245]

26. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 339/1

خط: شکسته، کا: نصیر الدین حسین حر حسینی، تا: 1076ق؛ بی نقطه و مورب؛ 3گ(1ر-3ر) [ف: 3 - 277]

27. یزد؛ علومی یزدی، محمود؛ شماره نسخه:بدون شماره/ 6

در فهرست با عنوان «عقل الكل» آمده که احتمالا همین رساله است؛ بی کا، تا: 1079ق [ نشریه: 7 - 712]

28. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1805/47

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: با تاریخ 1079ق؛ 4ص (363-366) [ف: 5 - 296]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/45

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6- 415]

29. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 4900/71

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (188-190پ)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 87]

30. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1805/55

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1081ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 4ص (364-367)، 25 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 9_ 373]

31. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه:18585

آغاز: بسمله، وَ مِنْهُ الاعانه فِي الْقَيِّمُ بَعْدَ حَمْدِ اللَّهُ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، كا: ابن دیباج، محمد بن عبدالله، تا: 1081ق، جا: انگشت؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه]

32. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 870/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: رفيع بن محمد کاظم بن حاجی محمد، تا: شعبان 1092ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 6گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ - 3 - 1144]

33. تهران: دانشگاه، شماره نسخه:290/3

خط: نسخ، كا: ابو صالح حسینی مشهدی، تا: جمادی الثانی 1099ق، جا: اصفهان مدرسه فخریه؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج، 4گ (151پ -154ر)، 19 سطر (14×6)، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 3 - 277]

34. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:8239/6

خط: نسخ، كا: محمد صالح، تا: قرن 12، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ كاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 4ص (117پ -121ر)، 20 سطر (6×12/5)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 17 - 82]

35. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4050/10

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 3گ (30-32)، اندازه: 12/5 ×19سم محدث ارموی مخ: 2 - 840]

36. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1717/3

خط: نسخ، كا: حسین اردبیلی، تا: قرن 12؛ محشی، در زیر یکی از این حاشیه ها پس از رقم 1212 نام «حسین اردبیلی» نوشته شده؟ 9ص (401-409) [ف: 5 – 297]

37. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:21617

بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3 - 35]

38. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 1855/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه کاغذ، 10گ (32-41ر)، اندازه: 16×11سم [ف: 5 - 385]

39. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10149/6

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 3ص (79-81)، 20 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 32 - 185]

40. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22448

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: رمضان 1104ق؛ ضمیمه نسخه ش 876؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه ]

41. تهران: سپهسالار؛ شماره نسخه: 1177/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 صفر 1109ق؛ 8گ (226ر -233پ) [ف: 5 - 194]

42. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 976/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كان محمد صادق بن محمد قاسم جیلانی، تا چهارشنبه 10 ربیع الاول 1120ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (95_ 98)، 24 سطر ( 12/5×7/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3- 1338]

43. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:10059/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1122ق، ص (95-100)، 19 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 32 - 78]

44. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:1932/2

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهيم بن محمد سعید حسینی، تا: 1151ق؛ 6گ (50-55)، 17 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 3-151]

45. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22001

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1185ق، جا: احمد نگر [رایانه]

46. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15810/11

آغاز:قَالَ شَكَرَ اللَّهَ سَعْيَهُ ، أَنَا لَا نَشُكُّ فِي كَوْنِ الاحكام اليقينية الَّتِي قَدْ حَكَمَ بِهَا اذهاننا . . . عَطَفَ عَلَى قَوْلِهِ قَدْ حَكَمَ بِهَا أذهاننا، انجام برابر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (76-79)، 19 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 40 - 207]

47. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 222/11

خط: شکسته نستعلیق، كا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، اندازه: 16×11سم [ف: 1- 174]

48. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3765/4

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، كا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج پشمی، 4ص (157-160)، 26 سطر، اندازه:12/5 ×21سم [ف: 10 - 1748]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2204/3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 254]

49. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8373/15

خط: نسخ و نستعلیق، كا: ابوطالب عبدالواسع بن محمد هادی فاری، تا: 1222-1228ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (84ر_86پ)، اندازه: 23×13سم [ف: 21 - 343]

50. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 77/41

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی تفریشی، تا: 1263ق؛ جلد: چرم سیاه، 3گ (179پ-181ر)، 33 سطر، اندازه: 21/5 ×34/5 سم [ مؤید: 3- 638]

51. تهران: ملی؛ شماره نسخه:2700/9

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق؛ جا؛ تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 3گ (27-29پ)، 21 سطر (14×7/5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 13 - 144]

52. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 880/14

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر کاشانی، تا: 1292ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (166ر176ر)، 15 سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 3 - 72]

53. تهران: نوربخش؛ شماره نسخه: 534/1

آغاز: برابر؛ انجام: هَذِهِ فَوَائِدِ الْقَوْمِ فِي هَذَا الْمَقَامِ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهِ . . . وَ لنختم عَلَى هَذَا الْقَدْرِ مِنَ الْمَقَالِ . . . خَيْرُ الْأَنَامِ.

خط: نسخ، كا: عبدالله بن حسین، تا: چهارشنبه 20 شعبان 1305ق؛ کاغذ: فرنگی، فاقد جلد، 25ص (2-26)، 19 سطر، اندازه: 13/5× 20/5 سم [ف: 2 - 190]

54. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 312/1 ج

بی کا، تا: 1306ق؛ قطع: بياض رقعی [شت و همدان: ف: - 1215]

55. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 269/2

آغاز و انجام: برابر

خط: تعلیق خوش، كا: میرزا یدالله کجوری، تا: 1358ق، جا: تهران مدرسه ناصری [ف: 3 - 276]

56. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 513/7 -طباطبائی

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی شکری و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (75-80ر)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 230 - 22]

57. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 964/2

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، جلد: میشن مشکی، اندازه: 16×10/5 [فهرست عراقی: 1- 312]

58. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3300/4

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (271پ-275ر)، 11 سطر (11×6/5)، اندازه: 18×12سم [ف: 11 – 2281]

59. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4484

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 321]

60. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4824

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (116پ-119پ)، 18 سطر ( 13/5×9)، اندازه: 19×13 سم [رایانه]

61. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1823/2

بی کا، بی تا؛ 9ص (12-20) [ف: 5 – 297]

62. تهران، ادبیات، شماره نسخه: 358/2

بی کا، بی تا [ف: 3 - 58]

63. تهران؛ الهیات، شماره نسخه: 758/1

آغاز: أَنْ يَكُونَ لِتِلْكَ الْأُمُورِ ثُبُوتِ آخَرَ وَ هِيَ ذَاتُ وَضَعَ بِحَسَبِ ذَلِكَ الثُّبُوتِ . . . مَتْنَ : وَ أَمَّا ثَانِياً فُلَانِ الْعِلْمِ بالمطابقة لَا يَحْصُلُ الَّا بَعْدَ الشُّعُورِ بالمطابقتين وَ نَحْنُ لَا نَشُكُّ فِي الْمُطَابِقَةِ مَعَ الْجَهْلِ الشيىء مِنْ حَيْثُ يَكُونُ ذَا وُضِعَ فِيهِ شَرْحَ : لانه لَوْ تَمَّ لدل عَلَى نقیض هَذَا الدعى أَيْضاً لانا لَا نَشُكُّ فِي الْمُطَابِقَةِ مَعَ الْجَهْلِ بِذَلِكَ ؛ انجام : وَ كَذَا الْحَالِ فِي الزَّوْجِ وَ النِّسْبَةِ الثَّابِتَةِ فِي حَدٍّ ذاتهما ثُمَّ انْهَ لَمَّا كَانَ جَمِيعُ المفهومات

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (2ر -13پ)، 14 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: - 386]

64. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6411

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 5گ، 32 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 4 - 181]

65. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5892

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ 5گ، 21 سطر، اندازه:218×12سم [ف: 4 - 181]

66. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6024

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ، 10 سطر، اندازه:23×15سم [ف: 4- 181]

67. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5863

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 2گ، 23 سطر، اندازه: 26× 43سم [ف: 4 - 181]

68. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 681

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 5گ، 23 سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 4 - 180]

69. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2919/6

بی کا، بی تا؛ از نسخه ای نوشته شده که از روی نسخه دوانی نوشته شده بود؛ 3گ (18پ -20ر) [ف: 5 - 194]

70. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22063

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]

شرح اثبات الجوهر المفارق = شرح رسالة نفس الامر / فلسفه / عربی

š.-u itbāt-il jawhar-il mufāriq = š.-u r.-i nafs-il-amr

حنفی تبریزی، شمس الدین محمد، ق10 قمری

hanafī tabrīzī, šams-od-dīn mohammad (- 16c)

وابسته به: اثبات الْجَوْهَرِ الْمُفَارِقِ = عَقَلَ الْكُلَّ = اثبات الْعَقْلِ = الْعَقْلُ = اثبات الْعَقْلِ الْمُجَرَّدَ الْمُسَمَّى بِالْعَقْلِ الْكُلَّ = رِسَالَةُ نَفْسٍ الامر = اثبات الْجَوْهَرِ الْمُجَرَّدَ ؛ نصیر الدین طوسی ، مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ (597-672)

تاریخ تأليف: پنج شنبه 7 ربيع الاول 922ق؛ محل تأليف: هرات

آغاز: قَالَ الْحَكِيمُ الطُّوسِيُّ شَكَرَ اللَّهَ سَعْيَهُ . اعْلَمْ أَنَا لَا نَشُكُّ فِي كَوْنِ الاحکام اليقينية أَيُّ الْأَحْكَامِ الَّتِي كَانَ الْعِلْمُ بِهَا يقينيا

انجام: فَعَلَيْكَ الِاخْتِيَارِ ثُمَّ الِاخْتِيَارِ وَ النختم عَلَى هَذَا الْقَدْرِ مِنَ الْكَلَامِ لِئَلَّا يَنْجَرُّ الَىَّ الاملال فِي تَحْقِيقٍ هَذَا الْمَرَامِ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ وَ عَلَيْهِ التُّكْلَانُ

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2824/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 969ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 11گ (7پ -17پ)، 23 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 6 - 121]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 5284/2

آغاز: برابر

تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان محمد فرزند علیشاه اصفهانی، تا: جمادی الاول 972ق، جا: بردع؛ 14گ (7پ -20ر) [ف: 16 - 204]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 957/1

آغاز و انجام: برابر

تذکر: در فهرست ناشناخته مانده است؛ خط: نستعلیق، کا: کلب على بن پیر غیب کلبی، تا: 982ق؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (1پ_8ر)، اندازه: 21×12سم [ف: 3 – 145]

4. تهران مجلس؛ شماره نسخه:602/8

تذکر: در فهرست با عنوان «شرح رسالة في الحكمة يا شرح رسالة اثبات العقل» آمده است؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن شاه حسن بن محمد بن محمد علوی خلوتی، تا: در پایان دهه یکم شوال 988ق، جان شیراز؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 17ص ( 145-129 )، 26 سطر (12×5)، اندازه: 16×9سم [سنا: ف: 1- 388]

5. مشهد؛ رضوی، شماره نسخه:756

آغاز و انجام: برابر

تذکر: در فهرست با عنوان «شرح رساله نصیریه» آمده است که همان رساله «اثبات جوهر المفارق» یا «رساله نفس الامر» طوسی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مقابله شده؛ واقف: زین العابدین، 1166، 16 گ، 17 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 4 - 182]

6. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:875/1

آغاز: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1191ق؛ 8گ (1-8)، اندازه: 21×15سم [نسخه پژوهی: 3 - 124]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15810/12

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 10گ (79-88)، 19 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 40 - 207]

8. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 534/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالله، تا: 15 محرم 1306ق، در پایان نسخه یادداشتی از رساله کلامی محمد بن محمد کوانهای دولی و نوشته ای از رساله اعتقادیه اهل حق منقول از شیخ عبدالقادر آمده؛ کاغذ الوان فرنگی، 76ص، 19 سطر، اندازه: 13/5 ×5/ 20سم [ف: 190 - 2]

9. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1792/4 -عکسی

آغاز و انجام: برابر

تذکر: در فهرست با عنوان «رساله فلسفية» و از خواجه طوسی دانسته شده ولی آغاز و انجام کاملا روشن می سازد که شرح ملا حنفی بر رساله جوهر مفارق یا همان رساله نفس الامر طوسی است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود دوشنبه 23 رجب 1317ق؛ 23ص (56-78) [عکسی ف: 1- 185]

شرح اثبات الجوهر المفارق / فلسفه / عربی

š.-u itbāt-il-jowhar-il-mufāriq

وابسته به: اثبات الْجَوْهَرِ الْمُفَارِقِ = عَقَلَ الْكُلَّ = اثبات الْعَقْلِ = الْعَقْلُ = اثبات الْعَقْلِ الْمُجَرَّدَ الْمُسَمَّى بِالْعَقْلِ الْكُلَّ = رِسَالَةُ نَفْسِ الْأَمْرِ = اثبات الْجَوْهَرِ الْمُجَرَّدَ ؛ نصیر الدین طوسی ، مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ (597-672)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25855

بی کا، بی تا، خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]

شرح اثبات شیخ ابو الفتح بستی / - فارسی

š.-e esbāt-e šeyx ab-ol-fath-i bastī

متطبب، محمد بن حاجی مبارک

motatabbe, mohammad ebn-e hājī mobārak

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:2585/3

آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد چنین گوید بنده مذنب این حاجی مبارک محمد المتطبب که بر خواطر خطيره و ضمائر منیره ارباب فضل و کمال بهمه حال واضح و لایح است.

بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 31گ (39-69)، اندازه: 16×10سم [ف: 4 - 1353]

شرح اثبات العقل > شرح اثبات الجوهر المفارق

شرح اثبات الواجب > کشف الحقائق المحمدية في شرح الحقائق المحمدية

شرح اثبات الواجب > کشف العلوم

شرح اثبات الواجب > حاشية اثبات الواجب القديم

شرح اثبات الواجب / كلام و اعتقادات / عربی

š.-u ițbāt-il-wājib

دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908؟ قمری

davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)

شرحی است با عناوین «قال، اقول» بر رساله اثبات واجب.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:35

آغاز: بین الاقاصي وَ الادانی مَوْلَانَا جَلَالِ الْمِلَّةِ وَالِدَيْنِ مُحَمَّدِ الدوانی تَغَمَّدَهُ اللَّهُ بغفرانه الرَّبَّانِيِّ لَكِنْ بَقِىَ فِي بَعْضِ مَوَاقِعِهَا تأملات وَ وَقَعَ فِي بَعْضِ مَوَاضِعِهَا اشکالات ؛ انجام : لَانَ اللُّطْفِ يَحْصُلُ بِهِ غَرَضُ الْمُكَلَّفِ فَيَكُونُ وَاجِباً والالزم بَعْضِ الْغَرَضُ . . . وَ الحمدالله الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ الْكَرِيمِ الستار ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، تملك: ابوالحسن و على بن ابوالحسن الدزفولی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذ، 153، 16 سطر (11×13/5)، اندازه: 17×8سم [ف: 39 - 23]

شرح اثبات الواجب / كلام و اعتقادات / عربی

Š.-u itbāt-il-wājib

دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری

daštakī šīrāzī, mansür ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( 1542)

وابسته به: اثبات الواجب و صفاته الحسنی؛ دشتکی شیرازی، میر صدرالدین محمد (828-903ق)

گزارشی است بر اثبات الواجب پدر خود صدر الدين محمد دشتکی گویا نسخه ما پاره ای از مشارق او باشد.

تهران، ادبیات، شماره نسخه: 18/1 - د

آغاز: وَ فِيهِ مباحث الْأَوَّلِ فِي بَيَانِ مَرَاتِبَ النَّفْسِ قَالَ صَاحِبُ المحاكمات النَّفْسِ الْإِنْسَانِيَّةِ لَهَا بِحَسَبِ تأثرها عَمَّا فَوْقَهَا وَ تَأْثِيرُهَا فِيمَا تَحْتِهَا قوتان ؛ انجام : كَمَا این المبدء مِنْهُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى كَمَا بداكم تَعُودُونَ ( كَتَبَ مَنْ شَرَحَ السَّيِّدِ الْعَلَّامَةِ امیر غیاث الدین مَنْصُورِ عَلَى اثبات الواحب الَّذِي أَلَّفَهُ السَّيِّدُ السَّنَدِ امیر صَدْرُ الدِّينِ مُحَمَّدُ فِي شَهْرِ ذِي الحجه الْحَرَامِ سُنَّةُ 1036 فِي الشِّيرَازِ فِي الْبُقْعَةِ الرَّفِيعَةِ الشرفة الشريفية وَ هِيَ الْبُقْعَةُ الَّتِي دُفِنَ فِيهَا امیر سید شریف قَدَّسَ اللَّهُ سِرِّهِ وَ أَنَا الْفَقِيرُ عَلِيخَانُ بْنِ مُحَمَّدٍ)

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1036ق، جان شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: سرخ، 6گ (1پ_ 6پ)، سطور چلیپایی (17×10)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 1 - 326]

شرح اثبات الواجب / كلام و اعتقادات / فارسی

š.-e esbāt-el vājeb

شکیب شیرازی، محمد علی بن محمد امین، - 1135 قمری

šakīb-e šīrāzī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad amīn (- 1723)

وابسته به: اثبات الواجب؛ مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل (1037-1127)

متن به فارسی از مسیحای فسائی و شرح نیز فارسی. بندهای متن با نشان «ن» و شرح با نشان «ج» است. [دنا 407/6 ؛ فهرستواره منزوی 176/6]

تهران؛ ادبیات شماره نسخه:18/1 حکمت

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوی، قطع: ربعی [ف: 2 - 35]

شرح اثبات الواجب / كلام و اعتقادات / عربی

Š.-u itbāt-il-wājib

اصفهان؛ جابری انصاری؛ شماره نسخه: 57/2

خط: نستعلیق، کا: نظر علی، تا: 993ق [نشریه: 6- 598]

شرح اثبات الواجب / كلام و اعتقادات / عربی

š.-u itbāt-il-wājib

وابسته به: اثبات الواجب القديم = صيت و صیدا؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)

اهداء به: سلطان سلیم خان بن سلطان با یزید خان

شرح مزجی است بر رساله قديمه جلال الدين دوانی در اثبات الواجب. این شرح به شروحی که معاصر بن سلطان سلیم خان بر «اثبات الواجب» دوانی نوشته و نسخه های آن و یا آغاز نسخه ها موجود بوده مطابقتی ندارد و چون از شرح محيي الدين محمد بن على قره باغی (متوفی به سال 942ق و معاصر سلطان مذکور) نسخه ای جهت مطابقت یافته نشد بنابر این احتمال دارد نسخه حاضر شرح ایشان بر «اثبات الواجب» باشد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4059

آغاز: الْحَمْدُ لِمَنْ أَرْشَدَ اثبات وُجُودِهِ الاولى النَّظَرِ وَ الالباب وَ کشف لِذَوِي البصاير عَنْ وُجُوهِ صِفَاتِهِ الْعُلَى النِّقَابِ . . . وَ بَعْدُ فانی لِمَا رایت اثبات الْوَاجِبَ لا فَضْلُ المتاخرین وَ أَجَلُّ المتبحرین جَلَالِ المله وَ الدَّيْنَ كالدره الَّتِي لَمْ يتداولهايد لَامَسَ ؛ انجام : وَ انْتِهَائِهِ اليه . هَذَا آخِرُ مَا كَتَبْتُهُ مِمَّا تَيَسَّرَ لی أَوَانُ المطالعه مَعَ شُدَّهُ المغوم وَ كَثَّرَهُ الْهُمُومِ فالمرجو مِنْ الطاف النَّاظِرِ . . . الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى التَّمَامِ وَ لِلرَّسُولِ أَفْضَلَ السَّلَامُ

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، تملک: رضا موسوی در 1351 در قم، کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 73گ، 15 سطر [ف: 17 - 380]

شرح اثبات الواجب / كلام و اعتقادات / عربی

S.-u itbat-il-wajib

وابسته به: اثبات الواجب القديم = صیت و صیدا؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)

این کتاب شرحی است بر رساله اثبات واجب قدیم محقق دوانی و چلبی (538/1 ) از آن یاد ننموده است. حاشیه «منه» دارد، و متن تا آنجایی شرح شده که در س 7 گ 162 پ ش 301/1 ج نسخه دانشکده حقوق دیده می شود (نیمه طريق نخستین مسلک دوم مقصد دوم در برهان تطبيق) و شرح برهان تضايف (طريق دوم) و خاتمه را ندارد و چنین است: «على الحادث في اليوم و الحادث».

تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 78/2 - د

آغاز: بسمله . وَ بِهِ نَسْتَعِينُ . یا نُورٍ نُورٍ قُلُوبَنَا بانوار هدایتك وَ يَسَّرَ لَنَا الْوُصُولِ الَىَّ كَمَالِ مَعْرِفَتِكَ أَنْتَ رَبُّنَا وَ رَبُّ مبادينا . . . وَ بَعْدُ فَهَذَا شَرْحِ لَا ثَبَاتَ الْوَاجِبِ الْمَنْسُوبُ إِلَى‏ . . . جَلَالُ الْمِلَّةُ وَ الدِّينِ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْعَدِ الدوانی نورالله مرقده جُمُعَتِهِ عَلَى سَبِيلِ الارتجال

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 81گ (41پ -121پ) [ف: - 369]

شرح اثبات الواجب الجديد > اثبات الواجب

شرح اثبات الواجب الجديد / کلام و اعتقادات / عربی

Š.-u itbāt-il wājib-il jadīd

خلخالی، نصرالله بن محمد، - 946 قمری

xalxālī, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1540)

وابسته به: اثبات الواجب الجديد؛ دوانی، محمد بن اسعد (830 _908)

اهداء به: سلطان قطب شاہ

شرح ممزوجی است بر رساله جديده محقق دوانی. [کشف الظنون 842؛ دنا 407/6]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5

آغاز: الْحَمْدُ لِمَنْ تَوَحَّدَ بِدَلَالَةِ ذَاتِهِ عَلَى ذَاتُهُ وَ تَفَرَّدَ بِشَهَادَةِ بدایع آثَارِهِ ؛ انجام : فَقَدْ حَانَ آنَ نَشْرَعَ فِي الْمَسْلَكَ الثَّانِي مستمدين مِنَ التَّوْفِيقِ انْهَ خَيْرُ رَفِيقُ الْمَقْصَدُ الثَّانِي فِي الْمَسْلَكَ الثانی .

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح مرصع، مجدول؛ واقف: موسی گیلانی، قرن 13؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 72گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 1- 134]

شرح اثبات الواجب الجديد / کلام و اعتقادات / عربی

š.-u itbāt-il wājib-il jadīd

نیریزی، محمود بن محمد، ق 10 قمری

neyrīzī, mahmūd ebn-e mohammad (- 16c)

وابسته به: اثبات الواجب الجديد دوانی، محمد بن اسعد (830 _908)

تاريخ تأليف: 921ق

مولی محمود نیریزی شاگرد صدر دشتکی در «اثبات الواجب» دو رساله نگاشته، نخستین را پس از اثبات قدیم دوانی و ده سال قبل از شرح دوم (و به استنباط صاحب الذریعه 10 سال پیش از اثبات الواجب دوانی) تألیف کرده و رساله دوم همین شرح مزجی اثبات الواجب جديد دوانی است که در دست معرفی است. نیریزی در شرح دیباچه می گوید «در رساله ای که 10 سال پیش به درخواست یکی از بزرگان گیلان نوشتم مقدماتی افزودم که براهین دوانی بدون آنها ناتمام است و نیز مباحث «احدیت، واحدیت و کیفیت اتصاف ذات الهی به صفات» را با ذکر ایراداتی که بر نوشته او داشتم علاوه و مباحث زائد را حذف

کردم. اما در این رساله چون بنای دوانی بر اختصار است من نیز تنها به شرح نوشته او و سپس اعتراضات وارد بر او، بسنده کردم». در پایان این شرح می گوید: «براهینی که دوانی در این رساله بر اثبات خدا آورده بر روش صديقان است و بدون آنچه ما در شرح آن افزوده ایم تمام نخواهد بود و از این رو تاریخ تألیف این شرح را «اثبات واجبه» - مجموع مضاف و مضاف اليه - نهادم تا اشارت باشد به نکته مزبور و اینکه این از آن جدا نگردد». به نوشته الذريعه این شرح پس از وفات دوانی (- 908) و در 921ق مطابق «اثبات واجبه» پایان یافته است. (عبدالحسین حائری)

آغاز: نحمدک عَلَى آلائک یا وَاجِبُ الْوُجُودِ وَ نَشْكُرُكَ عَلَى نَعْمَائِهِ . . . وَ بَعْدُ فاذ تُطَابِقُ الْعَقْلِ وَ النَّقْلِ عَلَى أَنِ الْمَعَارِفِ الالهيه وَ الْعُلُومِ الحقيقية لَا سِيَّمَا مَا يَتَعَلَّقُ باثبات وُجُودِهِ تعالی وَ وَحْدَتِهِ . . . وَ لَمَّا ادُّعِيَ مصنفها أَنْ بِنَاءِ كَلَامِهِ فِيهَا عَلَى انظار ذَوِي الْبَصَائِرِ الناقده أَرَدْتَ انَّ أَنَّبَهُ بعباراتهم عَلَى مَا وَجَدْتَهُ مُخَالِفاً لكلامهم .. انجام: هَذَا نِهَايَةِ مَا أَرَدْنَا ایراده فِي شَرْحِ هَذِهِ الرساله مَعَ قِلَّةِ الْبِضَاعَةِ وَ كَثْرَةِ مَا يَمْنَعُ مِنَ الفراغه وَ اذ مَا أَوْرَدَهُ الْمُصَنِّفُ فِي كِتَابِهِ هَذَا عَلَى مَا نَصَّ عَلَيْهِ فِي أَوَّلِ كِتَابِهِ أَنَّما بِنَاءً عَلَى طَرِيقَةِ الصِّدِّيقِينَ الَّتِي هِيَ اثبات وُجُودِهِ تَعَالَى وَ الِاسْتِدْلَالِ بِهِ عَلَى صِفَاتِ کماله وَ ثُبُوتِ جَلَالُهُ وَ هَذِهِ لَا يَكَادُ يُتِمُّ الَّا بامور أَوْرَدْنَاهُ فِي شَرْحُهُ وَ اضفناه ... صَارَ تَارِيخِ هَذَا التحریر مَجْمُوعِ الْمُضَافِ وَ الْمُضَافِ اليه . . . اشعارة بَانَ هَذَا الاثبات لَا يَتِمُّ الَّا بِهَذِهِ الاضافات . . . وَ هِدَايَةَ رَسُولِهِ الْمَبْعُوثُ الَىَّ الانس وَ الْجَانِّ عَلَيْهِ وَ عَلَى آلِهِ السَّلَامُ [دنا 407/6 408 (6 نسخه)؛ الذريعة 103/1 ؛ الأوقاف العامة الموصلي 195/]

1. شیراز؛ واجد (آقای)؛ شماره نسخه: 3/1

انجام: برابر

كان محمد (پسر مؤلف)، تا: 5 رجب 940ق؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 285 -5]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9709/5

آغاز: برابر؛ انجام: فَانٍ كَانَ الْأَوَّلُ فَاللَّهُ تعالی اعْدِلْ مِنْ أَنْ يُعَذِّبَ

بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 41گ (197پ -237پ)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 25 – 70]

3. اصفهان، هادی نجفی: شماره نسخه:107

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با یادداشتی به تاریخ 1137ق؛ تملک: میرزا محمد حاشر؛ جلد: تیماج قرمز، 168گ، 18 سطر، اندازه: 19×8/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 323]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1841

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1040ق؛ مصحح، مقابله شده، به خطی که گویا از تنکابنی است نوشته شده: « شَرْحُ رساله اثبات وَاجِبُ جدید جَلَالِ الدین علامه دوانی. شارح معلوم نیست.» این دو بیت شعر عربی نیز از ابوزيد الدبوسی بهمین خط نقل شده: «مالی اذا أَلْزَمْتُهُ حَجُّهُ *** قابلني بِالضَّحِكِ وَ القهقهه / انكان ضَحِكَ الْمَرْءِ مِنْ فِقْهِهِ *** فالدب فِي الصَّحْرَاءِ مَا أَفْقَهَهُ»؛ کاغذ: ضخیم شکری، جلد: تیماج قرمز، 311ص،157 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف:5- 299]

5. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:573

خط نسخ، بی کا، تا قرن 12؛ اندازه:11×16/5 سم [نسخه پژوهی: 2- 175]

6. تهران؛ مدرسه معمارباشی؛ شماره نسخه: 98/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الْمُخْتَلِفَانِ بِهِ لَا يَجِبُ اشْتِرَاكِهِمَا فِي الْأَحْكَامِ قَالَ هُنَا قَدْ الحصل.

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1150ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48گ (34-81پ)، 24-25سطر [ف: - 116]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1842/9

آغاز: وَ بَعْدُ فاقول لَمَّا كَانَ الِابْتِدَاءِ بالبسمله . . . مُتَضَمِّناً لَا ظِهَارَ صِفَاتِ کماله . . . عَطَفَ الْمُصَنِّفِ رُوحَ رُوحَهُ عَلَى قَوْلِهِ . . . بِسْمِ اللَّهِ ؛ انجام : وَ هُوَ بِتَوْفِيقِهِ تعالی . . . وَ هِدَايَةَ رَسُولَهُ . . . وَ قَدْ فَرَغَ مِنْ تسویده أَقَلَّ الخلايق جَعْفَرِ بْنِ بَاباً بْنِ مُحَمَّدٍ بَاقِرِ بْنِ میرزا عَلَى التبریزی.

خط: نسخ تحریری، کا: جعفر میر بابای تبریزی، تا: قرن 13؛ دیباچه نیریزی را که در نسخه ش 1840 وجود دارد فاقد است، محشي با نشان «لمحرره»؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 4ص (117-210)، 26 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 5 - 301]

شرح اثبات الواجب القديم > مجموعه

شرح اثبات الواجب القديم > حاشية اثبات الواجب القديم

شرح اثبات الواجب القديم / کلام و اعتقادات / عربی

š.-u itbāt-il-wājib-il-qadīm

گیلانی، محمد بن احمد، ق10 قمری

gīlānī, mohammad ebn-e ahmad (- 160)

وابسته به: اثبات الواجب القديم = صيت و صیدا؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)

تاریخ تأليف: 945ق

شرحی است بر رساله اثبات واجب قدیم ملا جلال دوانی.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6

آغاز: موجود: وَ تسلسلت سِلْسِلَةِ الْأَسْبَابِ أَيُّ الْعِلَلِ وَ الَّا کوان؛

انجام: قَدْ تَمَّ بِعَوْنِ اللَّهِ تَأْلِيفِهِ فِي لَيْلَةِ السَّبْتِ سَلْخِ شَهْرِ الرَّفِيعِ الرَّبِيعِ سِنُّهُ 945 الهجرية النَّبَوِيَّةِ بِيَدِ مُؤَلِّفِهِ شیخ مُحَمَّدِ بْنِ احْمَدِ الگیلکی عَفَى عَنْهُمَا بَلْدَةٍ لارصينت عَنِ الْبَوارِ وَ السَّلَامُ علی مَنِ اتَّبَعَ الهدی. خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 945ق؛ افتادگی: آغاز محشی؛ واقف: نادرشاه، 1145ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن

عنابی، 108گ، 25 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 1- 135]

شرح اثبات الواجب القديم / فلسفه / عربی

š.-u itbāt-il wājib-il qadīm

شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 882/1

آغاز: وَ هَا أَنَا أَشْرَعْ فِي الْقَصْدِ بِعَوْنِ اللَّهِ الملک الْمَقْصُودِ ، أَقُولُ : شَكَرَ اللَّهَ سَعْيَهُ ، الْبَرَاهِينِ الدَّلَائِلِ لَكِنَّهُ عُبِّرَ عَنْهَا بالبراهين ترغیبا ؛ انجام : وَقَعَ الْفِرَاقَ مِنْ تَأْلِيفِهِ يَوْمَ الاحد 26 شَهْرِ شَوَّالٍ خَتَمَ بِالْخَيْرِ وَ الاقبال سَنَةٍ 940

خط: نستعلیق شکسته، كان محمد رضا بن اسماعیل، تا: جمادی الثانی 994ق، جا: قم مدرسه معصومیه؛ 29گ (1-29)، اندازه: 11×19 سم [نسخه پژوهی: 3- 124]

شرح اثبات الواجب للدوانی / فلسفه / عربی

š.-u itbāt-il wājib li-d dawānī

مردوخی، عبدالقادر

mardūxī, 'abd-ol-qāder

وابسته به: اثبات الواجب؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)

تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:667

خط: نستعلیق، کا: فتح الله بن ملا ابراهیم شیخ الاسلام، تا: پنج شنبه 22 محرم 1272ق، برای فرزند خود؛ محشی با نشانه «منه مدظله»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 60گ، 19 سطر ( 14/5×9)، اندازه: 15×20/5سم [ف: - 568]

شرح اثبات الواجب للدوانی / کلام و اعتقادات / عربی

š.-u itbāt-il-wājib li-d-dawānī

وابسته به: اثبات الواجب دوانی، محمد بن اسعد (830-908)

متن از ملاجلال دوانی و شارح شناخته نشد. در دیباچه نام سلطان عبدالرحمن پاشا یاد شده و مؤلف از عامه بوده است.

تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:725

آغاز: الحمدلله الْمُتَوَحِّدَ بِجَلَالِ ذَاتُهُ وَ كَمَالُ صِفَاتِهِ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [ف: - 150]

شرح الاثنا عشريات في المراثی / مراثی / عربی

š.-ul itnā ‘ašarīyāt fi-l marātī

فشندی قزوینی، محمد تقی بن محمد علی، ق13

fašandī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e mohammad ‘alī (-13c)

وابسته به: الِاثْنَيْ عشريات فِي المراثی = الْعُقُودُ الِاثْنَيْ عَشَرَ فِي مراثی سَادَاتِ الْبِشْرِ ؛ بَحْرِ الْعُلُومِ ، مُحَمَّدُ مَهْدِيِّ بْنِ مرتضی (1212-1155)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11961/4

آغاز: بسمله . الحمدلله وَ سَلَامُ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى فَهَذَا مَا چائ بِهِ الْقَدْرِ ، انجام : وَضْعُ لِسَانِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي كُلِّ عَاشُورَاءَ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]

شرح الاثنا عشريات في المراثی / مراثی / عربی

Š.-ul-itnā ‘ašarīyāt fi-l-marātī

وابسته به: الِاثْنَيْ عشريات فِي الْمَرَاثِيَ = الْعُقُودُ الِاثْنَيْ عَشَرَ فِي مراثی سَادَاتِ الْبِشْرِ ؛ بَحْرِ الْعُلُومِ ، مُحَمَّدُ مهدی بْنِ مرتضی (1212-1155)

شرح مزجی مفصلی است بر قصائد اثنا عشریه سروده مرحوم سید بحرالعلوم که ترجمه عربی «دوازده بند» محتشم کاشانی است. [الذريعة 113/1]

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6521/4 - 33/71

آغاز: بسمله قَالَ السَّيِّدُ الْمَرْحُومَ بَحْرِ الْعُلُومِ أَعْلَى اللَّهُ مَقَامِهِ وَ رَفَعَ فِي الدارین أَعْلَامِهِ : اللَّهُ أَكْبَرُ ماذا الْحَادِثُ الجلل / فَقَدْ تَزَلْزَلُ سَهْلِ الْأَرْضِ وَ الْجَبَلِ ، أَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ مبتدء وَ خَبَرُ واكبر اسْمُ تَفْصِيلِ حَذَفَ مِنْهُ الْمُفَضَّلِ علیه ای اللَّهُ أَكْبَرُ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ مِنْ حَيْثُ الْعَظَمَةِ وَ الْعِزَّةِ وَ مُلَاحَظَةِ صِفَاتِهِ الجلالية والجمالية فَيَكُونُ اسْتِعْمَالُهُ ؛ انجام : وَ لَا يَفِي بكرور الشُّهُورِ والاعوام وَ صَلَّى وَ سَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيْرِ الْأَنَامِ وَ عَلَى آلِهِ الْعِزِّ الْكِرَامِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 139گ، 13 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 5 - 2408]

شرح الاثني عشرية / فقه / عربي

Š.-ul itnā ‘ašarīyya

ابن طی، محمد بن حسن، ق 10 قمری

ebn-e tayy, mohammad ebn-e hasan (- 16c)

همدان؛ دامغانی (آقاي)؛ شماره نسخه: 11

بی کا، تا: قرن 11 [ نشریه: 5 - 384]

شرح الاثني عشرية / فقه / عربی

š.-ul itnā ‘ašarīyya

سبط الشهيد، محمد بن حسن، 980 - 1030 قمری

sebt-oš-šahīd, mohammad ebn-e hasan (1573 - 1621)

وابسته به: الِاثْنَيْ عَشَرِيَّةِ فِي الصَّلَاةِ ؛ عاملی ، حَسَنُ بْنُ زَيْنُ الدِّينِ (1011-959)

شرح مزجی است بر رساله پدرش «الاثني عشرية». در مباحث صلاة است.

آغاز: نحمدک یا مَنْ جَعَلَ الْحَمْدَ ذَرِيعَةً لَا تَمَامَ نِعَمِهِ وَ نَشْكُرَهُ یا مِنْ عَمِّ جَمِيعِ الْأَنَامِ بوابل جُودِهِ وَ کرمه وَ نصلی علی نبیک وَ حبیبک [دنا 408/6 ؛ ذریعه 61/13 شماره 192؛ کشف الحجب 318 شماره 1706]

1. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2200

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه امیر المومنین علیه السلام - نجف اشرف؛ خط: نسخ، كا: عبدعلی بن محمد على بن حماد مظاهری، تا: دوشنبه آخر ذیحجه 1022ق، جان کربلا؛ مجدول، مصحح، با یادداشتی در اینکه اکثر حواشی کتاب به خط شارح می باشد؛ تملک: حسین بن على بن شدقم و سپس به آن به فرزندش مرتضی؛ 316ص [عکسی ف: 6- 250]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31432

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الْقَادِرُ عَلَيْهِ وَ هُوَ حُسِبَ مِنْ التجاء اليه

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج عنابی، 168گ، 21 سطر، اندازه: 33×26/5 سم [اهدائی رهبر: 3 – 376]

شرح الاثني عشرية / فقه / عربی

ابن مکی، علی بن محمد، ق 11 قمری

š.-ul itnā 'ašarīyya

ebn-e makkī, ‘alī ebn-e mohammad (- 17c)

وابسته به: الاثني عشرية في الصلاة؛ عاملی، حسن بن زين الدين (1011-959)

شرحی بر کتاب اثنا عشرية شيخ حسن بن زین الدین عاملی (صاحب معالم) است که در موضوع طهارت و صلات نگارش یافته. نام کامل و نسب شارح، در الذريعة چنین آمده: «الشيخ نجیب الدين، على بن شمس الدين محمد بن مکی بن عیسی بن الحسن بن جمال الدين بن عیسی، الشامي العاملی». دنا 408/6 ، أعيان الشيعة 333/8 ، الذريعة 60/13 ؛ ریحانة الأدب 149/6]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12097

آغاز: الحمدلله الَّذِي يَشْرَحْ صُدُورَنَا مَنِ اخْتَارَ مِنْ عِبَادِهِ بالعلوم اليقينية وَ الْمَعَارِفِ الحقيقية ؛ انجام : الْأُولَى الْأَعْلَى وَ مَا فِي الثَّانِيَةِ بِالشَّمْسِ وَ قِيلَ باستجاب الْغَاشِيَةِ وَ الاولی...

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی آجری، 165گ، 17 سطر (1577)، اندازه: 20×14سم [ف: 30 - 523]

شرح اثنا عشریه شیخ بهائی / فقه / عربی

Š.-e esnā ‘ašarīya-ye šeyx-e bahā'ī

؟ رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری

raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)

وابسته به: الاثني عشرية في الحج؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (1030 -953)

تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه:بدون شماره /1

بی کا، تا: 1168ق [یا انتساب خطاست و یا تاریخ کتابت] [نشریه: 7_ 539]

شرح الاثني عشرية في الصلاة / فقه / عربی

.-ul itna asariyya fi-s salat

نباطی، علی بن احمد، ق 11 قمری

nabātī, 'alī ebn-e ahmad (- 17c)

وابسته به: الاثني عشرية في الصلاة؛ عاملی، حسن بن زین الدین (1011-959)

تاریخ تأليف: پنج شنبه 19 ذیقعده 1027ق؛ محل تالیف: نجف اشرف

این شرح که با عناوین «قوله، قوله» می باشد، به روزگار ماتن شیخ حسن عاملی صاحب معالم تالیف شده، و در آن رد و ایراد و نقل گفته های فقها بسیار شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5997

آغاز: الحمدلله الْمُتَفَرِّدِ بِالْقَدَمِ وَ الدَّوَامِ المنزه عَنْ وَصْمَةٍ مُشَابَهَةُ الْجَوَاهِرِ وَ الاجسام خَالِقِ الْأَشْيَاءِ مِنْ غَيْرِ سَبَقَ ؛ انجام : وَ الرِّوَايَةُ الَّتِي تَدُلُّ عَلَى أَنَّ فِيهَا تسلیم مَحْمُولَةُ عَلَى التَّقِيَّةِ ، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ.

خط: نسخ، كا: عبدعلی نجفی مشهور به معاوی، تا: پنج شنبه 10 ربیع الاول 1032ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ تملك: محمد بن على طباطبائی (سید محمد مجاهد)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 247گ، 21 سطر، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 15 - 369]

شرح الاثني عشرية في الصلاة / فقه / عربی

.-ul itna asariyya fi-s-salat

وابسته به: الاثني عشرية في الصلاة؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (1030 -953)

شرح استدلالی مختصری است با نقل بعضی از اقوال بر رساله اثنا عشرية» شیخ بهاء الدین عاملی. این شرح در عصر شیخ بهائی نوشته شده و از بعضی از قرائن به دست می آید که وی آن را نیز دیده است و شاید شارح از شاگردان او باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2398

آغاز: الحمدلله طَلَباً لِلْمَزِيدِ مَنْ رِضَاهُ وَ هَرَبَا مِنْ زَوَالِ سَوَابِغِ جُودِهِ وَ عَطَايَاهُ أَحْمَدُهُ حَمِدَ مُوقِنُ بلقاه ؛ انجام : وَ شَرْعاً هِيَ الْبَقَاءِ عَلَى حُكْمِ النِّيَّةِ وَ الْعَزْمَ عَلَى مقتضاه لابمعنی بَقَاءَ الْعَزْمِ مِنْ أَوَّلُ الْعِبَادَةِ إِلَى آخِرِهَا..

خط: نسخ، بی کا، بی تا، ناتمام؛ جلد: مقوایی، 74گ، 17 سطر، اندازه: 13/5× 19 سم [ف: 6 - 378]

شرح الاثني عشرية في الصلاة / فقه / عربی

š.-ul itnā ‘ašarīyya fi-ş-Şalāt

وابسته به: الاثني عشرية في الصلاة؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (1030 -953)

تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه:184/6

آغاز: وَ بَعْدُ فیقول أَقَلَّ الْعِبَادِ مُحَمَّدِ المشتهر بِبَهَاءِ الدِّينِ وَ هُوَ لَقَبُ مَشْعَرَ بالمدح مَعِينٍ؛

خط: نسخ، كا: احسائی، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش پارچه ای، 57گ (130ر-186 پ)، 21 سطر (9×14/5)، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [ف: - 724]

شرح الاثني عشرية في الصوم / فقه / عربی

š.-ul itnā ‘ašarīyya fi-ş şawm

اردبیلی، حسین بن موسی، ق 11 قمری

ardabīlī, hoseyn ebn-e mūsā (- 17c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25427

آغاز: بسمله . الحمدلله الَّذِي كُتِبَ عَلَيْنَا الصِّيَامِ ؛ انجام : أُمَنَاءَ الرَّحْمَنِ وَ أَمَرَ الْجِنَانِ ... سنه 1054

خط: نستعلیق، كا: استر آبادی، محمد علی بن محمد شریف، تان 1054ق؛ نسخه در زمان شارح مقابله شده است. [رایانه]

شرح الاثني عشرية في الصوم / فقه / عربی

Š.-ul-itnā ‘ašarīyya fi-ş-Şawm

عریضی خراسانی، حسن بن محمد علی، - 1306 قمری

‘arīzī xorāsānī, hasan ebn-e mohammad ‘alī (- 1889)

وابسته به: الاثني عشرية في الصوم؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (1030 -953)

شرحی است مبسوط بر اثنی عشریه شیخ بهایی.

1. بشرویه؛ امیر المؤمنین؛ شماره نسخه: 84/2

آغاز: بسمله الْحَمْدُ كُلُّهُ لِلَّهِ الْمَعْبُودُ الْحَقِّ الَّذِي جُعِلَ الصَّوْمُ الْمُفْرِدِ فِي الشَّرِيعَةِ المحمديه جُنَّةُ ؛ انجام : وَ طَرْحُ مَوَائِدِ الاكرام يُعْطِي السَّائِلُونَ أَضْعَافَ مَا قَدْ يُعْطُونَ فِي غَيْرِ ذَلِكَ الْمَقَامِ خَتَمَ اللَّهُ لَنَا بالجزو العافيه وَ حَشَرْنا ... وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الانثى عشرنا بَاطِناً وَ ظَاهِرَةُ وَ قَدْ فَرَغَ

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: شنبه 25 ذیقعده 1281ق، جلد: تیماج قرمز، 99گ (65پ -163پ)، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ]

2. بشرویه؛ امیر المؤمنین؛ شماره نسخه:25

آغاز: بسمله بِحَمْدِ اللَّهُمَّ يَا مَنْ انْزِلْ مِنْ سَمَاءِ الْحَقِيقَةِ القدسية الْمُحَمَّدِيَّةُ مَاءِ الرَّحْمَةِ الْوَاسِعَةِ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ ؛ انجام : فِيمَا أَرَدْنَا تَعْلِيقِهِ عَلَى رِسَالَةِ الامام عَلِمَ الاعلام بَهَاءُ الدِّينِ مُحَمَّدُ المنتسب الَىَّ عَامِلِ الشَّامِ ... لَقَدْ وَفِّقْنِي رَبِّي لَا تَمَامُهُ بِجُودِهِ وَ انعامه وَ الحمدلله

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، اهدایی: ورثه آقای نجفی، 37/7/20 ؛ جلد: تیماج مشکی، 310 گ، 26 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف مخ]

شرح اثولوجيا / فلسفه / فارسی

Š.-e osolojīyā

وابسته به: اثولوجيا = ثئولوجيا - میامر؛ فلوطين (204-270)

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 48/2

انجام: جنانکه در میمر سابع تصریح کرد و ببرهان نیز ثابت و مسلم است، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي اكرمنی وَ شرفنی بَا تَمَامَ هَذَا الْكِتَابِ المستطاب بی کا، تا: دوشنبه جمادی الثانی 1084ق؛ تملک: اسماعيل عقدائی 1270؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدائی؛ جلد: مقوایی، 23 سطر (17×13)، اندازه: 24×18سم [ف: 1 - 63]

شرح الاجازة / اجازات / عربی

š.-ul ijāza

ملاحمزة بن حسین، ق13 قمری

mollā-hamze ben hoseyn (- 19c)

شرح مزجی است بر اجازه ای که سید محمد حسین بن عبدالباقی خواتون آبادی برای میرزا هداية الله رضوی مشهدی به سال 1218ق (این تاریخ در ضمن شرح آمده و در متن نیست) در مشهد نوشته بود. در سر آغاز شارح نام فتحعلی شاه قاجار و امین الدوله نیز آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5603

آغاز: عُنْوَانُ المراشد بالوشاح مِنَ التَّسْمِيَةِ وَ التَّحْمِيدِ أَلْيَقُ وَ عُلْوَانَ الْمَقَاصِدِ بالرباح مِنْ التصلية وَ التَّسْلِيمُ أَوْفَقَ ؛ انجام : بِحَقِّ أَوْلَادِهِمْ الْأَئِمَّةِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلَامُهُ عَلَيْهِمْ اجمعین.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف (ظاهرا)، بی تا، در آغاز نسخه صورت اجازه خواتون آبادی نوشته شده با یادداشتی در حاشیه صفحه اول و مهر «محمد بن محمد صادق» (بیضی)، با تقریظ خواتون آبادی

بخط خودش و مهر وی «عبده محمد حسین بن عبد الباقی الحسنی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 76گ، 20 سطر،اندازه:21×14سم [ف: 15 - 6]

شرح الأجازة البحرانية = شرح الاجازة الكاملة / فقه / عربی

š.-ul-ijāzat-il-bahrānīyya = š.-ul-ijāzat-il-kāmila

شیرازی، عبدالنبي بن محمد مفید، - 1192 قمری

šīrāzī, “abd-on-nabī ebn-e mohammad mofīd (- 1778)

تاریخ تأليف: اوائل محرم 1170ق

شیخ عبدالنبي امام جمعه، در حدود سال 1960 ق در شیراز، امام جمعه شده و تا پایان عمر نماز جمعه را اقامه می کرده است. وی دارای تألیفات متعددی است که اکثر آنها در کتابخانه علامه طباطبائی شیراز موجود است. ظاهرا اقامه نماز جمعه توسط شیخ عبد النبي، مورد طعن و سؤال عده ای قرار گرفت. بدین جهت، رساله ای در وجوب نماز جمعه نوشته و نزد علمای بحرین فرستاد که ضمن ملاحظه مكتوب وی، به سه سؤال زیر پاسخ گویند: 1. وجوب نماز جمعه؛ 2. عدالت در نماز جمعه و معنای آن؛ 3. معنای اجتهاد و تأیید اجتهاد وی. علمای زیر به خواهش وی پاسخ داده اند که رساله های آنان در کتابخانه علامه طباطبایی شیراز موجود است: 1. یاسین بن صلاح الدين، 2. عبدعلی بن احمد بحرانی، 3. محمد بن احمد بن ابراهیم بحرانی درازی، 4. محمد بن على مقابی بحرانی (صاحب تألیفات متعدد از جمله نخبة الاصول» و«مشرق الانوار الملكوتية»)، رساله چهارم در 7 ربیع الاول 1969 نوشته شده و شیخ عبدالنبي شرح آن را در اوایل محرم 1170 به پایان رسانده است. نسخه حاضر شرح عبد النبی شیرازی است بر رساله مقابی، که ماتن در رساله ضمن پاسخ به سؤالات عبدالنبي، اجازه اجتهاد به وی داده و لذا رساله اش «الاجازة الكاملة» نامیده شده است و شرح عبدالنبی که به صورت «قال، اقول» است «شرح الاجازة الكاملة» نام دارد.

آغاز: بسمله ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي مَنَّ مِنَّةً عَلَيْنَا انَّ ایدنا بالفضلاء وَ مَنْ بِرِّهِ لَنَا . . . وَ بَعْدُ فَهَذِهِ عجالة عَاجِلَةً عَلَّقْتُهَا عَلَى الاجارة الْكَامِلَةُ وَ هِيَ مَا أَجَازَنِي بِهِ الشَّيْخُ

1. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:235

آغاز: آغاز متن: آن ظاهر السوال بل صریح المقال أن السائل (سلمه الله تعالی) متقلد امامة صلاة الجمعة؛ آغاز شرح: برابر

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 56گ، اندازه: 11×16سم [نسخه پژوهی: 2 - 175]

2. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 2/ 310

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 39 گ(26-64)، اندازه: 10×15/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 90]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:835- 5/125

آغاز: برابر؛ انجام: وَ بِالنَّظَرِ إِلَى اللُّغَةِ غَيْرِ مِصْرَ وَ الْخَبَرُ مُقَدِّمَ وَ الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أَقُولُ هَذَا آخِرُ كَلَامِهِ أَدَامَ اللَّهُ . . . والحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ حرره الاقل ... مِنْ شُهُورِ سَنَةٍ ... من شهور سنة 1170

خط: نسخ، بی کا، تا: 17 صفر 1290ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سرخ، 48گ، 12 سطر، اندازه: 15×21/5سم اف: 5 - 2409]

شرح الاجازة الكاملة > شرح الأجازة البحرانية

شرح اجوبة ابن فارس = شرح جوابات ابن فارس / کلام و اعتقادات / عربی

š.-u ajwibat-i ibn-i fārs = š.-u javābāt-i ibn-i fārs

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241؟ قمری

ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)

[ریحانة الادب 78/1 ؛ موسوعة مؤلفي الأمامية 479/3]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15779/9

آغاز: الحمدالله مُنِيرٍ عُقُولِ الْكَامِلِينَ باشراق نُورِ الْيَقِينِ ... وَ بَعْدُ ، فَيَقُولُ الْعَبْدُ الْمِسْكِينِ ... انَّ فَرِيدُ دَهْرِهِ وَ نَادِرَةُ عَصْرِهِ الشَّيْخُ الْعُلَى الشَّيْخِ عَلِيِّ بْنِ عبدالله بْنِ فَارِسٍ ... قَدْ عُرِضَ عَلَى كَلِمَاتٍ ذَاتَ تَبِينُ جَاءَتْ عَنْهُ عجالة جَوَاباً لِبَعْضِ السَّائِلِينَ مِنْ غَيْرِ تَأَمُّلٍ فِي الْجَوَابِ وَ الأتراخ فِي الْخِطابِ ... فتطلعت نَفْسِي انَّ أَكَبَّ عَلَيْهَا کلمات تَبِينُ بَعْضِ خافيها ... قَالَ سَلَّمَهُ اللَّهُ : اللَّهُمَّ يَا مَنْ هُوَ هُوَ ... قَوْلِهِ اللَّهُمَّ يَا مَنْ هُوَ هُوَ ؛ انجام : وَ ظُهُورِ الْمَعْنَى الْمُرَادَ عَلَى أَكْمَلَ وَجْهِ بِمَا لَيْسَ عَلَيْهِ غُبَارُ ، وَ الحمدالله رَبِّ الْعَالَمِينَ

خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (132-144)، 18 سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 40 - 126]

شرح اجوبة سؤالات بعض السائلين عن الشيخ على بن عبد الله بن فارس / - عربی

Š.-u ajwibat-i su’ālāt-i ba'd-is sā'ilīn 'an-iš šayx ‘alī yi-bn-i 'abd-ul-lāh i-bn-i fārs

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1134/4

بی کا، تا: 29 جمادی الاول 1210ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 17ص (19-35)، 21 سطر [سنا: ف: 2 - 128]

شرح الأجوزة في الرجال = شرح منظومة في الرجال / رجال / عربی

š.-ul-urjūza- fi-r-rijāl = š.-u manqūmat-in fi-r-rijāl

عطار، احمد بن محمد، 1128 - 1215 قمری

‘attār, ahmad ebn-e mohammad (1716 - 1801)

وی نخست منظومه ای در رجال به ترتیب حروف الفبا سرود و از

ذكر مجهول الحالان در گذشت و آنگاه بار دیگر خود شرحی مختصر بر منظومه مزبور نگاشت و مشکلات آن را روشن ساخت و در آغاز این شرح رموزی را که به کار برده توضیح داده. کتاب حاضر منظومه است با شرح مزبور، سید احمد در آخر این منظومه رجال مشهور به كنیه و لقب و نسب و زنان را یاد کرده است. (عبدالحسین حائری)

آغاز: الحمدلله . . . وَ بَعْدَهُ فَيَقُولُ فَقِيرُ رَحْمَةَ رَبَّهُ . . . لَمَّا نَظَمْتُ هَذِهِ المختصرة كَتَبْتُ عَلَيْهَا تعليقات يشتهد اليها حَاجَةٍ المبتدئين

انجام: مَنْ خَتَمَ اللَّهُ بِهِ الرساله * * * وَ آلِهِ الْغُرِّ ذَوِى الْجَلَّالَةُ

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12/2 خوئی

كا: عبد الحميد بن مهدي الخماسی، تا: 1273ق؛ كاتب تعليقات و شروح مؤلف را در کنار صفحه و یا میان سطرها و گاه نیز روی کاغذهایی بقطع کوچک که الصاق شده نوشته؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 229ص221-449، 15 و 12 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 7 - 8] 2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:714- طباطبائی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1285ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 94گ، 18 سطر، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 24 - 439]

شرح الاحادیث > اجوبة مسائل ملا حسین بافقی

شرح احادیث / شرح حديث / عربی

š.-e ahādīs

میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری

mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( 1632)

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3254/9 -ف

چند مطلب و شرح چند حدیث؛ بی کا، بی تاب با نشان «م ح ق» [فیلمها ف:2 - 109]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3254/4 - ف

چند حدیث با شرح آنها؛ بی کا، بی تا؛ با نشان «م ح ق» ([فيلمها ف:2 _109]

شرح الاحاديث / شرح حديث / عربی

š.-ul aḥādīt

فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری

fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)

شرح چند حدیث است که در آغاز از فواید فاضل هندی دانسته شده، شامل شرح حديث: « مَنْ عَمِلَ بلارياء بَقِىَ بِلَا عَمَلٍ » وَ الذِّكْرِ لَيْسَ بِاللِّسَانِ وَ لَا الخطور بِالْبَالِ بَلْ الاول الْمَذْكُورِ وَ الثانی الذَّاكِرُ » وَ « الْعُبُودِيَّةُ جَوْهَرَةُ كُنْهِهَا الرُّبُوبِيَّةِ فَمَا فُقِدَ فِي الْعُبُودِيَّةِ وُجِدَ فِي الرُّبُوبِيَّةِ ...» و حدیث علوی: «یا عجبا اعصی و يطاع معاوية» و «الريا شرک و تر که کفر» و در پایان فایده ای از همو درباره «ممكن»..

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:1668/5 - 9/218

آغاز: مِنْ فَوَائِدِ الْفَاضِلِ الشهير بالهندی روی مَنْ عَمِلَ بلاراء بَقِيَ بِلَا عَمَلٍ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الْمُرَادُ انَّ مِنْ اوراد انَّ يَكُونُ لَهُ عَمَلُ بلاریاء نَقْشُ عَنْ أَعْمَالِهِ السَّابِقَةِ ؛ انجام : مِمَّا يُوجِبُ لِبَعْضِ النُّفُوسِ فِي بَعْضِ الْأَوْقَاتِ والاحوال الِاخْتِيَارِ وَ الَّذِي يَسْتَنِدَ إِلَى الِاخْتِيَارِ المنبعث عَنْهُ لَا يُوجِبُ الْجَبْرِ كَمَا لَا يَخْفَى عَلَى الْمُنْصِفِ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 5 - 2409]

شرح الاحاديث / شرح حديث / عربی

š.-ul aḥādīt

شبر، عبدالله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری

šobbar, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 - 1827)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1134/24

بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 206 ص (381-586)، 21 سطر [سنا: ف: 2 - 129]

شرح احادیث / شرح حديث / عربی

š.-e ahādīs

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810_1871)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:7052

آغاز: بسمله . الحمدلله رَبِّ . . . فق امرنی بعضی الاخوان صَانَهُ . . . سَلَّمَهُ اللَّهُ تعالی أَخْبِرْنِي عَنِ الْحَدِيثَ الْمَرْوِيَّ ؛ انجام : وَ الْعُقُودُ وَ تراكم الْغُمُومُ مِنْ جِهَةِ هَذِهِ الْمُصِيبَةِ وَ الْمَرْجُوُّ انَّ تعذرني فِي الِاقْتِصَارِ وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْأَطْهَارُ كَتَبَهُ الْعَبْدِ الاثیم کریم ابْنِ ابراهيم فِي عَصْرِ الْأَرْبِعَاءِ سَلْخِ شَهْرِ مُحْرِمُ الْحَرَامِ سِنُّهُ 1257 حَامِدٍ مُصَلِّياً متغفراً.

شرح سه حديث جزئی اشعار عربی در حواشی؛ خط: نستعلیق، كا: محمد بن محمد صادق همدانی، تا: چهارشنبه 16 رجب 1275ق؛ اهدایی: بینا؛ کاغذ: فرنگی حنایی، 7گ (45-51پ)، 19 سطر (13×6)، اندازه: 17/7×11/5 سم [رایانه]

شرح احادیث / شرح حديث / عربی

š.-e ahādīs

غیر همانند:

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6574/1

آغاز: مَنْ أَيْقَنَ بِالْخَلَفِ جَادَ بِالْعَطِيَّةِ ، شَرْحُ بَيَّنَّا انَّ الیقین عَلِمَ حَصَلَ بَعْدَ شیء وَ الْخَلَفِ الْعِوَضُ ؛ انجام : وَ فِي الاخرة فِي عَذَابٍ وَ غَضِبَ لَا دِيناً وَ لَا دِينَ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الاخرة ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ

شرح نیکویی است بر سخنان و روایت های کوتاه مروی از حضرت پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله) با عناوین «قوله عليه السَّلام - الشرح».. این سخنان بدون ترتیب انتخاب شده و ضمن شرح روایت های مناسبی نیز آورده می شود، شرح كلمات النبي؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ با نشانی قرائت جعفر بن محمد به تاریخ جمادی الاول 1085؛ جلد: تیماج مقوا، 116گ (1ر-116پ)، اندازه: 19×13 سم [ف: 17 - 152]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8319/2

آغاز: مَا ادُّعِيَ مَعَ ذَلِكَ أَنَّنِي أُحِيطَ بأقطار جَمِيعِ كَلَامِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ . . . وَ رَأَيْتُ مَنْ بَعْدِ تَسْمِيَةِ هَذَا الْكِتَابِ بنهج الْبَلَاغَةِ ؛ انجام : وَ اللَّهِ مَا أَنْكَرُوا عَلَىَّ منکر نصفة ، النَّصَفَةُ الْحَقِّ وَ الدَّمُ دَمِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ انَّ أَوَّلَ‏ عَدْلِهِمْ لَلْحُكْمُ عَلَى شَرْحِ كَلِمَاتٍ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ. گفتارهای کوتاه پراکنده ای از خطب و کلمات حضرت امیر المؤمنين عليه السلام که بیشتر آنها در «نهج البلاغه» آمده، در این مجموعه انتخاب و با اختصار شرح شده است؛ خط: نسخ، كا: حسین بن محمد رضوی متخلص به قدری، تا: ربيع الاول 1056ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49گ (26پ -74پ)، اندازه: 22×13سم [ف: 21 - 281]

3. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:25613

بی کا، تا: قرن 12، 5گ (56-60)، اندازه: 23×12سم [ف: 1- 109]

4. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 9480/30

شرح چند حدیث رسول الله (صلَّی اللهُ علیه وآله) منقول از یکی از شروح مصابيح السنه بغوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 10ص ( 148-139) [مختصر ف: - 481]

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3563/4

خط: نسخ، كا: محمد بن تاج الدين بن على جزایری، تا: با تاریخ 1121ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: 6 - 491]

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1679/1

شرح چند حدیث به روش عرفانی شیعی اخیر ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 20 سطر (16×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 8- 241]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1134/18

روایات در اعتقادات و مناقب ائمه (علیهم السَّلام) با شرح عرفانی آنها؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 63ص (206-268)، 21 سطر [سنا: ف: 2 - 128]

8. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26222

بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفيع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26267

کتاب النکاح، بی کا، بی تاب مجموعه آقا رفيع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه] 10. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1442/7

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . وَ بَعْدُ فَقَدْ أَمَرَنِي بَعْضِ الاخوان صَانَهُ اللَّهِ عَنْ طَوَارِقِ الْحَدَثَانَ بِشَرْحِ أَحَادِيثِ ثَلَاثٍ وَ أَنَا فِي غَايَةِ تَشَتُّتَ الْبَالِ ، انجام : وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَوْلِيَاءَ رَسُولِهِ اعْرِفْ بمقامات التَّفْصِيلِ وَ الاجمال وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ الْمِنَّةُ فِي كُلِّ حَالٍ.

شرح فلسفی عمیقی است بر سه حدیث درباره ائمه علیهم السلام: انَّ لَنَا مَعَ اللَّهِ حَالَاتِ» وَ «انَّ أَمَرَنَا سِرْ مُسْتَتِرُ» وَ «انَّ أَمْرِنَا هُوَ الْحَقُّ وَ حَقُّ الْحَقِّ». شرح ثلاثة احادیث؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قرمز، 6گ (185-90پ)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 4- 229]

شرح الاحادیث / شرح حديث / عربی

S.-ul-ahadit

غیر همانند:

1. اصفهان؛ علامه فانی (ضياء الدين)؛ شماره نسخه: 71

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ چاپ سنگی؛ جلد: مقوایی، 91گ، 35 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 152]

2. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:5500/6

با عنوان: شرح، شرح؛ كان محمد بن حاج شیخ رفیع، تا: 1255ق، جان اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 17گ (95ر -111ر)، 16 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 16- 401]

3. اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 117/27

شرح مفصل فلسفی و عرفانی بر چندین حدیث است، احادیث شرح شده در آن عبارتند از: حديث 1: شرح حدیث معرفت نفس کمیل 365ر، حدیث 2: عن الصادق (علیه السَّلام) حدیث انَّ الصُّورَةِ الانسانيه أَكْبَرُ حُجَجِ اللَّهِ عَلَى خلقه 392پ، حديث 3: في الحديث القدسی خمرت طينة ادم بیدی اربعين صباحا 401ر، حدیث 4: عن النبي (صلَّی اللهُ علیه وآله) قَالَ السَّعِيدِ سَعِيدٍ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَ الشَّقِيُّ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ 407ر، حدیث 5: فِي الْكَافِي عَنْ ابی عبدالله اعرفو وَ الرَّسُولِ بالرساله 1411، حدیث 6: عن الصادق (علیه السَّلام) مَنْ عَرَفَ الْفَصْلِ مِنِ الْوَصْلِ 414ر، حدیث 7: العبودية جوهرة 416ر، حدیث 8: روی عَنِ الصَّادِقِ لَنَا مَعَ اللَّهِ حَالَتَيْنِ حِلِّهِ هُوَ فِيهَا نَحْنُ وَ حَالَةٍ نَحْنُ فِيهَا هُوَ وَ مَعَ ذَلِكَ هُوَ هُوَ وَ نَحْنُ نَحْنُ 423ر ، حدیث 9 : رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ انْهَ قَالَ صِلَةُ الرَّحِمِ تَزِيدُ فِي الْعُمُرِ 447؛ خط: نستعلیق تحریری،

بی کا، تا: با تاریخ 1299ق، کاغذ: نخودی، 84گ (364پ۔ 447ر)، اندازه: 17×11 سم [دو کتابخانه اراک: - 148]

4. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 66/1

دارای تاریخ 1188 شرح جملة من الاحاديث النبوية؛ بی کا، بی تا [ف: 3 - 26]

5. مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 671

آغاز: قُلُوبَهُمْ وَ أَبْدَانَهُمْ بَيَانِ أَوْ بَدَلَ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ لَعَلَّ الْمُرَادَ بِالْقَلْبِ هُنَا ؛ انجام : وَ بِالشَّيْ‏ءِ الاول الْعَمَلِ الْقَبِيحِ وَ بِالشَّيْ‏ءِ الثَّانِي الْعَمَلِ الصَّالِحِ.

کتابی در شرح احادیث با عناوین «قوله» و شاید شرح کتاب الكافی و یا «مرآة العقول» باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم قرمز، 412گ، 19 سطر، اندازه: 21/5×15 سم [مؤید: 2 – 178]

شرح احادیث / شرح حديث / فارسی

š.-e ahādīs

شرح احادیثی است به شیوه و روش عرفانی و از آن میان حدیث «و ما الحقيقه؟» و حدیث «کنت کنزا مخفية فاحببت انَّ اعْرِفْ». به عربی آغاز می شود و به فارسی می کشد و به یک مثنوی 25 بیتی فارسی می انجامد.

آغاز: بسمله . حمدله . وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ وَ لَعْنَةَ اللَّهِ ... قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ... الشَّرِيعَةُ أَقْوَالِي وَ الطَّرِيقَةُ افعالی وَ الْحَقِيقَةُ احوالی ...

انجام: کار مردان روشنی و گرمی است *** کار دو نان حيله و بی شرمی است / با خودی تو لیک مجنون بیخود است *** در طریق عشق بیداری بد است

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5495/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 18گ (1ر-18ر)، 23 سطر، اندازه: 22×15/8 سم [ف: 405 -8]

2. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4499/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج سبز، 54گ (1-54)، 10سطر (14×7)، اندازه: 22×14سم [ف: 13 - 3449]

شرح احاديث / شرح حديث / فارسی

š.-e ahādīs

غیر همانند:

1. تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه:133/3

شرح چند حدیث شیعی به فارسی از نور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 شعبان 1247ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 644]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26149

بی کا، تا: 1267ق؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]

3. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 195/4

آغاز: شرح بعضی از احادیث که معانی آن بِحَوْلِ اللَّهِ مُلْهِمَ وَ مقتبس أَزُّ مشكوه ولایت ائمه طاهرین

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 20×11/5 سم [ف: - 179]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض14478

خط: نسخ، كا: حسن، تا: 1312 ق [الفبائی: - 321]

5. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27191

بی کا، بی تا، خریداری از رضا میدانی [رایانه]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:552/4 -طباطبائی

آغاز: بسمله. حديث اول حدیثی است که در فقره دعای تحمید صحیفه سجادیه وارد گردیده و آن اینست يولج كل واحد منهما في صاحبه؛ انجام: حدیث بیست و سوم روایت کرده است کلینی ... انَّ اللَّهَ خَلَقَ جَبَلًا مُحِيطاً بِالدُّنْيَا مِنْ زَبَرْجَدِ اخْضَرَّ . . . وَ خَلَقَ خَلْفَهُ خلقالم يَفْتَرِضْ عَلَيْهِمْ شَيْئاً . . . وَ كُلُّهُمْ يَلْعَنُ رَجُلَيْنِ مِنْ هَذِهِ الامه ... لعنت می کند دو نفر را از این امت 21 26 20 200 و 200 40 70 باشند.

شاید شرح 40 حديث. مؤلف نخست حدیثی را نقل و سپس یک یا چند سوال درباره مضمون آن حديث طرح می کند. موجود در نسخه تا پایان متن حدیث 23 است و دنباله آن نوشته نشده است. در ذیل حدیث سوم « يَوْمَ الأضحي يَوْمُ صَوْمِكُمْ ...» این پرسش و پاسخ غریب آمده است: «بعضی ... مرسلا مستحب است آیا رفع اشكال به چه نحو تواند بود. جواب: چون غالب اوقات روز عید قربان با روز اول ماه رمضان به یک روز افتد و همچنین یوم عاشورا با روز عید فطر ... »؛ بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 12گ(49پ - 60پ)، اندازه: 22×17سم [ف: 22 - 255]

شرح الأحاديث الأربع و العشرين / شرح حديث / عربی

š.-ul aḥādīt-il arba' wa-1-‘išrīn

ابن کمال پاشا، احمد بن سليمان، - 940 قمری

ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)

در این رساله مؤلف 24 حدیث را اجمالا شرح نموده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11129/4

آغاز: الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ أَنَّما الاعمال بِالنِّيَّاتِ لَمَّا كَانَ عَالِمُ الملک تَحْتَ قَهَرَ عَالِمُ الْمَلَكُوتِ وَ تسخيره ؛ انجام : الْحَدِيثَ الرَّابِعُ وَ الْعِشْرُونَ ، اذا اسْتَجَرْتُ فاو تَرَ وَ اذ توضات فاستنشر . . . كَذَا قَالَ أَبُو حفض عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ النسفي فِي طَلَبْتُ الطَّلِبَةِ

خط: نستعلیق، كان مصطفى بن يوسف بن مصطفی، یا ینوی، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذی، 5گ

(75- 79)، 27 سطر (17×9)، اندازه:21×16سم [ف: 28 - 198]

شرح احادیث اسم اعظم / اسماء الله / فارسی

š.-e ahādīs-e esm-e aʻzam

قزوینی، عبدالکریم بن محمد یحیی، ق 12 قمری

qazvīnī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad yahyā (- 18c)

از اصداف الدرر خود او گرفته شده است.

تهران؛ ملک، شماره نسخه: 5784

آغاز: بسمله . اللَّهُمَّ يَا ذالجلال وَ الاكرام. و بعد طالب عرفان عبدالكریم قزوینی به عرض برادران دینی می رساند که این کلمه چندیست کم لفظ پر معنی؛ انجام: بعد از آن حاجت آن به طلب که روا میشود ان شاء الله تعالی. (تمت 1118).

خط: نستعليق و نسخ خوش، بی کا، تا: 1118ق؛ با یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 133گ، 9 سطر، اندازه: 18/14×11/1 سم [ف: 3 - 493]

شرح احادیث اعتقادی / کلام و اعتقادات / عربی

š.-e ahādīs-e eʻteqādī

شرح چند حدیث اعتقادی به نقل از کتاب کافی و توحید شیخ صدوق. مؤلف در این کتاب از کتاب مراة العقول علامه مجلسی نام برده و از ایشان تعبير به «م ولانا الْمُحَقِّقُ قُدِّسَ سِرِّهِ» نموده است. همچنن از میرداماد و فاضل مازندرانی مطالبی نقل کرده است. شامل: صفات خدا - مسأله بداء.

قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 1161/2

آغاز: فِي الِاحْتِجَاجَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حکم انْهَ سَأَلَ ... الصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَنْ قَوْلِ مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ لَمْ يَزَلْ مَعَهُ طِينَةِ .؛ انجام : وَ كَذَلِكَ جَمِيعُ الموجودات كَمَا بَيْنَ مِنْهُ يبتدىء واليه تَصِيرُ ، الَّا الَىَّ اللَّهِ تَصِيرُ الامور.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 22×14/5 سم [ف مخ – 3 – 1145]

شرح احادیث امامية / شرح حديث / عربی

š.-e ahādīs-e emāmīyya

تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 368

دارای عنوان های فائده از 4 تا 95؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ [ف: 3 - 91]

شرح احادیث (اهل سنت) / حديث / عربی

š.-e ahādīs (ahl-e sonnat)

شامل 42 حدیث نبوی (صلَّی اللهُ علیه وآله) و شرح آنهاست.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18279

آغاز: الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ عَنْ أَمِيرِ المومنین ... رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هُوَ أَوَّلُ مَنْ سمی امیر المومنین فَانٍ ابابكر رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَ مسمی بخليفة رَسُولَ اللَّهِ ؛ انجام : وَ كَثْرَةُ الْعِيَالِ رعاء جَمَعَ الرَّاعِي الشياء جَمَعَ شَاهُ وَ هِيَ اسْمُ جِنْسُ كالغنم.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: احتمالا قرن 11-12؛ افتادگی: انجام؛ به نظر می رسد این نسخه به خط خود مؤلف باشد؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد هادی» (بیضی)؛ جلد: گالینگور آبی، در عطف به زر نام کتاب «اربعین» ثبت شده، 170ص، 15 سطر، اندازه: 22/5×15سم [ف: 50 - 101]

شرح احادیث ثلاثة / عرفان و تصوف / عربی

š.-e ahādīs-e salāsa

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1873)

شرح سه حدیث عرفانی است، در پاسخ برخی از برادران: 1. انَّ لَنَا مَعَ اللَّهِ حَالَاتِ ... 2. أَمَرَنَا سِرْ مُسْتَتِرُ ... 3. انَّ أَمْرِنَا هُوَ الْحَقُّ وَ حَقُّ الْحَقِّ. تاریخ انجام شرح در پایان شرح حديثهای 1 و 2 سلخ محرم 1257 آمده است.

تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه:520/4

آغاز: بسمله ، حمدله ، صَلَاةُ . . . فَقَدْ أَمَرَنِي بَعْضِ الاخوان صَانَهُ اللَّهِ عَنْ . . . بِشَرْحِ احادیث ثَلَاثَةُ وَ أَنَا فِي غَايَةِ تَشَتُّتَ الْبَالِ . . قَالَ سَلَّمَهُ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنِ الْحَدِيثَ الْمَرْوِيَّ عَنِ الْإِمَامُ الْهُمَامُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ الصَّادِقِ (علیه السَّلام). انجام: کریم بْنِ ابراهيم فِي عَصْرِ الْأَرْبِعَاءِ سَلْخِ مُحْرِمُ الْحَرَامِ مِنَ شُهُورِ 1257 ...

تنها شرح دو حدیث اول را دارد؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد بن محمد باقر حسینی، تا: 1264ق؛ 9گ ( 160-168پ) [ف: 1- 143]

شرح الأحاديث الثلاثين / شرح حديث / عربی

S.-ul ahadit-it talatin

ابن کمال پاشا، احمد بن سليمان، - 940 قمری

ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)

مؤلف سی حدیث را از كتب عامه انتخاب کرده و اجمالا شرح نموده است. نام کتاب بر اساس نامی است که کاتب نسخه در عنوان کتاب نوشته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11129/3

آغاز: الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ ، اللَّهُمَّ لَا خَيْرَ الَّا خیر کی وَ لَا طَيْرِ الَّا طیرک وَ لَا اله غیرک أَخْرَجَهُ أَحْمَدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ( ... ) رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ؛ انجام : وَ ابْنُ عَمِّهِ أَبُو سفیان بْنِ الْحَرْثِ وَ الحمدلله عَلَى التَّمَامِ وَ عَلَى رَسُولِهِ أَفْضَلَ السَّلَامُ

خط: نستعلیق، كا: مصطفى بن يوسف بن مصطفی، پاینوی، تان قرن 13؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (69-74)، 27 سطر، اندازه: 17×9 سم [ف: 28 - 198]

شَرْحُ احادیث الطِّينَةِ > الفريدة الثَّمِينَةِ فِي حِلٍّ مُعْضِلَاتُ احادیث الطِّينَةِ

شرح احادیث طینت = طینت / شرح حديث / فارسی

Š.-e ahādīs-e tīnat = tīnat

آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری

āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713)

اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135)

شرح مختصر و ترجمه و روانی بر ده حدیث مروی از حضرات معصومین سلام الله عليهم در باب طينت مؤمن با یک مقدمه و 10 حدیث.

آغاز: بسمله. وسیله ساز سعادات جاودانی شکر و سپاس نعمت اساس جهان آفرینی است که در کار گذاری فعل و ترک خیر و شر بی شائبه اکراه و اجبار زمام قدرت و عنان اختیار بدست هر یک از افراد بشر داده که باستحقاق در هر باب سزاوار ثواب و عقاب توانند بود.

انجام: و در طريق اهل سنت نیز احادیث بر وفق آنها وارد شده نهایت بسا باشد که به اعتبار این معنی بعضی از آنها بر تقیه محمول تواند شد. والله تعالی اعلم

چاپ: در آخر جلد ششم شرح غرر الحکم، تهران، 1360ش، انتشارات دانشگاه، ص 556 - 498، با تصحیح محدث ارموی؛ تهران، 1359ش، تصحيح عبدالله نورانی، در 64 صفحه؛ ضمن الرسائل، با تحقیق على اكبر زمانی نژاد، در سال 1378ش، از طرف کنگره بزرگداشت آقا حسین خوانساری [نسخه های منزوی 717 و 971؛ مكتبة امير المؤمنين 428/2 ؛ دنا 411/6 -412 (33 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 191/6 ؛ فهرستگان حديث 17/5-19]

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2540 و 6130-ف

آغاز: برابر؛ انجام: ب و چون در راویان حدیث دهم ابراهیم و آبان هر دو هستند آن را حسن موثق كالصحيح گفتیم، منه دام ظله العالی.

خط: نستعلیق، كا: عبدالجبار بن محمد شفیع رضا توفیقی حسینی کوه گیلویه ای، تا: قرن 11؛ محشی با عبارت «منه دام ظله»؛ تملک: حسین بن حاجی باقر بروجردی در 1182؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 49گ، 19 سطر (7/5× 12/5)، اندازه: 18×13سم [ف: 9 - 1336] و [فیلمها ف:3 - 201]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5018/1 - 25/108

آغاز: قال بعد الديباچه وما يتعلق بها بر لوح اظهار مینگارد که بر هوشمندان خبير وخردمندان بصير؛ انجام: ویا مراد اینست که در من چنین و چنان واقع شده و خواهد شد عَصَمَنَا اللَّهُ واياكم مِنْ شُرُورِ الدُّنْيَا وَ فِتَنَهَا واجارنا مِنْ جورها ومحنها ... واله أَوْلَى الْهِدَايَةِ وَ الدَّلَالَةِ. تَمَّ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوای لایی با روکش کاغذ نارنجی، 10گ، 15 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 5 - 2865]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 2880

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مهر: « شفیع يَحْيَى فِي الْآخِرَةِ مُحَمَّدٍ وَ الْعِتْرَةُ الطَّاهِرَةِ» (بیضی) به سال 1306؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 31گ (2پ -32پ)، اندازه: 20/8×14 سم [ف: 6 – 151]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1429

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 263]

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5387/1

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 25گ (3-28ر)، 17 سطر (14×10)، اندازه: 18×11سم [ف: 15 - 4232]

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8851

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 55گ، 13 سطر (15×5)، اندازه: 15×9 سم[ف: 235 - 17]

. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:612

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد باقر حسینی طبیب، تا: دوشنبه 23 صفر 1131ق؛ مقابله شده؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 47گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 5 - 153]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1355

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 163]

7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/269

آغاز و بر متتبع لبيب ظاهر است که از طرق شرعیه نیز مویدات و مو کدات این مطلب بسیار لیکن چون مقام مقتضی آن نبود تطويل کلام بأن ننمود و بعد از تاصيل اصل مزبور و تقنین قانون، انجام و اختیار ترک آن کند نه اینکه مضطر و مجبور باشد در ترک آن. کاتب افزوده «منتخب شد چون این رساله و سایر کتابها که نسخه نمودند بسیار عزیز الوجود بود که از غارت الماس باز مانده بودند ... احمد عمله خزانه عامره اما ندانستم چه چیز نوشتم.

بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق، جلد: تیماج قرمز، 2ص (385_ 386)، اندازه: 33×15/5 سم [ف: 10 – 1372]

8. تهران: ملک؛ شماره نسخه:2002

خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد صادق سمنانی، تا: 1150ق، جان نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: ترمه حنایی، جلد: میشن آلبالویی، 20 گ، 25 سطر، اندازه: 19/2×12/5 سم [ف: 3 - 548]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1427

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 263]

9. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1351

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه سید محمد على روضاتی _ اصفهان؛ خط: نسخ، كا: محمد طاهر بن محمد مقصود، تا: ذیقعده 1167ق؛ 122ص [عکسی ف: 4 - 162]

10. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 6207/12

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد علی بن محمد صادق قمی، تا: 1177ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 23ص، 35 سطر [ف: 9 - 266]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1428

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 263]

11. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18750

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ حاشیه صفحه آخر فایده ای است از مؤلف در اصطلاح علمای متأخر در باب راویان به لفظ «منه مرقده» ؛ اهدایی:رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی، 60گ، 11 سطر، اندازه: 22×14سم [اهدائی رهبر: 2اخبار 1-363]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1423

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 261]

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20764

آغاز شده اند پس جهنم از برای ایشان است در آن زفير و شهيق زفير اول آواز الاغ را گویند؛ انجام: حديث دهم ابراهیم و ایمان ... موثق کالصحیح

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: گالینگور، 14گ، 14 سطر، اندازه: 9/5×18سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 363]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1353

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 163]

13. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6837

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 صفر 1210ق؛ واقف: ملكزاده کوثر، آبان 1326؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 17گ، 21 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 5 - 154]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1352

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 162]

14. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 66/1

خط: نسخ، كا: عليمراد بن علی محمد، تا: 1225ق [نسخه پژوهی: 73 -3]

15. چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:666/5

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: دوشنبه سلخ ربيع الثانی 1227ق؛ جلد: تیماج سیاه، 32گ، اندازه: 22×13سم [ف: - 325]

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36592

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد جعفر گیوه چی، تا: 1241ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی و نیلی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 53گ، 17 سطر، اندازه: 20×15سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 362]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1338/2

همان نسخه بالا؛ 31گ (23پ -53پ) [مؤيد: 3 - 278]

17. قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 309/2

خط: نسخ، كا: حسين بن عبدالله آشتیانی، تا: 1269ق؛ 21گ(206پ -226پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 182]

18. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3130/2

آغاز: برابر

کا: حاج سید علی محمد علاقبند یزدی، تا: قرن 14؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با گالینگور سبز، 10ص ( 75-84)، 16 سطر (11×15)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 5 - 1543]

19. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4387/1

آغاز: برابر؛ انجام: این معنی بعضی از آنها بر تقيه محمول تواند شد و الله يعلم - و در اصطلاح متاخرین علما راویان حدیث ... حسن موثق كالصحيح گفتیم. منه قدس سره (در ش 2540 انجام این حاشیه آمده است)

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با شعر سالک؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 28گ (1-28)، سطور چلیپایی (23×10)، اندازه: 12×25سم [ف: 13 - 3349]

20. یزد؛ مدرسی یزدی، جواد؛ شماره نسخه:6

بی کا، بی تا، قطع: وزيري [نشریه: 4 - 468]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2398/4 -ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 679]

21. تبریز؛ قاضی طباطبائی، شماره نسخه:بدون شماره/9

بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 522]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17647 ض

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

23. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 836/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 31گ (113پ - 143ر)، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 91]

24. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8874/2

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: تیماج زیتونی، 59گ (23پ -81پ)، 12-27 سطر (7×13/5)، اندازه: 18/9×12/7 سم[ف: 29/1 - 206]

شرح احادیث طینت / شرح حديث / فارسی

Š.-e ahādīs-e tīnat

صالح بن عبدالرحیم، ق13 قمری

sāleh ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 19c)

اصل این شرح (که شامل ده حديث می باشد) از آقا حسین خوانساری است و چون نسخه در هم و مغلوط بود سید صالح آن را تنظیم کرده و بعضی از عبارات آن را تغییر داده است.

آغاز: شرح احادیث طینت ... مقدمه بر هوشمندان خبیر و خردمندان بصیر مخفی نیست که بنابر اقتضای حکم بالغه یزدانی انجام: امیدوارم انشاء الله تعالی هر کس از این رساله منتفع شود این عاصی قاصر را باسترحام یاد و مسرور فرماید.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8264/8

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، برای فرزندش محمد ابراهیم؛ جلد: گالینگور مشکی، 9گ (175ر-183پ)، اندازه: 19×14سم [ف: 21 - 223]

شرح احادیث طینت / شرح حديث / فارسی

š.-e ahādīs-e tīnat

شرح مختصری است بر احادیثی که در طینت وارد شده، مشتمل بر چند مطلب بدین عناوین: مطلب 1. تحقیق ماهیت؛ مطلب 2. تحقیق جعل و تحقیق مذهب حق؛ مطلب 3. تحقیق علم؛ مطلب 4. تحقیق طینت و قلب. مؤلف زمانی که از مکه بازگشته و به یکی از بلاد اسلام رسیده رساله حاضر را به درخواست شخصی تأليف نموده است.

یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 42/2

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانکه احادیث طینت از جمله معضلات مذهب اماميه اثني عشریة است؛ انجام: و حقیقتی است که به این مرتبه از کمال باشد نیست مگر انسان پس انسان حقیقت اوست اختیار فثبت المطلوب.

خط: نستعلیق، كا: احمد بن مهدی یزدی، تا: 21 رجب 1205ق، جان نخجیروان؛ جلد: مقوایی، 20گ(21ر-40ر)، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 1 - 40]

شرح احادیث عالم الذر / شرح حديث / عربی

3.-u ahadis-i 'alam-id dar

مؤلف، بر آن است که در این رساله مختصر، عالم ذر و اخذ میثاق را تثبیت کند. وی به نقل احادیث مربوط به این موضوع و شرح و توضیح آنها می پردازد و در پایان تفصيل مطلب را به مجلد پنجم شرح تهذیب خود حوالت می دهد. احتمالا این رساله از سید نعمة الله جزائری باشد.

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 312

آغاز: قَالَ اللَّهُ تبارک وَ تَعَالَى فِي سُورَةِ الْأَعْرَافِ وَ اذ أَخَذَ ربک مِنْ نبی آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ ؛ انجام : وَ عِبَارَةُ الْكَافِي هَكَذَا عَلَى أَنْ لَا يَقُولُوا غَداً أَنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ وَ الْمُرَادُ بَعْدَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.

خط: نسخ، كا: محمد حسن بن حسين موسوی، تا: ربيع الثانی 1310ق؛ 16گ، 12سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 2 - 42]

شرح احادیث علائم الظهور > علائم الظهور

شرح الأحاديث الغامضة / حديث / فارسی

š.-ol ahādīs-el qāmeza

مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری

majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) [الذریعه 65/13]

شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:392/3

خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن اسماعيل طباطبائی، تا: 1240ق؛ 8گ(51پ 58ر)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1- 124]

شرح الأحاديث في امام العصر / شرح حديث / عربی

š.-ul ahādīt fi imām-il-‘aşr

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 – 1241 ؟ قمری

ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)

تاریخ تأليف: 21 ربیع الاول 1231ق

رساله ای است مختصر در شرح احادیثی که به قیام و خصوصیات و نحوه زندگی و طول عمر و معجزات حضرت ولی عصر پرداخته اند که از جمله آنها حديث مفضل بن عمر از امام صادق درباره امام عصر می باشد. دنا 411/6 ؛ الذريعة 64/13]

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2347/1

آغاز: وَ قَوْلُهُ المشرف الْحَاجِبَيْنِ أَيْ فِي وسطهما ارْتِفَاعِ وَ هُوَ عِلَّةٍ عَوَزَ الْعَيْنِ كَمَا تَقَدَّمَ وَ قَوْلُهُ حزاز قَالَ فِي الْعَوَالِمِ الْحَزَازِ مَا یکون فِي الشَّعْرِ مِثْلَ النُّخَالَةِ ؛ انجام : لماراد انَّ يَتَوَضَّأُ ليصلى بِالْمَلَائِكَةِ قَالَ ادْنُ فِي صَادَ فدنی فَتَوَضَّأْ وَ رَائِحَةُ ذَلِكَ الْمَاءِ کرائحة الْمَنِيِّ وَ هُوَ الَّذِي خُمْرَةٍ مِنْهُ طِينَةِ الْخُلُقِ فِي بدئهم ويخمرها مِنْهُ فِي عَوْدِهِمْ ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

خط: نسخ، كان خلف بن علی حسینی، تان ربيع الثاني 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مشمای سیاه، 52گ، 18 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ - 3- 1144]

شرح احادیث في علم الحروف > الحروف

شرح احاديث القدسية = احاديث قدسی / حديث / عربی، فارسی

Š.-e ahādīs-el-qodsīyya = ahādīs-e qodsī

عابد اردبیلی، محمد بن احمد، ق 12 قمری

‘ābed-e ardabīlī, mohammad ebn-e ahmad (- 18c)

وابسته به: الاحاديث القدسية = أَرْبَعُونَ سُورَةً مِنَ التَّوْرَاةِ = الصحائف الْأَرْبَعُونَ = چهل حدیث قدسی ؛ مَنْسُوبُ بِهِ عَلِىُّ بْنُ ابی طَالِبٍ (علیه السَّلام)، امام اول (-40)

ترجمه و شرح مختصری است بر «احادیث قدسیه» که می گویند امیر المؤمنين علي عليه السَّلام آنها را از تورات به زبان عربی ترجمه نموده است، نگاشته شده جهت الله وردی خان و مشتمل بر مقدمه در بیان معنی حدیث و فرق میان حدیث قدسی و غیر او از احادیث نبوی و ائمه علیهم السلام و هفتاد حدیث است.

اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:255

آغاز: حمد نامحدود مر محمودی را که ذات قدسی صفاتش از تصور انسان و ادراک قدسیان منزه و مبراست؛ انجام: یعنی بخشش های من به محض گفتنی و عذاب های من نیز به محض گفتنی است و احتیاج بر اعمال.

نسخه حاضر تا شرح حدیث 24 را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین مختصر؛ جلد: تیماج مشکی، 180 گ، 17سطر، اندازه: 11×22/5سم [ف: 1- 193]

شرح الأحاديث القدسية / شرح حديث / فارسی

š.-ol ahādīs-el qodsīyya

از ناصح ترجمه و شرح کوتاهی است از «الاحاديث القدسية» که گویند حضرت امیر المومنین علیه السلام آنها را از تورات گرفته، «عَجِبْتُ لِمَنْ أَيْقَنَ بِالْمَوْتِ كَيْفَ يَفْرَحُ» با آوردن ابیاتی فارسی ضمن شرح. این شرح بالتماس حاج الله ویردی انجام شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10642

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ حدیث ذَاتَ قدسیه شَرَفاً للذاکرین ... اما بعد چون عاليحضرت رفیع مرتبت الاخ الاعز؛ انجام: چه بسیار بنده که تنگ باشد بر او معیشت دنیا و صبر کند و مرد و داخل جنت شد.

خط: نسخ، كا: محمد هادی بن معصوم کرمانی، تا: 26 جمادی الثانی 1255ق؛ جلد: تیماج مشکی، 47گ، 18 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 27 - 101]

شرح الأحاديث المسلسلة بالاباء > شرح اخبار الخمسة

شرح احادیث مشكله / شرح حديث / فارسی، عربی

š.-e ahādīs-e moškela

انجدانی، نجفقلی، ق13 قمری

anjodānī, najafqolī (- 19c)

شرح چند حدیث است به صورت سؤال و جواب. فهرست احادیث شرح شده عبارت است از: 1. نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خَيْرُ مِنْ عَمَلِهِ ؛ 2. مَنْ عَرَفَ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ ؛ 3. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ مَا قُلْتُ وَ لَا قَالَ الْقَائِلُونَ قبلی مِثْلَ لَا اله الَّا اللَّهُ ؛ 4. کنت کنزا مخفيا فَخُلِقَتْ الْخَلْقِ انَّ اعْرِفْ ؛ 5. حَدِيثُ نبوي لَا يَرَى عورتى غَيْرُ عَلَى الَّا كَافِرُ؛ 6. حَدِيثُ علوی أَنَا أَصْغَرَ مِنَ ربی رشتی ؛ 7. حدیث نبوی : انَّ الْعَبْدِ لَيُعَذِّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ ؛ 8. نبوي لَوْ كَانَ لِى يَداً ثَالِثاً ؛ 9. نبوی لَوْ لَا تَمَرَّدَ عینی عَنْ طَاعَةِ اللَّهِ لَكُنْتُ عَلَى دِينِهِ ؛ 10. حدیث أَزُّ سجاد ( علیه السَّلَامُ ) وَيْلُ لِمَنْ غَلَبَ آحَادُهُ عشراته ؛ 11. حدیث أَزُّ حَسَنِ بْنُ عَلَى ( علیه السَّلَامُ ) وَ نَظَرَ الْحَسَنُ بْنُ علی ( علیه السَّلَامُ ) الَىَّ أَنَاسِيَّ لِلْعُيُونِ . . . انَّ اللَّهَ جَعَلَ شَهْرَ رَمَضَانَ مضماء لِحَلْقِهِ؛ 12. الشَّقِيُّ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ ؛ 13. عَلَيْكُمْ بالحسنه بَيْنَ السَّيِّئَتَيْنِ ؛ 14. خُلِقْتُمْ مِنْ سَبْعٍ وَ رُزِقْتُمْ مِنْ سَبْعٍ ؛ 15. الاغسال سته ثُلُثِهِ مشترک ؛ 16 . حدیثی أَزُّ پیغمبر درباره تقوی ؛ 17. عبدى الَىَّ مَنْ تَلْتَفِتُ ، الَىَّ مَنْ هُوَ خَيْرُ ؛ 18. الْمُؤْمِنُ واحده جِمَاعِهِ ؛ 19. أَزُّ احادیث لَيْلَةَ الْإِسْرَاءِ ؛ 20. حدیثی دُرٍّ بَابُ خَلَقَ حَوَّاءَ أَزُّ حَضَرَتِ صَادِقُ ( علیه السَّلَامُ ) ؛ 21. یا رَبِّ الارواح الفانيه.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3254/2

آغاز: احادیث مشكله نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خیر مِنْ عَمَلِهِ وَ نِيَّةُ الْكَافِرِ شَرُّ مِنْ عَمَلِهِ تَرْجُمُهُ ظاهر حديث آنست که نیت مؤمن بهتر از عمل او است و نیت کافر بدتر از عمل او است؛ انجام: و ما بين روح و بدن در نقص و کمال باید مناسبتی بوده باشد و این ارواح از جهت تنزل از مرتبه انسانية قابل بدن انسانی نیستند حرره الجانی نجفقلی الانجدانی.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1245ق، جا: تهران مدرسه ام السلطان؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 29ص ( 228-200)، 19-17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10 - 837]

شرح الأحاديث المشكلة / شرح حديث / عربی

š.ul aḥādīt-ul muškila

در این رساله کوتاه چند حدیث مشکل شرح گردیده است؛ نخستین آن عبارت است از حدیث معروف طینت از عمال سباطی: « أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الْمَيِّتِ هَلْ يبلی جَسَدِهِ ..» که در آن چهار دیدگاه مطرح گردیده، و در انجام تنبيه و تتمیمی نیز نیز دارد؛ دومین حديث مشکل روایات صدوق عن الصادق است: « أَنَّهُ قَالَ مَنْ قَالَ لَا اله الَّا اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَ أَفْضَلَ النَّاسِ ذَلِكَ الْيَوْمَ عَمُّ ؟ إِلَّا مَنْ زَادَ» و حدیث سوم نیز عن ابی عبدالله: «قَالَ حَقِيقُ عَلَى اللَّهِ

أن يَدْخُلُ الضَّالِّ الْجَنَّةُ فَقِيلَ كَيْفَ ذَلِكَ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَمُوتُ النَّاطِقِ وَ لَا يَنْطِقِ الصَّامِتِ فَيَمُوتُ الْمَرْءِ بَيْنَهُمَا فَيَدُ خَلُّهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ».

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12963/14

آغاز: حَدِيثُ مُشْكِلُ الْكَافِي وَ الْفَقِيهِ عَنْ عَمَّارٍ الساباطی عَنِ الصَّادِقِ أَنَّهُ سَأَلَ عَنِ الْمَيِّتِ هَلْ يبلی جَسَدُهُ قَالَ نَعَمْ حَتَّى لَا بَقِىَ لَهُ عَظْمُ وَ لَا لَحْمُ إِلَّا طِينَةِ الَّتِي . . . الْأَوَّلُ أَنِ الْمُرَادَ بِهَا النَّفْسِ الناطقة إِذِ الطِّينَةِ الْبَاقِيَةَ . . . الثَّانِي أَنَّ الْمُرَادَ بالطينة هُوَ النُّطْفَةِ ؛ انجام : وَ لَا شَكَّ أَنَّهُ فِي غَايَةِ الإعجاز وَ قِيلَ أَنَّهُ تَكَلَّمَ فِي الْمَهْدِ مَرَّةً وَاحِدَةً إِظْهَارِ الطَّهَارَةِ أمهثم فِي الكهولة بِالنُّبُوَّةِ وَ الوحی.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق؛ مصحح، محشی از «میرزا عبدالله بن میرزا حسن پیشنماز موسوی سبزواری» در سال 1319 و 1322، ایشان مشهور به «برهان و یا برهان المحققين سبزواری» از مشایخ روایتی مرحوم آیت الله مرعشی نجفی بوده اند؛ کاغذ: فرنگی، 1گ (190پ - 196ر)، 20 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 32-894]

شرح الاحاديث المشكلة و الأخبار المعضلة / شرح حديث / عربی

š.-ul aḥādīt-ul muškila wa-l axbār-il mu“dala

یزدی حائری، محمدباقر بن مرتضی، 1239-1298 قمری

yazdī hā'erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6903

آغاز: بسمله ، الحمدلله الْمُتَوَحِّدَ بالعظمة وَ الْكِبْرِيَاءُ الْمُتَفَرِّدِ بِالْقَدَمِ وَ الْبَقَاءِ المتقدس عَنْ مَعَانِي الصِّفَاتِ وَ مفاهيم الاسماء ؛ انجام : أَنَّما يَكُونُ عِنْدَ عَدَمِ نَطَقَ الْحَرْفِ الملقوط وَ الافلا حَاجَةٍ اليه ...

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج يشمی، 5گ (104-108پ)، 17 سطر (6×10/5 )، اندازه: 10/6 × 16/5 سم [رایانه]

شرح احادیث نبوی (صلَّی اللهُ علیه وآله) / شرح حديث / فارسی

š.-e ahādīs-e nabavī (s)

کتابی است بی آغاز و انجام در پند و اندرز و آداب و اخلاق با استفاده از آیات و روایات، حکایات و امثال و حكم.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16842

آغاز: دو بال سفیدش باشد بانک می کند و می رود حق تعالی جل جلاله گوید ساكن شو او گوید صاحب مرا بیامرز تا ساکن شوم؛ انجام: ای مهتران و اعیان لشکر بدانید که نامه بزرگواری بمن انداخته اند و صاحب این نامه را خدای تعالی بایمان معزز و مشرف خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نرجس السادات مصطفوی، شهریور 1368؛ کاغذ: فستقی، 133گ، 24 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 26 - 301]

شرح احادیث و بیان چند داستان / شرح حديث / عربی - فارسی

š.-e ahādīs va bayān-e čand dāstān

احادیث و مطالب موجود در این رساله، بدین ترتیب تنظیم شده: حدیث در بیان آثار محبت اهل البيت عند الموت و بعد؛ حدیت حُكْمِ الرَّجُلِ يَبْلُغُهُ عَنْ اخوانه شیء مَكْرُوهُ وَ يَسْأَلْهُمْ عَنْهُ فينكرونه انْهَ يَجِبُ تَصْدِيقُ الاخوان وَ أَفْكَارَ المبلغين ؛ تفسیر آیه لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بالبنيات ؛ مكالمه سلیمان بْنِ عبدالملک مَعَ ابی حَازِمِ الْمَدَنِيِّ التابعی ؛ توريه مَلِيحُهُ مِنْ مومن الطَّاقِ رَحْمَةُ اللَّهِ تعالی عَلَيْهِ، معنی حدیث انا ابن عبدالمطلب؛ معنى حديث أنا دعوة ابراهيم و بشری عیسی؛ اسْتِدْلَالُ ملاحده بِقَوْلِ خدایتعالی سَبَّحَ بِاسْمِ ربک الاعلی ؛ مکتوب حَكِيمٍ رُشْدِي بفارسی ؛ الِاخْتِلَافُ الْوَاقِعِ فِي الْجَنَّةِ الَّتِي اسْكُنْ فِيهَا سَلَّمَهُ اللَّهُ ؛ قطعاتی أَزُّ أَشْعَارُ عربی ؛ نُقِلَ مِنِ الْغُرَابِ وَ الْحَمَامَةِ اللَّذَانِ كَانَا فِي نَفْسِهِ ؛ ایام الدَّهْرِ ثَلَّثْتَ الْمَاضِي وَ الْحَالِ وَ الِاسْتِقْبَالُ ؛ حَدِيثُ عَنْ ابی ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ؛ كَلَامُ فِي رَفْعِ اشکال أَزَلِيَّةِ الْعِلْمِ مَعَ حُدُوثِ لمعلومات.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 225/2

آغاز: بَعْدَ البسمله ، أَخْبَرَنِي عِدَّةٍ مِنَ الْأَفَاضِلِ الْكِرَامِ مِنْهُمْ وَالِدِي العلامه قَدَّسَ اللَّهُ أَرْوَاحَهُمْ ؛ انجام : بَلْ يَجِبُ أَنْ يَكُونَ جَمِيعُ الصِّفَاتِ الكماليه بِالنَّظَرِ الَىَّ جَنَابَ الْوَاجِبِ جَلَّ شَأْنِهِ عَيْناً لَهُ تعالی خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، جا: قزوین؛ کاغذ: اصفهانی، زرد و سفید، جلد: تیماج قرمز، 8 ص (14 - 21)، 28 سطر (11×20/5)، اندازه: 16×26/5سم [ف: 1- 217]

شرح الاحتشام على نهج البلاغة الامام / شرح حديث / فارسی

š.-ol ehtešām ‘alā nahj-ol-belāqat-el-emām

طارمی، جواد بن محرم علی، 1263 - 1325 قمری

tāramī, javād ebn-e moharram ‘alī (1847 - 1907)

وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضی، محمد بن حسین (359 _ 406)

اهدا به: محمود خان احتشام السلطنه امیر تومان حاکم خمسه و زنجان

شرح فارسی است بر «نهج البلاغة» امام علی (علیه السَّلام). این شرح را مؤلف به درخواست محمد تقی نجفی نگاشته است. این شرح به صورت مزجی برگزار شده و مؤلف ابتدا خطبه را ذکر می کند و سپس آن را به صورت مزجی شرح می کند.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمَحْمُودِ عَلَى نِعَمِهِ غَيْرِ الْمَعْدُودِ الَّذِي أَبْدَعَ الاركان وَ الْأُصُولِ . . . . أَمَّا بَعْدُ چون دُرٍّ این زَمَانُ بِهِ چت تو أَمَانُ وَ أَوَانٍ سَعَادَةِ اقْتِرَانِ ایالت وَ حکمرانی خَمْسُه

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13810

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمَحْمُودِ عَلَى نِعَمِهِ غَيْرِ الْمَعْدُودِ الَّذِي أَبْدَعَ الْأَرْكَانِ وَ الْأُصُولِ ... اما بعد چون در این زمان به چت تو أمان و اوان سعادت اقتران ایالت و حکمرانی خمسه؛ انجام: انجام:پس فروتنی کند به وی هر فروتنی کننده و سعی در عجز و شکستگی کند هر عجز کننده بخشش می کنم ز پرورده شده که هست پرورنده من و همه

خط: نسخ و نستعلیق، كا: على بن محمد ابراهیم زنجانی، تا: یکشنبه غره ربيع الاول 1312ق، در حضور مؤلف؛ مجدول، محشي به خط مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 610گ، 24 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 37 - 359]

شَرْحُ الأحجيات وَ اللغزیات النحوية > حَيْرَةِ النَّحْوِيِّ

شرح احکام خلل الصلاة من كتاب شرایع الاسلام / فقه / عربی

šu ahkām-i xilal-is Salāt min k.-iš-šarāyi'-il islām

کرمانشاهی، هادی بن محمد صالح

kermānšāhī, hādī ebn-e mohammad sāleh

وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (676_602)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5418

آغاز: بسمله . الحمدلله الْعَلِيمُ الَّذِي شُرِحَ لَنَا الدِّينِ القويم وَ جَعَلَ لِمَنْ اجْتَهَدَ فِي اسْتِخْرَاجِ احکام . . أَجْراً لَا يُحْصَى ؛ انجام : هَذَا تَمَامُ مَا قَرَأَنَا وَ استندنا مِنْ أَحْكَامِ الْخَلَلِ عِنْدَ الاستاذ الاعظم وَ شَيْخُنَا الْمُعَظِّمُ الْمُحَقِّقُ التستری ، الَّذِي لَا نَظِيرَ لَهُ فِي سَائِرِ الْمِلَلِ ، وَ يَتْلُوهُ بِحَوْلِ اللَّهُ . . . الْجُبَّةَ فِي صلوة الْمُسَافِرِ بِعَوْنِ الملک الْقَادِرُ . . . وَ الصلوة عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12-13؛ دارای اجازاتی از شیخ راضی بن شیخ محمد با مهر 1276 به مؤلف كتاب و شیخ مهدی بن على بن شیخ جعفر به مؤلف (1278) و سید علی نقی طباطبائی کربلائی مورخ 18 محرم 1280 و سید علی آل بحر علوم بدون تاریخ و شیخ عبدالحسین تهرانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی قهوه ای، 137گ، 19سطر [ف: 16 - 327]

شرح الاحكام الصغری / شرح حديث / عربی

š.-ul aḥkām-iş şuğrā

ابن عراقی، احمد بن عبدالرحیم، 762 - 826 قمری

ebn-e ‘erādī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahīm (1361 - 1423)

شرح مبسوطی بر «الأحكام الصغری» است که ظاهرا از تألیفات پدرش «زین الدین عبدالرحيم بن حسين عراقی» (806ق) می باشد. این شرح همانند متن آن حاوی چند «باب» و هر باب شامل چند حدیث می باشد. برای هر یک از احادیث با عنوان «فيه فوائده» چندین فائده بر می شمارد و احيانا اقوال دیگران را نیز آورده و با عناوین «قلت» به آن ها پاسخ می دهد. این شرح ظاهرا چاپ نشده است.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22241

آغاز: لَانَ فِي قَوْلِهِ فِي الرِّوَايَةِ ... وَفِي رِوَايَةِ الْبُخَارِيِّ كَانَ النَّبِيِّ (صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ) يَجْمَعُ بَيْنَ صَلَاتِي الْمَغْرِبِ وَ العشا ؛ انجام: کتاب الاطعمة ... الْحَدِيثَ السَّادِسَ .. .وَ هُوَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَ ثِقَةً تَطِيبُ نَفْسُهُ باصل الاستيدان سیما وَ الْأَشْيَاخُ

از کتاب الصلاة (باب الجمع بين الصلاتین) تا کتاب الاطعمة (الحديث السادس) می باشد. نسخه بعدی (21849) دقیقا ادامه همین نسخه می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 199گ، 29 سطر، اندازه: 18×29/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-363]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21849

آغاز: وَ الْأَشْيَاخُ أَقَارِبِهِ قَالَ الْقَاضِي عِيَاضٍ وَ فِي بَعْضِ الرِّوَايَاتِ عَمِّكَ وَ ابْنُ عَمِّكَ أَ تَأْذَنُ لِي أَنْ أَعْطَيْتُهُ ؛ انجام : الثَّالِثَةُ الاشارة فِي قَوْلِهِ هَذِهِ يَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ للتقريب لحضورها وَ مُشَاهَدَتِهَا وَ يَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ

شامل کتاب الاطعمه (اواخر آن) و کتاب الصَّيْدِ وَ الْبُيُوعِ وَ النِّكَاحِ وَ الطَّلَاقِ وَ الْجِهَادِ ، الْحُدُودُ وَ الْقَضَاءِ وَ الشَّهَادَاتُ وَ أَبْوَابُ مُتَفَرِّقَهُ مِثْلَ أَبْوَابُ السَّلَامَ وَ الاداب وَ ... تا بَابَ الْقَدْرِ وَ اشْتِرَاطِ السَّاعَةَ است. این نسخه دقیقا ادامه نسخه قبلی (22241) می باشد که مستق؟ صحافی شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 201گ، 29 سطر، اندازه: 18×29/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-364]

شرح احکام ملا حسن طبسی / علوم غریبه / فارسی

š.-e ahkām-e mollā hasan-e tabasī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12215

آغاز: بسمله، در دوازده خانه رمل مولانا حسن طبسی؛ انجام: سفید پوست ضعیف آو از بسیار سفر دانا

از ملا محمد اصفهانی منجم؛ خط: نسخ، كا: حسن خراسانی، تا: 1239ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: ساغری [الفبائی: - 321]

شرح احوال / تراجم / فارسی

š.-e ahvāl

مؤلف در میان هر یک از رساله های مجموعه حاضر بدون ترتیب و به مناسبت تألیفی که آن شخص دارد سرگذشت او را به ذکر منابع آورده است. کاتب این بخش ها در یک جا خود را چنین معرفی کرده است: « نَقَلْتُهُ مِنْ « أَسْمَاءُ الرِّجَالِ » لِمَوْلَانَا وَ وَالِدٍ

جدنا ابی احْمَدِ سلیمان». جای دیگر تاریخ صفر 1139ق را یاد رده است. شرح احوال این شخصیت های را شامل است: 1. شرح حال احمد غزالی؛ 2. شرح حال محمد بن محمد غزالی؛ 3. امیر حسینی به نقل از نفحات جامی؛ 4. سرگذشت عبدالرحمان جامی؛ 5. قاضی حمیدالدین ناگوری به نقل از اخبار الاخیار عبدالحق دهلوی قادری؛ 6. عين القضاة همدانی.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4196/4

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1139ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن آلبالویی، 25 سطر، اندازه: 25/7×14/6 سم [ف: 7- 255]

شرح احوال پروس / تاریخ / فارسی

š.-e ahvāl-e perūs

سرابی، حسین بن عبدالله، ق13 قمری

sarābī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 190)

اهداء به: ناصر الدین شاه

مترجم، که کارپرداز دولت ایران در ارض روم بوده است؛ این کتاب را که حاوی تاریخ دولت پروس و تفصیل جنگ هفت ساله فردریک بزرگ و وقایع بعد از او می باشد از زبان فرانسوی به فارسی بر می گرداند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:577

آغاز: ترجمه فارسی: گفتار در شرح احوال دولت پروس و تفصیل جنگ هفت ساله فردریک بزرگ و وقایعات اخلاف آن پادشاه ذو اقتدار؛ انجام: و در رسیدن وقت تعلیم و مشق و نبوت خود باز لباس عسکری را پوشیده مشغول تعلیم و خدمت میشوند. خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: ارض روم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 47گ، 11 سطر ( 24/5×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 2 - 74]

شرح احوال حاتم بن طی / تراجم / فارسی

š.-e ahvāl-e hātam ebn-e tay

مؤلف آن معلوم نیست. در صفحه مطلع کتاب نوشته شده است در بیان تولد حاتم بن طی بن كهلان بن اوسن بن يخشب بن بعرب بن قحطان بن هود و کار کردار او از قضا و قدری که بر سر او رفته است.

مشهد؛ فرهنگ و هنر؛ شماره نسخه:ج-12

آغاز: بسمله و به نستعين، سپاس بی قیاس خالق یکتائی را سزاست که ذات مقدسش از عیب حدوث؛ انجام: چه طاوسان هندی جلوه پرداز هم از ... نوازان سبک دست ز ساغرهای ...

خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اهدایی: ر. شاکری؛ کاغذ: کاهی صیقلی متوسط، جلد: مقوای ابری، 333ص، 17 سطر (15×10)، اندازه: 22×17سم [ف: - 110]

شرح احوال حبیب خراسانی / ادبیات/ فارسی

Š.-e ahvāl-e habīb-e xorāsānī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29677

آغاز: فدایت شوم حامل مراسله شخصی نجیب و اسمش میرزا حبیب و پسر مرحوم میرزا جعفر؛ انجام: و تلذالاعین در آن بساط حاضر و موجود باشد و كان ذلك في پانزدهم شهر ذی قعده الحرام من شهور سنه 1307.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور [رایانه]

شرح احوال حضرت محمد (صلَّی اللهُ علیه وآله) / تاریخ / فارسی

š.-e ahvāl-e hazrat-e mohammad (s)

الهورژ، پل

lehūrž, pol

ترجمه حسین.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12162

آغاز: بسمله، ترجمه از کتاب ... کار حضرت محمد صلی الله عليه و سلم؛ انجام: در برابر مذهب اسلام استیلاداشت.

خط نستعلیق ، بی کا، بی تا، کاغذ:نخودی، جلد:مخمل [ الفبائی: - 322]

شرح احوال زمان نیک و پاک /- فارسی

š.-e ahvāl-e zamān-e nīk va pāk

انصاری، حسن، ق14 قمری

ansārī, hasan (- 20c)

اصفهان؛ جابری انصاری؛ شماره نسخه: 51

بی کا، بی تا [نشریه: 6-597]

شرح احوال سید آقای افشار / تراجم / فارسی

Š.-e ahvāl-e seyyed āqāy-e afsār

سید آقا افشار

sayyed aqā afšār

وجیزه ای است در شرح احوال صاحب عنوان به قلم خودش.

وی از فقرای سلسله ذهبيه است.

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي جعلنی مُعَادٍ یا لاعدائه الْخَالِدِينَ فِي النَّارِ. [دنا 413/6 ؛ فهرستواره منزوی 1980/3]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9332

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي جَعَلَنِي مُعَادٍ یا لاعدائه الْخَالِدِينَ فِي النَّارِ؛ انجام: هفتاد و سه فرق که حضرت ختمی مرتبت فرموده است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ واقف: حاج شمس الدين پرویزی، مهر 1343؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 17گ، 14 سطر (9×15/5)، اندازه: 23×17سم [ف: 7- 89]

شرح احوال شعرا و عرفا / تراجم / فارسی

š.-e ahvāl-e šoʻarā va “orafā

مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 2/ 14820

ترجمه غزنوی، عطار، امیر علی شیر نوائی، جامی فردوسی و ... آمده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اوراق پراکنده صحافی شده؛ جلد: میشن مشکی، 15 سطر در متن و حاشیه، قطع: پستی [ف: 2 - 120]

شرح احوال شیخ ابوجعفر طوسی / تراجم / عربی

Š.-e ahvāl-e šeyx abūja'far-e tūsī

تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 604/44

خط: نسخ، كا: شمس الدين محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: قرن 9، 1ص(228) [ف: 5 - 108]

شرح احوال شیخ الرئيس قاجار = سوانح عمری / تراجم / فارسی

š.-e ahvāl-e šeyx-or-ra’īs qājār = savāneh ‘omrī

شیخ الرئيس قاجار، ابوالحسن بن محمد تقی، 1264 - 1336 قمری

šeyx-or-ra’īs-e qājār, ab-ol-hasan ebn-e mohammad taql (1848 - 1918)

حالات و تاریخ زندگانی خود را با نثر شيوا بنا به درخواست میرزا حسن محرر نگاشته تا با دیوان شعرش در هند به چاپ رسد. در این رساله چند توقيع و نامه ای که شیخ الرئيس نگاشته نقل شده تا نمودار نثر وی باشد. این مختصر به درخواست مرتضی بن عباس حسینی برقانی و گروهی دیگر پرداخته شد و همو در پایان چند صفحه ای در گزارش سفر هند شيخ و چگونگی چاپ دیوانش در آن سامان نوشته است. آغاز: حمد خداوند که وصف جلوات جمالش از حد عبارت افزون است و کشف سبحات جلالش از حد اشارت بیرون

انجام: چون شیخ مشتهر شد *** زین نامه نامور شد / تاریخ این اثر شد *** شیخ الرئیس مامی [دنا 414/6 ؛ الذريعة 441/22 ؛ فهرستواره منزوی 2183/3]

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3533/1 - 18/53

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 32گ، 22 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 5_ 2400]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5742/1_ 29/82

آغاز: برابر؛ انجام: خواستند که ماه رمضان را به دارالسیاره و بین الشرف و السعادة نقل و تحویل کنم مع التراضی در اواخر شعبان خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مسوده چاپ سنگی و یک رو؛ 24گ، 15 سطر، اندازه: 2415سم [ف: 5 - 2540]

شرح احوال شیخ نجم الدین رازی / تراجم / فارسی

Š.-e ahvāl-e šeyx najm-od-dīn-e rāzī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17985

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه:11/4 × 17/7 سم [رایانه]

شرح احوال عرفای بعد از عطار / تراجم / فارسی

š.-e ahvāl-e 'rafāy-e ba'd az ‘attār

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 65/14

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با یادداشتی به خط و مهر محمد مهدی تفنگدار محلاتی متخلص به فدائی مورخ 1314؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 17×22/5سم [ف: 1- 494]

شرح احوال علامه مجلسی / تراجم / فارسی

Š.-e ahvāl-e ‘allāme-ye majlesī

شرح کوتاهی از زندگی نامه علامه مولی محمد باقر مجلسی است که برخی به نقل از دارالسلام مرحوم حاج میرزا حسین نوری محدث «صاحب المستدرک» و برخی از نظریات سید نعمت الله محدث موسوی جزایری است. این شرح احوال در قالب چند داستان مشتمل بر رویای سید نعمت الله جزائری، میرزا یحیی ابهری (زنده سال 1291 ق)، صاحب جواهر (شیخ محمد حسن نجفی)، یکی از سادات آخوند ملا محمد صالح مازندرانی و ... آمده است. در پایان لیستی از آثار عربی و فارسی مرحوم علامه مجلسی و ابیاتی (9 بیت) در تاریخ درگذشت ایشان به فارسی که شاعری به نام «از هری» آن را سروده با مطلع زیر آمده است: «مرقد او بحار انواری است *** که ز عين الحياة داده نشان / روضه اش میدهد حيات قلوب *** ز جلاء العيون ببین تو عيان». پاره ای از مطالب منقول از کتاب های خزائن مرحوم نراقی مرات الاحوال بهبهانی و تاريخ الحكماء به صورت گزیده آمده و مشخص نشد از کیست ليكن به احتمال بایستی از سوی یکی از خاندان طباطبایی یزدی بوده باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13832/13

آغاز: در احوالات علامه مجلسی (قدس سره) و بعضی از منامات در جلالت قدر آن بزرگوار؛ بیان مرحوم حاجی میرزا حسین نوری أعلى الله مقامه که از او تعبیر به انجام: از هری گفت سال تاریخش *** باقر علم شد روان بجنان. در کتاب مرآت الأحوال مرحوم بهبهانی تاریخ زاد روز ایشان در سنه هزار و سی و هشت آورده است.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (188ر-191پ)، 26 سطر (13/5× 18)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 35 - 131]

شرح احوال قوچان / سفرنامه / فارسی

š.-e ahvāl-e qūčān

مجتهدی عسکری، ابن محمد ابراهیم، ق14 قمری

mojtahedī-ye ‘askarī, ebn mohammad ebrāhīm (- 20c)

اهداء به: معتضد السلطنه

تاریخ تأليف: 1311ق

نویسنده، که از خویشان شجاع الدوله است، می گوید: بر حسب دعوت شجاع الدوله و سر سلامتی گفتن به ایشان بابت فوت ابوالحسن خان از مشهد به قوچان رفتم و مدت چهار ماه در آنجا ماندم و این رساله را از آنچه بدانجا دیدم پرداختم که حاوی اطلاعات جغرافیایی زیادی نسبت به قوچان است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 671

آغاز: اگر چه مجملی از مفصل شرح مهاجرت و مسافرت خودم را از مشهد بقوچان شفاها بعرض حضور حضرت والا رسانیدم؛

انجام: بحمدالله تعالی بخاکپای مقدس حضرت ثامن الائمه و ضامن الامه صلوات الله و سلامه عليه مشرف شدم.

خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: محتملا 1311ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مخمل بنفش، 47گ، 9 سطر (11×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 172]

شرح احوال کوتاهی از خاقانی / نامه نگاری / فارسی

š.-e ahvāl-e kūtāhī az xāqānī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8982/22

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ سطور چلیپا؛ کاغذ: نخودی نازک، جلد: تیماج مذهب، 2گ (197-198ر)، اندازه: 22/2×13سم [ف: 29/1 - 551]

شرح احوال مالک اشتر / تاریخ / عربی

š.-e ahvāl-e mālek-e aštar

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4139

آغاز: بسمله يَا اللَّهُ الْمَحْمُودِ فِي كُلِّ فَعَالَهُ وَ یا مالک الملوک ؛ انجام : مِنْ عِنْدِ سیف وَ دَمُ مهراق وَ النحنم . . . وَ أَصْحَابُهُ المجدين طهاته.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [الفبائی: - 322]

شرح الاحوال من البداية الى المال / متفرقه / فارسی

š.-ol-ahvāl men-al-bedāyat-e ela-1-maāl

آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری

ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)

رساله ای است در بیان شرح حال مؤلف به قلم خودش و نحوه تحصیل و تألیفات وی، تولد آرانی در سال 1177 بوده و ربیع الثاني 1226 از بعض تأليفاتش فارغ شده است.

چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، دفتر هشتم، 1381 ش، با تحقیق على صدرائی خوئی

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 621/1

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . سیما ابْنُ عَمِّهِ وَ کاشف غَمَّهُ عَلَى امیر الْمُؤْمِنِينَ وَ يَعْسُوبُ الدین وَ قَاتَلَ الْكُفَّارِ وَ الْمُشْرِكِينَ ... اما بعد بر رای خیریت انتهای برادران ایمانی و اخوان روحانی پوشیده و مخفی نماند که غرض اصلی از ایجاد موجودات معرفت واجب الوجود است.؛ انجام: سیم کتاب فارسی است که در آن اقتصار بر اصل فتوا کردم و غالبا متعرض ذكر اقوال و اختلاف علما نشده ام.

نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی -تهران؛ بی کا، تا: با تاریخ 1227ق؛ 16گ (1-16) [عکسی ف: 2 - 240]

شرح احوال میرزا عبدالوهاب نشاط معتمد اصفهانی / تراجم / فارسی

š.-e ahvāl-e mīrzā “abd-ol-vahhāb nešāt moʻtamed-e esfahānī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1134316

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ 2گ (31پ - 32پ) [مختصر ف: - 469]

شرح احوال میرزا محمد حسن زنوزی / تراجم / فارسی

š.-e ahval-e mīrzā mohammad hasan zonūzī

این شرح حال ظاهرا به وسیله یکی از افراد خاندان وی نگارش یافته است و نسبتا مفصل و قابل استفاده و سودمند می باشد.

چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، به کوشش علی رفیعی علامرودشتی، 1377ق

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11005/5

آغاز: پاكا، ملكا، خداوندا، زبانها از حمد ذاتت قاصر و بيانها در شکرت عاجز؛ انجام: وَلَهٍ قصائد وَ أَشْعَارُ وَ كَانَتْ لَهُ يَدُ طَوِيلَةٍ فِي عِلْمِ الْحُرُوفِ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در برگ 61 این رساله، مرحوم سید علی اکبر شمس العلماء از نوادگان صاحب ترجمه در حاشیه کتاب، نقل قولی را از آیت الله مرعشی نجفی در خصوص رساله رجاليه مرحوم زنوزی به سال 1378ق آورده، از برگ «66 تا 73» شامل مطالب متفرقه به عربی، از سید علی طباطبائی، ملا عبدالله تونی و دیگران؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (53- 65)، 22 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 28 - 27]

شرح احوال میر سید علی همدانی / تراجم / فارسی

š.-e ahvāl-e mīr seyyed 'alī hamadānī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17981

بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 17/7×11/3 سم [رایانه]

شرح احوال ولید سقا و دیگران / عرفان و تصوف، تراجم / فارسی

š.-e ahvāl-e valīd-e saqqā va dīgarān

شرح احوال وليد سقا و دیگران و غيلان مجنون و ابوصالح زین و اسحق بن ابراهیم و داستان های دیگر و سد خیال و مراقبت و اشعار فارسی اوحدی کرمانی و اشعار عربی ریحانه و الهه از کتاب النفحات في الارض.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/109

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1261ق، 3گ (192ر-194پ) [ف: 7 - 192]

شرح احوال و هجویات میرزای مشتری / شعر، تراجم / فارسی

š.-e ahvāl va hajvīyāt-e mīrzā-ye moštarī

مشتری خراسانی، محمد ابراهیم، 1264 - 1305 قمری

moštarī xorāsānī, mohammad ebrāhīm (1848 - 1888)

مؤلف در زمان پیری هجویات خود را به نظم سروده از جهت دلتنگی در این کتابچه ثبت نموده است، شامل: 1. شرح احوال میرزای مشتری به قلم خود وی؛ 2. ترجیع بند و هجويات وی بر فروغی و قاآنی و دیگران با ذکر نام.

تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 10191

آغاز: بتاريخ يكهزار و دویست و هفتاد که این بنده ثنا گستر از خراسان به عراق رحل اقامت کشید در همان اوقات شعرای فصاحت شعار دارالخلافه ... تا آنکه بنده ابراهيم المتخلص بمشتری بتوسط حکیم ذوقی در مجلس ادیب الملك و انجمن شعرا را یافت؛ انجام: نوشت مشتری از بهر مرگ آن حیوان *** چو مرد گربه من موشها شدند آزاد

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1293ق، جا؛ تهران؛ اهدایی: فرخ غفاری؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج حنایی، 62گ، 10 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 19 - 232]

شرح اخبار ابی زر بن عقیل / تراجم / فارسی

Š.-e axbār-e abe zar-e bn-e ‘aqil

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:1135/6 _ف

بی کا، بی تا [فيلمها ف:1 - 566]

شرح اخبار الخمسة = شرح الأحاديث المسلسلة بالاباء / شرح حديث / عربی

Š.-u axbār-il-xamsa = š.-ul-aḥādīt-il-musalsalat-i bi-l ābā'

مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118 ؟ قمری

madanī, ‘alī xãn ebn-e ahmad (1643 - 1707)

در شرح بر حدیث منقول از حضرت رسول (صلَّی اللهُ علیه وآله) که خداوند در شب معراج با او زبان على (علیه السّلام) سخن گفت و 4 حدیث دیگر. متن حدیث مزبور این است: « قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) وَ قَدْ سُئِلَ بای الغة خاطبك رَبِّكَ لَيْلَةَ الْمِعْرَاجِ ) خاطبني بِلِسَانٍ عَلَى فالهمني انَّ قُلْتُ یا رَبِّ خاطبتنی أَمْ عَلَا فَقَالَ يَا احْمَدِ اناشی لیس کالاشياء لَا آقاس بِالنَّاسِ وَ لَا اوصف بِالشُّبُهَاتِ خَلَقْتُكَ مِنْ نوری وَ خَلَقْتُ عَلِيّاً مِنْ نُورٍ کی اطَّلَعْتَ عَلَى سَرَائِرِ کی فَلَمْ اجداجب مَنْ عَلِىُّ بْنُ ابیطالب ( علیه السَّلَامُ ) فخاطبتك بِلِسَانِهِ کیما يَطْمَئِنَّ قَلْبِكَ». سید علی خان این حدیث را به وسیله پدرش از جدش از مولی محمد امین استر آبادی، از میرزا محمد استر آبادی از سید ابو محمد محسن(یکی از اجداد سید) و او با سلسله سندی که همه از پدران او هستند از زید شهید و زید به وسیله پدر و جدش از حضرت علی (علیه السّلام) روایت کرده است. وی پس از نقل حدیث یاد آور شده است که این حدیث را سید خوارزمی در باب 6 کتاب مناقب با سندی دیگر و با اندکی تفاوت در متن آورده است. سید علیخان مدنی در این رساله 5 حدیث را که با سلسله سند مزبور نقل شده اند یاد می کند و می گوید این حدیث از احادیث کم نظیر مسلسل بالاباء است که 27 پدر و پسر در سند آن قرار گرفته اند. (عبد الحسين حائری)

آغاز: الحمدلله الَّذِي أَكْمَلَ بِنَبِيِّهِ احْمَدِ نِظَامُ الدین وَ شَرَحَ بوصیه

عَلَى صَدْرِ الدِّينِ ... قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) يَقُولُ وَ قَدْ سُئِلَ بای لُغَةِ خاطبك رَبِّكَ لَيْلَةَ الْمِعْرَاجِ قَالَ خاطبني بِلِسَانٍ عَلَى. انجام : قَالَ راقمه وَ اتَّفَقَ تَوْضِيحِ مَا لَعَلَّهُ يَحْتَاجُ الَىَّ التوضيح عجالة حَالٍ رقم الْأَخْبَارِ فِي هَذِهِ التَّذْكِرَةِ وَ لَمْ أَقِفُ عَلَى شی مِنْ ذلک الاحد مِنَ السَّلَفِ فَانٍ أَصَبْتَ فببرکات أَهْلِ الْبَيْتِ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ وَ اللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ [دنا 414/6 -415 (5 نسخه)]

1. قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه:432/3

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 7گ (185-191ر)، 14 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 2 - 274]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8945/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ مصدر است به صورت اجازه مؤلف به میرزا ابراهیم بن مراد الحسینی الحسنی در ربیع الاول 1109 در روایت این کتاب، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 2گ، 25 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 15 - 226]

3. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10841/31

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد صالح حسینی طالقانی، تا: اواخر شوال 1129ق؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 3گ (54پ -56ر)، ابعاد متن: 20×9، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20 - 388]

4. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 6/2-طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: قَالَ راقم هَذِهِ الاسطر عَلَى صَدْرِ الدِّينِ بْنُ احْمَدِ ... هَذِهِ الْأَخْبَارُ الخمسه مِنْ مسلسل الْحَدِيثَ بالاباء يسبعة وَ عِشْرِينَ أَباً وَ قَلَّمَا اتَّفَقَ ذَلِكَ فِي أَخْبَارِ الخاصه .. وَ اتَّفَقَ تَوْضِيحِ مَا لَعَلَّهُ يَحْتَاجُ الَىَّ التوضيح عجالة ... وَ لَمْ أَقِفُ عَلَى شَيْ‏ءٍ مِنْ ذَلِكَ لَا حَدُّ مِنَ السَّلَفِ ... سَنَةُ تِسْعٍ وَ ماية بَعْدَ الالف أَحْسَنَ اللَّهُ اختتامها ...

خط: نستعلیق، کا: سید اشرف بن سید حیدر الحسینی البازی، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 2ص (237 _238)، 25 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 22 - 2]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1803/35

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 7ص (370-376)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 9 - 313]

6. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7058/4

کا: کثنوی، تا: شعبان 1268ق؛ کاغذ: فرنگی سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 20 سطر (12×6)، اندازه: 18×12سم [ف: 16 - 440]

7. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2107/5

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، كا: حسن بن علی یزدی کنتوی یزدی، تا: آخر شعبان 1268ق؛ مصحح، محشی، در آخر نسخه چند فایده از کثنوی درباره ریاض الجنان فارسی و کاشفی سبزواری و انوار العقول؛ مهر: كاتب «ظني بربي حسن»؛ 4ص (208-211)، 19 و 15 و 18 و 20 سطر [میراث شهاب: س 18 ش 1 - 44]

شرح الاخبار في فضائل الأئمة الأطهار / فضائل و مناقب / عربي

S.-ul-axbar fi fada'il-il a'immat-il athar

این حیون، نعمان بن محمد، - 363 قمری

ebn-e hayyūn, no‘mān ebn-e mohammad (- 974)

به دستور: المعز لدين الله

این دفتر که در شانزده جزء است درباره برتری امیر مؤمنان على و خاندانش و رد بر سنیان به روش کهن شیعی اسماعیلی می باشد. در آن در بسیاری از جاها از طبری یاد شده و از «کتاب فضائل علی» او آورده شده است. ایوانف در «راهنمای فرهنگ اسماعیلی» (ص 68) می نویسد که این دفتر به دستور «معز بالله» نگاشته شده و فهرست جزوهای آن چنین است: 1. در دانایی و دیگر خوی و رفتارهای امام؛ 2. در این که علی نخستین کسی است که به اسلام گرائید؛ 3. در جنگ های علی؛ 4. نبرد او با بی دینان؛ 5. در بی دینانی که با او دشمنی ورزیدند؛ 6. نبرد او با معاویه؛ 7. خرده گیری از حشویان که خلیفه های نخستین را می ستایند؛ 8 در فرمان (امر) خدایی به پیروی از علی و جانشینانش و خرد برتر على؛ 9. در آنچه که در قرآن درباره علی و امامان آمده؟ 10. در برتری های علی و نویدی که برای رفتن به بهشت به پیروان او داده شده؛ 11. در پیشگویی قرآن درباره خاندان پیامبر؛ 12. در برتری های حسن و حسین؛ 13. سرگذشت حسن و زهر خوردن او و سرگذشت حسین؛ 14. درباره جعفر بن محمد و پسر او اسماعیل و فرزند بزرگتر او محمد بن اسماعیل و پیشوایان نهانی؛ 15. دعوت المهدی و معجزه های او؛ 16. برتری های پیروان علی. (دانش پژوه)

وی کتاب را پس از جمع و تألیف، به المعز لدين الله، خليفه فاطمی عرضه نموده و پس از آن اصلاحاتی را که خلیفه فاطمی در آن لازم دانسته به عمل آورده است. قاضی نعمان جهت تسهيل اسانید اخبار را نیز حذف کرده است.

چاپ: قم، انتشارت جامعه مدرسین، تحقیق محمد رضا حسینی جلالی، 3 جلد، 1409 ق. [دنا 415/6 (7 نسخه)؛ بروکلمان، ذیل 5/1 و 324]

1. قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 651عکسی

آغاز: قَدْ ذَكَرْتُ فِي بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ هَذَا الْكِتَابِ مَا نَزَلَ مِنَ الوحی وَ الْقُرْآنِ فِي عَلَى عَلَيْهِ السَّلَامُ ؛ انجام پایان جُزْءُ دوازدهم : فَقَالَ أَلَانَ قُتِلَ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ بَكَتِ السَّمَاءُ عَلَيْهِ كَمَا بَكَتْ علی یحیی بْنِ زکریا . تَمَّ الْجُزْءُ الثَّانِي عَشَرَ مَ کتاب شَرْحِ الاخبار ...

نسخه اصل: کتابخانه انستیتوی اسماعیلیان در لندن. مشتمل است بر جزء نهم تا پایان جزء دوازدهم مضافا اینکه جزء نهم و دهم دوبار و به دو خط نوشته شده است؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: 9 شعبان 1116ق (در پایان جزء نهم)؛ مصحح؛ تملک: محمد على ابن فتح بهائی؛ 257 گ، 13 و 16سطر [عکسی ف: 2 - 132]

2. قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 650عکسی

آغاز: الحمدلله الْأَوَّلِ بِلَا حَدُّ الاخر بِلَا آمد ... قَالَ الْقَاضِي النُّعْمَانِ بْنِ مُحَمَّدٍ ... أَثَرَةً مِنْ الاخبار وَ جُمُعَةٍ مِنْ الاثار فِي فَضْلِ الائمة الابرار؛ انجام: پایان جُزْءُ هشتم : وَ قَدْ أَمَرَ النَّاسَ رَسُولَ اللَّهِ ( صلَّی اللَّهِ علیه وَ آلِهِ ) بِرَدِّ مَا اخْتَلَفُوا فِيهِ الَىَّ صَلَوَاتُ عَلَيْهِ وَ أَبَانٍ بِذَلِكَ انْهَ ولی أَمْرِهِمْ مِنْ بَعْدَهُ عَلَى مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ جَلَّ ذِكْرُهُ . تَمَّتِ الْجُزْءُ الثَّامِنَ ...

نسخه اصل: کتابخانه انستیتوی اسماعیلیان در لندن. مشتمل است بر جزء اول تا پایان جزء هشتم؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: 1126ق (پایان جزء چهارم به خط عبد العلی اورنگ آبادی در روز نهم ربیع الثانی 1260ق، از اول جزء پنجم تا پایان جزء هشتم به خط دیگری، به تاریخ روز اول رجب 1126 ق)؛ مصحح؛ تملک: شیخ محمد علی ابن فتح بھائی؛ 355 گ، 13 و 17سطر [عکسی ف: 2 - 131]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 652عکسی

آغاز: ذكر من قتل مع الحسين (صلَّی اللهُ علیه وآله) من أهل بيته؛ انجام: پایان جزء شانزدهم: قَوْلُهُ كخامظ الزَّرْعِ ، فخامة الزَّرْعِ أَوَّلَ مَا يَنْبُتُ عَلَى سَاقٍ وَاحِدَةً ، وَ الخامة الْقَصَبَةِ ، قَالَ الشَّاعِرُ : أَنَّما نَحْنُ مِثْلَ خَامَةِ زَرْعٍ *** فمتی بَانَ بَانَ محصدة تَمَّ الْجُزْءِ السَّادِسَ عَشَرَ ... وَ تَمَّ بِتَمَامِهِ الْكِتَابِ بحمدالله الْعَزِيزِ الْوَهَّابِ.

نسخه اصل: کتابخانه انستیتوی اسماعیلیان در لندن. جزء سیزدهم تا پایان جزء شانزدهم، و به آن کتاب خاتمه می یابد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 جمادی الثانی 1295 ق (در پایان جزء چهاردهم)؛ مصحح؛ 142گ، 16سطر [عکسی ف: 2 - 133]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:33244

آغاز: حَجَّةً احْتَجَّ بِهَا الطَّبَرِيِّ عَلَى بَعْضٍ مَنْ خَالَفَهُ فِي تَفْضِيلِ عَلَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ مَا عَلَيْهِ ؛ انجام : أَنَّ يَسْكُتَ الانسان عَنْ ذکر فَضْلِهِ وَ حُسْنِ المحاورة وَ الْمُوَاسَاةُ لِحُسْنِ الْعِشْرَةِ

شامل هفت جزء است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 133گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 365]

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4202

جزء اول و چهارم و دوم و ششم کتاب است؛ خط: نسخ، كان محمد بن يوسفعلی، تا: 7 جمادی الثانی 1315ق، و ملی جی بن راج بھائی بن نور بهائی، دوازدهم صفر 1316 بدستور آدم جی بن فربهائی (پایان جزء دوم)، و فدا حسین بن ابراهیم جی، جمعه اول محرم 1316 (پایان جزء ششم)؛ جلد: مقوایی، 133گ، 17 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 11 - 203]

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3705

آغاز: الدعشی باسناده عَنْ عبدالله بْنِ وَ قَيِّمُ الْكِنَانِيِّ قَالَ قَدِمْتَ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ سَعْدِ بْنِ ابی وَقَّاصٍ

جزء هشتم؛ خط: نسخ، كا: على حسين بن عبدالعلی مبار کفوری اعظمی، تا:شنبه جمادی الثانی 1350ق، جا برهانپور مدرسه حکیمیه؛ جلد:مقوایی، 89گ، 12 سطر، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 10 - 106]

7. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:34824

آغاز و بِهِ نَسْتَعِينُ وَ عَلَيْهِ نَتَوَكَّلُ قَدْ ذَكَرْتُ فِي بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ هَذَا الْكِتَابِ مَا نَزَلَ مِنَ الوحی وَ الْقُرْآنِ فِي عَلَى (علیه السَّلَامُ) ؛ انجام: أَعَاذَنَا اللَّهُ عزوجل وَ ایاکم وَ جَمِيعَ الْمُؤْمِنِينَ [ الْمُؤْمِنَاتُ ] مِنَ الضَّلَالَةِ وَ الْجَهَالَةِ وَ وَفِّقْنَا لِلْهِدَايَةِ وَ الْعِلْمِ وَ الدارية بِمَنِّهِ وَ احسانه وَ فَضْلِهِ [ تَمَّ الْجُزْءُ التَّاسِعُ] شامل جزء (باب) نهم و در ذکر آیات و روایاتی است که در فضیلت امام علی (علیه السَّلام) وارد شده. البته آنچه درباره مناقب آن حضرت در ابواب قبلی ذکر شده در این باب نیامده است؛ خط: نسخ، كا: جوهر محمد برهان الدين، تا: ربيع الاول 1394ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن عنابی، 57گ، 12سطر، اندازه: 13/5 × 22/5سم اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 366]

8. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3731

جزء پنجم و ششم کتاب می باشد؛ خط: نسخ، كا: علی حسین بن عبدالعلی مبار کفوری اعظمی، بی تا، جلد: مقوایی، 70گ، 17 سطر، اندازه: 14× 22/5سم [ف: 10 - 127]

9. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:966

آغاز: حَجَّةً احْتَجَّ بِهَا الطَّبَرِيِّ عَلَى بَعْضٍ مَنْ خَالَفَهُ فِي تَفْضِيلِ عَلَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ مَا عَلَيْهِ مِنَ الْحُجَّةَ مَعَ اقراره بِفَضْلِهِ وَ مِمَّا رَوَاهُ فِي اثبات خِلَافَتَهُ وَ امامته مِمَّا قَدْ حَكَيْتَ ذَلِكَ عَنْهُ فِي الْبَابِ الَّذِي قَبْلَ هَذَا الْبَابِ مَعَ تصحيحه ذَلِكَ وَ انْهَ كَبَعْضِ مِنْ قَدَّمْتُ ذِكْرَهُ مِمَّنْ يَتَعَاظَمُ أَنْ يُكَفِّرَ غَيْرُهُ وَ لَا يَتَعَاظَمُ الْكُفْرِ لِنَفْسِهِ فَمِنْ ذَلِكَ أَنَّ كِتَابِهِ الَّذِي ذَكَرْنَاهُ وَ هُوَ کتاب لَطِيفُ بَسَطَ فِيهِ فَضَائِلِ عَلَى (درباره رساله طبری در اثبات غدیر خم)؛ انجام: قَدْ احْتَالَ قَوْمٍ لِهَذِهِ الْكَلِمَةُ حِيلَةَ أُخْرَى فَقَالُوا أَنَّمَا ذَلِكَ مِنْهُ عَلَى جِهَةِ التَّوَاضُعِ وَ الشَّفَقَةِ أَلَانَ الْمُؤْمِنَ لَا يَمْدَحُ نَفْسِهِ وَ لایز کیها . . . . . وَ أَنَّمَا التَّوَاضُعِ انَّ يَسْكُتَ الانسان عَنْ ذِكْرِ فَضْلِهِ وَ حُسْنِ المحاورة وَ الْمُوَاسَاةُ لِحُسْنِ الْعِشْرَةِ (درباره خرده گیری از سخن ابی بکر: «من فرمانروای شما شدم با اینکه بهتر از شما نیستم» که از آن بهتری نژادی خواسته نشده و از روی فروتنی هم این را نگفته است و نه اینکه خواسته باشد آشکار بدارد که من برتر از شما نیستم و مرا چنین مپندارید)

دارای دنباله جزء نخستین است (2ر -12پ) تا پاره ای از جزء هفتم از 16 جزء کتاب؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، این نسخه همان است که نزد نوری بوده و در مستدرک (ص 321) از آن یاد نمود؛ تملک: آقای ضیاء الدین نوری و نزد حسن صدرالدین موسوی کاظمی عاریت می باشد؛ جلد: تیماج سرخ، 152گ، 20

سطر (10×15/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 5 - 1365]

شرح اخبار و اشعار و امثال تازی کلیله و دمنه / ادبیات / فارسی

Š.-e axbār va aš‘ār va amsāl-e tāzī-ye kelīla va demna

وابسته به: کلیله و دمنه؛ نصرالله منشی، نصر الله بن محمد (قرن)

شاید از ابو اسحاق ابراهيم بن محمد بن حیدر بن على نظام الدین الموذن الخوارزمی (زاده 559 ق) (نامه او ساخته در کرمان در 621 برای وزیر ضياء الملك مكرم الدوله حسين محمد). او در جوانی گزارشی به عربی و سپس این را به فارسی ساخته است (معجم الأدباء ياقوت 15/2 -16، یادداشت مینوی در نسخه). او از پردازنده کلیله و دمنه چنین یاد می کند: « معین الدوله وَ الدَّيْنَ ابوالمعالی نصرالله بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْمَجِيدِ غزنوی» و کار خود را شرح می خواند.

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:85بخش 3

نسخه اصل: اسماعیل 516؛ کا: محمد بن محمود بن محمد زنگی بخاری، تا: نزدیک به پایان 707ق؛ 84گ [ف: - 102]

شرح اختراعات قرن نوزدهم / فیزیک / فارسی

š.-e exterā‘āt-e qarn-e nūzdahum

مترجم: علی بخش میرزا قاجار، 1254 قمری

اهداء به: مظفر الدین میرزای ولیعهد

علی بخش میرزای قاجار که یکی از مترجمان بنام و زباندان های مشهور دوره ناصری است و صاحب چندین ترجمه از زبان فرانسه به فارسی می باشد. کتاب حاضر را برای مظفرالدین میرزای قاجار در مدت دور روز از فرانسه به فارسی برگردانیده که شامل دو رساله است: رساله 1. در اختراعات الکتریکی؛ رساله 2. در اختراعات امور مربوط به حرارت. ضمنا در هر دو رساله طردة للباب مباحث دیگری مطرح شده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 882

آغاز: بسمله ، بَعْدَ أَزُّ حُمِدَ وَ سپاس قَادِرُ بی همتا وَ صَلَواتُ وَ سَلامُ وَ خشور مصطفی وَ آلِ تبارش ؛ انجام : لِهَذَا بِشَرْحِ وَ بَسَطَ وی نه پرداختم تَمَّ الْكِتَابِ.

خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: محتملا قرن 13، جان تبریز (احتمالا)؛ محتملا قسمتی به خط مترجم و قسمتی به خط دیگری است، دارای مقدمه؛ کاغذ: فرنگی، سفید، جلد: تیماج قرمز، 61گ، 11 سطر (15×8)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 2 - 416]

شرح اختصار مختصر قدس الأسرار في اختصار المنار / اصول فقه / عربی

š.-u ixtişār-i muxtaşar-i quds-il-asrār fi ixtişār-il-manār

ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا، 802 - 879 قمری

ebn-e qotlūbaqā , qāsem ebn-e qotlūbaqā (1400 - 1475)

وابسته به اختصار مختصر قدس الأسرار في اختصار المنار؛ ابن حبیب، طاهر بن حسن (740-808)

شرح مزجی توضیحی مختصری است بر مختصر زين الدين ابن حبیب حلبی بر متن «قدس الاسرار» شیخ ابو البركات عبد الله بن احمد نسفی (-710ق) که در آن کتاب خود «منار الانوار» را مختصر کرده است. این شرح هنگام خواندن عثمان بن اغلبک حنفی کتاب را نزد شارح املا شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6601/1

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ ... أُصُولُ الشَّرْعِ ، الاصول جَمَعَ أَصْلٍ وَ الاصل مَا يُبْنَى عَلَيْهِ غَيْرُهُ وَ الْمُرَادُ هُنَا الْأَدِلَّةِ الشَّرْعِيَّةِ ؛ انجام : وَ تَلَقَّتْهُ الطِّبَاعَ السليمظ بِالْقَبُولِ وَ الْعَادَةِ مَا اسْتَمَرَّ النَّاسَ عَلَيْهَا وَ عَاوَدُوهُ

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 رجب 985ق؛ جلد: مقوایی، 37گ (1پ-37پ)، 23 سطر، اندازه: 18×13/5 سم [ف: 17- 177]

شرح اختلاجات اعضای آدمی / علوم غریبه، طب / فارسی

š.-e extelājāt-e aʻzā-ye ādamī

شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1726/8

آغاز: حكماء از قول ذوالقرنین *** آنکه زو داشت کار عالم زین

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ 4گ (75ر-78پ)، اندازه: 15×10 سم [نسخه پژوهی: 3 - 174]

شرح الاخلاص الى العتبة الرضوية و کشف الاختصاص بالحضرة العلية العلوية / شرح حديث / فارسی

Š.-ul ixlāş ila-l ‘atabat-ir radawīyya wa kašf-ul ixtişaş bi-l-ḥadrat-il ‘allīyyat-il ‘alawīyya

اهدا به: شاه طهاسب صفوی

مؤلف چهل حدیث را از کتاب «عيون اخبار الرضا عليه السلام» شیخ صدوق، در مناقب و فضائل حضرت رضا علیه السلام استخراج و شرح و ترجمه نموده است. مؤلف در ابتدا حديث را می آورد و بعد به فارسی ترجمه می کند؛ سپس شرح حدیث را در سه عنوان «بشارات، اشارات و حکایت» ذکر می نماید. این کتاب مشتمل بر یک «مقدمه) و یک «مقصد» و یک «خاتمه» است. مقدمه در سه «مطلع» آمده: مطلع 1. بیان واجب الاتباع بودن مذهب شیعه؛ مطلع 2. فضائل امیر المؤمنين عليه السلام؛ مطلع 3. شرح حال شیخ صدوق (رحمة الله).

آغاز: حمد و سپاس خداوندی را سزاست که قبه زرنگار بار گاه رفیعش را ...

انجام: در کدام صحیفه از صحايف اوراق لیل و نهار مثبت و مرقوم گشته و الحمدلله الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَ مَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَولَا أَنْ

هدانا اللَّهُ ... [دنا 415/6 ؛ مكتبة امير المؤمنين 429/2 ؛ فهرستواره منزوی 367/9)

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12422/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: اسماعيل بن حاجی دوست محمد، تا: غره ذیقعده 1048ق، جا: بندر سورت؛ جلد: مقوایی زرد، 129ص (1 _129)، 21 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 35 - 378]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 71- 1/71

آغاز: و هر گاه که بردند اهل بیت من از روی زمین خراب گردد زمین و هلاک شوند بندگان اشارت به آنکه تا صاحب الزمان عليه السلام. بر روی زمین است دنیا خراب نخواهد شد؛ انجام حضرت رسالت پناه - صلى الله عليه وآله وسلم به امیر المؤمنین عليه السلام فرمودند که یاعلی قُلِ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِي عِنْدَكَ وَ اجْعَلِ الَىَّ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ ... با رخدایا

بخشی از مقدمه (مطلع دوم) آن تا حديث 38؛ خط: نسخ، بی کا تا: قرن 11-12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با نوشته ای از محمد علی در معنی دین و ملت و مذهب؛ تملك: محمد حسین بن محمد على رشتی مدعو به ملا میرزا جان، ملا عبدالله ولد مرحوم ملا میرزا جان؛ جلد: تیماج، مشکی، 128گ، 20 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 5 - 2410]

شرح الاخلاق العضدية / اخلاق / عربی

š.-ul-axlāq-il-‘adudīyya

کرمانی، محمد بن يوسف، 717 - 786 قمری

kermānī, mohammad ebn-e yūsof (1318 - 1385)

وابسته به: الاخلاق = الحكمة العملية = اخلاق العضدية = لب اللباب؛ عضد الدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)

اهداء به: جلال الدین تورانشاه وزیر

شرحی است آمیخته با اخبار و آثار و اشعار بر رساله ایجی که پس از مرگ ایجی ساخته شده است. چلبی ذیل عنوان «اخلاق عضدالدين» از سه شرح یاد کرده است: شمس الدين محمد بن یوسف کرمانی شاگرد ایجی (بقول) گویا همین نسخه ما و طاشکپری زاده ابوالخیر احمد بن مصطفی و احمد بن لطف الله رئيس المنجمين رومی (- 1113ق).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2924

آغاز: لِمَا فِيهِ مِنَ الْقَوِىِّ الرُّوحَانِيَّةِ وَ شَبِيهَةُ بِالْبَهِيمَةِ لِمَا فِيهِ مِنَ الْقَوِىِّ الحيوانية ( دیباچه ) ؛ انجام : ( وَ العيادات ) قَالَ صلعم اذ أَعَادَ الْمُسْلِمُ أَخَاهُ . . . أَنْ يَضَعَ أَحَدُكُمْ يَدَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 107گ، 13 سطر (5/5× 13/5)، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 10 - 1783]

شرح اخلاق ناصرالدین شاه / تراجم / فارسی

š.-e axlāq-e nāser-od-dīn šāh

فقیرزاده، محمد بن جعفر، ق13 قمری

faqīrzāde, mohammad ebn-e jaʼfar (- 19c)

نویسنده که از صوفیان بوده و به سلک درویشان اصل و نسبی داشته است و به روایتی سفرها کرده، در آخر عمر که در تهران رحل اقامت افکنده به تحریر این کتاب پرداخته است. این کتاب که در شرح حال ناصرالدین شاه قاجار است از اخلاق و رفتار این شاه شرح مبسوطی می آورد و می افزاید که اخلاق پسندیده این شاه چگونه موجب پیشرفت کار دین و دولت اوست. او با این مطالب چون دیگر متملقان درباری قصد گدایی دارد و برای قوت خود و فرزندانش بدین ترتیب تلاش می نماید.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:459

آغاز: بسمله ، بسمله، حمد و ثنای وجود واجب الوجودیست که نهال آمال مجاهدان راه و مخلصان درگاه و سالکان طريق معرفت را بجهة تمکین قبول بخلوتگاه وصال؛ انجام: و سماء ظليله اند و نعمت جليله اند الى ما شاء الله

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 167گ، 9 سطر (13×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 444]

شرح اخلاق ناصری > توضيح الاخلاق

شرح اخلاق ناصری > توضیح الاخلاق عبدالله شاهی

شرح اخلاق ناصری = تجلی الاشراق / اخلاق / فارسی

š.-e axlāq-e nāserī= tajall-il-ešrāq

وابسته به اخلاق ناصری؛ نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد ( 672-597 ق)

نام شارح در این نسخه و نسخه های مشابه ذکر نشده است اما از مطاوی ابحاث مشخص می شود وی از اعلام و حکمای امامیه نیمه دوم قرن 11ق به بعد است که از ایماضات میر داماد (1040 ق) نقل مطلب دارد. کتاب شرح مفصلی با عبارات محكم در عناوین «قوله، قوله» بر «اخلاق ناصری» خواجه نصیر الدین طوسی با مشرب فلسفی است که با بحث معاد جسمانی و روحانی آغاز می شود و کمتر به شرح عبارات متن پرداخته است. در جلد 983/6 «فنخا» با عنوان «تجلی الاشراق» دو نسخه دیگر از همین رساله معرفی شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:32985

آغاز: و محمود و محمود عليه و محمودیه انتساب حامدية به جناب حضرت احدیت جل و علا انسب و اولی است؛ انجام: و تمثيل آن از کلام سيد المحققین قدس سره گذشت (گذشته

متذکر)

خط: نستعلیق شکسته، ب کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبر، بهمن 1384؛ کاغذ، کاغذ: نخوذی، جلد: تیماج زعفرانی، 135گ، اندازه: 11/3×18 سم [ اهدائی رهبر: 6 - 93]

شرح ادب الدعا / شرح دعا

š.-e adab-od-do‘ā

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17955

بی کا، بی تا؛ نسخه نادر و نسبتا کهنه [د.ث. مجلس]

شرح ادعیه / شرح دعا / فارسی

š.-e ad'īya

همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 4760/1

آغاز: مِنْ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا . . . أَزُّ حَضَرَتْ رَسُولَ صلی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ . . . که آنَ شَبَّ که مُرّاً مِعْرَاجُ بردند ؛ انجام : أَنَا الرَّبِّ الَّذِي لا ظُلْمَ عندی وَ لَسْتُ أُجُورُ فاطلبني تجدنی.

بی کا، بی تا؛ اندازه: 18811سم [رشت و همدان: ف: - 1545]

شرح الادعيه / شرح دعا / فارسی

š.-ol-ad'īya

مشتمل بر هشت حزب. ظاهرا شرح دعای حزب البحر باشد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18486

آغاز: معلوم شود دوستی من پیغمبر او را قال گفت پیغمبر صلی الله عليه و آله و سلم اذا اتبعت طريقته وقتی که پیروی کنی تو راه پیغمبر.. انجام: استجب دعوتی قبول فرمائی دعا مرا يا من له العزت ای آنکسی که ثابت است مر او را بزرگی همه.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: میشن مشکی، 474ص، 13 سطر، اندازه: 14/5 ×20 سم [ف: 225 – 50]

شرح ادعية السر / شرح دعا / فارسی

š.-e ad'īyat-os serr

دستجردخانی، محمد مهدی بن محمد، ق 12 قمری

dastjerdxānī, mohammad mahdī ben mohammad ( 18c)

قطعه ناتمام از «شرح ادعیه سر» مروی از پیامبر اکرم (صلَّی اللهُ علیه وآله).

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14349/2

آغاز: (پس از خطبه مختصر و نام مؤلف:) که چون بر مضمون کلام معجز نظام الهی و اخبار متناهی پیغمبر خدا و ائمه هدی صلوات الله عليهم اجمعین ادعیه و اوراد و اذکار اهم فواید و راجح مقاصد است و این قليل البضاعه مدت ششماه در هنگام تحصیل علوم در خدمت فقهای اثنی عشری رضوان الله عليهم در طلب وافيه بودم ... تا اینکه روزی از روزها بحسب اتفاق اوراقی چند مندرس مغشوش از یکی از فضلا و هو مولانا العالم الفاضل التحریر سلطانمحمد نام که یکی از تلامذه شیخ البهاء و الدين شیخ محمد عاملی بود بنظر این فقير رسید که آنرا سر نامیده بودند بعد از تفکر و تعمق بسیار در خدمت فضلا تصحیح آن نمود و شرح آنرا بفارسی در معرض بیان در آوردم.

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ، 11 سطر، اندازه: 22×11/5 سم [ف: 15 - 481]

شرح ادعية السر القدسية > ادعيه قدسيه

شرح ادعية سر القدسية / شرح دعا / فارسی

Š.-e ad'īyat-o serr-el qodsīyya

حکیم مؤمن، محمد مؤمن بن محمد زمان، ق 11 قمری

ebn-e

mo'men, mohammad mo'men hakim mohammad zamān (- 17c)

مؤلف که از نزدیکان مقرب الخاقان محمود بیک جبادار باشی بود چون میل وی را به ادعیه و اذکار متمایل یافت به ترجمه ادعيه سر قدسیه» همت گمارد. این دعا که عناوین «یا محمد - یا محمد» دارد و برای حل مشکلات و گرفتاری ها ترتیب یافته، شامل سی و یک و یا سی و دو دعا است. مؤلف پس از ترجمه دعاها در فقراتی با عنوان «توضیح» به شرح و بسط ادبی و معنوی ادعیه پرداخته است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2566

آغاز: الحمدلله الْمَحْمُودِ فِي كُلِّ فَعَالَهُ الْمَعْبُودُ بجلیل جَلَالُهُ الْمَرْغُوبِ لِعَظِيمِ نواله ، الْمَرْهُوبُ لاليم نَكَالِهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدِ الْمَبْعُوثُ بِتَبْلِيغِ أَقْوَالِهِ . . . وَ بَعْدُ معروض میدارد مُعْتَرِفُ بِكَمَالِ نَقَصَ وَ نادانی . . . که چون این حقیر کثیر التَّقْصِيرُ ؛ انجام : بنابر أَوَّلَ صَلَاتِهِ مَنْصُوبُ وَ بنابر دویم مَرْفُوعِ اسْتِ فِي اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ مُتَعَلِّقُ بمضاعفة وَ مُتَعَلِّقُ برفعت میتواند بِوُدِّ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ تَمَّ بحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ

خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 12-13؛ این نسخه با نسخه ای که آن با نسخه اصل مقابله شده بود مقابله و تصحیح شده، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 86گ، 17 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف مخ-3-1145]

شرح ادعیه وارده از امیرالمؤمنین / شرح دعا / عربی

Š.-e ad'īye-ye vāreda az amīr-ol-m'menīn

رشتی، نظر على

raštī, nazar ‘alī

شرحی است بر بعضی ادعیه وارده از علی (علیه السَّلام) که بر مذاق عرفانی و فلسفی نوشته شده است.

بابل؛ خاتم الانبیاء، شماره نسخه: 157/4

آغاز: اعْلَمْ أَنَّ هَذَا الدعا أَيْضاً مِنِ الْأَسْرَارِ المكنونه الْبَعِيدَةِ عَنْ الافهام ؛ انجام : وَ الَّا لَمَا جَازَ الدُّعَاءِ بِالْمَغْفِرَةِ لَهُمَا فَتَعْساً لِمَنْ قَالَ خِلَافِهِ یا ولی البرکات .

خط: نستعلیق زیبا، كا: يعقوب بن مقيم بارفروشی مازندرانی، تا: 1254ق؛ این نسخه مشتمل بر شرح دعای سحر، دعای سمات، دعای افطار، دعای صباح و مساء، دعای کمیل، ادعیه ایام هفته و غیره می باشد؛ مهر: «عبده الراجی یعقوب» (بیضی)، «حسین منی و انا من حسین» (بیضی)؛ واقف: يعقوب بن مقيم بارفروشی مازندرانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 27ص (579-605)، اندازه: 21×16سم [ف: - 107]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1789/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عكسي ف: 5 - 258]

شرح ادله اثبات واجب الوجود / کلام و اعتقادات / عربی

š.-e adelle-ye esbāt-e vājeb-ol-vojūd

در این رساله ادله مهم اثبات واجب الوجود که محقق دوانی به رشته تحریر کشیده است آمده و نشان داده شده که از آن ادله محقق دوانی چه نظر داشته و این که با جمال مطلبی آمده چه مطولاتی در آن قول بوده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:69/5

آغاز:بسمله ، بحمدک یا مَنْ دَلَّ عَلَى ذَاتُهُ وَ بَسَطَ عَلَى صَفَحَاتِ ؛

انجام : مِنِّي عَلَى مَا هُوَ التَّحْقِيقِ مِنْ . . . هُوَ الماهيه.

خط: نستعلیق، کا: محمد امین طبیب اردوباری، تا: قرن 10، جان اردبیل مسجد خواجه سلطان؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، مذهب، 63ص (151-213)، 21 سطر (13×8)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 7 - 68]

شرح الادوار / موسیقی / فارسی

š.-ol-advār

سمرقندی، لطف الله بن محمد، ق8 قمری

samarqandī, lotf-o-llāh ebn-e mohammad (- 14c)

وابسته به: الأدوار في معرفة النغم و الاوتار؛ صفي الدين ارموی، عبد المؤمن بن يوسف (613-693)

اهدا به: امیرزاده سیدی

تاریخ تأليف: 798ق

در یک «مقدمه» و دو «قسم»: مقدمه در معنی موسیقی؛ قسم 1 در تألیف، شامل دوازده فصل؛ قسم 2. در ایقاع، شامل دو فصل.

آغاز: بسمله سُبْحَانَ مَنْ تَفَرَّدَ بتأليف ادوار الافلاك الدايره وَ تَوَحَّدَ فِي ايقاع . . . أَمَّا بَعْدُ چون عنایت احدیت ... از افق کمال طالع شد ... اعني ذات گزیده ... امیرزاده سیدی ... چنان فرموده که علم موسیقی فن شریفیست و ادوار مولانا صفی الدین عبد المومن بن ابوالمفاخر الارموی در آن فن مختصری ظریف لكن اگر ترجمه آن بفارسی میسر شود ... عامه را فايدة تامه باشد ... بنده حقیر فقیر لطف الله بن محمد بن محمود ... بر مقتضی اشاره عاليه ... در آن امر خطیر شروع نموده و در اواخر جمادی الاخره سنه ثمان و تسعين و سبعمائه با تمام رسید بر مقدمه و دو قسم ... دنا 417/6 ؛ فهرست موسیقی 90 و200؛ هنر و مردم 33/94 ؛ دانشمندان آذربایجان 236]

1. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:531/3

آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، 19 سطر [ف: 1- 338]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3896/3 _ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:2 - 277]

2. تهران، ملک؛ شماره نسخه:1647

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذی، 20 گ، 17 سطر، اندازه: 17/9×11/9 سم [ف: 3 - 494]

3. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 333/1

آغاز: برابر؛ انجام: مثلا آنرا به سیاهی یا لون دیگر رسم کنند با غیر مؤثر که آنرا محو توان کرد و ما جدول میل اجزاء ...

بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی، 1324ش؛ 15گ (1پ -15پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1 - 233]

شرح الادوار = زبدة الأدوار / موسیقی / فارسی

š.-ol-advār = zobdat-ol-advār

مراغی، عبدالقادر بن غیبی، 754 - 838 قمری

marādī, ‘abd-ol-qāder ebn-e qaybī (1354 - 1435)

وابسته به: الأدوار في معرفة النغم و الاوتار؛ صفي الدين ارموی، عبد المؤمن بن يوسف (613-693)

شرح بر کتاب «الأدوار» صفي الدين عبد المؤمن ارموی است، مشتمل بر «مقدمه» و «مقاله» و «خاتمه» و هر کدام در چند فصل»: مقدمه شامل سه فصل»: 1) معنی لفظ موسیقی، 2) بیان موضوع موسیقی، 3) بیان مبادی موسیقی؛ مقاله حاوی دو فصل: 1) شرح ادوار نغمات، 2) شرح ادوار ایقاعات؛ خاتمه مشتمل است بر زواید فوائد در این فن. این کتاب به صورت شرح و متن آمده و متن آن عربی است. در این شرح مواضع مشكله تفصيل

داده شده و آنچه به خاطر شارح رسیده اضافه کرده است. مؤلف سه کتاب در موسیقی قبل از تألیف این شرح نگاشته بود، به نام های «کنز الالحان» و «مقاصد الالحان» و «لحنيه».

آغاز: حمد بی غایت و شکر بی نهایت قادری را که انواع موجودات را بکمال قدرت و تمام حکمت از عدم بوجود آورد انجام: به يمن و همت مبارک او چنان که دلخواه بود. الحمدلله على نعمائه [دنا 417/6 (7 نسخه)؛ موسیقی نامه ها 138؛ شیلواه 111]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3661

آغاز: برابر؛ انجام: تا از این علم و عمل محظوظ باشند اعنی جامع باشند بين العلم و العمل

خط: نستعلیق، كا: كمال الدين محمود بن ملک محمد بن محمود قزوینی، تا: آخر ربيع الاول 1026ق؛ پس از کتاب چند برگ انتخاب شده از کتاب «مقاصد الالحان» مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 119گ، 17 سطر، اندازه: 19×13/5 سم [ف: 10 - 53]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2385

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ از روی خط، مولا فتح الله بن ابی یزید شابرانی از روی خط مؤلف؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 128گ، 17 سطر (16×8)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 503 - 5]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2927-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف:1 - 129]

3. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1476

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 16 صفر 1283ق، جا: نجف در قزقانچای تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 73گ، 23 سطر(29×19/2) [ف: 3 - 434]

4. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6295

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ از روی نسخه نوشته فتح الله بن ابی زید (یزید) شابرانی از روی خط شارح که در مشهد (مدرسه) ناصری است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذی، 290گ، 15 سطر (20×12) [ف: 3 - 434]

5. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 5531-ف

نسخه اصل: سپهسالار 565 (141/5) [چنین نسخه ای یافت نشد]؛ بی کا، بی تاب نوشته از روی خط فتح الله شروانی در روز یک شنبه 6 شوال 845 از روی اصل، نه اینکه خط خود شیروانی باشد [فيلمها ف:3 - 166]

6. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 491-ف

نسخه اصل: نور عثمانی ش 3651؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 120گ، 23 سطر [فیلمها ف:1 - 129]

شرح الادوار / موسیقی / عربی

š.-ul-adwār

وابسته به: الأدوار في معرفة النغم و الاوتار؛ صفی الدین ارموی، عبد المؤمن بن يوسف (613-693)

گزارشی است به عربی تحت عنوان «قال ... اقول» که هر پانزده فصل را شرح نموده است.

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 531/2

آغاز: بسمله وعلیک التَّعْوِيلِ یا کریم الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . قَالَ وَ رتبته أَقُولُ قَبْلَ الْخَوْضِ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49گ، 19 سطر [ف: 1- 337]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 531/2

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 80]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3896/2 -ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:2 - 277]

شرح الاذکار / عرفان و تصوف / عربی

Š.-ul adkār

اصفهانی، معمر بن احمد، - 418؟ قمری

esfahānī, ma‘mar ebn-e ahmad (- 1028)

شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 78/11

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: نخودی، 20ص (165-184)، قطع: وزيري [نشریه: 5 - 221]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/11 -ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 742]

شرح اربع مقالات بطلمیوس = تفسير الاربع مقالات / هیئت / عربی

u arba maqalat-i batlamiyus = tafsir-ul-arba maqālāt

ابن رضوان، علی بن رضوان، 388 - 453 ؟ قمری

ebn-e rezvān, ‘alī ebn-e rezvān (999 - 1062)

وابسته به: اربع مقالات بطلميوس، کلاودیوس، ش (100-178) او در آغاز این گزارش از رؤوس هشت گانه منطق یاد می کند و به گواهی سبک و گفته خود نگارنده (بطلميوس) و سنجیدن عبارت های «اربع مقالات» با نگارش های دیگر او و گواهی اسکندرانی ها و دانشمندانی مانند ثابت بن قره و کندی و حنین بن اسحق و ابراهيم بن الصلت روشن می سازد که این دفتر از بطلیموس قلوذی نگارنده مجسطی است. اگر چه ابومعشر گفته که از بطلیموس پادشاه اسکندریه است. اگر چنین می بود بایستی جالینوس بگوید و کسی هم نگفته است که بطلميوس محب

الادب (پتولموس فيلادلفوس دانش دوست 304-247 پیش از مسیح) که دستور ترجمه تورات هفتاد را داده بود چنین دفتری پرداخته باشد و او بیشتر نوشته های یهود را می پسندید چنان که يحيى نحوی دانشمند بزرگوار اسکندرانی در تاریخ خویش چنین گفته است. بطلميوس نگارنده مجسطی پس از شاهان اسکندرانی و در روزگار شاهان رومی می زیست پس او جز بطالسه خواهد بود. ابن رضوان در آغاز فهرست از گفتار ابو معشر در مدخل (در نسخه ش 470 دیده نشد) چنین می آورد که شاهان یونانی پس از اسکندر پسر فيلفوس را بطلميوس می نامیدند و آنها نه مرد و یک زن بوده اند و در مصر می زیسته و 275 سال فرمانروایی کردند و همه آنها فیلسوف بوده و نویسنده مجسطی و جز آن یکی از آنها است. مهانکرد می گوید که درو ثيوس (Dorotheus) پادشاه مصر شیفته ستاره شناسی بود و اختر بینان همه شهرها را در آنجا گرد کرد و به دربار خویش آورد و آنها 360 تن بودند و دفترهای بسیاری در ستاره شناسی و ستاره شماری در روزگار او نوشته شد. او در مقاله 10 (مقاله 4 بطلميوس) باب 3 صناعت مولود از «صورة الأمراض = جغرافيا» بطلمیوس و از تاریخ زادن خود به سال 356 یزدگردی (377ق) یاد می کند. این دفتر در 12 مقاله و تفسیر چهار گفتار بطلميوس است: (قوانین مشترک، قوانین پیش بینی های بزرگ مانند پادشاهی و فرمانروایی و جنگ و ارزانی و گرانی، قوانین پیش بینی درباره انسان و زادن کودک، قوانین پیش بینی درباره زناشوئی و پیشه ها). گزارش ابن رضوان 12 گفتار است: 3 گفتار در گزارش 24 باب گفتار یکم اربع مقالات و 3 گفتار در گزارش 13 باب گفتار دوم آن و 3 گفتار در گزارش 14 باب گفتار سوم آن و 3 گفتار در گزارش 9 باب گفتار چهارم آن. متن پس از «قال بطلمیوس» و گزارش پس از «قال المفسر» می آید. (دانش پژوه)

آغاز: بسمله . وَ صَلِّ اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ اله وَ سَلَّمَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ علی بْنِ رِضْوَانُ بْنُ عَلِىُّ بْنِ جَعْفَرِ الْمُتَطَبِّبِ قَصَدْنَا آنَ نَشْرَحْ أَقَاوِيلَ الْحَكِيمُ بطلميوس فِي صِنَاعَةً الْقَضَاءِ بِالنُّجُومِ عَلَى الْحَوَادِثُ ...

انجام: فَهَذِهِ أَشْيَاءَ قَدْ شرحتها لَكَ فانعم النَّظَرُ فِيهَا وَ تأملها وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مستقیم ، تَمَّتِ الْكِتَابِ تَفْسِيرُ ابی الْحَسَنِ علی بْنِ رِضْوَانُ بْنِ جَعْفَرِ الْمُتَطَبِّبِ لِكِتَابِ الْأَرْبَعَةِ لبط الميوس القلوذي فِي الْقَضَاءِ بِالنُّجُومِ عَلَى الْحَوَادِثِ وَ هُوَ آخِرُ الْكِتَابِ وَ التَّفْسِيرِ باسره وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ صَلَوَاتُهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ وَ آلِهِ وَ صَحِبَهُ. [دنا 418/6 (24 نسخه)؛ کشف الظنون 1781/2 ؛ فهرستواره منزوی 2868/4 ؛ الذریعه 68/13]

شرح و حواشی: 1- شرح اربع مقالات بطلمیوس (ترجمه)؛ یزدی، ابوالقاسم بن احمد (13)

2- شرح اربع مقالات بطلمیوس (ترجمه) = مدخل تنجيم

3- شرح اربع مقالات بطلمیوس (ترجمه)

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17286

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: دوشنبه 23 جمادی الاول 112ق، جا: تبریز؛ مصحح؛ تملک: عبدالواسع بن کلبعلی همدانی و مهر «عبدالواسع »؛ جلد: تیماج قهوه ای، 437ص، 21 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5سم [ف: 121 - 47/2]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5572

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ تحریری، کا: محمد منجم، تا: 918ق، جا: حلب؛ واقف: فاضلخان کاغذ: حنایی، جلد: چرمی، 147گ، 29 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 17/3×24/5سم [ف: 8- 92]

3. آمل؛ پیشنماز، میرزا ابوالحسن؛ شماره نسخه:4

الْبَابُ الثَّالِثِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ قَوْلِ بطلیموس الْمُوَاجِهَةِ وَ الانارة وَ مَا اشبهما ، الْبَابُ الثَّامِنَ عَشَرَ فِي مَعْرِفَةِ بُيُوتِ الْكَوَاكِبِ الْخَمْسَةِ الْمُتَحَيِّرَةُ ، الْبَابُ الْأَوَّلِ فِي صَدْرَ الْكِتَابِ قَالَ بطلیموس أَنَّ الْأُمُورِ الَّتِي بِهَا يَكُونَ تَمَامُ تَقَدَّمَتِ الْمَعْرِفَةِ ..» در آن دیده می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 5- 400]

4. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3694/1

آغاز: الْأَهْلُ وَ فِي الْوَطَنِ وَ عَلَى أَنَّهَا يَكُونُ مُنَبِّهِ النَّفْسِ فَقَطْ فَقَدْ فصصت لَكَ مِنْ حَالِ مولدی

خط: نسخ، كا: میر احمد بن سلطان محمد کفرانی، تا: قرن 11 افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 42گ (1-42)، 21 سطر، اندازه: 25×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 840]

5. قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 3022- 16/32

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 283گ، 25 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 2 - 970]

6. تهران: فرهاد معتمد؛ شماره نسخه:119

خط: نستعلیق، کا: مسعود حسینی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 24 سطر (11×16)، اندازه: 18×24/5 سم [نشریه: 3 - 187]

7. شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه:1204

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 317گ، اندازه: 24×13/5 سم [نسخه پژوهی: 2 – 175]

8. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 62 - ج

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مقابله شده؛ تملك: میر ابوالقاسم فندرسکی، میرزا جمال در 1041؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 303گ، 17 سطر (11/5 × 19/5)، اندازه: 17×25/5سم [ف: - 293]

9. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17665

آغاز: وَعَدَهَا والحركاتج أَلِنْ ماوية الَّتِي يَتَعَرَّفُ ؛ انجام : أَوْ شراره فَانٍ هذالكتاب غَامِضِ المعانی

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

10. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1628/1

خط: نسخ، كا: جلال الدين بن محمد مازندرانی و محمد بن جمشید مازندرانی، تا: 1050ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، چرمی زر، 236 ص (1- 236)، 25 سطر (17×11/5)، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 10 - 185]

11. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3373

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد صالح بن میرک علی یزدی، تا: 24 شعبان 1078ق؛ مصحح، محشی؛ تملك: محمد حسن بن احمد نراقی در ربیع الاول 1258 با مهر «عبده محمد محسن بن احمد» (بیضی)؛ مهر: «عبده الراجي ابو تراب بن احمد» (بیضی) با تاریخ 1244؛ جلد: تیماج، 211گ، 25 سطر، اندازه: 18×24/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 840]

12. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3388

خط: نسخ، كان عبد الغني حسینی یزدی، تا: 3 رجب 1079ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 154گ، 23 سطر، اندازه: 26/1×20 سم [ف: 1- 278]

13. تهران: ملی؛ شماره نسخه:1729

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1122ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی میشن، 235گ، 25 سطر (19×10)، اندازه: 26/5×15/5 سم [ف: 314 - 10]

14. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8251

آغاز: فَاحْضُرْ عليظا فانه يَدُلُّ عَلَى انَّ التُّجَّارِ الْمُجْتَمِعِ حَوْلَهُ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 139گ، 19 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: - 462]

15. تهران: ملک؛ شماره نسخه: 3432

خط: نسخ، كا: علی بن محمد قاینی بیٹی، تا: 5 رجب 1228ق، جان اصفهان مدرسه کاسه گران؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 253گ، 21 سطر، اندازه: 21/2×14/9 سم [ف: 1 - 112]

16. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6349

آغاز: بسمله ، الْمَقَالَةَ الْأُولَى مِنْ تَفْسِيرِ ابی الْحَسَنِ علی بْنِ رِضْوَانُ؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ربیع الاول 1229ق؛ کاغذ: سفید، جلد: پارچه یی، اندازه: 15/7 ×22 سم [ف: 8- 92]

17. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:474

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا:حسین، تا:1236ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 171گ، 24 سطر (22×12)، اندازه: 31×20سم [ف: 4 - 862]

18. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 99

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون-زنجان؛ خط: نستعلیق، كا: ناد علی بن سلیم نهاوندی، تا: ربيع الثانی 1237ق؛ 502ص [عکسی ف: 1 - 121]

19. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29012

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: نخاوندی، علی بن سلیم، تا: 1237 ق [رایانه]

20. تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:9 -ب

آغاز: دیباچه: بسمله. وَ بِهِ نستعین . حَمِدَ الْمَنِّ جَعَلَ فِي السَّماءِ بُرُوجاً

این نسخه با دیباچه ای است از مترجم فارسی آن که می گوید من این کتاب را به دستور محمد ولی میرزا به پارسی در آوردم؛ بی کا، تا: 14 جمادی الاول 1251ق؛ محشی با نشان: «عبد الوهاب عفي عنه» و «ابوالقاسم»، ترجمه همین دیباچه که فهرست را هم دارد و ترجمه خود کتاب در میان سطور بخط نستعلیق هستی نوشتن اصل و ترجمه در 14 شوال 1231 به انجام رسیده؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 380گ، 16 سطر (14×26/5)، اندازه: 21/5 ×34سم [ف: - 293]

21. تهران: مجلس؛ شماره نسخه:4991

آغاز: برابر؛ انجام: تَفْسِيرُ أَبِي الْحَسَنِ بْنِ رِضْوَانُ بْنِ جَعْفَرِ الْمُتَطَبِّبِ الْكِتَابِ الْأَرْبَعَةِ لبطلميوس القلو ذِي فِي الْقَضَاءِ بِالنُّجُومِ عَلَى الْحَوَادِثِ وَ هُوَ آخِرُ الْكِتَابِ . . . قَدْ فَرَغَ مِنْ تسوید هذالكتاب حَسَبَ الفرمایش . . . شاهزاده آزاده فرهاد میرزا . . . مُحَمَّدُ تقی الاصفهانی

خط: نسخ، كا: محمد تقی اصفهانی، تا: صفر 1254ق، جا؛ تهران؛ مجدول؛ مهر: «وثوق با السلطان» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه تیماج قرمز، 184گ، 21 سطر (13/5 × 21/5) [ف: 14 - 282]

22. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6977

خط: نسخ زیبا، كا: عبدالله بن محمد، تا: 14 رجب 1271ق، جان مشهد رضوی؛ مصحح، با امضای بلاغ، مجدول، محشی با عبارات «عبدالله بن محمد غفر لهما» و «لاستاذنا منجم باشی دام ظله»، «في حضرة مولانا و استاذنا سید جعفر در بلده رشت 1279»، با یادداشتی نجومی از عبدالباقي منجم باشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 210گ، 25 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 20 - 377]

23. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3789

آغاز و انجام: برابر

کا: مسیح به خط مسیح بن محمد باقر کمره ای، تا: 1274ق؛ مصحح، مجدول؛ تملک: محمد صالح طبیب سید محمد رفیع طبیب رشتی که این نسخه را استکتاب کرده؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قرمز، 388ص، 23 سطر، اندازه: 31×2/5 سم [ف: 10 - 1775]

24. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:946

آغاز و انجام: برابر

خط نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج زرد، 169گ، 26 سطر (11/5 × 21/5)، اندازه: 30×20/5 سم [ف:8-441]

25. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 747

آغاز: بسمله ، فِي صُدُورِ الْكِتَابِ . أَنَّ الْأُمُورِ الَّتِي بِهَا تَمَامَ تَقَدَّمَهُ المعرفه الماخوذه مِنْ عِلْمِ النُّجُومِ ؛ انجام : قَدْ اتینا عَلَى الْقَوْلُ فِي أَمْرِ المواليد عَلَى طَرِيقِ الجمله فاري انْهَ مِنَ الْوَاجِبُ أَنْ أَخْتِمُ هَذَا الْكِتَابِ فِي هَذَا الْوَضْعِ . تَمَّتِ الْمَقَالَاتِ الْأَرْبَعِ الْمَنْسُوبُ إِلَى بطلميوس القلوذی وَ اللَّهُ اعْلَمْ

خط: نسخ، كا: عبدالرحیم منجم بغایری، تا: 1274ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: فرنگی (فستقی)، جلد: ابره کاغذی، 139گ، 10 سطر (18×9/5 )، اندازه: 31×19/5 سم [ف: 8- 203]

26. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 191

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق؛ 124گ، 33 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 2 - 105]

27. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1176/1

آغاز: برابر؛ انجام: كَانَ الِاسْمُ الْوَاقِعِ عَلَيْهِمَا اسْمُ الْغَالِبُ فِيهِمَا كَذَلِكَ فَعَلَ بطلیموس قَالَ بطلیموس قَالَ الْقُدَمَاءِ أَنْ اثْنَتَيْنِ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 16گ(1پ -16پ)، اندازه: 19×26سم [ف: 3 - 346]

شرح اربع مقالات بطلمیوس (ترجمه) / هیئت / فارسی

S.-e arba maqalat-e batlamiyus (t.)

یزدی، ابوالقاسم بن احمد، ق13 قمری

yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad (- 19c)

وابسته به: اربع مقالات؛ بطلميوس، کلاودیوس، ش (100-178)

شرح اربع مقالات بطلميوس = تفسير الأربع مقالات؛ ابن رضوان، على بن رضوان (388-453)

اهدا به: محمد ولی میرزا

نام این کتاب در زبان یونانی تترابيباس سونتاکسيس ماتماتیکی یعنی تصنيف تعلیمی چهار مقاله ای است و در قرون وسطی آن را به زبان لاتین partium Quadri یعنی چهار جزوه می نامیدند. این کتاب را ابویحیی بطریق در روزگار منصور عباسی به زبان عربی ترجمه کرد و بعدها ابو حفص عمر بن فرخان طبری و على بن رضوان مصری و نیریزی هر کدام جداگانه آن را شرح و تفسیر کردند. کتاب حاضر ترجمه فارسی شرح ابن رضوان است و ظاهرا همه آن نیست.

آغاز: بسمله، مقاله سیم از اربع مقالات در آنچه عارض می شود مواليد را بالذات نه بمشارکت با غیر و آن مرتب است بر چهارده باب، باب اول، در آنکه از برای وجود انسانی دو مبدأ می باشد.

انجام و اتفاق فراغ افتاد از ترجمه و تلخیص کلام بطلیموس بفهم شارح کلام او على بن رضوان طبيب در شب چهارشنبه هفتم شهر صفر المظفر على يد اضعف عباد الله ابوالقاسم بن احمد الیزدی [نسخه های منزوی 146؛ سزگین 44٫7؛ فهرستواره منزوی 2624/4]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12269/1

آغاز و انجام: برابر تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد فهرستواره (2624/4 ) ذکر شد. فقط دو مقاله آخر؛ خط: نسخ خوش، كا: ابوالقاسم بن احمد یزدی، تا: 1241ق؛ کاغذ: شکری، جلد: ساغری، 21 سطر، اندازه: 25/52×17سم [ف: 10 - 233]

2. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3240/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كان محمد رضا بن میرزا کوچک نجف آبادی اصفهانی، تا: 13 ربیع الاول 1265ق، جان اصفهان مسجد حکیم؛ مجدول؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 21 سطر، اندازه: 15/4 ×21/5سم [ف: 6 - 319]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6399/3

بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 18ص ( 40-23 )، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 19 - 514]

4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/60

آغاز و انجام: برابر؛ قَدْ وَقَعَ الْفَرَاغِ مِنَ تسويده فِي صُبْحِ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ ثَامِنَ عَشَرَ شَهْرِ الْمَزْبُورِ فِي السَّنَةِ المرقومه وَ أَنَا الْعَبْدِ . . . مُحَمَّدُ عَلَى الشَّرِيفِ.

كان محمد علی شریف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 17ص (174-346)، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 19 - 526]

شرح اربع مقالات بطلمیوس (ترجمه) / هیئت / فارسی

S.-e arba maqalat-e batlamiyus (t.)

وابسته به: اربع مقالات بطلميوس، کلاودیوس، ش (100-178) شرح اربع مقالات بطلميوس = تفسير الأربع مقالات ابن رضوان، على بن رضوان (388-453)

ترجمه تحت اللفظی تفسیر اربع مقالات است به فارسی که به دستور عبد الله میرزا بن فتحعلیشاه متخلص به دارا ترجمه شده و دیباچه آن مصدرست به نام برادر بزرگتر وی حاج محمد ولی میرزا متخلص به والی. مترجمان ظاهر دو نفرند که نامشان نیامده است.

آغاز: آغاز دیباچه: بسمله، ستایش مختص کسی است که قرار داده است در آسمان برجها را ... آغاز ترجمه: بسمله، درود خدا بر آقای ما محمد و آل او و سلام خدا بر او، گفته است ابوالحسن که علی پسر رضوان پسر على پسر جعفر طبیب است که قصد کردیم ما که شرح کنیم قولهای حکیم را که بطلیموس است در صناعت حکم کردن بنجوم بر اموری که حادث می شود.

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5463

آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد تفسير ابوالحسن که علی پسر رضوان پسر جعفر طبيب است از برای کتاب اربعه که از برای (كذا) بطلمیوس قلوذیست در حکم کردن بكواكب بر امور حادثه ... حسب الفرمان ... فروزان گوهر بحر اقتدار اعنی شاهزاده آزاده عبد الله میرزا دامت شوكته العلية البهية

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با خط و امضای عزالدوله عبدالصمد میرزای قاجار به تاریخ 1319، احتمالا دستنویس مترجم، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: ترمه، 275 گ، 23 سطر (13×20/5)، اندازه: 30/2×20 سم [ف: 8- 93]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2932

آغاز: برابر، انجام و سپاس مر خدای یگانه راست و درود بر آقای ما محمد که پیغمبر اوست وال او و اصحاب او تمام شد. خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، تیماج مشکی، مذهب؛ 300گ، 20 سطر (20×13)، اندازه:20× 30سم [ف: 6 – 675]

شرح اربع مقالات بطلمیوس / هیئت / عربی

Š.-u arba' maqālāt-i bațlamīyās

وابسته به: اربع مقالات؛ بطلميوس، کلاودیوس، ش (100-178) شرحی است بر کتاب « الْمَقَالَاتِ الْأَرْبَعِ فِي الْقَضَايَا بِالنُّجُومِ عَلَى الْحَوَادِثُ» بطلمیوس حکیم که توسط اسحاق بن حنين بن عربی ترجمه شده بود. مقاله دوم از شرح حاضر دارای 10 فصل، مقاله سوم (الأحكام الكلية) در 11 فصل، مقاله چهارم (دلالات الْبُيُوتِ الِاثْنَيْ عَشَرَ وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِهَا مِنْ أَحْوَالِ الْمَوْلُودِ) در 12 فصل می باشد. این کتاب ظاهرة جز شرح ابو الحسن علی بن رضوان مغربی طبیب می باشد، و احتمال می رود از تألیفات خواجه نصیر الدین طوسی (-672ق) باشد.[ادنا 418/6 ؛ کشف الظنون 1781/2 ؛ فهرست نسخه های عربی واتیکان 217-216/1]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:724

آغاز: ... الْعَاشِرُ أَوْ فِي الْحَادِي عَشَرَ أَوْ فِي الطَّالِعَ فَوْقَ الارض فِي الدَّرَجَاتِ الْخَمْسَةِ الْمَذْكُورَةِ فَمَا دُونَهَا

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1400؛ خط: نسخ کم نقطه، كان محمد بن محمد شمس مجدی، تا: شنبه 19 رجب 679ق، جان مراغه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حامد بن سلیمان ریاضی به تاریخ 1227، 243ص [عکسی ف: 2 - 396]

شرح اربعون حديثا / شرح حديث / عربی، فارسی

š.-e arbaʻūn-a hadīsā

آقسرائی، محمد بن محمد، - 771؟ قمری

āgsarā'ī, mohammad ebn-e mohammad (- 1370)

به روش عرفان با شعر فارسی.

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9470/5

آغاز: بسمله . حمدله ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ ... مُحَمَّدُ بْنُ مَحْمُودِ بْنِ جَمَالِ الْمِلَّةِ وَالِدَيْنِ الاقسرایی ؛ انجام : وَ الذَّاكِرُ ربی ربی وَ اللَّهِ عبدی عَبْدِي وَ اللَّهُ اعْلَمْ بِالصَّوَابِ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 11گ (40-50ر)، 15 سطر ( 11/5×8/5 )، اندازه: 15×11سم [ف: 17 - 376]

2. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:358/5

بی کا، بی تا [ف: 3 - 58]

شرح اربعون حديثا / شرح حديث / فارسی

š.-e arbaʻūn-a hadīsā

شاملو، حسن بن محمود، ق 10 قمری

šāmlū, hasan ebn-e mahmūd (- 16c)

اهدا به: شاه طهماسب اول (930-984ق)

نویسنده پس از تمجید بیحد از شاه طهماسب می گوید چون «خدمت و بندگی که شایسته در گاه عالم پناه باشد مقدور این غلامزاده نبود می خواست که به امری اشتغال نماید که تواند شکر اندکی از نعمای سابقه و لاحقه بجای آورد بخاطر شکسته که طلب علم امری است که صلاحیت آن دارد متضمن استرضای پادشاه حقیقی و مجازی هر یک تواند بود» لذا به تحصیل مشغول می شود و به وقت مقابله کتاب کافی محمد بن یعقوب کلینی چون به باب تعجيل به خیر می رسد اراده می نماید که چهل حدیث «از ابواب ادخال سرور بر مومن و قضای حاجت وی و سعی در حوائج او و تفریح کرب او ترتیب دهد و آن را ترجمه کند و به خدمت شاه برد باشد موجب زیادتی رغبت شاه و وزاء او در کار خیر شود و در ترجمه و شرح تا حد امکان از تطويل بلاطائل در گذشت».

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2995

آغاز: بسمله، حمد و سپاس و شکر بیقياس معبودی را سزاوار است؛ انجام: قَالَ مَنْ فَرَّجَ عَنْ مومن فَرَّجَ اللَّهُ قَلْبَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمَامَ الْجِنِّ وَ الانس (ص 41)

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ نسخه شاید در حدود یکی دو برگ کم دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، میشن مشکی، 46گ، 12 سطر (6/5×9/5)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 6- 750]

شرح اربعون حديثا = چهل حدیث = اربعین حديث / شرح حديث / فارسی

Š.-e arbaʻūn hadīsā = čehel hadīs = arba‘īn hadīs

حسینی تفرشی، فیض

الله بن عبد القاهره - 1025 قمری

hoseynī-ye tafresī, feyz-ol-lāh ebn-e 'abdolqāher ( 1616)

شرح چهل حدیث منقول از ائمه معصومین که برای استفاده فارسی زبانان به فارسی نگاشته شده است. مؤلف در این رساله به نام خود تصریح کرده ولی در منابع کتاب شناسی از این شرح که به تفرشی نسبت داده شده باشد نشانی یافت نشد. در مصادر چهل حدیث مؤلف به عربی آمده است ولی نسخه حاضر فارسی است.

آغاز: حمد بیحد و ثنای بيغایت سزاوار ذات واجب الوجودیست که بندگان را بنصب حجج لايحه و براهین ساطعه از وادی ضلالت به سر منزل هدایت رسانید ...

انجام: و اگر زیارت کنم او را و دوست بهتر است نزد من از آنکه آزاد کنم ده بنده را در راه خدای تعالی این است آنچه وعده شده بود از ذکر ونقل چهل حدیث از طرق اماميه ... والله اعلم بالصواب. [دنا 419/6 ؛ فهرستواره منزوی 421/6]

1. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:185/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: فخر الدين بن علی حسینی تفرشی نجفی، تا: 7 ربیع الاول 1028ق؛ مصحح؛ تملك: على بن حسن مازندرانی؛ مهر « یا مُعِزَّ أَعِزَّنِي بِعِزَّتِكَ» (بیضی)؛ واقف: علی اصغر بن حاجی علی آرانی، جلد: تیماج سیاه، 38گ، 12 سطر، اندازه: 23×14سم [ف مخ -- 90]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 155/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 174]

2. گلپایگان؛ امام جمعه، محمد حسن؛ شماره نسخه: 46/1

آغاز: برابر

بی کا، تا: 1052ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 27گ (1پ -27ر)، راسته و چلیپایی، اندازه: 20×14سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 156]

شرح اربعون حديثا / شرح حديث / فارسی

š.-e arbaʻūn-a hadīsā

حافظ بخارائی، تاج الدین، قرن 9 قمری

hāfez boxārā'ī, tāj-od-dīn (156)

تاریخ تأليف: 815ق

شرح چهل حدیث نبوی (علیه السَّلام) در فضیلت فقر و فقرا. برحسب آنچه که در مقدمه آمده این حدیث را تاج الدین حافظی بخاری گردآوری کرده است. ماده تاریخ اتمام آن ليلة القدر = سنة 815ق است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18124/1

آغاز: بسمله احمد محمودا حمد احمد و اصطفی پس او نبی عربی محمد است و مصطفی پیش از همه پیش از همه خصوصا بغلو علو همت... انجام: چون تمامش ليلة القدریش بود *** ليلة القدری همش تاریخ شد / گر ترا نمايد فكرتش آتش *** هشت صد و سه پنج گیرد از هجرتش

شرح چهل حدیث نبوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 11 و 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 253ص (1-253)، 19 سطر، اندازه: 26/5×15سم [ف: 50 - 22]

شرح اربعون حدیثا / شرح حديث / فارسی

š.-e arbaʻūn-a hadīsā

زبیده خاتون

zobeyde xātūn

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 903/2

آغاز: که فرموده اند که «كُلُّ مَا میز تموه باوها مكم فِي أَدَقُّ مَعَانِيَهُ فَهُوَ مَخْلُوقُ لَكُمْ؛ انجام: پس چون در آید کفاره لفظ مساکین تنها واقع است ... در حکم مستنبط از آن تاثیری نخواهد داشت و درین رد برون آوردن.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 76گ، 21 سطر (20×11)، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [ف: 2 - 745]

شرح اربعون حديثا = جواهر الابكار / شرح حديث / فارسی

š.-e arbaʻūn hadīsā = javāher-ol-abkār

امامی خاتون آبادی، محمد رضا بن محمد مؤمن، - 1127؟ قمری

emāmī xātūn-ābādī, mohammad rezā ebn-e mohammad mo’men (- 1715)

اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی

چهل حدیث اخلاقی را مفصلا شرح نموده است. این کتاب را هنگامی که عمر مؤلف به عشر چهارم رسیده و گروهی از طالبان علم نزد وی به فرا گرفتن علوم اشتغال داشتند، تأليف نموده است.

آغاز: بسمله - الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوه وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ أَمَّا بَعْدُ بِرِّ لوایح ارواج زاكيه

شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:275

آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد کتاب جوهر الابكار المسمی بچهل حدیث ... فيشهر رمضان المبارک سنه 1264

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 237گ، 18 سطر (15/5×9)، اندازه: 21×31/5سم [ف: 1 - 255]

شرح اربعون حدیثا / شرح حديث / فارسی

š.-e arbaʻūn-a hadīsā

طواری یزدی، عباس بن محمد، ق 15 قمری

tavārī yazdī, “abbās-e bn-e mohammad (- 21c)

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:4412

کاتب = مؤلف، تا: 1418ق [نشریه: 13 - 399]

شرح اربعون حديثا / حديث / فارسی

š.-e arbaʻūn-a hadīsā

غیر همانند:

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15506/18

آغاز: در شرح اربعین شیخ بهاء الدين محمد عليه الرحمة و الرضوان، در تفسیر حدیث هفدهم که مأمون از حضرت امام ثامن علی بن موسی الرضا صلوات الله عليهما در تفسیر آیه وافي هِدَايَةُ وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَولَا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ، در شأن حضرت یوسف علی نبینا و علیه السلام شرف نزول یافته؛ انجام: و الحق این کلامی است در غایت لطافت و بیانیست مقرون به کمال حسن و طراوت و الله الهادی ...

شرح فارسی بخشی از اربعین حدیث شیخ بهاء الدین عاملی است که در خصوص حدیث حضرت امام رضا عليه السلام در تفسیر آیه شریفه « وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَولَا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ» که در شأن حضرت یوسف عليه السلام نازل شده، بیان گردیده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1104ق؛ محشی، با افزودگی هایی شامل چند بیت شعر از عراقی در حواشی نگارش یافته و فوایدی از رساله شارع النجاة میر محمد باقر داماد در خصوص ولایت حضرت امیر المؤمنين عليه السلام و برخی از احادیث معصومین علیهم السلام کاغذ: شرقی، 4گ (184ر _ 187ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 18×8 سم [ف: 39 - 363]

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7937/2

آغاز: بسمله، اشهد ان لا اله الا الله ... چون همه مسلمان شدند

به نثر و نظم فارسی. نسخه می رسد تا عنوان حديث سی ام و نا نوشته مانده ؛ خط: نستعلیق ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 20 سطر (12×7/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 16 - 744]

3. تهران، ملی؛ شماره نسخه: 18489

بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 31×21/7 سم [رایانه]

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18976

شرح چهل حدیث از امام رضا؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 280گ، اندازه: 14/5 × 19/8 سم [رایانه]

شرح اربعین > الأربعون حديثا

شرح اربعین > هدية الخير

شرح اربعین > غوث الدارین

شرح اربعین > غنية السالكين

شرح اربعین > الأربعون حديثا

شرح اربعین > قطب شاهی (ترجمه)

شرح الأربعين > الاربعون حديثا

شرح اربعین ابن خاتون > قطب شاهی (ترجمه)

شرح اربعین الاسم المسمى بدعاء النبي / شرح دعا / عربی

š.-u arbaʻīn-al-ism-il musammā bi du‘ā’-in nabī

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3995/10

آغاز: بسمله ، الحمدلله الَّذِي خَصَّ أَوْلِيَائِهِ بِفَضْلِهِ وَ حُكْمِهِ . . . أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ أَرْبَعِينَ الِاسْمَ الَّذِي اشْتَهَرَ فَضْلِهَا وَ لَيْسَتْ بغنية عَنْ شَرْحِهَا ؛ انجام : وَ مجیبی عِنْدَ كُلِّ دَعَوْتَ اسئلک بِحَقِّ هَذِهِ الْأَسْمَاءِ انَّ تُصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ سَلِّمْ تَسْلِيماً كَثِيراً بِرَحْمَتِكَ يَا ارْحَمَ الرَّاحِمِينَ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ (نوشته حاجی کمال درج 1031/1)

خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 8گ (104ر -111پ)، 25 سطر، اندازه: 21/6×15/5 سم [ف: 7- 137]

شرح اربعین حدیث > وسيلة النجاة

شرح اربعين حديثا > اربعون حديث

شرح الأربعين حديثا > الاربعون حديثا

شرح الأربعين حديثا / حديث / عربی

š.-ul-arba‘īn-a hadītā

صدرالدین قونيوی، محمد بن اسحاق، 607-673 قمری

sadr-od-dīn qūnīyavī, mohammad ebn-e eshāq (1211 - 1275)

چاپ: استانبول، محقق: حسن کامل پیلماز، نشریات وقف كلية الالهيات بجامعة مرمرة، 185ص +143ص، 1990م.

همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 646/1

خط: نستعلیق، کا: حسین جیلانی، تا: 861قب 56ص (1-56)، قطع: ربعي [رشت و همدان: ف: - 1422]

شرح الأربعين حديثة / شرح حديث / عربی

š.-ul-arba‘īn ḥadītā

طوفی، سلیمان بن عبدالقوی، 657 - 716 قمری

tūfī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-qavī (1260 - 1317)

وابسته به: الاربعون حديثا = الأربعين النبوية - كتاب الأربعين؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676)

تاريخ تأليف: بین 13 تا 27 ربیع الثانی 713ق

شرح استدلالی متوسطی است با عناوین «قوله، قوله» بر اربعین حدیث ابوزکریا یحیی بن شرف الدین نووی شافعی که 42 حدیث از احادیث نبوی را درباره اخلاق و سایر امور دینی گرد آوری نموده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18841

آغاز: وَ ذَمٍّ بَعْضُهُمْ وَ مَا سَبَبُهُ الاتبانيهم فِي الْمَذَاهِبُ بتخليتهم الظَّوَاهِرِ وَ نَحْوِهَا؛ انجام: غَيْرَ أَنَّكَ لَا تَجِدُ فِيهِ حَكَماً الَّا ظَاهِراً الْحِجَّةِ وَاضِحُ الْمَحَجَّةِ انَّ شَاءَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ مُصَنِّفُهُ وَ كَانَ ابتدائي فِيهِ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ ثَالِثَ عَشَرَ رَبِيعٍ الاخرة وَ فَرَاغِي مِنْهُ يَوْمَ الثَّلَاثَاءِ سَابِعٍ عِشْرِينَ مِنْهُ كِلَاهُمَا مِنْ سَنَةٍ ثَلَاثَةَ عَشَرَ وَ سَبْعُمِائَةِ ...

از حدیث 33 تا پایان آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در پایان هفت شعر عربی در وصف و تمجید از کتاب؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی کشمیری، جلد: مقوا، 31گ، 18 سطر، اندازه: 14×18/5سم [ف: 26 - 301]

شرح الأربعين حديثة / شرح حديث / عربی

Š.-ul arba‘īna ḥadītā

تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 – 792 ؟ قمری

taftāzānī, mas ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390)

وابسته به: الاربعون حديثا = الأربعين النبوية - كتاب الأربعين؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676)

شرحی است مزجی بر کتاب اربعین تأليفي محيي الدين يحيی نووی شافعی.

چاپ: تونس، 137، 1295ق؛ استانبول، مطبعة عامره، 137ص، 1316 ق.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2039

آغاز: الحمدلله رَافِعٍ أَعْلَامِ الْمِلَّةِ الزَّهْرَاءِ بلوامع آياتُ الْكِتَابِ ؛ انجام : فِي لَا صَوْلٍ وَ الْفُرُوعِ وَ الْآدَابِ وَ سَائِرِ وُجُوهِ الْأَحْكَامِ

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 102گ، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 5 - 170]

شرح الأربعين حديثة / حديث / عربی

š.-ul arba‘īna ḥadītā

ایجی، محمد بن عبد الرحمن، 832 - 906 قمری

ījī, mohammad ebn-e “abd-or-rahmān (1429 - 1501)

وابسته به: الاربعون حديثا = الاربعين النبوية - كتاب الأربعين؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676)

شرح مختصر است با عناوین «قوله». [ريحانة الادب: 223/2 ؛ کشف الظنون:60/1 -59؛ هدية العارفين: 223/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12738/8

آغاز: عَنْ الامام احْمَدِ انَّ لِلنَّبِيِّ . . . خَاصَّةً . . . الْحَدِيثَ الْخَامِسَ عَشَرَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ . . . هَذَا حَدِيثُ جَلَّ مَوقِعَهُ وَ يؤل إِلَى الْحَدِيثُ الثَّانِي عَشَرَ مَرْجِعُهُ ؛ انجام : لكِنِ لِكُلِّ حَادِثٍ مُوجِبَاتِ وَ مَوَانِعِ وَ مَوَانِعِ قَبُولِ الدُّعَاءِ كَثِيرٍ مِنْهَا أَكْلِ الْحَرَامِ وَ لَبِسَ الْحَرَامِ وَ عَدَمِ التَّوَجُّهِ التَّامِّ وَ فَقِنا لِدُعَاءِ مَرْجُوُّ أَجَابَتْهُ وَ هُوَ آخِرُ مَا قَصَدْنَا مَنْ شَرَحَ الْأَحَادِيثُ الَّتِي جُمُعَةٍ الامام.

از حدیث 15 تا پایان کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، كا: عبدالله بن قاضی جلال بن قاضی مسعود هاشمی کازرونی، تا: 12 ربیع الاول 897ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی، مقابله شده با نشان «بلغ»، از سوی مؤلف تصحیح شده، یادداشت سید ریحان الله موسوی به سال 1315ق با مهر «العبد رحیان الله الموسوی» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 897گ، 21 سطر (13×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 32 - 384]

شرح اربعین حدیثا / شرح حديث / عربی

š.u arba'īn-a hadīsā

حسینی، احمد بن تاج الدين

hoseynī, ahmad ebn-e tāj-od-dīn

شرح چهل حدیث نبوی (صلَّی اللهُ علیه وآله) از طریق حضرت علی (علیه السَّلام) است در برخی آغاز یک بحث فلسفی و عرفانی در خصوص اربعین نگاشته و در ضمن به مباحثی از دیدگاههای عرفانی دیگران در شرح احادیث با عبارت «قال بعض العارفين، قال بعض الساكنين» پرداخته ليكن نامی از آنان برده نشده است.

آغاز: الْحَمْدُ لِمَنْ لَا يُحْصِي ثَنَاءَهُ وَ لَا يَسْتَقْصِي آلَاءَهُ . . . أَمَّا بَعْدُ فَيَقُولُ أَصْغَرَ الْعِبَادِ جُرْماً . . . إِمَّا اتَّفَقَتْ الْعُقُولِ وَ النقول عَلَى أَنْ أَشْرَفَ الْعُلُومِ رُتِّبَتْ وَ أَجَلُهَا مَنْزِلَةً هِيَ الْعُلُومِ الدِّينِيَّةِ وَ الْأَحْكَامِ الشرعيه ...

انجام: وَ لَقَدْ اشْتَمَلَتْ هَذِهِ الْأَحَادِيثِ المبار که عَلَى مکارم الْأَخْلَاقِ وَ أَمِنَ مَنِ السِّيَاسَةِ وَ تَنْظِيمَ الْمَعِيشَةِ وَ غَيْرِهَا فَلْيَنْظُرِ الْعَاقِلِ فِيهَا بِعَيْنِ الْبَصِيرُ وَ لْيَجْعَلِ الْعَمَلُ بِهَا فِي الظَّاهِرِ وَ السُّرِّيَّةِ فَإِنَّهَا نِعْمَ الذَّخِيرَةِ وَ وَفَّقَنَا اللَّهُ تَعَالَى وَ كَافَّةً المومنين فِي الانتظام فِي سَلَكَ عِبَادِهِ الصَّالِحِينَ إِنَّهُ عَلِيمُ خَبِيرُ وَ بِالْإِجَابَةِ جَدِيرُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شیء قدیر تَمَّتْ.

1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8870/5

آغاز و انجام: برابر

کا: عزیز بن عزالدین حاجی استرابادی، تا: یک شنبه 20 صفر 933ق؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 23گ (120پ - 142پ)، 15 سطر (12×8)، قطع: ربعی [ف: 17 - 239]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13814/5

آغاز و انجام: برابر

كا: ابراهيم بن مولی حاجی محمد بن مولی علی بن حسن حسینی خزاعی، تا: 1 رمضان 998ق، جان کرند؛ مصحح، محشی با نشان

منه»؛ کاغذ: شرقی، 21گ(63پ -83پ)، 20 سطر، اندازه: 13×7/5 سم [ف: 35 - 79]

شرح الأربعين حديثا / شرح حديث / عربی

.-ul-arba'in-a hadita

ابن کمال پاشا، احمد بن سليمان، - 940 قمری

ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)

تاریخ تأليف: 933ق

کوپریلی، ج 2، ص 210 و 245 و 319؛ کشف الظنون، ص 54 و 1036؛ توپقاپو سرای، ج 4، ص547؛ بروکلمان، ج 13-14، ص429؛ معجم المؤلفين 238/1 ؛ دار صدام ص 168 و 169]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/60

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة عَلَى سَنَدَ الْعَالَمِينَ وَ سید الْمُرْسَلِينَ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبَهُ أَجْمَعِينَ وَ السَّلَامُ علی مِنْ اتَّبَعَهُمْ مِنْ حُمَاةَ الدِّينِ وَ هُدَاةُ الشَّرْعِ الْمُبِينُ . وَ بَعْدُ فَقَدْ رُوِيَ عَنْ علی بْنِ ابی طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلعم قَالَ مَنْ حَفِظَ عَلَى أمتی اربعین حَدِيثاً . . . فامتثلت الاشراة الْعَالِيَةِ فِي جَمْعٍ أَرْبَعِينَ حَدِيثاً وَ اخْتَرْتُ مَا فِي لَفْظِهِ فَصَاحَتْ ظَاهِرَةً وَ فِي مَعْنَاهُ صِحَّةِ اسناده دَلَالَةُ بَاهِرَةُ باستناد الِاجْتِهَادِ فِي بَعْضِ الْمَسَائِلِ عَلَيْهِ وَ ارْتِبَاطِ بَعْضِ الدَّلَائِلِ وَ اسْتِنْبَاطِ الْأَحْكَامِ مِنْهَا لَهُ عَلَى أَنَّهُ لَا يَلْزَمُ الاثبات رِوَايَةِ اذا كَانَ مِنْ الاثبات دراية . . . الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ السَّلَامُ قَبْلَ الْكَلَامِ ؛ انجام : وَ لَا يَذْهَبُ عَلَيْكَ أَنَّ الْمَعْنَى الأخيه يَأْبَاهُ قَوْلِهِ وَ لَا عَنَاقُ فَانِ الْمَعْنَى الْمَذْكُورَ لَا يَمْشِي فِي الْعَتَاقِ . الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى الِاخْتِتَامِ والصلوة عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ سَيِّدِ الْأَنَامِ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبَهُ الْكِرَامِ . تَمَّ.

کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن قهوه ای مذهب، 8گ (88-95ر)، ابعاد متن: 23×10/5 ، اندازه: 27/7×13سم [ف: 29/1 _ 369]

شرح اربعین حديثة / شرح حديث / عربی

š.-u arba‘īn-a ḥadītā

قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمری

qarāče-dāqi, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (- 1893)

اهداء به: مظفر الدین میرزای ولیعهد (= مظفر الدین شاه بزمان ولیعهدی)

نویسنده می گوید در خبر است که پیغمبر فرمود هر که چهل حدیث از احادیث لازم است جمع کند خداوند عالم او را فقیه و عالم در روز قیامت برمی خیزاند لذا غالب علماء در جمع آوری چهل حدیث همت گمارده اند از آن جمله این چهل حدیث است که در مناقب و فضايل آن سرور آمده با ترجمه فارسی آنها.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1374

آغاز: بسمه ، الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى اشْرَفَ الْأَوَّلِينَ وَ الاخرين سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَاتَمِ الانبياء وَ الْمُرْسَلِينَ ؛ انجام : الَىَّ اهلی مَسْرُورَةً وَ الحمدلله أَوَّلًا وَ آخِراً وَ بَاطِناً وَ ظَاهِراً .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 120گ، 15 سطر (15×8)، اندازه: 13/5 ×5/ 20سم [ف: 3 - 431]

شرح الأربعين حديثا / شرح حدیث

š.-ul-arba'īn-a ḥadītā

رکن الدینی، مهدی

rokn-od dīnī, mehdī

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10042

خط: نسخ، كا: مؤلف، تا: 1420ق؛ افتادگی: انجام؛ در سن هفتاد سالگی نگاشته شده. وی آثار دیگری نیز دارد که برخی چاپ شده اند؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س ش 2 - 16]

شرح الأربعين حديثا / شرح حديث / ترکی

Š.-ul-arba‘īn-a ḥadītā

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17739

بی کا، بی تا ([د.ث. مجلس]

شرح الأربعين حديثا / شرح حديث / عربی

š.-ul-arbaʻīn-a hadītā

غیر همانند:

1. رامسر؛ فرید تنکابنی، عبدالوهاب؛ شماره نسخه:40

آغاز: از حدیث پنجم: .. النِّيرَانُ ثُمَّ مَسَحَ را سه فَقَالَ اللَّهُمَّ اغننی بِرَحْمَتِكَ وَ برکاتک

در شرح چهل حدیث به عربی. از آغاز تا قسمتی از حدیث پنجم افتاده است؛ خط: نسخ، كا: مظفر الدين على قرشی شهیر به میرزا خان طبيب شیرازی، تا: یک شنبه 25 ذیحجه 1074ق؛ افتادگی: آغاز؛ آخرین حدیث که حدیث چهلم است چنین آغازش می باشد: « بِالسَّنَدِ الْمُتَّصِلِ الَىَّ الشَّيْخُ الْجَلِيلُ امین الاسلام . . . سُئِلْتَ ابی عبدالله جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ الصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَنْ أَرْوَاحِ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ فِي الْجَنَّةِ عَلَى صُوَرٍ أَبْدَانُهُمْ لورايته لِقِلَّةِ فُلَانٍ .. کاغذ: ایرانی، 12 سطر (5/2× 10/5 )، اندازه: 16/4×10 سم [نشریه: 7- 786]

2. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:1648

آغاز: الْحَدِيثَ الْعِشْرُونَ قَوْلِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ : لا يَزالُ مَنْ امتی أُمَّةُ قائِمَةُ بامر اللَّهُ؛ انجام : الْحَدِيثَ التَّاسِعُ وَ الثَّلَاثُونَ قَوْلِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ : الْجَلِيسُ الصَّالِحُ وَ السُّوءِ كَحَامِلِ الْمِسْكُ وَ نافخ الْكِبْرِ...

دارای حدیث 20 تا 39 آن می باشد. شرحی است بر چهل حدیث

نگارنده آن شناخته نشد جز آن که از متن کتاب بر می آید که او از دانشمندان اهل تسنن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛

203گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1- 144]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2354/4 - 13/34

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ قَيُّومُ السَّمَوَاتِ والارضين مُدَبَّرُ الْخَلَائِقِ أَجْمَعِينَ ... الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَنْ ابی حَفْصٍ عُمَرَ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ تعالی عَنْهُ قَالَ سُمْعَةُ ... أَنَّما الاعمال بِالنِّيَّاتِ وَ لِكُلِّ؛ انجام: وَ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ لابی بکر رضی اللَّهُ عَنْهُ قُلِ اللَّهُمَّ أَنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظَلَمْتُ . . وارحمنى أَنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ هَذَا آخِرِ مَا يَسَّرَهُ اللَّهِ الْكَرِيمِ عَلَى سَبِيلِ الاختصار والحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ.

شرح کوتاهی است بر «الأربعين النووی» این شرح به صورت کوتاه برگزار شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1185ق؛ بوسیله يوسف بن محمدرضا کاتب رساله پیشین همین مجموعه در روز سه شنبه 20 ربیع الثانی 1986 در مدرسه سلیمان آباد مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 23گ، 25 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 2401]

4. کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: 1 مجموعه بدون شماره

آغاز: الْحَدِيثَ التَّاسِعَ روی عِمَادُ الاسلام مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيِّ ... الشَّرْحِ هَذَا الْحَدِيثَ صَحِيحُ السَّنَدِ وَ هُوَ مِنَ الْأَحَادِيثِ الْمَشْهُورَةَ ؛ انجام : وَ أَنَّ تَكُونَ الدُّنْيَا عِنْدَكَ سَخِيّاً حَتَّى يَجْعَلَ اللَّهُ لَكَ جُنَّةُ ، فَهَذَا اربعین حَدِيثاً الْأَحَادِيثِ المختارة فِي هَذَا الْكِتَابِ مَشْرُوحَةً شروحا وَافَيْتَ؛ كا: جعفر بن احمد آل ماجد البلادي البحرانی، تا: 2 جمادی الاول 1228ق؛ افتادگی: آغاز [دليل المخطوطات: 1 - 283]

5. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1142/23

گویا از شیخ بهائی؛ بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه مدظله). در پایان آن از عالم مثال از شرح حكمة الاشراق شیرازی یاد شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 85گ (115پ-199ر)، 15 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 5 - 238]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/117

به نقل از شرح اربعین شیخ بهائی (شاید از این خاتون)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر آراسنجی قزوینی، تا: قرن 11؛ 5ص (227 - 231) [مختصر ف: - 684]

شرح الأربعين حديثا / شرح حديث، خط / عربی

Š.-ul-arba‘īn-a ḥadītā 1

آغاز: الحمدلله المتجلی بِذَاتِهِ فِي ذَاتِهِ لِذَاتِهِ بتجلیات أَسْمَائِهِ وَ صِفَاتِهِ . . . أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ أَرْبَعُونَ حَدِيثاً مِنَ الْأَحَادِيثِ النَّبَوِيَّةِ المصطفوية اوردتها وَ شرحتها ...

1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:94706

آغاز:برابر؛ انجام:الَىَّ تفاصيل الموجودات وَ مِنْهَا الَىَّ الْوَجْهُ الباقی

به روش عرفانی و به عربی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 12گ (50-61ر)، 15 سطر (8/5×11/5)، اندازه: 15×11سم [ف: 17 - 377]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10103/5

آغاز: برابر ؛ انجام:مِنْ نَفْسِ النُّبُوَّةِ الَّتِي هِيَ رَابِطَةً نُزُولِ مِنْ عَيْنٍ . . . الَىَّ الْوَجْهُ الباقی

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 5ص (13_9)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 32 - 125]

شرح الأربعين في اصول الدين / کلام و اعتقادات / عربی

Š.-ul arba‘īn fī usūl-id-dīn

وابسته به: الأربعين في اصول الدين؛ فخر رازی، محمد بن عمر (606-544)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 41

آغاز: بسمله . قَالَ الامام الاستاذ انارالله بُرْهَانُهُ الْمَسْأَلَةِ الْأُولَى فِي حُدُوثِ الاجسام انجام : وَ خِلَافُ جَمِيعِ العقلا وَ ایضا قَصَدَ إِلَى الايجاد.

خط: نسخ مخلوط به شکسته، بی کا، تا: با تاریخ 1068ق؛ واقف: ابن خاتون، 1068ق؛ کاغذ: سمرقندی حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 300گ، 19 سطر، اندازه: 19×15 سم [ف: 1 - 136]

شرح الأربعين حديثة في الامامة / شرح حديث / عربی

5.-ul-arba'in-a hadit-an fi-l-imama

شرحی نسبتا مفصل با عناوین «اقول» بر چهل حدیثی است که خود مؤلف درباره امامت حضرت علی (علیه السَّلام) به طریق اهل سنت و جماعت جمع آوری نموده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21141

آغاز: بسمله . الحمدلله وَ سَلَامِهِ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ ... صَلَاةُ تُوجِبُ أَلَنَّا رَفَعَ الدَّرَجَاتِ ... الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ روی الْحَافِظِ ابوبکر احْمَدَ بْنِ موسی بْنِ مَرْدَوَيْهِ فِي مَنَاقِبِهِ عَنْ ابی سعید ؛ انجام : وَ زَجَرَهُ عَمَّا قصداه وَ ارتكبه فَلَمْ أَخْزَاهُ اللَّهُ تعالی وَ ضَاعَفَ عَلَيْهِ النَّكَالِ وَ الْعَذابَ الْأَلِيمَ قَدْ تَمَّ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ محشی با رمز «منه ره»؛ اهدایی: رهبری، خراد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 29گ، 35 سطر، اندازه: 11/5 ×22سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 367]

شرح اربعین حديثة في التصوف / شرح حديث / عربی

Š.-u arbaʻīn-a ḥadītā fi-t-taşawwuf

اصفهانی، معمر بن احمد، - 4418 قمری

esfahānī, ma‘mar ebn-e ahmad (-1028)

شیراز، خانقاه احمدیه، شماره نسخه: 78/15

بی کا، تا: قرن 8؛ اغذ: نخودی، قطع: وزيري [نشریه: 5 - 221]

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/15 -ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فيلمها ف:1 - 742]

شرح الأربعين في فضائل امیرالمؤمنین / کلام و اعتقادات، فضائل و مناقب / عربی

S.-ul arbain fi fada'il-i amir-il-mu'minin

کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری

kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18838/2

آغاز: بسمله وَ بِهِ الْمُوَفِّقُ الْمُعَيَّنِ . الحمدلله عَالِمُ السِّرِّ وَ العلن الَّذِي اذْهَبْ عَنَّا الْحَزَنَ ؛ انجام : ثُمَّ الحمدلله الملک الْوَهَّابِ عَلَى مَا وَفَّقَنِي لَا تَمَامَ هَذَا الْكِتَابِ المستطاب وَ لنختمه بذکر فِهْرِسْتُ مَا أَوْرَدَتْهُ فِيهِ مِنَ الرِّوَايَاتِ فَنَقُولُ الْحَدِيثَ الْأَوَّلَ.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 85گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 51 – 172]

شرح اربعین نووی > منهاج السالكين و عمدة الطالبين

شرح ارثیه > شرح الفرائض الشهابية

شرح ارجوزة > شرح زبده بارزیه

شرح الأرجوزة الأصولية / اصول فقه / عربی

š.-ul urjūzat-il uṣūlīyya

کرمانشاهی، محمد بن عبدالرحیم، قرن 13 قمری

kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘abd-or-rahīm (190)

تاریخ تأليف: 1283ق

شرح مزجی است توضیحی مختصری است بر ارجوزه سید مهدی قزوینی نجفی در قواعد اصول فقه، که شارح در حال بیماری نگاشته است.

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:167

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ الَّذِي شَرْحِ صُدُورَنَا الْعُلَمَاءِ الرَّاشِدِينَ بتمهيد أُصُولِ الْفِقْهِ بِطَرِيقِ متین فَسَهِّلْ بسعيهم لِلطَّالِبِينَ اسْتِنْبَاطِ مَعَالِمِ الدِّينِ ؛ انجام : وَ مزجتها بتألفات تَبِينُ اجمالها تشغي لِنَفْسِي عَنْ حَالِ الْمَرَضِ وَ تشويقا لِبَعْضِ الاخوان حَيْثُ كَانَ لِى فَرَضَ ...

خط: نسخ، كان محمد حسن قزوینی، تا: ربيع الثانی 1288ق؛ 77گ، 11 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 1- 134]

شرح ارجوزة ابن سينا / طب / عربی

š.-u urjūzat-i ibn-i sīnā

ابن رشد، محمد بن احمد، 520 - 595 قمری

ebn-e rošd, mohammad ebn-e ahmad (1127 - 1199)

وابسته به: الطب (ارجوزة)؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370 _428)

شرح نسبتا مختصری است بر منظومه ابن سینا در طب با استفاده از اقوال جالینوس، بقراط و افلاطون در برخی مواضع. این شرح در حاشیه اوراق نسخه نگاشته شده است.

[دنا 421/6 ، کشف الظنون 63/1، اعلام زرکلی 318/5 ؛ الطمعجم المؤلفين 8 _313؛ هدية العارفین 2-85 بروکلمان 1-384؛ دائرة المعارف 1-167]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3528/2

آغاز: قوله: الطِّبُّ حَفِظَ صحه بِرِّ مَرَضٍ ، هُوَ حَدُّ الطِّبِّ ، وَ تَمَامُهُ أَنْ يَقُولُ : الطِّبُّ هُوَ صناعه فَعَلَهَا عَنِ الْعِلْمِ وَ التجربه ؛ انجام : کحال مَا يَصْنَعُهُ الْفَقِيهُ فِي الْمُخْتَلِفَيْنِ وَ الْمُنَجِّمُ فِي قُوَى الْكَوَاكِبِ المختلفه مِنْ قِبَلِ اخْتِلَافِ مَوَاضِعِهَا.

خط: نسخ، كا: خير الدين بن عماد الدین شافعی، تا: 1022ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مذهب، 129گ (4پ - 132پ)، اندازه: 20×14سم [ف: 16 - 56]

شرح الأرجوزة البطيخية = شرح المنظومة البطيخية = الدرة البهية / ادبیات عربی

Š.-ul urjūzat-il bittīrīyya = š.-ul manqūmat-il bittīvīyya = ad-durrat-ul-bahīyya

حسینی میبدی، علی بن محمد على، - 1313 قمری

hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (- 1896)

وابسته به: البطيخية (ارجوزة)؛ حسینی میبدی، علی بن محمد على (1313)

تاریخ تأليف: 1291ق؛ محل تأليف: کرمانشاه

شرح ارجوزه ای است از خود شارح که در هشتاد بیت در منافع و خواص خربزه (بطيخ) به نظم کشیده شد و با این بیت شروع می شود: « أُتْحِفَ شئ اصْطَفَاهُ أَلْفاً کھی *** وَ اخْتَارَ مِنَ باكورة الْفَوَاكِهِ». در این شرح به منافع پزشکی خربزه نیز اشاره شده و به مناسبت به خواص بعضی میوه ها و خوراکی های دیگر نیز اشاره می شود و روز بیست و هشتم صفر 1289 اصل منظومه در کرمانشاه پایان یافته و پس از مدتی این شرح نگاشته شده است. آغاز: بسمله ... وَ بَعْدُ يَقُولُ علی بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَى الحسینی المیبدی هَذِهِ دُرَّةٍ بَهِيَّةَ وَ منظومة بطيخية نظمتها ثُمَّ شرحتها ...

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:2589

آغاز: برابر؛ انجام: من شهور سنة 1291.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 26 جمادی الاول 1291ق، جان کرمانشاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 38گ، 15 سطر، اندازه: 21/4×13/1 سم [ف: 1 - 213]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1138 ط

آغاز: برابر؛ انجام: فانه الحامی حتی مِنْ شکوه *** وَ يَنْصُرُ الْعَبْدِ اذا مَا نَصَرَهُ تَمَّتْ المنظومة البطيخية بِشَرْحِهَا فِي بَلْدَةٍ قرمیسین فِي عَصْرِ الثَّامِنِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ صَفَرٍ سته 1289.

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 29 جمادی الاول 1292ق؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج حنایی، 190گ، 17 سطر، اندازه: 226×15سم [ف: 24/2 - 152]

3. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه:5/8مشهد

آغاز: برابر؛ انجام: فانه الحامي حُمَّى مِنْ شُكْرِهِ *** وَ يَنْصُرُ الْعَبْدِ اذا مَا نَصَرَهُ

کا: عبدالکریم بن محمد اسماعیل بروجردی، بی تا؛ اندازه: 25×16سم [ف: - 135]

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:5/8

همان نسخه بالا[ف: 1- 25]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2137/8

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 – 178]

4. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 14/10 مشهد

آغاز: أُتْحِفَ شیء اصْطَفَاهُ الفاکھی ... النِّسْبَةِ فِي الفاكهي لِلْمُبَالَغَةِ كالعلامی وَ الفهامی وَ اللوذعي ، قَالَ الْفَاضِلُ عبدالرزاق فِي تعليقاته عَلَى شَرْحِ القوشچی

بی کا، بی تا؛ در این مجموعه فواید پراکنده ای از تفسیر و حدیث و ادب عربی آمده؛ جلد: تیماج سبز، اندازه:21 × 35/5 سم [ف: 155]

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 14/10

همان نسخه بالا [ف: 1 - 43]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2135/10

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 173]

شرح ارجوزة بغية الباحث / فقه / عربی

š.-u urjūzat-i bugyat-il-bāḥit

وابسته به: بغية الباحث عن جمل الموارث = الأرجوزة الرحبية؛ ابن متفننه، محمد بن علی (497-577)

شرح أرجوزه فقهيه «بغية الباحث» است که در باب فرائض و مواریث سروده شده است. از نام اصلی شرح و شارح اطلاعی به دست نیامد. [إيضاح المكنون 186/1 ؛ معجم المؤلفين 47/11]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11622/1

آغاز: ... أَقُولُ ثُمَّ بَعْدَ حمدالله تعالی أتی بِالصَّلَاةِ وَ السَّلَامُ لِقَوْلِهِ تَعَالِي يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تسلیما انجام : وَ الحمدلله وَحْدَهُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبَهُ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً كَثِيراً.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «.. الحسن الزکی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 23گ (1-23)، 23 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 29 - 388]

شرح أرجوزة الرضاعية > شرح الرضاعية

شرح ارجوزة الصرف / صرف / عربی

Š.-u urjūzat-iş Şarf

حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، - 1270 قمری

hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men (- 1854)

شرح مزجی مختصری است بر ارجوزهای که مؤلف در قواعد صرف سروده است.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2644/7

آغاز: الحمدلله ولی الْحَمْدُ كُلَّهُ ... أَنِّي بَعْدَ مَا جَمَعْتَ نفائس قَوَاعِدَ اللُّغَةِ فِي المنظومة الْمَعْرُوفَةَ وَ أَجَبْتَ بِهِ بَعْضِ الْفُضَلَاءِ ؛ انجام: ناتمام : ثُمَّ قَالَ الباحث الْكِتَابِ هَذَا فَقَالَ أَلَيْسَ الْكِتَابِ مَعَ الرِّسَالَةِ. خط: نستعلیق، كا: عبدالله بن حسن بن عبدالله، تا: 1279-1280ق؛ در این نسخهپاره ای از آغاز این شرح آمده و ناتمام است، محشی از عبدالله بن حسن و به خط وی؛ جلد: مقوایی، 2گ (48پ - 49پ)، اندازه: 22×18سم [ف: 7- 220]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8277/1

انجام: وَ يَدُ بِمَعْنَى الْقُوَّةِ وَ النِّعْمَةَ وَ الجارحة الْمَخْصُوصَةِ فَلَا خَفَاءُ فِيهِ

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ناتمام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (1پ -4ر)، اندازه: 15×20سم [ف: 21 - 237]

شرح الأرجوزة الفقهية / فقه / عربی

š.-ul-urjūzat-il-fiqhīyya

بهبهانی، محمود بن محمد علی، 1200 - 1271 قمری

behbahānī, mahmūd ebn-e mohammad Salī (1786 - 1855)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4793

آغاز: کتاب الصَّلَاةِ ، حی علی الصَّلَاةَ خَيْرُ الْعَمَلِ ... أَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَعَالِي أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَمَّا الصَّلَاةُ فَهِيَ لُغَةِ الدُّعَاءِ

مشتمل بر کتاب صلاة و تا احکام نوافل را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، شاید به خط مؤلف؛ تملک: حاج آقا احمد کرمانشاهی (نوه مؤلف) با مهر « الْوَاثِقُ بِاللَّهِ الْمَلِكِ الْمَعْبُودُ احْمَدَ بْنِ هَادِيَ بْنِ مَحْمُودٍ» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 239 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 356]

شرح الأرجوزة الفقهية / فقه / عربی

š.-ul urjūzat-il-fiqhīyya

آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 32

آغاز: ... فاقول اعْلَمْ أَوَّلًا انَّ اللَّهَ لَمْ يَخْلُقِ الْعِبَادِ عَبَثاً لانه حَكِيمٍ بِلَا خَلَقَهُمْ لِتَحْصِيلِ الْمَعْرِفَةِ وَ الطَّاعَةُ الْمُوجِبِ لِحُصُولِ القابلية للفوز بِالنَّعِيمِ الأخروى وَ السَّعَادَةُ السرمدية ... آغاز ارجوزة : « الْحَدَّ لِلطَّهَارَةِ الشَّرْعِيَّةِ *** مَسَّ طَهُورُ لزمتة النِّيَّةِ / ثُمَّ الطَّهُورِ الْمَاءِ وَ التُّرَابِ *** جَاءَتْ بِهِ السُّنَّةُ وَ الْكِتَابِ / فَالْمَاءُ فِي دِينِ النَّبِيِّ المنبعث *** مُطَهَّرُ مِنْ حَدَثٍ وَ مَنْ خَبُثَ»؛ انجام: لاقتضائه مَنَعَ السِّتْرَ أَوِ الْجِدَارِ عَنِ الصِّحَّةِ الامع وُجُودِ شَاهِدُ بِنَاءً عَلَى كَوْنُ الِاسْتِثْنَاءِ مُتَّصِلًا ... عَلَى وَجْهِ الْكُلِّيَّةِ بَلِ الظَّاهِرُ عَدَمِ الْخِلَافِ فِيهِ بَلْ يُمْكِنُ دعوی السِّيرَةِ وَ اللَّهُ الْعَالِمُ وَلَهِ الْحَمْدُ الدَّائِمِ . كِتَابُ الزَّكَاةِ وَ فُصُولِهِ أَرْبَعَةُ ... تا ابتدای کتاب الزكوة را شامل می شود. رساله مفصل و استدلالی در شرح و توضیح ارجوزهای فقهی که در بیان احکام و قوانین شرعی سروده شده است، به جهت افتادگی ارجوزه و شرح آن پیدا کردن نام آن میسور نشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای «منه دام ظله»؛ نسخه به علمای قریه آران وقف شده؛ جلد: تیماج مشکی، 182 گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف مخ - - 92]

شرح أرجوزة في الإرث = شرح المنظومة في المواريث / فقه / عربی

š.-u urjūzat-in fi-l-irt = š.-ul-manzūmat-i fi-1 mawārīt

اعسم نجفی، عبدالحسين بن محمد على، - 1247 قمری

a-sam-e najafi, 'abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad ‘alī ( 1832)

وابسته به: الارث = منظومة في المواريث؛ اعسم، محمد علی بن حسین (-1233)

رساله ای است در ارث و تقسیمات، فروض الأرث، شروط الارث و موانع ارث که متن منظوم از پدر شارح (شیخ محمد على بن شیخ محمد اعسم نجفی) به وسیله فرزندش شرح گردیده است. [دنا 421/6 ؛ الذريعة 73/13]

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14716/3

آغاز: ... فَهُوَ فعيل بِمَعْنَى مَفْعُولُ فاصله غَيْرِ الْهُمَزَةِ وَ طه اسْمُ المحمد نَبِيِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ؛ انجام : وَ ابْدُ الْآبِدِينَ وَ حَيْثُ انْتَهَى نَظَمَ الْمُصَنِّفِ ره فِي هَذَا الْمَقَامِ فَلْيَكُنْ هَذَا آخِرُ الْكَلَامِ وَ الحمدلله عَلَى تَوْفِيقِهِ . .. وَ آلِهِ الطاهرین.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: قرن 1؛ با خط خوردگی ها و اضافات؛ جلد: تیماج مشکی، 35گ (41ر -75پ)، اندازه: 25/5×17/3 سم [ف: 41 - 176]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9206/1

آغاز: نحمد اللَّهُمَّ يَا مَنْ شَرَحَ صُدُورَنَا بِنُورِ الاسلام وَ حبَانَا بِوَلَايَةِ سَادَاتُ الْأَنَامِ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ المفتقر الَىَّ رَحْمَةَ رَبِّهِ الْغَنِيِّ حسین بْنِ مُحَمَّدٍ عَقَّبَ الشُّكْرِ بافضل الصلوة عَلَى نَبِيِّهِ وَ آلِهِ الْهُدَاةِ الْغُرِّ الْمَيَامِينِ صَلَوَاتُ اللَّهِ علیه وَ علیهم اجمعین

خط: نسخ عربی، کا: محمد طاهر آل الشيخ احمد، تا: یک شنبه 18 رجب 1233ق؛ جلد: مقوا، 56گ(1پ- 56 ر)، 20 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 30 - 11]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11634/2

اللَّهُمَّ يَا مَنْ شَرْعاً *** دینا بِهِ النَّبِيُّ طه صَدْعاً / وَ مَنْ أَبَانٍ حُكْمِ الأنسان *** حَيّاً وَ مَيِّتاً أَحْسَنَ البیان ؛ انجام : نحمد اللَّهِ وَ نَشْكُرَهُ عَلَى إِتْمَامُ مَا أَرَدْنَا تَعْلِيقِهِ عَلَى مَا نظمه الْوَالِدُ فِي مَسَائِلِ الْمَوَارِيثِ ...

خط: نسخ، بی کا، تا: 1342ق؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، 65گ (7_ 71)، 20 سطر، اندازه:7 × 13/5 سم [ف: 29 - 400]

شرح ارجوزة في الإرث / فقه / عربی

Š.-u urjūzat-in fi-l-irt

شرحی است با عناوین «قال - اقول» بر منظومه ای در فرایض مطابق با فقه اهل سنت. چند بیت آخر ارجوزة نقل می شود : «ا لحمد لِلَّهِ عَلَى التَّمَامِ *** حَمْداً كَثِيرَةُ تَمَّ فِي الدَّوَامِ / . . وافضل الصَّلَاةِ وَ التَّسْلِيمِ *** عَلَى النَّبِيُّ الْمُصْطَفَى الْكَرِيمِ / مُحَمَّدُ خَيْرُ الانام العاقب *** وَ آلِهِ الْغُرِّ ذَوِى الْمَنَاقِبِ / وَ صَحْبَهُ الأماجد الابرار *** الصَّفْوَةُ وَ الكابر الاخیار».

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7827/1 - 39/207

آغاز: أَقُولُ شَرَعَ يُبَيِّنُ عُودٍ هَذِهِ الْأُصُولِ الثَّلَاثَةِ وَ مَا يَبْلُغُهُ كُلِّ أَصِلُ مِنْهَا بِالْقَوْلِ فَسِتَّةُ تَعُودَ إِلَى سَبْعَةٍ وَ ثَمَانِيَةٍ ... قَالَ : وَ النِّصْفُ الباقی وَ النِّصْفَانِ *** فاصلها فِي حُكْمِهِمُ اثْنَانِ ... أَقُولُ لَمَّا فَرَغَ مِنِ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ مِنْ أُصُولِ المسایل ؛ انجام : وَ هُوَ الْكَامِلُ فِي الشَّرَفِ وَ الْكَرَمِ الصِّفَاتِ الْمَحْمُودَةِ وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ تعالی اعْلَمْ.

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 24 جمادی الاول 1105ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوا، 12گ، 18 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 5 - 2401]

شرح الأرجوزة في الرضاع / فقه / عربی

Š.-ul urjūza fi-r ridā

اعسم نجفی، عبدالحسين بن محمد علی، - 1247 قمری

a-sam-e najafī, 'abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad alī ( 1832)

وابسته به: الرضاع = منظومة في الرضاع؛ اعسم، محمد على بن حسین (-1233)

ناظم شیخ محمد على اعسم نجفی پدر شارح است که مسائل عده وارث و رضاع را به طرز الفيه منظوم نموده است و پسر ناظم شیخ حسین اعسم نجفی منظومه مزبور را به طور تفصيل شرح کرده و اخبار وارده و اختلاف علما در بعضی مسائل ذکر

کرده است.

چاپ: همراه با متن، نجف، 1349ق

1. تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه:256

کاتب = مؤلف، تا: 1245 ق [ف: - 54]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9206/2

آغاز: صَحَّ الْحَدِيثُ عَنْ نَبِيِّ الْأَمَةِ *** وَ عَنْ نَبِيِّهِ السَّادَةِ الْأَئِمَّةِ / انَّ الرَّضَاعِ حُكْمُهُ حُكْمُ النَّسَبِ *** فِيمَا لَهُ مِنْ حکم تحریم وَجَبَ . مِنَ الْمَعْلُومِ انْهَ يَحْرُمُ نکاح بَعْضِ النِّسَاءِ عَلَى بَعْضِ الرِّجَالِ أَمَّا فِي وَقْتٍ دُونَ آخَرَ أَوْ موبدا ؛ انجام : يَغْلِبُ عَلَى الطَّبَائِعِ وَ بَعْدَ انَّ تَمَّ مَا أَرَادَ ایراده مِنِ الْمَقَالِ وَ هُوَ الْقَوْلُ الشَّرْعِيِّ فِي مَسَائِلِ الرَّضَاعِ خَتَمَهُ بالصلوة عَلَى النَّبِيِّ ... وَانٍ يَغْفِرْ لَنا انْهَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

خط: نسخ عربی، كا: محمد طاهر آل الشيخ احمد ملقب به عجیمی، تا: جمعه 16 جمادی الثانی 1225ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملك: على بن لطفعلی که در محرم 1276 ق نسخه را از شیخ محمد کتابفروش خریده؛ یادداشت امانت گرفتن نسخه از میرزا على خلف امام جمعه؛ مهر: لطفعلی بیضی)؛ جلد: مقوا، 25گ (57ر – 81پ)، 20 سطر [ف: 30 - 11]

شرح ارجوزة في الزايرجة / جفر / عربی

š.u-urjūzat-in fi-z-zāyirja

در این شرح که بر ارجوزه ای است در یکصد و پنج بیت، یک یا چند بیت آورده و با اختصار توضیح داده می شود و قواعد کلی علم حروف و زایر چه را با رمز و اشاره بیان می کند.

آغاز: بسمله . الْحَمْدُ للنور الْمُبِينُ الهادی * * * مَنْ شَاءَ بِالتَّوْفِيقِ لِلرَّشَادِ . الْحَمْدُ هُوَ الثَّنَاءِ عَلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تعالی بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ...

1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2/ 3371

آغاز: برابر؛ انجام: تَمَّ لَيْلَةَ الْأَحَدِ وَ هِيَ تَمَامُ الْمِيقَاتِ ، وَ فِيهَا الْفَتْحِ ... الدِّينُ

به نظم و نثر؛ خط: نسخ معرب، كا: علیقلی بن غلامحسین، تا: شوال 1303ق، از روی نوشته سید حسن حسینی شاگرد جارچی زاده سید مصطفی فنی سیواسی نویسانده 1307؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن یشمی، 11گ (104ر -114پ)، 12 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6- 385]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7118/6 - 36/118

آغاز: برابر؛ انجام: تمحتى ترايت الدِّيَارَ وَ الْمَوْطِنِ يَقُولُ الشُّكْرِ المولاك الَّذِي أَظْهَرَ ما بَطَنَ فیک حَتَّى أَبْصَرْتَ دیار

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4- 2029]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8679/1

آغاز: برابر، انجام: وَ أَصْحَابُهُ خَزَنَةً أَسْرَارُهُ فِي الدِّينِ مَا دَامَتِ الْأَلْوَانِ مرئية لِلْعَيْنِ.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (1پ_ 8پ)، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 22 - 228]

شرح ارجوزة في الشهور الرومية / هیئت / عربی

Š.-u urjūzat-in fi-š-šuhūr-ir-rūmīyya

شرحی است بر «ارجوزة في الشهور الرومية» نشوان بن سعيد حمیری (573ق) که پس از آوردن چند بیت، به شرح آن پرداخته و اشعاری از ابن مقفع را نیز برای تأیید مطلب متذکر شده است.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 760

آغاز: وَ أَصْحَابُهُ خَزَنَةً أَسْرَارُهُ فِي الدِّينِ مَا دَامَتِ الْأَلْوَانِ مرئية لِلْعَيْنِ

نسخه اصل: كتابخانه واتیکان -رم 949؛ خط: نسخ نازیبا، كا: مصلح بن معوض مجزى جماعی، تا: با تاریخ 1293ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 16گ (76-91) [عکسی ف: 2 - 435]

شرح ارجوزة في المواريث / فقه / عربی

š.u urjūzat-in fi-l-mawārīt

یزدی حائری، محمدباقر بن مرتضی، 1239-1298 قمری

yazdī hā'erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)

شرح مزجی استدلالی است بر ارجوزه خود شارح با چند جدول در تطبيق قواعد ارث. ظاهرا این ارجوزه مفصل و دارای مقدمات و مقاصدی بوده، ولی در نسخه حاضر فقط مقدمات آمده و شاید بقیه شرح نشده باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2128/5

آغاز: وَ فِيهِ ... مُقَدِّمَاتِ ... مقاصد ، الْمُقَدَّمَةِ الْأُولَى فِي بَيَانِ أَصْلِ ثُبُوتِ الْمِيرَاثِ وَ هُوَ الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ الاجماع القطعی ؛ انجام : فَانْظُرْ الَىَّ أَمْثِلَةِ وَ صَوَّرَ رَسَمْتَ فِي هَذَا الجدول لَتَطْلُعُ عَلَى جَمِيعِ الصُّورِ وَ امثلتها. خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و افزودگی از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 31گ (87پ -117)، اندازه: 15/5 ×20/5سم [ف: 6- 140]

شرح ارجوزة في النجوم / هیئت / عربی

š.-u urjūzat-in fi-n nujām

ابن دبیژی، محمد بن سعيد، 558 - 637 قمری

ebn-e dobaysī, mohammad ebn-e sa‘īd (1164 - 1240)

گویا از ابن دبیژی

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3008/2 -ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا 9605 .Or؟ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلمها ف:1 - 781]

شرح ارجوزة في الوضع / ادبیات / عربي

š.u-urjūzat-in fi-l-wad

یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری

yazdī hā'erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)

در این نسخه فقط شرح مقدمه این ارجوزه آمده که دارای ده مسأله می باشد در: تعريف لغت، واضع آن، حکمت وضع آن، موضوع له، کیفیت وضع، طريق معرفت لغت، اصناف عرب، سعه لغت عرب، عدد ابنیه کلام، کتاب های مهم لغت. ظاهرا جز این مقدمه از این شرح نوشته نشده و شاید دو برگ (125-126) همین مجموعه نیز از این کتاب باشد که درباره بعضی از لغات بحث می کند.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2128/4

آغاز: الْمُقَدَّمَةِ وَ فِيهَا مَسَائِلُ الْأُولَى فِي حَدٍّ عَلِمَ اللُّغَةِ وَ تعریف لَفْظِهَا عَلِمَ اللُّغَاتِ الْعِلْمِ بالاصوات ؛ انجام : وَ نَحْنُ قَدْ رسمنا جدولا الْمَعْرِفَةِ الْفُصُولِ السَّاقِطَةِ مِنَ الْأَبْوَابِ.

خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، بی تاب؛ با خط خوردگی و افزودگی دارد از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 9گ (78ر-86ر)، اندازه: 15/5 ×20/5سم [ف: 6 - 140]

شرح الأرجوزة القوامية / فقه / عربی

š.-ul-urjūzat-il-qawāmīyya

امیر مازندرانی، محمد باقر بن محمد على

amīr māzandarānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ‘alī

وابسته به: التحفة القوامية في فقه الامامية؛ حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی (-1150ق)

به دستور: محمد تقی بن محمد مؤمن حسینی قزوینی

شرح رساله ارجوزه قوامیه (نظم لمعه دمشقیه) اثر قوام الدين محمد بن محمد مهدی حسینی سیفی قزوینی با آغاز: « احْمَدْهُ مُصَلِّياً عَلَى النَّبِيِّ *** مُحَمَّدُ وَ اله الْمُنْتَجَبُ» است.

قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 680/2

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَكْرَمَنَا بِنُورِ الْهِدَايَةِ وَ صيرنا فِي جُمْلَةٍ مِنْ تمسک بِحَبْلِ الْوَلَايَةِ . ؛ انجام : اعْلَمْ أَنَّ غُسْلَ الْأَشْيَاءِ بِاعْتِبَارِ مَحَلِّهَا يُتَصَوَّرُ عَلَى صُوَرٍ مِنْهَا غَسْلُ الثَّوْبِ

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 128ص (160-287)، 15 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 2 - 141]

شرح أرجوزة لامية في الطب > زاد الفقير و جبر الكسير

شرح ارجوزة المنطق / منطق / فارسی

š.-e orjūzat-ol-manteq

سلامه، ابراهیم بن احمد، ق 12 قمری

salāme, ebrāhīm ebn-e ahmad (- 180)

وابسته به: ارجوزة فِي عِلْمِ الْمَنْطِقِ = الْقَصِيدَةِ المصرعة = الْقَصِيدَةِ المزدوجة = میزان النَّظَرِ = الزجز المنطقى ؛ ابْنُ سینا ، حسین بْنِ عَبْدِ اللَّهِ (370-428)

شرحی است بر منظومه ای که شارح از ابن سینا دانسته با این آغاز: «الحمدلله الَّذِي لِعَبْدِهِ * * * نِيلُ السَّنَا لَا لَهُ فِي حَمِدَهُ». در این شرح که پس از کتاب «عين الحساب» شارح نگاشته شده است، بیتی یا چند بیت از ارجوزه آمده پس از آن به شرح پرداخته و در لغات شعر و حاصل معنی آن گفتگو می کند.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:88

آغاز: و درگاه فلک فرسای آفتاب عالم تاب سپهر لولاک لما خلقت الافلاک و شمس سماء و ما ارسلناک انجام: پس باید که اقدام از نتیجه باشد بحسب وجود در خارج ...

خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف و شاید به خط وی باشد؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از وی و یا از شخص دیگری که گفته های او را رد کرده؛ جلد: تیماج مشکی، 82گ، 15 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 1- 125]

قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:679

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 311]

شرح ارجوزة المنطق / منطق / عربی

Š.-u urjūzat-il manțiq

شرح ارجوزه ای است در منطق که در مقابله با تقریب المنطق ابن حزم ظاهری و به دستور شیخ الرئيس سهل سروده است. شارح از قطب و شرح مقاصد یاد می کند. گوینده ارجوزه - که ظاهرة اسماعیل نام داشته به این ارجوزه را به دستور پدر و برای اداء حق برادرش سروده است. در این ابیات به سبب اشارت رفته است: «قَدْ سَالَ الشَّيْخُ الرَّئِيسِ سَهْلٍ *** ذَاكَ الَّذِي تَمَّ لَدَيْهِ الْفَضْلِ / . . . انَّ أَوْدَعَ الْمَنْطِقِ نَظْمُ الشَّعْرَ *** حَتَّى يَكُونُ ثَابِتاً فِي الذِّكْرِ لَا سِيَّمَا وَلَّى أَخُ فِي حجزى *** وَصِيَّةُ الْوَالِدِ عَدَّ الْعَجْزِ / أُوصِيَ بَانَ أَقْضِي فِيهِ حَقِّهِ *** وَ آنَ أُرِيهِ فِي الصَّوَابِ طَرْفَهُ / فَاجْعَلْهُ اسماعيل ظَهَرَ القب *** حَتَّى اذا بَلَغَتْ سِنَّ اللُّبِّ». در تعریف علم می گوید: « الْعِلْمُ مِنْهُ ماهو التصور *** وَ مِنْهُ تصدیق بشي يُخْبِرُ » ؛ وَ شَارِحُ دُرٍّ شَرْحِ آنَ می گوید : « جَعَلَ الْحَدَّ هُنَا مِنْ تَغْيِيرِ المرتب الَّذِي أَرَادَ انَّ يُحَاذِي بِهَذَا الرِّجْزَ تقریب ابْنِ حَزْمٍ التظاهرى وَ أَمَّا الرَّئِيسِ فانما الْحَدَّ بَعْدَ الْقِيَاسِ » . شاعِرُ منظومه مَذْهَبُ حنفی داشته آنَ جا که می گوید : « كَمَا قِبَلَنَا نَحْنُ عَنْ

امامنا *** جَوَازُ أَنْ تَنْوِيَ فِي صِيَامَنَا» و شارح در شرح این بیت گفته است: « أَمَّا قِبَلَنَا نَحْنُ عَنْ أَمَاناً أَبِي حَنِيفَةَ النُّعْمَانِ بْنِ ثَابِتٍ جوازنية صَوْمُ رَمَضَانَ». .

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13999/2

آغاز: و الْحَكَمُ وَ الْجَزَاءُ وَ امراد الْوَضْعِ الإلهي السَّائِقِ لِذَوِي الْعُقُولِ ... ( وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ هُوَ رَبُّ الْعَقْلِ ) ای وَاهِبَ الْعَقْلِ وَ هُوَ قُوتُ لِلنَّفْسِ بِهَا تَسْتَعِدُّ للعلوم وَ الادراكات وَ هُوَ الْمَعْنَى بِهِ بِقَوْلِهِمْ غَرِيزَةُ يَتْبَعُهَا الْعِلْمِ لاضروریات . . ( لِلنَّفْسِ حَتَّى خَرَجْتَ بِالْفِعْلِ) االنفس قَالَ ابْنُ فَارِسَ هِيَ الرُّوحُ وَ قَالَ وَ الرُّوحِ للانسان وَ غیره وَ عِنْدَ الْقَوْمِ النَّفْسِ الحيوانية كَمَالِ أَوَّلِ لجسم طبیعی ؛ انجام : وَ شَرْحُ مَعْنَى الِاسْمُ فِي الْمَفْهُومُ *** يَجُوزُ للموجود وَ الْمَعْدُومَ / وَ الْحَدُّ للموجود دُونَ مَا فَقَدْ *** فَانٍ مَا لَيْسَ بشيئ لَا يُحَدُّ ... كَمَا اذا سَمِعَ الانسان لَفْظاً وَ لَا يَفْهَمُ مَعْنَاهُ فانه يَقُولُ مَا هُوَ وَ مُرَادُهُ انَّ

خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (84ر-92پ) [ف: 37 - 596]

شرح ارجوزة نحوية / نحو /عربی

S.-u urjuzat-in nahwiyya

گزارشی است بر بخش جمع های دستور زبان عربی

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6361/2

آغاز: جَمَعَ التكسير أَفْعِلَةِ افْعَلْ ثُمَّ فَعَلْتُ *** تَمَّتِ أَفْعَالِ جُمُوعِ قِلَّةٍ . ش : جَمَعَ التكسير هُوَ مادل عَلَى أَكْثَرَ مِنِ الِاثْنَيْنِ بِتَغْيِيرِ لَفْظُهُ كَرَجُلٍ وَ رِجَالٍ ، أَوْ مُقَدَّرُ ؛ انجام : لِبَرْدٍ فِيهِ خُطُوطاً . تَمَّ مبحث الْجَمْعِ.

بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: سبز، 5گ (43پ - 47ر)، اندازه: 14/5× 20/3 سم [ف: 9 - 354]

شرح الأرجوزة الوردية / ادبیات عربی

š.-ul urjūzat-il wardīyya

بساطی، محمد بن احمد، 760 - 842 قمری

besātī, mohammad ebn-e ahmad (1359 - 1439)

تاريخ تألیف: 11 محرم 804ق

متن از سراج الدین عمر بن الوردی (689-749) است.

تهران؛ ملک، شماره نسخه:1708

آغاز: بسمله ، وَ مِنْهُ الاعانة . الحمدلله رَبِّ العالمین وَ صلوته عَلَى أَفْضَلِ الْخَلْقِ أَجْمَعِينَ ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ ... مُحَمَّدُ بْنُ احْمَدِ البساطی وَ قَدْ ساله بَعْضِ الالزام ( ؟ ) انَّ يَضَعُ لأرجوزة الشَّيْخِ الْعَلَّامَةِ سِرَاجُ الدِّينِ عُمَرَ بْنِ الوردی توضیحا ... قَالَ الْكَلِمَاتِ لَيْسَ فِيهَا خَلْفَ الِاسْمِ ثُمَّ الْفِعْلِ ثُمَّ الْحَرْفِ ، الْكَلِمَاتُ جَمَعَ کلمه وَفِيُّ التَّكْمِلَةَ الَّتِي هِيَ مُفْرَدَةً ثُلُثُ لُغَاتِ ؛ انجام : وَ وَزْنٍ فاعِلُ وَ فِعَالُ فَعَلَ *** يُغْنِي عَنْ الباتم نظمی وَ کمل . یعنی انَّ الْعَرَبِ تَسْتَغْنِي عَنِ النَّسَبِ ... وَانٍ لَمْ يُعْجِبُهُ فليسامح وَ كَانَ آخِرُ الْفَرَاغُ مِنْهُ فِي حَادِيَ عَشَرَ مُحْرِمُ سَنَةً ارْبِعْ وَ ثَمَانَمِائَةِ.

خط: نسخ، كا: محمد بن محمد نوری شافعی از هری، تا: سه شنبه 17 ربیع الثانی 923ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سرخ، 34گ، 19 سطر، اندازه: 18/3×1373 سم [ف: 1- 279]

شرح ارشاد > شرح ارشاد الاذهان

شرح ارشاد > مجمع الفائدة و البرهان في شرح ارشاد الاذهان

شرح الارشاد > القضاء

شرح الارشاد > غاية المراد فی شرح نكت الارشاد

شرح الارشاد > فتح الجواد بشرح الارشاد

شرح الارشاد / فقه / عربي

š.-ul-iršād

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10119/1

جلد 5، خط: نسخ، كا: على بن عباس بحرانی، تا: 1271ق؛ کاغذ: فرنگی، قطع: وزیری [میراث شهاب: س ش 2 - 24]

2. تهران؛ ملی، شماره نسخه:19987

ج 2، بی کا، بی تا، خریداری از محمدرضا فرید تنکابنی [رایانه]

3. تهران: ملی؛ شماره نسخه: 17700

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20/8 × 32/5 سم [رایانه]

4. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:19568

بی کا، بی تا، خریداری از فرید تنکابنی [رایانه]

شرح ارشاد الاذهان > درر النقاد في شرح الارشاد

شرح ارشاد الاذهان = منهج السداد / فقه / عربی

Š.-u iršād-il-adhān= minhaj-us-sadād

کرکی، عبد العالي بن علی، 929 – 993 قمری

karakī, “abd-ol-‘ālī ebn-e ‘alī (1523 - 1585)

وابسته به: ارشاد الأذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن يوسف (648-726)

علامه حلی، کتاب بسیار مفید و جامعی در فقه نگاشته است به نام «ارشاد الأذهان الى احكام الايمان» که بر آن شروح و حواشی زیادی نوشته شده است، از آن جمله است شرح شیخ عبدالعالی بن محقق کرکی که شرحی است تحقیقی و مستدل تحت عنوان « قوله» که پایان نیافته است. مؤلف در این شرح، فراوان به نظریه پدرش - محقق کرکی - اشاره می کند، مثلا در مسئله اكتفاء بذي الجهات ثلاثه می گوید: «ق وَلَهٍ وَ يُجْزَى دوالجهات الثَّلَاثِ . هَذَا هُوَ الْأَصَحُّ وَ هُوَ مُخْتَارُ والدی قُدِّسَ سِرِّهِ » . همچنین عبارات « . . . وَ قَدْ اسْتَوْفَاهَا وَالِدِي رَحِمَهُ اللَّهُ فِي

حاشيته عَلَى الشرايع » وَ « وَ قَدْ صَرَّحَ وَالِدِي الْمُحَقِّقُ رَحِمَهُ اللَّهُ » وَ « وَ قَالَ وَالِدِي رَحِمَهُ اللَّهُ » ، وَ قَالَ وَالِدِي رَحِمَهُ اللَّهُ فِي شَرْحِ الْقَوَاعِدِ و ...» زیاد آمده است. نویسنده در این کتاب از شهید اول با عنوان «قال شيخنا الشهيد رحمه الله» یاد می کند.

آغاز: بسمله ارشاد أَذْهَانٍ أَرْبَابِ الايمان وَ فقاهة افهام أَصْحَابِ الْعِرْفَانِ حَمِدَ مَوْجُودُ شَرْعُ لَنَا شَرَائِعِ الاسلام . . . بَعْدَ فَهَذِهِ فواید عَلَّقْتُهَا عَلَى الْكِتَابِ الْمَوْسُومِ بارشاد . . . قَوْلِهِ كِتَابِ الطَّهَارَةِ الْكِتَابِ لُغَةِ مَا يُكْتَبْ فِيهِ ... [دنا 423/6 (6 نسخه)؛ الذريعة 78:13]

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6223- 30/103

آغاز: برابر؛ انجام: قَوْلِهِ يَحْرُمُ اسْتِعْمَالِ أَوَانِي الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ فِي الاكل وَغَيْرُهُ اجْمَعْ عِلْماً ؤنا . . . وَفِي بَعْضُهَا تَعْلِيلِ النَّهْيِ عَنِ الاكل وَ الشُّرْبِ بِهَا بانها لَهُمْ فِي الدُّنْيَا

طهارت، از اول تا «قَوْلِهِ يَحْرُمُ اسْتِعْمَالِ أَوَانِي الذَّهَبِ وَ الفضه ...»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با نوشته ای از ابوالحسن حسینی که این تعلیقه را « الشَّيْخُ الْمُحَقِّقُ الشَّيْخُ عبدالمعالی بْنِ الْمُحَقِّقِ الثَّانِي الشَّيْخِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْعَالِي الكرکی» تأليف نموده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48 گ، 23 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 3 - 1374]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:535-طباطبائی

آغاز: برابر؛ انجام: انجام (از کتاب حج) : يُعْطَى الِاكْتِفَاءِ بِفِعْلِهَا قَبْلَهُ سَهْواً حَتَّى السعی وَ سیأتی مباحث السَّعْيِ مَا يُشْعِرْ

تا مبحث حج را در بردارد. این نسخه مشوش و قدری از کتاب طهارت در پایان نسخه بعد از بخش حج جای گرفته است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عسلی، 269گ، 15 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 24 - 346]

3. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:22777

آغاز: برابر؛ آغاز کتاب متاجر: قَوْلِهِ كِتابِ الْمَتَاجِرُ . أَرَادَ بالمتاجر الْمُتَبَحِّرُ فَهُوَ مُصْدِرٍ میمی کالمقتل بِمَعْنَى الْقَتْلِ . ؛ انجام : انجام کتاب حَجَّ : وَفِي رِوَايَةِ عَلِىُّ بْنِ جَعْفَرٍ عَلَيْهِ مَعَ أَعَادَتِ الْحَجِّ بَدَنِهِ قَالَ فِي الدُّرُوسِ وَفِيُّ وُجُوبِ هَذِهِ البدنه عَلَى الْعَالِمُ . هَذَا آخِرُ مَا وَجَدْنَا بِخَطِّ مُصَنِّفُهُ قَدَّسَ اللَّهُ سِرِّهِ . . . فَانٍ المتبادر مِنْ اضافة وَضِيعَةُ الَىَّ شیی کونها مِنْهُ فالاضافة بِتَقْدِيرٍ مَنْ وَ فِي الدُّرُوسِ احْتَمَلَ الامرين وَ يَثْبُتُ فِي الْبَيْعِ خَاصَّهُ . هَذَا آخِرُ مَا وَجَدَهُ بِخَطِّ الْمُصَنِّفِ قَدَّسَ اللَّهُ سِرِّهِ ...

از آغاز تا آخر حج و از اول کتاب متاجر تا قدری از مبحث خیار؛ خط: نستعلیق، كان تقي الدين محمد بن [؟] بن علی حسینی، تا: شنبه 19 رمضان 1001ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی با امضاء سمعت منه مدظله»، «منه بخط»، «فقال الشيخ مد ظله العالی» «شرح قواعد» و ..؟ تملك: مرتضی بن محمد حسینی با تاریخ 1037ق، محمد حسین رازی، محمد طاهر بن احمد بن محمد بن معصوم رضی با تاریخ چهارشنبه سوم ذیقعده 1316ق با مهر «العبد المذنب محمد طاهر بن احمد رضوی»؛ کاغذ سمرقندی؛ جلد: مقوا، 181، 17-20 سطر (14×8/5)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 906 -3]

4. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 930

آغاز: برابر

تا حج را دارد؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ از عبارتی که در مسأله معفو بودن دم متفرق به مقدار درهم از والد خود نقل کرده و عین آن عبارت در جامع المقاصد است معلوم می شود که این حاشیه از پسر محقق کرکی است ولی در وقف نامه این نسخه به خود شیخ علی نسبت داده شد [ف: - 103]

5. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2486

آغاز: برابر؛ انجام: لَا يَقْدَحُ فِي الْقَصْرِ لَكِنْ يَنْبَغِي التَّقْيِيدِ فِي الْمَوْضِعَيْنِ بِمَا اذالم يَبْلُغَ كَذَلِكَ

از ابتداء کتاب طهارت تا قسمتی از کتاب صلوة می باشد (در شرایط قصر صلوة)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 1 - 440]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

Š.-u iršād-il adhān

تونی، عبدالله بن محمد، - 1071 قمری

tūnī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1661)

وابسته به: ارشاد الأذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

شرح مزجی مختصر استدلالی است بر کتاب «ارشاد الأذهان» علامه حلی. مشتمل است بر کتب طهارت، متاجر، دیون، حجر، ضمان، کفالت، حواله، صلح، اقرار و وکالت.

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ وَ بَعْدُ فَلَمَّا كَانَ كَثِيرُ مِنِ الْمَسَائِلِ الفقهية فِي الْكُتُبِ الْمُصَنَّفَةِ فِي الْفِقْهِ غَيْرِ مُبَيِّنَةٍ ... [الذريعة 79/13 ؛ دنا 423/6 ]

1. قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 6505/1 - 33/55

آغاز: برابر؛ انجام: بِحَسَبِ تَكَلَّمَ الْمُشْتَرِي وَ حَالَ الْبَائِعِ وَ نَحْوِ ذَلِكَ وَ ح لَا يُسَمَّى ذَلِكَ غَالِباً والاحوط التَّوَقُّفِ .

طهارت تا وکالت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، از اتمام رساله فواید فقهی از جمله درباره عدالت در نسخه درج شده؛ جلد: تیماج مشکی، 210گ، 21 سطر، اندازه:24×16سم [ف:5-2403]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17222

آغاز: برابر؛ انجام: وَ حِينَئِذٍ لَا يُسَمَّى مِثْلَ ذَلِكَ غَالِبَةً وَ الْأَحْوَطُ التَّوَقُّفِ.

خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ جلد: تیماج خرمایی، 296گ، 19 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 20 - 242]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

š.-u iršād-il-adhān

صايغ عاملی، علی

sāyeq-e ‘āmelī, ‘alī

وابسته به: ارشاد الأذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726) در بحث نماز جمعه.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4412/2

بی کا، تا: 14 ربیع الاول 1106ق؛ کاغذ: سپاهانی رنگارنگ، جلد: تیماج سبز، 5گ (38-42)، 23 سطر (19×6)، اندازه: 22×16سم [ف: 13 - 3375]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

š.-u iršād-il adhān

خوانساری، علی اکبر بن ابراهيم، - 1271 قمری

xānsārī, ‘alī akbar ebn-e ebrāhīm (- 1855)

وابسته به: ارشاد الاذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

تاريخ تأليف: 29 رجب 1254ق

شرح استدلالی مزجی متوسطی است با عنوان «قوله، أقول» بر کتاب «ارشاد الاذهان إلى احكام الايمان» علامه حلی؛ شامل کتاب وصایا و نکاح تا آخر احکام اولاد.

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3543- 18/63

آغاز: قَوْلِهِ كِتابِ الْمَتَاجِرُ ، أَقُولُ الْمَتَاجِرُ جَمَعَ مَتْجَرُ وَ هُوَ مفعل مِنَ التِّجَارَةِ أَمَّا مُصْدِرٍ میمی بِمَعْنَاهَا ؛ انجام : لانه لَيْسَ مِنْ المعالات الحقيقية الَّتِي يَنْتَقِلُ فِيهَا الْعِوَضُ والمعوض مِنْ شَخْصُ إِلَى آخَرَ بَلْ هُمَا حَقِيقَةِ مَلَكٍ لِلْمَوْلَى . وَ قَدِمَ تَمَّ شَرْحِ كِتَابُ الْوَصَايَا مِنْ الارشاد کتاب تجارت و وصیت است و کتاب دوم 25 صفر 1255 پایان یافته؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 صفر 1255ق؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه کم و زیاد شده و خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 180 گ، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 5 - 2402]

2. قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3542/1 _18/62

آغاز: ب سمله ، قَوْلُهُ وَ الْوَاجِبِ مِنَ الْغُسْلِ مَا كَانَ لَا حَدَّ الامور الثَّلَاثَةَ أَوِ لِدُخُولِ الْمَسَاجِدِ اولقراءة الْعَزَائِمِ . . . أَقُولُ اطلاق الْعِبَارَةِ يقتضی وُجُوبِ كُلُّ مِنَ الْأَغْسَالِ الْخَمْسَةِ ؛ انجام وَ مُقْتَضَى الْقَاعِدَةَ هُوَ وُجُوبِ الِاحْتِيَاطِ بِالْجَمْعِ بَيْنَ الْأَمْرَيْنِ وَ عَدَمِ الِاكْتِفَاءِ باحدهما

احکام اغسال و وضوء؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 93گ، 28 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 – 2402]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3568/1 _18/88

آغاز: آن مَعْنَى النِّكَاحِ وَ التزویج شَرْعاً هُوَ تَحْقِيقٍ مَعْنَى الزَّوْجِيَّةِ فِي الْخَارِجُ مُقْتَرِناً بِالْقَبُولِ ؛ انجام : وَقَدْ عَرَفْتَ أَنَّ الْحُكْمِ بِالْقُرْعَةِ لَا يَخْتَصُّ بِمَا ذَكَرَ فَالْحُكْمُ فِي الْمُقَامِ هُوَ الْقُرْعَةُ مَعَ جَوَازِ الاصطلاح بِهَذِهِ قَبْلَهَا

کتاب النکاح؛ خط نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 128 گ، 28 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 5 - 2402]

4. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:356816- 18/88

آغاز: قَوْلُهُ الْمَقْصَدُ السَّادِسِ فِي الْمُحَارِبِ وَ فِيهِ بحثان الْأَوَّلِ فِي ماهیته وَ هُوَ كَلُّ مَنْ جَرَّدَ السِّلَاحَ لَا خَافَتِ النَّاسِ ؛ انجام : وَ كَمَا يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الاخبار الْمُخَيَّرَةِ واردة لِلتَّقِيَّةِ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الاخبار الْمُفَصَّلَةِ وارده كَذَلِكَ

در شرح احكام محارب از کتاب جهاد است که به بسط و استدلال بیشتری پرداخته و گویا مؤلف خواسته که رساله ای جداگانه باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوا، 11گ، 23 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 5- 2402]

.. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1430

آغاز: بسمله الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصلوة وَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ مِنَ الْأَخْبَارِ الأنجبین قَوْلِهِ الْمَقْصَدُ الرَّابِعِ فِي الْوَصَايَا وَ فِيهِ أَرْبَعَةَ مَطَالِبِ الْأَوَّلِ فِي اركانها وَ هِيَ أَرْبَعَةُ الاول الْوَصِيَّةِ وَ هِيَ تملیک عین أَوْ مَنْفَعَةٍ بَعْدَ الْوَفَاةِ . أَقُولُ قَدْ يُقَالُ وصی الْأَرْضِ وَصِيّاً وَ وَصِيّاً ؛ انجام : مُوجِبٍ لمزيد الاجر وَ الثَّوَابِ لابائها وَ أُمَّهَاتِهَا فِي الْأَجَلِ كَتَبَهُ مُؤَلِّفِهِ أَقَلَّ الخليقه ابْنِ میرزا ابراهيم بْنِ مُحَمَّدٍ الخوانساری عفی اللَّهِ تعالی

خط: نسخ، كا: شريف بن عباس موسوی خلخالی، تا: دوشنبه 26 شوال 1254ق؛ كاتب، نسخه را برای خویش کتابت نموده و بر مؤلف قراءت کرده است؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 209گ، 24 سطر (15×9/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 4-2009]

شرح ارشاد الاذهان = الوصايا / فقه / عربی

S.-u irsad-il-adhan = al-wasaya

انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری

ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)

وابسته به: ارشاد الأذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

شرح مزجی استدلالی است با تحقیقات عمیق بر وصایای «ارشاد الأذهان» علامه حلی.

آغاز: بسمله ، حمدله ، کتاب الوصایا جَمَعَ وَصِيَّةٍ وَ هِيَ اسْمُ مُصْدِرٍ مَنْ أَوْصَاهُ وَ وَصَّاهُ تَوْصِيَةً ...

چاپ: تهران، سنگی، 1299ق، رحلی، 20ص

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11127/1

آغاز: برابر؛ انجام: بَلْ أَدِلَّةَ الدِّينِ أَيْضاً بِنَاءً عَلَى أَنَّ اللَّازِمَ مِنْ اخراج مَا نَحْنُ فِيهِ مِنَ الْأَصْلِ

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 32گ (4-35)، اندازه:

15/5 × 21/5 سم [ف: 21/1 - 673]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 361/1

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 420]

2. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 548/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ عَدَمِ نُهُوضُ مَا ذَكَرَ مُخَصِّصَةُ لَهَا بَلْ أَدِلَّةَ الدین ایضا بِنَاءً عَلَى اللَّازِمُ مِنْ اخراج مَا نَحْنُ فِيهِ مِنَ الْأَصْلِ تَمَّتْ ... هَذَا آخِرُ مَا وَجَدْنَا بخطبه الشَّرِيفُ قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ فِي الْوَصِيَّةِ مَعَ كَثْرَةِ الاغتشاش وَ الْكِتَابَةِ فِي الحواشی بِدُونِ الْعَلَّامَةُ وَ قَدْ رتبتها بِقَدْرِ فهمى القاصر آجِرْنِي اللَّهُ بِذَلِكَ كَمَا غَفَرَ لاستادي الْمَرْحُومَ

خط: نستعلیق، كا: عبد الرسول ساروی، تا: سه شنبه 11 شوال 1296 ق، برای افقه الفقهاء شیخ جعفر سلمه الله؛ در وسط این کتاب چنین آمده است: «... تَمَّتِ مَا وَجَدْنَا مِنْ أَوْرَاقِ الْوَصِيَّةِ ، بَعْدَ هَذِهِ الأسئلة منجزات الْمَرِيضِ الحقناه بِهِ هُنَا مُؤَلِّفِهِ الشَّيْخُ عَلَى شوشتری»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 67گ (1-67)، 20 سطر (16×10)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 2 - 169]

3. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22391/1

خط: نسخ، كان محمد على، تا: چهارشنبه رمضان 1298ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی مذهب، 24 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 21/1 - 673]

4. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14683/1

آغاز: برابر، انجام: بَلْ أَدِلَّةَ الدِّينِ أَيْضاً بِنَاءً عَلَى أَنَّ اللَّازِمَ مِنْ اخراج مَا نَحْنُ فِيهِ مِنَ الْأَصْلِ

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: نخودی و شکری، جلد: میشن قهوه ای، اندازه: 21×17سم [ف: 21/1 - 669]

5. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 993/1

نکاح، وصیت، قضاء و رضاع؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 26 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 3 - 47]

شرح ارشاد الأذهان = القضاء / فقه / عربی

S.-u irsad-il adhan = al-qada

انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری

ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)

وابسته به: ارشاد الاذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

شرحی استدلالی است بر ارشاد علامه حلی (تنها بر کتاب القضاء). مرحوم شیخ انصاری در این کتاب که بناء بر اختصار دارد و در پاره ای از مسائل دقیق و مهم مانند مسئله اشتراط اجتهاد و اعلمیت در قاضی و دیگر اشتراط اعلمیت در مرجع تقلید (در مقلد) به تحقیق و تفصیل پرداخته است.

آغاز: بسمله ، حمدله كِتَابُ الْقَضَاءُ وَ هُوَ بِالْمَدِّ وَ الْقَصْرِ لمعان أَنْهَاهُ بَعْضُهُمْ إِلَى عَشَرَةٍ وَ لَا يَبْعُدُ ارجاع الْكُلَّ إِلَى مَعْنًى وَاحِدٍ ... [دنا 423/6 ؛ الذریعه 80/13]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11127/4

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَوْلُهُ وَ آنَ خَانَكَ فَلَا تَخُنْهُ وَ لَا تَدْخُلْ فِيمَا عتبه عَلَيْهِ‏

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 51گ (130-180)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 21/1 - 674]

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11127/6

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ از برگ (196-204) و دو ورق (202 و 203) کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی مذهب، 9گ (196- 204)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 21/1-674]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:361/4

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی : 1- 421]

3. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:785/1

آغاز: برابر انجام: وَ قَوْلُهُ انَّ خانک فَلَا تخته وَ لَا تَدْخُلْ فِيمَا عُبِّرَ عَنْهُ . هَذَا آخِرُ مَا وَجَدْتَهُ مِمَّا كَتَبَ قُدِّسَ سِرُّهُ فِي الْقَضَاءِ فِي شَرْحِ الارشاد ، قَدْ استكتبه مِنْ مسودته.

خط شکسته، کا:شیخ حسنعلی تهرانی نخودکی، تا: 1295ق؛ از روی نسخه اصل که به خط استادش شیخ انصاری بوده کتابت نموده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی، جلد: گالینگور سرخ، 31گ (31-1 )، 21 سطر (15×9)، اندازه: 11/5 × 20/5سم [ف: 2 - 894]

4. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:548/6

آغاز: برابر؛ انجام: وَ أَنَّمَا عدلنا عَنْ ذَلِكَ فِي تَوَلَّيْتُ الْفُقَهَاءِ لِعَدَمِ تَصَوَّرَ الِاسْتِنَابَةِ فِي الوظيفة وَ الشُّغُلِ فِي حَقِّهِمْ فَافْهَمْ.

خط: نستعلیق، كا: عبد الرسول ساروی، تا: سه شنبه 11 شوال 1296ق، برای افقه الفقهاء شیخ جعفر سلمه الله؛ جلد: تیماج قهوه ای، 124گ (261-384)، 20 سطر (16×10)، اندازه: 17/5 ×22 سم [ف: 2 - 171]

5. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 403/1 -طباطبائی

آغاز: برابر، انجام: لِعُمُومِ أَدِلَّةَ المقاصة السليمة عَنْ مُعَارَضَةِ مزاحمة مَا دَلَّ عَلَى حَرُمَتْ المقاصة بَعْدَ الْحَلْفِ لانه لَا يُشْمَلُ هَذَا كَمَا يَظْهَرُ بالتأمل فِي قَوْلِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ انَّ ظَلَمَكَ فَلَا تَظْلِمْهُ وَ قَوْلُهُ آنَ خانک فَلَا تَخُنْهُ وَ لَا تَدْخُلْ فِي ماعبته عَلَيْهِ‏ . (کاتب نُسَخِهِ دُرٍّ اینجا بَا قَلَّمَ نستعلیق می نویسد :) هَذَا آخِرُ مَا كَتَبَهُ قُدِّسَ سِرُّهُ فِي الْقَضَاءِ فِي شَرْحِ الارشاد وَ يَتْلُوهُ بَعْضَ مَا كَتَبَهُ فِي الشَّهَادَاتِ مُسْتَقِلًّا انشاء اللَّهِ تعالی.

تا مسائل حلف و احلاف است؛ خط: نسخ، كا: حاج شیخ حسن علی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 39گ (1پ - 39ر)، اندازه: 14/5 ×21/5سم [ف: 22 - 156]

6. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14683/4

آغاز: برابر؛ انجام: وَ قَوْلُهُ وَ آنَ خَانَكَ فَلَا تَخُنْهُ وَ لَا تَدْخُلْ فِيمَا

عتبه عَلَيْهِ‏

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی و شکری، جلد: میشن قهوه ای، اندازه: 21×17سم [ف: 21/1 - 670]

شرح ارشاد الاذهان = الطهارة / فقه / عربی

S.-u irsad-il-adhan = at-tahara

انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمری

ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)

وابسته به: ارشاد الاذهان إلى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن يوسف (648-726)

در این کتاب، شیخ بخش طهارت ارشاد الاذهان علامه حلی را به صورت استدلالی شرح نموده است.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . الاول فِي الْمَاءِ الْمُطَلِّقِ وَ هُوَ مِنَ أَوْضَحَ المفاهيم العرفية الَّا انَّ تَعْرِيفِ الْمَصِّ قُدِّسَ سِرِّهِ ...

چاپ: چاپ شده [الذريعة: 256/7 ، 80/13 ، الذريعة 100/15 ، کتاب الصوم، چاپ قم، 51413]

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15020/1

آغاز: برابر؛ انجام: وَ اذ لَمْ يَلْتَفِتْ الذُّهُولِ الَىَّ الداعی ...

از آغاز تا بخشی از مسائل وضو؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، در آغاز آن با خطی جدید تر از اصل، نگاشته شده: «طهارت شیخ مرتضی دام ظله»؛ کاغذ: فرنگی، 112گ (1-112)، 25 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 38 - 57]

2. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:7077

آغاز: برابر؛ انجام: لِلتَّرْتِيبِ وَلَهٍ اطلاق الثنائي فيكتفي بامر تین انْتَهَى وَ لَعَلَّ بملاحظه کلمه فِي ... مبحث طهارت و وضو كاتب: على ابن شیخ موسی، تا: 11 شعبان 1266ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه ای، 222گ، 21 سطر (15×9/5 )، اندازه: 16× 21/5 سم [رایان]

3. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12827/1

آغاز: لَا مَا الْغُسْلِ فَفِيهِ الْوَاجِبِ وَ الْمَنْدُوبِ أَمَّا الْوَاجِبُ فَسِتَّةُ أَغْسَالُ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهَا سَبَبُ أُضِيفَ [ اليه ] وَ لَيْسَ الْغُسْلِ کالوضوء حَقِيقَةِ وَاحِدَةً وَ التَّعَدُّدُ فِي أَسْبَابِهِ وَ هِيَ غُسْلَ الْجَنَابَةِ ؛ انجام : فَلَمَّا دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَ كُنْتُ جُنُباً فَقَالَ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ مَا كَانَ لَكَ فِيمَا كُنْتَ فِيهِ شُغُلُ تَدْخُلُ عَلَى وانت جُنُبُ فَقُلْتُ مَا فَعَلْتَ فَقَالَ أَوْ لَمْ تُؤْمِنْ قُلْتُ بَلَى وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي فَقَالَ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ ...

مربوط به غسل جنابت است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 15گ (1ر15پ)، 20 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 32 - 569]

شرح ارشاد الاذهان = الخمس / فقه / عربی

š.-u iršād-il-adhān = al-xums

انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری

ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)

وابسته به: ارشاد الاذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

شرحی استدلالی بر قسم خمس از کتاب «ارشاد الاذهان» علامه حلى است.

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . الْقَوْلُ فِي الْخَمِيسِ وَ هُوَ لُغَةِ رَابِعُ الْكُسُورِ وَ شَرَعْتَ اسْمُ الْحَقِّ فِي الْمَالِ يَجِبُ لِلْحُجَّةِ وَ قبیله وَ هُوَ وَاجِبُ فِي غَنَائِمِ دَارِ الْحَرْبِ بَعْدَ اخراج المؤنة.

چاپ: این کتاب توسط کنگره شیخ انصاری ضمن «سلسلة تراث الشيخ الأعظم» در 388 صفحه، سال 1415ق در قم به چاپ رسیده است. [الذريعة 256/7]

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21530

آغاز: الَىَّ هُنَا كُتِبَ فِي الزكوة قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ وَ نَوَّرَ ضَرِيحَهُ ثُمَّ شَرَعَ فِي كِتَابُ الْخُمُسِ ؛ انجام: وَ نَكْتُبُ انشاالله بَعْدَ ذَلِكَ مَا وَجَدْنَا مِنْ خَطِّهِ ره فِي الصَّوْمِ فنحمده اللَّهُ عَلَى اتمام ذَلِكَ وَ أَرْجُو مِنْهُ التَّوْفِيقَ لِكِتَابَةِ الباقی.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: خرداد 1373؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: میشن عنابی مذهب، 77گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3 - 276]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12827/3

آغاز: برابر، انجام: وَ لَيْسَ لَهُ صَلَاةُ وَ لَنْ سَجَدَ وَ لَا لَهُ زَكَاةُ وَ لَا حَجُّ أَنَّمَا ذَلِكَ كُلَّهُ مَعْرِفَةِ رَجُلٍ أَمَرَ اللَّهُ تَعَالَى ما خَلَقَهُ طَاعَتِهِ وَ أَمَرَ بِالْأَخْذِ عَنْهُ فَمَنْ عَرَّفَهُ وَ أَخَذَ عَنْهُ أَطَاعَ اللَّهَ وَ فِي مَعْنَاهَا بَلْ آكَدُ مِنْهَا وَ اصرح دَلَالَةُ أَخْبَارِ آخَرَ.

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد اسماعیل خراسانی آملی، تا: قرن 13، جا: سامرا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 51گ (68ر -118پ)، 19 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 32 - 571]

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:619/2 -4/89

آغاز: وبسمله لَا خِلَافَ ظَاهِرَةً فِي وُجُوبِ الْخُمُسِ فِي غنایم دَارِ الْحَرْبِ ؛ انجام : بَقِىَ الْكَلَامِ فِي مصرفه فِي زَمَانِ الْغَيْبَةِ ... مَعَ وُصُولِهِ الَىَّ أَرْبَابِهِ وَانٍ تَبَيَّنَ عَدَمُ وُصُولِهِ اليهم فَفِي البرائة اشکال.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 42گ، 22-24 سطر [ف:1766 -3]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12827/2

آغاز: برابر؛ انجام: فِي مِثْلِ الْمِلْكِيَّةَ وَ الزَّوْجِيَّةِ مِنَ الْأُمُورِ الْمُضَافَةِ الَىَّ الاشخاص دُونَ مِثْلَ الطَّهَارَةِ وَ النَّجَاسَةِ فِي الْأَعْيَانِ.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جاء سامراء؛ کاغذ: فرنگی، 52گ (16ر-67ر)، 18 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 570 - 32]

5. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:1002

زکوة و خمس وصوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق؛ از روی نسخه اصل با دو واسطه؛ 192 گ، 18 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1 - 135]

6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7341

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الزَّوْجِيَّةِ مِنَ الْأُمُورِ الْمُضَافَةِ الَىَّ الْأَشْخَاصِ دُونَ مِثْلَ الطَّهَارَةِ وَ النَّجَاسَةِ فِي الاعيان.

خط: تحریری، كا: شیخ فضل الله بن عباس طبرسی نوری، تا: جمعه، جا: نجف اشرف؛ از نسخه اصل نوشته شده، در سر صفحه تمامی صفحات بسمله و « اللَّهُمَّ وَفِّقْنِي بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ» نوشته شده؛ مهر: کتابخانه شیخ فضل الله نوری؛ جلد: تیماج سرخ، 59گ، 19 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 25 - 321]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

š.-u iršād-il adhān

حسینی خویی، محمد هادی بن محمد باقر، ق13 قمری

hoseynī xū’ī, mohammad hādī ebn-e mohammad bāqer (- 19c)

وابسته به: ارشاد الأذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

کتابی مفصل و مزجی در شرح ارشاد الاذهان» علامه حلی (726 ق) که کتاب صوم آن در روز چهارشنبه دوازدهم محرم 1258ق پایان رسیده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3291

آغاز: بسمله الحمدلله ... وَ بَعْدُ فَيَقُولُ الْفَقِيرُ إِلَى اللَّهِ الْغَنِيِّ ... انی أَرَدْتَ انَّ اكْتُبْ تعليقة عَلَى الْمُخْتَصَرِ الشَّرِيفِ وَ الْمُؤَلِّفُ الْمُنِيفِ الْمُسَمَّى بالارشاد مِنْ مُؤَلَّفَاتِ شَيْخُنَا وَ أَمَامَنَا عَلَامَةُ الْعُلَمَاءِ، انجام: وَ الْحَقُّ عَدَمِ السُّقُوطِ ایضا لثبوت مُوجَبِهَا وَ الْأَصْلُ عَدَمِ السُّقُوطِ بِذَلِكَ هَذَا فِي الْعَامِدِ وَ أَمَّا الناسی فلاشیء عَلَيْهِ مُطْلَقاً وَ أَمَّا الْجَاهِلُ فَفِيهِ الْوَجْهَانِ وَقَدْ تَمَّ الْكِتَابِ

از ابتداء (طهارت) تا پایان صوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 12 محرم 1258ق؛ با خط خوردگی و قلم زدگی، مصحح؛ جلد: مقوا، 260 گ، 21 سطر، اندازه: 22×18سم [ف مخ -3-1146]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

Š.-u iršād-il adhān

رضوی همدانی، عبدالوهاب بن ابی القاسم، ق13 قمری

razavī hamadānī, “abd-ol-vahhāb ebn-e abī-l cāsem ( 19c)

وابسته به: ارشاد الاذهان إلى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن يوسف (648-726)

شرحی است مزجی بر کتاب ارشاد الاذهان علامه حلی. شارح در آن به دیدگاه ها و کتاب های فقیهان گذشته اشاره و از صاحب جواهر به عنوان استاد یاد نموده است. کتاب زکات آن در روز شنبه 12 رجب 1255 ق در نجف اشرف به انجام رسیده است.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13923

آغاز: الحمدلله رَبِّ العالمین وَ أَفْضَلُ الصلوة وَ أَكْمَلَ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الاطائب الاکرمین وَ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى أَعْدَائِهِمْ اجمعین . کتاب الزکوة وَ هِيَ لُغَةِ الطَّهَارَةِ وَ الزِّيَادَةِ وَ النُّمُوُّ ؛ انجام : لَا يُحَرِّمُ عَلَى المعتکف لُبْسِ الْمَخِيطِ اجماعا وَ لَا أَزَالَتْ الشَّعْرِ وَ لَا أَكْلِ الصَّيْدِ وَ لَا عَقْدِ النِّكَاحِ وَ أَظْهِرْ مِنْهُ ضَعْفاً ...

مشتمل بر کتاب زکوة و صوم می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1255ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ در آغاز بحث اعتكاف عبارت « تَارِيخُ الشُّرُوعِ يَوْمَ الاحد الثَّالِثَ عَشَرَ شَهْرِ رَجَبِ الْمُرَجَّبِ 1255» آمده است و احتمال دارد شارح در ایام اعتکاف نخست شروع در شرح مبحث اعتکاف نموده آنگاه به شرح کتاب الصوم پرداخته، مصحح، محشی با نشان « مِنْهُ ، مِنْهُ عُفِيَ عَنْهُ وَ مِنْهُ فَقَدِ اللَّهُ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قرمز، 126گ، 27 سطر (10×17/5)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 35 - 324]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

š.-u iršād-il-adhān

قراچه داغی، محمد بن محمد علی، ق13 قمری

qarāče dāqī, mohammad ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)

وابسته به: ارشاد الأذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

شرح مزجی مفصلی است بر «ارشاد الاذهان» با نقل بسیاری از روایات و گفته های فقهاء و گفتگو در آنها.

آغاز: الحمدلله رَبِّ الْعَالَمِينَ . . . كِتَابُ الطَّهَارَةِ خَبَرٍ لمبتدأ محذوف ، ای هَذَا كِتَابِ الطَّهَارَةِ وَ الْكِتابِ اسْمُ بمعنی مایکتب بِهِ

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7554/1

آغاز: برابر

فقط تا احکام استخاضه از کتاب طهارت آمده؛ خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 40گ (1پ-40پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 19 - 359]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7554/5

آغاز: برابر

کتاب طهارت و چند برگی از کتاب صلاة؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 347گ (158-504پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 19 - 361]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

š.-u iršād-il adhān

نوری، محمد علی بن زین العابدین

nūrī, mohammad ‘alī ebn-e zayn-ol-'ābedīn

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3768/2

آغاز: بسمله ، احْمَدِ اللَّهُمَّ عَلَى تَشْرِيعَ شرايع الْأَحْكَامِ ؛ انجام : وَ لِذَا قَالَ الْمُصَنِّفِ وَ جَلَدَ الزکی طَاهِرُ وَ غیره نَجَسُ

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ زرد، 127ص (67-194)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 5 - 1789]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / عربی

Š.-u iršād-il adhān

وابسته به: ارشاد الأذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن يوسف (648-726)

غیر همانند:

1. مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:169

خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق؛ تقی موسوی آن را با نسخه مؤلف در 1111 مقابله کرده؛ واقف: تقی بن محمد صادق موسوی؛

کاغذ: ترمه، 19 سطر ( 15/5×7/5 ) [تراثنا: س ش 2 - 88]

2. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5148- 26/28

آغاز: کتاب عِلَلِ الشَّرَائِعِ وَ الْأَحْكَامِ فِي الصَّحِيحِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ (علیه السَّلَامُ ) انْهَ قَالَ يَا مُحَمَّدُ لَا تَدَعْ ذِكْرُ اللَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ ... كِتَابُ الْمَتَاجِرُ ... وَقَدْ عَرَفَةَ انَّ الْمَقْصُودِ مِنْ هَذَا الشَّرْحِ أَنَّما هُوَ ایراد الْأَدِلَّةِ الشَّرْعِيَّةِ عَلَى مَسَائِلَ الفقهية ؛ انجا : وَ هُوَ بَعِيدُ مِنَ الامين مَعَ أَنَّ الْأَغْلَبِ أَنِ الْقِيمَةِ مُخْتَلِفُ بِحَسَبِ تَكَلَّمَ الْمُشْتَرِي وَ حَالَ البايع وَ نَحْوِ ذَلِكَ وَ ح لَا يُسَمَّى مِثْلَ ذَلِكَ غالبأ وَ الْأَحْوَطُ التَّوَقُّفِ

شرح مزجی مفصلی است بر ارشاد الاذهان علامه حلی، این شرح غیر از ذخیره المعاد و مجمع الفائدة و البرهان است و گویا روض الجنان شهید ثانی است. بخشی از کتاب الطهارة و تمام کتاب متاجر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 195گ، 22 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 5 - 2403]

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:135 خوئی

آغاز: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... كِتَابُ الطهاره وَ هِيَ لُغَةِ النَّظَافَةِ وَ النَّزَاهَةِ ثُمَّ أُطْلِقَ حَقِيقَةً فِي اسْتِعْمَالِ الْفُقَهَاءِ عَلَى مُطْلَقِ الْوُضُوءِ وَ الْغُسْلِ وَ الْيَتِيمِ أَوْ خُصُوصِ مَالِهِ مُدُّ خَلِيَّةُ فِعْلًا أَوْ بالقوه عَلَى الْخِلَافِ الْوَاقِعِ بَيْنَ أَهْلِ الاصطلاح؛ انجام: وَ هُوَ مِمَّا اسْتَدَلَّ بِهِ صَاحِبُ المدارک ... بِالْغُسْلِ کونه لِغَيْرِهِ وَ أَمَّا كَوْنِهِ نَاقِضاً للوضوه فَلَمَّا تَقَدَّمَ فِي بَابِ الْوُضُوءِ.

کتاب طهارت است تا غسل مس میت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 310ص، 19سطر، اندازه: 15 ×21سم [ف: 7- 145]

4. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15931

آغاز: الْمَقْصَدُ السَّابِعِ فِي الْوَدِيعَةِ ، فعلية مِنْ الودع بِمَعْنَى التَّرْكِ أَوِ الدَّفْعِ وَ التَّاءُ فِيهَا للنقل مِنْ الوصفية إِلَى الاسمية ؛ انجام : فَانٍ عَجَزَ اسْتَرَقُّوا بِقَدْرِ الباقی کالمكاتب الْمُطَلِّقِ وَ لَا يَحْكُمُ بالسراية لِسَبْقِ الْحُكْمَ بِصِحَّةِ الْكِتَابَةِ ، هَذَا آخِرُ مَا وَفَّقَنَا اللَّهُ تعالی بِشَرْحِهِ وَ بیانه

از مقصد هفتم در ودیعه آغاز و تا پایان وصایا؛ خط: نسخ، كان محمد طبرستانی، تا: 1252ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه ای، 363گ، 17 سطر (1577)، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 40 - 412]

5. کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه:104

آغاز: بسمله وَ بِهِ ثقتی اعْلَمْ انَّ الْعُلَمَاءِ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَدْ اسْتَقَرَّ رَأْيُهُمْ عَلَى أَنْ يبتدأوا مصنفاتهم بِتَسْمِيَةِ اللَّهِ وَ تحمیده ابْتِدَاءً بخیر الْكَلَامِ ... فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ ... وَ تَوَهُّمِ التنافی بین جزأي الْبَسْمَلَةِ وَ الحمدله؛ انجام: ثُمَّ سَلِّمْ وَ قُلِ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَ عَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ وَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ

شرح مزجی متوسطی بر «ارشاد الاذهان» علامه حلی (-726ق) است که در آن به حل مشکلات لفظی و مبهمات معنوی متن پرداخته و در ضمن آراء و نظرات فقهی شارح نیز طرح شده است. نسخه حاضر کامل و از ابتدا تا پایان تشهد ادامه دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «يا حبيب قلوب العارفین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوهای، 92گ، 27 سطر، اندازه: 24×19سم [ف مخ]

. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2487

آغاز: بسمله قَالَ الْعَلَّامَةُ الشَّيْخُ الاعظم جَمَالِ الْمِلَّةِ وَالِدَيْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْمُطَهَّرِ الحلی نورالله مرقده فِي كِتَابِهِ الْمُسَمَّى بالارشاد النَّظَرِ الثَّالِثِ فِي اللواحق وَ فِيهِ مقاصد ، جَمَعَ مَقْصَدِ وَ هُوَ اسْمُ لمايطلب فِيهِ الْمَسَائِلُ المتحدة فِي النَّوْعِ الْمُخْتَلِفَةِ فِي الصِّنْفُ الخ ؛ انجام : وَ كَانَ يَقُولُ هُمَا الْمُرْغِمَتَانِ فاجاب عَنْهُ فِي التَّهْذِيبِ بانه شَاذُّ

شرح مزجی بر ارشاد الاذهان می باشد و مشتمل بر اقوال مهمه در مسئله و عبارات کتب معتبره و پاره ای از اخبار راجعه به مباحث کتاب است، از مؤلف نامی نیست ولی معلوم است که مؤلف در قرن دوازدهم بوده چرا که از مفاتیح فیض (-1092) و کفایه سبزواری (- 1090) نقل هایی دارد طرز انشاء کتاب این احتمال را ایجاد نموده که این شرح از آقای بهبهانی باشد ولی در کتب رجال و سیر شرح کتاب ارشاد به ایشان نسبت داده نشده و محتمل است که مؤلف فقط به شرح نظر سوم از کتاب صلوة ارشاد که در لواحق است و مشتمل بر احكام خلل که از مباحث مهمه این کتاب است پرداخته و باقی کتاب را شرح نکرده باشد و بنابراین نیز ممکن است که این شرح یکی از رسائل آقای بهبهانی بوده باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، در سنه 1279 داخل کتابخانه اعتضادیه شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن مذهب، 25ص، 12 سطر، اندازه: 12 ×21/5 سم [ف: 1 - 436]

7. شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 270

آغاز: ابتداء کتاب زكات: بسمله الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ... قَالَ

المصنف کتاب الزکوة ، الزكوة فِي اللُّغَةِ الطَّهَارَةِ وَ الزِّيَادَةِ وَ النُّمُوُّ وَ سَمَّيْتُ بِهِ الصَّدَقَةِ الْمَخْصُوصَةِ

از اوایل کتاب صلوة تا اواخر کتاب صوم است، فراغت از کتاب صلوة ذيحجه سال 1173 می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح: 363گ، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 1 - 53]

8. یزد: وزیری؛ شماره نسخه: 3767/1

آغاز: کتاب الطهاره الْكِتَابِ كنظام ثانی مُصْدِرٍ کتب أَوْ ثَالِثُ مَصَادِرَهُ ؛ انجام : فَيَصْبِرُ ما لَيْسَ فِي الأملاک بِحُكْمِ الاملاک

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 78ص (18-95)، اندازه: 22/5×17سم [ف: 5 - 1788]

9. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4095

آغاز: بسمله ، كِتَابُ الطهاره خَبَرٍ محذوف وَ هُوَ بِالْكَسْرِ مُفْرَدُ جَمَعَهُ عَلَى فِعْلِ بِضَمِّ الاول وَ الثانی کالحمار وَ يَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ جَمَعَ الْكُتُبِ بِسُكُونِ الثَّانِي كالفرش وَ الْفُرُشِ وَ مَعْنَاهُ الْجَمْعِ ؛ انجام : لَانَ الشهره لَا تُعَارِضُ النَّصِّ خُصُوصاً بَعْدَ ذکر هُمْ سَنَدِهَا وَ هُوَ حَمَلَ الاخبار عَلَى مَا فهموه مِنْهَا مَعَ أَنَّهَا غَيْرُ طاهره

شرح نسبتا مفصلی است بر کتاب «ارشاد الاذهان» علامه حلی. به احتمال زیاد نسخه حاضر همان شرح شهید ثانی بر ارشاد الاذهان با نام «روض الجنان في شرح ارشاد الاذهان» می باشد. مباحث كتاب الطهاره با افتادگی در انتهای آن در نسخه موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با روکش کاغذی، 64 گ، 20 سطر ( 8×13/5) ، اندازه: 23×18سم [ف: 17 - 442]

10. تهران: ملی؛ شماره نسخه:3625/5

آغاز: الْمَقْصَدُ الرَّابِعِ فِي غُسْلِ الْأَمْوَاتِ وَ هُوَ فَرْضُ بالضروره مِنَ الدَّيْنِ لَكِنَّهُ عَلَى الكفايه بِلَا خِلَافٍ بَيْنَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَمَا عَنْ ی ، وَ كَذَا باقی احکامه مِنِ التَّكْفِينِ وَ الصلوه عَلَيْهِ وَ الدَّفْنِ باجماع الْعُلَمَاءِ انجام : مَعَ قَوِّهِ احْتِمَالِ أَرَادَهُ الموثقه المذكوره لَا يَكْفِي المرسله المجرده عَنْ الجابر . تَمَّ کتاب الطهاره ...

شرح مزجی مفصلی است بر کتاب «ارشاد الاذهان» علامه حلی در مباحث کتاب الطهاره - از غسل اموات تا آخر کتاب الطهاره - این شرح، به جز شرح محقق سبزواری با نام «ذخیره المعاد» و شرح مقدس اردبیلی با نام «مجمع الفائده و البرهان» می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی مذهب، 124ص (36-159)، 23 سطر (16×9/5)، اندازه:21×15سم [ف: 16 - 213]

11. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25333

بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]

12. قم: فیضیه؛ شماره نسخه: 1090

آغاز:قَالَ الْمُصَنِّفُ : كِتَابُ النِّكَاحِ هُوَ لُغَةِ الوطی کما عَنِ الْمَشْهُورُ ؛

انجام : فَائِدَةُ يَجُوزُ الْحِيلَةِ بِالسَّبَبِ الْمُبَاحِ وَ تَحْرُمُ بِالْمُحْرِمِ ...

کتاب نکاح و طلاق از دانشمندان قرن 11 مانند میر داماد یاد می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 168گ، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1 - 136]

شرح ارشاد الاذهان / فقه / فارسی

š.-e iršād-ol-adhān

وابسته به: ارشاد الاذهان الى احكام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن يوسف (648-726)

غیر همانند:

1. زنجان، امام جمعه؛ شماره نسخه:بدون شماره

آغاز: قوله رحمة الله بسم الله ... چون حديث مشهور وارد است که كُلُّ أَمْرٍ ذِي بَالٍ لَمْ يبدافيه بِسْمِ اللَّهِ فَهُوَ أَبْتَرُ؛ انجام: پس اگر عاجز آید از ادای مال کتابت ورثه او را بنده می سازند بقدر مال کتابت و الله اعلم

شرح فارسی با عنوان «قوله - قوله» و نسخه کامل است از کتاب الطهارة تا کتاب الديات؛ کاتب = مؤلف (شاید)، بی تا [دليل المخطوطات: 1- 111]

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5743

آغاز: (نسخه حاضر اندکی از آغاز خطبه را ندارد): بسمله و به نستعین یعنی مصطفی است یعنی عطا میکند: لغواصل یعنی نعمتهای الجسام یعنی بزرگ ... اما این نعمتها مراد از جمیع نعمتهای عالم نیستند بلکه آن نعمتها اند که از این کس متعدی شود ... قوله احمد على ما فضلنا به یعنی حمد میکنم بر خدا بر ... اکرام یعنی گرامی داشتن؛ انجام: بدانکه عبارت مصنف «لو قتل فاعل..» یعنی اگر جراحت بکشد عمر را قبل از اندمال ... یعنی دیه طرف از دیه نفس فافهم تمت شرح ارشاد الاذهان بعناية الله تعالی. شرح ارشاد الاذهان علامه حلی است با عنوانهای «قوله» و «یعنی». شارح که در قرن 11 و اوایل قرن 12 می زیسته یک جمله کوتاه از یک مسئله را نقل می کند و دنباله آن را تا آنجا که می خواهد شرح کند - به فارسی می آورد. مؤلف از شیخ علی صاحب حاشیه بر ارشاد (ظاهرا: کرکی) و از «شیخ ما سلمه الله» به تکرار یاد کرده است. وی کتاب طهارة صلوة را به اختصار پرداخته و بیش از چند جمله از آن دو کتاب را شرح نکرده و پس از شرح خطبه، شرح «المقصد الثاني في الحيض» را آغاز کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11 یا 12؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 723ص، 19 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 183 - 17]

شرح ارشاد الاذهان الی احکام القرآن / فقه / عربی

š.-u iršād-il-adhān ila ahkām-il-qur'ān

تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه:8

آغاز: بِسْمِ ... الحمدلله الْمُتَفَرِّدِ بِالْقَدَمِ وَ الدَّوَامِ المتنزه عَنْ مُشَابَهَةُ الاعراض وَ الاجسام ؛ انجام : فِي التَّحْرِيرِ أَوْ تَذْكِرَةِ الْفُقَهَاءِ أَوْ قَوَاعِدَ الْأَحْكَامِ أَوْ غَيْرِ ذَلِكَ مِنَ كَتَبْنَا وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ وَ الْمُعَيَّنِ ... سنه 183 خط: نسخ، كا: عبدالرحیم الرضوی قمی برای اسدالله، تا: 1183ق؛ محشی؛ کاغذ: زرد، جلد: تیماج سرخ، 114گ، 17 سطر (6×15/5)، اندازه: 25×13/2 سم [ف: - 5]

شرح ارشاد الطالبین / -

š.-u iršād-it ţālibīn

تهران؛ شهشهانی ، حسین؛ شماره نسخه:بدون شماره

بی کا، تا: 1115ق [میراث اسلامی: 5 - 599]

شرح ارشاد الغاوي في مسالك الحاوی / فقه / عربی

Š.-u iršād-il gāwī fī masālik-il ḥāwī

مقدسی، محمد بن محمد، 822 - 2905 قمری

moqaddasī, mohammad ebn-e mohammad (1420 - 1500)

وابسته به: ارشاد الغاوي في مسالك الحاوی؛ ابن مقری، اسماعیل بن ابی بکر (755-837)

تاریخ تأليف: 823ق

شرح مزجی مختصر نیکویی است بر کتاب معروف «الإرشاد» شرف الدین اسماعیل بن ابی بکر بن المقري يمنی شافعی (_ 836ق) در فقه مذهب شافعی. در این شرح دلیل و تعلیل مسائل را آورده و از گفتگو و تطویل خودداری کرده است.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10084

از احکام ضمان تا نکاح می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ روی برگ اول کتاب را «الأسعاد على شرح الارشاد» نامیده اند و گویا درست نباشد؛ جلد: مقوایی، 231 گ، 31 سطر، اندازه: 18×26/5سم [ف: 26 - 58]

2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8035

آغاز: الحمدلله الَّذِي مَنَحَ مَشَارِقِ أَنْوَارِ التَّوْفِيقَ ارشاد إِلَى أَقُومُ طَرِيقٍ وَ تَنْبِيهاً عَلَى الْمِنْهَاجِ الحاوی لدقائق أَسْرَارِ التَّحْقِيقِ ؛ انجام وَ قَالَ الرُّويَانِيِّ أَنِ الْجَوَازِ هُوَ الْأَصَحُّ عِنْدَهُ وَ عِنْدَ عَامَّةً الْأَصْحَابِ وَ لِذَا رجحه صَاحِبُ الْمُهِمَّاتِ وَ غَيْرِهِ

خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ برگی که حاج ابوبکر بن محمد بن سليمان بن محمد بن سالم بن ابراهیم الصحابي الحيري بتاریخ پنج شنبه 18 جمادی الثانی 842 نوشته؛ تملك: محمد بن كمال الدين الكبيسی به تاریخ 1027 و نشانی هبه سليمان بن احمد بن حسین بن عمر راوی شافعی به تاریخ 1125؛ جلد: تیماج مشکی، 241گ، اندازه:13× 18 سم [ف: 21 - 44]

شرح الارشاد فی علم النحو نحو عربی

S.-ul-irsad fi ilm-in-nahw

با عنوان های «قوله» در چند فصل» و «باب». متن جز رساله تفتازانی است که صدرالدین علی خان بن نظام الدین احمد دشتکی مدنی (- 1120 ق) و سید شمس الدين محمد بن سید شریف گرگانی در گذشته در شیراز به سال 838 و دیگران بر آن شرح کرده اند. چنین است فهرست باب های موجود در نسخه: باب 2. العوامل القياسية؛ 3. العوامل اللظفية السماعية؛ 4. العوامل المعنوية الأول الابتداء. در پایان آمده: «قَوْلُهُ الْفَصْلِ الثَّانِي فِي الْمُذَكِّرُ وَ المونث ماليس فِيهِ تَاءِ التَّأْنِيثَ وَ هِيَ الْمَوْقُوفِ عَلَيْهَا احترر بِذَلِكَ عَنِ التَّاءُ فِي بَيْتٍ وَ أُخْتٍ». از این فهرست بر می آید که متن باید المصباح مطرزی باشد نه ارشاد الهادی تفتازانی که یک مقدمه و سه قسم دارد (چلبی)، مگر اینکه ارشاد ابن درستویه یا دولت آبادی باشد.

تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه:815

آغاز: هَذَا كِتَابِ شَرْحِ ارشاد فِي عِلْمِ النَّحْوَ . بسمله . الحمدلله الَّذِي جَعَلَ بِكَلِمَةٍ عَلِمَ الاعراب مَرْفُوعِ الْبِنَاءِ مَنْصُوبُ اللِّوَاءِ مجرور ذیل الشَّرَفِ بجزم الْقَضَاءِ فَوْقِ السَّمَاءِ أَمَّا بَعْدُ فَهَذِهِ رِسَالَةِ فِي عِلْمِ النَّحْوِ شَرْحِ عَلَى الارشاد ... الْفَصْلُ الْأَوَّلِ (دُرٍّ اینجا میان ص 1و 2 افتاده) فِي اشْتِرَاطِ الضَّمِيرِ فِي هَذِهِ الْمَوَاضِعِ لَفْظاً وَ تَقْدِيراً ... قَوْلُهُ وَ سِرْ ذلک وَ ضِدُّ بَيَانِ هَذِهِ الْأَشْيَاءِ؛ انجام: امْتِنَاعِ الصِّيغَةِ مِنْ الحاق التَّاءُ وَ روده غیر مُنْصَرَفُ فِي الِاسْتِعْمَالِ . فَرَغْتَ مِنْ تَحْرِيرُ هَذَا الْكِتَابِ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ شَهْرِ شَوَّالٍ المکرم ارجاءة (؟) اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَنْفَعَ بالطالبين وَ اسْتَفَاضَ (؟) الرَّاغِبِينَ إِلَى يَوْمِ الدِّينِ وَ صلی اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی با نشان «لباب»؛ کاغذ: اصفهانی، 107گ، 15 سطر ( 14/5×7/5 )، اندازه: 14×22/5سم [ف: - 568]

شرح ارشاد المتعلم الى طريق التعلم / منطق / عربی

š.-u iršād-il muta`allim ila ţarīq-it ta'allum

عاملی، علی بن حسین، - 1135 قمری

‘āmelī, ‘alī ebn-e hoseyn (- 1723)

وابسته به: الإرشاد في علم الميزان = ارشاد المتعلم الى الطريق؛ عاملی، علی بن حسین (1135ق)

تاريخ تأليف: 1088ق

شرحی است مزجی که مؤلف بر اثر خود «الإرشاد المتعلم الى الطريق» به درخواست شیخ عبدالوهاب (که رساله اصل نیز به درخواست وی تألیف گردیده) نگاشته است. در قواعد منطقی مشتمل بر مقدمه و دو باب، با تفصيل در بعضی مسائل و رد و ایراد. نقل به بیاض روز سه شنبه 4 ربیع الثانی 1085 انجام گرفته و روز جمعه 5 ذیحجه 1088 بازنویسی شده است.

آغاز: أَفْضَلَ مَا يَنْطِقُ بِهِ اللِّسَانُ حُمِدَ مِنْ قَوْلِهِ أَفْضَلُ وَ اکمل مَا يذعن لَهُ الْجِنَانَ شَكَرَ مَنْ حِكْمَةِ الْعَدْلُ الَّذِي عَجَزْتُ عَنْ تصوره الاوهام ...

1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5324/2 - 26/204

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الثَّانِي أَمَّا انَّ تَكُونُ مُفِيدَةً تصديقة غَيْرِ جازم أَوَّلًا فالاول الحظابی وَ الثَّانِي أَمَّا أَنْ يُعْتَبَرُ فِيهِ عُمُومِ الِاعْتِرَافِ أَوْ تَسْلِيمِ الْخَصْمِ أَوَّلًا والاول.

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 15 صفر 1086ق، جلد: تیماج مشکی، 82گ، 20 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 5 - 2404]

2. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1505/2

آغاز: برابر؛ انجام: وَ الِاهْتِدَاءِ إِلَى الصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمَ ، هَدانَا اللَّهُ وَ ایاکم الَىَّ نَهْجَهُ القويم انْهَ بِعِبَادِهِ رَؤُفُ رحیم

خط: نستعلیق، كا: احمد بن شیخ شفیع طریحی، تا: 11 جمادی الأول 1213ق، جان کاظمین؛ جلد: مقوایی، 30گ(41ر - 70پ)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4 - 359]

شرح ارشاد المسترشدین و هداية الطالبين / کلام و اعتقادات / عربی

5.-u irsad-il-mustarsidin wa hedayat-ut-talibin

وابسته به: ارشاد المسترشدین و هداية الطالبين = واجب الاعتقاد؛ فخر المحققین، محمد بن حسن (682-771)

شرحی است متوسط بر ارشاد المسترشدین و هداية الطالبين، فخر المحققين محمد بن حسن در بیان اصول پنج گانه دین.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3044/1

آغاز: بسمله ، الحمدلله الْمُتَوَحِّدَ بِدَوَامِ الْبَقَاءَ وَ وُجُوبِ الْوُجُودِ الْمُتَفَرِّدِ بَعْدَ سَبَقَ الْعَدَمِ عَلَى الْوُجُودِ المنزه وَ بَعْدُ فَلَمَّا كَانَتْ هَذِهِ الرساله الشَّرِيفَةِ الَّتِي صنفها المولی؛ انجام: فانه يَسْلَمُ مِنَ جوابهما وَ عَذَابِ الْقَبْرِ هَذَا آخِرِ مَا أَرَدْنَا ایراده فِي شَرْحِ هَذِهِ الرساله.

خط: نسخ، كا: جعفر بن حسن استر آبادی، تا: 145ق، جان الامبلنگی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج سدری مذهب، 56ص (1-56)، 17 سطر ( 11/5×8)، اندازه: 12/5 × 16/5 سم [ف: [160 - 14]

تهران؛ مفتاح، شماره نسخه:135/1

همان نسخه بالا [نشریه: 7- 229]

شرح ارشاد الهادی > الرشاد في شرح الارشاد

شرح اركان ثلاثه / كلام و اعتقادات / عربی

š.-e arkān-e salāsa

رساله در شرح اركان ثلاثه که قطع علائق دنیوی و اعداد زاد و استظهار تحفه باری تعالی می باشد.

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 686/14

کا: محمد تقی دزفولی، تا: 9 شعبان 1259ق، جا: بارفروش؛ کاغذ نخودی؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ، اندازه: 19/5 × 29/5سم [ف: 1-517]

شرح ازهار / عرفان و تصوف / فارسی

š.-e azhār

مؤلف در مقدمه می گوید: «باعث بر ترقیم این مختصر آن است که سابقا كتاب ازهار در باب حقایق و معارف صورت نظم می یافت و اکثر مقاصد آن محتاج به شرح و بیان می بود ...». در آغاز این اثر قواعد و اصطلاحات صوفيه آمده مرتب بر پنج فصل.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18248/7

آغاز: بسمله الْحَمْدُ لِلَّهِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ ... این مقدمه ای است مشتمل بر طرقی از قواعد و اصطلاحات علم صوفيه؛ انجام: تا از مجموع مقدمه و کتاب و حواشی برای طالبان این فن کفایتی باشد انشاء الله تعالی.

خط: نسخ و تحریری، بی کا، تا: 15 ربیع الاول 1292ق، جلد: تیماج قهوه ای، 18 ص (181–198)، اندازه: 22×16سم [ف: 50 – 83]

شرح الأزهار في فقه الائمة الاطهار / فقه / عربی

.-ul-azhar fi fiqh-il-a'immat-il-athar

ابن مفتاح، عبدالله بن ابی القاسم، - 877 قمری

ebn-e meftāh, ‘abd-ol-lāh ebn-e abe-l-qāsem (- 1473)

وابسته به: الْأَزْهَارِ فِي فِقْهِ الائمة الِاطِّهَارُ ؛ يمنی ، احْمَدَ بْنِ يحيی (840-775)

شرح مفصلی است بر کتاب « الْأَزْهَارِ فِي فِقْهِ الائمة الِاطِّهَارُ» امام احمد بن يحيی یمنی، در فقه زیدی. در این شرح مزجی نقل اقوال علماء بزرگ سنیان بسیار آمده و به روایات نیز استدلال می کند.

1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7488

جلد دوم و سوم کتاب؛ خط: نسخ، كا: احمد بن عبدالله بن احمد بن على مشحم، تا: یک شنبه 26 جمادی الثانی 1341 ق، برای عزالاسلام و الدين محمد بن ابراهيم بن المطهر بن الامام؛ مجدول روی برگ اول نام ابی محمد یحیی بن محمد بن يحيى حمیدالدین و محمد بن ابراهيم بن الحسن بن يحيى بن مطهر بن اسماعيل بن يحيى بن الحسين بن القاسم بن محمد بن علی و قاسم بن یحیی بن احمد المدانی به تاریخ 15 ربیع الثانی 1374 دیده می شود؛ جلد: تیماج مشکی، 360 گ، 20 سطر، اندازه: 23×35/5 سم [ف: 19 - 285] 2. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2466/1

آغاز: مقدمة لَا يَسَعُ المقلد جَهِلَهَا بِمَعْنَى انْهَ لَا يَجُوزُ لَهُ الاخلال

بمعرفتها فَصَلِّ ذَكَرَ فِيهِ مَوْلَانَا عَلَيْهِ السَّلَامُ ؛ انجام : وَ يَجِبُ عَلَيْهَا أَنْ تَمْنَعَ نَفْسِهَا وَ عَلَى الْحَاكِمِ أَخْبارَها قَبْلُ وَ لَا يُقَبِّلُهُ هُنَا لَا يَعْلَمُ بِالرَّضَاعِ بِخِلَافِ الطَّلَاقِ.

جلد اول و دوم کتاب و تا احکام رضاع می باشد؛ خط: نسخ، كان على بن سعد بن سعيد بن صالح، تا: یکشنبه 15 ربیع الاول 1341ق؛ مجدول، محشی؛ تملك: محمد بن ابراهیم بن حسین به تاريخ رجب 1343، قاسم بن يحيى المدانی به تاریخ 24 ربیع الاول 1374، یحیی بن صالح بن حسين سراجی به تاریخ 1375/2/27 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 410گ(1پ-410ر)، 20 سطر، اندازه: 32×23سم [ف: 7 - 58]

شرح الأزهار في فقه الائمة الاطهار / فقه / عربی

š.-ul-azhār fī fiqh-il-a’immat-il-ațhār

وابسته به: الأزهار في فقه الائمة الاطهار؛ يمنی، احمد بن يحيى (840-775)

شرحی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الأزهار في فقه الائمة الاطهار» ابن مرتضی حسنی. [مؤلفات الزيدية 131/2 -134]

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1924/6

آغاز: کتاب الطَّهَارَةِ قَوْلِهِ مَا خَرَجَ مِنْ السبلين وَ عِبَارَةُ الاثمار مِنْ نَحْوِ سبیل؛

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1155؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: چهارشنبه 6 رجب 1046ق؛ از نسخه ای که از خط سید شمس الدین احمد بن عبد الله بن ابراهیم نوشته شده در چهارشنبه 6 رجب 1046 برای شمس الدین احمد بن صلاح قشوی؛ 156ص ( 279-124) [عکسی ف: 5 - 379]

مشخصات کتاب

اشاره

رموز و اختصارات

آوا نگاری و اختصارات

اشاره

الف- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی

ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی

سراح

سراح - شرح الازهار

• سراح الأرواح / صرف

• سر اختلاف خلق در سعادت و شقاوت / کلام و اعتقادات / فارسی

• سر الادب في مجاری کلام العرب = فقه اللغة و سر العربية / ادبیات / عربی

• سر ارسال الرسل (رساله في ...) / كلام و اعتقادات / عربی

• سر الاسرار = السياسة في تدبير الرياسة / حكومت و سیاست /عربی

• سر الاسرار (ترجمه) / اخلاق / فارسی

• سر الاسرار (ترجمه) = السياسة في تدبير الرياسة / حکومت و سیاست / فارسی

• سر الاسرار (ترجمه) = السياسة في تدبير الرياسة / حکومت و سیاست / فارسی

• سر الاسرار (منتخب) / حكومت و سیاست / عربی

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

• سر الاسرار (ترجمه) / کیمیا / فارسی

• سر الاسرار (ترجمه) / كيميا / فارسی

• سر الاسرار (ترجمه و مختصر) / کیمیا / فارسی

• سر الاسرار = سر الاسرار في حقيقة التيسير و کيفية الاستمرار = التيسيرات / هیئت / عربی

• سر الاسرار / اخلاق / فارسی

• سر الاسرار / علوم غریبه / فارسی

• سر الأسرار / هیئت / فارسی

• سر الاسرار / علوم غریبه / فارسی

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

• سر الاسرار / کیمیا / عربی

• سر الاسرار /کیمیا / عربی

• سر الاسرار / هیئت / عربی

• سر الاسرار / علوم غریبه / عربی

• سر الاسرار / هیئت / عربی

• سر الاسرار / فارسی

• سر الاسرار / علوم غریبه / فارسی

• سر اسرار الاولیاء (ترجمه) / کیمیا / فارسی

• سر الاسرار (ترجمه) / هيئت / فارسی

• سر الاسرار في التصوف / عرفان و تصوف / فارسی

• سر الاسرار في حقيقة الأدوية / علوم غریبه / فارسی

• سر الاسرار (منتخب) / کیمیا / عربی

• سر الاسرار من علم المختار / کیمیا / عربی

• سر الاسرار من علوم الفلك / علوم غریبه / عربی

• سر الاسرار و روح الارواح / كيميا / عربی

• سر الاسرار و فجر الانوار و شمس النهار / علوم غریبه / عربی

• سر الاسرار و مبدأ الانوار / کلام و اعتقادات / فارسی

• سر الاسرار و نور الانوار في احاديث النبي المختار / حديث / عربی

• سر الاسماء و الدعاء / علوم غریبه / عربی

• سر الاشتقاق / صرف / عربی

• سر اقلام / علوم غریبه / فارسی

• سر اکبر = اوپانیشاد / عرفان و تصوف / فارسی

• سر اکبر / عرفان و تصوف / فارسی

• سر الله الاعظم / علوم غریبه / عربی

• سر الله المصون / کیمیا / عربي

• سر الله المصون في علم المكنون / کیمیا / عربی

• سر الف / شعر / فارسی

• سرامیک اسلامی / متفرقه

سرانجام نامه = شریعت و طریقت و معرفت و حقیقت (رساله در بیان) / عرفان و تصوف / فارسی

• سر الأنساب العلوية = سر سلسلة العلوية = سر انساب العلويين / انساب / عربی

• السراية / فقه / عربی

• سرائج الاظلام فی بیان خفايا الأحكام / فقه / عربی

• سرایج الظلام و اصباح لیالی الاسلام في قواعد الأحكام فقه / عربی

• سرائر الاصول / اصول فقه / عربی

• سرائر الاولياء = جامع الاسرار / رمل / فارسی

• السرائر الحاوی لتحرير الفتاوی /فقه / عربی

• سرایر حروف 28گانه / متفرقه / فارسی

• سربازگیری / قانون / فارسی

• سر البال لذوی الحال في اطوار سلوک اهل الحال / عرفان و تصوف / فارسی

• السر البديع و المعنى الرفيع اصنعت / عربی

• سر تکرار لفظة «فاطمة» في حديث الكساء / حديث / عربی

• سر التوبة / اخلاق / فارسی

• سر جعل الأئمة من ذرية الحسين / کلام و اعتقادات / عربی

• السر الجليل في خواص «حسبنا الله و نعم الوکیل» = خواص الآيات / علوم قرآن / عربی

• سر الجليل في مسئله التفضيل / كلام و اعتقادات / فارسی

• السرج و اللجام / - عربی

• سرح العيون في شرح رسالة ابن زيدون = الزيدونية / ادبیات / عربی

• سر الحقيقة / اخلاق / عربی

• سر الحكمة / طب / فارسی

• سر الحياة = حياة الحيوان الكبرى (منتخب) / طبیعیات عربی

• سرخاب / رمل / فارسی