واقعیت هایی در مورد خون

مشخصات کتاب

سرشناسه: حسینیان، سیدعلی، 1386-

عنوان و نام پدید آور: واقعیت هایی در مورد خون/ پدیدآورندگان سید علی حسینیان، امیرحسین

رجبعلی زاده؛ ویراستار علمی و ادبی مهسا صالحیان.

مشخصات نشر: اصفهان: امیرفدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.؛ 22×29 س م.

شابک: 2-11-6446-622-978: 400000 ریال

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

یادداشت: کتاب نامه.

موضوع: خون

موضوع: Blood

موضوع: خون -- بیماری ها

موضوع: Blood -- Diseases

شناسه افزوده: رجبعلی زاده، امیرحسین، 1387-

شناسه افزوده: صالحیان، مهسا، 1361 -، ویراستار

رده بندی کنگره: 1397 2و5ح/QP91

رده بندی دیویی: 612/11

شماره کتاب شناسی ملی: 5483787

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: عسل بی غم

ص: 1

اشاره

سرشناسه: حسینیان، سیدعلی، 1386-

عنوان و نام پدید آور: واقعیت هایی در مورد خون/ پدیدآورندگان سید علی حسینیان، امیرحسین

رجبعلی زاده؛ ویراستار علمی و ادبی مهسا صالحیان.

مشخصات نشر: اصفهان: امیرفدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.؛ 22×29 س م.

شابک: 2-11-6446-622-978: 400000 ریال

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

یادداشت: کتاب نامه.

موضوع: خون

موضوع: Blood

موضوع: خون -- بیماری ها

موضوع: Blood -- Diseases

شناسه افزوده: رجبعلی زاده، امیرحسین، 1387-

شناسه افزوده: صالحیان، مهسا، 1361 -، ویراستار

رده بندی کنگره: 1397 2و5ح/QP91

رده بندی دیویی: 612/11

شماره کتاب شناسی ملی: 5483787

ص: 2

واقعیت هایی در مورد خون

گرد آورندگان:

سید علی حسینیان

دانش آموز پایه ی پنجم دبستان دکتر محمد شفیعی

امیرحسین رجبعلی زاده

دانش آموز پایه ی پنجم دبستان دکتر محمد شفیعی

ص: 3

انتشارات امیر فدک: اصفهان- خیابان هشت بهشت غربی نبش تقاطع ملک ساختمان فدک

تلفن: 32730360-031 - همراه: 09133135694 کد پستی: 43151-81546

Fadak.mansori@gmail.com

واقعیت هایی در مورد خون

سید علی حسینیان 86 - امیرحسین رجبعلی زاده 87

آماده سازی: انتشارات امیر فدک

مدیرمسئول: دکتر محمد رضا محمد شفیعی

مدیر تولید: سید محمد رضا منصوری تهرانی

مدیر فنی: مهسا صالحیان - سمیه مظفری

ویراستار ادبی: راضیه جوهریان

ویراستار علمی: مهسا صالحیان - سمیه مظفری - سروش نکوئی

صفحه آرا: عابدی - کاویانی

طراح جلد: کاویانی

●لیتوگرافی: طاها ●چاپ: ملت ●صحافی: ملت ●چاپ اول: 1397 ●تعداد: 1000 ●قیمت: 40000 تومان

©حق چاپ: 1397، انتشارات امیر فدک

شابک: 2-11-6446-622-978 ISBN: 978-622-6446-11-2

هر گونه استفاده از مطالب این کتاب اعم از بازنویسی، خلاصه سازی، نقل مطالب آموزشی، برداشت به صورت دست نویس، کپی، تکثیر و هر گونه چاپ سنتی و دیجیتال، استفاده به صورت کتاب الکترونیکی، لوح فشرده، قراردادن مطالب بر روی اینترنت و وب سایت ها و هر گونه شبکه ی کامپیوتری دیگر و به طور کل هر گونه استفاده ی اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت منافع مادی و معنوی خود، بدون اجازه ی کتبی ناشر ممنوع و بر اساس بند 5 ماده ی 23 قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و قوانین مربوط به جرایم رایانه ای کشور قابل پیگیری در محاکم قضایی است.

ص: 4

تقدیم به:

پدر و مادر عزیز و مهربانم

که در سختی ها و دشواری های زندگی همواره یاوری دل سوز و فداکار

و پشتیبانی محکم و مطمئن برایم بوده اند.

سید علی حسینیان

تقدیم به:

پدر و مادرم

که از نگاهشان صلابت

از رفتارشان محبت

و از صبرشان ایستادگی را آموختم

امیر حسین رجبعلی زاده

ص: 5

پیشگفتار:

در مرکز تحقیقات و فن آوری های نوین دمش سپاهان (دکتر محمد شفیعی) آموزش پژوهش محور را نهادینه کردیم چرا که ایمان داریم گسترش مرزهای علم و فن آوری در جهت پیشرفت کشور در گرو کوشش پژوهش گران است و پژوهش گر، با ذهن پرسش گرش از لایه های ابر گرفته آسمان دانش، می گذرد تا به افق های جدیدی دست یابد. روح پژوهش گر پویا و جوینده است و پوسته های جهل را شکافته، به قنات جاری علم دست می یابد و تا چشمه ی جوشان آن را بر کویر تشنه خویش جاری نسازد، آرام نمی گیرد. در مراکز پژوهش محور دکتر محمد شفیعی اعتقاد داریم؛ پژوهش هزینه نیست ، سرمایه است. در اقدامات پژوهشی این مراکز پژوهشی، پژوهش گران کوچک ما تلاش می کنند وضعیت نامطلوب را به وضعیت مطلوب تغییر دهند و یاد می گیرند درست توجه کنند و بدان چه که آموخته اند عمل کنند.

دانش آموزان پژوهنده ی ما می فهمند که هیچ گاه شکست در مسیر کسب دانش وجود ندارد، لذا از ناملایمات علمی و بن بست های مقطعی هراسی نداشته و راه غلبه بر سدهای مجازی پیش روی کسب دانش و ارتقای علمی را خوب یاد بگیرند. علاوه براین اصول و مبنای کار گروهی را فراگرفته تا بتوانند براساس خرد جمعی کار کنند. با بیش از 25 سال سابقه آموزشی – پژوهشی و مدیریتی دریافته ایم که پژوهش و تحقیق مثل حروف الفبا باید از سال های نخست آموزش شروع شده و نهادینه شود و این امر مهم را در طرح آموزش پژوهش محور انجام داده و به نتایج شگرفی دست یافته ایم و با علم به این که می دانستیم دانش آموزان در مقاطع پایین تر توانایی های بزرگی دارند و در عمل تجربه نمودیم و نهادینه کردیم و مصمم هستیم که این امر مهم در کل کشور اجرایی شود. انشاا...

محمد رضا محمد شفیعی

مدیر مجتمع فرهنگی آموزشی تحقیقاتی دکتر محمد شفیعی

ص: 6

فهرست مطالب

فصل اول ... 8

مقدمه ... 9

خون و اجزا تشکیل دهنده خون ... 9

مواد مغذی موجود در خون ... 13

مراحل خون سازی ... 17

وظیفه خون ... 19

اجزای خون ... 20

تولید سلول های خون ... 23

انواع رگ های خونی ... 26

فصل دوم ... 28

گروه های خونی ... 29

تعیین نوع گروه خونی ... 29

گروه خون ... 30

رژیم غدایی براساس گروه خونی ... 35

آیا جانوران نیز گروه خونی دارند؟ ... 36

اهدا خون ... 40

فصل سوم ... 47

انواع بیماری های خونی؛ از اختلال گلبول های سفید تا پلاکت ... 48

علائم بیماری های خون چیست؟ ... 49

منابع ... 64

ص: 7

فصل اول: خون و اجزای تشکیل دهنده خون

اشاره

ص: 8

مقدمه

خون 7 الی 8 درصد وزن بدن را تشکیل می دهد و حجم آن در یک فرد بالغ به طور متوسط 5 لیتر می باشد. خون به واسطه گردش در داخل رگ های خونی عامل اصلی توزیع مواد غذایی، اکسیژن و حرارت در بدن و انتقال دی اکسیدکربن و مواد زاید حاصل از فعالیت سلول ها از بافت ها به ارگان های دفعی است. خون هم چنین هورمون های مترشحه از غدد داخلی را به ارگان های مورد نظر حمل می کند.

خون و اجزا تشکیل دهنده خون

اشاره

عکس

خون

عکس

بافت خونی

یک اسکن میکروسکوپ الکترونیکی از گلبول قرمز، یک پلاکت، و یک گلبول سفید.

ص: 9

عکس

بدن برای زنده ماندن به خوراک و اکسیژن نیازمند است، ولی فقط بودن غذا در معده و بودن اکسیژن در شش ها کافی نیست، بلکه این دو باید به همه نقاط بدن برسند و خون این عمل یعنی رساندن آن مواد به همه بدن را برعهده دارد.

عکس

خون در لوله هایی به نام رگ جریان می یابد. قلب، خون را در رگ ها به جریان می اندازد.

ص: 10

عکس

در حدود 7 الی 8 درصد وزن بدن را خون تشکیل می دهد و در انسان بالغ به طور متوسط 5 لیتر از حجم بدن را خون تشکیل می دهد.

عکس

یک قطره خون به یک قطره جوهر قرمز می ماند، ولی ساختارش به سادگی ساختار جوهر نیست، بلکه مواد گوناگون در آن هست.

ص: 11

عکس

قسمت مایع خون قرمز نیست. قرمزی رنگ خون به خاطر گلبول های قرمز رنگ فراوان آن است. گلبول های قرمز اکسیژن را از شش می گیرند و به دیگر نقاط بدن می برند.

عکس

قسمت مایع خون پلاسما نام دارد. قسمت عمده پلاسما را آب تشکیل داده است، رساندن غذای سالم به همه نقاط بدن و دفع مواد زائد کار مهم پلاسما است.

ص: 12

عکس

خون نوعی بافت است. در واقع می توان گفت خون اولین بافتی است، که بشر آن را مورد بررسی و تحقیق قرار داده است. حجم خون انسان حدود 5/5 لیتر است.

عکس

مواد مغذی موجود در خون

اشاره

خون حاوی مواد دیگری مثل مواد مغذی گرفته شده از غذاهایی که توسط دستگاه گوارش هضم و جذب شده است نیز می باشد.

ص: 13

عکس

برای بهره بردن از سلامتی خون امری حیاتی است، زیرا بدن به منبع مداومی از اکسیژن و سوخت برای میلیاردها سلول خون تکیه می کند. حتی قلب هم بدون این که خون در رگ های خونی که غذا را به دیواره های عضلانی آن می آورد، قادر به باقی ماندن نیست.

عکس

خون دی اکسیدکربن و سایر مواد زائد را هم به ریه، کلیه ها و دستگاه گوارش می برد تا از آن جا از بدن خارج شوند.

ص: 14

عکس

سلول های خونی و برخی پروتئین های خاص موجود در خون را می توان با تزریق خون فردی دیگر به آن فرد جایگزین کرد. علاوه بر انتقال خون کامل، افراد می توانند یک ترکیب خاص خون مثل پلاکت یا گلوبول قرمز و یا یک عامل لخته ساز را نیز از طریق انتقال خون دریافت کنند.

عکس

وقتی فردی خون اهدا می کنند، خون کامل را می توان به بخش های مختلفی جدا کرد تا به این طریق قابل استفاده باشد.

ص: 15

عکس

جزئیات

خون به صورت مایع است، و کار اصلی آن رساندن اکسیژن و مواد تغذیه کننده و سازنده به بافت ها و کمک به دفع مواد زائد از بافت های بدن است. این مایع به وسیله پمپاژ قلب توسط رگ ها، به تمام قسمت های بدن منتقل می شود.

عکس

هموگلوبین

اکسیژن رسانی به سلول ها، که توسط هموگلوبین انجام می شود.

ص: 16

عکس

مراحل خون سازی

قبل از تولد

خون سازی اولیه

این خون سازی در ماه اول، هفته سوم و روز نوزدهم حاملگی اتفاق می افتد، و پایان آن در ماه سوم حاملگی است.

عکس

ص: 17

خون سازی قطعی

این خون سازی در هفته شش جنینی در کبد آغاز و پایان آن یک هفته بعد از تولد است.

عکس

بعد از تولد

مغز استخوان آخرین مرحله خون سازی است و تا پایان عمر ادامه دارد. شروع خون سازی در این مرحله از ماه پنجم حاملگی تا پایان عمر است.

عکس

ص: 18

وظیفه خون

خون از سلول های خونی و یک مایع حاوی آب به نام پلاسما تشکیل شده است.

عکس

دو وظیفه اصلی خون شامل نقل و انتقال مواد به سلول ها و از سلول های ما است، و ایمنی و حفاظت در برابر عوامل عفونی مانند باکتری ها و ویروس ها را به وجود می آورد.

عکس

ص: 19

عکس

خون یک جزء تشکیل دهنده سیستم قلبی و عروقی است. خون به وسیله قلب و رگ های خونی در میان بدن توزیع شده است.

عکس

اجزای خون

اشاره

خون از چند جزء تشکیل شده است. اجزای اصلی خون شامل پلاسما، سلول های قرمز خون، سلول های سفید خون و پلاکت ها هستند.

ص: 20

عکس

پلاسما

پلاسما 55 درصد خون را تشکیل می دهد. مایعی است، که 91 درصد آن را آب، 7 درصد آن را پروتئین ها، یک درصد آن را املاح معدنی و یک درصد بقیه را ویتامین ها، مواد قندی تشکیل می دهند.

عکس

گلبول های قرمز

این سلول ها گروه خونی را تعیین می کنند، و فراوان ترین نوع سلول داخل خون هستند.

ص: 21

عکس

گلبول های سفید

گلبول های سفید از دستگاه ایمنی بدن هستند، و بدن را از بیماری های عفونی محافظت می کنند.

عکس

پلاکت ها

اجسام کروی یا بیضوی کوچکی به قطر 4 تا 2 میکرون هستند.

ص: 22

عکس

تولید سلول های خون

اشاره

سلول های خون به وسیله مغز استخوان در داخل استخوان تولید می شوند. سلول های بنیادی مغز استخوان به سلول های قرمز خون، سلول های سفید خون و پلاکت ها تبدیل می شوند.

عکس

فشار خون

هنگامی که خون در سراسر بدن به گردش در می آید، فشاری را بر دیواره رگ های

ص: 23

خونی وارد می کند که فشار خون نامیده می شود.

عکس

مکان ساختن سلول های خونی

سلول های خون در مغز استخوان ساخته می شوند. در مرکز مغز استخوان سلول های اسفنجی است، که تمام انواع سلول های خونی را می سازد.

عکس

ص: 24

انواع گلبول های سفید

عکس

شمارش کامل سلول های خونی

شمارش سلول خونی اندازه گیری اندازه، تعداد و بلوغ سلول های مختلف خون در یک حجم خاص از خون است.

عکس

انواع رگ های خونی و بافت آن ها

رگ های خونی شبکه پیچیده ای از لوله های تو خالی هستند، که خون را در سراسر

ص: 25

بدن نقل و انتقال می دهند. کار رگ ها برای بدن ضروری است، چرا که خون مواد مغذی با ارزشی را نقل و انتقال می دهد و مواد زاید را از سلول های ما دور می کند.

عکس

انواع رگ های خونی

سرخ رگ ها

سرخ رگ ها رگ هایی هستند، که خون را از قلب منتقل می کنند.

عکس

سیاه رگ ها

سیاه رگ ها رگ هایی هستند، که خون را به قلب منتقل می کنند.

ص: 26

عکس

موی رگ ها

موی رگ ها رگ های بسیار کوچکی در داخل بافت های بدن هستند، که خون را از سرخ رگ ها به سیاه رگ ها حمل می کنند.

عکس

ص: 27

فصل دوم: انواع گروه خونی

اشاره

ص: 28

گروه های خونی

خون رودخانه ی زندگی است، که درون بدن هایمان جریان دارد. و واسطه ای است، که از طریق آن مواد مغذی و اکسیژن به هر یک از میلیون ها میلیون سلولی که بدن را تشکیل می دهند، انتقال می یابند و مواد دفعی به بیرون هدایت می شوند.

عکس

تعیین نوع گروه خونی

جهت درک این مطلب که به چه علت انواع گروه خونی وجود دارد، و چگونه طبقه بندی می شوند، فرد باید آگاهی یابد که خون در درجه ی اول از چه ساخته شده است.

- پلاسما

- سلول های قرمز خون

- سلول های سفید خون

عکس

ص: 29

سلول های قرمز خون در درجه اول با توجه به برخی از مواد به ارث برده در سطح شان یعنی آنتی ژن نوعشان را تعیین می کنند.

عکس

گروه خون

اشاره

هر انسانی به طور طبیعی یکی از این چهار گروه خونی را دارد.

عکس

انواع گروه های خونی

در سال 1901 میلادی داشمند اتریشی برای نخستین بار، وجود آنتی ژن های گروه

ص: 30

خونی بر روی گلبول های قرمز را ثابت نمود. او دریافت که نوعی ترکیب شیمیایی در خون افراد مختلف متفاوت است.

عکس

گروه خونی A

گروه خونی B

گروه خونی A B

گروه خونی O

عکس

ص: 31

وراثت گروه خونی

طبیعتاً گروه خونی نوزاد از والدین به ارث می رسد.

عکس

انتقال خون

انتقال خون از فردی به فرد دیگر همیشه امکان پذیر نیست.

عکس

رسوب خونی

زمانی که از بیمار خون گرفته می شود، و در یک لوله بلند و نازک قرار می گیرد،

ص: 32

سلول های قرمز خونی به تدریج به سمت پایین ته نشین می شوند.

عکس

درصد گروه خونی در ایران

عکس

ص: 33

انواع گروه خونی سازگار جهت انتقال

این جدول نشان می دهد، که چه نوع گروه خونی را می توان با خیال راحت به نوع دیگر انتقال داد. بدین معنی که نشان می دهد، کدام گروه های خونی می توانند «دهنده» به «گیرنده» دیگر گروه های خونی باشند.

عکس

کمیاب ترین گروه خونی

برخی انواع نادر گروه خونی وجود دارد، که دارای برخی آنتی ژن های نادر می باشد. اگر درصد وجود آن ها را در سراسر جهان مقایسه کنید، گروه خونی O+ متداول ترین و AB- نادرترین آن هاست.

عکس

ص: 34

رژیم غذایی بر اساس گروه خونی

گروه خونی O

گروه خون را گروه شکارچیان می نامد. او به دارندگان این گروه خونی، پیروی از رژیم غذایی غنی از پروتئین را توصیه می کند.

عس

گروه خونی AB

این گروه خون را گروه معما می نامند. رژیم غذایی بر اساس گروه خونی به دلایل مختلفی با انتقاداتی مواجه شده است. بررسی های علمی اخیر نشان داده است، که هیچ نوع شواهد علمی برای حمایت از نظریه رژیم غذایی گروه خونی وجود ندارد و برای رسیدگی به آن به مطالعات علمیای که به درستی طراحی شده باشد، نیاز است.

عکس

ص: 35

گروه خونی A

این گروه خون را گروه کشاورزان می نامند. به دارندگان این گروه خونی توصیه می کند سبزیجات بیشتری مصرف کرده و از مصرف گوشت قرمز اجتناب کنند.

عکس

گروه خونی B

گروه خون را گروه چادر نشین می نامند. دارندگان این گروه خون دارای یک سیستم ایمنی قوی و یک سیستم گوارشی انعطاف پذیر هستند. دارندگان گروه خون B، تنها گروهی هستند که قادر به هضم لبنیات هستند.

عکس

آیا جانوران نیز گروه خونی دارند؟

اشاره

آیا جانوران نیز گروه خونی دارند؟ بله، البته!

بنابراین اگر حیوان خانگی شما به انتقال خون نیاز دارد، شناسایی گروه خونی هم

ص: 36

دهنده و هم گیرنده قبل از هر چیز، امری ضروری است.

عکس

همانند انسان ها، جانوران نیز انواع گروه های خونی دارند.

انواع گروه خونی جانوران

اشاره

عکس

گروه خونی گربه سانان

در گربه سانان، ما سیستم گروه خونی AB را داریم، که در آن سه نوع شناسایی شده شامل گروه های خونی A،B،AB هستند.

ص: 37

عکس

گروه خونی سگ سانان

گروه خونی سگ سانان به 8 گروه عمده بسته به نوع آنتی ژن موجود در خون طبقه بندی می شود.

عکس

گروه خونی اسب ها

گروه خونی اسب ها که بیش تر به عنوان گروه های خونی اسب سانان شناخته می شود، به 8 سیستم عمده ی خونی طبقه بندی می شود. با وجود 30 گروه خونی در اسب ها، فقط 8 گروه خونی به طور جهانی شناسایی شده اند که به نام های A، C، D، K، P، Q، U و T هستند.

ص: 38

عکس

گروه خونی گاو ها

11 گروه خونی مهم به طور بین المللی در بین گاوها شناسایی شده است. آن ها A، B، C، F، J، L، M، R، S، T و Z هستند.

عکس

گروه خونی گوسفندان

در گوسفندان، سیستم گروه خونی به 7 نوع اصلی به نام های A، B، C، D، M، R و X طبقه بندی می شود.

ص: 39

عکس

گروه های خونی بزها

5 گروه خونی مهم به طور بین المللی در بزها شناسایی شده است. آن ها A، B، C، M و J هستند.

عکس

اهدا خون

اشاره

تنها یک ساعت وقت می گیرد تا بتوانید زندگی فرد دیگری را نجات دهید. یعنی از زمانی که ثبت نام می کنید تا زمانی که محل اهدای خون را ترک می کنید حدود یک

ص: 40

ساعت طول می کشد. بخش واقعی خون دادن تنها حدود 10 دقیقه وقت می گیرد اما لازم است پیش از خون دادن به برخی پرسش ها جواب دهید و بعد از خون دادن نیز مدتی استراحت کنید.

عکس

چه کسی می تواند خون اهدا کند؟

اشاره

برای اهدای خون لازم است که فرد حداقل 17 سال سن و بیش از 50 کیلوگرم وزن داشته باشد.

عکس

قبل از اهدا

اهدای خون قبل از این که از در خارج شوید، تا به بانک خون بروید شروع می شود. صبحانه یا ناهار نرمالی بخورید. زمان اهدای خون زمان خوبی برای غذا

ص: 41

نخوردن نیست. اما از غذاهای چرب مانند همبرگر و یا غذاهای سرخ شده پرهیزکنید. مقدار زیادی آب، شیر یا مایعات دیگر بنوشید.

عکس

قبل از اهدا لازم است به برخی پرسش ها درباره سابقه پزشکیتان پاسخ دهید و دمای بدن، ضربان قلب، فشار خون و شمار سلول های خون تان بررسی می شود. سابقه پزشکی شامل سؤالاتی است که به کارکنان بانک خون کمک می کند، تصمیم بگیرند، که آیا یک فرد به اندازه کافی سالم است، تا خون اهدا کند یا نه. آن ها احتمالاً درباره سفرهایی که به تازگی انجام داده اید، عفونت ها، داروها و مشکلات بهداشتی و مشکلات مرتبط با سلامتی تان سؤالاتی می پرسند.

عکس

ص: 42

خون اهدا شده برای بررسی وجود ویروس ها، از جمله HIV ویروسی که باعث ایدز یا هپاتیت B، هپاتی C می شود، آزمایش می شود. اگر هر کدام از این ها پیدا شود، خون از بین برده می شود. از آن جایی که خون همان طور که می تواند با ویروس ها آلوده شود ممکن است، با باکتری ها نیز آلوده گردد، بعضی از اجزای خون هم از لحاظ آلودگی با باکتری ها مورد آزمایش قرار می گیرند.

عکس

اهدای خون چگونه صورت می گیرد؟

خود اهدای خون حدود 10 دقیقه طول می کشد. اهدای خون بسیار شبیه به گرفتن آزمایش خون است. پس از اتمام کار خون دادن از شما خواسته می شود برای چند دقیقه بنشینید و استراحت کنید.

ص: 43

عکس

مایعات زیادی بنوشید و بقیه روز را آسان بگیرید (تمرینات و کارهای سخت بدنی انجام ندهید!) بانک خون نزدیک به شما یا صلیب سرخ (هلال احمر) می توانند، درباره این که اهدای خون چگونه است، و چه کارهایی لازم است، انجام دهید اطلاعات بیشتری در اختیارتان قرار دهند.

عکس

آیا خطری نیز وجود دارد؟

فرد به خاطر خون دادن نمی تواند دچار عفونت یا بیماری شود. سوزن ها و تجهیزات

ص: 44

دیگری که مورد استفاده قرار می گیرند، استریل هستند، و فقط برای یک نفر مورد استفاده قرار می گیرند و سپس دور انداخته می شوند. تمام مراکز مربوط به خون باید به طور منظم بازرسی شوند.

عکس

گاهی اوقات افرادی که خون اهدا می کنند، عوارض جانبی جزئی مانند تهوع، سبک شدن سر، سرگیجه و خستگی مفرط را حس می کنند اما این علائم معمولا به سرعت از بین می روند.

عکس

ص: 45

بدن اهدا کننده معمولاً بخش مایع خون (پلاسما) را ظرف 72 ساعت پس از خون دادن جایگزین می کند. به طور کلی 8 تا 4 هفته طول می کشد تا سلول های قرمز خون که در هنگام اهدای خون از دست رفته اند بازسازی شوند. یک رژیم غذایی حاوی آهن به علاوه ی قرص های آهن که روزانه مصرف می شوند می تواند به بازسازی خون اهدا کننده کمک کنند.

عکس

ص: 46

فصل سوم: انواع بیماری های خونی

اشاره

ص: 47

انواع بیماری های خونی؛ از اختلال گلبول های سفید تا پلاکت

بیماری های خون اختلالاتی هستند، که نشانه وجود مشکلی در سلول های گلبول قرمز و سفید یا سلول های کوچک تر همانند پلاکت هستند، که برای تشکیل لخته خون ضروری است.

عکس

هر سه نوع سلول در مغز استخوان تشکیل می شود، که بافت نرمی درون استخوان های شما است. گلبول های قرمز اکسیژن را به اندام های بدن و بافت ها انتقال می دهند.

عکس

گلبول های سفید خون به بدن شما برای مبارزه با عفونت ها کمک می کنند.

ص: 48

عکس

پلاکت به لخته شدن خون کمک می کند.

عکس

اختلالات سلول های خونی شکل گیری و وظایف یک یا چند نوع سلول خونی را تخریب می کند.

علائم بیماری های خون چیست؟

اشاره

علائم بسته به نوع اختلال خونی متفاوت است.

ص: 49

عکس

علائم شایع اختلالات گلبول های قرمز

خستگی

عکس

تنگی نفس

عکس

ص: 50

مشکل تمرکز ناشی از کمبود اکسیژن در مغز

عکس

تند شدن ضربان

عکس

علائم شایع اختلالات گلبول سفید

عفونت های مزمن

عکس

ص: 51

خستگی

عکس

کاهش وزن بدون دلیل

عکس

ضعف یا احساس ناخوشی کلی

عکس

ص: 52

علائم شایع اختلالات پلاکت عبارتند از

زخم ها یا بریدگی خوب نمی شوند یا به کندی خوب می شوند.

عکس

پوستی که به آسانی کبود می شود.

عکس

خون ریزی بدون دلیل یا خون ریزی لثه

عکس

ص: 53

چندین نوع بیماری های خون وجود دارد که می توانند به شدت بر سلامت کلی بدن اثر بگذارند.

انواع بیماری های خون گلبول های قرمز

اشاره

اختلالات گلبول های قرمز خون بر گلبول های قرمز بدن اثر می گذارد. این ها سلول هایی در بدن هستند که اکسیژن را از ریه ها به سایر نقاط بدن حمل می کنند. انواع این اختلالات وجود دارند که می تواند هم بر کودکان و هم بزرگسالان اثر بگذارند.

عکس

کم خونی

کم خونی یک نوع اختلال گلبول قرمز خون است. کمبود ماده معدنی آهن در خون معمولا موجب این اختلال می شود.

عکس

ص: 54

تالاسمی

تالاسمی یک گروه از اختلالات خونی ارثی است. این اختلالات به وسیله جهش های ژنتیک ایجاد می شوند که از تولید طبیعی هموگلوبین جلوگیری می کنند.

عکس

وقتی که گلبول های قرمز خون هموگلوبین کافی نداشته باشند، اکسیژن به همه بخش های بدن نمی رسد. اندام ها نیز نمی توانند وظایف خود را به درستی انجام دهند.

علائم تالاسمی

تغییر شکل استخوان

عکس

ص: 55

بزرگی طحال

عکس

مشکلات قلب

عکس

تاخیر در رشد کودکان

عکس

ص: 56

پلی ستمی ورا

"پلی ستمی ورا" یک نوع سرطان خون است، که به وسیله جهش ژنتیکی ایجاد می شود. در صورت وجود پلی ستمی ورا، مغز استخوان مقدار زیادی گلبول قرمز می سازد.

عکس

این موجب غلظت خون و کندی جریان آن شده، و به این ترتیب خطر لخته شدن خون را افزایش می دهد که می تواند موجب حمله قلبی یا سکته شود. هیچ درمان شناخته شده ای وجود ندارد.

بیماری های خون گلبول های سفید

اشاره

اختلالات گلبول های سفید می تواند بر پاسخ ایمنی بدن و قابلیت مبارزه با عفونت، اثر بگذارد. این اختلالات هم بزرگسالان و هم کودکان را مبتلا می کنند.

عکس

ص: 57

لنفوم

تقریبا نصف انواع سرطان خون سرطان خون لنفومی و یا سایر سرطان های وابسته به سیستم لنفاوی می باشند.

عکس

نشانه ها و علایم سرطان خون لنفومی شامل

ورم کردن غدد لنفاوی در گردن، زیر بقل و ران

عکس

تب

عکس

ص: 58

خستگی و ضعف کاهش وزن غیرقابل توجیه

عکس

مشکل در نفس کشیدن و یا درد قفسه سینه

عکس

خارش پوست و کهیر

عکس

ص: 59

عواملی که خطر ابتلا به سرطان لنفوم را افزایش می دهند

- افزایش سن

- مرد بودن و سفید پوست بودن

- ابتلا به بیماری های خود ایمنی

- ابتلا به اچ ای وی (ایدز)

- رژیم غذایی پر از گوشت و چربی

- قرار گرفتن در برابر سموم خاص و آفت کش ها

لوسمی

این سرطان یکی از انواع سرطان های درون مغز استخوان بوده، سلول های خون را مشخص کرده و درصورت میزان زیاد سلول این موضوع را نشان می دهد.

عکس

سندرم میلوپلاستیک

بیماری مربوط به گلبول های سفید در مغز استخوان است. بدن سلول های نابالغ زیادی تولید می کند که بلاست نامیده می شوند.

ص: 60

عکس

بیماری های خون پلاکت ها

پلاکت های خون به هنگام بریدگی یا هر نوع زخم دیگری نخستین پاسخ گو هستند. آن ها در محل زخم تجمع پیدا می کنند، یک سد اولیه درست می کنند تا خون ریزی قطع شود. اگر اختلال پلاکت به وجود آید، خون یکی از سه وضعیت غیر عادی را خواهد داشت.

عکس

- کافی نبودن پلاکت ها

- زیاد بودن پلاکت ها

- پلاکت ها به درستی لخته نمی شوند

ص: 61

ترومبوسیتمی اولیه

ترومبوسیتمی اولیه یک اختلال نادر است، که می تواند منجر به افزایش لخته خون شود. این بیماری فرد را در معرض خطر سکته یا حمله قلبی قرار می دهد. این اختلال به هنگامی رخ می دهد که مغز استخوان پلاکت زیادی را تولید کند.

عکس

اختلالات عملکرد پلاکت اکتسابی

داروهای خاص و بعضی از بیماری ها نیز می توانند بر عملکرد پلاکت اثر بگذارند. توجه داشته باشید که باید همه داروهایتان را با پزشکتان هماهنگ کنید حتی داروهای بدون نسخه که خودتان خریداری می کنید.

عکس

ص: 62

داروهایی که موجب اختلال در پلاکت خون می شود.

- آسپرین

- داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی

- بعضی از آنتی بیوتیک ها

- رقیق کننده خون

- داروی افسردگی

- داروی بی هوشی

- آنتی هیستامین

بیماری های خون در پلاسما

میلومای

میلومای سلول پلاسما یک نوع سرطان خون نادر است، که در سلول های پلاسما در مغز استخوان بوجود می آید.

عکس

ص: 63

منابع

1) کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه، کرام الدین م و همکاران، ناشر: شرکت چاپ و نشر کتاب های درسی ایران، 1392.

2) فیزیولوژی پزشکی گایتون، گایتون- هال، ناشر: چهر، ویرایش دوازدهم، 1389.

3) هماتولوژی عملی، سید علی مهبد امیر، ناشر: اشراقیه، 1387.

4) www.idehaltech.com

5) www.biology.about.com

6) www.anatomy.about.com

7) www.rasekhoon.net

8) www.020.ir

9) www.teenshealth.org

ص: 64

درباره مركز

بسمه تعالی
جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.
(توبه : 41)
چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.
آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟
و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟
به شما تبریک میگوییم.
شماره کارت :
6104-3388-0008-7732
شماره حساب بانک ملت :
9586839652
شماره حساب شبا :
IR390120020000009586839652
به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)
مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.
آدرس دفتر مرکزی:
اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول
وب سایت: www.ghbook.ir
ایمیل: Info@ghbook.ir
تلفن دفتر مرکزی: 03134490125
دفتر تهران: 88318722 ـ 021
بازرگانی و فروش: 09132000109
امور کاربران: 09132000109