موجودات عجیب و غریب
مشخصات کتاب
بسم الله الرحمن الرحیم
ص: 1
سرشناسه: پورسپاسی، امیربرنا، 1387-
عنوان و نام پدیدآور: موجودات عجیب و غریب/گردآورندگان امیر برنا پورسپاسی، آرمان خدا دوستان.
مشخصات نشر: اصفهان: امیرفدک، 1397.
مشخصات ظاهری: 80 ص.؛ 22×29 سم.
شابک: 350000 ریال: 978-622-95151-9-8
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
موضوع: حیوان های منقرض شده -- ادبیات کودکان و نوجوانان
موضوع: Extinct animals -- Juvenile literature
شناسه افزوده: خدادوستان، آرمان، 1386-
رده بندی کنگره: QL88/پ9م8 1397
رده بندی دیویی: 591/68
شماره کتابشناسی ملی: 5473525
خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان
ویراستار کتاب: شهناز محققیان
ص: 2
موجودات عجیب و غریب
گردآورندگان:
امیربرنا پورسپاسی
دانش آموز پایه ی پنجم دبستان دکتر محمدشفیعی
آرمان خدادوستان
دانش آموز پایه ی پنجم دبستان دکتر محمد شفیعی
ص: 3
انتشارات امیرفدک: اصفهان- خیابان هشت بهشت غربی نبش تقاطع ملک ساختمان فدک
تلفن: 32730360-031 - همراه: 09133135694کد پستی: 43151-81546
Fadak.mansori@gmail.com
موجودات عجیب و غریب
امیربرنا پورسپاسی 87- آرمان خدادوستان 86
آماده سازی: انتشارات امیرفدک
مدیر مسئول: دکتر محمدرضا محمد شفیعی
مدیر تولید: سید محمدرضا منصوری تهرانی
مدیر فنی: صالحیان - مظفری
ویراستار ادبی: جوهریان
ویراستار علمی: صالحیان - مظفری - سروش نکوئی
صفحه آرا: عابدی- کاویانی
طراح جلد: کاویانی
● لیتوگرافی: طاها ● چاپ: ملت ● صحافی: ملت
● چاپ اول: 1397 ● تعداد:1000 ● قیمت: 40000 تومان
© حق چاپ: 1397، انتشارات امیر فدک
شابک: 8-9-95151-622-978 ISBN: 978-622-95151-9-8
هر گونه استفاده از مطالب اين کتاب اعم از بازنويسي، خلاصه سازي، نقل مطالب آموزشي، برداشت به صورت دست نويس، کپي، تکثير و هر گونه چاپ سنتي و ديجيتال، استفاده به صورت کتاب الکترونيکي، لوح فشرده، قرار دادن مطالب بر روي اينترنت و وبسايت ها و هر گونه شبکه ي کامپيوتري ديگر و به طور کل هر گونه استفاده ي اشخاص حقيقي و حقوقي در جهت منافع مادي و معنوي خود، بدون اجازه ي کتبي ناشر ممنوع و بر اساس بند 5 ماده ي 23 قانون حمايت از حقوق مؤلفان و مصنفان و قوانين مربوط به جرايم رايانه اي کشور قابل پيگيري در محاکم قضايي است.
ص: 4
تقدیم به:
پدر و مادر عزیز و مهربانم که در سختی ها و دشواری های زندگی همواره یاوری دلسوز و فداکار
و پشتیبانی محکم و مطمئن برایم بوده اند.
امیربرنا پورسپاسی
تقدیم به:
پدر و مادرم
که از نگاهشان صلابت
از رفتارشان محبت
و از صبرشان ایستادگی را آموختم
آرمان خدادوستان
ص: 5
پیشگفتار:
در مرکز تحقیقات و فن آوری های نوین دمش سپاهان (دکتر محمد شفیعی) آموزش پژوهش محور را نهادینه کردیم، چرا که ایمان داریم گسترش مرز های علم و فن آوری در جهت پیشرفت کشور در گرو کوشش پژوهشگران است و پژوهشگر با ذهن پرسش گرش از لایه های ابر گرفته آسمان دانش می گذرد، تا به افق های جدیدی دست یابد. روح پژوهشگر، پویا و جوینده است و پوسته های جهل را شکافته، به قنات جاری علم دست می یابد و تا چشمه ی جوشان آن را بر کویر تشنه خویش جاری نسازد، آرام نمی گیرد. در مراکز پژوهش محور دکتر محمدشفیعی اعتقاد داریم؛ پژوهش هزینه نیست، سرمایه است. در اقدامات پژوهشی این مراکز پژوهشی، پژوهشگران کوچک ما تلاش می کنند وضعیت نامطلوب را به وضعیت مطلوب تغییر دهند و یاد می گیرند درست توجه کنند و بدان چه که آموخته اند عمل کنند.
دانش آموزان پژوهنده ی ما می فهمند که هیچ گاه شکست در مسیر کسب دانش وجود ندارد، لذا از ناملایمات علمی و بن بست های مقطعی هراسی نداشته و راه غلبه بر سد های مجازی پیش روی کسب دانش و ارتقای علمی را خوب یاد بگیرند. علاوه بر این اصول و مبنای کار گروهی را فراگرفته تا بتوانند براساس خرد جمعی کار کنند. با بیش از 25 سال سابقه آموزشی - پژوهشی و مدیریتی دریافته ایم که پژوهش و تحقیق مثل حروف الفبا باید از سال های نخست آموزش شروع شده و نهادینه شود، و این امر مهم را در طرح آموزش پژوهش محور انجام داده و به نتایج شگرفی دست یافته ایم و با علم به این که می دانستیم دانش آموزان در مقاطع پایین تر توانایی های بزرگی دارند و در عمل تجربه نمودیم و نهادینه کردیم و مصمم هستیم که این امر مهم در کل کشور اجرایی شود. ان شاا...
محمدرضا محمد شفیعی
مدیر مجتمع فرهنگی آموزشی تحقیقاتی دکتر محمد شفیعی
ص: 6
فهرست مطالب
فصل اول...8
مقدمه...9
موجودات عجیب ماقبل تاریخ...9
فصل دوم...19
حیوانات عجیب خیلی بزرگ...20
موجودات عجیب خیلی کوچک...32
موجودات عجیب با یک سلول...36
فصل سوم...40
جانوران عجیب دریایی...41
منابع...58
ص: 7
فصل اول: حیوانات ماقبل تاریخ
مقدمه
در دنیا موجودات زیادی زندگی می کنند که هر کدام ویژگی های خاص و منحصر به فردی دارند. اما برخی از آن ها از نظر رفتاری و یا ظاهری بسیار عجیب و حیرت آور هستند. برخی از آن ها منقرض شدهاند، برخی به طرز غول آسایی بزرگ هستند و برخی دیگر آن قدر کوچک هستند که تنها با میکروسکوپ می توان آن ها را دید. هر کدام از این موجودات در مکان خاصی مثل کویر، جنگل، دریا، اقیانوس و... زندگی می کنند. ما شما را در این کتاب با برخی از موجودات عجیب منقرض شده، با اندازه های خیلی بزرگ یا خیلی کوچک و موجودات زیر آب ها آشنا می کنیم.
موجودات عجیب ماقبل تاریخ
اشاره
هیچ انسانی در میلیون ها سال قبل حضور نداشته و اگر هم بوده قادر به عکاسی از موجودات آن موقع نبوده است. ولی دانشمندان از روی شواهد و آثار به جا مانده از فسیل های اسکلت حیوانات ماقبل تاریخ ظاهر آن ها را تجسم می کنند. در ادامه تعدادی از حیواناتی که احتمالاً در میلیون ها سال قبل بر روی زمین زندگی می کرده اند را شرح می دهیم.
آیا می دانید بیشتر حیوانات ماقبل تاریخ بسیار بزرگ بودند؟
دلیل بزرگ بودن حیوانات ماقبل تاریخ، از جمله پستانداران تیره ی ماستودون، ماموت ها و دایناسورها بسیار پیچیده و اسرارآمیز است؛ تا مدت ها دلیل این موضوع را مقدار اکسیژن بیشتر موجود در هوا و مقدار بیشتر زمینی می دانستند که این موجودات برای زندگی در اختیار داشتند.
قانون کپ (Cop) یک نظریه ی پذیرفته شده بود که می گفت: حیوانات در طول زمان تکامل پیدا می کنند و بزرگ تر می شوند؛ به همین دلیل مردم گمان می کردند که این جانوران در طول هزاران سال به دلایل تکاملی بزرگ و بزرگ تر شدند تا این که منقرض شدند و حیوانات کوچک تر جای آن ها را گرفتند؛ بنابراین حیوانات کوچک کنونی هم درطی هزاران سال بزرگتر خواهند شد تا وقتی که منقرض شوند. همچنین قانون (Cop) توضیح می دهد که چرا امروز حداقل در قیاس با نمونه های مربوط به ماقبل تاریخ حیوانات عظیم الجثه نداریم.
ص: 9
تاکنون 66 میلیون سال از دوران کرتاسه می گذرد؛ و آخرین انقراض کره ی زمین (انقراض دایناسورها) در آن روی داده؛ بر اساس این قانون، دوره ی کنونی برای به وجود آمدن جانداران غول پیکر به اندازه ی کافی طولانی نیست. مطالعاتی که اخیراً بر روی فسیل ها انجام شده، درستی هر دو نظریه ی یاد شده را با تردید مواجه می کند. این مطالعات نشان می دهند که در دوران ماقبل تاریخ، دایناسورهایی با اندازه های گوناگون زندگی می کردند و برخی از گونه هایش در گذر زمان به جای آن که بزرگ تر شوند، کوچک شده اند. بر اساس این شواهد، یک فرضیه ی دیگر برای اندازه ی بزرگ موجودات ماقبل تاریخ شکل گرفته است. این نظریه به فیزیولوژی استخوان ها و ریه ی آن ها اشاره می کند که بسیار شبیه پرندگان بود. بزرگترین دایناسورها Supersauru گردن دراز بودند که وزن آن ها در حدود 45 تن یعنی برابر با 7 فیل آفریقایی تخمین زده می شود. این دایناسورها در استخوان های خود کیسه های هوا داشتند که باعث سبک تر شدن آن ها و جلوگیری از خرد شدن استخوان ها و فرو ریختنشان در هنگام بزرگ شدن می شده است، همچنین ریه های بسیار کارآمدی داشتند که برای تأمین اکسیژن و تبادلات حرارتی بدن بزرگشان توانایی لازم را داشت. آن ها تخمگذار بودند و این موضوع به عنوان مزیتی برای تولید مثل سریع این جانداران غول پیکر به حساب می آمد.حیوانات عظیم الجثه تنها در دوران ماقبل تاریخ زندگی نمی کردند، در واقع Supersaurus بزرگ ترین موجودی نیست که تاکنون روی زمین زندگی کرده است؛ بزرگترین موجود روی زمین در دوران ما زندگی می کند. نهنگ آبی (blue whale) جانوری است که یک دایناسور 45 تنی دربرابرآن کوچک به نظر می رسد. طول این نوع نهنگ 27 تا 30 متر است و می تواند تا 150 تن وزن داشته باشد. آبزی بودن این حیوان و سیستم شناوری آن اجازه می دهد که تا 3 برابر Supersaurus وزن بگیرد بدون آن که بدنش دچار فروپاشی شود.
ص: 10
گورگوسورس
تصویر
گورگوسورس ها در اواخر دوره ی کرتاسه در غرب شمال آمریکا زندگی می کرده اند. از خانواده ی تیرانوسوریدها و یکی از دایناسورهای گوشتخوار دوران کرتاسه می باشد. گورگوسورس در حدود هفتاد و پنج میلیون سال پیش می زیسته است و طول آن در زمان بلوغ به 8 تا 9 متر و وزن آن به 5 /2 تن می رسیده است. اندازه ی سر گورگوسورس نیز حدود یک متر بوده است. آن ها در دشت های سیلابی می زیسته اند و برای تغذیه شان، سراتوپسیدها و هادروسورها (انواع دیگری از دایناسورها) را که در آن زمان جمعیت قابل توجهی داشتند، شکار می کردند.
هالوسیگنیا
تصویر
این دایناسور برای اولین بار در منطقه بریتیش کلمبیا در کانادا پیدا شد و البته به تازگی نمونه هایی از آن در چین نیز یافت شده است که نشان از گستردگی آن می دهد. از آن جایی که فسیل های این دایناسورکمی ناقص هستند؛ باستان شناسان در مورد آن حدس های متفاوتی می زنند که قوی ترین آن می گوید، این موجود بیشتر شبیه به
ص: 11
کرم های امروزی بوده است و بدنش با تیغ های سمی پوشیده شده بوده تا بتواند از خودش محافظت کند. این موجودات نهایتاً می توانستند به طول 3 سانتیمتر برسند و زندگی آنچنان سختی نداشته اند.
کوتزالکوتلوس
یکی از بزرگترین دایناسورهایی که در دوران باستان زندگی می کرده است با نام کوتزالکوتلوس شناخته می شود. فسیل های این دایناسور در سال 1971 و در تگزاس پیدا شد. فسیل های آن به گونه ای بوده است که به نظر می رسد این دایناسور از اجداد زرافه های امروزی بوده اند، ولی این دایناسور بال داشته و قد آن ها نزدیک به 9 متر بوده است. به نظر می رسد این دایناسور گیاه خوار بوده و از درختان بلند تغذیه می کرده است.
تصویر
اسپینوزاروس
اسپینوزاروس، دایناسور گوشتخوار بزرگی بود که روی پشتش یک سری خارداشت و در دوره کرتاسه ی پسین، حدود 98 تا 95 میلیون سال قبل، در آفریقای امروزی می زیست. اسپینوزاروس، دایناسور خاردار نامیده می شود زیرا یک سری خارعصبی بزرگ به طول بیش از 6 فوت (8 /1 متر) داشت که از مهره پشتی اش منشأ گرفته بود و احتمالاً پره ای بادبانی شکل را تشکیل می داد که در تنظیم دما، جفت گیری و یا در رقابت به این جانور کمک می کرد. خار بالایی اسپینوزاروس نسبتاً انعطاف پذیر
ص: 12
بود (اتصال این مهره ها به صورت گویی کاسه ای بود) بنابراین می توانست پشتش را تا حدودی خم کند و احتمالاً می توانسته این زائده ی بادبانی را جدا کند (مانند باز کردن پره های پنکه). طول این جانور حدود 50-40 فوت (15-12 متر) و وزن آن حدود 4 تن یا بیشتر بود. بعضی دیرینه شناسان، وزن آن را بالای 8 تن تخمین زده اند. اسپینوزاروس، سری بزرگ، دندان هایی تیز، راست در آرواره های قدرتمند و تمساح مانندش داشت. دستان این دایناسور کوچک تر از پاهایش بود. این دایناسور بزرگ ترین فک را نیز در بین دایناسورها دارد.
تصویر
تانیستروفئوس
شاید این موجود کمتر در دسته ی دایناسورها قرار بگیرد، اما عملاً یک موجود ماقبل تاریخ به حساب می آید. تانیستروفئوس، دایناسوری است که گردن بسیار درازی داشت؛ به طوری که طول گردن او 2 برابر مابقی بدنش بود و به او کمک می کرد تا غذا خورده و از خودش دفاع کند. دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که این دایناسور بیشتر در کنار رودخانه ها زندگی می کرده و از گردن بلندش به عنوان قلاب ماهی گیری کمک می گرفته است.
تصویر
ص: 13
دیمورفودون
یکی از پرنده های عجیبی که در دوره دایناسورها زندگی می کرده است و برای اولین بار سال 1828 پیدا شد به نام «دیمورفودون» شناخته می شود. آن چنان که به نظر می رسد این پرنده بدنی رنگارنگ با چهره ای بسیار عجیب و خشن داشته است و تحقیقات نشان می دهد که همراه با گوشت خواران بزرگ زندگی می کرده است. نکته ی جالب در مورد این پرنده این است که او دارای دو ردیف دندان متفاوت بوده است که هر کدام می توانستند کارهای مختلفی انجام دهند. یکی از ردیف های دندان او برای شکار بوده و به راحتی شکار را پاره می کرده است و ردیف دیگر دندان ها برای جویدن و خوردن استفاده می شده است. فسیل ها نشان می دهد که بال های این پرنده هنگام باز شدن یک متر و نیم عرض داشته اند.
تصویر
جائوکلوپتروس
این موجود برای اولین بار در یکی از شهرهای آلمان پیدا شد و به عنوان بزرگ ترین بندپایایی شناخته می شود که تا به حال کشف شده است. این بندپا می توانست تا 240 سانتی متری رشد کند که این عدد از قد یک انسان معمولی بسیار بالاتر است. این موجود به عنوان پدر بزرگ عقرب های کشنده شناخته می شود زیرا شباهت های بسیاری به آن ها داشته است، البته رازهای این موجود همچنان سر به مهر باقی مانده است.
ص: 14
تصویر
آرتاپلوئرا
تصویر
آرتاپلوئرا یک بندپای (هزارپا) غول پیکر بود که اندازه ای در حدود یک انسان یا کروکودیل داشت. این هزارپا در جوانی گیاهخوار و در بزرگسالی گوشتخوار بود، زیرا دندان های این بندپای غول پیکر در بزرگسالی نمی توانسته ریشه ی گیاهان را در بیاورد. آرتاپلوئرا از اولین جانوران گیاهخوار محسوب می شود که در دوره ی کربونیفر (عصر ذغال) می زیسته است.
ص: 15
Chalicothere
تصویر
این چهار پای غول پیکر به نوعی جد اسب های امروزی به حساب می آید. اما در صورتی که به تصویر این حیوان دقت کنید. متوجه می شوید که قد این حیوان از اسب بلندتر است و به جای سم دارای پنجه های تیز است که از آن ها علیه هر دشمنی به خوبی استفاده کند. این جانور غول پیکر در قاره های اروپا، آفریقا و آسیا زندگی می کرده است و برخلاف ظاهر ترسناک خود کاملاً علف خوار بوده است.
هلیکوپریون
تصویر
این موجود که به عنوان یکی از اجداد اصلی کوسه ها شناخته می شود در دوره ی اول زندگی دایناسورها زندگی می کرده است و با خوش شانسی توانسته از انقراض دسته جمعی آن ها نیز جان سالم به در ببرد ولی بعدها به مرور و با ورود شکارچیان جدید
ص: 16
به دریاها، نسل آن ها نیز منقرض شد. فسیل های به دست آمده نشان می دهد که این موجود نزدیک به 3 متر طول داشته است و دندان های آن نیز مانند اره برقی های امروزی بوده است. فک پایین این جانور بسیار بلندتر از فک بالایی بوده و به همین علت به صورت دایره ای زیر سرش قرار می گرفت. بر روی این فک بیش از 100 دندان وجود داشته است.
Dunkleosteus
تصویر
این ماهی زره پوش و عظیم الجثه در دوره ی زمین شناسی «دوونین» در دریاها زندگی می کرده است و به نوعی از اجداد کوسه ماهی ها به حساب می آید. این جانور می توانست تا 10 متر رشد کند و از آرواره ها و دندان های بسیار قوی و تیزی برخوردار بود. دانشمندان معتقد هستند که نیروی حاصل از گاز گرفتن این ماهی عظیم الجثه می توانست آهن را هم نصف کند. این جانور نسبت به کوسه های امروزی کندتر حرکت می کرد و تنها تهدید موجود در آن زمان برای این ماهی غول آسا هم نوعان خود او بودند که گاهی به شکار کردن یکدیگر روی می آوردند.
مگالدون
شاید تا به حال نام “مگالدون” را شنیده باشید که به عنوان بزرگترین شکارچی تاریخ زمین شناخته می شود و در حدود 5/ 1 تا دو میلیون سال پیش، بر روی زمین زندگی می کرده است. این کوسه ی دریایی نزدیک به 16 متر طول داشته است. فسیل دندان های او چندی پیش کشف شد و بر روی آن 182 دندان شمرده شد. این آرواره نزدیک به 100 تن وزن دارد. برخی از باستان شناسان معتقد هستند که از این
ص: 17
موجود همچنان می توان در اعماق دریاها پیدا کرد.
تصویر
دیپلوکالوس
تصویر
دیپلوکالوس، دایناسور نیست؛ بلکه نوعی دو زیست اولیه و منقرض شده است. این جانور سری بومرنگ شکل داشت (که از دو استخوان بلند در پشت سر تشکیل شده بود) و دارای چهار پا و دمی کوتاه بود. طول این جانور 3 فوت (1 متر) بود و از دوره کربونیفر پسین تا دوره پرمین پسین (حدود 270 میلیون سال قبل) می زیست. فسیل های آن در تگزاس ایالات متحده در آمریکای شمالی یافت شده اند.
ص: 18
فصل دوم: عجیب ترین حیوانات
حیوانات عجیب خیلی بزرگ
اشاره
این حیوانات از اندازه ی طبیعی خود خیلی بزرگ تر هستند. به طوری که ممکن است باعث ترس انسان شود. بله همه ی ما می دانیم که فیل، شتر، کرگدن، اسب آبی و زرافه جز حیوانات غول پیکر بر روی کره ی زمین محسوب می شوند و داخل آب اقیانوس ها هم گونه هایی نظیر نهنگ های قاتل، وال های آبی و کوسه های سفید، هیبتی عظیم الجثه دارند و تقریباً در رأس هرم غذایی اکوسیستم خود قرار گرفته اند.
این حیوانات غول پیکر به دلایلی نظیر جهش ژنتیکی، قرار گرفتن در معرض پدیده های شیمیایی، تغذیه ی خارج از قاعده و البته دلایل ناشناخته ی دیگری به طور غیر قابل باوری رشد کرده اند و به اندازه هایی رسیده اند که آن اندازه ها با تصوراتی که ما در ذهنمان از آن حیوان گونه ی طبیعی داریم، همخوانی ندارد و همین باعث می شود که به صحت آن تصاویر شک کنیم!
اسبی از نژاد پرچرون (Percheron)
اسب های نژاد پرچرون معمولاً دارای اندازه های بلندتر و عظیم الجثه تری نسبت به اسب های معمولی هستند، اما اسب مورد نظر حتی از دیگر گونه های این نژاد هم بزرگ تر و بلندتر است و قامتی معادل 19 وجب دارد و همان طور که در تصویر مشاهده می کنید، در مقایسه با انسان هایی که دارای قامتی بلند هستند هم یک موجود عجیب الخلقه به نظر می رسد!
تصویر
ص: 20
یک ماهی از نژاد پاروماهیان
پاروماهی (oarfish) یکی از آن دسته ماهیانی است که به دلیل طول غیرعادی بدنش، معمولاً در تصاویر ماهیگیری و تبلیغات این رشته استفاده می شوند، اما ماهی داخل این تصویر که بعد از ساعت ها زحمت جمعی و از داخل آب های گرمسیری گرفته شده است، دارای طولی بسیار بلندتر از ماهیان بالغ این گونه دارد و علاوه بر طول غیر عادی آن که توسط حدود پانزده نفر در هوا نگه داشته شده است، حجم بدنی بسیار بزرگی هم دارد که ظاهری ترسناک به آن داده است.
خرچنگ عنکبوتی ژاپنی
خرچنگ های عنکبوتی ژاپنی (spider crab) همان طور که از اسم عجیبشان مشخص است، گونه های خاصی هستند که ظاهر بدن آن ها از ترکیب خرچنگ با عنکبوت تشکیل شده است. وزن این خرچنگ های عجیب که بیشتر در آب های ساحلی اطراف ژاپن یافت می شوند، می تواند تا مقدار 41 پوند (حدود 19 کیلوگرم) هم افزایش یابد! البته افرادی که به صید این موجود ترسناک می پردازند، باید مراقب چنگک های بسیار بلند آن باشند زیرا این اعضای قدرتمند می توانند آسیب جدی به بافت های پوست و اعضایی نظیر دست انسان وارد کنند.
تصویر
ص: 21
یک روباه پرنده (Flying fox)
روباه پرنده نام دسته ای خاص از خفاش های میوه خوار است و به دلیل شباهتی که سر آن و رنگ کرک های بر روی بدن آن به سر و بدن روباه دارد، این نام را برایش انتخاب کرده اند.
تصویر
خفاشی که در تصویر مشاهده می کنید، در جزیره ی گینه ی نو قرار دارد و بزرگ ترین خفاشی در این دسته است که در جهان تا به حال شناخته شده است. البته برخلاف ظاهر ترسناک این خفاش، روباه پرنده کاری به انسان ها ندارد و ترجیح می دهد که از میوه های استوایی به جای مغز انسان تغذیه کند!
گاو غول پیکر
تریگر بزرگترین گاو در جهان است که تا به حال توسط دام پروران در جهان پرورش یافته است. این گاو که وزنی بیشتر از یک تن دارد، 5 /6 فوت (حدود دو متر) قد داشته و طولی معادل 14 فوت (کمی کمتر از 5/ 4 متر) برای آن ثبت شده است!
یک محاسبه ی جالب و البته بی رحمانه بر روی حجم گوشت قابل تهیه از این گاو انجام شده است که طبق نتایج به دست آمده در آن محاسبه، با گوشت بدن تریگر می توان 7 هزار و 665 همبرگر بیگ مک (یکی از همبرگرهای بزرگ رستوران های زنجیرهای مک دونالد) را تهیه کرد!
ص: 22
تصویر
سوسک سنگی آمریکا
سوسک ها به تنهایی و به خودی خود برای خیلی از انسان ها جز موجودات ترسناک و عامل فوبیا محسوب می شوند، حالا تصور کنید که وقتی این موجود در دسته ی حیوانات غول پیکر قرار بگیرد چه اتفاق ناگواری رخ می دهد! تصویری که مشاهده می کنید مربوط به یک سوسک با پوسته ای بسیار سخت و سنگین است که در کشورهای حوزه ی آمریکا جنوبی یافت می شود و بدن آن تا اندازه ی معادل 5 /6 اینچ (بیش از 16.5 سانتیمتر) رشد دارد!
تصویر
ص: 23
گربه ماهی داخل رودخانه ی مکونگ
تصویر
رودخانه ی مکونگ (Mekong) یکی از بزرگ ترین رودهای جهان و هفتمین رود طولانی در آسیا به حساب می آید و در بخشی از این رودخانه که وارد آبراه های آلوده ی صنعتی در کشور چین می شود، این دو گربه ماهی غول پیکر صید شده اند که می توانند تا اندازه ای معادل 5/ 10 اینچ (کمی کمتر از 5 /3 متر) رشد کنند.
ستاره های دریایی Macroptychaster
تصویر
ستاره های دریایی معمولاً موجودات دوست داشتنی به حساب می آیند و کمتر باعث وحشت می شوند؛ اما این ستاره های دریایی که در آب های اقیانوسی نزدیک قطب جنوب
ص: 24
یافت شده است، با اندازه ای بسیار بزرگ و غیرعادی، شاید نظر شما را تغییر دهند.
عروس دریایی Nomura
تصویر
این نوع خاص از عروس های دریایی که کمی دورتر از آب های ساحلی ژاپن پیدا شده است، دارای اندازه ی بسیار بزرگی است و می تواند تا وزنی معادل 440 پوند (حدود 200 کیلوگرم) رشد داشته باشد! این حیوان نادر و البته ترسناک، دارای اندازه ی نسبتاً یکسانی با عروس دریایی یال شیری (lion’s mane jellyfish) است و این دو گونه جزو بزرگ ترین عروس دریایی های جهان به حساب می آیند که دیدن آن ها هنگام غواصی و شنا کردن، می تواند حسی ترکیب شده از ترس و تعجب را برایتان به وجود بیاورد.
گراز وحشی
گرازهای وحشی اگر در شرایط خوبی از نظر تغذیه و تهدید نشدن توسط شکارچی های دیگر قرار گیرند، معمولاً جز حیوانات غول پیکر دسته بندی می شوند و رشد سریعی دارند؛ اما این گراز وحشی که در عکس نشان داده شده، بزرگ ترین گرازی است که به صورت رسمی در جهان ثبت شده است و جالب این جاست که یک شکارچی یازده ساله (همان پسری که در تصویر قراردارد)، این موجود ترسناک و
ص: 25
غول پیکر را شکار کرده است! وزن این گراز معادل 1051 پوند (حدود 477 کیلوگرم) بوده است و برای طول آن از نوک پوزه تا انتهای دم، رقمی معادل 4 /9 فوت (کمی کمتر از 3 متر) به ثبت رسیده است!
تصویر
قورباغه ی goliath در آفریقا
تصویر
این نوع قورباغه ها که در کشور کامرون بیش از هر نقطه ی دیگر در جهان دیده شده اند، ابعاد و وزن بسیار بیشتری نسبت به دیگر همسانان خود دارند و می توانند تا حدود 15 سال عمر کنند. به دلیل اندازه ی بزرگ این گونه، تقریباً هر چیزی در اطراف آن ها می تواند در رژیم غذایی روزانه شان از مار، حشرات و پرنده های کوچک گرفته تا دیگر قورباغه های منطقه قرار بگیرد.
ص: 26
عنکبوت شکارچی غول پیکر
عنکبوت ها هم مانند اکثر حیوانات غول پیکر داخل این لیست، دارای گونه های کوچک تری هم بین خانواده ی زیستی خود هستند، اما عنکبوت شکارچی غول پیکر (Giant huntsman spider) که در کشور لائوس در جنوب شرقی آسیا زندگی می کند، ابعاد بسیار بزرگی دارد.
تصویر
این ابعاد بسیار بزرگ باعث شده است به جای این که این عنکبوت هم، مانند دیگر همخانواده های خود از حشرات تغذیه کند، به سراغ پرندگان برود و این موجودات پروازی را وارد چرخه ی غذایی خود کند! عنکبوت شکارچی غول پیکر دارای ابعاد بسیار بزرگ تری نسبت به دیگر گونه های مشابه در کشور استرالیا است و ترجیح می دهد که در مکان های تاریک نزدیک گوشه های دیواره ی غارهای آبی زندگی کند و بعد از کمین کردن بسیار ماهرانه، پرنده های بیچاره را به کام مرگ بکشاند!
حلزون غول پیکر آفریقایی
این حلزون که در کشورهای حوزه ی شرق آفریقا بیشتر دیده شده است، میتواند تا طولی معادل 8 اینچ (بیش از 20 سانتیمتر) رشد کند و به یکی از بزرگترین حشرات جهان تبدیل شود.
حلزون غول پیکر آفریقایی در شهرهایی که زندگی می کند، جزو آفات مزاحم برای مردم شهرنشین محسوب می شود و می تواند باعث انتقال ویروس های ناقل بیماری های انسانی هم باشد. شاید با دیدن این تصویر و خواندن این توضیح، افرادی
ص: 27
که علاقه به غذای فرانسوی خوراک حلزون دارند، دیگر به سراغ این غذای مورد علاقه ی خود نروند!
تصویر
خرچنگ نارگیل (Coconut crabs)
تصویر
این گونه از خرچنگ ها که برخلاف اسمشان به هیچ وجه خوشمزه نیستند، در کشورهای حوزه ی اقیانوس هند و اقیانوس آرام زندگی می کنند و به دلیل برخورداری از چنگک های بزرگ و قدرتمندی که می توانند پوسته ی نارگیل را بشکند و سوراخ کنند، به این نام شناخته می شوند.
ص: 28
لقمه ماهی غول پیکر آب شیرین (Giant freshwater stingray)
تصویر
این نوع از ماهی های در معرض خطر انقراض که یکی از گونه های سفره ماهی ها به حساب می آیند، دارای ظاهر بسیار ترسناکی هستند و اگر شرایط زیستی برای رشد و تغذیه ی آن ها مناسب باشد، می توانند تا وزنی معادل 1300 پوند (حدود 590 کیلوگرم) را به دست بیاورند!
خرگوش فلاندری غول پیکر (Flemish rabbits)
تصویر
خرگوش های فلاندری نژادی از خرگوش های اروپایی هستند که به طور عادی تا اندازه های بسیار بزرگی رشد می کنند و این موضوع علاوه بر مسائل نژادی، به تغذیه ی مناسب و فعالیت کم آن ها هم مربوط می شود. اما سندی (Sandy) بزرگترین
ص: 29
خرگوش فلاندری در جهان است، که تا به حال به صورت رسمی ثبت شده است.
کروکودیل آب های شور (Saltwater crocodile)
تصویر
کروکودیل ها، جز موجودات غول پیکر دارای ظاهر مهیب و هیبت ترسناکی است و معمولاً اکثر افرادی که تا به حال این موجود را از نزدیک ندیده اند، از آن بسیار وحشت دارند. کروکودیلی که در این تصویر مشاهده می کنید، بزرگ ترین کروکودیل آب شوری است که تا به حال در جهان صید شده است و مشخصات آن به صورت رسمی توسط خبرگزاری های محلی ثبت شده است. این کروکودیل که حدود 21 فوت (تقریباً 5 /6 متر) طول دارد، به دلیل ترس و وحشتی که در دل مردم ساکن منطقه ایجاد کرده بوده است، طی یک شکار دسته جمعی و بعد از یک تلاش سه هفته ای، به صورت زنده اسیر شده و توسط شکارچیان از محل خارج شد تا بار دیگر ساکنان بتوانند با خیال راحت سرشان را بر روی بالشت بگذارند و استراحت کنند!
کریکت وتا (weta cricket)
این حشره ی غول پیکر که دارای ظاهری شبیه به ملخ سانان است، تنها در یک جزیره ی کوچک به نام هیولای لسر (lesser Monster) یافت می شود؛ این جزیره در نزدیکی کشور نیوزلند (زلاندنو) قرار گرفته و در فاصله ی کمی از کشور استرالیا بر روی نقشه قرار دارد. به اندازه ای بزرگ است که میتواند یک هویج (و البته یک انگشت دست انسان) را به طور کامل قطع کند و آن را توسط آرواره ی قدرتمند خود بجود!
ص: 30
تصویر
سمندر غولپیکر چینی
تصویر
این سمندر، می تواند تا طولی معادل 6 فوت (کمی کمتر از 2 متر) رشد کند و بزرگ شود. سمندر غول پیکر چینی، بزرگ ترین حیوان در گونه ی دوزیستان محسوب می شود و در دریاچه های مه آلود کشور چین یافت می شود؛ البته باید بدانید که این سمندر کاملاً نابینا است و تنها با استفاده از حواس بویایی و شنوایی خود برای شکار و تغذیه بهره می برد. حالا تصورش را بکنید که اگر این حیوان می توانست ببیند و طعمه های بیشتری را شکار کند، آن وقت تا چه اندازه ای رشد می کرد!
ص: 31
وزغ نیشکر (Cane toad)
وزغ نیشکر که اولین بار در کشورهای حوزه ی آمریکای جنوبی و مرکزی یافت شده است، امروزه بیشتر در کشور استرالیا دیده می شود و به دلیل این که پوست بسیار سمی و خطرناکی دارد، شکارچیان کمی در طبیعت می توانند برای شکار و خوردن آن اقدام کنند. همین موضوع هم باعث شده است که معمولاً وزغ های نیشکر جز گونه هایی باشند که هیچ حیوانی به سراغشان نمی رود و آن ها تا آخر عمر طبیعی شان به تغذیه و رشد کردن ادامه می دهند! و در نتیجه یکی از بزرگترین گونه های وزغ سمی در جهان است که در تصویر مشاهده می کنید.
تصویر
موجودات عجیب خیلی کوچک
گوسفند دریایی
گوسفند دریایی در واقع یک نوع حلزون است که از جلبک ها تغذیه می کند. طول بدن آن حدوداً 5 میلیمتر یا بیشتر است. نکته ی بسیار جالب و شگفت انگیز در مورد گوسفندهای دریایی این است آنان قادر به فتوسنتز هستند! این مسئله قابلیتی نادر برای این جانور به شمار می رود. هنگامی که این جانوران از جلبک ها تغذیه می کنند، گوسفند دریایی کلروپلاست جلبک را بیرون کشیده و تحت فرآیندی که «کلپتوپلاستی»
ص: 32
نامیده می شود، کلروپلاست جلبک را با بدن خود ترکیب می کند. گوسفند دریایی با دارا بودن همین قابلیت به راحتی می تواند انرژی مورد نیاز خود را از نور خورشید بگیرد. هر چند این نکته هم قابل توجه است که گوسفندهای دریایی در فرآیند فتوسنتز خیلی خوب عمل نمی کنند اما وجود همین مسئله که این جانوران قادر به انجام فتوسنتز هستند، آن ها را به موجودات خاصی تبدیل می کند.
تصویر
خرس آبی
در نزدیکی ما موجودی حداکثر یک میلیمتری زیست می کند که قلبش برای حیات به شدت می تپد: خرس آبی نام یک موجود اغلب علف خوار میکروسکوپی است که دانشمندان آن را با عنوان تاردیگرید می شناسند. مهم نیست که آن ها را به آب جوش بیندازید، در فریزر بگذارید، دهه ها بدون آب در صحرای بی آب و علف رها کنید یا این که حتی به فضا بفرستید، خرس های آبی به راحتی از چند قدمی مرگ بر می گردند.
مطالعات نشان می دهند که خرس های آبی وقتی در شرایط بی آبی حاد وکشنده قرار می گیرند، نخستین کاری که انجام می دهند؛ این است که شکل بدن خودشان را کلاً تغییر می دهند. دانشمندان با بررسی این جانور در زیر میکروسکوپ متوجه شدند که در دهان خرس های آبی، اسلحه ای فوق سری با نام دندان های تیز، پنهان شده است. قلمروی زیستی خرس های آبی بسیار فراتر از حدی است که احتمالاً تصور می کنید. در یک روز مرطوب به راحتی می توان تعدادی از آن ها را لابلای خزه ها و گلسنگ ها پیدا کرد، اما فراموش نکنید که آن ها میکروسکوپی هستند.
ص: 33
ولوکس
ولوکس و اسپیروژیر دو جلبک سبز هستند که پیکر آن ها به شکل کلنی است. به جاندارانی که پیکر آن ها از چندین سلول کم و بیش همانند و متصل به هم ساخته شده است، کلنی می گویند. ولوکس همانند پلانکتون ها روی سطح مواد موجود در سطح آب ها و دریاچه ها و مخازن آب می روید. در فصل های بارانی به دلیل رشد سریع آن، سطح آب و اجسام درون آن تقریباً سبز رنگ می شوند. کلنی های ولوکس همانند توپ های سبز رنگی در سطح آب ظاهر می شوند. ولوکس یک کلنی متحرک با یک شکل مشخص و تعدادی سلول (چند سلولی) است. این کلنی میان تهی و کروی یا بیضی شکل است و از نظر اندازه چیزی همانند نوک سر سنجاق است. بسته به نوع گونه ی کلنی تعداد سلول ها می تواند بین 500-60000 باشد. قسمت مرکزی کلنی چسبناک و لعاب مانند است و سلول ها در یک لایه ی منفرد در قسمت محیطی کلنی (دور کلنی) قرار گرفته اند. این جاندار به وسیله ی مژک هایی که در اطراف آن قرار گرفته است، در آب حرکت می کند.
تصویر
مایت
باورتان می شود که بندپایی ریز به نام مایت همنشین شما در همه جای خانه تان باشد حتی در رختخوابتان! مایت ها یا هیره ها، موجوداتی میکروسکوپی هستند که با چشم غیرمسلح نمی توانیم آن ها را ببینیم و در گرد و خاک خانه وجود دارند. مایت ها از خانواده ی عنکبوتیان و به گروه کنه ها تعلق دارند. آن ها اغلب هشت پا دارند.
غذای اصلی مایت، سلول های مرده ی پوست بدن، شوره ی سر انسان و حیوانات، قارچ ها، ذرات ریز مواد غذایی پخش شده در سطح خانه و گرد و خاک است. در
ص: 34
نتیجه روی رختخواب و وسایل خانه که حاوی سلول های مرده ی پوست بدن هستند، به میزان زیادی وجود دارند. این موجودات ریز، همیشه درکنار ما و اغلب دربالش، ملحفه، پتو، صندلی راحتی، تار و پود فرش ها، عروسک های پولیشی، موها و حتی در میان مژه ها و ابروهای ما و سایر جاهای گرم و مرطوب که غبار در آن جا جمع می شود، زندگی می کنند. آن ها در گرد و خاک خانه به مدت دو ماه و نیم زندگی می کنند و روزانه تخم می گذارند.
اجزای بدن و پروتئین مدفوع این حشرات سبب بروز واکنش آلرژیک یا شعله ور شدن علائم آسم می شود و می تواند باعث آبریزش بینی، ریزش اشک از چشم، عطسه، مشکلات تنفسی و التهاب پوستی شود و در نتیجه مایت ها سلامتی دستگاه تنفسی را به خطر می اندازند، بنابراین برای حفظ سلامتی افراد خانواده باید تعداد مایت ها را کاهش داد.
تصویر
دافنی
شاید افراد کم سن و سال به خوبی دافنی یا خاکشی را نشناسند ولی آن هایی که از آب انبارهای قدیمی استفاده می کنند، یا در منزلشان حوض وجود داشته است، این حیوان را به خوبی می شناسند. دافنی ها جز سخت پوستان ریز هستند که در بیشتر آبگیرهای آب شیرین یافت می شوند، و چون شکل آن ها تا حدودی شبیه دانه های خاکشیر است به آن خاکشی یا خاکشیر هم می گویند. در فرهنگ غربی به این حِیوان به زبان عامیانه کک آبی می گویند زیرا تا حدودی شبیه به کک معمولی است. یکی
ص: 35
از خصوصیات عمده ی دافنی آن است که بخش اصلی بدن به وسیله ی یک اسکلت خارجی احاطه می شوند (کاراپاس: لایه سختی که همه یا بخشی از پشت جانوران را می پوشاند). آن ها مکرراً پوست خارجیشان را پوست اندازی می کنند. کیسه ی تخم حاوی تخم ها و جنین های توسعه یافته در قسمت پشت جنس ماده وجود دارد.
تصویر
موجودات عجیب با یک سلول
اشاره
به موجودات ریز میکروسکوپی که فقط دارای یک سلول هستند، تک سلولی می گویند. این سلول همه ی اعمال مربوط به حیات و زنده بودن نظیر تغذیه و رشد و همین طور تولید مثل را انجام می دهد. در ادامه ی کتاب با چند نوع تک سلولی عجیب آشنا می شویم.
آمیب ها
آمیب ها، گروهی از موجودات میکروسکوپی هستند که به کمک پاهای کاذب خود قادر به حرکت می باشند. این نوع از موجودات میکروسکوپی معمولاً در خاک های مرطوب و در آب زندگی می کنند. یشتر آمیب ها زندگی آزاد دارند اما بعضی از گونه های آن ها به صورت انگل زندگی می کنند، آمیب های اسهال خونی باعث بیماری در انسان می شوند. آمیب ها با کمک پاهای کاذب حرکت می کنند. پاهای کاذب برآمدگی هایی سیتوپلاسمی دارای قابلیت انعطاف هستند. چون این جاندار دیواره ی سلولی ندارد، پاهای کاذب ممکن است از هر بخشی از سلول آمیب بیرون بزنند در این
ص: 36
هنگام بقیه ی محتوای سلولی آمیب وارد پای کاذب می شود و به آن سمت می کشاند. آمیب ها برای گرفتن و بلعیدن غذا نیز از پاهای کاذب استفاده می کنند.
تصویر
دیاتوم ها
موجودات تک سلولی فتوسنتز کننده هستند که دارای دیواره ی سلولی دو لایه و از جنس سیلیس هستند. به همین دلیل وقتی می میرند پوسته ی آن ها جدا شده و به ته دریا یا دریاچه ای که در آن زندگی می کنند می رود، پس از اینکه میلیون ها دیاتوم به این ترتیب مردند، کف دریا، لایه ای تشکیل می دهند که شامل سیلیس تقریباً خالص است. این رسوبات نوعی سنگ سیلیسی به وجود می آورند.
تصویر
ص: 37
اوگلنا
نمونه ای از یک تک سلولی گیاه مانند است. زیستگاه این تک سلولی، نهرها و برکه های آب شیرینی است که گیاه فراوان دارد. این تک سلولی دارای بدنی دوکی شکل می باشد. طول بدن در آن ها معمولاً 60 میکرون است اما اقسام کوچک تر و بزرگ تر هم در بین آن وجود دارد.
تصویر
ورتیسلا
بدن این تک سلولی ها از دو قسمت تشکیل شده است 1- جام 2- ساقه. ورتیسلا به یک جام متصل است (ثابت و بدون حرکت هستند). اگر تقسیم شود و ماده ی غذایی وجود نداشته باشد، مهاجرت می کنند، می تواند جلبک، خرچنگ، سنگ، ماهی و... محل اتصال ورتیسل باشد. ورتیسلا برای به دست آوردن غذا منقبض می شود و یک حجمی (به اندازه ی خود موجود) در اختیارش قرار می گیرد و از غذای موجود در آب استفاده می کند (که اگر غذا نبود مهاجرت می کند).
تصویر
ص: 38
فیتوپلانکتون های نورانی
در آب های آزاد دنیا، دست های از فیتوپلانکتون ها (نوعی تک سلولی گیاهی) به اسم دینوفلاژه ها وجود دارند که بر اثر ایجاد یک حرکت مکانیکی در آب، از خود نور آبی ساطع می کنند. در برخی از نقاط دنیا به ویژه سواحل اقیانوس هند و درمدتی از سال شاهد یک طغیان پلانکتونی هستیم که باعث بروز پدیده سواحل نورانی می شود.
هرچند که در بقیه سال هم در این دریاها اگر در داخل آب یک حرکت سریع ایجاد کنید این پلانکتون ها نور تولید خواهند کرد، اما تعداد آن ها در زمان طغیان پلانکتونی چندین برابر است. این پلانکتون ها در برخی سواحل دریای عمان و خلیج فارس هم قابل مشاهده هستند.
تصویر
ص: 39
فصل سوم: عجیب ترین حیوانات دریایی
جانوران عجیب دریایی
اشاره
ما تاکنون حدود 230 هزار گونه ی دریایی را شناخته ایم ولی مطمئنیم موجودات زیاد دیگری در آن جا وجود دارند که هر سال تعداد زیادی از آن ها کشف می شوند. این موجودات دریایی ظاهر عجیب و متمایزی دارند که گویی از سیاره دیگری آمده اند.
لیسه ی دریایی شعله ای
لیسه ی دریایی شعله ای، گونه ای بسیار رنگارنگ از لیسه ی دریایی یا حلزون دریایی است که بومی ساحل آفریقای جنوبی است و در ساحل آتلانتیک یافت می شود. این حلزون در طول زمان، صدف خود را از دست داده است. این حلزون به دلیل شباهتش به شعله ی گاز، این نام را گرفته است. طول این آبزی زیبا بین 50 تا 80 میلی متر است ولی می تواند به 120 میلی متر هم برسد. تنوع رنگ این جانور بسیار زیاد است. تخم های این جانور کروی شکل بوده و معمولاً به ارگانیسم های شاخه ای مثل بادزن دریایی می چسبند. رنگ این تخم ها معمولاً کرمی بوده ولی ممکن است صورتی نیز باشد.
تصویر
لیسه ی دریایی آبی رنگ
اندازه ی عادی این جانور به 3 سانتیمتر می رسد. رنگ آن در بخش پشتی خاکستری نقره ای است و روی شکم تاریک و آبی رنگ است. خط های آبی تاریکی نیز در لبه پاها وجود دارند. شکل بدن از سر تا ته باریک شونده و صاف است که شش پیوند فرعی از آن جدا می شوند. دندان های سوهانکی این جانور دارای شیارهای دندانه دار بر تیغه ی خود هستند. این جانور با کشش سطحی اقیانوس به بالا و پایین آب کشیده می شود.
ص: 41
تصویر
میگوی آخوندکی
میگوی آخوندکی از سخت پوستان دریایی است. این جانوران نه میگو هستند و نه آخوندک ولی به خاطر همانندی ظاهری با این دو جانور خشک زی این نام به آن ها داده شده است. درازای میگوهای آخوندکی به 30 سانتی متر می رسد البته موارد استثنایی 38 سانتی متری هم گزارش شده است. رنگ این جانداران از انواع قهوه ای تا رنگ نئون روشن در انواع و اقسام زیادی دارد.
چشمان میگوهای آخوندکی پیچیده ترین چشم ها در قلمرو جانوری است. چشمان آن ها آن چنان مجهز است که هم می تواند نور قطبیده را ببیند و هم قادر به دریافت رنگ های فراطیفی است. چشم های میگوی آخوندکی قادر به دیدن نور قابل دیدار به علاوه پرتوهای فرابنفش و فرو سرخ است. میگوی آخوندکی قادر است انواع مرجان های دریایی، طعمه ها یا طعمه خواران را از هم باز بشناسد، در صورتی که همه این ها ممکن است به چشم انسان به صورت همرنگ دیده شوند. میگوهای آخوندکی پوسته ی سخت بدن خرچنگ ها و حلزون ها را به وسیله ی کوبیدن پاهای چماقی شکل خود بر سر آن ها، می شکند. میگوهای آخوندکی دارای ضربه های پای خیلی نیرومندی هستند، که آن ها را به شکننده ی شیشه ی آکواریوم معروف کرده است.
تصویر
ص: 42
ماهی پاکو
پاکو (Pacu) یک ماهی متعلق به رودخانه های آمازون و اورینوکو در آمریکا است که با داشتن دندان هایی شبیه به انسان، موجب تعجب محققین شده است. البته وجود این ماهی در پاپوآ گینه نو نیز گزارش شده است. پاکو از خانواده ی ماهی های گوشتخوار پیرانا است. البته گفته می شود این خانواده عادات غذایی متغیری دارند. برخی از آن ها فقط از گیاهان آبزی تغذیه می کنند. پیراناها، به صورت کلی گوشت خوار هستند اما پاکو گیاه خوار است. اما وجود دندان هایی شبیه انسان آن را به موجودی ترسناک تبدیل کرده است به طوری که با قدرت آرواره ی خود می تواند انگشتان دست انسان را خرد کند. به گفته ی محققین، وجود چنین دندان هایی در این ماهی امری طبیعی به نظر نمی رسد. درحال حاضر محققین شیلات در حال بررسی علل شکل گیری چنین دندان هایی در ماهی Pacu هستند.
تصویر
شبه نهنگ تک شاخ
شبه نهنگ تک شاخ یا ناروال، پستانداری آبزی است. این پستاندار دریایی متعلق به گروه نهنگ های دندان دار است و در آب های سرد قطبی زندگی می کند. شبه نهنگ تکشاخ سر کوچک و پیشانی مدور دارد که فاقد پوزه و باله ی پشتی است و با این که فاقد دندان است از نهنگ های دنداندار به شمار می آید. عجیب ترین مشخصه ی شبه نهنگ های تک شاخ، عاج پیچ خورده و نیزه مانند آن هاست که فقط در جنس نر مشاهده می گردد. طول بدن و سر، بدون در نظر گرفتن عاج، میان360 تا 620 سانتیمتر است. وزن میانگین در نرها 600/ 1 کیلوگرم و در ماده ها 900 کیلوگرم است. نزدیک به یک سوم وزن بدن چربی است. شبه نهنگ تک شاخ در مناطق گسترده ای
ص: 43
از قطب شمال یافت می شود، به ویژه در شمال شرقی کانادا، گرینلند، دریای بارنتز در °85–65 شمالی.
به علت وجود باور کهن به تک شاخ درمیان اروپاییان و تشابه عاج ناروال به شاخ این موجود افسانه ای، شبه نهنگ های تک شاخ در معرض صید بی رویه قرار داشتند. کمیاب بودن این جانور و دوری محل زندگی آن ها بر باورهای مربوط به تک شاخ بودنشان تأثیر زیادی گذاشته است.
تصویر
خوکچه ی دریایی
این موجود دریایی کوچک که در کف دریاها زندگی می کند، عمدتاً با نام خوکچه ی دریایی شناخته می شوند. خوکچه های دریایی، 15 سانتیمتر طول دارند و زندگیشان را در میان شن و لاشه های کف دریا می گذرانند. آن ها در عمق 3 تا 5 هزار متری در زیر سطح آب مشغول خوردن گل و لای هستند و با این کار در واقع مواد مغذی که از بالاتر به کف دریا رسیده اند، می بلعند. این موجودات حلقه ای مهم از زنجیره ی غذایی دریا را تشکیل می دهند.
تصویر
ص: 44
قورباغه ماهی خط خطی (Striated frogfish)
تصویر
این ماهی زیبا و عجیب کوچک (فراگ فیش) که تنها 20 سانتی متر طول دارد، می تواند در مواقع لازم رنگ خود را عوض کند. این ماهی، رنگدانه های زیادی در پوست خود دارد که به کمک آن ها الگوی پوست خود را تغییر می دهد. همچنین این ماهی از استراتژی خوبی برای شکار استفاده می کند. اولین شعاع باله در پشت این ماهی به صورت آزاد است که باعث شده، شبیه به یک کرم به نظر برسد. این اندام کرم مانند، کارش جذب ماهی هایی است که به تصور خوردن یک وعده غذایی خوشمزه به سمت قورباغه ماهی شنا می کنند و خودشان به یک وعده غذایی تبدیل می شوند.
خفاش ماهی لب قرمز
این ماهی عجیب و غریب در اعماق دریا در اطراف جزیره گالاپاگوس یافت می شود. این ماهی اصلاً شناگر خوبی محسوب نمی شود و از باله های تغییر یافته ی خود برای راه رفتن در کف دریا و حرکت به این سو و آن سو استفاده می کند. علت نام گذاری این جانور هم احتمالاً نیازی به توضیح ندارد. این ماهی بد اخلاق از میگوها، ماهی های کوچک و خرچنگ ها تغذیه می کند.
ص: 45
تصویر
نرم پشت غول آسای آسیایی (Asian giant softshell turtle)
حتماً می توانید شباهت هایی میان این موجود عجیب با لاک پشت پیدا کنید. تفاوت اصلی این موجود با لاک پشت، در لاک آن هاست. با آن که نرم پشت غول آسای آسیایی جز گونه ی لاک پشت ها به حساب می آید، پشت آن برخلاف لاک پشت های دیگر سفت نیست. این لاک پشت از نظر دسته بندی جز لاک پشت های آب شیرین محسوب می شود؛ هر چند 95 درصد عمر خود را در زیر شن و بدون حرکت می گذارند.
بنابراین اگر در یکی از کشورهای جنوب شرقی آسیا در حال قدم زدن در ساحل بودید و ناگهان یک موجود پهن گوشتی با رنگ زیتونی از زیر پایتان درآمد، تعجب نکنید.
تصویر
ص: 46
حباب ماهی
تصویر
چهره ی حباب ماهی به غیر از شگفت زدگی، احتمالاً دل شما را هم به رحم می آورد. گوشت و بافت های بدن حباب ماهی ژلاتینی هستند و همین باعث شده که ما این ماهی را به شکل یک چهره ناراحت، با دماغی بزرگ و پهن و لب هایی افتاده ببینیم. جالب است که بدانید چگالی بدن این ماهی آن قدر کم است که حتی از آب هم سبک تر است و همین باعث می شود که حباب ماهی بدون نیاز به صرف انرژی زیاد در کف دریا حرکت کند. از آن جایی که این ماهی عملاً هیچ عضله ای ندارد، استراتژی عجیبی برای غذا خوردن دارد. در واقع این ماهی هیچ کاری انجام نمی دهد و همین طور که به سمت جلو حرکت می کند، مواد مغذی و قابل خوردن را به سمت دهان خود هدایت می کند.
وللا وللا
این موجود دریایی با نام علمی «وِلِلا وِلِلا» به ستاره ی دریایی شباهت دارد، اما ستاره ی دریایی نیست. نام دیگر این موجود «ملوان بادنورد» است، زیرا این موجود بال های آبیرنگ برجسته ای بر پشت خود دارد. خود این موجود بیضی شکل از یک کف دست کوچک تر است. با تغییر جریان های دریایی و جریان باد، این موجودات نیز به جای حرکت به سوی دریا به سمت ساحل کشیده می شوند. این موجودات برای گرفتن غذای خود نیش می زنند، اما جای هیچ نگرانی وجود ندارد، زیرا نیش آن ها آن قدر قوی نیست که بتواند به پوست بدن نفوذ کند.
ص: 47
پلانکتون ها و تخم ماهیان منبع تغذیه وِلِلا وِلِلا محسوب می شوند. این موجود کوچک به کمک شاخک های آویزان خود از بدن ستاره مانندش شکار می کند. جالب است بدانید آن ها باله های بادبان مانند خویش را باز می کنند تا به کمک جریان های دریایی و باد جابه جا شوند. از فاصله ی دورمانند حباب روی آب دیده می شوند و غیرقابل تشخیص اند. عمر این موجودات بر روی بستر ساحل چندان زیاد نیست و پس از مدتی رنگشان می پرد و باله ی بادبان مانندشان تنها چیزی است که از آن ها باقی می ماند.
تصویر
اولین بار این موجودات در ساحل واشنگتن و اورگون رؤیت و تا نیمه ی ماه جولای به سانفرانسیسکو رسیده بودند. با این حال بسیاری از مردم هنوز نمی دانند که چنین موجودی روی زمین وجود دارد.
تصویر
ماهی گل خورک
گلخورک، یا اشلمبو، یا لنگوچ، نوعی ماهی است که ویژگی هایی مابین ماهی ها و دوزیستان دارد. همچنین دارای سری بزرگ و چشم هایی درشت است. متوسط اندازه ی آن
ص: 48
در رودخانه ی سر باز 15 سانتیمتر است. نمونه های 30 سانتیمتری نیز مشاهده شده اند. بدن این ماهی به رنگ خاکستری است. اولین باله ی پشتی متمایل به ارغوانی و پوشیده با لکه های تیره، دومین باله ی پشتی دارای2 یا 3 ردیف لکه های سفید دوکی شکل است و باله ی دمی تیره رنگ است؛ ارتفاع اولین باله ی پشتی از طولش بیشتر است. طول دومین باله ی پشتی بیشتر از اولی است. باله های سینه ای تغییر شکل یافته و گوشتی شده اند. دندان روی آرواره ها قرارگرفته است. این ماهی برخلاف ماهی های دیگر، توسط شش تنفس می کند و بیشتر وقت خود را در گل ها به سر می برد. گلخورک توسط باله های سینه ای خود می تواند روی گل ها راه برود. این ماهی حفره های عمیقی حفر و داخل آن تخم گذاری می کند. اکسیژن داخل حفره برای تنفس تخم ها کافی نیست بنابراین گلخورک اکسیژن هوا را داخل دهان خود نگه می دارد و آن را درون حفره خالی می کند تا تخم ها اکسیژن کافی برای تنفس داشته باشند.
تصویر
مرکب ماهی شفاف
مرکب ماهی شفاف که با نام علمی Ancistrocheirus lesueurii شناخته می شود، بدنی شیشه ای دارد که با نقطه هایی پر از سلول های دارای رنگ دانه پوشیده شده و زیر چشم های آن نیز دیگر اعضای شفاف قرار گرفته اند. این نوع مرکب ماهی ها معمولاً در اقیانوس های گرمسیری و نیمه گرمسیر و در عمق200 تا1000متری یافت می شوند.
ص: 49
تصویر
جراح ماهی شفاف
جراح ماهی های شفاف در بسیاری از مناطق آبی مانند نیوزلند دیده می شوند. جالب است بدانید که والت دیزنی از این آبزی برای ساخت انیمیشن در جست و جوی نمو استفاده کرده است. آن ها می توانند تا 30 متر رشد کنند و برای آکواریوم ها زیاد به کار گرفته می شوند.
تصویر
شیشه سر
شیشه سر با نام علمی Macropinna Microstoma شناخته می شود و به گونه های «چشم بشکه ای» تعلق دارد. این آبزی به خاطر دارا بودن سری شفاف و پر از مایع، شهرت بسیار زیادی دارد. شما می توانید به راحتی عدسی چشم های آن را ببینید. شیشه
ص: 50
سر از سال 1939 برای دانشمندان شناخته شده است، اما نخستین عکس آن در سال 2004 در معرض دید عموم قرار گرفت. نقاشی های قدیمی سر شفاف آن را نشان نمی دادند، زیرا هنگامی که ماهی به سطح می آمد، این اثر از بین می رفت.
تصویر
مارماهی اروپایی
مار ماهی های اروپایی در طول زندگی خود چندین بار تغییر رنگ می دهند. شفافیت آن ها هنگام گرفتن تغییر می کند و در کناره ها و زیر شکمشان زرد مایل به قهوه ای می شود. آن ها بعد از 5 تا 20 سال زندگی در آب های شور، چشم های بزرگ تری پیدا نموده و پهلوهایشان نیز به رنگ نقره ای تغییر می کند. در حال حاضر، آن ها را با نام مار ماهی های نقرهای می شناسند.
تصویر
اختاپوس شفاف
این آبزی تنها 2 سانتیمتر عرض دارد و اعضای بدنش به واسطه ی وجود بدنی
ص: 51
شیشه ای، کاملاً مشخص هستند. اعضای بدن این جانور رنگ عوض کرده و به استتار اختاپوس کمک می کنند.
تصویر
کرم درخت کریسمس
زیستگاه اصلی آن بر فراز صخره های مرجانی آب های گرم سراسر جهان می باشد. یک جفت شاخک رنگارنگ مارپیچی و پردار دارند که به شکل درخت کریسمس است. در رنگ های متنوعی مثل نارنجی، زرد، آبی و سفید دیده می شوند. این کرم ها، لوله ای آهکی در اطراف بدن خود ترشح می کنند، سپس در آن مخفی می شوند و تاج پرمانندشان را برای تغذیه از لوله خارج می کنند.
تصویر
حداکثر اندازه ی آن ها 8/ 3 سانتیمتر می باشد، هیچ تحرکی ندارند و هیچ گاه از لوله ای که ساخته اند، خارج نمی شوند. در واقع این لوله آهکی در حکم خانه و مخفی گاهشان است و به همین دلیل هم اندام خاصی برای شنا و حرکت ندارند، با این حال کرم های درخت کریسمس، علاقه مندان زیادی در بین آکواریومیست های آب
ص: 52
شور دارند و به آکواریوم های مینیاتوری مرجانی آن ها جلوه ای دیدنی می بخشند. این جانوران با تاج پردار مارپیچی شان، از ذرات شناور در آب مثل فیتو پلانگتون ها تغذیه می کنند. آن ها بسیار حساس هستند و با کوچک ترین احساس خطری، شاخک های پردارشان را به داخل لوله های آهکی شان جمع می کنند. آن گاه دقیقه ای بعد، ابتدا خیلی آرام شاخک ها را برای کنترل وضعیت اطراف بیرون می آورند و اگر احساس خطر نکنند به طور کامل آن ها را باز می نمایند.
سمندر اکسولوتل
اکسولوتل یا ماهی راه رونده مکزیکی، یک جانور کوچک دوزیست از خانواده ی سمندر مکزیکی است اما کاملاً به آب وابسته است، هر دو یا سه روز یک بار نیاز به غذا دارد و غذای این ماهی از بچه قورباغه، حشره ی نرم، کرم و ماهیان کوچک و گوشت خام چرخ کرده تشکیل شده است. اکسولوتل رفتاری پرخاشگرانه با دیگر ماهی ها دارد. این ماهی دوزیست می تواند بین20 تا 40 سانتی متر رشد کند و بین 10 تا 15 سال عمر می کند. اکسولوتل در ترمیم اعضای بدن خود در بین مخلوقات معروف است؛ این جانور می تواند قسمت های آسیب دیده یا قطع شده ی بدن خود (دم، پوست، قلب، جگر و کلیه) را دوباره بازسازی یا ترمیم کند؛ اکسولوتل معمولاً به رنگ طوسی و قهوه ای است؛ ولی به رنگ های طلایی آلبینو، سفید شفاف، سیاه شفاف و خالدار نیز مشاهده شده است. بررسی های انجام شده توسط دانشگاه مکزیک نشان می دهند این جانور در اثر کیفیت آب (آلودگی های آفت کش ها و یا نشت فاضلاب) و به دلیل شکل و نوع ماهی، مورد حمله ی حیوانات دیگر قرار می گیرد و در حال انقراض است.
تصویر
ص: 53
ماهی مرکب کوتوله
یک کشتی تحقیقاتی در زمانی که مشغول فیلمبرداری از کف دریا در سواحل کالیفرنیا بود، موفق به شناسایی نوعی ماهی مرکب چشم قلمبه شد. این ماهی مرکب در عمل، جز گونه ی Rossia Pacifica طبقه بندی می شود که بومی مناطق شمالی اقیانوس آرام هستند و با نام ماهی مرکب سیخ سیخی یا کوتوله شناخته می شوند. در مجموع شکل ظاهری این جانور و حالت جالب و با نمک چشمانش موجبات محبوبیت او را در میان بسیاری از کاربران اینترنت در طی یک سال اخیر فراهم آورده است. این موجود عجیب و غریب با چشمانی بزرگ است و به دلیل رنگ روشن نارنجی و چشم های زیاد از حد بزرگ، بیشتر اسباببازی بچه ها به نظر می رسد، تا یکی از آبزیان. این جانور وقتی در معرض تهدید قرار می گیرد یک مایع مرکب مانند سیاه رنگ را با سرعت به بیرون می پاشد و دید شکارچی را با مشکل مواجه می کند.
تصویر
ماهی مرکب نورانی
برخی از ماهی های مرکب به گونه ای هستند که می توانند از خودشان نور تولید کنند. این ماهی ها در ارتفاع 190 تا 350 متری از سطح دریا زندگی می کنند. البته بیشتر این ماهی ها در دریاهای اطراف ژاپن دیده شده اند.
تصویر
ص: 10
مرجان های دریایی نورانی
مرجان هایی دریایی نیز از جمله موجوداتی هستند که از خودشان نور تولید می کنند. در ضمن این موجودات به عنوان یکی از زیباترین موجودات دنیا نیز شناخته می شوند. این مرجان ها با استفاده از اندام هایی که دارند مقدار زیادی کلسیم از بدنشان خارج می کنند و همین امر باعث تولید نور می شود. برخی از گونه های آن ها با دست زدن روشن می شوند.
تصویر
اسب دریایی کوتوله
این موجود، مرجان های دریایی را برای زندگی خود انتخاب می کند و سپس یکی از رنگ های موجود در آن مرجان ها را برای خود بر می گزیند و مابقی زندگی اش را با لباسی که از همان رنگ ساخته شده و بر تن کرده در همان جا ادامه می دهد. پدیده ای واقعاً عجیب برای یک جانور! اگر در آبگیرهای موجود میان صخره های دریایی استرالیا یا جنوب شرقی آسیا شنا کنید با هفت گونه ی مختلف از اسب های دریایی کوتوله روبه رو می شوید که ابعادی بین 27/ 1 تا 54/ 2 سانتی متر دارند و به اندازه ای کوچک هستند که با ناخن شما برابری می کنند.
این جانور روی مرجان هایی می نشیند که شکلی زگیل مانند و انشعابی دارند و بعضاً سطح نرم تری دارند و بیشتر به رنگ های قرمز تیره و زرد دیده می شوند. اسب دریایی، خود را با آن رنگ و بافت وفق می دهد و ظرف چند روز، کاملاً شبیه به آن می شود. این تغییر در ظاهر همیشگی است.
این که اسب های دریایی کوتوله چطور فرآیند تغییر رنگ را انجام می دهند،
ص: 55
مشخص نیست. ظاهراً این موجودات از نوعی سیگنال بصری برای این منظور استفاده می کنند تا خوردن مرجان های دریایی برای تشخیص رنگشان چون این اسب های دریایی کوتوله دقیقاً همان بافت و رنگ مرجان دریایی را پیدا می کنند.
تصویر
تصویر
ماهی سنگی
5 گونه از سنگ ماهی در مناطق ساحلی اقیانوس هند و اقیانوس آرام وجود دارد. گونه های خلیج فارس و دریای عمان نیز با گونه های اقیانوس هند مشترک هستند. سنگ ماهی، سمی بسیار قوی و کشنده دارد اما حمله نمی کند و این سم تنها یک
ص: 56
مکانیسم دفاعی در برابر شکارچیان به حساب می آید. او حتی از سم خود برای شکار کردن نیز استفاده نمی کند، بلکه با سرعت به سمت شکار خود حمله کرده و آن را در یک لحظه می بلعد. این حمله در زمانی معادل 015/ 0 ثانیه انجام می گیرد. سنگ ماهی قابلیت استتار بسیار بالایی دارد به گونه ای که به سختی می توان آن را در میان سنگ های بستر دریا پیدا کرد. ویژگی تعجب برانگیز دیگر در سنگ ماهی ایناست که او می تواند 24 ساعت بیرون از آب زنده بماند.
تصویر
ص: 57
منابع
1) www.shegeftiha.com
2) www.namnak.com
3) www.moorcheye-foozool.blogfa.com
4) www.kanoon.ir
5) www.onlypet.ir
6) www.know-know.blogfa.com
7) www.asriran.com
8) www.fa.wikipedia.org
9) www. donya-e-eqtesad.com
10) www.bartarinha.ir
11) www. tbj.ui.ac.ir
12) www.ettelaat.com
13) www.wikihow.com
ص: 58
