سرشناسه: کیان پور قهفرخی، آرمین، 1385-، گردآورنده

عنوان و نام پدیدآور: بیماری های ریوی/ گردآورندگان آرمین کیان پورقهفرخی.

مشخصات نشر: اصفهان: انتشارات امیرفدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.

شابک: 400000ریال 7-27-6521-622-978

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

موضوع: ریه ها -- بیماری ها

موضوع: Lungs -- Diseases

موضوع: ریه ها -- بیماری ها -- تشخیص

موضوع: Lungs -- Diseases -- Diagnosis

موضوع: تنفس -- اندام ها -- بیماری ها

موضوع: Respiratory organs -- Diseases

رده بندی کنگره: RC756/ک9ب9 1397

رده بندی دیویی: 616/24

شماره کتابشناسی ملی: 5550505

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: مریم محققیان

ص: 2

بیماری های ریوی

گردآورنده:

آرمین کیان پورقهفرخی

دانش آموز پایه ی هفتم دبیرستان دکتر محمد شفیعی

ص: 3

انتشارات امیرفدک: اصفهان- خیابان هشت بهشت غربی نبش تقاطع ملک ساختمان فدک

تلفن: 32730360-031 - همراه: 09133135694کد پستی: 43151-81546

Fadak.mansori@gmail.com

آرمین کیان پورقهفرخی 85

آماده سازی: انتشارات امیرفدک

مدیرمسئول: دکتر محمد رضا محمد شفیعی

مدیر تولید: سید محمد رضا منصوری تهرانی

مدیر فنی: صالحیان - مظفری

ویراستار ادبی: جوهریان

ویراستار علمی: مظفری- نادر سلطانی - علی مساح

صفحه آرا: عابدی- کاویانی

طراح جلد: کاویانی

● لیتوگرافی: طاها ● چاپ: ملت ● صحافی: ملت

● چاپ اول: 1397 ● تعداد:1000 ● قیمت: 40000 تومان

© حق چاپ: 1397، انتشارات امیر فدک

شابک: 7-27-6521-622-978 ISBN: 978-622-6521-27-7

هر گونه استفاده از مطالب این کتاب اعم از بازنویسی، خلاصه سازی، نقل مطالب آموزشی، برداشت به صورت دست نویس، کپی، تکثیر و هر گونه چاپ سنتی و دیجیتال، استفاده به صورت کتاب الکترونیکی، لوح فشرده، قراردادن مطالب بر روی اینترنت و وبسایت ها و هر گونه شبکه ی کامپیوتری دیگر و به طور کل هر گونه استفاده ی اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت منافع مادی و معنوی خود، بدون اجازه ی کتبی ناشر ممنوع و بر اساس بند 5 ماده ی 23 قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و قوانین مربوط به جرایم رایانه ای کشور قابل پیگیری در محاکم قضایی است.

ص: 4

بیماری های ریوی در هر سال بسیاری از افراد جامعه را مبتلا می کنند، که باعث کاهش سطح عملکرد فرد در فعالیت های روزمره می گردند. بیماری های دستگاه تنفسی در انگلستان شایع ترین عامل مراجعه به پزشکان عمومی است.

تصویر

میزان اختلال در عملکرد تنفس در یک بیماری ریوی به نوع بیماری و وسعت آسیب وارده بستگی دارد. بیماری های ریوی یکی از عوامل مهم مرگ و میر افراد در سراسر جهان است.

تصویر

ریه های انسان نقشی کلیدی در حفظ عملکرد درست اندام های دیگر بدن ایفا می کنند. از آن جایی که انسان برای ادامه بقا به تنفس وابسته است، ریه ها در هر ثانیه مشغول فعالیت هستند و بر همین اساس، حفظ سلامت آنها اهمیت ویژه ای دارد. ریه های سالم اکسیژن را دریافت کرده و آن را به جریان خون منتقل

ص: 10

می کنند، تا اکسیژن از طریق خون به اندام ها و سلول های سراسر بدن ارسال شود. هنگام انجام عمل بازدم، ریه های سالم دی اکسیدکربن را از بدن خارج می کنند.

تصویر

اما افراد بسیاری در سراسر جهان از مشکلات ریوی رنج می برند. میلیون ها نفر در سراسر جهان به بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) مبتلا هستند، که به عنوان گروهی از بیماری های ریوی تعریف می شود، که به واسطه باریک شدن مسیرهای هوایی تخلیه هوا از ریه ها را دشوار می سازند. این در شرایطی است، که افراد بسیاری نیز ممکن است، از بیماری خود آگاه نباشند. در کنار بیماری مزمن (COPD)، از دیگر بیماری های شایع این اندام می توان به آسم، برونشیت، سل، آمفیزم و فیبروز سیستیک اشاره کرد.

تصویر

افرادی که سیگار می کشند، یا قبلا سیگاری بوده اند و افرادی که به طور مکرر با عوامل تحریک کننده تماس دارند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به یک بیماری ریوی قرار دارند.

ص: 11

تصویر

از دیگر عواملی که ریه های انسان را در معرض خطر قرار می دهند، می توان به عفونت ها و قرار گرفتن در معرض مواد آلرژی زا (مانند پوست حیوانات خانگی، گرد و غبار)، دود سیگار، آلودگی هوا، آلودگی های فضای کار، و خاک اره اشاره کرد. برای سالم نگهداشتن ریه ها، شما باید از نشانه هایی که به بروز مشکل در این اندام ها اشاره دارند، آگاه باشید. هرچه زودتر به آن ها رسیدگی کنید، می توانید ریه های خود را از آسیب شدیدتر محافظت کرده و خطر بیماری مزمن ریوی و همچنین سرطان ریه را کاهش دهید.

تصویر

تصویر

همچنین، هنگام سرفه کردن، شما ممکن است، درد در قفسه سینه را تجربه کنید، که به شانه یا به سمت دست ادامه می یابد. اگر بدون دلیل مشخص با سرفه مداوم مواجه شده یا بیشتر از گذشته سرفه می کنید، به پزشک مراجعه کنید. اگر مخاط بیش از اندازه مشکل آفرین شده است، با نوشیدن آب و مایعات دیگر بدن خود را هیدارته نگه دارید، زیرا این کار به رقیق شدن مخاط کمک می کند و بدن می تواند، از شر آن خلاص شود.

تصویر

مشورت کنید. اگر با مشکلی پزشکی که نیازمند درمان باشد، مواجه نیستید، ورزش روزانه می تواند، به افزایش قدرت و استقامت شما کمک کند. همچنین، تمرینات تنفس عمیق را برای تسکین تنگی نفس انجام دهید.

تصویر

افزایش مخاط

سرفه به طور معمول با تولید مخاط یا خلط مرتبط است. مخاط از گیر افتادن میکروب ها، گرد و غبار، گرده و باکتری ها در ریه ها جلوگیری می کند. اما هنگامی که تولید مخاط در نتیجه سرماخوردگی یا بیماری های شایع دیگر شکل نگرفته باشد، نشانه خوبی محسوب نمی شود. همچنین، ممکن است، متوجه تغییر در رنگ، غلظت، مقدار یا حتی بوی مخاط شوید. در حقیقت، اگر مخاط از حالت شفاف به زرد یا سبز تغییر رنگ دهد یا حاوی خون باشد، نشانه ای روشن از وجود مشکل در ریه ها است. خون در مخاط می تواند نشانه ای از سرطان ریه، برونشیت مزمن، یا آمفیزم باشد. با پزشک خود درباره علائمی که دارید صحبت کنید، تا دلیل دقیق آن ها مشخص شود.

تصویر

ص: 14

تصویر

مشکلات خواب

اگر به واسطه مشکلات تنفسی در به خواب رفتن مشکل دارید، یا خوابیدن روی یک صندلی برای شما راحت تر است، این می تواند نشانه ای از وجود مشکل در ریه ها باشد. دراز کشیدن روی تختخواب می تواند، موجب سخت تر کار کردن ریه ها شود. این می تواند روی کیفیت خواب شما تاثیرگذار باشد. همچنین، سرفه کردن طی شب در خواب عمیق، اختلال ایجاد می کند. حتی یک شب بی خوابی اثر منفی روی سلامت جسمانی و روانی انسان دارد. پس تصور این که بی خوابی های مداوم چه نتیجه ای در پی خواهند داشت، چندان دشوار نیست. اگر به طور مرتب شب ها از خواب بیدار می شوید و در تنفس با مشکل مواجه هستید، یا سرفه می کنید، به پزشک مراجعه کنید.

تصویر

اگر این نشانه ها را دارید، درگیر بیماری ریه هستید اصطلاح مشکلات تنفسی به معنی ناراحتی هنگام تنفس و عدم توانایی در دریافت حجم هوای کافی به درون ریه های تان است. این مشکل ممکن است، تدریجی یا ناگهانی رخ دهد. مشکلات تنفسی خفیف، مانند احساس خستگی بعد از یک کلاس

ص: 17

ایروبیک شامل این مجموعه نمی شود .

مشکلات تنفسی می تواند، از شرایط متعددی نشئت گرفته باشد. این مشکل حتی می تواند، نتیجه ی اضطراب و استرس زیاد باشد.

اتفاق افتادن مکرر یا ناگهانی تنگی نفس و مشکلات تنفسی شدید ممکن است، نشانه هایی از یک مشکل جدی برای سلامتی شما باشد، که نیاز به مراقبت های پزشکی دارد.

تصویر

دلایل مشکلات تنفسی

اشاره

عوامل زیادی وجود دارد، که باعث ایجاد مشکلات تنفسی می شود. بعضی از افراد هنگام سرماخوردگی دچار مشکلات تنفسی می شوند. بعضی دیگر به خاطر حملات گاه به گاه سینوزیت حاد دچار مشکلات تنفسی شده اند. سینوزیت می تواند، برای یک تا دو هفته تنفس را از راه بینی مشکل کند، تا زمانی که التهاب ها از بین برود و سینوس های متراکم تخلیه شود.

مشکلات تنفسی که معمولا به علت مسائل ساده ی زیست محیطی و مشکلات متداول سلامتی ایجاد می شوند شامل موارد زیر هستند.

آلرژن ها

تصویر

ص: 18

- سرفه

- تنفس صدادار

- تنفس غیرطبیعی

- تنفس کم عمق

مسیرهای بینی یک گذرگاه برای وارد شدن آلرژن ها و ویروس ها به درون ریه های شما هستند. به همین دلیل بینی و سینوس ها اغلب با بسیاری از مشکلات ریوی مرتبط هستند. التهاب سینوس و راه های هوایی بینی ممکن است، رفلکس را تحریک کند و منجر به حملات آسم شود. اولین محرک برای آسم آلرژی می باشد.

تصویر

تصویر

اسپیرومتری

تست چالش متاکولین می تواند، به تشخیص آسم کمک کند. دکتر شما بهتر می داند، که کدام تست برای شرایط شما مورد نیاز است . در بعضی شرایط دکتر شما برای دیدن ساختار قفسه ی سینه ی شما نیاز به عکس برداری خواهد داشت. در بعضی موارد دکتر ممکن است به عکس برداری نیاز داشته باشد، تا بتواند ساختارهای درون قفسه ی سینه ی شما از جمله قلب، شش و استخوان ها را ببیند. عکس برداری از قفسه ی سینه یک تست خوب برای تشخیص مشکلات ریوی محسوب می شود. اگرچه به تنهایی نمی تواند، بسیاری از بیماری های ریوی را تشخیص دهد. برای بعضی از افراد که دچار مشکلات تنفسی هستند، سیتی اسکن از قفسه ی سینه مورد نیاز است. این اسکن ها برای تشخیص همه ی مشکلات ریوی استفاده می شود. یک سیتی اسکن، از اشعه ی ایکس و یک کامپیوتر برای ساختن جزئیات عکس ها استفاده می کند. اگر شما از سینوزیت مزمن رنج می برید ، دکترتان ممکن است، یک سیتی اسکن از سینوس های شما نیاز داشته باشد. از این اسکن برای ارزیابی سینوس های شما استفاده می شود.

تصویر

ص: 24

کمک می کند و تولید بیش از حد مخاط را کاهش می دهد. افرادی که مبتلا به آسم هستند، باید التهاب خود را برای باز نگه داشتن راه هوایی و کاهش حساسیت به محرک های آسم کنترل کنند.

محرک های آسم

- عفونت های ویروسی (سرما خوردگی یا آنفولانزا)

تصویر

- گرده ها و آلودگی موجود در هوا

- شوره ی سر حیوانات خانگی

تصویر

- قارچ

- گرد و خاک

- سوسک

ص: 26

- عطر و دود

تصویر

- سیگار

- غذاهای آلرژی زا

حتی ورزش هم ممکن است، برای بعضی از افراد، محرک آسم باشد.

تصویر

ص: 27

باید به خوبی انجام شود. بعد از جراحی بینی ممکن است، در یک دوره ی چند هفته ای یا چند ماهه، بینی شما دچار احتقان و گرفتگی شود، اما این یک وضعیت گذرا است.اگر جراحی بینی توسط یک متخصص و جراح بینی با تجربه انجام شده باشد، در دراز مدت توانایی تنفسی شما بهبود می یابد (اگر از قبل مشکل تنفسی داشته باشید) یا مسیرهای هوایی بینی شما همان گونه که قبلا بود، حفظ می شود (اگر مشکل تنفسی نداشته اید).

تصویر

ص: 29

تصویر

بیماری های انسدادی ریوی شامل موارد زیر است.

- برونشیت مزمن

- آمفیزم

- آسم

- بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) که شامل بیماری های برونشیت مزمن، آمفیزم و بیماری مجاری هوایی کوچک است.

- فیبروز سیستیک

- برونشکتازی

از میان بیماری های انسدادی ریوی، بیماری های انسدادی مزمن ریوی (COPD) و آسم شیوع بیشتری دارند.

تصویر

ریوی از طریق کاهش ظرفیت کل ریوی (TLC)، ظرفیت حیاتی (VC) یا حجم استراحت ریوی ظرفیت باقی مانده عملکردی یا FRC مشخص می گردند. عواملی که در ایجاد این گروه از بیماری ها نقش دارند، مربوط به بیماری های مؤثر بر بافت ریه، پلورا پرده جنب، دیواره قفسه سینه یا اختلالات دستگاه عصبی ماهیچه ای است.

تصویر

بیماری ها و اختلالات محدودکننده ریوی

- بیماری های ارتشاحی منتشر ریوی

- بیماری ها و اختلالات دیواره قفسه سینه

- بیماری ها و اختلالات دستگاه عصبی ماهیچه ای

- پنومونی

- سندرم زجر تنفسی حاد (ARDS)

- فیبروز آلوئولیت

تصویر

بیماری های ارتشاحی منتشر ریوی

بیماری های ارتشاحی منتشر ریه به نام بیماری های بینابینی ریه (ILD) نیز نامیده

ص: 33

می شوند. عامل آسیب به ریه ها در این گروه از بیماری ها ممکن است، از طریق سمیت مستقیم و با ایجاد پاسخ التهابی یا به واسطه واکنش های ایمونولوژیک ایجاد گردد. در یک بیماری ارتشاحی منتشر ریه با ورود سلول های التهابی به داخل بافت بینابینی ریه، فضای دور عروقی و فضای آلوئولار همراه است، که باعث ایجاد آلوئولیت یا واسکولیت می گردد و در صورت کامل شدن و تداوم این روند، فیبروز ریوی اتفاق می افتد. در برخی موارد عامل بیماری مشخص است، ولی در بیشتر موارد ناشناخته می ماند و فقط پاسخ آن قابل مشاهده است. تشعشعات خارجی و برخی از داروها نیز ممکن است، سبب بیماری ارتشاحی منتشر ریوی گردند.

تصویر

بیماری های ارتشاحی منتشر ریه شامل موارد زیر هستند.

- پنوموکونیوزه (Pneumoconioses) که گروهی از بیماری های ریوی ناشی از استنشاق غبارهای معدنی هستند (مانند آزبست، سیلیس و فلزاتی چون آهن و بریلیوم)

- پنومونیت بیش حساسیتی (Hypersensitivity pneumonitis) یا آلوئولیت آلرژیک بیرونی (اکسترینسیک)

- بیماری های کلاژن عروقی (مانند بیماری های آرتریت روماتوئید، اسکلرودرمی و پلیمیوزیت)

- ارتشاح ریوی همراه با ائوزینوفیلی (PIE) مانند (سندرم لوفلر، PIE در آسم و پنومونی ائوزینوفیلیک مزمن)

- سارکوئیدوز

- بیماری های خونریزی دهنده ریوی (مانند سندرم گودپاسچر)

ص: 34

- فیبروز ایدیوپاتیک ریوی

- بیماری های متفرقه (مانند هیستوسیتوز ریوی و اختلالات ارتشاحی لنفوسیتیک)

تصویر

- بیماری ها و اختلالات دیواره قفسه سینه

- پلورزی (التهاب پلورا یا پرده جنب)

- افیوژن پلورا (تجمع مایع در حفره پلورال)

- پنوموتوراکس (وجود هوا در فضای پلورا)

- کایفواسکولیوز

- مشکلات قفسه سینه به علت ضربه یا بیماری (مثلاً بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان)

- بیماری ها و اختلالات دستگاه عصبی- ماهیچه ای

- میوپاتیها

(مانند دیستروفی ماهیچه ای)

- نوروپاتی محیطی (مانند سندرم گیلن باره و بیماری شارکو ماری توث)

- ضایعات تماس عصبی-ماهیچه ای (مانند میاستنی گراویس)

- آسیب طناب نخاعی (همانند قطع عرضی طناب نخاعی)

- بیماری های نورون حرکتی همانند (ALS)

- ضایعه عصب فرنیک که منجر به فلج دیافراگم می گردد.

- بیماری های سلول های شاخ قدامی نخاع (مانند پولیومیلیت)

- بیماری های تحلیل برنده دستگاه عصبی (همانند ام اس و بیماری پارکینسون)

طریق التهاب، لخته خونی یا اسکار ایجاد شوند. این بیماری ها، تبادل گازهای تنفسی را مختل می کنند (دریافت اکسیژن و دفع دی اکسیدکربن بیماری های عروقی ریوی ممکن است، باعث تغییرات قابل توجهی در عملکرد قلب گردند).

بیماری های عروقی ریه

- هیپرتانسیون ریوی

- آمبولی ریوی

- آنوریسم شریان ریوی

تصویر

سایر بیماری های ریوی شامل موارد زیر است:

- تومورهای ریه

- آبسه ریوی

- سل ریوی

تصویر

ص: 36

- سرفه که ممکن است مزمن باشد.

- احتمال وجود خلط که ممکن است خونی باشد.

- خس خس سینه

- تب که ممکن است خفیف تا شدید باشد

- درد شکم

- درد قفسه سینه

- خستگی

- اختلال در تعداد ضربان قلب

تصویر

- احساس فشار در پشت جناغ

- ارغوانی شدن لب ها و انگشتان دست

-کبودی ناخن ها

-کاهش اشتها

-کاهش وزن

- تب و لرز

- اختلال در حرکت قفسه سینه

- اختلال در صدای ریوی یا احتمال ایجاد صداهای اضافی

- احتمال جابه جایی مدیاستین

ص: 39

تصویر

- گاهی به علت هوای سرد و مرطوب

- شیمی درمانی

- پرتو درمانی

- مصرف برخی از داروها

تصویر

- تزریق خون

- بستری شدن در بیمارستان به هر علتی (مثلاً پس از انجام جراحی)

- ضعیف بودن سیستم ایمنی بدن

- گاهی به علت غواصی

- ضایعات قفسه سینه

- صعود به ارتفاعات بالا یا پرواز در ارتفاعات

- بیماری های عفونی

- بیماری های روماتیسمی(مانند آرتریت روماتوئید و اسکلرودرمی)

ص: 42

- سکته های مغزی (حوادث عروقی مغز) و ضربه مغزی

- آسپیراسیون ریوی

- سوختگی ها

- نارسایی های کلیوی و کبدی

- تابش پرتوهای خارجی

- ضعف ماهیچه های تنفسی به هر علتی (مثلاً در میوپاتی ها و پولیومیلیت)

- مسمومیت با اکسیژن

تصویر

درمان

اشاره

درمان بیماری های تنفسی بر اساس تشخیص نوع بیماری توسط پزشک معالج، حاد و مزمن بودن، شدت علائم و عوارض برجای مانده بر دستگاه تنفسی متفاوت بوده، که ممکن است، شامل یک یا چند روش زیر باشد.

- رعایت اصول بهداشتی

تصویر

- ترک سیگار

- دارو درمانی

ص: 43

- کنترل عفونت ها

- اکسیژن درمانی

- فیزیوتراپی تنفسی

- دوری از عوامل خارجی تشدیدکننده بیماری

- دستگاه مرطوب کننده جهت رقیق کردن ترشحات ریوی

- دستگاه تهویه مکانیکی

- اسپری های استنشاقی- دستگاه نبولایزر

- انجام واکسن (مثلاً واکسن آنفلوانزا و پنوموکوکی)

- جراحی

تصویر

تصویر

چه زمانی ریه ها دچار بیماری می شود؟

به طورکلی وقتی که ریه نتواند کار خودش را انجام دهد، دچار بیماری شده است، اساساً کار ریه ورود اکسیژن هوا به داخل خون و خروج دی اکسیدکربن بدن است. وقتی که این کار را نتواند انجام دهد، آن موقع ریه دچار بیماری شده است.

علائم هشداردهنده بیماری چیست؟

علائم هشداردهنده در بیماری های ریه، تنگی نفس است که بیمار تشخیص می دهد، مثلاً مسیر خانه را که قبلاً خیلی راحت می رفت اکنون نمی تواند برود و دچار تنگی نفس می شود، اگر تنگی نفس شدید باشد، فرد در حالت استراحت هم دچار تنگی نفس می شود ، حتی زمانی که می خوابد دچار تنگی نفس می شود که علت آن می تواند، قلبی و ریوی باشد. بنابراین در تنگی نفس، اول در حالت حرکت ، دوم حالت خوابیده و درمرحله سوم در حالت نشسته هم دچار تنگی نفس شده و به سختی نفس می کشد.

تصویر

ص: 45

علامت دیگرش هم این است که از ریه صدای خس خس بیاید، وقتی بیمار نفس می کشد، صدای نفس کشیدن او را بشنویم یا زمانی که هوا در محیط کار آلوده باشد، دچار سرفه شود، به عنوان نمونه یک نانوا ممکن است، دچار آسم کاری باشد. وقتی که با آرد سروکار دارد دچار سرفه می شود، یا کسی که در معادن کار می کند وقتی که وارد معدن می شود دچار سرفه شود و در زمان هایی که تعطیل است بهتر شود.

خلط هم علائم هشدار دهنده مهمی است اگر خلط ایجاد شود به خاطر عفونت و یا التهابات ریه است، ولی اگر خلط خونی باشد، این یکی از مهمترین علامت هشداردهنده است، که می تواند عوامل عفونی، سرطانی یا بیماری های روماتیسمی باشد.

ایجاد آسم تأثیر داشته باشد. البته آسم های مادرزادی، آسم هایی که توسط داروهای مثل آسپرین ایجاد می شود و غیره هم وجود دارد.

تصویر

ژنتیک و بیماری ریوی

صد درصد، مثلا در مورد آسم کسانی که پدر و مادرشان دچار این بیماری هستند، احتمال این که فرزندان هم آسم بگیرند، بیشتر است. بیماری های دیگری هم وجود دارد، که بیماری نقص ایمنی است. فردی که متولد می شود، از همان اول دچار عفونت های شدید ریوی می شود که ممکن است، در نوجوانی از دنیا برود.

تصویر

خطرناک ترین بیماری ریوی در ایران

وقتی اسم خطرناک می آید همه فکر می کنند سرطان است، البته سرطان ریه بیماری خطرناکی است. حدود 4 نوع سرطان ریه وجود دارد که سه نوع آن رابطه مستقیم با سیگار کشیدن دارد، سرطان «ادنو کارسینوم» شایع ترین سرطان بین آن ها است. این نوع سرطان ربطی به سیگار کشیدن ندارد و در خانم ها هم زیاد مشاهده

ص: 47

می شود. اما سه نوع سرطان دیگر با سیگار کشیدن در ارتباط هستند. باید توجه داشته باشیم، در بیماری های ریوی بیماری دیگر هم وجود دارد، که شاید مردم نام آنرا نشنیده اند. این بیماری های هم خیلی می توانند، در طول عمر مریض مؤثر باشند: انواع بیماری های دیگر هم هست، ولی به طورکلی بیماری مثل بیماری های روماتیسمی می توانند ریه ها را به طور خطرناکی گرفتار کنند. ولی وقتی با مردم صحبت می کنیم، تلاش داریم شایع ترین بیماری ریه را که سرطان است، توضیح دهیم تا بتوانند با نکشیدن سیگار ، تقریباً 65 تا 70 از وقوع آن جلوگیری کنند.

تصویر

ریه ها و اجزای آن، که شامل برونش، برونشیول و آلوئول ها است.

به طورکلی بیماری های ریه به چند دسته تقسیم می شوند. بیماری های بافتی عروقی ریه و بیماری هایی که لوله های ریه را درگیر می کنند. دستگاه فوقانی دستگاه تنفس مثل سینوس ها، لوله هایی که در بینی هستند، یا لوله هایی که به آن برونش های بزرگ گفته می شوند، این ها می توانند در بیماری هایی مثل آسم درگیر شده یا کسانی که سیگاری هستند، برونشیت مزمن پیدا کرده، این بیماران دچار تنگی نفس، سرفه و گاه افزایش خلط می شوند و باید این سه تا نشانه را در نظر داشته باشند، خلط خونی یک علامت بد است و حتماً باید به پزشک مراجعه کنند.

وقتی که از درگیری بافت ریه بحث می کنیم، مثلاً در سرطان ریه مثل سرطان های قسمت دیگر بدن نظیر سرطان معده، درد در مرحله آخر بیماری خودش را نشان می دهد. چون ریه یک ارگان بسیار بزرگ است، در نتیجه سرطان باید اینقدر بزرگ شود، تا بتواند در لوله های ریه فشار آورده و بیمار را دچار سرفه یا تنگی نفس کند، تا به پزشک مراجعه کنند.

تصویر

متاسفانه به همین دلیل تنها حدود 30 درصد از بیماران سرطانی در مراحل اولیه و قابل علاج قطعی بیماریشان شناخته می شود.

درگیر می شود مردم سعی می کنند، آنتی بیوتیک مصرف کنند. در حالیکه 85 تا 90 درصد این بیماری ویروسی است که ممکن است به شکل آبریزش بینی ، عطسه، تب، سرفه، خود را نشان دهد که معمولاً با مصرف استامینوفن و مایعات خودبه خود بهبود می یابند، مگر این که بیمار یک بیماری مثل آسم، برونشیت مزمن یا فیبروز داشته باشد، که آن موقع باید به پزشک مراجعه کند.

بنابراین بیشتر مواقع عفونت های ویروسی خود به خود حل می شود. اما در نوزادان و افرادی که بالای 65 سال دارند عفونت های ویروسی می تواند به عفونت های باکتریایی تبدیل شوند، که درآن صورت باید آنتی بیوتیک مصرف کنند.

تصویر

زمانی که فرد دچار این علائم می شود، باید به چه پزشکی مراجعه کند، عمومی یا متخصص ؟

بیمار اول باید به یک پزشک عمومی مراجعه کند تا معاینه شود، در صورتی که دچار عوارض ریوی باشد پزشک عمومی بیمار را باید به متخصص یا فوق تخصص ریه ارجاع بدهد. عفونت های ریوی که بیشتر در زمستان شایع می شود معمولاً راههای فوقانی هوایی را درگیر می کند، علائم آن آبریزش بینی، تب و سرفه است و شخص دچار تنگی نفس و خلط خونی یا عفونی نیست، بیمار دچار علائم کاهش وزن زیاد نمی شود، تعریق شبانه زیاد پیدا نمی کند، حداقل بیماری اش بیشتر از 7 روز طول نمی کشد، اگر چنانچه بیماری بیشتر از این مدت طول بکشد می تواند به پزشک متخصص مراجعه کند. البته پزشکان عمومی برخی عفونت های ریوی را می توانند درمان کنند. چون بیشتر عفونت های ریوی ویروسی هستند و درمان نمی خواهند تنها آب و استامینوفن لازم دارند.

ص: 50

تصویر

تصویر

با توجه به علائمی که شما اشاره کردید، اگر در اشخاص چاق این علائم مشاهده شود، آیا آن ها بیماری ریوی دارند؟

خیلی از افراد هستند که خروپف می کنند و خوب هم می خوابند و دچار علائم انسدادی نمی شوند، یعنی راه های تنفسی این ها مسدود نمی شود و ایست تنفسی ندارند ، طی روز هم می گویند خوب بوده و خواب آلود نیستند، سردرد صبح گاهی ندارند دهانشان خشک نیست و این جور اشخاص نیاز به درمان خاصی ندارند.

تصویر

خشک مراقب خود باشند و ادویه جات کمتر مصرف کنند. برخی از خوردنی ممکن است آسم را تشدید کند، ولی وقتی ما این راه ها را پیشنهاد می کنیم احتمالا تمام بیماران آسمی فکر می کنند، که این موضوع برای تمام آنها صادق است. در حالی که این طور نیست، گوجه فرنگی ممکن است، آسم برخی بیماران را تشدید کند اما در عدهای دیگر اثری نداشته باشد، یا خربزه و انگور ممکن است بیماری برخی آسمی ها را تشدید کند بنابراین نباید یک لیست برای تمام بیماران داده شود، برای هر فرد باید طبق شرایط بیماری مشخص کرد که به کدام یک از غذاها حساسیت دارد.

تصویر

این اتفاق می افتد؟

تصویر

مساله دیگر برگشت غذا از معده به ریه است، که نکته بسیار مهمی است، هرچه ما بیشتر و جلوتر می رویم، اهمیت آن را بیشتر متوجه می شویم، امروزه تا حدودی می دانیم بیماری هایی مثل فیبروز، ممکن است رفلاکس یا برگشت غذاهای معده به مری و سپس برگشت اش به ریه را تشدید کند، یا در آسم ممکن است برگشت غذا، آن را تشدید کند در نتیجه سعی می کنیم در کنار داروهای ریوی داروهای دیگر هم بدهیم، که نفخ را رفع کند و جلو رفلاکس بیمار را بگیرد، چرا که این نفخی که به وجود می آید بسیاری از بیماری ها را تشدید می کند.

این بیماری دیده می شود. از نظر پزشکی آسم تعریف چند گان های دارد که معمولا با التهاب و قرمزی لوله های ریه همراه است. زمانی که بیمار دچار آسم می شود. لوله های ریه متورم و ساختمان آن ها عوض می شود، به عبارتی آنها کلفت تر شده و در فواصل مختلف دچار اسپاسم می شوند و بیمار دچار حملات تنگی نفس می شود.

تصویر

نشان می دهد، حملات و مرگومیر در بیماران آسمی که از طبقات کم سواد هستند، بیشتر دیده می شود.

چه اشخاصی بیشتر در معرض بیماری ریوی قرار دارند؟

کسانی که در معادن کار می کنند ممکن است به انواع مختلف بیماری ریوی دچار شوند. هر معدنی که با خاک سروکار دارد، سلیس هم در آن هست، که ممکن است، به سلیکوزیس منتهی شود، یا کسانی که در معدن زغال سنگ کار می کنند بیماری مخصوصی در ریه دارند. همچنین اشخاصی که در مرکز شهر کار می کنند، ممکن است به دلیل آلودگی برونشیت و آسم آن ها تشدید شود.

آبسه ریه چیست و اشخاص چرا به آن دچار می شوند؟

این بیماری در افراد خاصی اتفاق می افتد، سالمندان، کسانی که مواد مخدر مصرف می کنند و کسانی که سکته کرده اند، بلع آنها مختل می شود و غذا اینکه به مری برود وارد ریه می شود. کلا محتوای دهان که حاوی میکروب های بی هوازی و غیره است، ممکن است وارد ریه شده و ایجاد آبسه ریه کند. ممکن است، ابتدا به پنومونی و در برخی آبسه ریه ایجاد شود.

تصویر

برونشیت ریه

اشاره

این یک اصطلاح یونانی است برونش یعنی لوله ها و ایت هم یعنی التهاب لوله هوایی، بنابراین برونشیت یعنی التهاب لوله های هوایی، این التهاب لوله های هوایی که باید مشخص شود، که علت آن چیست، خودش بیماری نیست و انواعی داردکه

ص: 56

مهم ترین آن برونشیت مزمن است، که علت آن سیگار کشیدن و آلودگی هوا است.

آیا عفونت ریه باعث عفونت گوش هم می شود؟

تمام کسانی که آلرژی دارند، ممکن است سینوزیت یا درماتیک و پولیپ داشته باشند، در نتیجه لوله ای که بین گوش میانی و حلق است، آن هم دچار التهاب شود و گاهی مسدود شود و بیمار را مساعد به عفونت گوش کند.

تصویر

آلرژی و آسم

یکی از دلایل عمده آسم آلرژی است. یعنی بدن ما به دلایل مختلف بیش از حد به آلرژن ها و موادی که در خارج هستند، واکنش نشان می دهد. واکنش بیش از حد باعث، مخاط چشم، برونش، التهاب و قرمزی می شود که بعدها ممکن است، به شکل یک برونشیت معمولی یا آسم ظاهر شود.

تصویر

ص: 57

است و درمان آن خیلی سخت است. بنابراین توصیه می کنیم، یا از شهر خارج شوید یا در خانه بمانید. گاهی آلودگی هوا به دلیل گردوغباری است، که از کشور همسایه به داخل کشور نفوذ می کند، اگر بیماران ریوی دچار تنگی نفس شوند، چکار باید بکنند؟

همان طور که گفته شد، آلودگی هوا به هر دلیل می تواند موجب تشدید بیماری های ریوی و قلبی شود. طبیعی است که بهترین راه، اجتناب است. این بیماران باید در خانه بمانند، تا آلودگی شدید کمتر شود. اگر هم بیرون می روند از ماسک استفاده کنند.

تصویر

به گفته محققان، کودکانی که به طور مکرر دچار حملات آسم نظیر سرفه کردن، خس خس سینه، تنگی نفس یا تنگی قفسه سینه می شوند، احتمالا در اوایل دوره بزگسالی مبتلا به بیماری مزمن انسداد ریه می شوند.

بیماری مزمن انسداد ریه (COPD) جز گروه بیماری های ریوی است که موجب مسدود شدن مسیر جریان هوا شده و نفس کشیدن را سخت می کند.

بیماری COPD در بزگسالی بسیار مشکل ساز است. در صورت پیشرفت این بیماری، افراد بزگسال با چنان مشکلات سلامتی روبهرو می شوند، که امکان حضور آن ها در فعالیت های روزمره نظیر به عهده گیری مشاغل را دشوار می سازد.

تحقیقات نشان می دهد، عملکرد اولیه ریه پیشبینی کننده رشد ریه در سنین بالاتر است.

در اکثر موارد آسم دوران کودکی به مرور زمان برطرف می شود، اما در حدود 20 درصد از کودکان مبتلا به آسم در بزگسالی دارای علائم شدید بیماری خواهند بود.

ص: 59

طی آزمایشی کودکانی که در ابتدا دارای عملکرد ضعیف ریه بودند. اکثر آنها به مرور زمان دارای رشد ضعیف ریه ها بودند و شمار قابل توجهی از آن ها نشانه های ابتلا به COPD را به همراه داشتند. همچنین نتایج نشان می دهد، پیامدهای آسم برای مردان به مراتب بدتر و وخیم تر از زنان است.

در بین شرکت کنندگان، 75 درصد کودکان مبتلا به آسم مزمن، دارای کاهش عملکرد ریه یا کاهش رشد ریه تا اوایل دوره بزگسالی بودند. حتی درمان هم موجب تغییر این الگوها نشده بود. در این مطالعه، محققان وضعیت 684 شرکتکننده را در قالب «برنامه مدیریت آسم کودکی» از سن 5 تا 12 سالگی پیگیری کردند. وضعیت این افراد تا سن 23 سالگی تحت نظر بود. تا پایان مطالعه 11 درصد شرکت کنندگان معیارهای بیماری COPD را به همراه داشتند.

تصویر

می کشند و نشانه از ترشحات پشت حلق و بینی، آسم، سرطان و سل است.

تصویر

بیماری رفع شود. به برخی عارضه ها نباید ساده نگاه کرد. توجه کنید سرفه هایی که بیش از سه هفته تا یک ماه زمان ببرد، حتما باید به پزشک متخصص مراجعه کرد، تا مورد ارزیابی قرار بگیرد. درمان خودسرانه سرفه مشکلات زیادی را ایجاد می کند، زیرا متاسفانه افراد از منشا عارضه اطلاعی ندارند. درمان سرفه نسخه واحدی ندارد. که برای همه پیچیده شود.

باید سرفه براساس علت آن درمان شود، اما باید توجه کنیم برخی بیماران قبلا به پزشک مراجعه کرده و مشکل خود را می شناسند؛ پزشک به آنها گفته است که فلان بیماری را دارید بنابراین هنگامی که فرد با مشکل مواجه شد، می تواند طبق توصیه گذشته پزشک رفتار کند. کسانی که بیماری شناخته شده ای دارند می توانند خود درمانی کنند، اما هنگامی که آن درمان پاسخ نداد و مشکلشان ادامه پیدا کرد، این دسته از افراد هم باید سریعا به پزشک متخصص مراجعه کنند.

تصویر

فردی را در نظر بگیرید، که دچار سرفه های آلرژیک است و باید مشخص شود، که به چه چیزی آلرژی دارد؛ اما فرد دیگری سرفه اش جنبه دارویی دارد، یعنی آن که با خوردن یک داروی خاص، حساسیت در او ایجاد می شود. حال این فرد هم هر چقدر داروهای ضدسرفه بخورد، مطمئناً اثری نخواهد داشت، مگر آن که داروی حساسیت زا را قطع کند، تا مشکلاش برطرف شود؛ اما گاهی اوقات سرفه، عفونت جدی مانند سل یا سرطان است که نه تنها با خود درمانی مشکل حل نخواهد شد، بلکه با پیگیری نکردن، مشکلات جدی دیگری را ایجاد خواهد کرد.

در صورتی که سرفه شما یا اطرافیانتان بعد از چند هفته بهبود نیافت یا در کنار

ص: 63

سرفه، مشکلات دیگری مانند مشکل قلبی داشته اید، باید سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کنید. به عنوان مثال اگر سرفه شما حاوی خلط غلیظ سبز و زرد است،گلوی شما خس خس می کند، تب بالای 38 درجه داشته باشید، اگر شما یا اطرافیانتان تنگی نفس داشته یا سابقه بیماری های قلبی و عروقی دارید و در هنگام دراز کشیدن سرفه تان بدتر می شود، باید سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کنید.

اما نکته اساسی آن است، که اگر کودک زیر سه ماه شما، تحت هر شرایطی سرفه کند، باید سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کرد. همچنین اگر احساس خفگی و بسته شدن گلو داشته باشید یا مشکل در تنفس یا قورت دادن دارید یا سرفه شما حاوی خلط خونی باشد، باید سریعاً به اورژانس مراجعه کنید.

بیماران مبتلا به عارضه سرفه گاهی به طور مکرر و با شدت سرفه می کنند. این پرسش پیش می آید، که آیا شدت سرفه می تواند به ریه آسیب برساند؟

درست است که سرفه، سرفه می آورد، اما خود این عارضه معمولاً آسیبی به ریه وارد نمی کند و به ندرت بر اثر سرفه، شاهد شکستگی ستون فقرات یا شکستگی دنده یا پارگی عضله هستیم؛ اما مهم ترین عارضه سرفه مزمن، افسردگی است. فردی که سرفه مزمن دارد و به پزشک مراجعه نکند یا سرفه اش درمان نشود در جمع دوست و آشنایان جایی ندارد. فردی در جمع دوستان می نشیند و پس از سرفه های پیاپی، اطرافیان واکنش نشان می دهند زیرا تصور می کنند فرد دچار بیماری واگیرداری است، بنابراین از او دوری می کنند یا آن که فرد خجالت می کشد، که این خجالت زدگی و طردشدگی کمکم منجر به افسردگی خواهد شد.

گاهی در هوای سرد احساس می شود، خلط هایی در ته گلو وجود دارد. به نظر شما منشا این خلط ها به چه چیزی مربوط است؟

بیشتر خلط های ته گلو منشا آلرژیکی دارد، یعنی فرد حساسیت دارد و این آلرژی بیشتر در بینی اش تجمع می کند و از ته گلو خارج می شود، که اصطلاحاً به آن «رنیت»می گویند. چنانچه این آلرژی برطرف شود ترشحات پشت حلق نیز درمان می شود.

آلرژی بی ماریای است، که بسیاری از ما با آن درگیر هستیم؛ افراد معمولاً تحت چه عواملی به این عارضه دچار می شوند؟

آلرژی بیماری بسیار ظریفی است، ممکن است حتی سوسکی در منزل شما باشد و شما به آن حساس شوید یا مثلا فرض کنید دو عدد پسته می خورید یا بدن شما به

ص: 64

برگ درختی واکنش نشان می دهد، بنابراین آلرژی بسیار ظریف است.

تصویر

فصل زمستان است و با هوای سرد سروکار داریم؛ برخی هنگامیکه در معرض هوای سرد قرار می گیرند، احساس سرماخوردگی دارند. این مشکل ناشی از چیست؟ این مشکل نیز منشا آلرژیکی دارد. فرد در واقع سرما نخورده است، اما ممکن است، به هوای سرد حساس باشد. ممکن است حتی باد سردی که به فرد می خورد احساس سرماخوردگی به او دست دهد؛ این سرماخوردگی نیست، بلکه آلرژی است.

آلرژی عارضه ظریفی است، چگونه می توان از بروز آن جلوگیری کرد؟

افراد باید متوجه باشند که چه مواد غذایی را مصرف می کنند و در چه شرایطی بدنشان واکنش نشان می دهد. گاهی که مواد افزودنی دارند، حساسیت ایجاد کنند.

گاهی فرش و قالی داخل منزل ایجاد حساسیت می کند. موجوداتی به نام «مایت» فرش و اسباب بازی های پشمی کودکان را بسیار دوست دارند؛ این ها، به شدت آلرژی زا هستند.

تصویر

شنیده می شود، تنفس در هوای آلوده کلان شهرها، تفاوت چندانی با سیگار کشیدن ندارد؛ بنابراین در شهرهای آلوده تفاوتی میان افراد سیگاری و مردم عادی وجود ندارد. این ادعا تا چه میزان صحیح است؟

این ادعا به هیچ عنوان قابل استناد نیست؛ تنفس در آلودگی هوا قطعا تاثیراتی منفی زیادی دارد، اما به هیچ عنوان تاثیرات اش مساوی با کشیدن سیگار نیست و اثرات آلودگی هوا به مراتب کمتر از دود سیگار است.

فراموش نکنیم، میزان زیادی آلودگی هوا از طریق بینی دریافت می شود و به دلیل وجود موهای ریزی که در بینی وجود دارد، دریافت آلودگی خیلی کمتر می شود؛ همچنین حلق انسان زاویه نود درجه ای با ریه دارد که سبب می شود، خیلی از موادی که داخل دهان و بینی می شوند؛ وارد ریه نشوند؛ اما یک استثنا هم وجود دارد، وقتی در هوای آلوده ورزش کنیم، این آلودگی به سرعت داخل بدن ما می شود، زیرا در این شرایط با شدت زیادی از طریق دهان نفس می کشیم. به همین دلیل توصیه می شود، هنگامی که هوا آلوده است، ورزش نکنیم. مگر آن که به ورزش دوچرخه سواری روی بیاورید، که مشکلات کمتری دارد.

این امر در مقایسه با دود سیگار که مستقیماً وارد ریه می شود، غیرقابل مقایسه است.

ص: 66