ghaemiyeh.com
فهرست نویسی پیش از انتشار كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334 -، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا) / به كوشش مصطفی درایتی
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1391-
مشخصات ظاهری: ج.
فروست: نسخه شناسی؛ 1
شابک: دوره: 9-271-466-964-978؛ ج.9: 1-280-446-964-978
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
مندرجات: ج. 12. تقسیمات- جامه.
موضوع: نسخه های خطی ایران فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی كنگره: 1391 36د9الف/ 6620 Z
رده بندی دیویی: 31/ 011
شماره كتابشناسی ملی: 2596708
فهرست نویسی پیش از انتشار كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334 -، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا) / به كوشش مصطفی درایتی
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1391-
مشخصات ظاهری: ج.
فروست: نسخه شناسی؛ 1
شابک: دوره: 9-271-466-964-978؛ ج.9: 1-280-446-964-978
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
مندرجات: ج. 12. تقسیمات- جامه.
موضوع: نسخه های خطی ایران فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی كنگره: 1391 36د9الف/ 6620 Z
رده بندی دیویی: 31/ 011
شماره كتابشناسی ملی: 2596708
فهرستگان نسخه های خطی ايران (فنخا)
جلد دوازدهم
حاشية - حسرت نامه
به كوشش:
مصطفي درايتي
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
مولف: مصطفی درایتی | com.yahoo@Derayatimostafa
ويراستار: دكتر مجتبي درايتي
چاپ اول: 1391
ناشر: سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامی ايران
شمارگان: 1000 نسخه
مديريت هماهنگی: عباسعلی عليزاده يزدی
مديريت فني و كامپيوتر: مهندس امين رشيدي، مهندس محبوبه درايتي
آماده سازي اطالعات: علي عليزاده يزدي، حسين متدين طوسي
تقي چيت ساز يزدي، ابراهيم ملكي، عباسعلي عليزاده يزدي
تايپ و تصحيح: طاهره موسوي فر، سميرا عابد پور، مليحه فوالدي، مليحه اسالمي
طرح روي جلد: برگرفته از جلد نسخه خطي كليات سعدي دورة صفوي
با شماره ثبت 19165 كتابخانه ملي
خوشنويسي روي جلد: مهدي فالح
صفحه آرايي: مهندس محبوبه درايتي
ناظرچاپ: نصرت ا... اميرآبادي
چاپ و صحافي: قلم قم
نشاني: تهران بزرگراه شهيد حقاني (غرب به شرق)، بعد از ايستگاه مترو، بلوار كتابخانه ملي
88941946 دورنگار: 88947496 -81623315 - تلفن فروشگاه: 81623318
وب گاه: Publication@nlai.ir پست الكترونيك انتشارات www.nlai.ir
الفهرس الموحّد
للمخطوطات اليرانية
الثاني عشر
حاشية - حسرت نامه
اعداد:
مصطفی الدرایتی
آتشی: مجموعه آقاي سید علی آتشی در یزد
آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان
آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب
آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب
احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخههاي فاقد مؤلف بهکاررفته است که نام مشترك دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت میدانیم
احتمالاً همانند: در مورد نسخههاي فاقد مؤلف بهکار رفته که نام مشترك دارند ولی ما احتمال میدهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.
احتمالا بعضا همانند: در مورد نسخههایی بهکار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترك دارند و تعدادي نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال میرود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.
ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.
اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
الفبائی: فهرست الفبائی نسخههاي خطی کتابخانه آستان قدس رضوي.
الهیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد.
امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان
امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هرکدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.
امامعصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز
امام هادي: کتابخانه عمومی امام هادي در مشهد
امیرکبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین
امیرالمؤمنین: کتابخانه امیر المؤمنین بشرویه
انجامبرابر: انجام برابر نمونه کتاب.
اندازه: اندازه صفحه.
اوراق عتیق: مجموعه اي به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شوراي اسلامی منتشر شده است.
اهدائیف: فهرست نسخههاي خطی اهدائی رهبري به آستان قدس رضوي، تالیف رضا استادي
اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه هاي خطی اهدائی رهبري به آستان قدس رضوي که چندین جلد آن منتشر شده است.
بیتا: بدون تاریخ کتابت. بیکا: بدون کاتب.
پ: پشت
تا: تاریخ کتابت.
جا: محل کتابت.
چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه
حججی: کتابخانه آیه اﷲ حججی نجف آباد
حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران
حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان
خاتمالانبیاء: کتابخانه مدرسه خاتم الانبیاء (صدر) بابل
دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ سلامی
دار الحدیث: کتابخانه مرکز دار الحدیث در قم
دانشگاه: کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران
د.ث: به معناي دفتر ثبت کتابخانه مجلس شوراي اسلامی است.
دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراك.
دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند
ذکاء،یحیی: مجموعه ذکاء یحیی
ر: رو
رایانه: رایانهکتابخانه ملی ایران وکتابخانه آستان قدس رضوي و در مواردي کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابلپیگیري است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن میباشد که در اختیار ماست و براي کنترل کار خود ما میباشد.
رضوي: کتابخانه مرکزي آستان قدس رضوي
روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی
سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهري (سپهسالار)
سریزدي: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدي)
سعید نفیسی: نسخههاي خطی مرحوم سعید نفیسی
سم: سانتیمتر
سنا ف: فهرست نسخههاي خطی کتابخانه مجلس سنا که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شوراي اسلامی منتقل شده است.
سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)
شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز
شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤید)، این مجموعه شخصی که ظاهرا هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداري میشد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداري میشود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوي انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبري نگهداري می شود.
صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان
طبسی: کتابخانه طبسی حائري در قم
عبدالعظیم: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ري
عکسی: این تعبیردر دو جا به کار رفته است: یکی در کنار شماره برخی از نسخهها که به معناي آن است که نسخه، عکسیاست و باید براي یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده، به عکسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه میباشد.
علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیراز که نام شیراز در قبل از آن آمده است.
علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکیت هران
عمومیساري: کتابخانه عمومیساري
عمومی: با کلمه قبل سمنان: کتابخانه عمومی سمنان
عمومی: با کلمه قبل مراغه: کتابخانه عمومی مراغه
غیر همانند: در مورد نسخههایی که نام آنها یکی است ولی نسخهها متفاوت است و به دلیل صرفهجویی و جلوگیري از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.
ف: این رمز در مورد مأخذ بهکار رفته است و هنگامی که براي یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف»: به معناي فهرست، به کار رفتهاست و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شد هاست.
فاضل: کتابخانه آیهاﷲ فاضلخوانساري
فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم
فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان
فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض
فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم
فیلم ها: فهرست فیلمهاي کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران
قاضیطباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز
قمربنیهاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان
کا: کاتب
کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی
گ: برگ.
گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آیه اﷲ العظمی گلپایگانی.
گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
مجلس: کتابخانه، موزه و مرکزاسناد مجلس شوراي اسلامی
محدثارمويمخ: فهرست مجموعه نسخههاي خطی محدث ارموي، مخطوط
محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.
مختصر ف: فهرست مختصر نسخههاي خطی مجلس شوراي اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.
مخ: به معناي مخطوط بودن فهرست میباشد.
مدارك فرهنگی: سازمان مدارك فرهنگی انقلاب
مدرسه غرب: کتابخانه مدرسه غرب همدان
مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد
مرعشی: کتابخانه عمومی آیه اﷲ العظمی مرعشی نجفی
مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.
مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم
مروي: کتابخانه مدرسه مروي تهران
مسجداعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم
مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها السلام
مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح
ملک: کتابخانه ملک
ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.
مهدوي: مجموعه دکتر اصغر مهدوي
موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران ( موزه ایران باستان)
مؤسسه آیه اﷲ بروجردي: مؤسسه حضرت آیه اﷲ العظمیبروجردي.
مولوي: عبد المجید مولوي (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است.)
مینوي: مجتبی مینوي
نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی
نسخه پژوهی: مجموعهاي با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شوراي اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.
نشریه: نشریه کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران
نک: این علامت به معناي «نگاه کنید» میباشد و در موارد ارجاع بهکار رفته است. ارجاع دو گونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلا در جاي دیگري که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگري ثبت شده است که در واقع به معناي «نیز نگاه کنید» میباشد.
نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد
نمازي: کتابخانه مدرسه نمازي خوي
نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهی تهران)
وابسته به: این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثري دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرح ها، حاشیه ها، تعلیقهها، منتخبها، مختصرها، گزیده ها، و ترجمهها بهکار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز میتوانید به اثر اصلی مراجعه کنید.
وزیري: کتابخانه وزیري یزد
همانند: این کلمه در جایی بهکار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معناي آن است که نسخهها یک اثر است.
در آوانگاري عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوري شود:
1- در آوانگاري فقط حروفی که تلفظ میشوند، ضبط میگردند. مثال: آداب الشریعه= ādāb-oš šarī‘
2- عنوان کتابهاي فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتابهاي عربی با تلفظ عربی آوانگاري شده اند.
مثال: آداب صوفیه= ādāb-e sūfīye
آداب الصوفیه= ādāb-uṣ ṣūfīya
3- کلمات و ترکیباتی که از زبان هاي دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.
مثال: اسطرلاب= ostorlāb
ابواب الجنان= abvāb-ol jenān
4- چون در آوانگاري مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.
5- براي آوانگاري کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.
تصویر
الف- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:
تصویر
تصویر
ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی:
تصویر
تصویر
حاشیه
حاشیة شرح المختصر- حاشیة تجرید الاعتقاد
حاشیة شرح المختصر- حاشیة شرح مختصر الاصول
ḥāšīyat-u š.-il muxtaṣar
عبادي، احمد بن قاسم، - 994 قمري
‘ebādī, ahmad ebn-e qāsem ( - 1586)
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792ق)
تعلیقاتی بر کتاب الشرح المختصر تفتازانی که بعضی از شاگردان وي جمعآوري کرده اند.
[الاوقاف العام موصل 2/ 201]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 459
آغاز: نحمدك اللهم علی ما أنعمت به من بدیع المعانی؛ انجام: الافزاع و الاحوال الکفار اي التی قد یتوهم عدم مناسبتها للابتداء و الختم.
خط: نسخ، کا: احمد بن علی ملطی، تا: یکشنبه 11 شوال 1078ق، جا: قسطنطنیه؛ جلد: چرم مشکی، 214گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 372]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl = ḥāšīyat-u š.-il ‘aḍudī ‘alā muxtaṣar-il muntahā = š.-uš š.
تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 - 792 ؟ قمري
Taftāzānī, mas‘ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
تاریخ تألیف: 20 (یا 28) ذیحجه 770 ق؛ محل تالیف: خوارزم جمال الدین عثمان بن عمر معروف به ابن حاجب (- 646ق)، کتابی در اصول فقه نگاشته به نام «منتهی السؤل و ا مل فی علمی الاصول و الجدل» که بعداً آن را مختصر کرده و مشهور به «مختصر المنتهی و مختصر ابن حاجب و مختصر الاصول» میباشد بر این مختصر شروحی نگاشته شده که از آن جمله است شرح عضدالدین ایجی بر این شرح عضدي نیز تعلیقاتی نوشته شده که از جمله تعلیقات سعد الدین مسعود بن عمر تفتازانی میباشد که همین کتاب ما است و به نام «شرح شرح مختصر الاصول» یا «حاشیه تفتازانی بر شرح عضدي بر مختصر ابن حاجب» موسوم می باشد. در الذریعه (6/ 129) حاشیهاي با همین آغاز آمده است و به دیگران نسبت داده شده است. مؤلف این کتاب پس از این که در مقدمه آن توصیفات و تعریفات کاملهاي از کتاب «مختصر الاصول ابن حاجب» و «شرح عضدي» کرده میگوید: با همه این مراتب باز نقاب اشکال بر چهره معانی و مقاصد دو مؤلفه مذکور افتاده جمعی از رهی خواستار گرهگشایی و پرده برداري از عروس معانی این کتاب مذکور و تعلیق حواشی بر آن گردیده، با این که زمانه اجازه فکر در معقولات نمیداد و بازار علم و دانش را رواج و رونقی نبود از خداوند استمداد جسته و به جمع نوشتههاي خود در این موضوع پرداخته و مشغول به حل شکوك و شبهات شده و اشکالات و اعتراضاتی که بر شارحین کتاب است تذکر داده و با توجه یه عدم ایجاز و اطناب و ذکر نکردن مسائلی که مربوط به اصل کتاب نبود تألیف این کتاب را انجام دادم. این کتاب شرح قولی است و مؤلف نامی براي آن نگذارده و از عبارتی که در مقدمه آن است آن را «حاشیه بر مختصر الاصول» توان خواند.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي وفقنا للوصول الی منتهی اصول الشریعة الغراء و شرح صدورنا بنور الاهتداء الی سلوك محجتها البیضاء و الصلوة علی سیدنا محمد خیرالرسل و ختم (خاتم)
الانبياء و علي آله و اصحابه هداة السبيل الي النجاة يوم الجزاء و
بعد فكما ان المختصر للشيخ الامام جمال الدين اين حاجب
خصه الله من الكرامة باعلي المراتب يجري من الاصول مجري
الغرة من الكميت بل الدرة من الحصي و الواسطة من العقد
لاالفقرة من الحلي كذلك شرحه للعلامة المحقق التحرير المدقق
عضدالملة و الدين اعلي الله درجته في عليين يجري من الشروح
مجري العذب الفراتمن البحر الاجاج بل عين الحيوة من ينابيع
الفجاج و يلوح خلالها كانه بدر مضيء بين الاجرام بل كوكب
دري توقد في الظلام (لم یر) و لم یرو مثله فی زبر الاولین و لم یسمع بما یوازیه و یدانیه فکر الاخرین ...
انجام: و هذا معنی قوله و فیما ذکر ارشاد لذلک و اﷲ الهادي الی سبیل الرشاد و المسئول نیل العصم و السداد و هو حسبنا ونعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر
چاپ: آستانه (استانبول)، سنگی، بدون تاریخ؛ بولاق، 1316ق؛ قاهره، 1393ق
[کشف الظنون 18/253-1857؛ معجم المطبوعات العربیه 1/ 679؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 382؛ الاوقاف العام موصل 16/23]
آغاز و انجام: برابر؛ (قال المصنف) و قد اتفق الفراغ عن جمع هذه الفوائد (و نظم هذه الفرائد) الفقیر الی اﷲ الغنی مسعود بن عمر المدعو بسعد التفتازانی فی العشرین من ذاالحجة حجة (سنة) سبعین و سبعمائة بخوارزم حمیت عن الآفات انشاءاﷲ تعالی (الحمدﷲ) ...
خط: نسخ، کا: ابوالمعالی عبداﷲ بن محمد بن مسعود حسنی هروي، تا: 23 محرم 777ق؛ مصحح، محشی با نشان «ه-» یا «12»، «سلطان دام ظله» و «سلطان العلماء دام ظله العالی»؛ مهر: «عبدالموفق للسداد محمد علی بن عبدالجواد»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زرد، 161گ، 26 سطر (14×19)، اندازه: 5/20×25سم [ف: 6 - 2290]
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 ربیع الثانی 783ق [اگر ساختگی نباشد ولی نسخه کهنه است]؛ محشی؛ تملک: قطب الدین محمد بن شیخعلی شریف لاهیجی با مهر «اغثنی یا قطب الاقطاب 1063»؛ مهر: محمد یوسف بن عبدالوحید، لطفعلی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زرد، 256گ، 21 سطر (9×12)، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 376]
خط: رقعی، کا: لطف اﷲ بن ابی الفتوح، تا: 4 رمضان 786ق؛ مصحح؛ روي برگ اول ابیاتی است که اواخر شعبان 870 نوشته شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 199گ، 27 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 4 - 348]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن هابیل بن عبداﷲ، تا: شنبه 20 شعبان 788ق [ف: 52]
آغاز: الاعتراضات طاویا کشح المقال؛ انجام: و فیما ذکر ارشاد لذلک
خط: نستعلیق، کا: حسن، تا: 791ق، جا: کرمان؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، ابعاد متن: 7×15، اندازه: 12×22سم [الفبائی ف: 201]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن امیرك بخاري کتانی، تا: 793ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: رویه ساغري کاغذي بنفش، 162گ، 29 سطر، اندازه: 6/ 15×9/ 25سم [ف: 1 - 299]
خط: نسخ، کا: اسعد بن احمد بن محمد حسینی موسوي، تا: 795ق؛ مصحح، محشی به خط قوام الدین محمد کربالی؛ تملک: محمد بن محمد بن ابی طاهر در ربیع الثانی 805؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن سرخ، 231گ، 25 سطر، اندازه: 4/ 14×22/5سم [ف: 1 - 299]
خط: نسخ، کا: ایوب بن قطلو بک حنفی، تا: 27 جمادي الاول 797ق، جا: قاهره؛ مصحح؛ تملک: جمال الدین محمد بن حسن بن اسحاق حسینی، عماد بن سید غلامعلی حسنی، محمد باقرتویسرکانی به تاریخ 25 ذیقعده 1235، محمد علی بن محمد هاشم موسوي روضاتی؛ مهر: «الراجی جلال الدین بن الموسوي» (بیضی)، «عبده محمد جعفر بن غلام علی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 130گ، 21 سطر، اندازه: 14×5/18سم [ف: 11 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 4 جمادي الاول 801ق؛ تملک: حسن بن علی در 1050؛ کاغذ: استانبولی، فاقد جلد، 190گ، 27سطر (13×20)، اندازه: 18×26سم [ف: 17 - 447]
خط: نسخ مایل به رقعی، کا: محمود بن یوسف بن احمد بن محمد مهدي الربعکانی؟، تا: سهشنبه جمادي الاول 805ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 162گ، 31 سطر، اندازه: 5/17×28سم [ف: 4 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد بن عبداﷲ، تا: سلخ شعبان 810ق؛ افتادگی: وسط (از برگ دوم این نسخه حدود 8 برگ افتاده)؛ در ربیع الاول 811 با نسخه اصلی مقابله و تصحیح شده، محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 184گ، 25 سطر، اندازه: 10/8×7/ 19سم [ف: 16 - 143]
بیکا، تا: 822ق [نشریه: 13 - 361]
خط: نسخ، کا: شکراﷲ بن باباشاه بن عزالدین تبریزي، تا: آغاز شعبان 833ق؛ در 28 جمادي الثانی 1252 از ملا محمود خریده شده با مهر ابوالقاسم؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 25سطر (9/5×16)، اندازه: 1/54×23/5سم [نشریه: 3 - 171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی السرانی، تا: دهه اول جمادي الاول 837ق، جا: هرات؛ مصحح، محشی؛ تملک: جلال الدین محمد بن رفیع الدین محمد الفرتویانی با مهر «المذنب جلال الدین محمد» (بیضی)، محمد رفیع حسینی خلخالی و مهر «عبدالقادر ... الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 183گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 3 - 425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: داود بن محمد بن محمود، تا: جمادي الاول 843ق، جا: برسه مدرسه مراد بن محمد بن بایزید خان؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 210گ، 21 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 16-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن موسی بن محمود انقري، تا: ذیحجه 851ق، جا: آنقره؛ مصحح؛ واقف: آسیه آغا سلطان زاده؛ کاغذ: حنایی بغدادي، جلد: میشن مشکی، 214گ، 19-20 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 16 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مسعود بن محمود سلمانی قبادیانی، تا: 852ق؛ محشی از مولف و به نقل از تلویح بدون نشان و حاشیههایی به خط دیگر؛ تملک: میر محمد صالح حسینی پسر میر عبدالواسع مورخ 1075ق، ابوالقاسم رضوي مورخ 1050ق؛ همچنین این یادداشت «حق ملک شاه محمود حکیم هروي بود در بلده بخارا خریده شد سنه 955 با شرح مواقف و شرح مقاصد از نتایج علام العلما قاضی ... شیروانی»؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 245گ، 15 سطر، اندازه: 14×22/5سم [نشریه: 13 - 233]
خط: نسخ، کا: عمر بن یوسف بن موسی بن علی شافعی، تا: 859ق؛ مصحح؛ تملک: صدرالدین خلف اخوند ملا محمد با مهر «عبده صدرالدین بن محمد» (مربع)، احمد بن میرزا محمد رحیم؛ جلد: تیماج قهوه اي، 118گ، 27 سطر، اندازه: 12×27/5سم [ف: 37 - 450]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عثمان بن ... (کذ) عمر المنسوب الی العمادیة، تا: 869ق؛ واقف: نائینی؛ 268گ، 21 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 6 - 24]
خط: نستعلیق، کا: اویس بن ابی اسحاق بن مشایخ کججی، تا: قرن 9؛ مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: صبغة اﷲ بن روح اﷲ حسینی به تاریخ 990 در مدینه «بلد النبی»؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده اما مویردي» (مربع)، «محمد کاظم حسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 268گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 21 - 57]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 9؛ واقف: حاج محمد هاشم تاجر، ذیقعده 1231ق؛ جلد: گالینگور سبز، 302گ، 25 سطر [ف: 1 - 93]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: تحریري زیبا، بیکا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ تملک: سیدعلی حسینی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 286گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: هو النفی و ذهب القاضی عبدالجبار
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: حنایی ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 210گ، 21 سطر، اندازه: 2/13×18سم [ف: 16 - 145]
آغاز: لیست من اجزاء العلم و جوزه الشارح المحقق؛ انجام: لان الغالب من الشارع انه اذا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نباتی و نخودي، جلد: قهوه اي، 349گ، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 146]
مباحث التصدیقات تا الکلام فی القیاس؛ بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ واقف: ملا عبدالسمیع؛ کاغذ: دولت آبادي، 21سطر (9/5×13)، اندازه: 13×18/5سم [تراثنا: س6ش1 - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمدتقی بن محمد مومن فسوي شیرازي؛ جلد: تیماج سرخ، 237گ، 22 سطر، اندازه: 10×19سم [ف مخ: 2 - 703]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ جلد: تیماج تریاکی، 177گ، 27سطر (9×16)، اندازه: 14×23سم [ف: 10 - 1569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مهر: «حیدري» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف پارچهاي رنگارنگ، 239گ، 21 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 36 - 232]
آغاز: برابر؛ انجام: و الظرف متعلق بقوله ثقل الاستاد و المعنی ان تقدم التحریم علی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: حاجی سید محمد صدر الصدوري متخلص به خاك در قزوین از استاد محمد بنا در محرم 1361ق؛ و یادداشت امانت محمد قاسم از محمد تقی حسینی؛ انتقالی از مدرسه آیت اﷲ بروجردي شهر ري در اردیبهشت 1370؛ جلد: گالینگور سیاه، 118برگ،23سطر(8/5×15/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 20 - 66]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ» م د، م ف، شاه، س، م ن»؛ تملک: سید علی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 174گ، 25 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×23سم [ف: 578]
انجام: لکان مستحیل ظن نقیض الشیء مع ذکر الحکم لاجل العلم فان عند ظن نقیض الشیء یکون الشیء موهوما و اذا کان ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: عماد الدین محمد بن کمال الدین، تملکی به سال 913؛ اهدایی: ورثه امام زاده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 138گ، 29 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 1 - 145]
آغاز: من غیرهم اما ولم ینکر الاحتجاج به عاد واعترض علیه بان ذلک انما فهم بالقرائن لان الناقلین بها لم ینقلوا نص الواضع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ 96گ، 26 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 73]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 322گ، 22 سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 98]
بیکا، تا: قرن 10، مصحح، محشی [تراثنا: س18ش1و2 - 215]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن میر علی جرفادقانی، تا: 27 محرم 908ق؛ مهر: «عبده محمد رضا الشریف الحسینی» (مربع)، «فبشره بمغفرة و اجر کریم» (مربع)، «لا اله الا اﷲ العبد فتح اﷲ» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 263گ،20 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 10 - 136]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 15 شوال 940ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 21/5×5/ 41سم [نسخهپژوهی: 2 - 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 19 جمادي الاول 970ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 246گ، 21 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1521]
خط: نسخ، کا: عبد اللطیف کشمیري، تا: سهشنبه 8 ذیحجه 979ق، جا: مشهد رضوي؛ افتادگی: وسط؛ جلد: تیماج قرمز، 257گ، 19 سطر، اندازه: 5/12×18سم [ف: 24 - 68]
آغاز: أسوف الامر من یوم الی یوم و من شهر الی شهر
خط: نسخ، کا: شمس الدین رمال، تا: جمعه 26 ذیقعده 979ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 261گ، 22 سطر، اندازه: 1/50×18/5سم [ف: 21 - 29]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن شریف نطنزي، تا: 5 شعبان 979ق، براي ملک العلماء حبیب اﷲ نائینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 22 سطر (7×16)، اندازه: 12×22سم [رشت و همدان: ف: - 1336]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 981ق؛ تملک: محمد بن حسن اصفهانی (ظاهراً خط حضرت فاضل هندي است)؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: چرمی، 302ص، 25 سطر، اندازه: 12/5×23/5سم [ف: 1 - 581]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 3 رجب 983ق، جا: شوشتر؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: حنایی؛ جلد: تیماج مشکی، 184گ، 25 سطر (10×15)، اندازه: 17×25سم [ف: 2 - 216]
آغاز: موضع لدي ولا للمتقین ثواب لما انا فی زمان لیس منه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هدایت اﷲ بن شاه حسن الحسینی [کذ] الموسوي، تا: چهارشنبه 19 شوال 987ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ واقف: حاج احمد آقا فاضل،اسفند1366؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن تریاکی، 223گ، 23 سطر، اندازه: 11/5×22/5سم [ف: 16 - 144]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الاول 989ق؛ مصحح؛ تملک: علی بن حمزه بن شمس الدین حلی؛ اندازه: 12×22/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 187]
خط: نستعلیق ریز، کا: محمد حسین یزدي، تا: 991ق، جا: اصفهان [ف: 49]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: قطب الدین محمد بن غیاث الدین منصور حسینی، تا: 25 شعبان 994ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 41 سطر، اندازه: 12/5×9/ 23سم [ف: 7 - 198]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 ذیقعده 996ق؛ مصحح، مقابله شده، اول نسخه امضاي شیخ بهاءالدین محمد عاملی مشهور به شیخ بهائی؛ مهر: «عبده حاجی محمد» (بیضی)، «لااله الااﷲ الملک الحق المبین عبده نوروز» (مربع)؛ تملک: جمال الدین حسین عبدالوهاب حسینی قمی؛ واقف: حسن صدرزاده خویی، 1347 ش؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 148]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر (8×5/15)، اندازه: 14×25/5سم [ف: 5 - 205]
آغاز: ما یشتمل الکلام النحوي و الزاید علی حرف واحد وان کان مهملا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قرمز، 193گ (1ر-193ر)، اندازه: 13×25سم [ف: 23 - 60]
آغاز: دلائل الاحکام لانه کونه دلیلا بلغ من الظهور الی حیث لم یختلف فیه اصلا بخلاف باقی الادل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 146گ، 30 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 72]
آغاز: بسمله و به الاستغناء و علیه التکلان و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم الحمدﷲ الذي؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج تریاکی، 283گ، 17سطر (5/6×12)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 9 - 481]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ مهر دایري وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج قرمز، 239گ، 23سطر، اندازه: 13/5×25سم [اوراق عتیق: 1 - 191]
حاشیه شرح مختصر الاصول 19
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: اسماعیل بن حاجی ملا خداداد، رجب 1223؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 240گ، 20 سطر (5/5×12)، اندازه: 11×20سم [ف: 16 - 672]
خط: نسخ، کا: سیدي محمد بن اوحد الدین نصراﷲ عطایی، تا: قرن 11؛ مهر: ابوالقاسم بن محمد صادق حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 261گ، 17 سطر (7×18)، اندازه: 12/5×25سم [ف: 9 - 951]
خط: نستعلیق ریز، کا: نورالدین ابوالحسن محمد بن صفی الدین محمد بن علی، تا: دوشنبه 2 ذیقعده 1000ق، جا: سلامه حجاز؛ محشی «منه» و «م ل» و «ح ل» و «سید قدس سره» و «شیخ حسین مدظله العالی»؛ پس از این یک صفحه تفسیر آیة الکرسی است از عطاء اﷲ بن محمود حسینی به همین خط؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز مقوایی تازه، 223گ، 23سطر (5×14)، اندازه: 10/5×21سم [ف: 375]
خط: نسخ، کا: علی رضا بن جلال الدین محمد صاحب رصد، تا: 4 جمادي الثانی 1006ق، جا: حیدرآباد کلکنده؛ تملک: مشکور بن محمد، تقی الدین محمد بن صدرالدین علی، محمد مهدي بن رضی الدین محمد هروي؛ مهر: «المهدي من هدیت» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 248گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×24سم [ف: 8 - 400]
خط: نسخ، کا: محمد علی امیدي بروجردي، تا: 1016ق [ف: 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 2 ذیحجه 1020ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ در تملک خاندان فیض بوده؛ مهر: «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)، صدرالدین محمد بن ابوتراب بن نصیرالدین سلیمان فیضی کاشانی «صدرالدین محمد بن ابی تراب الفیضی» (بیضی)، «کمال الدین اسحاق» (بیضی)؛ یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی در 1368ق؛ تملک: مراد بن سید عراب حسنی هزار جریبی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج ساغري مشکی، 269گ، 19سطر (8×14)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 34 - 197]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1020ق؛ جلد: تیماج، 185گ، 21سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 69]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن علی طالقانی، تا: جمعه سلخ ذیحجه 1020ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 165گ،
25 سطر، اندازه: 12/5×23/5سم [ف: 15 - 328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شرف الدین علی جلدکی، تا: 26 صفر 1021ق؛ افتادگی: آغاز؛ 240گ، 23 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 6 - 24]
آغاز: برابر
کا: محمود طباطبائی، تا: 1034ق [ف: 115]
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر رمضان 1034ق؛ محشی با نشان «م ن»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 171گ، 23 سطر (9×17)، اندازه: 17×26سم [ف: 16 - 360]
آغاز: الامر من یوم الی یوم و من شهر الی شهر تمر اللیالی لیس للنفع موضع لدي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 ذیحجه 1043ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ از موقوفات الفت؛ جلد: تیماج مشکی، 294گ، 25 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 2 - 607]
کا: حسین بن ولی بن یعقوب روزافزون مازندرانی، تا: 27 ذیحجه 1044ق، جا: شیراز مدرسه الخانی [دلیل المخطوطات: 1 - 228]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن امین الدین حسین کازرونی، تا: شوال 1044ق، به جهت شمسا محمد طالب؛ محمد طالب بن حاجی حیدر اصفهان کتاب را استکتاب و مقابله و تصحیح کرده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 211گ، 25 سطر، اندازه: 13×26/5سم [ف: 17 - 321]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1048ق؛ تملک: محمد علی گلپایگانی، عبدالغنی یزدي با مهر «الملک ﷲ الغنی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 18ص، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 379]
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین اردکانی یزدي، تا: جمادي الاول 1048ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ابوطالب بن احمد حسینی تنکابنی با مهر «عبده ابوطالب بن احمد الحسینی» (بیضی)؛ مهر: «رفیع الدین اردکانی یزدي»؛ واقف: هادي الحسینی، با مهر «عبده هادي الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 215گ، 25 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 2 - 320]
آغاز: و اﷲ سبحانه ولی الفوز و التوفیق و منه الهدایة الی سواء الطریق و هو حسبی و نعم الوکیل الکلام فی صدر الکتاب
خط: نستعلیق، کا: نادر محمد بن عبدالرحیم نوقانی، تا: 26 جمادي الثانی1050ق، جا: مشهد رضوي؛ افتادگی: آغاز؛ 302گ، 17 سطر، اندازه: 14×5/25سم [ف: 2 - 313]
آغاز: قال فی المبادي اللغویة، قوله لان التنکیر بیان لترتیب نهد الکلام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن عماد الدین محمد عربشاهی، تا: 15 ربیع الثانی 1054ق؛ صورت وقف کتاب از مال عبدالنبی بن علی نقی زنجانی در 1150؛ تملک: مرتضی محسنی، محمد رضا تبریزي؛ 262گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5سم [مؤید: 2-250]
آغاز: الامکان الخارجی و بالاحتمال الامکان الذهنی و نفی الثانی لاینافی ثبوت الاول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن جرفادقانی، تا: نیمه رجب 1055ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 105گ (1ر- 105ر)، اندازه: 13×17سم [ف: 13 - 315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: کشمیري، محمد باقر بن حیدر، تا: 1059ق؛ کاغذ: نخودي؛، جلد: تیماج ماشی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 1067ق، جا: گلپایگان (جربادقان)؛ جلد: مقواي کرم عطف تیماج مشکی، 232گ، 23 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 3 - 1521]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي وفقنا للوصول الی منتهی اصول الشریعة الغراء وشرح صدورها بنوراﷲ ... و بعد فکما أن المختصر للشیخ الامام جمال الملة و الدین ابن الحاجب؛ انجام: وما فیه جهات علی ما فیه جهتان الغیر ذلک من التفاصیل وهذا معنی قوله و فیها ذکر ارشاد لذلک. و اﷲ الهادي سبیل الارشاد والمسئول لنیل العصم والسداد وهو حبسی ونعم الوکیل
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 20 ربیع الاول 1072ق؛ مصحح، نسخه بدل آورده شده؛ جلد: تیماج، مشکی، 259گ، 15-19 سطر، اندازه: 5/11×19سم [ف: 3 - 1520]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: 1075ق؛ واقف: والی خراسان، 1145ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر (7×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد امین، تا: 22 ربیع الاول 1078ق، جا: کشمیر؛ واقف: حاج میرزا وزیر، اسفند 1309؛ کاغذ: حنایی،
جلد: میشن، 303گ، 19 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 6 - 24]
آغاز: برابر؛ انجام: نوعاً بدون الاختلاف حکماً و أما مثل أکرم بنی تمیم و ربیعة فظاهر من عطف المفرد لکن المراد و أکرم تمت الکتاب.
خط: نسخ، کا: ابن استاد ولی بیک همدانی، تا: جمادي الثانی 1085ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 212گ، 19 سطر، اندازه: 15×5/26سم [ف: 1 - 213]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: یحیی بن حسن بن احمد بن یحیی بن ابراهیم الاسی، تا: پنجشنبه 20 ربیع الاول 1088ق، جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 272]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 [نشریه: 7 - 697]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن عبدالرحمن، تا: ربیع الثانی 1181ق؛ جلد: گالینگور سبز، 256گ، 22 سطر، اندازه: 14×28سم [ف مخ: 3 - 1270]
آغاز: فی المبادي اللغویه لان التفکر بیان لترتیب هذا الکلام؛ انجام: برابر
از اول مبحث مبادي لغویه تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ واقف: سید محمد علی رضوي، در 1211؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 213گ، 22 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 6 - 24]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: علی بن احمد مشهور به خواجه زاده؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج روغنی، 27 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 88]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ یادداشت میرزا محمد خلف رحمن به تاریخ 7 ذیقعده 1232؛ 130گ، اندازه: 9×14سم [ف: 2 - 378]
خط: نسخ، کا: احمد بن علی خونساري، تا: 1233ق؛ 200گ، 26سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 1 - 87]
آغاز: فانه لابد فیه من حصول مقدمتین؛ انجام: موضع لدي ولا للمتقین ثواب لما انا فی زمان لیس منه.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: 14 ذیحجه 1277ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی کشمیري، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابري، 233گ، 17 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 145]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله هو نقص المعنی اي وجود الحکمة المقصورة من الوصف مع عدم الحکم ... واذا تحقق یجاب بابداء المانع وح فهل للمعترض انه یدل علی وجود.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا باروکش پارچه آبی، 235گ، 22-23 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور سبز، 263گ، 21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 703]
آغاز: مسائل الحرام قوله معناه ان له ترك ایه ماشاء؛ انجام: فیجتمع النقیضان.
از اول «مسائل حرام» تا اواسط «مسائل تخصیص بمنفصل»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 62گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 24]
آغاز: برابر؛ انجام: أما نفس الحرمة و الاباحة لازمان لهما و هما متنافیان فیکونان متنافیین.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 198گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 89]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور آبی [ف: 1 - 402]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف و دیگران؛ جلد: تیماج قهوه اي، 231گ، 25 سطر، اندازه: 12/5×25/5سم [ف: 5 - 123]
آغاز: برابر
خط: نسخ ریز، بیکا، بیتا؛ 307گ، 23 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 2 - 479]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مهر: تملک احمد علوي؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 318گ، 22 سطر (6×1/51)، اندازه: 11×1/58سم [ف: 19 - 362]
94 شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه: 40-ش/115
آغاز: برابر؛ انجام: الملازمه بین المجاز الاخر و محل حقیقته و الحاصل انه فما کانت علاقه احد المجاز بین اشهر و اقوي اواظهر من علاقه
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادي،
جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 256گ، 17 سطر (8×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد بن شیخ فرید، تا: یکشنبه 10 جمادي الثانی، جا: حیدرآباد؛ مصحح؛ تملک: محمد باقر بن حاجی مرادخان خسروشاهی، عبداﷲ بن حکیم اسماعیل با مهر «یا ابا عبداﷲ»؛ واقف: مولانا عبدالعظیم خوانساري، جلد: تیماج قهوه اي، 229گ، 25 سطر، اندازه: 14×27سم [ف: 25 - 127]
بیکا، بیتا [میراث شهاب: س9ش2 - 31]
آغاز: برابر؛ انجام: للمسبب سواه و مبنی الاحتیاج
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: حنایی، جلد: اسقاطی، 25سطر (7×16)، اندازه: 13×24سم [رایانه]
آغاز: علی ان من المبادي ما هو اجزاء با تحقیقة کالیتصور؛ انجام: و هذا هو الموافق لکلام ... آمدي فمن همنا قیل ...
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: مشمع [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد اتفق الفراغ من جمیع
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج دو رویه [رایانه]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 536]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl = ḥāšīyat-u š.-il ‘aḍudī ‘alā muxtaṣar-il usūl
ابهري، سیف الدین احمد، ق8 قمري
abharī, seyf-od-dīn ahmad ( - 14c)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
حاشیهاي است مفصل و توضیحی بر شرح قاضی عضدالدین ایجی بر مختصر المنتهی ابن حاجب. وي بعد از خطبه درباره کتاب نگاشته است: «فان شرح المختصر فی علم الاصول الذي اعتنی بتصنیفه الاستاد العلام موضح معالم الدین بزواهر المنقول و المعقول و مزین قلائد الشرع بجواهر الفروع و الاصول عضد الحق و الدین عبدالرحمن بن احمد الایجی قدس اﷲ روحه العزیز و فرغه فی قالب الکمال و البسه حلة الجمال و استخر به روائع الفاظ فائقه ... هذه حواش طالما طمحت الیها عیون الطلبة و فاضت بتمینها السن الکمله و خطبها قلوب ذوي الاقبال و نفقت حوالیها ریاح الآمال کتبها علی مواضع من الشرح یتفقر الی زیادة ایضاح و یستدعی نوع افصاح.»
آغاز: بسمله، رب یسر و اختم بالخیر یا کریم و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم. الحمدﷲ الذي شرع الاحکام و ربطها بدلائل کلی و علل تفصیلیة للاحکام ... قوله الحمدﷲ الذي برا الانام حمدﷲ تعالی علی بعض انعاماته ...
[کشف الظنون: 18/253؛ بروکلمان ذیل 1 /537 و 2/ 292]
خط: نسخ، بیکا، تا: نیمه جمادي الثانی 782ق؛ تملک: شیخ احسایی بوده که ابوالقاسم بن علی خریداري کرده، جعفر بحرانی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 27 سطر (10/5×16/5) [ف: 764]
آغاز: برابر؛ انجام: الموفق لاهتداء و السداد و وفقنا اﷲ لما ینفعنا فی الدنیا و ا خره و ختم آجالنا بالسعاد و حقق امالنا بالزیاده انه مجیب الدعوات و مفیض الخیرات
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن حسن بن محمد بن حسن ایجی، تا: اواخر ربیع الاول 809ق، جا: شیراز مدرسه بهائیه؛ واقف: مدرسه فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 139گ، 37 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 129]
آغاز: و هو امر وجدانی و الجزم بوجود العله؛ انجام: الموفق لاهتداء و السداد و وفقنا اﷲ لما ینفعنا فی الدینا و الآخره و ختم آجالنا بالسعادة و حقق امالنا بالزیاده انه مجیب الدعوات و مفیض الخیرات
خط: نستعلیق کهن، بیکا، تا: اواخر قرن 8 و اوایل قرن 9؛ افتادگی: آغاز (نه برگ)؛ محشی، توسط عبدالعزیز مفتی سقزي در 22 آذر 1310ق در تهران مقابله و تصحیح شده؛ واقف: سید کاظم عصار، دیماه 1354؛ کاغذ: نخودي سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 193گ، 26 سطر، اندازه: 14×18/5سم [ف: 16 - 130]
آغاز: الکلی لاغیر المبین کمنه افراده فان قبل لا یصدق ح قوله و المتحقق فیها الحریة المخضوع الموافقة لها؛ انجام: و فی العدد الذي ذکره المصنف فی الترجیح البسیط ارشاد للمتعدد و هدایة الیه و انه ولی المعونة للرشاد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: کاغذي رنگارنگ با مقوا، 156گ، 33 سطر (12/5×21)، اندازه: 18×28سم [ف: 33 - 490]
آغاز: برابر؛ انجام: والحمدﷲ علی نعمائه و صلی اﷲ علی رسوله محمد خیر انبیائه و علی آله و صحبه خیر اصفیائه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: وسط و انجام؛ تملک: ابوالحسن محمد محسن رضوي، رفیع الدین محمد حسینی موسوي، ملک احمد بن محمد حسین تونی، محمد کاظم بن عبدالعلی تنکابنی در 1016؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن سیاه، 155گ، 31 سطر، اندازه: 3/18×3/27سم [ف: 1 - 171]
آغاز: برابر؛ انجام: و مفیض الخیرات هذا آخر ما قصدنا بانشائه و الحمدﷲ علی نعمائه و صلی اﷲ علی رسوله محمد خیر انبیائه و آله خیر اصفیائیه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 18 ذیحجه 992ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 41 سطر، اندازه: 12/5×9/ 23سم [ف: 7 - 198]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد مهدي جرپادقانی (گلپایگانی)، تا: قرن 10؛ 366گ، 18 سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 1 - 207]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی القدر الذي ذکره المص فی الترجیح البسیط ارشاد للتعدیة هدایة الیه و اﷲ ولی المعونة للرشاد ... انه مجیب الدعوات و مفیض الخیرات هذا آخرما قصدنا بانشائه و الحمدﷲ علی نعمائه و صلی اﷲ علی رسوله محمد خیر انبیائه و علی آله و صحبه خیر اصفیائه
نسخه 20 جزء است؛ خط: نسخ ترکی، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ در پایان آن به خط تازه تري دارد: «نجز التحریر و السواد بعنایة الهادي للسداد، وقع الاتمام لقراءة کتاب شرح المختصر للمولی عضد الدین و هذه الحاشیة له ایضا بحمداﷲ و منه یوم السبت المبارك الثامن و العشرین من شهر ربیع الاول المیمون من شهور سنة تسع و تسعین و تسعمائة من الهجرة المصطفویة صلی اﷲ علیه و سلم»؛ تملک: عبداﷲ بن شیخ عثمان مدنی، محمد بن ... بن ابراهیم؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا کناره میشن، 124گ (2پ-125ر)، 23 سطر (10×14/5)، اندازه: 13/5×18سم [ف: 322]
آغاز: برابر؛ انجام: و المعنی المناسب ههنا هو الاخیر [کذ] لان اباحه ما اجمع علی تا اواخر مبحث اجماع؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: فاضلخان، 1065ق؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: تیماج دار چینی، 94گ، 37 سطر، اندازه: 12×27سم [ف: 16 - 131]
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد کاتب، تا: 15 ربیع الثانی 1002ق، جا: اصفهان، به امر سید حسین؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1315]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یستلزم انتفاء الظن انتفاء القطع
خط: نسخ، کا: عبدالعلی شیرازي، تا: 1008ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 303گ، 21 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 16-130]
آغاز: برابر
کا: عزیز بن مطر، تا: 1029ق؛ قطع: خشتی [ف: 114]
آغاز: برابر
انجام: و فی القدر الذي ذکره المصنف فی الترجیح البسیط ارشاد للمتعدد و هدایة الیه
خط: نستعلیق، کا: ابوتراب بن محمد قاسم مشهدي، تا: سهشنبه 9 رمضان 1036ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 267گ، 21 سطر، اندازه: 5/11×19سم [ف: 25 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: فان دل علی اعتقاد الحق اذ الظاهر ان المراد.
تا اواسط مبحث اجتهاد و تقلید است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: فاضلخان، 1065ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 192گ، 24 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 6 - 25]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl = ḥāšīyat-u š.-il muxtaṣar = ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il muntahā = š.-uš š
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
حاشیهاي مختصر بر شرح عضدالدین ایجی بر «مختصر الاصول» ابن حاجب مصري (-646 ق) که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است، نام محشی به خط قدیم روي برگ اول آمده است و نسبت این حاشیة به میر سید شریف به جهت برخی از نسخههاست و کشف الظنون نیز حاشیهاي را به او نسبت کرده است. جرجانی دوبار بر شرح مختصر الاصول عضدي حاشیة زده، حاشیة اولی به حاشیة قدیم و دومی به حاشیه جدید موسوم است هردو حاشیه با عناوین «قوله، قوله» میباشد. آغاز حاشیه قدیم عبارت است: «قوله من لطف اﷲ ... یعنی من لطف اﷲ سبحانه بعباده احداث الموضوعات ...» بنابراین آنچه در نسخهها به نام «حاشیه مختصر الاصول» آمده که آغازش با عبارت فوق منطبق است، حاشیة قدیمه بر شرح مختصر است.
آغاز 1: بسمله؛ قوله الحمد ﷲ اردف التسمیة بالتحیة و مفتتح الکلام اقتفاء لما ورد فی الاخبار و اقتداء بطریق الاخیار
آغاز 2: بسملة قوله: من لطف اﷲ تعالی، یعنی من لطف اﷲ سبحانه لعباده احداث الموضوعات اللغویة فانه اي اﷲ و الفاء
لتفصیل ما فبلها اذ من حقه أن بعقب الجمال لما علم حاجة الناس الی تعریف بعضهم بعضاً و اعلامهم ایاهم مافی أنفسهم و ضمایر هم من أمور معاشهم للمعاملات و المشارکات ...
انجام: و قیل لا فیهما علی الاختلاف فی الاسباب مع انها متفق علیها ذلک ان تخص غیر الشرط الشرعی بما عدا الاسباب و لا یلزم اهمال حالها لانها قد علمت ههنا و اﷲ اعلم. تم.
[کشف الظنون 18/253-1857؛ معجم المطبوعات العربیه 1/ 679؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 382؛ الاوقاف العام موصل 16/23]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة شرح مختصر الاصول؛ طوسی، علی بن محمد (- 877)
2- حاشیة حاشیة شرح مختصر الاصول؛ دوانی، محمد بن اسعد (830- 908)
3- حاشیة حاشیة شرح مختصر الاصول = المحاکمات؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
4- حاشیة حاشیة شرح مختصر الاصول؛ تاج الدین حسین بن صاعد (-10)
5- حاشیة حاشیة شرح مختصر الاصول؛ خلخالی، حسین بن حسن (- 1014)
6- حاشیة شرح مختصر الاصول؛ ساچقلی زاده، محمد بن ابی بکر (- 1150)
7- تعلیقات علی حاشیة شرح المختصر؛ علوي عاملی، احمد بن زین العابدین (-1054)
8- حاشیة حاشیة شرح مختصر الاصول
9- حاشیة حاشیة شرح مختصر الاصول؛ خلخالی، محمد بن مصطفی
آغاز: الاعتراضات طاویا کشیخ المقال عن الاطناب؛ انجام: و نعم الوکیل.
خط: نستعلیق، کا: حسن بن حاجی ملقب به صدرالدین، تا: 20 رمضان 791ق، جا: کرمان؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: شیخ محمد باقر، 1176؛ 152گ، مختلف السطر، اندازه: 12×22سم [ف: 6-24]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن محمد بن مولا عبدالکریم، تا: 831ق؛ یادداشت خلیل اﷲ بن عبد الغفار فاضل کرمانی؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج، 177ص (184-360)، 29 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 9 - 111]
خط: نسخ، بیکا، تا: 840ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 58گ (1پ-58پ)، 25 سطر (6×14)، اندازه: 10/5×20سم [ف: 17 - 84]
آغاز: ما بحققه بقدر ما یکن معه بناء المسایل علیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اواسط رمضان 852ق؛ افتادگی: آغاز (حدود 9 برگ)؛ محشی از مؤلف، مصحح، توسط تاج الدین حسین بن صاعد زیر نظر استادش، شیخ منصور راستگو در تاریخ 12 جمادي الثانی 969 مقابله شده؛ وقف مدرسه فاضل خان؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 263گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 135]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 867ق؛ مجدول، مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم مشکی، 140گ، 19 سطر (7×12)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 31 - 429]
خط: نسخ، کا: عبدالعظیم بن یحیی بن احمد بن عبدالقادر حسنی، تا: دوشنبه 29 محرم 880ق؛ محشی با نشان «منه، منه رحمه اﷲ»؛ مهر: اسداﷲ، حبیب اﷲ، عبدالنبی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی،65گ،21 سطر (8×11)، اندازه: 13×17سم [ف: 16 - 446]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قبل از 913ق؛ محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: سید محمد زمان، 1024ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 101گ، 21 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 16 - 134]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: القائم (..؟) بن عبدالوهاب، تا: 968ق؛ محشی از مؤلف و دیگران؛ تملک: سید ابراهیم حسینی ساکن اصفهان فرزند میر سید محمد بیرجندي مورخ 1185، قطلب الدین محمد بن علی؛ کاغذ: ترکی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 260ص، 19 سطر، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 10 - 1136]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 12 جمادي الاول 974ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج تریاکی، 300ص، 19سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 2 - 242]
خط: نسخ، بیکا، تا: 14 ذیحجه 978ق؛ محشی از مؤلف؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم؛ جلد: تیماج سوخت، 19 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 315]
آغاز: برابر 2
خط: نسخ، بیکا، تا: 14 ذیحجه 978ق؛ محشی از مؤلف؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم؛ جلد: تیماج سوخت، 19 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 315]
مشهد؛ مدرسه آیة الله خوئی؛ شماره نسخه: 1/ 187 بیکا، تا: 987ق، جا: قزوین [اوراق عتیق: 1 - 252]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14583/1
آغاز: برابر1؛ انجام: بان لا یکون علی تآلیف الاشکال المذکورة لا بالفعل و لا لاقوة و اما بأن ینعق شرط من شروط الانتاج کما تقدم بیانه و اﷲ أعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 990ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: شرقی، 74گ (2پ-75پ)، 20 سطر، اندازه: 5×13سم [ف: 36 - 645]
خط: نستعلیق، کا: ضیاء الحق موسوي، تا: قرن 10؛ محشی با نشان «منه، میرزا جان، محی الدین، زین الدین، محمد، م ن، یعقوب بن احمد، سید»، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 63گ (2پ-64ر)، 21سطر (6×5/11-13)، اندازه: 12×19سم [ف: 266]
آغاز: برابر1
انجام: ما قیل من انه ح یدل قوله و قیل لافیها
کامل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: مرتضی قلیخان، 1340؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 140گ، مختلف السطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 16 - 137]
آغاز: برابر1
انجام: الفعل بدون اللازم العقلی او العادي فالملازمه ممنوعه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی به حاشیه مؤلف و سیف ابهري؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 119گ، 19 سطر، اندازه: 15×18سم [ف: 16 - 138]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ضیاء الحق موسوي، تا: قرن 10، جا: مشهد رضوي، براي استاد خود خلیل اﷲ قزوینی؛ محشی با نشان «منه، شرح مطالع، م ن»، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 80گ (64پ-143پ)، 21سطر (6×11/5-13)، اندازه: 12×19سم [ف: 266]
آغاز: برابر 2
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی به حواشی «منه»؛ تملک: عبداللطیف، شیخ عیسی جزائري؛ مهر: «عبده محمدصادق 1164»؛ 56گ، 18 سطر، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه-ف: - 15]
آغاز: جل جلاله بصفات ذاته و افعاله؛ انجام: لا فرق بین الجمع المنکر و المثنی مؤثرا فی ان یکون ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي؛، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر2؛ انجام: قوله: یتاتی الفعل بدونه عقلاً و عادةً، تفسیر للمقدور فلیس المراد منه کونالمقدمفی نفسها مقدور هبل ان الفعل مقدور بدونها ممکن اتیان به مع عدمها عقلاً و عادة و فیه مع قوله لکن الشارع جعله شرطاً للفعل ...
تذکر: در فهرست این رساله به نام «حاشیة مختصر منتهی السؤل» آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی عطف پارچه خاکستري، 70گ (76پ-145پ)، 21 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 10×18/5سم [ف: 36 - 646]
آغاز: برابر 2
نسخه اصل: کتابخانهاي در نجف اشرف؛ خط: نستعلیق، کا: جلال الدین حسن حسینی عریضی دارالسلامی، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: ... بن علی نقی تبریزي به سال 1148؛ 198ص [عکسی ف: 7 - 235]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی، 19 سطر (9×12) [ف: 48]
آغاز: برابر 2
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر مدور بزرگ براي وقف نسخه و تاریخ ساخت مهر 1056 است؛ 130گ، 16 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1525]
آغاز: احوالها الجزئیه المندرجه بحسب القواعد الکلیه کسایر الفروع من اصولها قوله قد ذکر من مبادي؛ انجام: الصلوة حرمتها معها و جوازها دونها قوله و اما الثانی
خط: نسخ، کا: احمد بن جلال الدین جهرمی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 166گ، 15 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 16 - 138]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «الشریف ابوالحسن بن زین العابدین» (مربع)، «محمد یوسف الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 124گ، مختلف السطر، اندازه: 10×18سم [محدث ارموي مخ: 2 - 589]
آغاز: برابر 2؛ انجام: قوله و لیس قوله متعلقا بقوله فعل رد لما ذهب الیه غیره من الشراح فانهم جعلوا الاعادة قسیمة للاداء و
جعلوا.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 88گ، 17 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 3 - 1524]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ مصحح؛ واقف: سید علیخان، 1273؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن مشکی، 117گ، مختلف السطر، اندازه: 14×24سم [ف: 16 - 135]
آغاز: برابر1؛ انجام: فی عبارة المتن فی صدر المسئلة فان قوله و غیر شرط
از مبحث الفاظ تا آخر؛ خط: نسخ و نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مؤلف، مصحح؛ واقف: ملا موسی؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 99گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 16 - 137]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا علی محمد بن حاجی محمد، 1240؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی،113گ،16سطر(5/ 4×11)،اندازه: 10×19سم [ف: 16 - 674]
آغاز: برابر1؛ انجام: و اما بان یفقد شرط من شروط الانتاج کما تقدم بیانه تم مبادي المنطق
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ تملک: محمد بن اسماعیل؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 112گ،14-16 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 529]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 200گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×17سم [ف: 24 - 242]
آغاز: برابر1؛ انجام: و اما بان یعقد شرط من شروط الانتاج کما تقدم بیانه و اﷲ تعالی اعلم قد تم المبادي الکلامیه من الحاشیة القدیمه.
کتاب حاضر بخش مبادي کلامی از حاشیه قدیم میر سید شریف است بر شرح مختصر؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 135ص، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 10 - 830]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 160گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 1 - 185]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه، 21 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 203]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «س، منه ره، منه قدس سره»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 104گ، 18سطر (5×10)، اندازه: 11×17سم [ف: 13 - 3009]
آغاز: برابر1؛ انجام: و هو ان یکون خارجاً عن الاشکال و ذلک اما بأن لایکون علی تألیف الاشکال المذکورة لا بالفعل و لا بالقوة و اما بان یقصد شرط من شروط الانتاج کما تقدم بیانه، تمت
خط: نسخ و تعلیق، بیکا، تا: قرن 11، سال 1101ق (بخش نونویس)؛ محشی با نشان هاي «م د، منه رحمه اﷲ، محیی الدین، قاسم عفی عنه، شهري و ...»، برگ هاي 233ر-239ر نونویس میباشد با تاریخ کتابت سال 1101ق، که قاعدتاً بایستی 50-100 سال متأخرتر از زمان کتابت اصل نسخه بوده باشد؛ مهر: «شیخ محمد آغاز زاده احمد سعید افندي و قفدر 1310» (گرد)؛ کاغذ: سمرقندي تحریر ينخودي، زرد و سفید و فرنگی، (194پ-239ر)،23 سطر(5/7-9/5×15/5)، 9/5×15/5سم [ف: 2/40 - 25]
آغاز: من لطف اﷲ و انعامه فلنتکلم علی حدها و اقسامها و طریق معرفتها و ابتداء وضعها؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکاظم بن عبدالعلی تنکابنی، تا: شنبه 6 رجب 1003ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با رموز «ع ظم=» (عبدالعظیم بن عبدالعلی تنکابنی)، «ق س سلمه اﷲ»، «منه» و ...، توسط یکی دیگر از فضلا در پنجشنبه هجدهم ذیقعده 1004 در حائر شریف حسینی تصحیح شده؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 79گ، 15 سطر، اندازه: 5/12×18/5سم [ف: 1658 - 73]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1006ق (یا 1060 ق)؛ محشی؛ 52گ، 29 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 2 - 743]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1007ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم زرد، 55گ (43پ-97پ)، 23 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [مؤید: 2 - 130]
آغاز: برابر1؛ انجام: و أما بأن یعمل شرط من شروح الانتاج کما تقدم بیانه، و اﷲ أعلم بالصواب.
نام مؤلف به قرینه آعاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: علی، تا: 23 رمضان 1012ق، جا: حیدرآباد؛ جلد: تیماج قرمز، 50گ (1پ-50ر)، 20 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 11 - 215]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی، تا: 23 رمضان 1012ق، جا: حیدرآباد؛ از روي نسخه مولانا حسنشاه بقال شاگرد مؤلف نوشته شده، در پایان کتاب اجازهاي است که محمد مؤمن بن شرف الدین علی حسینی به تاریخ 1014 براي شیخ محمد بن علی ابن خاتون عاملی نوشته؛ جلد: تیماج قرمز، 61گ (51پ-111پ)، 20 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 11 - 215]
کا: محمود بن حسام الدین جزایري، تا: 1016ق [اوراق عتیق: 1- 244]
آغاز: برابر1
بیکا، تا: 1017ق، قطع: خشتی [ف: 115]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 ربیع الاول 1021ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «ص» و «م ن»، «س احمد سلمه تعالی»، «12»، «ح س»؛ مهر: «یا رفیع الدرجات 1015» (بیضی)، «افوض امري الی اﷲ عبده حسن حسینی 1303ه» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی قهوه اي، 120گ، 15 سطر (5×13)، اندازه: 10/5×20سم [ف: 31 - 437]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی1022ق، جا: تبریز؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: محمد رحیم، 1278؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج زرشکی،203گ، 19 سطر، اندازه: 8×18سم [ف: 16 - 134]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: غیاث الدین محمد موسوي ابرقوهی، تا: ذیعقده 1024ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1372؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج تریاکی، 132گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 135]
آغاز: برابر2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1028ق؛ محشی با نشان «منه» و غیره؛ مهر: محمد باقر بن محمد تقی موسوي (بیضی)؛ 17سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 106]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد حسینی، تا: 1030ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 75گ، 22 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 14×25/5سم [ف: 10 - 279]
کا: عماد بن سید غلامعلی حسینی، تا: پنجشنبه 12 رجب 1038ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشی؛ تملک: میر محمد حسینی استرآبادي در 1035، عماد حسینی استرآبادي؛ جلد: چرم قرمز، 124گ (2پ-125ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×19/5سم [مؤید: 1 - 349]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن محمد خفري، تا: نیمه ذیحجه 1039ق، به دستور مولانا حسین شیرازي؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: محمد مهدي بن محمد حسین حسینی، میرزا محمد هاشم روضاتی؛ نشانی امانت میر محمد باقر بن میر محمد مهدي؛ جلد: تیماج قرمز، 172گ، 19 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 24 - 30]
آغاز: برابر1؛ انجام: مقدمیته علی ثبوت النتیج و من هذا القلیل اما بمرتب أو مراتب ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1040ق؛ جلد: چرم قرمز، 55گ (1پ-55پ)، 18 سطر، اندازه: 12×20سم [مؤید: 1 - 337]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صالح بن عبدالکریم بن حسن بحرانی، تا: 30 جمادي الثانی1042ق، جا: شیراز مدرسه خان؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 200ص، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2-242]
خط: نستعلیق، کا: عیواظ [کذ] بن محمد، تا: اواخر رمضان 1048ق، جا: کوبري؛ کاتب تنها هفت برگ اول کتاب را استنساخ نموده؛ کاغذ: شکري و نخودي، 17 سطر، اندازه: 14/2×3 /20سم [ف: 16 - 286]
آغاز: برابر 1
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی؛ یادداشت بیع از مختار بن میرزا مورخ 1049ق آمده؛ جلد: تیماج تریاکی رنگ، 93گ، 28 و30 سطر (7×12) [ف: 2 - 180]
آغاز: برابر1
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1056ق، جا: اصفهان؛ محشی به حواشی مؤلف؛ 174گ، 16 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 6 - 23]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1056ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: اللفظ الاخر علی هذا التقدیر یوضع له لفظ ثالث و هلم جرا و لو سلم عدم ... وضع الالفاظ بازاء الالفاظ الی ... بناء اعلی جواز الوضع للبعض دون البعض
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 8 جمادي الثانی 1058ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 86گ (75ر-160ر)، 17 سطر، اندازه: 5/11×5/18سم [ف: 20 - 202]
آغاز: برابر2؛ انجام: ایضا لو نعت اوله لما خار بآخرة واﷲ اعلم بالصواب هذا آخر الحواشی الجدید الشریفة لشرح المختصر العضدي الحمدﷲ علی التوفیق للاتمام
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1061ق، جلد: تیماج قهوه اي، 132گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1524]
آغاز: و اعلم انه قد وجد فی کثیر من النسخ؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن ابوتراب گلستانه، تا: 13 ذیحجه 1062ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا با روکش پارچه اخري، 93گ، 17 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 136]
آغاز: برابر1؛ انجام: اشارة الی النتیجة والتنا فی الی شرط اﷲ نتاج کیف وتعدد النتائج قد فصله فیما بعد بمالاحاجة معه الی هذا الاجمال
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی به امضاء «منه ره»؛ مهر: «وانا افضل المرسلین 1063»؛ تملک: محمد افضل، محمد شریف بن شمس الدین محمد؛ جلد: تیماج سرخ، 58گ، 21 سطر، اندازه: 5/12×5/17سم [ف: 3 - 1524]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
بدون مقدمه و دیباچه به توضیح اصل متن پرداخته شده؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: علی بن شاه حسین گیلانی، تا: اواسط ربیع الاول 1067ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: مهدي دهقان، 1393؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 15 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 5 - 512]
بیکا، تا: 1073ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: شاه محمد، تا: 15 جمادي الثانی 1074ق؛ محشی به حواشی منه؛ مهر: «عبده شاه محمد» (بیضی)، «عبدالحی الرضوي» (چهارگوشه)؛ واقف: والی خراسان، 1145ق، با مهر «حسن الظن باﷲ حسین» (شش ضلعی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر (7×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 258]
آغاز: جل جلاله بصفات ذاته و افعاله المتعلقة بالدین کارسال الرسل و انزال الکتب؛ انجام: قد انتهت هذه القطعة الاخیره من الحواشی القدیمه علی شرح المختصر العضدي من مولفات السید الشریف العلامه الحمد ﷲ ... نمقه العبد ... محمد حسین بن محمد صالح المازندرانی فی شهر ذي الحج الحرام من شهور سنه 1077 مهر شعاع
خط: شکسته نستعلیق ریز، کا: محمد حسین بن محمد صالح مازندرانی، تا: ذیحجه 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ تذکر: قدیم بودن حاشیه به استناد انتهاي نسخه تعیین شد؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 90گ، 17 سطر (5×11/5)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 2 - 188]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
از مبحث الفاظ تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1080ق؛ واقف: مرتضی قلیخان، 1340ق؛ کاغذ: حنایی روشن، جلد: میشن مشکی، 76گ، 22 سطر، اندازه: 16×5/25سم [ف: 16-136]
آغاز: برابر1؛ انجام: و ان اضیفت الی جزء من اجزائه تسمی رؤیة ذلک الجزء
خط: رقعی، بیکا، تا: 1082ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 88گ (31پ-118پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 120]
آغاز: برابر1؛ انجام: و تعدد النتائج قد فصله فیما بما لاحاجة معه الی هذا الاجمال تمت.
کا: نجم الدین بن محمد بن عبدالرضا حسینی جزایري، تا: 1088ق، جلد: تیماج مشکی، 66گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1524]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 جمادي الاول 1089ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: شیخ ابومحمد با مهر «عبده ابو محمد» (بیضی)، محمدمهدي بن محمدجعفر گلستانه ورنوسفادرانی ماربین با مهر «عبده محمدمهدي گلستانه» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 78گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف مخ: - 73]
آغاز: برابر1؛ انجام: یقصد شرط من شروط الانتاج کما تقدم بیانه و اﷲ اعلم سنه 1094 بیکا، تا: 1094ق؛ محشی؛ 106ص، 19 سطر [ف: 1 - 213]
خط: نسخ، کا: محمد کریم همدانی، تا: شوال 1095ق [مختصر ف: - 287]
آغاز: برابر1؛ انجام: وهو ان یکون خارجاً عن الاشکال و ذلک اما بان یفقد شرط من شروط الانتاج کما تقدم واﷲ اعلم مبادي اللغة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با حواشی «م ن» و «محیی الدین» و «احمد» و «چلبی»؛ جلد: تیماج مشکی، 70گ، 15-17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1523]
آغاز: برابر1؛ انجام: فسر المفردین ههنا بالطرفین و اراد بهما الموضوع و المحمول ...
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد بن بکر بن عبدالرحمن بن سلیمان، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و جز آن؛ مهر وقف با عبارت «وقف کتب خانه داماد شیخ شیروانی 1283» (مدور)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع مشکی، 62گ (28-89)، 19 سطر (8×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 40 - 95]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
از آغاز تا آخر مبحث مقدمه واجب را دارد و شامل دیباچه و مبادي کلامیه، و مبادي لغویه ... تا مقدمه واجب میباشد؛ خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن ابی تراب، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: جلد: تیماج تریاکی، 17 سطر (5/4×13)، اندازه: 10×20سم [ف: 4 - 2114]
آغاز: برابر1؛ انجام: و لایلزم من عدم هذا وجود ذاك و بالعکس کما سیاتی
از اول کتاب تا مبادي اللغویه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی، 51گ، مختلف السطر، اندازه: 17×5/22سم [ف: 16 - 138]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1119ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 66گ (2پ-67ر)، اندازه: 12×23/5سم [ف: 1 - 238]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: پایان صفر 1125ق؛ محشی به حواشی «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 164گ، 21 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 473]
آغاز: برابر1
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد حسین نوري، تا: 1129ق [ف: 5 - 267]
بیکا، بیتا؛ تملک به تاریخ 1141 [دلیل المخطوطات: 1 - 228]
خط: نستعلیق، کا: خضر موله ابن فرج اﷲ، تا: ذیحجه 1151ق؛ محشی با رمز «ح ي مدظله العالی» و «خضر» و «منه» «م ن»؛ مهر: «خاك ره آل محمد خضر»؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج عنابی، 17 سطر (5/ 4×12/5)، اندازه: 10×19سم [ف: 47]
آغاز: برابر1؛ انجام: و هو ان یکون خارجاً عن الاشکال و ذلک اما بأن لایکون علی تألیف الاشکال المذکور لا بالفعل و لابالقوة و اما بان یفقد شرط من شروط الانتاج کما تقدم بیانه، تمت
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1161ق، جا: استانبول؛ مصحح، محشی با نشاناي «قاسم، عبدالرحمن، منه، محمد بن جزري، م ن، مق، جلیل، محلی، خلخالی، چلبی رحمه اﷲ، ملاحسین رحمه اﷲ و ... ؛ کاغذ: فرنگی نخودي نازك، جلد: مقوایی با روکش کاغذي کرم، 93گ، 21سطر (7×14)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2/ 40 - 325]
آغاز: برابر1، انجام: من ان الحاصل تحقیق الشارح ان تعدد اللازم اشار الی النتیجة و التنافی الی شرط الانتاج کیف و تعدد نتایج فقد فضله فیما یعد بما لاحاجة معه الی هذا الاجمال
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی، با علامت بلاغ؛ مهر: «محمد جلیل» (بیضی)؛ انتقال از حاج حسن بهبهانی در 1188ق در مدرسه حکیم؛ جلد: تیماج قهوه اي،23گ،29سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 2 - 714]
آغاز: و صفات ذاته وافعاله المتعلقة بالدنیا ... قوله؛ اقدرهم یعنی لماعلم اﷲ سبحانه احتیاج الناس؛ انجام: لانها قدعلمت کلها هاهنا. قد فرغ من تسوید هذه الحاشیة الشریفیة المتعلقة بالشرح المختصر العضدي، العبد ... محمد ابراهیم هزار جریبی فی لیلة السبت ذیحجه 1198ق.
خط: نستعلیق، کا: محمدابراهیم هزارجریبی، تا: شنبه ذیحجه 1198ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج حنایی، 83گ، 21سطر (6×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 228]
آغاز: برابر1 از آغاز تا آخر بحث مقدمه واجب؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 14 و 19 سطر (11×1/56)، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 742]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 13؛ با سرلوح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف گالینگور مشکی، 185گ، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 5/12×19سم [ف: 9 - 241]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع قزوینی، تا: 1290ق؛ محشی؛ هفت بند مولی حسن کاشی نیز در حواشی نسخه به خط جدید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 18 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 10 - 1743]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر1؛ انجام: و ذلک اما بأن لایکون علی تألیف الاشکال
المذکورة لابالفعل و لا بالقوة و اما بأن فقد شرط من شروط الانتاج کما تقدم بیانه و اﷲ اعلم.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج زیتونی، 54گ (1پ-54ر)، اندازه: 12×21سم [ف: 25 - 206]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 16سطر (5×11)، اندازه: 9×16سم [رایانه]
آغاز: برابر1؛ انجام: عدم الحذف النهی فی التوجیه الاول. تمت الکتاب.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوایی با تیماج مشکی، ابعاد متن: 9×1/53، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 910]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجی لطفعلی»؛ وقفنامه نظر علی بن محسن گیلانی از مالکین نسخه به همراه مطلبی در شرح حال نظر علی گیلانی و فهرست تألیفات وي توسط لطفعلی به سال 1329 و به خط حمایلی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 85گ، ابعاد متن: 5×10، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 13 - 32]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: تیماج مشکی، 190گ، 16-17 سطر (7×16)، اندازه: 13×23سم [ف: 14 - 66]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر از اول مبحث مبادي لغویه تا آخر مبحث مقدمه واجب؛ خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، بیتا؛ از دو کاتب؛ 64گ، 22 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6 - 23]
آغاز: برابر 2
نام کتاب و مؤلف به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 100گ (1-100)، 19-18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1527]
آغاز: برابر2
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 48گ، 25 سطر (11×16)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2 - 657]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
نام مؤلف به استناد آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 91گ (62پ-152پ)، اندازه: 9×15/5سم [مؤید: 2 - 103]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی برسم «آقا جمال»؛ جلد: عادي، 68گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 380]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 102گ (56پ- 157ر)، 18 سطر، اندازه: 12×20سم [مؤید: 1 - 338]
آغاز: برابر 1؛ انجام: لازم لطلوع الشمس الموجود موجود ینتج النهار موجود ...
خط: نسخ ترکی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شیري، جلد: تیماج قهوه اي، 229گ (2پ-230پ)، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 73]
آغاز: برابر2، انجام: برابر
خط: ثلث، بیکا، بیتا؛ مهر: «یا علی ادرکنی» (بیضی)؛ واقف: محمد حسن بن علی، سال 1318، با مهر «محمد حسن بن محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 17 سطر، اندازه: 12×12سم [ف: 169]
آغاز: برابر 1
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 183]
آغاز: برابر2؛ انجام: علی الاختلاف فی الاسباب مع انها متفق علیها ... هذه الحاشیة الشریفة بعون اﷲ و حسن.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج مشکی، 18 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 3 - 1345]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امیر حسنی حسینی طباطبائی، بیتا، داراي علامات بلاغ، مصحح، محشی با حواشی «منه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 145گ، 17 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 3 - 1524]
آغاز: برابر
خط: تحریري، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 72گ، 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1524]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن هدایت اﷲ لاهیجی، تا: رمضان؛ محشی با نشان «منه»؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی محمد حسین الحسنی الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج زرشکی، 92گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 744]
آغاز: برابر1؛ انجام: کیف و تعدد النتایج قد فصله فیما بعد بما لا حاجة معه الی هذا الاجمال و اﷲ تعالی اعلم بحقائق الامور و الاحوال قد تمت الحواشی الجدیدة للسید الشریف العلامة علی شرح مختصر ابن الحاجب للمولی المحقق العلامة عضد الشریف الایجی.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 191گ (1-191)، 16 سطر (6×12)، اندازه: 11×19سم [ف: 13 - 3428]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl
سامسونی، حسن بن عبد الصمد، - 891 قمري
sāmsūnī, hasan ebn-e ‘abd-os-samad ( - 1486)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
اهدا به: سلطان محمد خان
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر شرح عضدالدین ایجی بر مختصر منتهی السول و الامل فی علمی الاصول و الجدل ابن حاجب (570-646ق). مؤلف در مقدمه آورده است که این حواشی را با استفاده از حواشی سید شریف علی بن محمد جرجانی (740-816 ق) بر مختصر ابن حاجب نوشته و همچنین از مراجعه به حواشی و شروح دیگر نیز کوتاهی نکرده است.
آغاز: احمدك اللهم یا اهل الحمد و الثناء ... فیقول الفقیر الی اﷲ تعالی الغنی، الحسن بن عبدالصمد السامیسونی جعل اﷲ خیر ایامها یوم اللقاء وحشرمع ...
انجام: قوله لعدم التنافی المقتضی لذلک. قیل انتفاء المقتضی المعین انما یستلزم انتقاء مقتضاه ان لو انحصر فیه و کانهم یدعون فیه البداه . هذا آخر ما اوردناه ...
[کشف الظنون 18/256؛ معجم المؤلفین 3و4: 236]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله لصدق حده علیه وهو تحویل مفردي القضیه علی وجه یصدق علی تقدیر صدق الاصل وفیه رد علی الفاضل التفتازانی حیث قال تفسیر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1083 و 1084ق؛ مهر تملک: مظهر الهی حاشیه شرح مختصر الاصول 31 فیض عمر؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 21-25 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 269]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 2/ 490
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد شریف خطیب ملقب به کاظم، تا: اوایل جمادي الاول 1106ق؛ مهر: «لا اله اﷲ اله الملک الحق المبین احمد» (بیضی)، «العبد محمد بن محمد حسین الرضوي» (چهارگوش)، «عبدالراجی داود الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج تریاکی، 84گ، 17 سطر (7/5×13/5) [ف: 30]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله لصدق حده علیه و هو تحویل مفردي القضیه علی وجه یصدق علی تقدیر صدق الاصل و فیه رد علی الفاضل التفتازانی حیث قال تفسیر
خط: نسخ هندوستان، بیکا، بیتا؛ محشی با امضاي «منه»، مجدول؛ کاغذ: هندي نخودي، جلد: مقوایی، روکش کاغذي ابري، 109گ، 17 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 14 - 120]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمري
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad ( - 1585)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
نام مؤلف در آغاز کتاب نیامده اما در آخر تألیف اشاره شده است که: «کتبته فی اوایل شهر رمضان المبارك احمد الاردبیل فی مشهد مولا امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب صلوات اﷲ و سلامه علیه، لعنة اﷲ علی اعدائهم و انشاءاﷲ سنکتب حاشیه کامله علی هذا الکتاب من اوله الی اخره فانی قد طالعته مرارا و خطر ببالی ما فیه من التناقض و عدم العلم بمذاهب الناس خصوصا الشیعه و غیرها.» مرحوم آقا بزرگ طهرانی در کتاب الذریعة (6: 129) مقدس اردبیلی را از جمله حاشیهنویسان بر شرح مختصر دانسته که نسبتاً با این نسخه مطابقت دارد. به هر تقدیر کتاب حاشیهاي مختصر با عناوین «قوله» بر مبحث اجماع از شرح مختصر المنتهی عضدالدین ایجی.
چاپ: ضمن هفده رساله مقدس اردبیلی، قم، کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی، 1375ش
آغاز: هذه تعلیقات علی مبحث الاجماع من کتاب شرح مختصر ابن حاجب للعضد قوله فی تعریف الاجماع و الدینوي فی کون
اتفاقهم علی امر دینوي محض بحیث لا یرجع الی عمل شرعی؛ انجام: لکن بمقتضی ما لایدرك کله لا ترك [کذ] کله کتبت هذا المقدار
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: حنایی کشمیري، 9گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 16 - 150]
بیکا، بیتا؛ 11گ (67پ-77ر)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2-146]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl = ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il muntahā
میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh ( - 1586)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
حاشیهاي است مفصل توضیحی در عناوین «قوله» بر کتاب «شرح مختصر المنتهی» عضدالدین ایجی. ضمناً صاحب ریحان الادب این حاشیه را با کتاب «الردود و النقود» تألیف اکمل الدین بابرتی، یکی پنداشته است. به کلام شیخ الرئیس و محقق شریف و نیز به کتاب شرح الشرح سید شریف بسیار اشاره میکند و به مذهب اشاعره اشاره میکند.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي جعل لک اجتهاد فی فروع الدین المبین منوطاً باحکام الاصول ... من لطف اﷲ تعالی احداث الموضوعات اللغویة هذا الکلام یدل بظاهره علی أن الاصوات والحروف مخلوق اﷲ تعالی ولاینافی ذلک قوله اقدرهم علی الصوت
انجام: بل بأن أوجبها دائماً ثم رفعها فی ضمن رفع الجمیع کانه قال جمیع احکامی مرفوعة عنکم حتی معرف هذا الحکم
[الذریعة 6/ 129 و 130؛ کشف الظنون 18/253]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الباغنوي علی شرح مختصر الاصول عضدي؛ آقا جمال خوانساري، محمد بن حسین (-1125)
2- شبهه حسن و قبح = رسالة فی الحسن و القبح = الجبر و الاختیار = مغالطة الاشاعرة ضد المعتزلة و الامامیة؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205) (2 عنوان)
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی از مؤلف و غیره؛ در سنه 1270 داخل کتابخانه اعتضادالسلطنه شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مذهب، 283ص، 21 سطر، اندازه: 14×23/5سم [سپهسالار: ف: 1 - 573]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله: فیجب معرفته. فان قلت ... (پس از 13 سطر): و قدار تفعت جمیع التکالیف التی سواهما فیثبت انه لم یبق شیء من التکالیف و هو المعنی بنسخها و
خط: نستعلیق ریز و خوش، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، یک سر لوح، با مینیاتور نسبتاً عالی، محشی با نشان هاي «منه رحمه اﷲ»؛ تملک: ابن محسن الحسینی محمد جعفر فی ربیع الثانی 1268؛ کاغذ: ترمه اصفهانی نخودي، جلد: مقوا رویه تیماج قهوه اي، 282گ، 21 سطر (8/5×14)، اندازه: 10/5×2/ 20سم [ف: 17 - 178]
آغاز: قضی العقل لامن تقدیر الشرع فان اجیب بان التقدیر یقتضی التعیین و لوبوجه و البقی ممتازة؛ انجام: وان قام الدلیل القطعی علی التمسک به ففساده ظاهر اذ لامانع منه الا الدور وقدعلم دفعه.
خط: نستعلیق، کا: رجب علی بن خواجه علی مازندرانی، تا: دوشنبه پایان شوال 1005ق، جا: اصفهان مدرسه شیخ لطف اﷲ؛ ربعی [نشریه: 7 - 143]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد کاتب شیرازي، تا: 21 ربیع الاول 1033ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: سید محمد بن محمد باقر بن امیراسماعیل که شجره نامه خود را تا امام زین العابدین علیه السلام ذکر کرده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 94گ، 27سطر، اندازه: 4/ 12×7/ 23سم [ف: 41 - 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن معصوم علی خطیب عبدالعظیمی، تا: 1 صفر 1038ق، جا: مشهد عبدالعظیم علیه السلام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 264گ، 23 سطر، اندازه: 13×26/5سم [ف مخ: - 72]
آغاز: الکلام فی الادلة الشرعیه و الاستدلال سیجی انه ثلثه التلازم وشرایع من قبلنا و الاستصحاب و قیل و الاستحسان وقیل بل المصالح المرسله راجعة الی الکلام النفی ذهب الامدي و جمیع الشارحین الی ان مرجع الکل الی کلام اﷲ القدیم؛ انجام: برابر نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد صالح اصفهانی، تا: دوشنبه محرم 1042ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 100گ، مختلف السطر [ف: 2 - 704]
آغاز و انجام: برابر
از مبحث مبادي لغویه تا آخر مبحث نسخ؛ خط: نستعلیق مخلوط
به شکسته، بیکا، تا: 18 جمادي الثانی 1043ق، مصحح، محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: علینقی وزیر وظایف، 1348؛ کاغذ: حنایی کشمیري، جلد: میشن لاکی، 259گ، مختلف السطر، اندازه: 14×25سم [ف: 16 - 139]
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالفتح بن ابی القاسم حسنی استرابادي، تا: دو شنبه 22 جمادي الاول 1047ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغري مشکی، 19 سطر (7×14)، اندازه: 12×19سم [رشت و همدان: ف: - 1315]
آغاز: برابر
کا: محمد رضا شیرازي، تا: چهارشنبه 20 جمادي الاول 1056ق؛ قطع: وزیري [ف: 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد شریف حسنی خوافی، تا: صفر 1059ق؛ محشی؛ کاغذ: نباتی و بعضاً نخودي، جلد: تیماج مشکی، 339گ، 21 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 5 - 285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1061ق؛ 258گ، 24 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 1 - 86]
آغاز: بالکلی الطبیعی یظهر من النزاع فی الوجود الذهنی و هذا الکلام منه ملخص ما ذکره العراقی فی المستقصی؛ انجام: برابر بخش پایانی کتاب، مشتمل بر مباحث عام و خاص و نسخ؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: محمد باقر فرزند اسماعیل حسینی، تا: رمضان 1066ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ واقف: مرحوم حاج سید ابوالفضل خاتون آبادي؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی قهوه اي، 59گ، 22 سطر (7×17)، اندازه: 13×23سم [ف: 30- 57]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد صالح یزدي، تا: 1 ربیع الاول 1066ق؛ مجدول، با کمند زر و مشکی؛ تملک: محمد جعفر بن محمد مهدي هرندي در 1161، محمد مهدي بن رضی الدین محمد هروي، عبداﷲ بن عبدالرحیم؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد، 125گ، 21 سطر، اندازه: 4/12×19سم [ف: 1 - 172]
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1066ق، [ف: 39]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اغفرله و لو الدي و لجمیع المخالفین و المشتملین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 23سطر (6×16)، اندازه: 12×26سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی محمد حسین، تا: 1078ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله قوله فبذکر الهیئة یخرج ما یبین الذات کالتمییز اشار الی ان المراد بالهیئة ما یقابل الذات و هو معنی الصف و الحال و فی خروج التمیز بذکر الهیئة مطلقاً تامل؛ انجام: الحمدﷲ علی تمام الاصباح بعد الظلام المحوج الی المصباح و نرجوا الانتظام به فی سلک دعاء الطلبة الصلحاء فی الصباح و الرواح تمت
توجه: انجام نسخه با «شرح رساله الاستعارة» اسفرائینی منطبق است!!؛ خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن حیدر حسین هروي، تا: ذیحجه 1079ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 31گ [ف: 177]
آغاز: بین الضدین و قلب الاجناس و ایجاد القدیم و ... و نحوه مما یمتنع تصورها اولغیره کجمیع الممکنات لفقدان اسباب وجوداتها؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمدکاظم بن محمد مقیم بن محمد امین بن رحم اله، تا: چهارشنبه 14 ذیحجه 1082ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقواي سفید با عطف گالینگور قهوه اي، 84گ، 28 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 3 - 1526]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن محمد صادق، تا: نیمه جمادي الاول 1084ق؛ محشی با رمز: رس، حم ره، سلطان و ...؛ جلد: لایهاي عنابی، 253گ، 23 سطر (7×18/5)، اندازه: 13×25سم [ف: 439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمطلب بن ابوطالب حسنی حسینی، تا: 7 محرم 1086ق؛ محشی از سلطان العلماء، نواب، ابراهیم، و به امضاء «منه»، در اول کتاب عبارت «مما انعم اﷲ واهب العطایا علی خادم الطلبة عبدالرضا بن علیرضا عفی عنهما» آمده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 206گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 714]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1 ذیحجه 1088ق؛ محشی با نشان «منه، میرزا قاضی عفی عنه، ملا میرزا»؛ تملک: سید محمد بن سید میرزاي طباطبائی در 1195؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 281گ، 25 سطر (9×17)، اندازه: 15×25سم [ف: 16 - 359]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن مومن حسینی طهرانی، تا: سهشنبه دهه آخر رجب 1088ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج
قرمز، 327گ، 21 سطر [ف: 12 - 20]
خط: نسخ، کا: نجم الدین بن محمد حسینی جزائري، تا: 1088ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ، محشی، در صفحه آخر انهائی است که سید نعم اﷲ حسینی جزائري به تاریخ جمادي الثانی 1088 براي کاتب نسخه نوشته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 86گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 18 - 155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رشیدخان بن علیخان جرفادقانی، تا: 1088ق؛ مصحح، محشی معلق به حاشیه مؤلف و سلطان العلما و بهاء الحسینی (احتمالاً بهاءالدین محمد بن محمد باقر حسینی نائینی اصفهانی م 1130ق)؛ واقف: توسط آقاي تقدیسی، مرداد 1353؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 227گ، 21 سطر، اندازه: 5/11×4/24سم [ف: 16 - 139]
آغاز: تکلیف الغافل المستحیل حیث لم یتصور ذلک ایضاً بل لابدان یقال وجب علیه تعالی اسماعهم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد کاظم، تا: یکشنبه 11 شعبان 1095ق، جا: مدرسه عباسیه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 185گ، 17 سطر (8×13)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 - 1159]
18000 بیت 30 جزو هر یک 600 بیت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 9 محرم 1095ق؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 242گ، 21 سطر (7×5/15)، اندازه: 14×26سم [ف: 16 - 512]
خط: نستعلیق، کا: محمد احسان، تا: 1096ق؛ با مقابله محمد رحیم ابن سید محمد حسن موسوي شهرستانی با نسخهاي که خالی از غلط نبوده در شنبه 14 ذیحجه 1096، با این یادداشت از همو «اصحها ان شاء اﷲ عند قرائتها فی خدم العالم العامل الکامل استادي المحقق المدقق میر محمد صالح الحسنی طول اﷲ عمره الشریف»؛ 116گ (1-116)، اندازه: 14×24سم [ف: 3 - 14]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ تملک: جواد حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 351گ، 21 سطر (6×15/5)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 529]
آغاز: لافاد تلک المعرف وذلک الادراك علی ما قبل خطاء ثم ان حمل اللطف علی المعنی اللغوي وهو الفعل المقرب الی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با امضاي «منه.» متن خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 290گ، 22 سطر [ف: 3 - 1526]
آغاز: برابر؛ انجام: و لم یرد بعدم الجواز السمع عدم امکانه الذاتی الا انه مستند الی الدلیل السمعی بل ما یرادف.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به لفظ «منه مد ظله»؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی، 1339؛ جلد: تیماج مصنوع قهوه اي، 200گ، 23 سطر، اندازه: 1/55×24/5سم [ف: 1 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و ایضاً لو استلزم وجوبه لامتنع التصریح انه غیر واجب ظاهر ... غسل جزء من الرأس یرید انه معلوم من الدین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با رمز «منه»؛ جلد: تیماج مشکی، 85گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1 - 214]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 94گ، اندازه: 15×5/20سم [نسخهپژوهی: 2 - 149]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 208گ، 25 سطر (9×16)، اندازه: 12×25سم [ف: 16 - 218]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف، در ذیل بیشتر آنها - که ظاهراً به خط یکی از شاگردان او است - نوشته: «کذا افاده دام ظله العالی»؛ تملک: محمد کریم؛ مهر: «العبد الذنب محمد ابراهیم الحسینی» (مربع)؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 204ص، 30 سطر، اندازه: 13/5×26سم [ف: 10-1873]
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [مختصر ف: - 286]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی [نشریه: 11 - 893]
تنها مبادي اللغة است و ناتمام؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 11 - 925]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: محمد جعفر بن محسن حسینی در ربیع الثانی 1268 [نشریه: 7-143]
آغاز: برابر؛ انجام: قال فی شرح الشرح الظان و اجیب جواب عن التمسک لکن تصریح الشارح ... ربما یشعر بانه دفع لهذا الدفع لینبغی الجواب المذکور اولا.
از ابتداي کتاب تا اوایل مبحث امر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی از بهاء الدین و اغلب با رمز «منه»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 160گ، 22 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 5 - 48]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 136گ، 23 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 139]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با رمز «منه»؛ 184گ، اندازه: 1/52×17/5سم [ف: 1 - 35]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی به حاشیه «منه، شرح الشرح، آقا جمال»، انجام نانوشته مانده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 146گ، 22 سطر (7×17)، اندازه: 15×26سم [ف: 16 - 234]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «ح س سلمه اﷲ، منه ره»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر (8/5×5/1 4) [ف: 764]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباس بن مهر علی کرمانشاهی، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با حواشی «منه»؛ تملک: سید ابراهیم حسینی ابن حاج میرسید محمد بیرجندي قائنی ساکن اصفهان در سهشنبه 15 شوال 1185، لطفعلی بن علی و سید محمد بن غیاث الدین محمد حسینی، محمد مهدي بن حاج طلب بزار؛ 291گ، اندازه: 15×25سم [نسخهپژوهی: 2 - 149]
آغاز: اما الابتلاء او الطاعه و الامتثال و شیء ... قوله اذ لا قانع بقدر الاعدم الفهم ان بقاي هذا؛ انجام: ان لایسمعه منه (علیه السلام) بل انما یقول ذلک باجتهاده و هو ان لا یکون حج فتامل. سپس کاتب نوشته: وقع تسوید تلک الحاشیه من مصنفات ملا میرزا جان بشرح المختصر اي مبحث الامر و انتخبت الباقی من ههنا الی القیاس ... علی افضل المرسلین محمد و عترته الطاهره تمت.
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب (به نوشته خود در پایان) از مبحث امر تا قباس (آخر نسخه حاضر) را از اصل گزین ساخته است؛ کاغذ: فرنگی الوان آهاردار، جلد: تیماج سبز، 464ص، 12 سطر، اندازه: 12×18/2سم [ف: 17 - 280]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد صالح با مهر مورخ 1181؛ تاریخ وقف: 1199؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 274گ، 20 سطر، اندازه: 3 /13×3/ 34سم [ف: 1 - 172]
انجام: لم ینفع فی دفع استدلال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی از «سلطان، منه، ملامیرزا»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 110گ، 19سطر (5/8×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 229]
آغاز: اللام في قول الشارح الدلالة الفضيلة علي لام العوض الي
دلالة اللفظ المفردوح کان دلالة المرکب؛ انجام: قوله فليعرض
اي وقوع الممکن الذي هو معرفة النسخ والناسخ ... بل اريد انما
للبعض بطريق النسخ و انقطاعا للبعض بطريق الاتيان بالمأمور به کذا
في
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقواي سفید با عطف گالینگور قهوه اي، 257گ، 21 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1527]
انجام: و المالک فیما لحرمته منزه عن الفرد اقول و علی هذا یندفع المعارضة المذکورة فانه یعد استهزاء و لم یقل ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 57گ (1پ-57پ)، اندازه: 1/56×22سم [محدث ارموي مخ: 2- 588]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ 307ص، 20 سطر (7×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 232]
بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: خشتی [ف: 116]
خط: تعلیق خوش و نستعلیق، کا: صدرالدین محمد پسر محمد صادق حسنی قزوینی، تا: جمعه 15 ذیقعده 1102ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 387ص، 17 سطر (15×20/5)، اندازه: 8×13سم [رشت و همدان: ف: - 1315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: برجعلی بن خواجه علی مازندرانی، تا: 1105یا 1015ق، جا: اصفهان مدرسه شیخ لطف اﷲ؛ مصحح؛ محشی با امضاي «منه» و «آقا رحمه اﷲ» و «سلطان العلما»؛ تملک: محمد حسین بن محمد علی با مهرهاي «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد رفیع» (خشتی) و «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین، عبده محمد حسین»؛ (خشتی)؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: تیماج مشکی، 266گ، 23سطر (5/5×15)، اندازه: 9/5×21/5سم [ف: 16 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: جمعه 22 رجب 1133ق؛ مصحح؛
اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 205گ، 27 سطر، اندازه: 16×17سم [ف: 16 - 140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: غلامعلی ابن ملا محمد تقی، تا: 1134ق؛ محشی با امضاي «منه، ص، صح، شیخ جعفر طاب ثراه، 12، 15» و ...، در برگ 1 عبارت «تعلیقات للمولی میرزا جان علی شرح مختصر الاصول» آمده؛ کاغذ: اصفهانی، نخودي، جلد: مقوایی رویه تیماج قرمز، 297گ، 23سطر [ف: 11 - 210]
آغاز: و العضلات و الشفه و ترکیبها علی وجه یدل علی ما فی النفس بسهول من المعانی
نسخه حاضر فقط برگ اول را کم دارد؛ خط: نسخ، کا: ابوابراهیم احمد بن محمد بن کاظم مطري نیاي حائري، تا: 10 صفر 1175ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ محشی؛ مهر: «ماشاء اﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ کاغذ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 5/14×22سم [ف: 2 - 546]
آغاز: برابر
انجام: فیدل علی انه ذاتی اقول فیه بحث اذا لایمکن جعل الذاتی فی مقابل الشرعی والا لکان ذکر العرف و العاد و غیرهما مستدرکا از اول کتاب تا «قال فیدل علی انه ذاتی» است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 51گ، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1527]
آغاز: قضیة العقل لامن تقدیر الشرع فان اجیب بان التقدیر یقتضی التعیین ولوبوجه والبقیة ممتازة؛ انجام: وان قام الدلیل القطعی علی التمسک به ففساده ظاهر اذ لامانع منه الا الدور و قد علم دفعه.
بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 79گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1527]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الثانی و هو ان یکون الامکان مثلا لالمفهموم عدمی علی ان الامکان هو سلب الضرورة و یکون
خط: تحریري، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 71گ، 26 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1526]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد باقر بن محمد علی» (بیضی)، «محمد بن علی نقی حسینی» (مربع)؛ یادداشتی از «عبداﷲ بن حاج ابوالحسن همدانی» آمده که کتاب از استادش «سید محمد باقر» نزد وي امانت بوده؛ جلد: تیماج مشکی، 217گ، 25 سطر، اندازه: 13×23/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 581]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به لفظ «منه ره»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 363گ،20سطر، اندازه: 19×21/5سم [ف: 25]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 83گ، 24 سطر (7×16)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 3 - 768]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن حسن استرابادي، تا: اوایل جمادي الثانی 1221ق، جا: نراق؛ مهر: «یاتی من بعدي اسمه احمد»؛ تملک: احمد دامغانی؛ قطع: رحلی [چند نسخه-ف: - 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد مشهدي، تا: ربیع الثانی 1229ق، به دستور میرزا محمد هاشم بن هدای اﷲ حسینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 254گ، 23سطر (7×5/14)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 9 - 951]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیس کذلک فان هذه الحالة حصلت فینظر المجتهد ... بحث لایحصل منها القول عند احمد فتامل. قد تم الجزء ا ول و یتلوه الجزء الثانی فی المباحث اللغویة.
شامل: جزء اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق؛ محشی با نشان «منه» و «لمحرره محمد حسین»، در اول نسخه این کتاب با عنوان شرح محقق خوانساري بر شرح عضد الدین ایجی بر مختصر الاصول ابن حاجب معرفی شده؛ واقف: موسوي، جلد: گالینگور مشکی، 293گ، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: نجفقلی، تا: جمعه 30 شوال 1236ق؛ در یادداشت برگ آخر نسخه، عنوان این حاشیه به اشتباه «الردود و النقود» معرفی شده و حال آنکه چنان که گذشت «النقود و الردود» حاشیه اکمل الدین بابرتی است، محشی به حاشیه شیروانی، محمد علی نوري، جم (آقا جمال خوانساري)، ابهري و مؤلف؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 159گ، 23 سطر، اندازه: 16×27/5سم [ف: 16 - 140]
خط: نسخ، کا: محمد صادق خوئی، تا: 1238ق، جا: اصفهان؛ 337گ، 21 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 1 - 71]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن دوست محمد چرمهاي قاینی، تا: 14 ذیحجه 1239ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 212گ، 22 سطر، اندازه: 1/15×4/ 21سم [ف: 1 - 172]
خط: نسخ، کا: اسداﷲ بن محمد هاشم تبریزي، تا: پنجشنبه 23 جمادي الاول 1240ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 261گ، 23 سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 27 - 3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ابوالفتح واعظ شهاتقی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 195]
خط: نسخ، کا: صفر علی بن اسماعیل نجف آبادي، تا: یکشنبه 25 صفر 1254ق؛ افتادگی: انجام؛ 371ص، 23 سطر (9×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 13 صفر 1259ق؛ 693ص، 18 سطر (7×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 231]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12-13؛ افتادگی: انجام؛ محشی به نقل از ملامحمد مدظله. ابراهیم سلطان و نیز حاشیههایی با نشان هاي دیگر؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 80گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [نشریه: 13 - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی به حواشی مؤلف؛ واقف: ملکزاده کوثر، ابان 1326؛ 162گ، 27 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6 - 25]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد علی» (مربع) به سال 1225، «یا رفیع الدرجات» (مربع)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد اسمعیل» (مربع)؛ تملک: محمد قاسم حسینی مازندرانی با مهر «المتوکل علی اﷲ الغنی محمد قاسم الحسینی» (مستطیل)؛ جلد: تیماج زرشکی، 328گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×25/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 581]
بیکا، بیتا؛ خریداري از محمد حسین علوي [رایانه]
آغاز: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: مقوا، 18 سطر (13×17)، اندازه: 1/54×19/5سم [ف: 160]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمراد بالمعرفة هذه المعرفة الواجبه لحصول عرض نسخه جمیع التکالیف التی کانت الی المعرفة التی کانت واجبه والقرینة علی ذلک ان تلک المعرفه التی کانت واجبة کما کان واجب الحصول
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 311گ، مختلف السطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2 - 704]
آغاز: لانه ان ارید بالترك معنی عدم الفعل و نفیه ففیه انه قدمر ان بناء هذا التعریف علی ان العدم غیر مقدور؛ انجام: برابر از ماقبل «قوله مایعاقب تارکه لو اول هذا بما یستحق انه یعاقب به ...» تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 120گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1526]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ نسخه قدیم، مصحح؛ 260گ، 23 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 319]
آغاز: بسم اﷲ و به نستعین و صلی اﷲ علی محمد و اله اجمعین؛ انجام: ما ذکرنا اقول فاده اجلی من البیان
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 14×22سم [رایانه]
آغاز: و هو معنی الحصر و الی ما ذکرنا اشار بقوله؛ انجام: قول بالاستلال الذي حو خلاف الاصل ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیفرض اللاوقوع الممکن الذي هو معرفة النسخ و الناسخ الذي بعد تحقیق علم المکلف به ینقطع التکلیف به ضرور ... فالمراد بمعرفة هذه المعرفة الواجبة بحصول غرض النسخ.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ با سرلوحی زیبا، مجدول، محشی با نشان هاي «منه» در بسیاري از جاها و «ملا میرزا سلمه اﷲ تعالی» و «دام ظله العالی» و حاشیه سلطان العلماء، در گ 1ر دارد: «شرح مختصر الاصول عضدي بخط شفیعا» و «مما انعم اﷲ تعالی علی عبده حسین یزدانی الحسینی الاشرفی» و «خط مرحوم شاهزاده فرهاد میرزا است ملقب بمعتمدالدوله»؛ مهر: «معتمدالدوله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 261گ، 21
سطر (6×15)، اندازه: 10×19سم [ف: 5 - 1673]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 189گ، 23 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 26 - 204]
آغاز: برابر؛ انجام: عند التحقیق ما کان صادقاً علیه فهو التلبس بشیء مثلاً فیرجع ...
در فهرست حاشیه حاشیه خطائی بر مختصر المعانی دانسته که آغاز غیر آن را نشان میدهد؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 229گ، 19-28 سطر (8×9 و 7×17)، اندازه: 12×24 [ف: 14 - 87]
انجام: فانه فی غیر الوقت و لا بتاخر عن وقت الحاجة
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: زیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ سبز، 244گ، مختلف السطر، اندازه: 13×25سم [ف: 5 - 1646]
بیکا، بیتا [ف: 52]
بیکا، بیتا [ف: 52]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 250گ، 23سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 1 - 86]
آغازو انجام: برابر از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با حواشی «منه»؛ در اول نسخه مطالب علمی توسط علی بن شیخ فضل اﷲ جیلانی فوضی زاهدي نگاشته شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 275گ، 24-38 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1526]
انجام: علی سبیل الاشتراك اللفظی فکان حقیقة فی اللفظی ثم اذا استثنی من هذا اللفظ صیغه
خط: نستعلیق بد خط، بیکا، بیتا؛ خطبه آن نگاشته نشده و از اولین حاشیه شروع گردیده و تا قسمتی از مبحث حقیقت و مجاز را دارد، کتابت آن ناتمام مانده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 58ص، 19 سطر، اندازه: 14/5×30سم [ف: 1 - 574]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl
حسینی، شجاع بن علی، ق10 قمري
hoseynī, šojā‘ ebn-e ‘alī ( - 16c)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
اصفهان؛ مهدوي، مصلح الدین؛ شماره نسخه: 106
آغاز: الحمدﷲ الذي لیس اهل الحمد سواه و الصلاة و السلام علی من اصطفاه واجتباه ممن سواه وآله هدا الطریق ارتضاه و بعد الحمد والصلاة علی مصطفاه و مرتضاه فاسمع ایها الاخ فی اﷲ الطالب لرضاه ما وقع فی خاطري الکسیر عند طلب النجاة عن مخالفة قضاه من بیان غوامض وقعت فی شرح المختصر للعلامة المعتبر عند اهل الاثر؛ انجام: دفعا لما قیل لم لایجوز ان یکون انتفاء المقدم بانتفاء الجزء الثانی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ یادداشتی از مؤلف بر روي صفحه اول به تاریخ 997؛56گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 107]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl = ar-rudūd wa-n nuqūd
شوشتري، عبدالواحد بن علی، ق10 قمري
šūštarī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e ‘alī ( - 16c)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
حاشیهاي است توضیحی و تحقیقی با عنوان «قوله» بر شرح مختصر عضدي (بهجز بخش منطق) که آن را شاگردش (قاضی نوراﷲ مرعشی شوشتري مقتول در 1019) مرتب و محرر نموده و مصدر به دیباچه داشته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 2972
آغاز: حمد المن تعذر شرح مختصر من آلایه و شکر المن تعسر توضیح فرع من اصول نعمایه و الصلوة علی من بعث محصول الاصول و آله مبادي تهذیب المعقول و المنقول اما بعد فهذه تحقیقات شریفة و تدقیقات لطیفه تشد عضدك فی مطالعة شرح العضدي و ینبهک علی فیهما من النقد والردي؛ انجام: والمعدل ایضا یدعی امر اخفیا وهو الملکة.
خط: نستعلیق، کا: عبدالحلیم ابوالخیر احمد بن شیخ عبدالرحمن قاري لاهوري، تا: 19 محرم 1052ق، جا: لاهور؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 131گ، 21 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 25]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl = ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il muntahā
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
(1621 - 1547) šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
آغاز: هاتان مسئلتان بما یتعلق بالتحریم. اي هاتان مسئلتان من المسائل التی یتعلق بالتحریم او اللتان هما متعلقان بالتحریم؛ انجام: من منع التلاوة و اللمس محدثاً ان ایدالحدث الاصغر.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: سید محمد بن غیاث الدین محمدحسینی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج سرخ، 48گ، 17 سطر (7×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1172]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي هدانا لاحکام اصول الاحکام وارشدنا الی تمییز الحلال عن الحرام ... و بعد فیقول اقل العباد محمد المشتهر ببهاء الدین العاملی ... قوله الحمدﷲ الذي برأ الانام الخ؛ انجام: وقس علی هذا سائر الواجبات بالنسب الی القادر و العاجز فلم تتحقق ایجابه تعالی علینا صلوة لاقدر لنا علی ما یتوقف علیه فعلیک بالتأمل فی هذا المقام وباﷲ الاعتصام
خط: نسخ خوانا، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی به امضاء «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 31گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 176]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: صالح بن عبدالکریم بحرانی در سلخ ذیحجه 1065؛ 60گ، اندازه: 12×19سم [نسخهپژوهی: 2 - 149]
آغاز: قوله اذا عرف بعض الاحکام کذلک اي عن ادلتها التفصیلیة و لا یخفی ان انتقاض الطرد بالمقلد الذي هذه صفته انما یصح عند من لا یقول
بخشهاي پراکنده اي از این حاشیه را شامل است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن یوسف بن عبد علی بن فیاض بن عبد علی بن مفضل الخفاجی اصلا الغناقوي مسکن، تا: سلخ شعبان 1038ق؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (137پ-146پ)، 5و15سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 37 - 45]
خط: نسخ، کا: محمد بن مهنا الحوذي، تا: 1214ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج روغنی، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 167]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl = ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il muntahā
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
حاشیه دقیق و تحقیقی است در عنوان «قوله» بر کتاب «شرح مختصر المنتهی» عضدالدین ایجی. محشی ضمن مطالب مطروحه، آراء تکمیلی امامیه را مرقوم فرموده است، مانند: «قوله منها انهم اجمعوا علی القطع ... نظیره ما سیجی فی الشرح من انهم اجمعوا علی تخطیه المخالف للاجماع مع قطع النظر عن بلوغ عددهم عدد التواتر و ستکلم علیه انشاء اﷲ تعالی نعم للامامیة ان یمنعوا وقوع هذا الاجماع اولا کیف و الشیعه علی اختلاف مذاهبها .» ... ظاهراً و بر اساس نسخ موجود، مأثور خامهاش از حقیقت و مجاز تا مبحث اجماع بوده است.
آغاز: بسمله، قوله بان یصرح اهل اللغة باسمه بان یقول هذا مجاز او بحده بان یقول هذا مستعمل فی غیر وضع اول ...
[الذریعه 6/ 132؛ کشف الظنون 2 /1853]
آغاز: برابر؛ انجام: من القدر فی کونه متواترا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ نسخه به ضبط آخر مبحث مجاز به تاریخ 19 جمادي الاول 1124 با مسوده اصلی مقابله شده، محشی از مؤلف با رمز «منه دام ظله»؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ مهر: «اقل العباد محمد حسین 1095» (بادامی شکل)؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن مشکی، 146گ، 25 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 16 - 141]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی لا تعاقب بعقابهم علی ما فی بعض الحواشی اذ دلال القص علی افعل از حقیقت و مجاز تا مبحث مقدمه واجب؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: نیمه دوم قرن 11؛ محشی مؤلف با رمز «منه دام ظله»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي دولت آبادي، جلد: مقوا با روکش مشمع، 98گ، 19 سطر، اندازه: 2/12×7/ 18سم [ف: 16 - 142]
آغاز: ان یتاخر العلم بسلب الوضع عنه العلم بانحصار الوضع؛ انجام: من القدر فی کونه متواترا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ در برگ ضمیمه آخر لیست کتبی چند به خط سید محمد مهدي بحرالعلوم نگاشته شده؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 270گ، 20 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 142]
آغاز: برابر
انجام: بل هو ینافی القول بالوجوه و الاعتبارات ایضا لانهم جوزوا کشف الشرعی عن انه کان واجبا او حراما لکن عفی اﷲ عما سلف.
بخش کوتاهی از حاشیه شیروانی، از مبحث علائم مجاز تا مبحث حسن و قبح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 12؛ محشی با امضاي «منه مدظله العالی»؛ تملک: مرتضی بن اسماعیل موسوي، جعفر بن محمد، اسداﷲ همراه با مهر «الراجی الی اﷲ ابن عبداﷲ، اسداﷲ» (بیضی)؛ مهر: «محمد فخر بشر، الراجی الی اﷲ ابن محمد، 1239» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي نخودي،، 136گ، 19 سطر (7×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 13 - 421]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه پارچه گلدار، 194گ، 18 سطر، اندازه: 1/ 15×21سم [ف: 1-173]
آغاز: برابر؛ انجام: ففساده ظاهر اذا لا مانع منه الا الدور و قد علم رفعه
خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 13؛ نسخه از آن ورثه شیخ علی خادم آستانه مبارکه سیدالشهدا نزد عبدالجلیل کرمانشاهی عاریه بوده و بعدها از همان ورثه خریده و توسط عبدالاحد بن ملا عبدالجلیل در 1240 وقف اولاد شده؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 225گ، 16 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 94]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایضا فائد الاخبار لاینحصر فی العلم بمضمونه فتأمل والجواب
از مبحث مجاز تا اواسط مبحث حقیقة و مجاز شرعی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مولف؛ 59گ، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6 - 27]
آغاز: بل انه لا یحکم بانه حسن او قبیح فی حکم اﷲ یعنی بل نعنی به؛ انجام: بدون تعرض بش آخر فلیتامل.
از اول مبحث احکام تا اوایل مبحث مقدمه واجب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً در عصر مؤلف؛ محشی به حواشی مؤلف؛ 146گ، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6 - 27]
آغاز: برابر؛ انجام: یداﷲ علی الجماعة
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده محمد صالح الحسینی»، «علی اﷲ فی کل الامور توکلی عبده محمد طاهر»؛ اهدایی: مهدي طاهري؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی روکش گالینگور مشکی، 254گ، 14 سطر (6/5×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 1659]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl
محقق خوانساري، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 -1688)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
[الذریعه 6/ 75]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلا علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین ... فی الحاشیة انما قیل بظاهره الخ، و ایضاً علی تقدیر؛ انجام: و علی خلفائه الاثنی عشر، المصطفین من بین البریة ما یستنبط الاحکام من الادل الشرعیة و یتفرع علی الاصول المسائل الفقهیة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه مد ظله»؛ مهر: «عبده الراجی نعمت اﷲ الحسینی 1221»، «بنده آل محمد تقی»؛ کاغذ: ترمه سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 218گ، 21 سطر (8×21)، اندازه: 14×26سم [ف: 11 - 245]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ملا حسن کسمائی رشتی، تا: دوشنبه 28 شوال 1210ق؛ 9گ (120پ-128ر)، 20 سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 1 - 197]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl
ساچقلی زاده، محمد بن ابی بکر، - 1150 قمري
sāčqolī-zāde, mohammad ebn-e abī-bakr ( - 1738)
وابسته به: حاشیة شرح مختصر الاصول = حاشیة شرح المختصر = حاشیة شرح مختصر المنتهی = شرح الشرح؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
به درخواست: احمد سید حازم نوشهري و یملیخا اسیري آمدي تاریخ تألیف: 1144ق
«منتهی السؤل و الامل فی علمی الاصول و الجدل» از ابن الحاجب (-646ق) را خودش اختصار نموده و این مختصر شهرت فراوانی پیدا کرد و از جمله شروحی که بر آن نوشته شده شرح میر سید شریف گرگانی است که ساچقلی زاده این حاشیه را بر آن نوشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4/ 2329
آغاز: یقول البائس الفقیر ... أن أفید لهما حاشیة جرجانی علی شرح مختصر المنتهی و استعفیتهما من افادتهما؛ انجام: ففی الضمیر فی قول التنقیح و حکم أي حکم الاجتهاد غلب الظن استخدام فاعرف.
خط: نسخ، کا: یوسف کلبس بن علی، تا: 1147ق؛ جلد: تیماج
قهوه اي، 19گ (113پ-131ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 6-309]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl
افندي، ملاعبدالرحمن
afandī, mollā-‘abd-or-rahman
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4467/4
آغاز: قوله: قوله براع الاستهلال اي المشهور فان له نوعین ظاهر و خفی؛ انجام: و الحمل علی هذا یدل علی انه لیس بملحوظ فیه کذا افید (تمت الحاشیة المنسوبة لمولانا عبدالرحمن الاستاد سلمه اﷲ فی الدارین)
خط: نسخ ترکی، بیکا، تا: 1075ق؛ کاغذ: استنبولی، جلد: مقوا عطف پارچه، 37گ (31پ-67پ)، 27 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 13 - 3421]
ḥāšīyat-u š.-i muxtaṣar-il usūl
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
غیر همانند:
آغاز: یسجد من فی السموات والارض ... قال مسألة نفی السماواة مثل لایستوي یقتضی العموم کفیرها ابوحنیفة ... اقول نفی المساواة بین الشیئین کما فی قوله تعالی لایستوي اصحاب؛ انجام: فی المرکبات وفی الحدود ترجیحات کثیر لاینحصر واصولها ما ذکرناه قال دام ظله فهذا آخر ما اردنا ایراده علی هذا الکتاب و الحمدﷲ رب العالمین حاشیة اي است متوسط با عناوین «قال مسألة، اقول» بر شرح مختصر الاصول، نظر به اینکه تاریخ کتابت نسخه 703ق است، باید محشی از قدما باشد، به جهت افتادگی آغاز نسخه، نام محشی به دست نیامد؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمود بن عبداﷲ جبلی، تا: پنجشنبه ذیحجه 703ق، جا: بغداد مدرسه نظامیه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ، یادداشتی از اسداﷲ که نسخه را از شیخ حیدر عاملی امانت گرفته؛ جلد: تیماج مشکی، 132گ، 25 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 1519]
آغاز: قوله اعلم انه لایمکن الخوض فی علم من العلوم الا بعد تصور ذلک؛ انجام: کقیاس صب البول فی الما بالبول فیه سکنه جعل الثانی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ تملک: ابوالقاسم طبیب ملقب به ضیاء الدین بن عبدالرحمن در 1305؛ کاغذ: نخودي ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 150گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×3/ 21سم [ف: 95]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9 [نشریه: 7 - 696]
خط: نسخ، کا: زهیر بن جنید الباداري، تا: 23 رمضان 830ق؛ قطع: رحلی کوچک [میراث شهاب: س9ش2 - 31]
آغاز: الشرح یفتقر الی زیاد ایضاح، و یستدعی نوع افصاح من ایقنها أمن التعسف واهتدي للسداد واﷲ الموفق للرشاد. قوله: الحمدﷲ برء الانام ... حمداﷲ علی بعض انعاماته العامة لعباده، ثم علی الخاص ؛ انجام: هذا آخر ماقصدنا انشائه. والحمدﷲ علی نعمائه و صلی اﷲ علی محمد اشرف انبیائه وعلی اله وصحبه خیر أصفیائه.
حاشیه از ناشناس است؛ خط: نسخ، کا: عبدالملک لاکانی قزوینی، تا: جمادي الاول 871ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 123گ، 25سطر (8/5×16)، اندازه: 13×23سم [ف: 4 - 230]
آغاز: الشارح استدل الشافعی علی حجیة الاجماع؛ انجام: علی طریقتنا کما لا یخفی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11 [ف: 3 - 84]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 696]
در آن یاد میشود از شرح الشرح (گویا از تفتازانی) در بسیاري از جاها؛ خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 105گ (1ر-4ر، 12ر-111پ)، 22 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 17 - 389]
آغاز: بسمله، هذه تعلیقات علی مبحث الاجماع فی کتاب شرح مختصر ابن الحاجب للعضد؛ انجام: و ارجومن اﷲ الاعانه ... بحق محمد و آله اجمعین تمت
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز: منها و احتجبت منهم حقائق فیها نوع خفاء و لهذا ینکرها؛ انجام: الموجود: کیف و تعدد النتائج قد فصله فیما بعد بما لاحاجة معه الی هذا الاجمال
شرح و توضیح بالقول علی شرح مختصر ابن الحاجب فی اصول الفقه و هو اختصار لکتابه «منتهی السول»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1007ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم زرد، 42گ (1ر-42پ)، 23 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [مؤید: 2-130]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 ذیحجه 1043ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 893]
آغاز: مباديء اللغة، ومن لطف اﷲ احداث الموضوعات اللغویة ... اقول من لطف اﷲ تعالی احداث الموضوعات اللغویة، فانه لما علم حاج الناس الی تعریف بعضهم بعضا
این شرح 26 شعبان 734 به پایان رسیده است. تذکر: آغاز نسخه با حاشیه شرح مختصر المنتهی میرزا جان باغنوي سازگار است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن غلام علی طبیب، تا: آخر شعبان 1049ق؛ جلد: تیماج مشکی، 241گ، 25 سطر، اندازه: 13/5×26سم [ف: 33]
آغاز: الصوت و تقطیعه قطعا مختلف هی الحروف بآلات متعدة لذلک ... قوله: و فیه. اي فی احداث الموضوعات اللغویة من اللطف لایخفی؛ انجام: و لا یلزم اطلاق حالها لانها قدعلمت هاهنا. واﷲ اعلم ... تابعی الهدي
شرح و حاشیه از ناشناس است؛ خط: نستعلیق، کا: علی رضا بن زین الدین سلیمی مازندرانی، تا: 16 ربیع الاول 1059ق، جا: اشرف مازندران؛ محشی با نشان «منه»، در صفحه عنوان شیخ محمد علی کرمانشاهی نوشته است: «آقاعلی مدرس پسر ملاعبداﷲ زنوزي تبریزي در شب شنبه 17 ذیقعده 1307ق ساعت تقریباً 6 در دزآشوب شمیران در 75 سالگی درگذشت، و مدفن او میان عبدالعظیم وامامزاده حمزه است»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 19سطر (6×12)، اندازه: 12×16/5سم [ف: 4 - 230]
در آن «قال فی شرح الشرح» آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با حاشیه «منه»؛ وقف «مدرسه یوسف خواجه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 227گ، 32 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 108]
آغاز: حیث ق بعد تحقیق المذهبین والحق انها ... لنا القطع بان الصلاة اسم للرکعات المخصوصة اي مستعمل فیها و بذلک بطل احتمال کونها؛ انجام: لنا ان الصحاب هذا ینتهض علی القاضی حیث توقف فی جوازه مطلقا ... وذلک لماعلمت ان دلال الخاص قطعیة بمعنی
این شرح به صورت «قوله، اقول» برگزار شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با حواشی «منه»؛ وقفنامه زین العابدین متقالی فروش به تاریخ 1160؛ مهر بیضوي به تاریخ 1140؛ جلد: مقوایی، 135گ، 24 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 3 - 1495]
گویا همان باشد که در نشریه اصفهان (2 و 3/ 135) از قطب الدین پنداشته شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 893]
آغاز: اللغة و استعمالات العرب و ان لم یوجد التصریح؛ انجام: القضاء و الحکم و الظ ان المسئله عامة شامله لهما معا و لعله لم یقصد مؤلف بهتحقیق شناخته نشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 60گ، مختلف السطر، اندازه: 14×25سم [ف: 16 - 150]
آغاز: مراده بالتصدیق المصدق به؛ انجام: المجاز من الطرفین من الشهره و الشیوع و ذلک یختلف باختلاف الموارد و عرفت ما فیه و اما الاضمار فهو ایضا اسوه النسخ ... قد تمت هذه الرساله ... یوم الاربعاء السادس من العشر الثالث من الشهر الرابع من السنه الثانیه من العشر الثانی من الماء الثالثه من الالف الثانی ... عبدالمحمد بن الحاج ... حسین الطبیب بروجردي
خط: نستعلیق متوسط، کا: عبدالمحمد بروجردي بن حاج حسین طبیب، تا: 1212ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با عنوان «منه عفی عنه»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 125گ، 20سطر (5/5×12)، اندازه: 7/11×5/17سم [ف: 17 - 185]
آغاز: بسمله، و من لطف اﷲ تعالی احداث الموضوعات اللغویه؛ انجام: بعد الالف النبویه و الحمدﷲ اولاو اضرو ظاهر اوباطنا
خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق [رایانه]
آغاز: ... قوله و ینحصر مذهب الجمهور الی ان ضوع الاصول الادلة السمعیة لما انه یبحث عن احوالها فی حدیث اثبات الاحکام بها بطریق الاجتهاد بعد الترجیح عند التعارض؛ انجام: قوله دلیله قوله تعالی ان عبادي الایة المشهورة فی الاستدلال ان هذا الایة مع قوله تعالی حکایة لاغونیهم اجمعین الاعبادك منهم المخلصین ... فاجتمع علیهم بالاجماع و مساق کلام الشارح ...
حاشیه مفصلی بر «شرح مختصر الاصول» قاضی عضدالدین ایجی که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور آبی با عطف پارچه، 146گ، 21 سطر، اندازه: 17×30سم [ف مخ: - 49]
آغاز: المشترك ولا معاوضة و کلام العلامة فی هدا المقام ... قان قیل هنا اثبات القیاس بالقیاس ولا تقوم علی المنکرین مطلقاً ولاعلی المعترفین به فی ... قلنا بل اثبات للحکم بدلیله؛ انجام: وما لا یعلم کذبه بعض الظاهریه زعما منهم انه لا تحقق للثالث لجریان مثله یعنی اذا اخبر مجهول الحال بان زیداً
حاشیهاي است بر شرح مختصر الاصول در اصول فقه که بدلیل افتادگی طرفین نسخه محشی شناخته نشد. از شارح بعنوان «الشارح
العلامة» نام میبرد و در جایی میگوید: «والاقرب ما ذکره المحقق»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با حواشی «م ن»؛ جلد: مقوا عطف گالینگور، 71گ، 17 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 3 - 1520]
آغاز: بسمله، منک العون یا عظیم و فقنا للخیر و یسر لنا الامور، قال المصنف مبادي اللغویة الاضافة بیانیة من قبیل خاتم الفضة و هذا الفن یستمد من ئلثة فنون: الکلام و اللغة و الاحکام
خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی، 88ص (1-88)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 1122]
مجموعه (حاشیه باغنوي و ...)؛ بیکا، بیتا؛ خریداري از عباس فیضی و داوود ترکاشوند [رایانه]
آغاز: قال مبادي اللغة من لطف اﷲ تعالی احداث الموضوعات اللغویه فلتکلم علی حدها و اقسامها و ابتداء وضعها و طریق معرفتها. اقول. فی لطف اﷲ تعالی ... قال. و دلالته اللفظیه فی کمال معناها دلالت مطابقة و فی جزئه دلالة اللفظیه فی کمال معناها دلالت مطالبقة و فی جزئه دلالة تضمن و غیر اللفظیه التزام؛ انجام: قال مسئلة الفعالان. اقول الفعلان لایتعارضان و ان تناقض احکامها کصوم فی یوم ... و قد علمت ... الاول ثلاثة احدها ان یکون القول مختصا به، فان
حاشیه بر بخشی از شرح مختصر اصول عضدي درباره مباحث سنت. به روش «قال و اقول»؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 27گ (1پ-27ر)،21سطر، اندازه: 19/5×25/7سم[ف: 9 - 86]
آغاز: بسمله؛ نحمدك اللهم علی ما اعطیت ما من سوابغ النعم و بوالغ الحکم فصلی علی نبیه الهادي للعرب و العجم
حاشیه کوتاهی است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح مختصر الاصول عضد الدین ایجی؛ خط: تحریري، کا: احمد بن محمد المشاب، تا: رمضان، جا: مدرسه طاش؛ 58گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1519]
آغاز: علی ذلک المعنی ولایتصف به الفعل ولایحکم به العقل فلیس النزاع
بخشی از حاشیهاي است بر مختصر الاصول عضدي با عنوان هاي «قوله - قوله»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 22گ، 16-14 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1519]
مبحث مبادي اللغة و الادلة الشرعیة؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 405]
آغاز: هاتان المسألتان مما یتعلق بالتحریم أي هاتان المسألتان من المسائل؛ انجام: و أتموا الصیام الی اللیل فلا اجمال لیحتاج الی البیان ...
تعلیقاتی از استاد کاتب؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم قرمز، 89گ (126پ-214ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×19/5سم [مؤید: 1 - 349]
آغاز: الحقیقه فلم یکن کو ادب فبنا الدلیله علی الخلط بین معلومیه المعنی؛ انجام: المطابقه علی دلاله الالتزام هذا راجع الی الحقیقه و المجاز
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 15سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [رایانه]
حاشیة شرح مختصر العضدي - الحسن و القبح
ḥāšīyat-uš š.-il muxtaṣar ‘ala-t talxīṣ
همدان؛ کمالی؛ شماره نسخه: 1/ 10
کا: علی حراقی کاشانی، تا: 23 شعبان 831ق [نشریه: 5 - 387]
حاشیة شرح مختصر المنتهی- حاشیة شرح مختصر الاصول
حاشیة شرح مختصر المنتهی- حاشیة حاشیة الباغنوي علی شرح مختصر الاصول عضدي
hāšīye-tu š.-i muxtaṣar-ul muntahā
وابسته به: مختصر المنتهی = مختصر الاصول؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 -646ق)
کاتب نسخه آن را ناتمام رها کرده است، لذا محشی شناخته نشد. در میان آمده: «اعلم ان الشارح المحقق قد اخذ فی بعض تعلیقاته. کما صرح به فی المنتهی، و تقریر العلامه» و عباراتی شبیه این، پیداست که حاشیهاي است بر شرح یکی از متون اصولی. حاشیه شرح مختصر المنتهی را در اختیار نداشتم تا با آن مقابله کنم. یادداشتهاي بسیار مفیدي است که حکایت از فضل محشی میکند.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 72
آغاز: هی اللفظ المستعمل فیما وضع له فی اصطلاح التخاطب جامع مانع؛ انجام: و اما تاویله ا خر و هو انه لو لم یشترط النیة فی الوضوء لم یشترط فی التیمم فکلمة لو فیه لافادة اللزوم علی ما یستعمله المنطقیون من غیر.
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 12 ؛ افتادگی: آغاز وانجام؛ کاغذ: فستقی و نخودي، جلد: تیماج سرخ، 242گ، 25 سطر (7×18)، اندازه: 15×25سم [ف: - 83]
حاشیه شرح مختصر نافع - انوار الریاض فی شرح الریاض
ḥāšīyat-u š.-il mašā‘ir
اصفهانی، یحیی بن محمد شفیع، ق14 قمري
esfahānī, yahyā ebn-e mohammad šafī‘ ( - 20c)
وابسته به: شرح المشاعر؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166-1241 ق)
تاریخ تألیف: پنجشنبه چهارم صفر 1311ق
حاشیهاي است بر ابواب معاد شرح احمد احسایی بر المشاعر ملاصدرا در مورد معاد جسمانی.
[موسوعة طبقات الفقهاء 14/2108]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14108/2
آغاز: هو ... المبدء و المعید یقول العبد الفقیر ... قد اتفق لی مطالعة شرح معاشر للشیخ الجلیل الشیخ احمد؛ انجام: و ما اشبه کلماته هذه بما اخبر به محی الدین ... حررها یحیی بن محمد شفیع ... سنة احدي عشرة و ثلثمائة بعد الالف.
خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1311ق؛ مجدول، داراي کمندکشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (63ر- 64ر)، مختلف السطر (7×14)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 35 - 644]
ḥāšīyat-u š.-il mašā‘ir
وابسته به: المشاعر؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10336/1
آغاز: قوله قدس سره فی المشعر الاول فی بیان انه غنی عن التعریف اه و ذلک لان وجود الکلی؛ انجام: و هو غیر دلیل سید و لهذا قال قریب ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج جگري، 10گ (1پ-10ر)، 19سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 32 - 330]
ḥāšīyat-u š.-i miṣbāḥ
وابسته به: المصباح فی النحو؛ مطرزي، ناصر بن عبدالسید (538-610)
حاشیه مختصري است بر یکی از شرح هاي کتاب «المصباح» مطرزي. با جستجو در منابع موجود نشانی از محشی و شارح این اثر به دست نیامد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4409/1
آغاز: بسمله، اما بعد حمد اﷲ اما کلمه متضمنة لمعنی الشرط قیل لما اختلفوا فی اما فقال بعضهم انه اسم و قال بغضهم انه حرف؛ انجام: یعنی اذا لم یکن البحث من جهة العامله یلزم الثبوت الخامس بالاستقراء فی اجزاء الکتاب و ابوابه لا بالعقل لان العقل نجوز ان یکون شیئا اخر غیر الخامس تمت ...
خط: نسخ، کا: احمد بن حنیفی، تا: 1076ق، جا: سواسی مدرسه دار الشفاء؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي نخودي، 78گ (2پ-79پ)، 21 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 1/55×21سم [ف: 19 - 18]
حاشیة شرح المصباح فی النحو- الحمدیة
ḥāšīyat-u š.-il miṣbāḥ li-l-isfarā’īnī
وابسته به: شرح المصباح؛ تاج الدین اسفراینی، محمد بن محمد (-684)
تعلیقات با عنوان «قوله» بر شرح محمد بن محمد اسفرائینی بر کتاب المصباح فی النحو.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 340
آغاز: بسم اﷲ الرحمان الرحیم. ان حرف من الحروف المشبهة بالفعل الناصبة؛ انجام: و کلاهما موهمان بخلاف المقصود و اشارة الی وجه ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 154گ، 19 سطر، اندازه: 14×19سم [مؤید: 1 - 290]
حاشیة شرح المطالع - حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
ḥāšīyat-u š.-i maṭāli‘ = taṣawwurāt
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766ق)
نام اصلی کتاب شناخته نشد، در آخر نسخه، کاتب نوشته است: «تمت تصورات حاجی باشا ...» گمان میرود که نسخه حاضر، حاشیهاي باشد بر مبحث تصورات از حاجی پاشا متوفی 800ق بر شرح مطالع قطب الدین رازي.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 969/2
آغاز: بسمله قوله لیس بکلی و لابجزئی اي لیس شیی منهما نفسه و لاجزؤه و ان لم یکن خالیا عن احدهما فی نفس الامر؛ انجام: ان کان لان احدهما ؟ من الاخر فهو الاول والا فهو الثانی. تمت تصورات حاجی پاشا بعون اﷲ
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 833ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 20-17 سطر، اندازه: 14×1/58سم [ف: 3 - 1329]
حاشیة شرح مطالع الانوار - حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
ḥāšīyat-u š.-i maṭāli‘-il anwār
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» یا «قال الشارح» بر بخش منطق شرح مطالع قطب الدین رازي. این کتاب «تنویر المطالع» جلال الدین دوانی نیست که درفهرست مرعشی (1/ 50) ذکر شده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 18/168-3648
آغاز: ولا ادعاءاً فانه یشبه بآثار الماء و یدعی ادخاله فی جنسها واما باعتبار تشبیه المواهب فی ملک الاستعارة ... قوله والفیض فی الاصطلاح لیس ذلک اصطلاح اهل المیزان؛ انجام: من حیث أنها ذاته واسطة فی عروض الحرکة لذات الابیض من حیث أنها ذات الابیض فاندفع الاشکالان معاً
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین محمد بن احمد بن نظام الدین محمد، تا: سلخ رمضان 883ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «منه سلمه اﷲ وابقاه»؛ مهر: «یا باقر العلوم» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 64گ، 19سطر، اندازه: 5 / 12×17/5سم [ف: 3- 1502]
ḥāšīyat-u š.-i maṭāli‘-is sayyid-iš šarīf
وابسته به: حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة شرح المطالع = الحاشیة علی شرح المطالع القطبیة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816) حاشیهاي است با عناوین «قال، اقول» به شرح عبارات سید شریف پرداخته است. مؤلف از عالمان عصر عثمانی و از معاصران سلطان بایزید بن محمد خان عثمانی بوده و در مقدمه کتاب خود وي را ستوده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14576/29
آغاز: بسملة، حمداً لک اللهم با منهو الموجود فی کل مکان المحمود بکل لسان، الذي جعل الارض منهاجاً و خلق السماء شداداً... و بعد، فلما شرفنی اﷲ تعالی بالسعادة القدسیة و الکرامة الانسانیة حیث یسر لی طریق المباحثة عند السلطان ... اعلموا یا جماعة الافاضل العظام و مشاهیر الاماثل الکرام ... انی أسألکم عن وجه مواضع التلبس علی من کلام السید الشریف ... فی مباحث الموضوع؛ انجام: فمن لم یتبع کلام مشایخ الفن فاجزي مجادله أن لا یتکلم فیه کثیراً و لایتصرف فیه ... کالسبع الشداد و اﷲ الهادي الی سبیل الرشاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: شرقی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (229ر-235پ)، 23 سطر (5/8×16)، اندازه: 9×5/17سم [ف: 36 - 634]
ḥāšīyat-u š.-i ma‘ālim-il usūl
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 871
آغاز: أو لا شک ان التعظیم ﷲ واجب و قد قالوا بحرمة تعظیم الصنم فیکون الجنس و هو التعظیم واحداً بعض افراده واجب و بعضه حرام؛ انجام: اقول یمکن أن یقال رفع هذا التکلیف یمکن أن یکون بطریق النسخ أیضاً بأن یحکم بنسخ جمیع احکامه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 276گ، 17سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 652]
ḥāšīyat-u š.-il ma‘ānī wa-l bayān
حاشیهاي است بر یکی از شروح کتب بلاغی که در دو «فصل» برگزار شده است. با مطول تفتازانی، مفتاح العلوم سکاکی و الایضاح فی المعانی و البیان و چند کتاب بلاغی دیگر مطابقت شده و اطلاعی به دست نیامد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3754
آغاز: ان یتعرض للمفرد لان الاصل فی باب التقسیم ان یکون مورد القسمة مشترکاً بین جمیع الاقسام و المفرد هو المشترك لا الجمع فترکه الی المفرد قوله جار مجري اللام وما یسبق الی الفهم ان کان له؛ انجام: وعلی ما قلنا ظهر ان قسم الجدل من علم المعانی لکن لم یورده واقتصر علی ایراد القسم الذي مبناه علی التحقیق ولم یتعرض لایراد قسم لا یغنی من الحق شیئا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 140گ، 27 سطر، اندازه: 18×28سم [ف مخ: 2 - 717]
ḥāšīyat-u š.-i muġni-l labīb
وابسته به: المغنی فی النحو؛ جاربردي، احمد بن حسن (-746)
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 133
آغاز: الحمد هو الثناء بالسان علی قصد التعظیم؛ انجام: الموفق بالصواب - تم السفر الثانی و یتلوه فی السفر الثالث
شارح آن جاربردي است ولی محشی آن معلوم نیست. جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: ابوتراب حسینی سلامی، بیتا، براي شمسا میزرا محمد علی حسینی؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 204گ، 25 سطر (8×16/5)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 1 - 113]
ḥāšīyat-u š.-il miftāḥ
قاضی زاده، احمد بن محمود، - 988 قمري
qāzī-zāde, ahmad ebn-e mahmūd ( - 1581)
وابسته به: المصباح فی شرح المفتاح = شرح مفتاح العلوم؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816ق)
حاشیهاي است بر شرح المفتاح میر سید شریف جرجانی که با عناوین «قال الفاضل الشریف و أقول» به رشته تحریر در آمده است. نسخهاي از این حاشیه در کتابخانه شهر برلن آلمان نگهداري میشود.
[جامع الشروح و الحواشی 3/2067؛ فهرست کتابخانه برلن 6/ 390]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15534
آغاز: بسمله، قال الفاضل الشریف رتب کتابه علی ثلاثة أقسام و أردفها بتکملة و فنین، أقول: الظاهر من کلامه هذا، أن یکون التکملة و الفنان خارجة عن الاقسام الثلاثة اذ یتصور؛ انجام: و لعمري ان ذلک البعض قد صدق فی قوله و مفاسد قلة التأمل مما یضیق عنها نطاق البیان و لکنه انما یناسب حال نفسه و کم من غائب قولاً صحیحاً وافته من الفهم السقیم ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، داراي سرلوح مرصع زیبا، مجدول؛ تملک: ابوبکر بن مصطفی کردي به تاریخ 1157؛ عبدالعزیز بن حسین خالصی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 174گ، 19 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 39 - 416]
ḥāšīyat-u š.-i miftāḥ-il ‘ulūm
مصنفک، علی بن محمد، 803 - 875 قمري
mosannefak, ‘alī ebn-e mohammad (1401 - 1471)
وابسته به: شرح مفتاح العلوم؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 683
خط: نسخ ترکی، کا: محمد بن سنان پاشا، تا: قرن 11؛ از روي نسخه اصل؛ محشی، مقابله شده؛ تملک: عیسی ماهر بن محمد مفتی قونیه در 1134 [نشریه: 2 - 149]
ḥāšīyat-u š.-i miftāḥ-il ‘ulūm
خطایی، عثمان بن عبداﷲ، - 901 قمري
xatāyī, ‘osmān ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1496)
وابسته به: المصباح فی شرح المفتاح = شرح مفتاح العلوم؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
میر سید شریف جرجانی بر مفتاح العلوم سکاکی شرحی مینویسد که بسیار عالمانه و مورد پسند فاضلان زمان میافتد بر این شرح حواشی چندي نوشته میشود که از آن جمله است این حاشیه یعنی حاشیه خطائی.
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبدالمجید حسینی، تا: 10 رمضان 962ق [ف: 3 - 46]
آغاز: بسمله، صلاته علی محمد و اله و صحبه و سلم ... الحمد؛ انجام: لمخالفة الاصل یستدعی نکته ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: مقوایی گالینگور ارغوانی، 206ص (219- آخر)، 18سطر (8×12)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 9 - 247]
ḥāšīyat-u š.-i miftāḥ-il ‘ulūm = al-ḥāšīyat ‘alā mabḥaṯ- i taqdīm-il musnad
لاري، رضی الدین عبدالغفور، - 912 ؟ قمري
lārī, razī-od-dīn ‘abd-ol-qafūr ( - 1507)
وابسته به: مفتاح العلوم؛ سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555-626) حاشیه تحقیقی بسیار کوتاهی است با رد و ایراد بر یک بحث معانی و بیان یکی از شروح مفتاح العلوم سکاکی. نام مؤلف در فهرست مخطوطات سلیمانی (1/433) عبدالغفور لاري ذکر شده است.
آغاز: و باسمه سبحانه قوله و فیه نظر لانه ان اراد بالخبر الفعلی هنا الفعل المنفی الخ ان جعل النفی جزء للمسند فذلک تأویله قدس سره و یلزمه عدم الفرق بین المثالین؛ انجام: کان هناك نزاع واحد واحد التخصیصین للرد و الاخر للتسلیم.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 9ص، 19 سطر، اندازه:
13×19سم [ف: 25 - 42]
آغاز: [قوله] و فیه نظر نه أراد بالخیر الفعلی ههنا الفعل المنفی الخ أن جعل؛ انجام: و تفرد الغیر به کان هناك نزاع واحد وأحد التخلیصین للرد و ا خر للتسلیم
خط: نستعلیق، کا: مرتضی ولی نعمت اﷲ حسینی، تا: 933ق؛ مهر: «ان تعدوا نعمت اﷲ لا تحصواها» (مدور)؛ کاغذ: شرقی، 4گ (155-158)، 19 سطر، اندازه: 8×12/5سم [ف: 36 - 305]
ḥāšīyat-u š.-i miftāḥ-il ‘ulūm
حفید تفتازانی، احمد بن یحیی، - 916 ؟ قمري
hafīd-e taftāzānī, ahmad ebn-e yahyā ( - 1511)
وابسته به: شرح مفتاح العلوم؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 401
آغاز: بسمله، قوله خیر خبر اختاره رحمه اﷲ فی مفتح الکتاب و عدل عن مثل الحمدﷲ؛ انجام: فیه حقیقه علی ما قالوا افلم یکن من الکتابه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 17 سطر (7×11)، اندازه: 12×18سم [الفبائی ف: 203]
ḥāšīyat-u š.-i miftāḥ-il ‘ulūm
دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( -1542)
وابسته به: المصباح فی شرح المفتاح = شرح مفتاح العلوم؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیه بر اوایل شرح سید شریف بر مفتاح العلوم (اوائل قسم ثالث) است و سخنان سید را مورد ایرادات بسیار قرار داده است با عناوین «قال السکاکی» و «قال السید» و «اقول.» در بحث تعریف خبر به «ما یحتمل الصدق و الکذب» به بررسی شبهه معروف به «جذر اصم» پرداخته و به مناسبت، تمام متن رساله پدر خویش (صدر شیرازي) را در جذر اصم عیناً میآورد. غیاث الدین منصور پیش از آن که به نقل متن رساله پدر خود بپردازد در معرفی آن رساله چنین آورده است: «قال السکاکی بما یحتمل الصدق و الکذب. علی هذا سوال مشهور استصعبوه ... ثم ان کثیرا من العلماء و الفضلاء تکلموا فی هذا ... و ابی سید الاباء و سید اعاظم العلماء و الحکماء الف مقال و نظم رسال اورد فیها تلک الاجوبه و ردها ثم اتی بالجواب الذي عنده هو الصواب و بعض القاصرین من اجل المعاصرین اورد ایرادات بارده و اعتراضات غیر وارده ... فلننقل اولا خلاصه مقال الاستاد و بعد تمام کلام افاد اورد ما اورد المجادل الجلیل ... مع التنبیه علی مفاسد کلامه ... و الاحري نقل مقال الاستاد بعبارته ... قال قدس سره ... بعد حمد من علیه تیسیر العسیر ... یقول فقیر حقیر هو بصدر الشیرازي شهیر قد سئلت عن المغلط المشهور التی تحیر فیها عقول الفضلاء ... فلنذکر ما افاده العلماء فیها مع ما علیها اولا ثم احلها بعون اﷲ حلا فمنها ما قال العلامه التفتازانی.»
آغاز: بسمله ان شکر اﷲ مفتاح العلوم و انما ینحل معاقده بارشاد سید القروم. اعنی من اعلا اعلام الاسلام بایمان الایمان ... و بعد الحمد ... یقول الفقیر ... غیاث المشهور بمنصور ان مفتاح العلوم فیه عقد بمعاقد.
[الذریعه 21/64]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 507/10 - طباطبائی
خط: نستعلیق متوسط، بیکا، تا: 950ق؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (84پ-96پ)، 20 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 22 - 201]
ḥāšīyat-u š.-i miftāḥ-il ‘ulūm
علی بن بالی
‘alī ebn-e bālī
وابسته به: المصباح فی شرح المفتاح = شرح مفتاح العلوم؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 4009
آغاز: قال المصنف رحمه اﷲ القسم الثالث من الکتاب فی علمی المعافی و البیان؛ انجام: و لیس له فی العلوثان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 19 سطر (7×15)، اندازه: 12×22سم [الفبائی ف: 203]
ḥāšīyat-u š.-il maqāṣid
وابسته به: شرح مقاصد الطالبین فی اصول الدین = شرح المقاصد؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 3/ 2232
آغاز: بسمله اعلم ان البراهین. الخ کلام المحقق التفتازانی فی شرح المقاصد و العقاید مفتاح؛ انجام: و لا یخفی ان المناسبة.
خط: نستعلیق، کا: خواجه محمد بن ملک محمد اندکانی، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 15گ (71-85)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 4-1211]
ḥāšīyat-u š.-i maqāṣid-iṭ ṭālibīn fī ‘ilm-i usūl-id dīn
وابسته به: شرح مقاصد الطالبین فی اصول الدین = شرح المقاصد تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
[بروکلمان 2/216 و ذیل 10/2: 304]
غیر همانند:
آغاز: بسمله ... و یسرلی امري ... و بعد فهذه عجال حررتها فی تضاعیف المذاکر و لمحات لاحت فی اثناء الدرس و المفاکر؛ انجام: علی البرکان البراندي علی البحر.
متن و شرح هر دو از تفتازانی است. نسخه ما حاشیهاي است بر دو مبحث نبوت و امامت این شرح و براي خزانه با یزید خان بن محمد خان در 899 ساخته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح زرین؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 184گ، 13 سطر، اندازه: 6/ 12×17/5سم [ف: 1 - 173]
آغاز: قوله فلاقدم مقدم اه - اقول کان القدما یذکرون فی المقدمه ما بسمونها بالروس الثانیه؛ انجام: قوله الی الاخر تسمیه اي یصح تقسیم احد صرفی العموم من وجه الی الطرف ...
کتابی است در کلام که مؤلف و شارح آن ملاسعد تفتازانی است ولی محشی آن معلوم نیست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 39گ، 17سطر (6×10)،اندازه: 10/5×14/5سم[ف: 1 - 365]
ḥāšīyat-u š.-il muqin‘a
کرمانی، محمد مؤمن بن محمد طاهر، ق12
kermānī, mohammad mo’men ebn-e mohammad tāher( - 12c)
وابسته به: شرح المقنعة فی اول الواجبات؛ کرمانی، محمد مؤمن بن محمد طاهر ( -12)
حاشیه توضیحی است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح مقنعه خود مؤلف که در اینجا جداگانه تدوین شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10699/2
آغاز: قوله سبحان من حارت سبحان منصوب علی المصدر لفعل مضمر و قلما یقطع عن الاضاف قیل هو اسم للتسبیح؛ انجام: و المستحیل لیس بشیء حتی تسعه القدرة ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي،22گ(80پ-101پ)، اندازه: 5/16×23سم [ف: 27-147]
ḥāšīyat-u š.-i mūllā-zāda ‘alā hidāyat-il ḥikma
قاضی زاده رومی، موسی بن محمود، - 815 قمري
qāzī-zāde rūmī, mūsā ebn-e mahmūd ( - 1413)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ ملازاده هروي، احمد بن محمود (-8)
[کشف الظنون 2/ 2029]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10226/3
آغاز: قوله و ح اما یکون تجریده عن البحث و هو العلم الاوسط؛ انجام: لا وجوده بعد غیر متناه مطلقا.
حاشیهاي است با عناوین «قال- اقول» بر شرح ملازاده احمد بن محمود هروي خزربانی بر «هدایة الحکمة» اثیرالدین ابهري؛ خط: تحریري، کا: عبدالجلیل بن عبدالغفار بن نذیر المعانی، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 27-29 سطر، اندازه: 5/12×21/5سم [ف: 32 - 263]
ḥāšīyat-u š.-i mūllā-zāda ‘alā hidāyat-il ḥikma
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ ملازاده هروي، احمد بن محمود (-8)
[کشف الظنون 2/2029]
غیر همانند:
کتاب هدایة الحکمة در منطق، طبیعی و الهی تألیف اثیرالدین مفضل بن عمر ابهري است. بر هدایة الحکمةه شروح بسیاري نگاشته شده از ملازاده احمد بن محمود هروي خرزبانی که شرحی است بر بخش طبیعی و الهی، بر شرح ملازاده نیز حواشی بسیار نگاشته شده از جمله این حاشیه که با عنوان «قوله» است و مشخص نگردید از کیست، در آغاز نسخه با خطی غیر اصلی به خواجه زاده نسبت داده شده، لیکن این نسبت درست نیست. شرح ملازاده در همین نسخه آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 72ص (106- 177)، 22 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 9 - 695]
آغاز: حمد الاله عم آلاه. شکراً لمن لا آله سواه ... و بعد فقد قال رحمه اﷲ تیمنا باسم اﷲ. قالوا التقدیر الفت باسمه لیدل علی تلبس التألیف باسمه الی ان یتم و لو قدرت بدأت کما قیل لدل علی تلبس الابتداء فقط و الاول اولی ... قوله و اﷲ اسم مستجمع لجمیع الصفات و لیس معنی الاستجماع استلزامه ایاها خارجا و الا لشارکه فی ذلک سایر الاعلام ... قوله نحمدك آثر الجمل الاستقبالیة من بین الجملة فی الحمد و الشکر و الصلوة دلالة علی
الاستمرار التجددي ... و لهذا قالوا الزاهد یشرب ابلغ من الزاهد شارب؛ انجام: قوله بل المراد ان کون الامکان صف سلبی اه. هذا التوجیه یستلزم ان لا یکون للحادث قبل وجوده امکانا وجودیا کان او عدمیا و لو اکتفی فی الامکان الوجودي بتحقق ماد الموصوف قبله، فلیکف ذلک فی تحقق الامکان العدمی ... و اثبات الامکان الوجودي ملا زاده هروي بر قسمت طبیعیات و الهیات هدایه اثیرالدین ابهري (- 662) شرحی نگاشته و نسخههایی از این شرح در فهرست دارالکتب به نام شرح هدایه تألیف ملا احمد هروي معرفی شده و در «کشف الظنون» و «الذریعه» نیز از آن یاد شده. قاضی زاده رومی (موسی پسر محمد پسر محمود) که بر طبق اجازه موجود در ص 130 نسخه ملک، شاگرد هروي بوده و کتاب را از او روایت کرده، حاشیهاي بر این شرح نگاشته (کشف الظنون: هدای و الذریعه 14/173-174) کتابی که جاي سخن ماست حاشیهاي دیگر است بر طبیعیات شرح ملا زاده هروي که نگارنده آن را نشناختیم. در «کشف الظنون» و «الذریعه» به جز حاشیه قاضی زاده، حاشیهاي بر شرح مذکور یاد نشده. در کنار شرح هدایه هروي نسخه کتابخانه ملک حاشیههایی است با نشان «م» و همان گونه که صاحب «الذریعه» نوشتهاند ظاهراً از قاضی زاده است و با نسخه ما مطابقت ندارد. علاوه بر اینکه در کنار برخی از صفحات نسخه ما حاشیهاي با نشان «موسی» دیده میشود و این خود مؤید آن است که کتاب از وي نیست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ظاهراً قرن 12؛ محشی به نقل از شرح مواقف جرجانی، شرح مفتاح للسید، چلبی، حاشیه شرح مطالع، سید علی، سمنانی (در نسخه: سیمنانی) و نیز حاشیههایی با نشان «منه»، «سماع» و یا بدون نشان، و نیز با امضاء «موسی» که گویا مقصود قاضی زاده رومی (موسی بن محمد بن محمود) صاحب حاشیه بر شرح هروي است؛ این نسخه متعلق به کتابخانه آقا علی مدرس زنوزي بوده؛ کاغذ: جلد: مقوایی عطف تیماج، 77ص، 22 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 5 - 159]
آغاز: قوله باسمک متعلق نحمدك تقدیره نحمدك باسمک قوله یا اهل الحمد بدل من قوله اللهم؛ انجام: انما هو یکون صدرها النوعیة مختلفظ لم لایجوز ان یکون ذاك بسبب اختلاف العناصر بالثقل و الخفة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، رکابهدار؛ تملک: مدرس زاده سید محمد سعید (بن مصطفی) به سال 1172ق؛ کاغذ: شرقی، 36گ (1-36)، 15 سطر، اندازه: 5×11سم [ف: 32 - 55]
حاشیة شرح الملخص - نسبة ارتفاع اعظم الجبال الی قطر الارض
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
کوبنانی، ابواسحاق، - 886 قمري
kūbnānī, ābūeshāq ( - 1482)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
شرح مسئله شعیریه است از شرح رومی بر ملخص چغمینی مورخ شعبان 858 .
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2417/3
آغاز: تنمیق و تعلیق علی تحقیق و تدقیق للمولی ... موسی پادشا ... قاضی زاده قدس سره فی شرح الچغمینی لدي قوله کالبیض لو توقف بها حبات شعیر لم یقدح ذلک فی شکل جملتها؛ انجام: لعلهم یشفون علیک الصدور و اﷲ اعلم بحقائق الامور تم فی شعبان سن ثمان و خمسین و ثمانمائة.
کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج عنابی، 17ص (379-395)، 14سطر (5×11)، اندازه: 10/5×1/57سم [ف: 9 - 1054]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
خوجه پاشا، یوسف بن خضر، 844 - 891 قمري
xāje pāšā, yūsof ebn-e xezr (1441 - 1486)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئ = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
اهدا به: سلطان بایزید محمد بن مراد از سنان پاشا شهیر به ذکاء، حاشیهاي است بر شرح قاضی زاده رومی بر الملخص فی الهیئ چغمینی.
[کشف الظنون 18/219؛ معجم المؤلفین 13/ 296]
آغاز: الحمدﷲ رب المشارق و المغارب مزین السماء بزینة الکواکب الثواقب و الصلوة و السلام علی محمد سید من خلق فی احسن تقویم ... و بعد فهذه تعلیقات علی المواضع المشکله و تنبیهات علی الرموز و المباحث الخفی المعضل من شرح الملخص؛ انجام: و الشهر الشمسی حقیقی قد یزید علیه و قد یساویه و قد ینقص منه ...
در فهرست از خوجه پاشا دانسته ولی آغاز و انجام آن با حاشیه بیرجندي همانند است؟؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: چرمی، 108گ، 19سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 918]
خط: نسخ ترکی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 101ص (175-275)، ابعاد متن: 8×13، اندازه:
15×21سم [سنا: ف: 1 - 267]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas
نظامی بسطامی، فصیح بن عبدالکریم، ق9 قمري
nezāmī bastāmī, fasīh ebn-e ‘abd-ol-karīm ( - 15c)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
محشی از معاصرین امیر علیشیر نوایی است و کتاب دیگرش «مطلع الانوار» در شرح بیست باب خواجه را به نام وي موشح کرده است. در برخی نسخ نیز نسبت وي به صورت نظامی یا نطاقی آمده که گویا تصحیف بسطامی باشد. کتاب جاي سخن حاشیهاي است بر شرح الملخص موسی بن محمود قاضیزاده رومی، با عناوین «قوله قوله.»
آغاز: تبارك الذي جعل فی السماء بروجاً و جعل فیها سراجاً و قمراً منیراً... و بعد فیقول ... ان اشرح الملخص فی الهیئة المنسوب الی من ارتقی الی نهای الادراك ... فورب اسماء و الارض انه لکتاب هیئت فی اشراقات طوالعه انظار اولی الافکار فاذا نقص عدد أجزاء ساع زمانی نهار من ثلثین یبقی عدد ساع زمانی للیله و بالعکس و ذلک ما اردناه
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1263 ط
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: تمت الحاشیة المبارک الفصیحی علی الشرح المشهور للجغمینی علی ید افقر عباداﷲ الغنی ابی محمد الحسین بن ابی الحسن حیدر الحسینی الکرکی العاملی عاملهما اﷲ بلطفه الخفی بالنبی و الوصی و آلهما و اولادهما الاظهار الابرار الاخیار المعصومین صلوات اﷲ علیهم اجمعین فی عصر نهار الاحد ثانی عشر شهر ربیع الاول سن اربع و تسعین و تسعمائ هجری تم م.
خط: نسخ تحریري، کا: ابومحمد، سید حسین بن حیدر حسینی کرکی عاملی، تا: یکشنبه 12 ربیع الاول 994ق؛ کاتب از اعلام ق10ه- و از مشایخ میرداماد (د: 1041ه-) است؛ مهر: «وقف محمد بن صادق الحسینی الطباطبائی» (مربع)؛ واقف: محمد بن صادق الحسینی الطباطبائی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش کاغذ، 90گ، 17سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 2/24 - 191]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
تعلیقات مولا جلال دوانی بر شرح قاضیزاده بر ملخص چغمینی. دوانی در این حاشیه بسیار از سخنان خواجه نصیر نظام و نیشابوري را یاد میکند و گاه فقرات زیج ایلخانی را عیناً میآورد. این حاشیه در شماره مؤلفات دوانی یاد نشده و در الذریعه نیز از آن ذکري نیست.
آغاز: منصوبة بنزع الخافض اي اللام و لم یقل لکونه مفعولا له اما ذهابا منه؛ انجام: (قوله) لا یطلع و لا یغرب ایا ما اي ایا ما بلیالیها علی عرف الحساب و هی یوم و احد عند العامه. هذه الحواشی المتفرقه للعلام الدوانی علی الملخص نقلتها من خطه.
خط: نستعلیق، کا: ابومحمد محسن بن علی بن منصور حسینی، تا: 973ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 41ص (310-350)، 17 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 19 - 313]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 23570 Add.؛ بیکا، تا: با تاریخ 1014ق؛ 3گ (97-99) [فیلم ها ف: 1 - 604]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
میبدي، حسین بن معین الدین، - 911 ؟ قمري
meybodī, hoseyn ebn-e mo‘īn-od-dīn ( - 1506)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود ( -815)
متن از محمود چغمینی خوارزمی و شرح از موسی بن محمود معروف به قاضی زاده رومی و حاشیه از قاضی کمال الدین میرحسین بن معین الدین حسینی میبدي یزدي متخلص به منطقی.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي ابدع السماء بلطفه اثیرا و جعل فیها سراجا و قمرا و منیرا ... و بعد، هذا حواش رسمها خادم اهل الیقین حسین بن معین، علی شرح الملخص فی الهئی ... للحکیم الرومی ...
انجام: الثانیه ان الکسر تجاوز عن الصنف
[الذریعه 6/ 136؛ معجم المؤلفین 4/64؛ معجم المطبوعات 1486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه [الفبائی ف: - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي، 29ص (49-77)، 22 سطر (12×18/5)، اندازه: 20×25/5سم [ف: 8 - 404]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 512/3- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 95]
خط: نسخ، بیکا، تا: صفر 1003ق؛ 37گ (121پ-157ر) [ف: 12]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
بیرجندي، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمري
bīrjandī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad ( - 1528)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئ = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
الملخص فی الهیئة از محمود بن محمد چغمینی خوارزمی است که در سال 808ق از تألیف آن فراغت یافته و موسی بن محمود معروف به قاضی زاده رومی در 813ق بر آن شرح نوشته و ملاعبدالعلی بیرجندي بر شرح مزبور حاشیه نگاشته است.
آغاز: الحمدﷲ رب المشارق و المغارب مزین السماء بزینة الکواکب الثواقب ... و بعد فهذه تعلیقات علی المواضع المشکلة و تنبیهات علی الرموز و المباحث الخفی المعضلة من شرح الملخص فی الهئیة ...
انجام: وهو الخارج من قسمة مدة السنة الشمسية علي اثني عشر و
الشهر الشمسي الحقيقي قد يزيد عليه و قد تساويه و قد ينقص
عنه و االله اعلم بالصواب
چاپ: تهران، سنگی، 1311ق.، وزیري، 173ص(صص1-173) در هامش
[کشف الظنون 18/220؛ الذریعه 6/ 136 رقم 735؛ الفلک و التنجیم 59-62؛ معجم المؤلفین 26/56؛ هدی العارفین 1 /586]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة البیرجندي علی شرح الملخص؛ چلبی، احمد
2- حاشیة حاشیة البیرجندي علی شرح الملخص؛ دیار بکري
خط: نستعلیق، کا: پیر علی بن جمال رازي طهرانی، تا: 963ق، جا: سبزوار؛ جلد: تیماج مشکی، 33گ (62پ-94ر)، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 9 - 137]
آغاز: دفع الضرر عنهم فیکون من صفات الذات او نفس الانعام و الدفع فیکون من صفات الافعال
خط: نستعلیق، کا: حسین بن سید محمد خلخالی، تا: 14 رمضان 976ق، جا: شیراز؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 76گ (8ر-83ر)، 23 سطر، اندازه: 12/5×1/58سم [ف: 20 - 254]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 20 ذیحجه 990ق، جا: مدرسه قماریه؛ مهر: محمد تقی شریف یزدي؛ تملک: عبداﷲ بن محمد علی نجار شوشتري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 98گ، 20 سطر (7/5×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بیکا، تا: 996ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا، رویه سمت راست تیماج زرد، 116گ، 21سطر (6×12)، اندازه: 1/51×19سم [ف: 17 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: اواسط شوال 997ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج تریاکی، 113گ، 20 سطر (8/5×12)، اندازه: 3/ 11×2 /18سم [ف: 8 - 134]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی از مؤلف و نیز به نقل از جامع الحساب (فارسی) و معینیه و اکر مانالاوس و نیز با نشان «م ي حسینی» و یا به نقل از حاشیه عبدالرزاق بر تجرید و یا از «استاد دام ظله»؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج قرمز، 215ص (66-280)، 19 سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: 19 - 489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 83گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 - 718]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حسین فاضل حسینی استرآبادي، تا: 1003ق؛ مصحح؛ 104گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 - 718]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیحجه 1015ق؛ مصحح؛ اندازه: 9×16/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمد بن حبیب اﷲ، تا: شنبه 8 صفر 1019ق؛ مصحح؛ مهر: حاج علی اکبر نواب شیرازي (د: 1267ق) «اﷲ اکبر» (چهارگوش)؛ اندازه: 9×17سم [نسخهپژوهی: 1 - 45]
خط: نستعلیق، کا: نقد علی پسر حاجی خداداد بروجردي، تا: سهشنبه 11 محرم 1032ق؛ کاغذ: دولت آبادي [نشریه: 11 - 893]
خط: نستعلیق، کا: ابوتراب مکی، تا: 26 جمادي الثانی 1035ق، جا: اصفهان مدرسه شاهیه؛ محشی با نشان «کنز، خ خ، کاشف خلد ظله ه-، ص»؛ تملک: محمد علی بن محمود تبریزي، محمد علی بن محمد مهدي تبریزي در 1312؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 107گ، 28 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×25سم [ف: 529]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي بن محمد حسن حسینی، تا: 10 جمادي الاول1053ق؛ مهر: «یا اباالقاسم1320»؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 336ص، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 35]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن احمد، تا: ذیحجه 1054ق؛ داراي یک پیشانی و سرلوح، داراي دوائر و اشکال؛ مهر: معتمدالدوله؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (9×18)، اندازه: 15×25سم [ف: 1 - 324]
خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن خواجه نبی سلمانی، تا: 1054ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 53گ (82پ-134پ)، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 26 - 382]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1 محرم 1061ق؛ کاغذ: سفید سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 35ص (157-191)، 13سطر (8×12)، اندازه: 13×18سم [سنا: ف: 1 - 393]
آغاز: برابر؛ انجام: فبالبرهان المذکور فی المجسطی ناقص؛ خط: نسخ تحریري، کا: عمر بن یونس، تا: 25 رجب 1063ق؛ واقف: تاجماه بیگم، 1262 هجري؛ کاغذ: فستقی، جلد: پارچه اي، 49گ، مختلف السطر، اندازه: 7/ 8×15/5سم [ف: 8 - 135]
کا: احمد بن محمد، تا: 1064ق [ف: 218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی بن قطب الدین، تا: 1072ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 165گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×19سم [اهدائی رهبر: 9 - 54]
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن محمد تقی قزوینی مکنی به ابن التاجر، تا: 1072ق؛ 102گ (83پ-184ر)، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 176]
آغاز: ان الثناء یطلق علی ذکر ما یشعر بالتعظیم و قد یطلق علی الاتیان بما یشعر بالتعظیم
خط: نستعلیق، کا: اسد بن حسن بیگ تربتی، تا: ربیع الثانی 1078ق؛ افتادگی: آغاز؛ 185گ (3ر-187ر)، اندازه: 9×16/5سم [ف: 1 - 145]
آغاز: هی الحرکة التقویمیة کما هو المشهور و ذکر العلامة فی النهایة انه فضل حرکة حامل القمر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شریف بن ابراهیم، تا: آخر صفر 1082ق، جا: شیروان قریه همزه لو؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «چلبی»؛ واقف: احمد طاهري، جلد: تیماج، 210گ، 13 سطر، اندازه: 1/55×20سم [ف: 1 - 214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تملک: محمد بن محمد شفیع با مهر «... محمد ...» (بیضی)؛ مهر: «من دخل فی ... یا علی کان مؤمنا، 1082» (خشتی)؛ یادداشت وقف با مهر «صراط علی حق یمسکه، 1143» (بیضی)؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 179گ، 15 سطر (5/5×11)، اندازه: 9/5×16سم [ف: 13 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل التیل، تا: دوشنبه 4 ذیقعده 1086ق؛ مصحح؛ مهر: «ر ق الحسن الزکی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 121گ، مختلف السطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 2 - 245]
خط: نسخ ترکی، کا: شمس الدین بن شیخ عبداﷲ باینی، تا: 2 تشرین 1086ق؛ 98گ (2پ-99ر) [مختصر ف: - 288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: علی بن شمس الدین علی طبسی، تا: چهارشنبه 28 ذیحجه 1087ق، جا: مدرسه فاضلیه؛ این نسخه از نسخهاي رونویس شده که با نسخه اصل به خط مؤلف سه بار برابر شده؛ کاغذ: شکري اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 184ص، 18 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 10 - 770]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن علینقی بن محمد تقی بن ثانی، تا: پنجشنبه ربیع الثانی1090ق؛ مصحح، محشی، محمد رفیع بن محمد شفیع تبریزي نوشته است که کتاب را در کربلا به تاریخ دهه دوم ذیحجه 1176 مقابله نموده؛ جلد: تیماج مشکی، 89گ (67پ-155ر)، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 53]
خط: نسخ، کا: قطب الدین بن مصطفی، تا: 1092ق؛ محشی، با علامات بلاغ؛ تملک: احمد بن علی گرمرودي؛ جلد: چرم مشکی، 115گ، 19 سطر، اندازه: 14×5/19سم [مؤید: 2 - 250]
آغاز و انجام: برابر
کا: ابراهیم بن حاجی بن عبدالکریم، تا: شنبه ربیع الاول 1095ق؛ محشی با نشان هاي محی الدین، ملا احمد؛ جلد: میشن آلبالویی ضربی، 17 سطر، اندازه: 15/2×2/80سم [ف: 8 - 482]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادي بن حاجی ابراهیم خاتون آبادي،
تا: 1097ق؛ افتادگی: آغاز [رشت و همدان: ف: - 1113]
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: شعبان 1098ق؛ اندازه: 9×16سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
انجام: فلو کان کسر الزائد نصفاً فقط و أخذوا شهراً ثلاثین و شهراً تسعة...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 179گ، 15 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 14 - 323]
آغاز: قوله: علم للواجب الوجود اي الذات الذي وجوده مقتضی ذاته و التعبیر عنه بهذه الصف لما انها منشأ سایر الصفات علی ما قیل ولم یرد بالواجب الوجود؛ انجام: قوله: او انقص منها فی بعضها اي یکون قوس النهار بالمعنی الثانی انقص فی بعض المواضع فی بعض الاوقات و ذلک فی الافاق التی یغرب بعض البروج ...، مع مطالع ما قطعته الشمس بحرکتها.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 61گ، 19 سطر [ف: 2 - 718]
آغاز: برابر؛ انجام: لا الحقیقی لعدم الضباط.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: میشن قهوه اي بروشن، 122گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 18 - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صادق گیلانی، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 167گ، 16 سطر، اندازه: 18×19/5سم [ف: 1 - 136]
آغاز: برابر؛ انجام: عن الافق بعد ما کان علیه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 404]
آغاز: کر الارض من جمل کرات العالم فالعبارة الظاهرة ان یقال هی کرة واقعه ... قوله و هو محیط دائره تحدث علی؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده»؛ کاغذ هندي؛ جلد: تیماج عنابی، 184گ، 15 سطر (6×11)، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 860]
آغاز: بسمله قوله و اعلم ان ما بین مرکز العالم و الخارج فی الشمس هو جیب لغای تعدیلها اي جیب لقوس زاوی التعدیل فی البعدین؛ انجام: و نحن نذکر ایضاً بلد اقامتنا هذه سمرقند و نحن نذکر ایضاً بلد اقامتنا هذه هرا صانها اﷲ ... و عرضه لدل ار اربع و ثلثون دقیق و هذه صور سمت القبل بهرا و اﷲ اعلم ... الی ذلک الارتفاع یوم یکون الشمس فی ذلک الجزء. فاقد دیباچه است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ با اشکال و دوایر نجومی، محشی؛ جلد: تیماج مشکی دار، 21 سطر (9×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 4 - 2043]
آغاز: بسمله قوله الحمد هو الثناء باللسان علی الجمیل. اقول الثناء هو الاتیان بما یشعر عن التعظیم و هو یعم الحمد و الشکر و ...؛ انجام: فی جهت الکواکب من قطب البروج الشمالی تموالی اول السرطان و الدائر المیلیته آخرین عنوان موجود: «قوله: لما بین فی التاسع من ثمانی اکرثا و ذوسیوس و هو ان کل ...»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ تملک: هاشم منجم باشی در ربیع الثانی 1321ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 25 سطر (8/5×1/55)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 - 790]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 144گ، 17 سطر [ف: 1 - 173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ محشی حواشی با نشان «حسنعلی عاملی وقفه اﷲ، محمد حسین»؛ جلد: تیماج زرد، 107گ، 23 سطر (8×16/5) ر، اندازه: 14/5×23سم[ف: 11-2250]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله فالشهر الاصطلاحی هو ما اصطلحوا علیه ... و فی الشهر الثالث ضموا هذا الضعف الی الکسر الزائد فصارا من نصف یوم واخذوا الشهر الثالث ثلاثین
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 72گ، 20-37 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 3 - 1502]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «مظفر المنجم رحمه اﷲ، منه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 188گ، 17 سطر (6/5×16)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 5630]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: فرهاد میرزا در 3 رمضان 1260ق و مهر او «نایب ...» (بیضی)؛ مهر: «هو المالک من عواري الزمان لدي الجانی هادي الحسینی افجه 13»؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا ابري ته تیماج صورتی، 175گ، 17سطر (6/5×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 420]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و اواخر 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 145ص (206-350)، اندازه: 11×19/5سم [ف: 19 - 486]
آغاز: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ 81گ (1پ-81پ) [ف: 1-86]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 [ف: 108]
آغاز: برابر؛ انجام: فبالبرهان المذکور فی المجسطی (ناقص)
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج جگري، 46گ، 21 سطر (9×16)، اندازه: 1/85×3/ 22سم [ف: 8 - 134]
آغاز: برابر؛ انجام: بان حرکة للخارج ینقص دایما من حرکة الموافق فذك السیر هو ...
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد داغستانی، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 144گ، 17 سطر، اندازه: 16×20/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 55]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یکون النصفمظاهر فی ذلک الجانب اذ من ... من المنطقه لابد ان یکون ...
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي، [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف میشن، 119گ (1پ-119ر)، 23سطر (8/5×14/5)، اندازه: 5/5×21سم [ف: 9 - 929]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کتابدار اعتضاد السلطنه به سال 1261ق محشی را میرعبدالعلی نامیده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی،160گ، 16سطر (6/5×14)،اندازه: 13×21سم [ف: 4 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 157گ، 17سطر (7/5×15)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 4 - 235]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی اندازه: 14/5×19/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 105]
خط: نسخ، بیکا، تا: 17 صفر 1102ق؛ در برگ 8ر پراکنده هایی است در تعریف علم ریاضی و طلسم و اشعاري از تفتازانی درباره الفاظی که داراي معانی متضاد هستند؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 165گ، 17 سطر (5/ 6×13/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 530]
خط: نستعلیق، کا: عماد بن میر حیدر حسینی، تا: شوال 1111ق، جا: اصفهان مدرسه باب القصر؛ 49گ، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد تبریزي، تا: شوال 1120ق؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 176گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×18سم [اهدائی رهبر: 9 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد تبریزي، تا: شنبه 16 شوال 1120ق، جا: تبریز مدرسه طهریه؛ جلد: چرم زرد مایل به سیاهی، 174گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [مؤید: 2 - 292]
خط: نسخ تحریري، کا: حسن بن عبدالغفور بن جامی حسینی پیرخضرمی ثم ساوقبلاغی، تا: 23 رمضان 1125ق؛ 73گ (73پ-145ر) [ف: 2 - 83]
خط: رقعی، کا: محمد حبیب بن محمد مفتی بن محمد حبیب بن بیر محمد مشهور بقرا شیخ کنجوي، تا: 12 شعبان 1132ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 171گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 18 - 182]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مصطفی سیوادي، تا: دهه اول رجب1136ق، جا: مدرسه دهشت از روستاهاي جزریه؛ کاغذ: استانبولی و فرنگی [نشریه: 11 - 924]
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد کریم، تا: اواخر جمادي الاول 1170ق؛ جلد: تیماج زرد، 235گ، 15 سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف: 24 - 137]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1182ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 301ص (2-302)، 14 سطر، اندازه:
10/5×16سم [ف: 19 - 491]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ بیکا، تا: 17 جمادي الثانی1188ق؛17گ،20-17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2-960]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: با تاریخ 1190؛ یادداشت تملکی «در دوازدهم شهر رجب 1190 در مدرسه ارزنجان در روز جمعه از ... گرفته شد از براي فلانی انشاء اﷲ بسلامتی بصاحبش برسد»؛ جلد: چرمی نرم، 108گ، 19-18سطر، اندازه: 14/5×19سم [ف: 1 - 275]
آغاز: انما هی بسبب ما یخالط الهواء من الا بخر و من ذهب الی الثانی ... قوله ثم طبق الهواء الغالب القریب من الخلوص؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن یحیی (ضمن مهر بیضوي)، تا: 1197ق، جا: اصفهان؛ داراي علامات بلاغ، مصحح؛ فاقد جلد، 112گ، 18 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 245]
انجام: التفاوت بین السنین فی هذه المدیکون سنتین تقریبا السن الشمسی ثلاثمائو خمسة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با عنوان «صادق»؛ جلد: تیماج قرمز، 38گ (1پ-38پ)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 20 - 241]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 36]
آغاز: برابر انجام: قوس لیل الکواکب ما دار من المعدل من غروب الکواکب الی طلوعه و لا یخفی ان الکواکب شامل للشمس فلو اکتفی بتعریف
خط: نسخ عالی، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 119گ، 12سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 24 - 348]
آغاز: برابر؛ انجام: و اقول للبیان وجه آخر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 56ص (71- 126)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1086]
خط: نستعلیق خوش، کا: اسمعیل بن محمد حسین مازندرانی، تا: با تاریخ1201ق؛تملک: محمد اسمعیل بن ابوالمحسن حسینی خاتون آبادي در روز دوشنبه 10 ربیع الاول سال 1201، ابن آخوند ملا محمد علی شهیر به مولانا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زرد، 95گ، 18سطر (10×15)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 4 - 881]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاج ابوالحسن، تا: دوشنبه 16 ربیع الاول 1203ق؛ 85گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 575]
خط: نسخ، کا: ابوطالب اصفهانی، تا: سهشنبه 14 ذیحجه 1215ق، جا: اصفهان مدرسه علیقلی آقا؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 185گ، 18 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 5 - 25]
کا: ابوطالب اصبهانی، تا: سهشنبه 14 ذیحجه 1215ق، جا: اصفهان مدرسه علی قلی؛ مقابله شده [تراثنا: س18ش1و2-215]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد نصیر، تا: ذیقعده 1218ق، جا: مشهد رضوي؛ نسخه از روي نسخهاي که به خط مولف بوده تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 121گ، 18 سطر (7×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 89]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 140
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 ربیع الاول 1219ق؛ محشی؛ مهر: «عبده محمد حسین بن علی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 129گ، 18 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 2 - 718]
آغاز: برابر
بیکا، تا: 1227ق (تاریخ تحریر قسمت آخر نسخه)؛ قطع: رقعی [ف: 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: قوام الدین محمد بن عبداﷲ خادم آستان قدس، تا: رجب 1228ق؛ کاغذ: نباتی آهارمهره، جلد: چرمی، 164گ، 20 سطر، اندازه: 5/11×5/19سم [ف: 10 - 48ه
آغاز: برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد جعفربن صالح، تا: 23 شعبان 1231ق؛ محشی از «م.هادي حسینی»، با علامت بلاغ و مقابله؛ مهر: «محمد جعفر بن محمد صالح» (بیضی)؛ واقف: شهید، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 17×27/5سم [ف: 98]
خط: نسخ،کا: رفیع بن محمد بن علی اصفهانی،تا: 1232ق [ف: 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید، تا: ربیع الثانی1234ق، جا: رشت؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 120گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1502]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: شنبه 13 رمضان 1235ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 105گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 10 - 47]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 11 جمادي الاول 1237ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 893]
آغاز: برابر؛ انجام: فبالبرهان المذکور فی المجسطی (ناقص)
خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ واقف: دکتر شمس الدین جزایري، شهریور 1348؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 129گ، 20 سطر (4/9×19)، اندازه: 1/87×4/ 28سم [ف: 8- 135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اکبر میرزا، تا: 1238ق؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 119گ، 15سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 8 - 344]
خط: نستعلیق، کا: ابوتراب بن ابوالقاسم رضوي همدانی، تا: عرفه 1245ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ مصحح، محشی؛ 58گ (64پ-121ر)، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 575]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم سروستانی، تا: 9 شعبان 1270ق؛ تملک: محمد حسن حسینی به تاریخ 1275؛ جلد: تیماج مشکی، 156گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 24 - 327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد داغستانی، بیتا؛ تملک به تاریخ رمضان 1288؛ جلد: پوست زردرنگ، 144گ، 17 سطر، اندازه: 16×20/5سم [مؤید: 1 - 62]
خط: نسخ، کا: محمد بن سید هاشم شرموطی، تا: 9 جمادي الثانی 1295ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ روغنی سیاه، 69گ، 22 سطر، اندازه: 8/10×1/16سم [ف: 1 - 173]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: و این دو بیت را در انجامه نگاشته: اي دل طلب کمال در مدرسه چند ** تحصیل علوم حکمت و فلسفه چند / هر فکر که جز ذکر خدا وسوسه است ** شرمی ز خدا بدار این وسوسه چند
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن میرزا رسول، تا: 1297ق، جا: رواندز؛ محشی؛ مهر: «حاجی ابراهیم 1297» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 145گ، 16سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 41 - 165]
آغاز: برابر؛ انجام: ان النقط التی مطلع فی الافق المایل هی الیغرب مقابل ما هی اقرب تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 51گ، اندازه: 5×12/5سم [ف: 1 - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، تحریري، کا: مهدي بن ابی الحسن محمد علی، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11ص (270-280)، 17 سطر، قطع: خشتی [ف: 19 - 363]
آغاز: برابر؛ انجام: و توضیحه بعد ما ذکرناه فی المقدم الثالث ان مکعب الواحد واحد. چند برگ اول از حاشیه مؤلف است بر شرح «صلاح الدین موسوي قاضی زاده رومی»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ 18 سطر، اندازه: 10×5/15سم [ف: 2-226]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا ته میشن، 61گ، 25سطر (11×18)، اندازه: 1/55×22سم [ف: 4 - 881]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 345]
آغاز: لانه لیس بثناء حقیق کذا نقل عن ** اعلم ان الثناء یطلق علی ذکر یشعر بالتعظیم وقد یطلق علی الانسان بمایشعر بالتعظیم از «قوله اذ الاصل احمداﷲ حمدا کفاء افضاله» تا «قوله فالکواکب الشمالی قبل درج و مغرب بعدها»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17 سطر، اندازه: 15×28سم [ف: 3 - 1503]
آغاز: الحمل و اجزائها یسمی درجا؛ انجام: قطر المایل تسع و خمسین
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: صنعه المشاکله ثم ان یقیید الثنا باللسان یخرج حمد اﷲ تعالی ذاته عن تعریف الحمد یکن التحقیق؛ انجام: ذلک الجزء الیه ثم اذا غرب الجزء الخط نصف الذائر المذکور فینخصر بینه
و بین الافق تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
انجام: فالشهر الشمسی الوسطی أبداً ثلاثین یوماً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: منصور بن حسن حسینی رشتی با مهر «منصور بن حسین الحسینی» (بیضی) و «علی بن منصور الحسینی»، علی لنکرانی مغابی؛ مهر: «ابوالقاسم الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 133گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 20- 166]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا صارت الساعات الزائدة اکثر من نصف یوم فی سنة یجعل تلک السنة یوم واحد ...
خط: نستعلیق ناخوانا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ داراي اشکال هندسی، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: ساغري قرمز، 151گ (24پ-174)، 18 سطر (7/5×13)، اندازه: 12/2×18/5سم [ف: 19 - 118]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه چرمی، 19 سطر (6×12)، اندازه: 9×19سم [ف: 10 - 255]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحاصل لهذه الحرکات المشابهه لحرکه تلک الثوابت قدر او جهه و قطبین و منطق شامله لجمیع ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال هندسی، مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 89گ، 18 سطر (9×13)، اندازه: 14×18سم [ف: 15 - 231]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
بیکا، بیتا [الفبائی ف: - 203]
بیکا، بیتا [الفبائی ف: - 203]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( -1542)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
از غیاث الدین منصور بر شرح قاضیزاده رومی بر ملخص چغمینی. این حاشیه را وي در رد بر حاشیه مولی جلال دوانی بر شرح قاضیزاده نگاشته و غالباً پس از نقل پارهاي از شرح ملخص، سخنی از دوانی را با عنوان «قیل» نقل و با همان عبارات و شیوه شناخته شده از او (در حواشی تجرید و دیگر ردود) به خرده گیري بر دوانی میپردازد. غیاث الدین منصور در این رساله از معارج خود و نیز از محمد بن علی بن حسین حمادي منجم ( مؤلف شرح بر تذکره نصیریه) یاد و فرضیه او را در عدد افلاك (تجویز انحصار افلاك در دو یا یک فلک) رد میکند.
آغاز: بسمله. بعد حمداﷲ علی توفیقه ... یقول ... غیاث المشهور بمنصور: انی مجیب الی ما سئلنی بعض احبتی من طرف من شرح المخلص ... منبها علی فساد توهمات ... الدوانی ...
[الذریعه 6 /132؛ الفلک و التنجیم 63؛ معجم المؤلفین 13 /19]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله کان انحدا به ازید اقول لایخفی ... ان هذا یحتاج الی زیادة تبیین و ایضاح ... و المحقق الطوسی تصدي لتبیین ان الماء الذي یسعه الاناء و هو فی قعر بئر اکثر من ماء یسعه و هو علی موضع مرتفع کرأس جبل فی مقالة نقلها بعبارته.
تا بحث کرویت زمین (از مقدمات کتاب) است؛ خط: نستعلیق، کا: ابو محمد محسن بن علی بن منصور حسینی، تا: 973ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 75ص (234-308)، 17 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 19 - 313]
آغاز: برابر؛ انجام: علی انه یمکن ان یوجه کلام المتن بوجه لا یرد علیه ایراد الشارح ایضاً...
تا قسمتی از باب دوائر است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج قرمز، 141گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: 19 - 489]
آغاز: برابر؛ انجام: استدل به صاحب العقل لما مر و لامور أخري بل.
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 45گ (37پ-81پ)، 10-19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 232]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas
خفري، محمد بن احمد، - 957 ؟ قمري
xafrī, mohammad ebn-e ahmad ( - 1550)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
چاپ: تهران، سنگی، 1311ق.، وزیري، 173ص (صص1-173) در هامش
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 40
آغاز: کرة الارض من جملة کرات العالم ... قوله و هو محیط دائرة تحدث علی سطح الارض
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: جیبی [نشریه: 5 - 595]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas
میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh ( - 1586)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 460/3
خط: نسخ ترکی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 172ص (279-450)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 15×21سم [سنا: ف: 1 - 267]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas
عمادي، احمد بن محمد
‘emādī, ahmad ebn-e mohammad
از احمد بن سید احمد عمادي و مانند حاشیه مولی احمد بن حیدر.
آغاز: بسمله. اذ نسبة ارتفاع اعظم الجبال و هو فرسخان و ثلث فرسخ کما سیاتی بعید هذا الی قطر الارض ... کنسبة سبع عرض شعیرة الی ذراع ... یعنی کما ان نسب سبع شعیر الی شعیرات الذراع نسب واحد الی الف و ثمانیة؛ انجام: فانه مما لا یخفی علی کثیر من ذوي الافهام اللهم ادخلنا دار السلام بحرم خیر الانام ( تمت الرسال المنسوب الی احمد بن السید احمد المشتهر بالعمادي غفر اﷲ له و لنا آمین برحمته و منه وجوده )
خط: نسخ ترکی، بیکا، تا: 1075ق؛ کاغذ: استنبولی، جلد: مقوا عطف پارچه، 4گ (1پ-4پ)، 27 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 13 - 3420]
خط: نسخ ترکی، کا: شمس الدین بن شیخ عبداﷲ یابنی، تا: قرن 11؛ 4گ (112ر- 115پ) [مختصر ف: - 298]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
مولی عرب سنیان
mawlā ‘arab senyān
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
از مولی عرب سنیان (گویا: سنان)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4467/2
آغاز: اقول: و ذلک لان نسبة ارتفاع اعظم الجبال الی قطر الارض؛ انجام: فیکون التفاوت علی هذا الراي فاحشا و اﷲ اعلم بالصواب (تمت الرسالة المنسوب الی المولی عرب سنیان رحمه)
خط: نسخ ترکی، بیکا، تا: 1075ق؛ کاغذ: استنبولی، جلد: مقوا عطف پارچه، 2گ (4پ-5ر)، 27 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 13 - 3421]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
حسینی، محمد تقی بن اسداﷲ، ق14 قمري
hoseynī, mohammad taqī ebn-e asad-ol-lāh ( - 20c)
قم؛ حجتيه؛ شماره نسخه: 460/3
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا، گویا از مؤلف؛ 47گ (78- 124)، قطع: خشتی [ف: 109]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
کوشوي، فصیح الدین
kūšavī, fasīh-od-dīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 460/2
خط: نسخ ترکی، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 122ص (51-172)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 15×21سم [سنا: ف: 1 - 267]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas
موسی پاشا
mūsā pāšā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/0
خط: نسخ ترکی، بی کا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 48ص (1-48)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 15×21سم [سنا: ف: 1 - 267]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas
غیر همانند:
آغاز: بسمله و به نستعین انه کریم. قوله من حیث الکمی منفصل کاعداد الافلاك و الکواکب او منفصل کمقادیر الابعاد و الاجرام و فیه ان اعداد العناصر؛ انجام: قوله من ازدواجات الکیفیات العقلی اعنی الحرار و البرود
در آن یاد میشود از صاحب التحف و الاستاد فی شرح التذکرة. فی المسألة الشعیریة؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (63پ-70ر)، 24سطر (7×14)، اندازه: 11×16سم [ف: 394]
از حاشیه خود بر شرح هدایه و شرح بیست باب در اسطرلاب یاد میکند و اهل هرات بوده است؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
محشی از خود نام نبرده و همین قدر معلوم است که در قسطنطنیه نوشته است و این حاشیه در محاکمه بین سه شرح است: 1. شرح کمال الدین ترکمانی (محمد بن احمد الحنفی متوفی 750ق)، 2. شرح قاضی زاده رومی (متوفی 845ق)، 3. شرح میرسید شریف جرجانی (متوفی 816ق) و وي شرح جرجانی را اختیار کرده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8273
آغاز: سبحانک اللهم یا من نضد فرائد درر الدراري؛ انجام: بل تقدیم النیة علی التحریمة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ داراي سرلوح؛ واقف: تاجماه بیگم، 1262ق؛کاغذ: سفید، جلد: پارچهاي، 42گ، 13 سطر (5/ 6×12/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 8 - 136]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas-i čaqmīnī
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة= شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
غیر همانند:
آغاز: منیر منارالشریع الباهرة مدیر مدارالسلطنة القاهرة، الذي فکره الصائب؛ انجام: و بالعکس و ذلک ما اردناه. تمت الحاشیة الفصیحة علی شرح الشیخ الچغمینی ... علی یدالفقیر یارعلی بن فخرالدین طهرانی رازي فی 10 شوال 943
ملخص از چغمینی است و شرح از قاضی زاده رومی و حاشیه از ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: یارعلی بن فخرالدین تهرانی رازي، تا: 10 شوال 943ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی، 46گ، 22سطر (5/ 6×13)، اندازه: 11×19سم [ف: 4 - 234]
آغاز: بسمله ... بذکرك نفتتح الامور و بحمدك نشرح الصدور
خط: نستعلیق، کا: زین الدین علی بن حسین گیلانی، تا: 1072ق، جا: لاهیجان؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2 - 116]
آغاز: آغاز: بسمله (قوله) الحمد هوالثناء باللسان علی الجمیل، نقل عن الشارح ان الثناء هو الاتیان بما یشعر بالتعظیم وهویعم الحمد والشکر ... قوله: علم للواجب الوجود. اي لذاته لالمفهومه الکلی ... قوله: فعلی الاول نصب علی الحال، فیکون ذوالحال هو الضمیر؛ انجام: قوله: و یمکن ان یتعرف السمت هناك بارصاد الحوادث الفلکیة. توضیحه ان یستخرج بعد زمان مبدء الخسوف عن نصف نها مک ... یخرج من مرکز الدائر خط الیه فهو خط، سمت القبله.
درصفحه 6 دارد: «قوله: اذا المسمی ممایطلق علیه الملخص. حاصله انه سماه ملخصاً ولم یسمه مطولاً...» از خواجه طوسی نقل میکند؛ خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن محمدهادي، تا: قرن 11؛ درصفحه عنوان به نام حاشیه ملااحمد بر شرح تجرید شناسانده شده که غلط است؛ تملک: عبدالهادي در 1191ق، عبده الراجی عبدالهادي در 1212ق، سعید بن محمد حسن حسینی در 1224ق، علیقلی میرزا؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: ساغري آبی، 125گ، 17 سطر، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 4 - 233]
درباره عبارت «فی معرف خط نصف النهار»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1096ق [ف: 6 - 340]
آغاز: سبحانک اللهم یا من نضد فراید درر؛ انجام: بل تقدیم النیه علی التحریر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، 13سطر (6×13)، اندازه: 14×21سم [الفبائی ف: 203]
حاشیه شرح قاضی زاده بر ملخص چغمینی؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u š.-il mulaxxas fi-l mas’alat-iš ša‘īrīya
مولا احمد بن حیدر، ق11 قمري
mowlā ahmad ebn-e heydar ( - 17c)
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
حاشیه مولا احمد بن حیدر بر مقدمه گزارش قاضیزاده رومی بر ملخص چغمینی درباره اقسام جسمها در مسئله شعیریه و در آن از نسبت بلندترین کوهها که دو فرسنگ و یک سوم فرسنگ است به قطر زمین (2545 فرسنگ) که برابرست با نسبت یک هفتم پهناي یک جو به یک ارش گفتگو گردیده است.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف میشن، 6گ (120پ-125پ)، 23 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 5/5×21سم [ف: 9 - 929]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدﷲ رب الکل بالکل قوله اذ نسب ارتفاع اعظم الجبال و هو فرسخان و ثلث فرسخ کما سیاتی بعید هذا؛ انجام: ثبت المطلوب ایضا علی التحقیق لایخرجه الی التقریب کمالا یخفی علی المتاهل الصابر. تمت الحاشیة علی المسئل الشعیریه.
خط: نستعلیق، کا: محمود علی، بیتا؛ محشی با نشان «منه» و در پارهاي جاها به نام همان احمد بن حیدر؛ 3گ (59ر-61ر) [ف: 4 - 882]
حاشیة شرح المنار- نتائج الأفکار
ḥāšīyat-u š.-il manẓūma = ḥāšīyat-u š.-u-i ġurar-il farā’id
سبزواري، هادي بن مهدي، 1212 - 1289 قمري
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
وابسته به: شرح غرر الفرائد = شرح منظومه؛ سبزواري، هادي بن مهدي (1212-1289)
حاج ملا هادي سبزواري تعلیقاتی بر شرح منظومه خود در فلسفه نگاشته که در کنار آن کتاب در تهران چاپ شده.
آغاز: الحمدﷲ المتجلی بنور جماله علی الملک و الملکوت ... بسمله ... کصورة للعالم الطبیعی له اربعة معان ... ان الصورة الشیء بالفعل کما ان الماهی ما به الشیء بالقو ولما کان العقل الکلی جامعاً لجمیع فعلیات ...
انجام: قولنا کل الامانات اقتباس من الکتاب الالهی، ان اﷲ یأمرکم أن تؤدو الامانات الی اهلها و فی الفقرات متناً و شرحاً حسن الخاتمه، اللهم اجعل خاتمه امورنا خیراً بمحمد و آله و الحمدﷲ علی جماله و جلاله و الصلوةعلی محمد (صلی الله علیه و آله) و آله
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1298ق.، وزیري، 184ص... + (در هامش)
[الذریعه 6/ 136 و 6: 136 -137]
کاتب = مؤلف، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
فاقد خطبه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قدیر بن علی اصغر سمنانی، تا: 1273ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 273ص (112- 384)، 30سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 10 - 84]
آغاز و انجام: برابر
فاقد خطبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1281ق؛ تملک: احمد بن محمد رضا طبیب سمنانی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قرمز، 267ص، 21 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 5 - 158]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق ریز، کا: ریز محمد علی فیروزکوهی، تا: 1281ق؛ 99گ (1پ-99پ) [ف: 3 - 239]
آغاز: برابر؛ انجام: فانا قصد الغایة الثانیة لا الاولی لوصولها الی ارباب انواعها واستکمالها بمظهریة اسم من اسماء اﷲ الحسنی وحشرها الی اﷲ تعالی حشراً تبعیا فالاولی.
فاقد خطبه، امورعامه؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 65گ، 14 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1503]
ḥāšīyat-u š.-il minhāj
طبلاوي، منصور سبط ناصر الدین محمد بن سالم، - 1014 قمري
tablāvī, mansūr sebt nāser-od-dīn mohammad ebn-e sālem ( - 1606)
وابسته به: منهاج الطالبین و عمدة المفتیین؛ نووي، یحیی بن شرف (631-676ق)
بروکلمان (1/ 321 و ذیل 2/ 443) از او کتاب هاي «السر القدسی فی آیات الکرسی» و «منظوم فی الاستعارات» و «رسال فی التقسیم و القسم و القاسم» و «بدای القاري فی ختم البخاري» و «حاشیة علی شرح المنهاج» و جز اینها را یاد کرده است. او از این شرح یکی از شروح منهاج الطالبین محیی الدین ابی زکریا یحیی بن شرف نووي شافعی را که در فروع شافعی است خواسته است (چلبی 2/55). این نسخه ما مربوط به همین شرح میباشد و فوائدي که برلسی (قرن 10) و عبادي ( - 992) درباره شروح منهاج دارند در آن گرد آمده است. چلبی از فوائد آن دو و این حاشیه یاد نکرده است. از فهرست قاهره (3 /217 و 221) برمیآید که طبلاوي تحفه (شرح) ابن حجر احمد هیثمی مکی
بر منهاج را گرد آورده و گزین نموده است و نسخه ما گویا همان باشد که در چهار جلد است. برلسی نیز حاشیهاي بر شرح جلال الدین محمد محلی بر منهاج دارد. در نسخه ما به هر دو نظر است. (دانش پژوه)
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 244 - ج
آغاز: زاد فی التعریف لاعلی وجه القرب ... قوله: کقوله تعالی: و احل اﷲ البیع من العام المخصوص لامن المجمل علی الاصح؛ انجام: خاتمة قال فی شرح الروض قال الزرکشی لو تولی وظیفته ... و هو لم یباشر. انتهی. و هذا آخر ما تیسر جمعه مما عثرنا علیه من فواید الشیخین ... الشیخ احمد شهاب الدین عمیره البرلسی و تلمیذ الشیخ احمد شهاب الدین ابن قاسم العبادي ... و وافق ذلک فی مد آخرها ثالث عشر جمادي الثانی علی ید جامعه ... منصور سبط الشیخ الطبلاوي الشافعی ... و سلم علی من لا نبی بعده و سلم تسلیما کثیرا آمین -نقلت غالب هذا الجزء من نسخ بخط شیخنا ... الشیخ منصور الطبلاوي ... و کان الفراغ منه لیل الخمیس ... سابع عشر شهر رمضان ... اربع عشر بعد الف علی ید کاتبه ...
محمد سبط مولانا الشیخ الرفاعی ... الی یوم الدین یتلوه فی اول الجزء الثالث کتاب الفرائض از آغاز بیع است تا پایان جعاله؛ خط: نسخ عربی، بیکا، تا: پنجشنبه 17 رمضان 1014ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 328گ، 19 سطر (11×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 323]
ḥāšīyat-u š.-i minhāj-iṭ ṭālibīn
عبادي، احمد بن قاسم، - 994 قمري
‘ebādī, ahmad ebn-e qāsem ( - 1586)
محشی که از شاگردان ابی یحیی زکریا انصاري بوده است، بر شرح استاد حاشیه مفصلی دارد و در آن آراي فقهاي شافعیه «عباب، برلسی، طبلاوي، ابن حجر و خطیب» را نقل میکند.
[معجم المؤلفین 1/ 230؛ ش 1673]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي وفق ائمه فی کل عصر؛ انجام: قوله لکن للمشتري
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 31 سطر (14×24)، اندازه: 33×21سم [الفبائی ف: 203]
آغاز: کتاب الفرائض قوله یبدأ الخ ع انما بدأ بذلک نه یقدم؛ انجام: و ذلک لا یضر الشارح فیما جاوله انتهی تم قوله کتاب الوصیة
قسمت کتاب الفرائض حاشیه را شامل است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا قهوه اي عطف تیماج، 11گ (56پ-66پ)، 13 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 1 - 450]
ḥāšīyat-u š.-i minhāj-iṭ ṭālibīn
شهاب الدین بن عبدالحی، قمري
šahāb-od-dīn ebn-e ‘abd-ol-hayy
وابسته به: کنز الراغبین فی شرح منهاج الطالبین؛ محلی، محمد بن احمد (791-864)
حاشیهاي نسبتاً مفصل با عناوین «قوله، قوله» بر «کنز الراغبین فی شرح منهاج الطالبین» جلال الدین محمد بن احمد الحلی است از روض و زرکشی بسیار نقل میکند.
[کشف الظنون 18/273]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 829
آغاز: الفتوي قوله وکذا التنشیف الخ قیل کان الاولی ان یعبر بالنشف علی زن الضرب لافی فعله نشف بکسر الشین علی الاشهر عند اهل اللغة؛ انجام: وقد اورد علی وجوب القضا صور من الفوات لایجب فیها القضا کان احصر بسلک طریق آخر وفاته لصعوب الطریق و طوله و قد الجاه نحو العد الی سلوکها اوصایر الاحرام متوقعاً زوال الاحصار فلم یزل حتی فانه الحج فیتحلل بعمل عمر فلاقضاء فی هذه الصور واجیب بان
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 218گ، 25 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 718]
ḥāšīyat-u š.-i minhāj-il wuṣūl ilā ‘ilm-il usūl
وابسته به: منهاج الوصول الی علم الاصول؛ بیضاوي، عبداﷲ بن عمر (-685)
حاشیه متوسطی است بر «شرح منهاج الوصول» با عناوین «قوله - قوله» کتاب «منهاج الوصول الی علم الاصول» از تألیفات معروف قاضی بیضاوي است.
[کشف الظنون 18/280]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 912
آغاز: کما ذکره بعض الشارحین قوله و لانزاع فیه ظاهر الکلام انه لا نزاع فی کونه تابعا للسؤال فی العموم والخصوص حتی لوقیل هل یجوز الوضوء بماء البحر فقال نعم کان عاما ولو قیل هل یجوز لی الوضوء بماء البحر فقال نعم کان خاصاً به؛ انجام: للقطع بیان جمیع الرجال رجال وقد یجاب بانه لایتصور مرتب مستغرق لان کل مرتبه نفرض ففوقها مرتب اخري ضرور عدم تنافی المراتب و هذا بخلاف الجمع العام فانه عبار عن مفهوم یتناول جمیع ... الکلی لجزئیاته ولا استحال فی اندراج الجزئیات
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی،130گ،19سطر،اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 728]
ḥāšīyat-u š.-i minhaj-iṭ ṭullāb
زیادي، علی بن یحیی، - 1024 قمري
zīyādī, ‘alī ebn-e yahyā ( - 1615)
وابسته به: فتح الوهاب بشرح منهج الطلاب؛ انصاري، زکریا بن محمد (826-926)
حاشیه بر کتاب الفرائض شرح منهج ابویحیی زکریا انصاري است که با عنوان «قوله، قوله» نوشته شده است.
آغاز: بسمله کتاب الفرائض قوله فغلبت علی غیرها اي لفضلها بتقدیر الشارع
انجام: قوله و هو الازال او النقل سمی بها المعنی المراد لازال او تغییر ما صحت ... او لانتقال المال من وارث الی وارث انتهی شرح التحریر للمصنف تم
[کشف الظنون 7/554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ مازندرانی، تا: دهه اول جمادي الثانی 1323ق، جلد: چرم قهوه اي، 2گ (6ر-7پ)، 8 سطر، اندازه: 9/ 16×7/ 21سم [ف: 43 - 212]
آغاز و انجام: برابر
حاشیه فرائض شرح منهاج؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا قهوه اي عطف تیماج، 7گ (47پ-53ر)، 13سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 1 - 450]
ḥāšīyat-u š.-i minhaj-il wuṣūl ilā taxrīj-il fuṣūl
عبادي، احمد بن قاسم، - 994 قمري
‘ebādī, ahmad ebn-e qāsem ( - 1586)
وابسته به: شرح المنهج؛ انصاري، زکریا بن محمد (826-926) «الفصول المهمة فی مواریث الامة» تألیف شهاب الدین احمد بن الهائم (-887ق) را قاضی زکریا انصاري شافعی دو بار شرح کرده است که به عنوان هاي «شرح فصول کبیر و صغیر» معروف هستند و این کتاب حاشیهاي است بر یکی از آنها که با عناوین «قوله، اقول» برگزار شده است.
[کشف الظنون 12/271]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 746
آغاز: قوله یبدأ ... الی اخراع انما بدي بذلک لانه یقدم به الحیا علی حاجت فکذا بعد الموت اتمنی انظر هذا التعلیل مع قوله الات اما ما تعلق الغرما الی اخر؛ انجام: قدیفهم التحریم فیما لامشق فیه بوجه کما من ترك تناول دینار علی طرف ثوبه او بالقرب منه او ضم له علیه ونحو ذلک وهو ظاهر جدا فلیتامل جزء سوم (فرائض) را دارد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تاریخ تملک 1025ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 342گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 719]
حاشیة شرح المواقف- تعریف علم الکلام
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
طوسی، علی بن محمد، - 877 ؟ قمري
(tūsī, ‘alī ebn-e mohammad ( - 1473)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیه بر شرح از سید شریف گرگانی است.
آغاز: قوله و کرم بنی آدم نوع الانسان؛ انجام: و ان کان الثانی اقوي تمت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 907ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: شیخ محمد باقر، 1176؛ 51گ، 21 سطر [الفبائی ف: - 203]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 53ص (268-320)، 16 سطر (8×12)، اندازه: 13×18سم [رشت و همدان: ف: - 1447]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
ابن فناري، حسن بن محمد شاه، 840 - 886 قمري
ebn-e fannārī, hasan ebn-e mohammad šāh (1437 -1482)
وابسته به: شرح المواقف السلطانی = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
عضدالدین عبدالرحمن بن احمد ایجی (- 756) کتاب موجزي در کلام نوشته به نام مواقف، که میرسید شریف جرجانی بر آن شروحی نگاشته و مولی حسن چلبی بن محمد شاه فناري بر آن حاشیهاي دارد که همین کتاب باشد.
آغاز: قوله المد، اردف التسمیة بالتحمید
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبدالجبار تاشکندي، تا: 991ق، جا: سمرقند؛ اندازه: 12×18/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 152]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 [نشریه: 7 - 696]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي تولهت الافهام فی کبریاء ذاته و تحیرت؛ انجام: و نصف کراس فی یوم الجمعه ثامن عشر شهر ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 23 سطر (8×16)، اندازه: 16×24سم [رایانه]
آغاز: بسمل . الحمدﷲ الذي تولهت الافهام فی کبریاء ذاته، و تحیرت ا وهام؛ انجام: فالتسمیة باعتبار هذا المتضمن. و لیکن هذا آخر ما أردنا ایراده ... علی ساکنها السلام
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ در ذیقعده 1012ق علم اﷲ بن عبدالرزاق آن را به شیخ ابوتراب بن زین العابدین هدیه کرده است؛ ملاحظهاي به خط و توقیع ملا عبدالرزاق؛ واقف: عبدالسمیع؛ 23 سطر (9/5×16)، اندازه: 16×25سم [تراثنا: س6ش1 - 113]
آغاز: بسمله، و به العون و القوه. حمد له. صلاة. قوله فبسمل اولا تیمنا فان قلت لیس للبسملة مدخل فی الاشار المذکور لان البسملة مما یطرد فی اول کل کتاب من کل فمن؛ انجام: فالتسمیة باعتبار هذا المتضمن و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده فی حواشی المواقف نسال اﷲ تعالی ان یجعله خالصا لوجهه الکریم انه هو البر الرحیم و ان ینفع به المخلصین و نجعله ذخر الیوم الدین و الحمد اﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: دختر میرزا محمد علی، رجب 1182؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 258گ، 29 سطر (12×20)، اندازه: 17×26سم [ف: 16 - 334]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ نخودي و حنایی، جلد: تیماج، 21 سطر (7/5×13)، قطع: پستی [ف: 49]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
خواجه زاده، مصطفی بن یوسف، - 893 قمري
xāje-zāde, mostafā ebn-e yūsof ( - 1488)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیه مختصري با عناوین «قوله، قوله» بر شرح میر سید شریف گرگانی بر کتاب المواقف قاضی عضدالدین ایجی (756ق) است.
[کشف الظنون 18/292]
انجام: فکذلک لان مقتضی الطبیع الواحد لا تختلف
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی، 92گ، 17 سطر (8×12)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 3 - 899] و [نشریه: 4 - 381]
آغاز: احسن ما یفتتح به الکلام و احق ما یستنجح؛ انجام: انه لابأس بذکره فی علم البدیع لانا لا ... ذلک بل هو محتمل و الاستدلال بالمحتمل لایتم.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا با عطف تیماج، 153گ، 23سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1/33 - 22]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
شیروانی، کمال الدین مسعود، - 905 قمري
šīrvānī, kamāl-od-dīn mas‘ūd ( - 1500)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیهاي است از ملا مسعود شیروانی بر شرح مواقف میر سید شریف.
آغاز: قوله عند القائل یؤید أن الحکماء حاکمون بأن واجب الوجود عبار عن الوجود البحث فلیس هناك ماهی معروض للوجود ...
[کشف الظنون 18/291]
آغاز: الممکن کذلک بل قالوا بذلک اذ عندهم التحقیق اعم من الوجود کالثبوت؛ انجام: فی صدور اثر واحد و یتوسط آله یصدر عنه اثر آخر فیصدر عن المبداء المذکور آثار متعدده بعضها عن تلک المبداء بلا واسطه.
الهیات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 216ص، 23 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 10 - 1511]
آغاز: برابر؛ انجام: بالوجود الذهنی حتی یلزم من تصور الوجود فی الذهن فیلزم من ذلک اجتماع المثلین فی النفس احدهما وجودها الذي یوجد له و الثانی ما هو.
از «المواقف الثانی فی الامور العامة» تا «المقصد الثانی من المرصد الخامس فی العلة و المعلول»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی 1015ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج آبی، 252ص (2-253)، 21 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 26 - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: یعرف بادنی التفات.
بخش امور عامه تا اواخر مبحث علت و معلول (موقف ثانی)
است؛ خط: نستعلیق کم اعجام، کا: محمد فاضل، تا: 1036ق، جا: مدرسه امیر ترخان؛ واقف: ابوالفضل حاذقی، آبان 1349؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش کاغذ روغنی مشکی، 185گ، مختلف السطر، اندازه: 13×19سم [ف: 11 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و وجود محکی فیه مناقشه تعرف بادنی التفات تم مباحث العل و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ واقف: ابن خاتون، 1067 ق؛ کاغذ: مختلف اللون، نباتی، نخودي، حنایی، جلد: تیماج دارچینی ساده، 191گ، اندازه: 15×24سم [ف: 1 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعلم ان المقصود من کلام الش و هذا اعم من قوله اذ تمایر فیها لیس اعتراضا علی المصنف کما یتوهم اد ما(کذا)
از موقف دوم امور «امور عامه» تا قدري از مقصد هفتم از مرصد چهارم (وحدت و کثرت) است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 162گ، 21 سطر، اندازه: 10×24سم [ف: 4 - 85]
آغاز: برابر؛ انجام: بناءا علی وجود المهیة المخلوطة اذا کان ردا علی من قال بأن الکلی الطبیعی لیس بموجود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 92گ (1پ-92پ)، اندازه: 13×5/19سم [ف: 1 - 101]
آغاز: برابر؛ انجام: الی ذلک بعض الا مثله والحق ان ذلک خلاف ما یتبادر من سیاق الکلاه و انما هو من المثال در این نسخه ملا مسعود بخاري حواشی چند بر الهیات این شرح
دارد که در آن مشکلات شرح را باز میگشاید؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1112ق؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج آلبالویی، 149گ، 25 سطر (5/8×5/14)، اندازه: 13×20سم [ف: 7 - 103]
آغاز: برابر؛ انجام: الشرط لعدم المشروط منافسه یدفع
این نسخه از اول موقف دوم تا اوایل مقصد پنجم (در تمایز اعدام) از مرصد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: نائینی، 48گ، 21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 86]
آغاز: برابر؛ انجام: کما ان الثابت عندهم کذلک.
خط: تحریري، کا: عبدالجلیل بن عبدالغفار بن نذیر المعانی، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده محمد شفیع» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 230گ، 27-29 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 32 - 263]
آغاز: قوله من حیث انها صالح لیس المباحث الآتیة؛ انجام: فان قلت علی الوجهین علی اثبات التأثیر فی نفس ...
گویا از مسعود شیروانی (-905ق)؛ خط: تحریري، کا: عبدالجلیل بن عبدالغفار، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 27-29 سطر، اندازه: 5/12×21/5سم [ف: 32 - 264]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif li-l-mīr-sayyid šarīf = r.-un fī-l ilāhīyāt
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمري
ebn-e kamāl pāšā, ahmad-e-bn-e soleymān ( - 1534)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816ق)
[کوپریلی، ج2، ص214 و 580؛ کشف الظنون، ج2، ص1892؛ توپقاپوسراي، ج4، ص 544 و 549؛ بروکلمان، ج13-14، ص443]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/46
آغاز: قال فی الالهیات. اقول اي المسایل المنسوبة الی الله و هو الفرد الواجبی المعبود بحق و تحقق تلک النسبة فی مسالک هذا الموقف؛ انجام: هی المعی المعتبر بین الشرط و المشروط او المعی المعتبر بین الشطرین. تمت الرساله.
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 1گ (70ر-70پ)، مختلف السطر (5/10×23)، اندازه: 13×7/ 27سم [ف: 1/29 - 368]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
الهی اردبیلی، حسین بن عبدالحق، 870 - 950 ؟ قمري
elāhī ardabīlī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-haqq (1466 - 1544)
وابسته به: شرح المواقف السلطانی = شرح مواقف جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیه متوسطی بر شرح میرسید شریف جرجانی بر «المواقف» قاضی عضد الدین ایجی (- 756ق) است که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است.
[الذریعه 6/ 137]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2848/1
آغاز: قوله ضمن خطب کتابه الاشار الی مقاصد علم الکلام الی انواع مقاصده من اقصاها وهی مباحث الذات والصفات والنبو وما یتفرع علیها وادناها وهی مبناها کمباحث الممکنات فی الجواهر؛ انجام: قلت بل یصح غای الامر ان یکون فی قبیل الوصف بحال المتعلق یؤید ما ذکرنا انه یبحث عن هذه الامور فی الحکم مع انها باحث عن اخبار الموجودات
فاقد خطبه است؛ خط: نستعلیق تحریري کهنه، بیکا، تا: قرن 10؛
محشی با امضاي «منه»؛ تملک: شمس الدین علی بن شجاع الدین محمود حسینی رضوي؛ مهر «محمد اسمعیل» (مربع)، «عبده اسمعیل 1162» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 66گ، مختلف السطر، اندازه: 13×18سم [ف مخ: 2 - 719]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
ابن حنایی، علی بن امراﷲ، 916 - 979 قمري
ebn-e hannā’ī, ‘alī ebn-e amr-o-llah (1511 - 1572)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1603/5
آغاز: الحمدﷲ ذي المن و الاحسان و الصلاة علی سید الانسان و علی من اتبعه فی الایمان قال الجنابی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ اندازه: 12×18/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 152]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh ( - 1586)
وابسته به: شرح المواقف السلطانی = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح مواقف میر سید شریف جرجانی که از موقف ثانی در امور عامه و مقداري از موقف سوم در اعراض میباشد.
آغاز: بسمله. فعلی هذا لایکون الخ اما لاو لان فلان الظاهر المتبادر من قولهم ما لایختص بقسم انجام: و اﷲ اعلم بحقیقه الحال و المقال
[کشف الظنون 18/294؛ فارس شناسی ص95؛ کتابشناسی مکتب فلسفی شیراز 232]
آغاز: الموقف الثانی فی الامور العام اي ما لایختص بقسم من اقسام الموجودات التی هی الواجب و الجوهر و العرض؛ انجام: یجعله اعم من ان یکون بوقف العلوي علیه فی الوجود أو فی العدم أو منهما فیدخل العد أیضا فیه فتدبر
خط: نستعلیق، کا: خداي داد بن میرجان (مرجان)، تا: 1025ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 166گ، 21 سطر، اندازه: 5/14×23/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 576]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلطان محمد بامراد، تا: 1043ق؛ مجدول، محشی؛ اندازه: 13×20سم [ف: 95]
آغاز و انجام: برابر
کا: بیک محمد بامراد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 73گ (59پ-131ر)، اندازه: 13×20سم [ف: 8 - 475]
آغاز: برابر؛ انجام: من العرض علی سبیل المسامح و التشبیه.
قسمت امور عامه شرح مواقف میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 82گ، 19 سطر (7×14/5)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 7 - 116]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
گجراتی، وجیه الدین، 911 - 998 قمري
‘alavī, vajīh-od-dīn (1506 - 1590)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیهاي است بر شرح سید شریف علی بن محمد جرجانی بر «مواقف» عضدالدین ایجی (-756)
شرح سید بر «مواقف» از مهمترین شروح است و حواشی بسیار زیادي بر آن نگاشته شده است.
آغاز: بسمله، علیک الاعتماد فی الامور کلها یا کریم الحمدﷲ ...
قوله: سبحات جماله وسرادقات جلاله قال فی القاموس: سبحات وجه اﷲ أنواره والسبح حزرات تسبیح یعد فاما ان یراد المعنی الاول [معجم المؤلفین 13/ 160]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 1/128-128/1
آغاز: برابر؛ انجام: قوله: یصح منه الاستدلال أي یستدل به علی الصانع.
خط: نسخ، کا: عبدالقادر ابن عبدالباقی عرب، تا: 24 ذیقعده 1079ق؛ کاتب از محشی چنین یاد میکند: «علام العلماء وجیه الفضلاء النحریر فی المعقول و المنقول حاوي الفروع و الاصول المستقیم فی الشرع النبوي السالک مسلک المصطفوي الشیخ وجیه العل و الدین العلوي تغمده اﷲ بلطفه الخفی»؛ 132گ، 17 سطر [ف: 3 - 1503]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
علوي، علی
‘alavī, ‘alī
وابسته به: شرح المواقف السلطانی = شرح مواقف جرجانی، علی
بن محمد (740-816)
حاشیه مختصري است بر «شرح مواقف» جرجانی که فقط شامل «موقف اول» است موقف اول داراي شش «مرصد» میباشد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1324
آغاز: و الهواء المجاور للارض و الماء و الطبق الطینیه و الطبقة الترابیة التی هو قریبة الی المرکز؛ انجام: قوله و یمکن ان یکون هذا نقضاً اجمالیاً بیانه انا لا نسلم.
از اول تا مرصد سوم را در بردارد. در دو جاي کتاب، سرصفحهها نام مؤلف با خط جلی و شنگرف چنین ذکر شده است: «العلوي علی مولی شاه وجیه الحق و الدین سلطان المحققین زبد الواصلین قدو العلماء و العرفاء»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی به کتابخانه مسجد اعظم؛ جلد: مقوایی، 33گ، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2 - 728]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
قرشی، عبدالعزیز بن ولی محمد
qorašī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e valī mohammad
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیهاي بر شرح سید شریف جرجانی بر «مواقف» عضدالدین ایجی است. از این کتاب اثري در منابع کتابشناسی به چشم نیامد. از مقدمه استفاده میشود که ابن بنت اخت مصنف (احمد بن ملک پیر محمد الفاروقی) این حواشی را به صورت کتاب تدوین کرده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 1/128-128/2
آغاز: بسمله، سبحان من تاهت فی موامی معرفته سابل الافهام و غابت فی بحار عزته سابح الاوهام و تفرد بوصف البقاء والقدم ...
و بعد فهذه فرائد منتشر وفوائد متفرق نظمها استاذ الاساتذه فی سمط التحریر ... مولانا عبدالعزیز بن ولی محمد القریشی قدس اﷲ سره ... علقها علی الشرح المشهور ... الهادي الی مطالع اسرار العقائد الموصل الی طوالع الانوار الذي ما وجد مثله صاحب المقاصد والصحائف اعنی شرح المواقف ... لکنها بقیت معلق علی هامش الکتاب ... و لم یتیسر له رحمه اﷲ نقلها زمان حیاته ... احمدبن ملک پیرمحمد الفاروقی ... لانی ابن بنت اخته ولم ازدفیه من عندي الاعنوانات الاقوال ... قال المحشی قدس سره قال السید قدس سره فی اخر هذا الکتاب وقع الفراغ من تالیفه یوم السبت من اوایل شوال سن سبع و ثمانمائ بمحروس سمرقند ... قوله و الیه یستند اقتباسها یعنی یستفاد جمیع المعارف و العلوم من علم الکلام؛ انجام: اراد به الفلک الذي یکون الخارج فی تحته انما
فسر بذلک لان المائل انما هو فی القمر فقط جزء اول تا المقصد الثالث؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با امضاي «منه رحمه اﷲ»، «میرزا جان»، «میان عبدالعزیز»، «ملک احمد» و جز اینها؛ 129گ، 21 سطر [ف: 3 - 1504]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
هروي، محمد زاهد بن محمد اسلم، - 1101 قمري
heravī, mohammad zāhed ebn-e mohammad aslam (-1690)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
انجام: [قوله] و بالجمله اه فیه اشارة الی ان هذا البرهان کان یجري فی افراد الانواع المتوالدة متصاعدة و متنازلة و یکون فی کل حال مشابهة ...
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة المواقف؛ سهالی، احمد عبدالحق (-13)
آغاز: و بهذا یندفع آه تقریر الاعتراض ان تعریف الامور العام مما یشتمل الثلث او الاثنین؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قطب الدین سیالکوتی پنجابی، تا: یکشنبه 2 جمادي الثانی 1171ق؛ با حواشی «منه»، وزیري؛ جلد: تیماج مشکی [نشریه: 3 - 421]
آغاز: لایدفع ذلک فالمعلوم علی راسهم یفهم منه ان التحقیق عندهم مرادف للثبوت و الکون مرادف للوجود فان التحقیق عندهم اعرف من الثبوت؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «حاشیة الموقف»، حاشیه مفصلی است بر قسمت امور عامه کتاب «المواقف» قاضی عضدالدین ایجی؛ خط: نستعلیق و نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «عبدالعلی، مولوي، منه، قاضی و ...»؛ کاغذ: فرنگی الوان، فاقد جلد، 339گ، 7 سطر (9/5×14)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 18 - 197]
ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف جرجانی، علی بن محمد (740-816)
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج
قهوه اي، 13گ (71پ-83ر)، 15سطر (5×9/5)، اندازه: 11×16سم [ف: 394]
آغاز: قوله ف ن ادتم الاول قلنا عدم الدلیل الخ اي یمنع الصغري اعنی قولکم هذا الشی ء المعین لادلیل علیه قوله ف ن الصانع لو لم یوجد العالم الخ لکن هذا بناء علی ان الدلیل علی وجود الصانع منحصر فی العالم قوله و ان اردتم الثانی الخ فنقول عدم الدلیل عندکم لا یفیداي؛ انجام: قوله و هی لیست بمعتبر اذا المعتبر فی الوصف ... قوله و تار باعتبارها تعلیقات مختصري است بر شرح مواقف میرسید شریف که محشی آن شناخته نشد ولی قدر مسلم اینکه محشی از علماي قرن 10 است؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: قرن 10؛ بر فراز برگ 115 که با خط مغایر نوشته شده، چنین آمده است: «هذا خط الاستاد المحقق مولانا کمال المل و الدین مسعود الشروانی رحمه اﷲ» برگهاي نسخه در وضعی قرار دارند که نمیتوان به ارتباط همه آنها به همدیگر پی برد؛ کاغذ: شرقی، 51گ (99-149)، 28 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 31 - 82]
آغاز: قوله فی الامور العامه و هی الموضوعات المسائل کالاعراض و الجواهر فی موقعیتهما لا لکنه قدس سره صرح فی حواشی شرح المطابع بانها محمولات؛ انجام: قدیقال افضل الاعمال اجرها (کذا) ان قلت للملائک فی مقابل اعمال البشر صفات حاصل و یضمحل فضل العمل فی جنبها قلت الادعاء مما لا یقبل فی حق الانبیاء - علیهم السلام تعلیقات مختصري است بر شرح مواقف میرسید شریف که محشی آن شناخته نشد. در آغاز با خطی اصلی با عنوان «قید علی بحث الامور العام من شرح المواقف» آمده است؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه اي، 19گ (150-168)، 15 سطر (7×10/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 31 - 83]
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا لهذا ... قوله ضمن خطب کتابه فیه اشار الی أنه لا یجب أن یکون البراع فی أول الخطبة؛ انجام: و لا یلزم أن یکون عرضیاً فی الکل لجواز ان یکون ذاتیاً لبعض آخر حاشیه مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح میر سید شریف گرگانی بر کتاب «المواقف» قاضی عضدالدین ایجی، روي برگ اول این نسخه، حاشیه به خواجه زاده نسبت داده شده.
ولی سر آغاز این نسخه با آنچه در کشف الظنون (1892) به مولی مصطفی بن یوسف معروف به خواجه زاده (-893) نسبت داده شده موافق نیست؛ خط: نستعلیق، کا: یوسف بن احمد، تا: غره رمضان 913ق؛ تملک احمد بن محمد؛ وقفنامه کتاب به تاریخ 1248؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 85گ، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 13 - 335]
آغاز: ضمن خطب کتابه الاشار الی مقاصد علم الکلام رعای لبراع الاستهلال فشمل اولا تیمنا ثم الحمدﷲ العلی شانه امره و جلاله فی ذاته و صفاته و افعاله؛ انجام: القول الثانی هو الاجتماع من العقلاء علی عجز الزمن القیام مع انه معدوم قال المصنف ولو قیل فی الاستدلال
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالرشید مشهدي؛ اهدایی: ورثه سلطان العلماء؛ جلد: تیماج مشکی، 159گ، 27 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 85]
آغاز: معدومات و قد اخرجت بقوله لامعدوم لایقال الصفات التی هی غیر موجوده ... قوله الصفات النفسیه فی تعریف الصفه النفسی اختلاف قال بعضهم مالایصح توهم ارتفاعه مع بقاء الذات و قال الجبائی و اصحابه؛ انجام: قوله جوهر قائم بذاته ... ماقبل ان کون الشیئی واجب الوجود ینافی کونه جوهرا او الجوهر. نسخهاي است بدون آغاز و به خوبی معلوم نگردید چیست و در هیچ جاي کتاب نشانی از اسم اصلی و نام مؤلف او دیده نشد. از تورقی که اجمالاً صورت گرفت بنظر آمد، حاشیه خطیب زاده رومی متوفی 901ق بر شرح میر سید شریف جرجانی، علی بن محمد متوفی 816ق بر «المواقف» تألیف قاضی عضدالدین ایجی، عبدالرحمان بن احمد (- 756ق) باشد، چون در مواضع متعددي از کتاب هاي شارح نقل کرده و میگوید: «قد صرح الشارح فی حاشیة شرح حکم العین. قال الشارح فی حاشیة شرح المطالع. اعلم ان الشارح صرح فی حاشیة شرح الطوالع. ان الشارح قد حقق فی حاشیة شرح التجرید. ان الشارح صرح فی حاشیة المطالع.» از این قرائن و شواهد دیگر معلوم میشود که شارح، میرسید شریف است در مواردي دیگر از کتاب آمده: «سیذکر المصنف فی الموقف الخامس. سیذکرها المصنف مر اخري فی الموقف الثالث. الموقف الخامس فی اثبات الواجب.» از این شواهد هم معلوم میگردد که اصل کتاب، کتاب مواقف تألیف ایجی می باشد. و چون انجام این نسخه برابر است با انجام نسخه شماره 117 رضوي، احتمال میرود که حاشیه از خطیب زاده رومی باشد در هر حال حاشیهاي است تحقیقی تحت عنوان «قوله» و شامل تمام مباحث امور عامه و بخشی از اعراض؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1089ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوا با روکش مشمع آبی، 23 سطر (7/5×14)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 3 - 1442]
آغاز: ضروري لا یمکن انکاره علی ما یشهد به ا مثل المذکوره؛ انجام: ناقص نسخه: فیلزم فی حجرین ساقطین متساویین فی الثقل احدهما من مکان مرتفع جدا و الثانی من مکان منخفض فی مسافتین متساویین ان یکون الحرک فی الا اول شد من الحرک فی الثانی (نانوشته مانده است)
متن از عضد الدین ایجی (700-756ق) که آن را براي غیاث الدین وزیر خدابنده مغول نگاشت و به صورت کتابی کلاسیک درآمد که شرح ها و حاشیهها دارد، چلبی در کشف الظنون (ج2ص1891) برخی از آنها را یاد کرده است و چون حاشیه جاي گفتگوي ما آغاز و انجام ندارد شناخته نشد که کدامین از آنها است. عنوانهاي «قال المصنف، قال الشارح، قال فی شرح المطالع و قال السید (شاید میر سید شریف)» بسیار دارد و از کلام «المصنف فی شرح الاشارات» نقل دارد؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه»، «لکاتبه عفی عنه»، «12»، «من سلط»، «سلطان العلماء» «م ح ص»، «عفی عنه»، «جلال»، «جلال استرآبادي» [ف: 11 - 667]
آغاز: لان ما یذکر فیه - اي علی وجه یصلح ان تکون موقتاً بآن تعبیر امر تقید به؛ انجام: کلام الامام فی المحصل و الکلام ناقده تبین ضعف هذه النسخه کذا نقل عنه.
رسالهاي است شامل حاشیهاي بر شرحی بر کتاب مواقف که از نام شارح و محشی ذکري نرفته است. چند برگ از وسط و آخر آن افتاده است و به نظر میرسد که بقیه رساله دیگري است؛ خط: نستعلیق بد، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید کلفت، جلد: مقوا با پارچه سبز، 16گ، 19سطر (8×5/11)، اندازه: 13×5/18سم [ف: 2-205]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 533]
آغاز: قال الشارح الحکم استکمال النفس، الاستکمال مصدر و المصادر قد یطلق ویراد بها معانیها النسبی و قد یطلق و یراد بها الاسم الحاصل بالمصدر؛ انجام: و ذلک لان ما یمتنع عدمه لو کان معدوماً اجتمع النقیضان اذ یلزم ان یمتنع العدم و ان لایمتنع العدم و یمکن ان یقال مراده ...
حاشیه مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح میر سید شریف جرجانی بر کتاب «المواقف» قاضی عضد الدین ایجی، محشی در برگ ( 3ر) به حاشیه خود بر شرح اشارات ارجاع داده است.این نسخه شامل مبحث جواهر و اعراض میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی از فاضل هندي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 78گ، 22 سطر (8×14)، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 134]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي لامشارک بینه و بین الممکنات من جه الذات و جملة المصنفات ... و بعد فلما رأیت علم الکلام انفع المطالب مآلاً وارفع المآرب کمالاً خصوصاً منه بحث العلة و المعلول ... قال الشریف عامله اﷲ بلطفه اللطیف فی شرحه للمواقف فی بحث العلة و المعلول المرصد الخامس؛ انجام: فلیزم عدم التکافؤ مع لزومه فینقطع السلس من الجانبین تامل ولاتغفل.
قال المقصد التاسع الفرق بین جزء العل و شرطها آه فائده. هذا المقصد غیر ظاهر بل مسلوب فمن ادعی فعلیه البیان حاشیهاي بالقول بر شرح میرسید شریف جرجانی بر کتاب مواقف در علم کلام، محشی آنچه در هنگام تدریس شرح مواقف به ذهنش آمده، جمعآوري و این حاشیه را سامان داده و در آغاز به سلطان سلیم شاه بن سلطان با یزید خان تقدیم نموده است. این حاشیه را از «قاسم کرمیانی بغدادي» دانستهاند، براي ما ثابت نشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج زیتونی، 68گ، 13 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 3 - 1493]
آغاز: و کرم بنی آدم نوع الانسان کتب الشارح علی الحاسیه فسره؛ انجام: لا یخفی علی احد ان یقدم عدم الحادث علی وجوده غیر نفس وجوده و عدمه حاشیهاي است بر شرح مواقف شریفی، این نسخه دیباچه را ندارد و از آخر هم می نماید ناقص است. موجودي آن تا قدري از مقصد ششم در «ابحاث وحدت» است، نام مؤلف این حاشیه در پشت نسخه «علی الطوسی» نوشته شده شاید همان علاءالدین علی باشد.
کشف الظنون در تعریف این حاشیه گوید: «مختصري است شامل ابحاث کثیره»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شیخ محمد باقر، 1176؛51گ،21سطر،اندازه: 12×18سم [ف: 4- 86]
آغاز: قوله: ضمن خطب کتابه الاشارة الی مقاصد علم الکلام، اي انواع مقاصده من اقصاها و هی مباحث الذات و الصفات؛ انجام: أن یکون البحث عن کل منهما من فن الکلام و لو لم یعسرذلک کان منهما من فن الکلام و لو لم یعسر ذلک کان کل مفهوم.
حاشیهاي است بر شرح مواقف میر سید شریف جرجانی که با عنوان «قوله - قوله» نگاشته شده است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با رمز «منه»؛ تملک: میر ابراهیم قزوینی پدر میر حسینا قزوینی با مهر «صراط علی حق نمسکه، عبده ابراهیم الحسینی» (مربع)، «محمد قاسم بن ابوالقاسم»؛ کاغذ: شرقی، 64گ (1پ-64پ)، 26 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 33 - 608]
آغاز: بسمله و به نستعین، بان یصرح اهل اللغه؛ انجام: مانع منه الا الدور و قد علم دفعه
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 6×13سم [رایانه]
حاشیه شرح میبدي - حاشیة شرح المیبدي علی هدایة الحکمة
حاشیة شرح المیبدي علی هدایة الحکمة- حاشیة شرح هدایة الحکم للمیبدي
ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma = hāšīye
ye š.-e meybodī
اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب،-959؟قمري
ašrafī jorjānī, ‘abd-ol-hayy ebn-e ‘abd-ol-vahhāb ( -1552)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمةه = زبدة الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911) حواشی است از امیر نظام الدین عبدالحی بن عبدالوهاب حسینی اشرفی گرگانی زنده به سال 959ق بر شرح میبدي بر هدایة الحکمةه تألیف اثیرالدین مفضل بن عمر ابهري.
آغاز: اللهم لادرای الا من الیک ولاهدای الا منک والیک نسألک هدانا الهدای و نعوذبک من الغباو والغوای
آغاز: للوجود العینی امکن کونها موضوعات لمسائل الحکم و لا حاج الی جعلها ... قوله قیل اعرض عن الحکم الریاضیه؛ انجام: اواللاحق مع ان ذلک باطل کما علم من کلام الشارح بما ذکره فی الموضعین هذا آخرما وجد هذه الحاشیة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (5/7×5/11)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 3 - 1453]
آغاز: برابر؛ انجام: کما علم من کلام الشارح مما ذکره فی الموضعین ... بمحمد و آله الامجاد وراقمه العبد علی بن حسین بن مهدي.
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن حسین بن مهدي، تا: ذیحجه 1014ق، جا: حیدرآباد؛ با مقابله شیخ عبداﷲ بن شیخ ربانی الجزایري در جمادي الثانی 1015؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: پارچهاي زرد حنایی، 73گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 1 - 110]
خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ علی بن فتح اﷲ، تا: 1021ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1399]
آغاز: برابر؛ انجام: لم یکن الحد الاوسط مکورا او ان لم یبعد بذلک بان یکون المراد ان کل ساه فی الجمل فهو مشکل فذلک تمت الکتاب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ یادداشتی به تاریخ 19 محرم 1096؛ جلد: تیماج سرخ، 63گ، 20-21 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 3 - 1508]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 63گ (84پ-146ر)، اندازه: 5/12×19سم [نسخهپژوهی: 3- 129]
ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma = hāšīyeye š.-e meybodī
لاري انصاري، محمد بن صلاح، - 979 ؟ قمري
lārī ansārī, mohammad ebn-e salāh ( - 1572)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبد الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین ( -911)
افاداتی است تحت عنوان «قوله» بر شرح میبدي بر هدایة الحکمة اثیرالدین ابهري که به توضیح متن هم پرداخته و از آغاز تا اواخر «فصل فی اثبات کون الفلک مستدیر» را دارد که یک فصل بعد از مبحث زمان است. وي در کتاب حاضر در مبحث جزء لایتجزي از غیاث الدین منصور با عنوان «استادنا» یاد و جریان مباحثه او را با دوانی از زبان استاد نقل میکند.
آغاز: الحمدﷲ الذي تخلص بهدای حکمته حواشی قلوبنا عن غواشی الریوب و الاوهام ... یقول افقر الخلق محمد المدعو بمصلح الدین اللاري الانصاري ... انی اتبت فیما مضی بحواشی کاشفه عن غواشی علی شرح الهدایه ... و لم ان جهدا الی التحقیق ... ثم تلاعب الملوین ... قد یغرقنی فی بحار الهموم و الاحزان و قد یجینی فی مضیق لایهب فیه نسیم العرفان فجعلنی متخذ اللعلوم و المعارف ظهریا وراء ظهري ثم بعد بره من الزمان ... اشتغلت بذلک الشرح ... مع تفرق الحال و تشتت البال ... فاستعین باﷲ و شرعت فی المقال ... اعلم ان الحکمه علم باحوال آه اقوال للمناظرین الناظرین فی التعریف انظار لان المراد بالعلم اما القواعد المخصوصه او ادراکها او الملکه ...
انجام: قوله ثم عموا، اعتبارها فی سایر الاجسام هذا الاعتبار مبنی علی ا مور العرفی و لا یتحقق فیه ن کر ا رض لیست لها من الجهات.
[کشف الظنون 2: 646، 2029؛ فهرست اوقاف بغداد از عبداﷲ جبوري 2: 267؛ فهرست دارالکتب مصر (خدیویه) تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی 1: 355-356 (مرحوم نفیسی ترجمه دقیق و کاملی از او و کارهاي علمی او نوشته است)؛ هدی العارفین 2: 251؛ الاوقاف العام بغداد 1/ 421 و 1/ 422]
آغاز: بایزد خان خلداﷲ ملکه و اجري فی بحر الخلافه فلکه و احکم اطناب خیام دولته؛ انجام: و کذا تولد الاشیاء المذکوره من الاعتماد غیربین و لامبین.
خط: نسخ، کا: محمد بن شمس الدین، تا: 995ق؛ افتادگی: آغاز؛ دو قلم، دوم به خط محمد بن شمس الدین؛ کاغذ: اصفهانی،
جلد: تیماج بنفش، 294گ، 26 سطر (8×17)، اندازه: 13×22سم [ف: 10 - 3]
آغاز: برابر؛ انجام: و أما قوله فذلک، لیس من کلام الشیخ و یرد علی ما ذکره الشیخ
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن محمد امین بن حیبی اﷲ برکشادي، تا: 1000ق، در خدمت استادش مولانا حسین خلخالی؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 40گ (27پ-66پ)، 24 سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 22 - 275]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، کا: عبداﷲ بن فقیه حسن، تا: 1007ق، جا: بدلیس مدرسه اخلاصیه؛ واقف: فهرستی؛ 27گ، مختلف السطر، اندازه: 18×20سم [ف: 4 - 87]
خط: نسخ، کا: قاسم بن محمد جمعه، تا: 1045ق، جا: دیار بکر در مدرسه خسرویه؛ محشی با نشان «محیی الدین، قاسم، شرح مواقف، محمد امین، محمود حسن، تقریر الاستاد، فخرالدین خلخالی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 40گ (195پ-234پ)، 17سطر (7×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 227]
وي دوبار بر این شرح حاشیه نگاشته که نسخه حاشیه دوم است؛ خط: نسخ، کا: شمس الدین بن شیخ عبداﷲ یابنی، تا: 1086ق؛ 66گ (119پ-184پ) [مختصر ف: - 288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن عبداﷲ بن محمد، تا: 12 رجب 1098ق، جا: خوشاب؛ محشی با رمز «عبدالرحمان»، «ح ح»، «محمود حسن»، «زین الدین»، «فصیح الدین»؛ داراي تعلیقی به تاریخ 23 ذیحجه 1097؛ صورت هبه نسخه از ملا عبدالفتاح قاضی پایکلان به مصطفی در رجب 1303؛ جلد: چرم قرمز، 78گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 59]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم عمموا اعتبارها فی سائر الاجسام هذا اعتبار مبنی علی الامور العرفیه لاتحقیق فیه لان کر الارض لیست لها من الجهات الا ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 21ص (149-169)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 23 - 144]
خط: نستعلیق ترك، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 2 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 14×19سم [ف: 3- 1135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن طاهر، تا: قرن 11؛ جلد: مقواي بنفش عطف گالینگور، 71گ، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3-1507]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن علی، تا: ذیحجه 1154ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر [ف: 4 - 237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، 20سطر (5/ 6×14)، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 8 - 345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 81گ، 14 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 2 - 720]
آغاز: برابر؛ انجام: و هکذا لو فرضت موجوده لم یحصل لم یحصل منها الا الزراع و الجسم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، محشی با نشان هاي «منه»، محمد امین، ملا قاسم، محمود حسن، قاضی، عبدالرحیم، عبدالرحمن، احمد حیدر، نورالدین، کمال الدین حسین، زین العابدین، قطب الدین، شیلانی، فخر الدین، گیلانی، محیی الدین، غباري و روسی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي، 28گ (113پ-140پ)، 17 سطر (5×15)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 16 - 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن سلیمان، تا: قرن 12؛ محشی؛ 58گ (47پ-104ر) [ف: 4 - 237]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1208ق؛ جلد: مقوا عطف تیماج سرخ، 184گ، 9 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1507]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1220ق؛ 46گ (38-83)، 18 سطر، اندازه:
15×21سم [ف: 3 - 1507]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جندي، بیتا، جا: تفلیس؛ محشی از حواشی «محمود حسن»، «عبدالرحمن»، «زین الدین»، «اصفهانی»، «خواجه زاده»، «محمد امین»، «محی الدین» و «شرح مواقف»، «شرح حکم العین»، «مرادخان» و بعضی با علائم اختصاري «ع ب رحم اﷲ»، «م ن»، «ع م»؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج خرمایی سیر، 90گ، 9 و 12 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 1 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم (سمی خلیل اﷲ) بن میرزا رسول، تا: 8 جمادي الثانی 1302ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18سطر، اندازه: 3/ 15×2/ 22سم [ف: 41 - 166]
انجام: فعلیک بالرجوع الی رسالتنا المعمول فی بحث الحرک قوله و هو مقدار ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم زرد، 46گ (39پ-84ر)، 19 سطر، اندازه: 11×17سم [مؤید: 2 - 82]
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: - 204]
آغاز: برابر؛ انجام: بل احتیاجه الیه بشخصه ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مذیل به شرح هدایة الحکمة میبدي می باشد و خود ضمیمه شماره 26061 میباشد؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی با حواشی از عبدالرحمان، محی الدین، قاسم، مؤلف، ابراهیم، و سایر علماء در هامش کتاب؛ جلد: تیماج مشکی، 13 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 222]
ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma = hāšīye bar š.-e hedāyat-ol hekma
فخرالدین حسینی، محمد بن حسین، - 984 ؟ قمري
faxr-od-dīn-e hoseynī, mohammad ebn-e hoseyn ( -1577)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة= شرح الهدایة الاثیریة= شرح میبدي بر هدایة الحکمة = زبدالاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
اهدا به: سلطان ابوالغازي نظام شاه
تاریخ تألیف: 14 شعبان 928ق؛ محل تألیف: تبریز
الحکمه حاشیهاي دقیق با عناوین «قوله» بر شرح میبدي بر هدایة ابهري؛ مؤلف، نظرات خود در رد و نقض مطالب «شرح و هدای اثیری» همراه با توضیحات و تحقیقاتی که در تألیف متقدمین و متأخرین یافته نشده را به جهت یاري محصلان و طالبان در کتاب حاضر به رشته تحریر درآورده. مؤلف، حواشی خود از ابتداي مباحث شرح الهدای تا آخر فلکیات را در این کتاب نگاشته است.
آغاز: الحمدﷲ العلیم الحکیم والصلوةعلی محمد المنعوت بالخلق العظیم ... وبعد فیقول افقر خلق اﷲ الغنی محمدبن حسین المدعو بفخر الدین الحسینی ان شرح الهدایة الاثیریة انجام: حتی یکون طرفان الانفعالات الغیر المتناهی واسط فی صدور التحریکات الغیر المتناهی عن النفس المنطبق . الحمدﷲ علی التوفیق لاتمام التعلیقات و منه الاستعان لتحقیق الفنون الباقیة. انه الموفق و نعم المعین. تمت.
[الذریعه 6/ 139؛ ریحان ا دب 4/ 304؛ کشف الظنون 2/ 2028]
شرح و حواشی:
1- حاشیة شرح هدایة الحکمة (ترجمه)
آغاز: برابر؛ انجام نسخه:
و فی قوله و الاول خاصة ... قد عرفت وجهه فی الجواب الاول من الحاشیة السالفة لان الاجسام ...
شامل مقدمات کتاب است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندي، 15گ (1- 15)، 23 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 29 - 569]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکون طریان الانفعالات
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي؛، جلد: میشن عنابی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
تا قسمت فلکیات؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن جعفر، تا: صفر 971ق، جا: احمد نگر دکن هند؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 179گ، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 1 - 111]
آغاز: برابر
بیکا، تا: 971ق، قطع: خشتی [ف: 117]
خط: نستعلیق، کا: علی بن لطف اﷲ معاد حسینی، تا: 971ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [ف: 17 - 140]
آغاز: ان نجعل الفائد تخلی النفس عنها او المجموع من بالرذایل مع التحلی ... و یسمی تهذیب الاخلاق صرح الشیخ فی اول منطق الشفا بان الاسم فی هذا القسم علم الاخلاق حیث قال و یسمی علم الاخلاق؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن هدایت نطنزي، تا: شوال 979ق؛
افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 118گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن ابراهیم احسائی، تا: 22 رمضان 984ق؛ واقف: میرزا محمد عسگري، 1313؛ 192گ، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 4 - 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اشرف بن اسماعیل گیلانی، تا: 29 شعبان 986ق؛ مصحح، محشی، کاتب در انتها چنین نوشته: «وهذه النسخ سودتها من نسخ المصنف رحمه اﷲ بعد تصحیها»؛ تملک: محمد بن گل محمد به تاریخ 1211؛ مهر: «اللهم صل علی محمدوآله محمد» (بیضی)، «لااله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد ابراهیم» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 156گ، 20 سطر، اندازه: 8×18سم [ف: 3 - 1505]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه الاستعانه لتحقیق الفنون الباقیانه الموفق و نعم المعین.
خط: شکسته تعلیق، کا: نظام بن درویش محمد گونابادي (جنابذي)، تا: 10 ربیع الثانی 986ق، جا: مشهد رضوي؛ محشی با عبارت «منه»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 103گ، 19 سطر (7×10)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: صاحب علی بن سلطان علی، تا: اواخر رجب 987ق، جا: استرآباد؛ 226ص (40-265) [عکسی ف: 1-139]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن ضیاء الدین محمد استرابادي، تا: شنبه 26 محرم 999ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 140گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×1/57سم [ف: 24- 70]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 80گ، 17 سطر (8×14)، اندازه: 5/12×20سم [ف: 1 - 35]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از «ملا زاده» و دیگران؛ 15 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ تملک: یحیی بن نصیر حسینی، محمد بن حسین بن [امیر المؤمنین] المنصور باﷲ القاسم بن محمد، زید بن محمد بن حسن بن امیر المؤمنین قاسمبن محمد بن علی به سال 1102؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قهوه اي، 85گ، 27-28 سطر (9×16)، اندازه: 15×20سم [ف: 38 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یلزم لاستحالته فی ان یکون الشیء معدوما فی زمان قبل ذلک الزمان موجودا.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد حسن در 1196؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 108گ، 18 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 1 - 174]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 177گ (5پ-181پ)، 15 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 2 - 273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»، اسامی برخی از دانشمندانی که در متن با اشاره از آنان یاد شده، آمده مانند: مولا حاجی محمود، فاضل خراط، میر فضل اﷲ استرآبادي، عبدالحی استرآبادي، ابوالحسن کاشی، میر بقاء سمرقندي، غیاث الدین استرآبادي، غیاث الدین منصور. در پایان حاشیه شماره رقم دارد؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 36ص (113- 148)، 13 و 25سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 23 - 143]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ 124گ، اندازه: 10×18سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 95گ، اندازه: 12×18سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1004ق؛ تملک: نجم الدین عبدالکریم بن عبدالوکیل، محمد بن هدای اﷲ حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 239گ، 18سطر (4×11)، اندازه: 8×16/5سم [ف: 17 - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیقعده 1004ق؛ مصحح، محشی از فاضل
حنفی مدظله و شمس الدین محمد خفري مدظله العالی؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا عطف میشن، 18 سطر (4×10)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 3 - 1640]
آغاز: بسمله قوله اعلم ان الحکمه علم ... افتح فی مفتح الشرح بتعریف الحکمة؛ انجام: ان یکون الموضوع هو الشخص الواحد الاشخاص العامة.
خط: تحریري، کا: محمود بن اسکندر بن یحیی بن رمضان بن علی ارموي، تا: 1007ق، جا: وان مدرسه خسرو پاشا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج جگري، 2ص (127-128)، 23سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32 - 283]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1011ق [ف: 3 - 84]
آغاز و انجام: برابر
فاقد دیباچه کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد فوجی بن محمد قاسم بن عبداﷲ، تا: غره جمادي الثانی 1012ق؛ تملک محمد رضا و اینکه از وي به عالم فاضل محمد باقر جرپادقانی (گلپایگانی) منتقل شد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 118گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن محسن حسینی، تا: 1012ق؛ در پایان آمده: «شهد باتمامه مقیم بن محمدحسین التبریزي»، محشی با نشان «منه ره»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 118گ، 20سطر (5/ 6×13)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 4 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 15 صفر 1013ق، جلد: تیماج نارنجی، 193گ، 17 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 3 - 1505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیم بن مهدي، تا: 1014ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 119گ (118-236)، 18 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 15 - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن جعفر حسینی کاشانی، تا: سهشنبه 16 ربیع الثانی 1015ق؛ محشی؛ تملک: محمد بن حاجی محمد خادم روضه مقدسه رضویه در ذیقعده 1112ق در اصفهان با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد تقی» (بیضی)؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (7/5×13)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 - 1167]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو فاعل مختار یفعل بارادته لا خصومی له بالقائل و ثانیا.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: معزالدین محمد بن مظفر حسین امامی، تا: 1016ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج عنابی، 195ص (143-337)، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3/ 24 - 86]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1016ق؛ 193گ، 20سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 1 - 88]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1025ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 29 سطر (7×17)، اندازه: 12×24سم [ف: 16 - 224]
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: صفر 1035ق؛ تملک: علی اکبر مولوي موسوي شیرازي؛ اندازه: 9/5×15/5سم [نسخهپژوهی: 2 -150]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز تا آخر فن دوم طبیعی، فلکیات؛ خط: نستعلیق، کا: شمس الدین محمد بن سهراب بن علی مازندرانی، تا: شعبان 1035ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «ماشااﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ جلد: عنابی، 19 سطر (5×12)، اندازه: 5/10×19سم [ف: 2 - 597]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 2 شوال 1044ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 128گ، 19 سطر، اندازه: 10×1/56سم [ف: 63]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1048ق؛ با نسبت کتاب به سید محقق و فاضل مدقق امیر فخرالدین سماکی در پایان؛ مهر: «عبده علی نقی»؛ واقف: حاجی بلال غلام؛ 140گ، 16 سطر، قطع: ربعی [چند نسخه-ف: - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1051ق؛ محشی از مصنف با نشان «منه» یا «فخر»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 205ص، 19 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 5 - 162]
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن روح الدین شوشتري، تا: دوشنبه 5 شوال 1052ق؛ جلد: تیماج قرمز، 58گ (1-58)، 21 سطر، اندازه: 10/5×19/5سم [ف: 42]
خط: نستعلیق نازیبا، کا: حسین بن علی بحرینی، تا: جمعه 1 ربیع
الثانی 1053ق؛ جلد: تیماج قرمز، 103گ (1پ-103پ)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 24 - 310]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: کاظم بن میرزا بیک استرآبادي، تا: 9 شوال 1057ق، محشی با امضاي «مدظله»، مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 202گ، 15 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3- 1505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن زین العابدین اردبیلی، تا: 8 ربیع الاول 1058ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 62گ (102ر-163پ)، 28سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 216]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد صالح بن عبدالجلیل بن یوسف فومنی، تا: 11 ربیع الاول 1059ق، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 161گ، 17 سطر، اندازه: 13×24سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدعلی بن حسین خان رودباري، تا: ربیع الاول 1066ق، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 205گ، 13-14 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 3 - 1505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی ابن احمد اصطهباناتی، تا: 1071ق؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 158گ، 17 سطر (5/ 1×5/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکون طرفان الانفعالات الغیر المتناهی .. التحریکات الغیر المتناهیة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سلخ جمادي 1072ق، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 136گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 18 - 76]
آغاز: برابر؛ انجام: و وجب ایضاً الخ، لعل هذا عطف علی قوله ... مهما یکن شیء بعد الحمد و الصلوةفهو کذا.
این نسخه گویا تا نیمههاي کتاب باشد و انجام آن نیز احتمالاً دچار پراکندگی شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: آخر ربیع الاول 1072ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ ...» (مستطیل)، «عبده الراجی فتح اﷲ 1241» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 66گ (132-197)، 19 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 38 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن فخر الدین احمد بن علی، تا: محرم 1090ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد رضا» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 140گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف مخ: 2 - 721]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن عبداﷲ، تا: شوال 1094ق؛ 114گ، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 3 - 1506]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 38گ (115پ-152پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 4- 236]
آغاز: بسمله قال الشارح اعلم ان الحکم آه عرف الحکم اولاً تحصیلاً للبصیر للشارع؛ انجام: و وجه الاندفاع بعد ملاحظ ما ذکرنا ... فی نفس الامر هی العموم المطلق لکون الاول اعم من الثانی و هذا.
بدون خطبه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی و نخودي، جلد: تیماج نیلی، 9گ (1-9)، 27 سطر (1/51×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 780]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي عطف تیماج قرمز، 76گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×8 /19سم [نشریه: 13 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: المحرک اي البعیده لما سیجیء من ان المحرك هو الحال الجسمانیه ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی، رویه کاغذ رنگی، 120گ، 19 سطر (5/5×1/51)، اندازه: 11×1/57سم [ف: 10 - 384]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 231گ، 17سطر (4×12)، اندازه: 10×17سم [سنا: ف: 1 - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و هی اصغر الخ، لم یرد المعنی التفصیلی ... و اقول فیه بحث اذ المقصود ان الصور الجزئی الممتاز عن غیرها
خط: نستعلیق، بیکا، تا: احتمالاً نیمه اول قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضاي «منه»، مصحح؛ تملک: عنایت اﷲ هراوي نائینی و مهر «عنایت اﷲ»؛ مهر: «یا محسن قد اتاك المسیء، 1165» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 142گ، 15 سطر (6×11/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 13 - 378]
بیکا، تا: 1116ق، قطع: رقعی [ف: 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: زین الدین بن محمد شیرازي، تا: حدود 1187ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد طاهر بن عبد الجبار، مهدي بن جلیل حسینی در سال 1300ق، تملک ناخوانا به تاریخ 1187ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زرشکی، 154گ، 14 سطر (5×1/52)، اندازه: 12×18سم [ف: 28 - 411]
آغاز: برابر؛ انجام: کانت هذه القسم جاری فی الاجسام کلها فاذا ارید الجهات بالذات انطبق التعریف علی الجسم اذ محصله حینئذ ان ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «المتوکل علی الملک المنان عبدالرحمن» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 40گ (1پ-40پ)، 14 سطر، اندازه: 16/5×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 179ص (1-179)، 13سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 222]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 112گ، 19-26 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 3-1505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1226ق؛ جلد: میشن مشکی، 147گ، 15 سطر، اندازه: 7 /9×14/5سم [ف: 16 - 276]
آغاز: القاصر و فکري الفاتر لکن لم ینسرلی الانتهاض لعل من السواد الی البیاض و ذلک لعدم مساعد الزمان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادي الثانی1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ 189گ، 17سطر [ف: 127]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1240ق؛ 89گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نصراﷲ بن حاج غفار شیرازي شیرازي طباخ.، تا: 1261ق؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا با روکش پارچه خاکستري، 67گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 11 - 112]
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیحجه 1265ق؛ 180گ، 14 سطر، اندازه: 15×20سم [صد و شصت نسخه: - 15]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هدایت بن اسماعیل، تا: ذیحجه 1266ق، جا: شیراز؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 121گ، 17 سطر (8×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 25 ربیع الثانی 1266ق؛ مصحح، محشی به امضاي «عبدالغفار دام ظله»؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی، 1339؛ جلد: مقوا، عطف پارچه زرد، 187گ، 13 سطر، اندازه: 1/52×20سم [ف: 1 - 215]
خط: نستعلیق، کا: شیخ علی تمامی امامی، تا: 27 ذیقعده 1301ق، جا: شیراز؛ محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 158گ، 15 سطر، اندازه: 5/12×5/18سم [ف: 4 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ صفحهها کمندکشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 227گ، 12 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 11 - 113]
آغاز: نصفه موقوف علی قطع نصف نصفه؛ انجام: عن الاحوال المشترک بین الافلاك.
خط: نستعلیق کم اعجام، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: دکتر شمس الدین جزایراي؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 87گ، 18-19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 11 - 113]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: سید محمد رضوي، احمد بن محمد بن مهدي سگ آستان علی طاهر؛ 127گ، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×20سم [ف: 1 - 90]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 141
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح جلد: تیماج زرشکی، 74گ، 23 سطر، اندازه: 13×22سم [ف مخ: 2 - 721]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: صفی بن حسینی به تاریخ 14 جمادي الثانی با مهر «العبد الاقل صفی الحسینی» (بیضی)؛ مهر: «عبده الراجی محمد سعید» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 81گ، 22 سطر، اندازه: 10×19/5سم [ف: 18-294]
آغاز: و بیان موضوعه الذي هو الموجودات؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: فهرستی؛ 102گ، 25 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 4 - 87]
آغاز: برابر انجام: فاذن هو عن طبعه مستندا
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی، 68گ، 19 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 87]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ محشی از الجیلانی و عبدالغفار [تراثنا: س13ش2و3- 361]
آغاز: برابر؛ انجام: فیسمی سرمداً والی ما قبل المتغیرات فیسمی دهراً تم الفن الاول بتوفیق اﷲ ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ مصحح، محشی؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده محمد بن محمد باقر» (بیضی)، کتابخانه «فضل اﷲ نوري» (مربع)؛ جلد: تیماج سبز، 67گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج زرشکی، 159گ، 16 سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2 - 721]
آغاز: برابر؛ انجام: وکان کلاهما عن حادثین قدیمین عن مسبوقین بالعدم واذا نسب الی بعض منها کان علة از اول تا «قوله لابدهنا من امر ذي جهتین استمرا وعدم الاستمرار»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: مهدي بن صادق، جمال الدین حسن بن اسماعیل لاهجانی؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 144گ، 20-23 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 3 - 1506]
آغاز و انجام: برابر
طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول محرر، محشی به حواشی «منه مدظله العالی»؛ جلد: تیماج مشکی، 150گ، 19 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 3 - 1505]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 8×11، اندازه: 10×17سم [ف: 16 - 468]
ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma
میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh ( - 1586)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبد الاسرار میبدي، حسین بن معین الدین (-911) متن از میبدي، گزارش از ملا میرزا جان باغنوي.
آغاز: بسمله، قوله استکمال الانسان الخ الاستکمال مصدر؛ انجام: هذا آخر ما تیسر لی فی الابحاث ... یوسف بن شیخ احمد
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن (شیخ) احمد، تا: 1211ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن سلطان کاشانی، تا: جمعه 26 ذیقعده 1240ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 35گ (1پ- 35پ)، اندازه: 1/55×21سم [ف: 16 - 342]
ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma
ملا شمسا، شمس الدین محمد، 1016 - 1098 ؟ قمري
(1687 - 1608) n mohammad1molla samsa, sams-od-d
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبد الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911) حاشیه و ردي است با عناوین «قوله» بر شرح میبدي بر «الهدایة الاثیریة» اثیرالدین ابهري و تقویت متن هدایه گیلانی در ابتدا میگوید: «الباعث علیها ان الشارح المذکور لم یأت بشیء سوي الاعتراضات و تقوی الاشکالات و اهمال التحقیقات فی دفع الشبهات و لما کان اکثر الایرادات مندفع فیثبت المطالب التی اري انها تام بحیث یندفع عنها الاعتراضات لمحض تایید مفیض التحقیقات ...».
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي هدانا سبیل التحقیقات فی المغالطات و علمنا رموز الاشارات فی التدقیقات ... فیقول احوج المحتاجین الی اﷲ الغنی محمد المشتهر بشمسا الجیلانی انجام: والمقصود انه ملزم بکون الحبل بملاقا الجسم الصغیر اذا رمی الی فوق بانه فیما قوته محسب لایمکن ان یرجع بریحه. تمت هذه النسخه الشریفه بفضل ربی الجلیل الکریم.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [رشت و همدان: ف: - 1400]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 29 سطر (7×17)، اندازه: 12×24سم [ف: 16 - 224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1059ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مدظله»، متن خط خوردگی دارد، در اول نسخه نام شارح با دعاي «سلمه اﷲ» درج شده؛ جلد: تیماج مشکی، 64گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 3 - 1506]
خط: نستعلیق، کا: صدراابن عباس، تا: 1093ق؛ یادداشت بر برگ نخست: «انتقل من ورث استادنا برداﷲ مضجعه صدرالدین الرشتی الی و انا المفتقر الی اﷲ الصمد محمد المدعو با حمد»؛ 55گ (1- 55)، اندازه: 10×19سم [ف: 3 - 122]
آغاز: برابر
کا: شریف بن حاجب الفومنی، تا: رمضان 1160ق؛ محشی، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 51گ (102-152)، اندازه: 13×21سم [ف: 5 - 1634]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و للخصم ان یقول ان المیل الحایط یعنی ان المیل الفرضی.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تملک: محمد صالح بیرجندي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 9×20سم [ف: 157]
بیکا، بیتا [چند نسخه-ف: - 115]
ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمري
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 -1823)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبدة الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 199
آغاز: الحمد ﷲ القدیم و الصلوةعلی نبینا محمد الموصوف بالخلق العظیم ... و بعد فهذه تعلیقات کتبها العبد الغریق فی بحر العصیان محمد جعفر بن صفر خان علی شرح المنسوب ... المیبدي علی الهدایه ... الابهري؛ انجام: عن القو الجسمانی ابتداء نقول قد عرفت ان البرهان لو تم افادان القو الجسمانی لا تقوي علی التحریکات الغیر المتناهی ... تمت الحاشیة ... العبد العاصی محمد جعفر بن حاج صفر خان قراگزلو فی اول شبابی ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا، با اصلاحات در بیشتر جاها [رشت و همدان: ف: - 1315]
ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبدة الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
غیر همانند:
للمیبدي، در آن از تفتازانی و دوانی نقل شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 65گ، 17سطر (6×12)، اندازه: 10×19سم [ف: 17-270]
آغاز: وسیلشریف لیوم الجزاء ... قوله: الهدایة امر من لدبه. قیل هی الدلالة علی ما یوصل الی المطلوب؛ انجام: بحیث لایمکن ان یرجع بریحه. تمت الحاشیة
هدایة از ابهري اثیرالدین است و شرح از میبدي و حاشیه از گمنام است؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن خواجه گل احمد کورالی، تا: سهشنبه 25 ربیع الثانی 1098ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: مقوا، 66گ (107ر-172)، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 236]
آغاز: بسمله، قوله الهدایه امر لدیه ... اما بواسطه او بدونها سواء کانت بمعنی الدلاله علی ما یوصل؛ انجام: لا انه یکون کل اشاره الی الحال اشاره الی المحل و بالعکس کیف و لو اعم ذلک لزم انه لا یکون النقطه.
حاشیهاي است بر «شرح هدایة الحکمه» میبدي. حاشیه در این نسخه ناتمام مانده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي عطف تیماج سیاه، 10گ (161پ-170پ)، 25 سطر (5/8×15)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 16 - 253]
از نصراﷲ قرن 13؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ هامش [مختصر ف: - 288]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 405]
ḥāšīyat-u š.-i mīzān-il manṭiq
وابسته به: بدیع المیزان = شرح میزان المنطق؛ ابن هداد، عبداﷲ بن هداد (-11)
حاشیهاي متوسط بر کتاب «شرح میزان المنطق» تالیف عبد اﷲ بن الهداد العثمانی الطلینی که به صورت «قوله - قوله» نگاشته و در آن به نقل و رد و تعدیل آراء و عقاید منطقی بسیاري متعرض شده است.
قزوين؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 464/1
آغاز: بسمله، قوله نور اي زین تقوسنا الناطقة المجرد الغیر الحالة فی مادة المتعلقة الابدان تعلق التدبیر و التصرف من غیر تمکن و حلول او جعلها مکیف بکیفی طاهر بنفسها؛ انجام: قوله فالحمی یعنی الحمی موقوف علی نقض الاختلاط و علم ... الاختلاط موقوف علی علم الحمی لکنه مناقض لما من ان الحمی وعلمه موقوفان علی ... الاختلاط وعلمه فتامل وانما اقتصرنا الکلام دفعا للملال ...
کامل؛ خط: نسخ عربی، بیکا، تا: حدود قرن 10؛ جلد: گالینگور آبی، 55گ [ف: 1 - 386]
ḥāšīyat-u š.-i mīzān-il manṭiq
وابسته به: بدیع المیزان = شرح میزان المنطق ابن هداد، عبداﷲ بن هداد (-11)
در زمان حکومت ظهیرالدین محمد بابر پادشاه نوشته شده است.
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2390/4
آغاز: الخطباء و الی آله الاطهار و أصحابه الاخیار و بعد، فلما وجدت شرح میزان المنطق الذي هو تصنیف الفاضل الکامل المحقق المدقق عبداﷲ الدهلوي فی أرض الهند متداولا بین الانام و مشهور بین الخواص و العوام أردت أن اعلق علیه حاشیة یعرف بها دقائقه و أسرارها
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ 27گ (184-210)، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 121]
ḥāšīyat-u š.-il mīlānī
وابسته به: شرح الانموذج؛ میلانی، محمد بن عبدالرحیم ( -811)
حاشیه مختصري است توضیحی با عناوین «قوله، قوله» بر شرح محمد میلانی بر رساله «ا نموذج» ظاهراً.
مشهد؛ میبدي؛ شماره نسخه: 108
آغاز: بسم اﷲ ... قوله بسم اﷲ، اقول اي باستعانة اسمه اؤلف أو ابتدئ تألیفی
خط: نسخ، کا: محمد بن الحاج، تا: 1270ق، جا: ساوجبلاغ مسجد سید نظام؛ محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 22گ، 15 سطر، اندازه: 17×5/22سم [ف: 1 - 99]
ḥāšīyat-u š.-i najm-id-dīn ‘alā ġurar-il farāyid
نجم الدین، ق12 قمري
najm-od-dīn ( - 18c)
«غرر الفراید» کتابی فقهی از سید محسن بن حسن اعرجی است و نجم الدین نامی بر آن شرح نوشته و این شرح در اینجا با حاشیه تحت عناوین «قال» و «اقول» تفسیر شده است و محشی یک یک کلمات متن را در شرح خود از جهت لغت و خواص اعرابی مورد بحث قرار داده و در مطالب فقهی نیز توضیحات لازم را داده است.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 19
آغاز: بسمله - قال ألحمدﷲ المتوحد بجلال ذاته و کمال صفاته؛ انجام: نه عند البعض موضوع للحال (لایقرا).
خط: نسخ بدخط، بیکا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی رویه گالینگور، 76ص، 20 سطر (11×14/5)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 194]
ḥāšīyat-u š.-in nafīsī fi-ṭ ṭibb
شیرازي، عبدالنبی بن محمد مفید، - 1192 قمري
šīrāzī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad mofīd ( - 1778)
وابسته به: شرح القانون = الموجز فی شرح القانون؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 6/ 310
آغاز: قوله هذا اذا کانت مقادیر الادویة ... نفرضها حار فی الثانیة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 5گ (111-115)، اندازه: 10×15/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 90]
ḥāšīyat-u š.-i nahj-il mustaršidīn
خوئینی، محمد حسن بن مصطفی، ق13 قمري
xū’īnī, mohammad hasan ebn-e mostafā ( - 19c)
وابسته به: شرح نهج المسترشدین؛ خوئینی، محمد حسن بن مصطفی (-13)
حاشیه است بر شرح خود محشی بر نهج المسترشدین علامه حلی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10596/4
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 40گ (32پ-71پ هامش)
[مختصر ف: - 288]
ḥāšīyat-u š.-il wāfīya
رضوي قمی، محمد بن محمد باقر، 1100 - 1160 ؟ قمري
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
وابسته به: حاشیة الوافی = شرح الوافیة = شرح وافیة الاصول؛ رضوي قمی، محمد بن محمد باقر (1100-1160)
حاشیهاي از سید صدرالدین محمد بن محمد باقر قمی ساکن نجف بر شرح خود او بر وافیه مولی عبداﷲ تونی ( -1071) در اصول فقه. این حواشی را شیخ احمد بن شیخ علی کتان که از شاگردان مؤلف بوده گردآوري کرده و به صورت کتاب حاضر درآورده و خود دیباچهاي بر آن نهاده است.
[الذریعه 14/ 166-230]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3151/1
آغاز: آغاز دیباچه: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فقد جمعت ما کتبه مولانا و مقتدانا ... استادنا الاعظم ... سیدنا السید صدرالدین دام مجده العالی من الحواشی علی کتابه شرح الوافیه ...
آغاز حواشی: بسمله قوله بل نقول ان التبادر ... الفرض انه کما لا یعلم ان التبادر لاجل امر غیر الوضع ... لا یعلم انه لوضع الشارع ... و الدال علیها مشکوك فیه فمن این تحکم بها ...
آغاز قسمت دوم حواشی: بسمله ... قوله قلیل الفائده ... المقصود هو ان فائد اثبات الحقیقه الشرعیه و نفیها للمشارعین یظهر من لفظ استعملها الشارع فی معنی غیر المعنی اللغوي؛ انجام: پایان قسمت اول حاشیه: فلا یمکن ان یکون هذا غرضا اصلیا له. تمت هذه الی شیه الشریفه الطریفه و یتلوها بقی الحواشی و الحمدﷲ اولا و آخراً. پایان: یتوضا من سوره و یشرب قال الاستاد و هذه دعوي لا شاهد علیها من العقل و العرف. هذا آخر ما انتهی الینا من الحواشی الشریفه ... و سلم تسلیما.
مباحث حقیقه شرعی است تا مبحث مفهوم؛ خط: نسخ، کا: شیخ احمد بن شیخ علی کتان نجفی، تا: 1229ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز سیر، 28ص (1-28)، 22 سطر، اندازه: 24×21سم [ف: 10 - 732]
ḥāšīyat-u š.-i wāfīyat-il usūl
وابسته به: حاشیة وافیة الاصول = شرح الوافیة؛ بحرالعلوم، محمد مهدي بن مرتضی (1155-1212)
اصل از ملا عبداﷲ بشرویهاي (- 1071ق) و شرح گویا از سید بحرالعلوم، مهدي بن سید مرتضی طباطبائی (- 1212ق) باشد. محشی شناخته نشد. در آن آمده است: «قال السید السند الاستاذ دام ظله یا دام علوه.» در جاي دیگر میگوید: «کما صرح به استادنا الاعظم المرحوم فی رسال الجمع بین الاخبار و ولده الارشد دام ظله فی بعض فوائده.» در جاي دیگر آمده: «و مفاده مرضی استادي الاعظم ا قا المرحوم» و در اواخر نسخه حدود مبحث تعادل و تراجیح می گوید: «کما هو رأي اساتیدنا الاخر الاستاد الکبیر العالم النحریر علام الوري صاحب شرح المفاتیح القاسانیه و غیره من المصنفات الفروعیه و الاصولیه المشتهر فی البلاد الاسلامی نوراﷲ مرقده و قد تبعه ولده العلامه صاحب المقامع الرشیقه ...»، پیداست کتاب «الجمع بین الاخبار» تألیف آقا باقر بهبهانی معروف به وحید بهبهانی (- 1206ق) است و صاحب مقامع هم پسرش آقامحمد علی بن محمدباقر بهبهانی (-1216ق) است. و نیز محشی میگوید: «شیخنا العلامه فی فوائده الجدیدیه» و این کتاب هم از وحید بهبهانی میباشد. از آنچه گفته شد و شواهد دیگر موجود در متن چنین برمیآید که محشی از شاگردان وحید بهبهانی بوده است و معاصر پسرش آقا محمد علی بهبهانی و این حاشیه را بعد از فوت آقا باقر بهبهانی و پیش از وفات پسرش یعنی بین سالهاي 1216-1206ق. ساخته است. آیا ممکن است از آن آقا محمد علی هزار جریبی باشد؟ در هر حال محشی در مواضیع متعددي از کتابش از فاضل امین استرآبادي و صاحب فوائد المدینه یاد میکند که مراد همان میرزا محمد اخباري ( - 1031ق) و از شیخ احمد احسائی و شیخ یوسف بحرانی نام میبرد. آنچه از این حاشیه محشی در دیباچه میگوید: «و اشرت الی ما وقع للمصنف من السهو و التساهل و ما عرض للشارح من الخطاء للغفل او التغافل و اودعتها فراید ملتقطه من کتب العلماء الاقدمین و فواید مقتبسه من تصانیف الفضلاء المتأخرین و لطائف ابحاث سمح بها جواد نظري و غرائب اسرارا بدعتها قو فکري و ابکار افکار لم یمسها انس قبلی و لا جان مجتنبا عن التطویل المخل ...». مطالب تحت عنوان «قال المصنف. قال الشارح. قال السید السند الاستاد دام ظله» آمده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 675
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي احکم الاحکام و نقح مناط الاباحه و الکراهه و الحرام و اوضح ماخذ الوجوب و الندب للانام ... و بعد فان احري ما یصرف فیه الایام ... قال المصنف و مضافا الی الفقه غیر خاقان الاصل
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ نسخه را به آخر نرسانده است؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 269گ، 30-36 سطر (11×14)، اندازه: 1/56×21سم
[ف: 2 - 783]
ḥāšīyat-u š.-i waṣāya-l miftāḥ
علفی، ابراهیم بن خالد، - 1156 قمري
‘alafī, ebrāhīm ebn-e xāled ( - 1743)
وابسته به: ایضاح الغامض الکاشف لمعانی مفتاح الفائض؛ خالدي، احمد بن محمد (-880)
چون احمد بن محمد خالدي (-880) در شرحی که بر کتاب «مفتاح» بخش وصایا نوشته و در چند جا اشاره کرده که بیان مطلب محتاج به مثالهایی است تا براي مبتدیان روشن شود، لهذا مؤلف به ترتیب حواشی بر کتاب پرداخته و آنها را در حال قرائت این کتاب نزد ضیاءالدین زید بن عبداﷲ اکوع جمعآوري نموده است.
[مؤلفات الزیدیه 1/ 406 شماره 1189؛ اعلام المؤلفین الزیدی ص 30]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 620/3
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... و بعد فان القاضی العلام .. لما أشار فی شرحه علی المفتاح فی کتاب الوصایا فی مواضع منه الی ما یحتاج المبتدي الی أمثاله
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی-رم 305؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن احمد شرفی زیدي عدلی، تا: چهارشنبه 20 شوال 1204ق؛ 27گ (134-160) [عکسی ف: 2 - 238]
حاشیة شرح الوقایة- تأملیه
ḥāšīyat-u š.-il wiqāya
محمد بن غلام بن میر عبداﷲ
mohammad ebn-e qolām ebn-e mīr ‘abd-ol-lāh
وابسته به: شرح وقایة الروای فی مسائل الهدایة = شرح الوقایة؛ صدرالشریع الثانی، عبیداﷲ بن مسعود (-750)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17910
نسخه نادر؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u š.-il wiqāya
وابسته به: شرح وقایة الروایة فی مسائل الهدایة = شرح الوقایة؛ صدر الشریعة الثانی، عبیداﷲ بن مسعود (-750)
وقایه در فقه حنفی از امام برهان الشریعه محمود بن عبیداﷲ (صدرالشریعه اول) محبوبی حنفی (-730) شروح بسیار دارد و یکی از شرحهاي آن از دخترزاده او عبداﷲ بن مسعود محبوبی حنفی معروف به صدرالشریعه ثانی است و کتاب نیز به نام او «صدر الشریعه» لقب یافته است. کتاب حاضر ظاهراً حاشیهاي است بر همین شرح اوراقی از آغاز آن افتاده و نام نویسنده آن به دست نیامد اما از مطالعه کتاب فهمیده میشود که از فقهاي قرن 10 یا اوایل قرن 11 بخارا (و به احتمال قوي از خاندان مؤلف وقایه) بوده و از ابن حجر ( ظاهراً عسقلانی شارح هدایه در فقه حنفی و متوفی 854) و میر سید شریف و شرح عصامی (ظاهراً شرح عصام الدین اسفراینی متوفی 944 بر وقایه) نام میبرد. وي از مآخذ فراوان خاصه از کتابهاي نادر الوجود فقه حنفی و شافعی (بدون ذکر واسطه در نقل) یاد می کند و نیز در مباحث لغوي، از فرهنگ نامههاي کهن عربی به فارسی مانند تاج الاسامی و تهذیب. از جمله مآخذ اوست: ترغیب الصلوة، صلوة مسعودي، صلوة جلالی تیمور تاشی، فوائد ظهیریه، خزان الفتاوي (کتاب نادر الوجود طاهر بن احمد بخارایی حنفی - 542)، الهادي للشادي، حقائق المنظومه، فرائض سراجیه، کتاب هادي القضا تألیف شیخ جمال الدین محمد خرازي شاگرد صاحب هدایه، کتاب الخیل و لوالجی، مضمرات، غیاثیه و شرح صحیح بخاري از کرمانی. مؤلف در نقل از مآخذ فقه حنفی فارسی مانند صلوةمسعودي و ترغیب الصلوةعین عبارات فارسی آنها را میآورد. از مشایخ بخارا و طبقات ملوك عجم یاد کرده و در تفسیر رافضه میگوید «الرافضه جماعه الطاعنه فی الصحابه ... و سموا بذلک لانهم رفضوا زید بن علی حین نهاهم عن الطعن.»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3561
آغاز: لایزول بتعدد الطرق کذا افاد الشیخ ابن الصلاح قال الاعمال بالنیات و الاعمال مخصوص بافعال الجوارح علی ما فی شرح البخاري للمولی الکرمانی مخرج فعل القلب فلا یلزم؛ انجام: و الثانی ان یبقی قدر لو کان الاختلاط ابتداء منع الجواز ... هذا للفظ وقعت خاتمه الحواشی التی (افتاده) فی الهدایه لایضاح ما فی شرح الوقایه روایه و درایه من البدایه ... و یتفضل علینا بالجواز عن عقابنا الی المثوبات الفاخره و کتب هذه النسخ فی صحیف الجواز و رزقنا الجواز الی الحقیق من المجاز.
خط: نسخ، کا: عبدالستار بن شیخ خیرالدین لاهوري، تا: 1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: هندي شکننده نباتی، جلد: تیماج مشکی، 584ص، اندازه: 5/14×21سم [ف: 10- 1523]
حاشیة شرح الوقایة لصدر الشریعة العظمی- ذخیرة العقبی
ḥāšīyat-u š.-il hidāya
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ماه عاشور 995ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (78ر-85ر)، 21سطر (7×14) [ف: 17 - 164]
آغاز: انه الموفق للصدق و الصواب و الیه الرجوع فی کل باب [قول] الشارح اعلم ان الحکم علم الخ عرف الحکمة اولا تحصیلا للبصیر للشارع و توطئة لذکر التقسم؛ انجام: فی صدور التحریکات الغیر المتناهیه عن النفس المنطبع و الحمدﷲ علی التوفیق علی اتمام الفلکیات و منه الاستعانة لاتمام الفنون الباقیة انه الموفق و المعین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: محمد حسین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 86گ، 21 سطر (6×14)، اندازه: 11/5×21سم [ف: 530]
آغاز: بسمله قوله الحکم و هی صناع نظری الصناع بالفتح هی الملک المکتسبة؛ انجام: هذا آخر ما کتبت علی هذا الشرح من حواشی علی سبیل ... تم تصنیفها سن خمس و ثمانین و ثمانمائه.
خط: تحریري، کا: عبدالجلیل بن عبدالغفار بن نذیر المعانی، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 27-29 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 32 - 264]
ḥāšīyat-u š.-il hidāyat-il aṯīrīya
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17985
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u š.-il hidāyat-il aṯīrīya
الهی اردبیلی، حسین بن عبدالحق، 870 - 950 ؟ قمري
elāhī ardabīlī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-haqq (1466 - 1544)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ میرك بخاري، محمد بن مبارکشاه (-740)
حاشیه مفصلی بر «شرح هدایة الحکمة» نگاشته محمد بن مبارکشاه بخاري معروف به میرك جنگی و به قول صاحب الذریعه تألیف کمال الدین حسین میبدي 911ق که به صورت «قوله -قوله» تنظیم شده است.
[الذریعه 6/ 139]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2848/2
آغاز: قوله القسم الثانی فی الطبیعیات ارادبها الاجسام الطبیعیة اي القسم الثانی فی بیان التصورات و التصدیقات المتعلقة بالاجسام الطبیعة او فی بیان احوالها و قدیراد بها؛ انجام: فلایکون الاعراض مشخصة حقیقة و قدسبق فی بحث تشخص الصورة ان المشخص هو الاعراض المطلقة فلیطالب تحقیق ذلک من ثمة ...
طبیعیات و الهیات؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: عصر مولف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضاي «منه مدظله العالی، سلمه اﷲ تعالی»؛ 139گ، اندازه: 13×18سم [ف مخ: 2 - 720]
ḥāšīyat-u š.-il hidāyat-il aṯīrīya
صاحب هندي، محمد حسن
sāheb hendī, mohammad hasan
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح هدایه اثیریه ملاصدرا شیرازي.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 52/45-7705
آغاز: بسمله؛ حمد له و الصلوعلی رسوله محمد و آله و اصحابه اجمعین. اعلم ان الحکمة انارید بالحکم الملک فالاستفاد الماخوذ فی التعریف
از آغاز تا «قوله: فی ان الهیولی لا یتجرد عن الصور»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 50گ، 30-29-25 سطر، اندازه: 20×26سم [ف: 3 - 1507]
ḥāšīyat-u š.-il hidāyat-il aṯīrīya
غیر همانند:
آغاز: و سوابق انعم الاستعدادات الحاصلة للنفس قبل الحدوث؛ انجام: و لایظهر امره الا بالهام الالهی. و اﷲ اعلم بحقیقة الحال. هذا آخر ما قصدته و الحمد ﷲ علی اتمامه. هدایه از میبدي شرح به روش «قوله، قوله»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 335گ، 19 سطر (8/5×16)، اندازه: 15×23سم [ف: 12 - 74]
آغاز: ان لایکون محتاجة الی المادة فی التعقل و فیه نظر، اذ یجوزان یقال کمال الجوهر ... و لیس یمکن ان یکون الخ هذا جواب لما یمکن ان یقال القسم الاول ایضاً ینقسم الی قسمین ... و ان کان بالتدبیر ان نظر فی ادبار الامور لتجیء محمود العاقب ... فی ابطال الجزء الذي لایتجزي لها مطلبان الاول ابطال نفس الجزء الملتزم لابطال ترکب الجسم منه و الثانی ابطال الترکیب الغیر
المستلزم لابطال نفسه؛ انجام: فقیل کان حادث حادث فلابد فی تحقیق کل حادث من تحقق امور غیر متناهی مترتب و هذا ما سمعته منه ... اقول ههنا بحث و هو ان البرهان دال علی تحقق تسلسل فی تلک الامور لتحقیق الحادث فی سلسل تحقق فیها ذلک العدد مع قطر النظر عن ملاحظ در نسخه از حاشیة التجرید و المحاکمات و شرح حکم العین یاد میشود و ناظر به شرح کسی است که بر حکم العین هم شرحی دارد و او گویا همان میرك شمس الدین محمد بن مبارك شاه جنگی بخاري باشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به حواشی «منه سلمه اﷲ»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 130گ، 21 سطر، اندازه: 1/52×18/5سم [ف: 1-174]
آغاز: بسمله. قوله مخترع العقل الخ. الاختراع انشاء الشیء و ابرازه من کتم العدم من دون ان یأخذ و ینتزع مثاله من موجود خارجی کالعقل اذ لیس کمثله شیء اخترعه علی مثاله من الخارج و الابداع؛ انجام: لازم فی الوجود فی قوله کما ان البیت محض مجموع الجدران و السقف اه تامل لا یخفی وجهه کما عرفت فافهم. محمد هادي الحسینی عفی عنه حواشی پراکندهاي است که آنها را از حاشیه نسخهاي پشت سر هم استنساخ کرده اند و این نشانیها را دارد: «محمد هادي الحسینی عفی عنه، س، س سره، م ي، شیخ مهدي دام ظله، لطف ره، منه قس، نوري، ملا عبدالرزاق ره، اسفار، شوارق، میر فخر، لمحررها»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج سرخ، 52گ (68ر-119پ)، مختلف السطر (12×15/5)، اندازه: 17×22سم [ف: 20 - 183]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: قوله اعلم ان الحکمة آه اراد بالعلم التصدیق؛ انجام: فایراد واجب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 407]
آغاز: حمد الاله عم آلائه شکرا لمن لا اله سواه ... قال رح تیمنا بسم اﷲ قالوا التقدیر الفت باسمه؛ انجام: و اثبات الامکان الوجودي تم الکتاب فی تاریخ سن احمدي و اربعین و تسعمائ فی عشر ذي الحج گویا بر شرح میرك بخارایی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 10 ذیحجه 941ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 421]
حاشیة شرح هدایة الحکمة - شرح هدایة الحکمة
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ میرك بخاري، محمد بن مبارکشاه (-740)
حاشیهاي است با عنوان «قوله، اقول» از میر سید شریف جرجانی بر حاشیه میرك بخاري بر شرح هدایة الحکمه ابهري.
آغاز: الحکم صناع نظریه الصناع ملک یقتدر بها الانسان علی استعمال موضوعات ما فی تحصیل غرض من الاغراض استعماله بالاختیار من غیر روی ...
انجام: و العارض المتمیز هو التعین فیلزم کون التعین عارضاً.
[کشف الظنون 2/ 2029؛ الاوقاف العام الموصلی 3 /186]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الجرجانی علی شرح هدایة الحکمة؛ حسینی، ابوالبقاء بن عبدالباقی (-11)
آغاز: و هذا اشار الی الحکم النظریه. قوله، و ما علیه الواجب؛ انجام: برابر؛ تمت الحواشی المنسوبه الی سیدالشریف الجرجانی قدس اﷲ سره لشرح الهدایه لمیرك رحم اﷲ علیه ... و ثمانمائه.
خط: نستعلیق تحریري بدخط، کا: ظهیرالدین، تا: 878ق؛ افتادگی: آغاز؛ توضیح: در چاپ اول فهرست انتساب نسخه به میر سید شریف جرجانی مورد شک واقع شده و حال آنکه در پایان نسخه کاتب به انتساب آن تصریح کرده است؛ محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي زرد اخري، 15گ، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 83]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن سرخ، 16گ (1پ-16ر)، 11 سطر، اندازه: 11/5×7 /15سم [ف: 5 - 446]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک احمد بن حاجی محمد اردستانی، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج تریاکی [ف: 2 - 59]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یکون ما فرضناه جمع جه هذاخلف و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ جلد: پارچهاي زرشکی عطف تیماج قهوه اي، 8گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×18سم [محدث ارموي مخ: 2 - 581] و [عکسی ف: 6 - 119]
آغاز: و یستکمل و یصیر عالماً معقولاً... قوله: و ذلک بحسب الطاق البشری أي و ذلک التحصیل ... قوله تسمی حکم نظری انما سمیت حکم نظریه ن المقصود منها ما حصل بالنظر؛ انجام:
برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3999. تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه به دست آمد. تا آخر من اول از قسم سوم را دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ 14ص (80-93)، 17 و 22 سطر [عکسی ف: 4 - 485]
آغاز: برابر؛ انجام: و حاصل الجواب ان الحرکة لو وقعت فی الجهة کانت الجهة مسافة یقطع بالحرکة و کل حرکة فی مسافة فهی الی جهة فلا یکون ما فرضناه جهة
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن علی حسینی، تا: جمادي الثانی 902ق؛ مجدول؛ مهر: «هست از دل و جان چاکر شاه نجفی، محمود محمد نظام الشرفی» (دایره)، «محمد الشرفی» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، 16گ، 17 سطر، اندازه: 4×12سم [ف: 39 - 508]
آغاز: برابر؛ انجام: و کل حرکة فی مسافة فهی الی جهة فلایکون ما فرضناه جهة جهة هف
خط: نسخ، بیکا، تا: 985ق؛ محشی با نشان «ابراهیم السبزواري»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 8گ (154پ-161پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 455]
آغاز: برابر؛ انجام: الا بحسب المعاوق الداخلی الذي هو المیل و اﷲ أعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد فضل اﷲ بن محمد صالح، تا: شعبان 1042ق، جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (143پ-158ر)، اندازه: 11×21سم [ف: 1 - 170]
آغاز و انجام: برابر
تا اواخر فن اول از قسم سوم (مبحث کیف) را دارد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: ملا موسی؛ 14گ، مختلف السطر، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 86]
آغاز: برابر؛ انجام: فلایکون ما فرضناه جهة جهة هذا خلف.
خط: تحریري، کا: عبدالجلیل بن عبدالغفار بن نذیر المعانی، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 27-29 سطر، اندازه: 1/52×21/5سم [ف: 32 - 264]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز تا اواخر فن اول از قسم سوم مبحث کیف؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج عنابی، 12گ (38-49)، 19 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×18سم [ف: 23]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma = an-nihāya fī tawḍīḥ-i muškilāt-il hidāya
خواجه زاده، مصطفی بن یوسف، - 893 قمري
xāje-zāde, mostafā ebn-e yūsof ( - 1488)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة= شرح الهدایة الاثیریة؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
حاشيه توضيحي است با عناوين «قوله، اقول» بر بخش طبيعي و الهي محتملاً شرح هداية الحکمة قاضي زاده رومي که گاهي رد و ايرادهايي نيز بر اصل دارد.
آغاز: لما كانت الحكمة شروع في تقسيم الحكمة باعتبار الموضوع الي اقسامها لتمييز العم المطلق الذي هو الطبيعي و الالهي عند الطالب
انجام: و اذا كان كذلك ففي الزيادة ايضاً اذا الصانع الي الشمعة مقدار آخر من الشمعة حصلت الزيادة في الاقطار كلها و االله اعلم
بالصواب
[الذریعه: 14/ 173 -174؛ فهرست مکتبة الاوقاف العامة فی بغداد: 2/ 261؛ کشف الظنون: 2/ 2028 -2030؛ فهرست کتابخانه کوپرلی در استانبول ترکیه: 3/ 125؛ الاوقاف العامة الموصل 3/ 186]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب در فهرست «حاشیة کتاب فی الفلسفة» آمده و ناشناس که به قرینه آغاز کامل شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن افضل بن محمد البرکی، تا: 858ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 31گ (37پ-67پ)، اندازه: 13×17سم [ف: 22 - 76]
آغاز: برابر
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: عثمان بن محمد خضر، تا: دوشنبه 1 صفر 893ق، جا: قسطنطنیه؛ محشی؛ جلد: مقوایی با روکش پلاستیکی،32گ (4پ-35پ)،17 و 19 سطر، اندازه: 6/ 13×19سم [ف: 43 - 209]
آغاز: برابر؛ انجام: الا و یوجد منه زوال الوصول و مثل هذا الزمان حدوثه لا یتصور الا فی (؟) کما عرفت. تمت الحاشیة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 898ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 11×16سم [ف: 394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی با نشان «عس»، مصحح؛ تملک: علیرضا بن محب علی؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی با روکش کاغذ سورمهاي، 47گ،21 سطر (5×12)، اندازه: 8/5×8/5سم [ف: 32 - 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الثانی 956ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده احمد بنده صمد» (هشت ضلعی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواي رنگی عطف تیماج زرشکی، 41گ، 15 سطر (6/5×5/10)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 35 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 957ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: اسقاطی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از قاضی زاده دانسته شده که خطاست؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مجدول مذهب، مصحح، باعلامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 41گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1527]
این نسخه در فهرست گزارش نشده و به استناد جلد 35 صفحه 243 معرفی میگردد؛ بیکا، بیتا [ف: 6 - 244]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
خلیل بن فاضل بن اسحاق
xalīl ebn-e fāzel ebn-e eshāq
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ ملازاده هروي، احمد بن محمود (-8)
حاشیة شرح الهدایة مولانا زاده خزربانی؛ در کشف الظنون از این حاشیه یاد نشده است، محشی متعرض شرح قاضی زاده در بعضی موارد نیز میشود.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 785/5
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدﷲ علی هدایتنا الی ادراك العلوم العقلیة لحکمة الباهرة و تأییدنا للاطلاع علی المقاصد الطبیعیة ... و بعد فیقول احوج العباد الی المطالب العلمی فی الافاق خلیل بن فاضل بن اسحق عفا اﷲ تعالی ما صدر عنه و عنهما لما طالعت شرح قسمی الطبیعی و الالهی؛ انجام: قوله مع ان القو العاقل فی ذلک مأخذاً... فی ذلک السن بواسط ازدیاد القو و لم لا یجوز
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 49گ (84پ-132پ)، اندازه: 11×16سم [ف: 394]
yat-u s.-i hidayat-il ikma1as
سمنانی خراسانی، حسین، ق9 قمري
c)15 hoseyn ( - ,1xorasan 1semnan
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ ملازاده هروي، احمد بن محمود (-8)
هدایة الحکمة تألیف اثیرالدین ابهري (- 663ق) از کتاب هاي مهم فلسفی است که علماي مختلف به شرح آن پرداختهاند از جمله: احمد بن محمود خرزبانی معروف به ملازاده که شرحی بر آن نگاشته است. بر شرح ایشان نیز چندین حاشیه نوشته شده که از جمله آنها شرح حاضر است که با عناوین «قوله، قوله» به صورت مزجی نگارش یافته است.
آغاز: قوله: باسمک اللهم الخ اعلم ان الطالب السالک لتحصیل المعارف و العلوم و تدوین الحقائق و الرسوم متیلا حظ ما هو فیه من کونه مستغرقاً فی نعمائه التی توفیق تحقیق العلوم وتدوین الکتاباثر من آثارها ...
انجام: فالامکان تحقق له فی الخارج بزعمه فالتفطن من جمال الفارق قوله: و الا لما اتصف به الحادث اي بالامکان لانه حینئذ ماد الغیر.
[کشف الظنون: 2/ 2028-2030]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شاه بن مرحوم مولانا پیرمحمد بن مولانا اصفیاء، تا: 1 ربیع الاول 861ق؛ مصحح؛ 42گ (137-178)، اندازه: 13×18سم [نسخهپژوهی: 3 - 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 5 جمادي الاول 888ق؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 44گ، 21 سطر (9×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 32 - 706]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
لاري، رضی الدین عبدالغفور، - 912 ؟ قمري
lārī, razī-od-dīn ‘abd-ol-qafūr ( - 1507)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18852 ض
نسخه نادر؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
خلخالی، نصراﷲ بن محمد، - 946 قمري
xalxālī, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad ( - 1540)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیری = شرح میبدي بر هدایة الحکمة = زبد الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین
الدین (-911)
حاشیهاي است بر شرح قاضی میر حسین میبدي بر هدایه اثیریه (بخش حکمت).
[کشف الظنون 2: 646؛ فهرست دارالکتب (از فؤاد سید) 1: 50]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 860/3- طباطبائی
آغاز: الجسمیه طبیع نوعیه و قد ثبت احتیاجها فی بعض الصور الی الماده ... اي سواء کانت جسمانیه او غیر جسمانیه و یحتمل ان یکون المقصود ان کل واحد من الابعاد سواء کانت فی جه الطول او العرض او العمق؛ انجام: قوله فتامل لعل وجه التأمل ان الثابت بالبرهان امتناع صدور تحریکات غیر متناهی من القوه الجسمانی مطلقا مبتداء کان بواسط او بدونها فیه ما یحصل ... فلا یکون هذا الجواب صحیحا ایضاً از تناهی ابعاد شروع میشود؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 16ص (83-98)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 23 - 142]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
گیلانی، عبدالوحید
gīlānī, ‘abd-ol-vahīd
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبدة الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
حاشیهاي با عناوین «قوله، قوله» و بر قسمتی از آغاز شرح که در آن رد و ایرادهاي بسیار شده و گاهی بر اصل هدایه با عنوان «قال» نیز حاشیه دارد.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله فیه نظر نهم ان ارادوا-الخ، لعلهم أرادوا قابلا له فی بادي الرأي و اول النظر فعلیا کان أو وهمیا ...
آغاز: برابر؛ انجام: و الحرک المستقیم الثابت فی الفصل اللاحق.
خط: نستعلیق، کا: شمس الدین محمد بن کمال الدین حسین قهپائی، تا: 999ق؛ جلد: تیماج سبز، 17گ (24پ-40پ)، اندازه: 12×20سم [ف: 22 - 285]
آغاز: برابر؛ انجام: علی یداقل الاقلین ... بحق محمد و آله الامجاد.
خط: نسخ، کا: الحسینی، ... بن محمد زمان، تا: 1061ق؛ 23گ، 16 سطر [رایانه]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
خلخالی، حسین بن حسن، - 1014 قمري
xalxālī, hoseyn ebn-e hasan ( - 1606)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبدة الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
تهران؛ موسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 67
آغاز: بسم ... قوله ان الحکم علم اه و اعلم ان الواجب علی الشارع فی العلم ثلث امور الاول؛ انجام: و یسمی هذا اي الانتقال من بدن الی بدن اخر. قوله هذا اخر ما جمعته من تعلیقات حسین الخلخالی علی شرح الهدای ... و السلام 1069
خط: نسخ، بی کا، تا: 1069ق؛ این کتاب را بابا حسن در اثناي سفر مکه از دارالسلطنه اسلامبول ابتیاع کرده، در 1269 به تملک غفار بن میرزا علی اصغر شیخ الاسلام درآمده است؛ کاغذ: نازك آهار زده، جلد: مقوایی عطف چرمی، 86گ، 23 سطر (7×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 58]
yat-u s.-il1yat-u s. -i hidayat-il ikma = as1as ‘ala hidayat-il ikma 1miybud
کوبنانی، اسداﷲ، ق11 قمري
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma = ḥāšīyat-u š.-il miybudī ‘alā hidāyat-il ḥikma
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیری = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبد الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین ( -911)
اهدا به: حکیم داود تقرب خان
تاریخ تألیف: 24 ذیقعده 1057ق
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح قاضی میر حسین میبدي بر هدایة الحکمةه اثیرالدین ابهري. در مقدمه چنین آورده است: «فیقول العبد المذنب المفتقر الی عفو غنی المغنی اسداﷲ الکوبنانی الکرمانی ان هذه حاشیة متعلق بشرح قسم الثانی من کتاب الهدایة الاثیریة للفاضل الاوحدي ... و قد حررت ما سنح خاطري من وجوه النقص و الدفع و الاتمام و حققت فیها الکلام علی وجه المرام بتوفیق ملک العلام و اجتهدت فی مسائلها مع کثر الغموم و الهموم علی ابلغ النظام و لما وفقت للاتمام اردت ان ارقع قدره و اظهر رتبته بذکر مقدم امراء العالم ... الملقب بتقرب خان المسمی بحکیم محمد داود ادام عزه و مجده ... فرسمته باسمه الشریف و لقبه المنیف.» وي در این حاشیه اقوال قوشچی، جرجانی و دوانی را نیز بررسی نموده و از حاشیه شارح نیز بسیار نام برده است.
[کشف الظنون 2/ 2028؛ دانشنامه ادب فارسی 4/ 799]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1388
آغاز: سبحانک اللهم یا من جل و علا و تنزه عما عداً لا یبصرك نواظر البصائر و لا تظهرك ظواهر الدلایل انت الدال علی ذاتک بذاتک؛ انجام: نمی گردید کوته رشته معنی رها کردم ** حکایت بود بی پایان به خاموشی ادا کردم / تم تالیف و تحریره ... سن سبع و خمسین بعد الالف ... و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، داراي یک سرلوح مرصع، مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 92گ، 16 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 11×20سم [ف: 35 - 266]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
ساقی، مستعد خان محمد، - 1136 قمري
sāqī, mosta‘ed xān mohammad ( - 1724)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة= شرح الهدایة الاثیریة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050ق)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18725
آغاز: علی ما ادي الیه نطري آه هذا ما یستفاد من التعلیقات؛ انجام: هذه جمله معترضه من الفتن لسان حال فی الکثر امتون والا
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي، 13گ، 21 سطر (10×17)، اندازه: 15×23سم [رایانه]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
بحرالعلوم، محمد بن محمد، 1144 - 1235 قمري
bahr-ol-‘olūm, mohammad ebn-e mohammad (1732 -1820)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیهاي است متوسط و توضیحی با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «شرح هدایة الحکم» ملا صدرا شیرازي که گاهی به رد و ایراد میپردازد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7133
آغاز: قوله من حیث اشتماله علی قو التغیر، یحتمل أن یراد بالقو ما یؤثر فی الغیر من حیث هو غیر؛ انجام: و المسؤول من اﷲ الرحمن أن یهدینا سواء السبیل بشفاع سید المرسلین صلوات اﷲ تعالی علیه و آله و أصحابه أجمعین
تذکر: این کتاب در فهرست بدون نام مؤلف آمده است، نام وي از «کتابشناسی ملاصدرا» برگزیده شد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 343گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 18 - 282]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
دهلوي، عبدالعزیز بن احمد، 1159 - 1239 قمري
dehlavī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e ahmad (1746 - 1824)
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979 -1050)
حاشیهاي است با عناوین «قوله» بر شرح ملاصدرا شیرازي بر هدایة الحکمة اثیرالدین ابهري (- 663ق).
[الذریعه 14/175؛ دانشنامه ادب فارسی (ادب فارسی در شبه قاره هند، پاکستان، بنگلادش) بخش دوم 4/ 1706؛ فهرست نسخههاي خطی عربی کتابخانه ندو العلماء لکهنو در هند، ص 436؛ کشف الظنون 2/2028]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13692/1
آغاز: قوله الحمدﷲ المخترع العقل الفعال اه قد بالغ الشارح فی رعای براعة الاستهلال فی اثناء الحمد و الصلوة فاشار الی اقسام؛ انجام: و المسائل هی نفس حقیق العلوم المدون فکانه شرف ذاتی للعلم بخلاف الغای قدم ... متأسفانه داراي فقط چند برگ از آغاز رساله میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شرقی، 8گ (1-8)، 15سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 34 - 602]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
خوئی، مهدي
xū’ī, mahdī
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیهاي بسیار مفصل که مقداري از مبادي «شرح الهدایة الاثیریة» ملا صدرا محمد بن ابراهیم شیرازي حاشیه شده و ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5920/4
آغاز: الحمدﷲ علی نعمائه المتواتر و آلائه المستفیض المتکاثر و الصلاة علی اشرف أهل الدنیا و الاخرة؛ انجام: و قد مر هذا الفرق فی اوائل الکتاب فارجع هدای لازال
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 101گ (53پ- 153پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 15 - 303]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
عثمانی، عماد الدین
‘osmānī, ‘emād-od dīn
وابسته به: هدایة الحکمة = الهدایة الاثیریة؛ اثیرالدین ابهري، مفضل بن عمر (-660ق)
شارح نامعلوم
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24388
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذي شرح صدورنا لهدایة حکمة العلم و الایمان و نور قلوبنا بنور المعرفة؛ انجام: بخلاف الصور الجسمی الشخصی فانها لزوالها عند الانفصال لایصلح
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 32گ، 25 سطر، اندازه: 20×32سم [رایانه]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
مولوي، محمد حسن
mowlavī, mohammad hasan
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
تعلیقاتی است بر کتاب شرح الهدایه ملاصدرا در حکمت و فلسفه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 760
آغاز: اعلم ان الحکمة
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ 134گ، 12 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 479]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة؛ ملازاده هروي، احمد بن محمود (قرن 8)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 27023
آغاز: بسمله، قال القسم الثانی فی اللهیات قوله اي فی مباحث الحکمه؛ انجام: فیلزم ان للنفس ماده علی تقدیر بثبوته لا یستلزم ان یکون الماده منهر فی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تعداد 65 برگ با عنوان رساله در نفس در ابتدا و تعداد 8 برگ با عنوان رساله در معجزه در انتها به این نسخه ضمیمه شده؛ کاغذ: نخودي، 26گ، اندازه: 14×20سم [رایانه]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma
وابسته به: شرح هدایة الحکمة = شرح الهدایة الاثیریة = شرح میبدي بر هدایة الحکمه = زبد الاسرار؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
غیر همانند:
خط: نستعلیق، کا: قریش بن هاشم حسینی، تا: 955ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (1پ-6پ)، اندازه: 15×20سم [ف: 8 - 353]
آغاز: قوله اعلم ان الحکمة الخ، یمکن أن یستفاد من حمل تعریف الحکمة علیها بیان موضوعها الذي هو الموجودات الخارجیة؛ انجام: و لابد أن یکون ذلک الشیء باقیاً بشخصه و شخیصه المعین الحاصل فیه بالاعراض المتعاقب علیهما فی حالتین.
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر شرح میبدي بر «هدایة الحکمة» اثیرالدین ابهري؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن سلیمان، تا: 999ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 14گ (1پ-14ر)، اندازه: 11×20سم [ف: 4 - 234]
آغاز: اعلم ان الحکم علم باحوال اعیان الموجودات افتتح فی مفتتح الشرح بتعریف الحکم لانه المفید لتصور العلم برسمه و هو المتضمن لمعرف موضوعه؛ انجام: اذا امکن ان یقال ان الزمان لو کان موجوداً فاما ان یکون واجباً فهو باطل والا لم یکن مقدار الشییء و ان یکون ممکنا فیکون قابلا للعدم السابق واللا حق مع ان ذلک باطل کما عدله من کلام الشارح فیما ذکره فی الموضعین.تمت الرسال من یدالاقل خضر بن حمز بن خضر بن اسماعیل ...
المسلمین حاشیهاي است بر شرح قاضی میرحسین میبدي بر هدایة الحکمة اثیرالدین ابهري. مؤلف از شرح مقاصد و شرح مختصر تفتازانی، شرح حکم العین از مبارك شاه، حاشیه، مطالع میرسید شریف و شرح مواقف او از صاحب محاکمات، مباحث المشرقیه رازي بسیار و به تکرار یاد میکند. تنها بر فن اول - طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 12ص (99-110)، 13و 25سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 23 - 143]
آغاز: قوله الهدایة امر من لدیه أي ناش من عنده اما بواسط او بدونها سواء کانت بمعنی الدلال علی ما یوصل الی المطلوب؛ انجام: سواء کانت بواسط أو بدونها و لیس فیه ما یخصه بالثانی فلا یکون هذا الجواب صحیحاً ایضاً.
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مولانا عبداللطیف، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 63گ (15پ-77پ)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 1 - 139]
آغاز: و هی التبی تلحق الشیء الذاته أو لما یساویه کما یقرر فی موضعه الثانی ان الموضوع فی اقسام الحکمة لم یکن امراً واحداً بل امور متعددة؛ انجام: لا یبعد ان یکون مراده مما ذکره انه لوجوز اجتماع اجزائه فلیجوز کون الحادث فی یوم الطوفان ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مولانا عبداللطیف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه اي، 41گ (78ر-118پ)، اندازه: 1/52×18سم [ف: 1 - 139]
آغاز: بسمله، اعيان الموجودات فسره الشارح في الحاشية
بالموجودات الخارجية و فيه بحث، لان الحكمة علم باحوال
الموجودات في نفس الامر و هي اعلم؛ انجام: بل الثابت بالبرهان
خلافه كما مر فاحسن تدبره. قد تيسر لي تتميم تسويد هذه
الحواشي علي الشرح الهداية.
حاشیه مختصري است بر شرح هدایة الحکمه میبدي، با نقل مطالبی از: شرح تبریزي، حاشیه شرح التجرید، المواقف فی الکلام، المقاصد فی الکلام، الشفاء، شرح المواقف فی الکلام و غیره؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 25 رمضان 1042ق، جا: مشهد رضوي؛ جلد: تیماج سرخ، 74گ (1پ-74ر)، 17 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 2 - 282]
آغاز: و لمان کان اکثر الایرادات مندفع ... قوله الهدای امر من لدیه قیل هی الدلال علی ما یوصل الی المطلوب؛ انجام: بحیث لا یمکن ان یرجع بریح
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1196ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 14 سطر (5/6×10)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 16 - 471]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... قوله اعلم ان الحکم علم الخ اعلم ان الحکمة و الکلام یبحثان عن الاحوال؛ انجام: یعنی الدلیل یکون اخص من المدعی.
توضیحی است بر شرح میر حسین بن معین الدین میبدي (911ق)
بر هدایة الحکمة اثیرالدین مفضل بن عمر ابهري (660ق) که با عبارات «قوله» ترتیب یافته است؛ خط: نستعلیق مایل به نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج زرشکی، 14ص (71-84)، 16 سطر، اندازه: 15/5×3/ 21سم [ف: 45 - 192]
آغاز: بسمله، حمد له ... اعلم ان الحکمه علم باحوال اعیان الموجودات الخارجیه علی ما هی علیه فی نفس الامر بقدر الطاقه البشریه؛ انجام: و اجیب بان الاکثرین لم یعدوه من الحکمه و هذا التعریف انما هو علی راي الاکثرین تمت.
رساله بسیار مختصري است در معنی حکمت از دیدگاه فلسفه؛ خط: نستعلیق بد، کا: روح اﷲ، تا: 1310ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ، 24 سطر (14/5×17/5)، اندازه: 18×23سم [رایانه]
ḥāšīyat-u š.-i hidāyat-il ḥikma (t.)
وابسته به: حاشیة شرح المیبدي علی هدایة الحکمة = حاشیه علی شرح هدایة الحکمة؛ فخرالدین حسینی، محمد بن حسین (-984)
اصل کتاب که «هدایة الحکمه» باشد تالیف اثیر الدین مفضل عمر ابهري است شارح آن قاضی میر حسین میبدي است و محشی آن میر فخر الدین سماکی ولی نام مترجم آن معلوم نیست.
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه: -39ر/210
آغاز: بسمله و به نستعین - قوله اعلم ان الحکمه علم باحوال اعیان الموجودات الخ؛ انجام: مدرك لا محاله در وضع و خبري که پس درشان اوست پس آن جسمانی است و اﷲ اعلم بالصواب
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 97گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 183]
حاشیة شرح هیاکل النور- حاشیة شواکل الحور فی شرح هیاکل النور
ḥāšīyat-u šurūḥ-il išārāt = ḥāšīyat-u š.-il išārāt wa-l muḥākimāt
محقق خوانساري، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 -1688)
وابسته به: الاشارات و التنبیهات؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428ق)
تاریخ تألیف: دوشنبه 4 شعبان 1071ق
این کتاب حاشیة بر اشارات ابنسینا میباشد، که به شرح هاي «خواجه، فخر رازي و محاکمات» و «حاشیة شرح الشرح» یا «حاشیة المحاکمات» میرزا جان باغنوي است. ایراد شده و از ابنسینا دفاع شده است و ناگفته نماند که محشی از فخر رازي به عنوان شارح و از خواجه به عنوان شارح محقق و از قطب الدین رازي به عنوان عالم نام برده است. نام این کتاب در کتاب هایی که تألیفات او را ذکر کرده اند، دقیق نیامده است و هر کس به تناسب موضوع و عنوان، نامی به آن داده است. در تعریف این کتاب نیز دقت لازم صورت نگرفته است. این کتاب حاشیهاي است (نه شرح) نه بر متن اشارات، بلکه اکثراً تعلیقهاي است بر «حاشیة المحاکمات» محقق باغنوي و شامل طبیعیات و الهیات و قسم تصوف اشارات میشود. این حاشیه کامل نیست، زیرا اشارات و شرح اشارات داراي 10 نمط است ولی حاشیه محقق
خوانساري همانند حاشیه باغنوي، در اواسط نمط هشتم پایان مییابد و چیزي بر دو نمط باقیمانده ندارد. تصور شده که خوانساري دو حاشیه بر اشارات دارد و حال آن که چنین نیست. او اول حاشیهاي بر اشارات نوشت و سپس دوباره به آن مراجعه کرد و حک و اصلاح نمود. آقا جمال خوانساري فرزند مؤلف بر این حاشیه پدر نیز حاشیهاي دارد.
آغاز: قال المحاکم: انک قد عرفت فیما سبق ان «الاشارة» حکم یحتاج اثباته الی دلیل و برهان. اي الحکم المصدر بها فلا اشکال حینئذ فی تعدیتها ب «الی» فی قول الشیخ: «هذه اشار الی اصول»، او تکون بالمعنی المصدري، و علی تقدیر ان تکون الاشار فی الفصول اسماء للاحکام المذکور فیها لا اشکال ایضا، لانه لا ینافی ان تکون الاشارهاهنا بالمعنی المصدري، و کذا الحال فی ما یستشکل من ان الکلام المحاکم یدل علی ان الاشارهی الحکم، و کلام الشیخ علی مغایرتهما، فافهم.
انجام: قلت: تدافع الجمیع ایضا مستلزم للتعطیل فلم اورده فی ضمن الشقوق و الاولی ان بقال مراده بالتدافع اعم من وقع کل ما عداها او دفع بعضها بعضا و المراد بعدم التناسخ ایضا کذلک اي لا یکون تناسخ حینئذ سواء کان بالنسبالی الجمیع او البعض المدفوع فافهم. هذا آخر ما تیسر لنا من الکلام علی الشرح و شرح الشرح و حاشیةالمحقق الشیرازي الباغنوي و اتفق الفراغ منه بحمد اﷲ و حسن توفیقه یوم الاثنین رابع شهر شعبان المعظم سناحدي و سبعین بعد الالف من الهجرالنبویعلی ید مؤلفه المذنب الراجی لمغفرربه الباري ابن جمال الدین محمد حسین الخوانساري اوتیا کتابهما یمینا و حوسبا حسابا یسیرا.
چاپ: تمامی آثار مؤلف به مناسبت کنگره آقا جمال و آقا رضی خوانساري که در سال 1378 ق، در قم، اصفهان و خوانسار برگزار گردید، به چاپ رسیده است
[مکتب امیرالمؤمنین 2/ 372]
آغاز: و لا شیء من الموضوع بالطبع محمول بالطبع لانا نقول انه لا شیء من الموضوع بالطبع محمول بالطبع و انما یصدق لو کان الوضع و الحمل بالنسبه؛ انجام: فی الوجود و رفع الوجود عنه بالکلیه لا رفع وجود خاص بحیث لاینا فی اتصافه بوجود آخر.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصخخ، محشی با نشانهاي «ج» و «ص»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 170گ، 17سطر (8×13)، اندازه: 12×18سم[ف: 16 - 186]
آغاز: عما هو العلة اذ حینئذ یصدق ان النمط فی الوجود و علله
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، شاید به خط مؤلف و همچنین حاشیههاي مؤلف پس از در گذشتش نوشته شده؛ جلد: تیماج مشکی، 164گ، مختلف السطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 17 - 256]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 296
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 350]
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 11؛ 288گ، 23سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 1 - 125]
آغاز: قال المح بل یکفی فی اثباته اما مجرد ملاحظ تصوراته او النظر السابق اقول لا یذهب علی من تتبع فصول الکتاب؛ انجام: لکن باعتبار المعلولی فلا یجب و اما ان ما (کذا) مع التاخر متاخر فاستعمال الشیخ لها فی.
بخش دوم حاشیه میباشد؛ خط: نستعلیق تحریري، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه»؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 86گ، 19 - 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 420]
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوي - مشهد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با عنوان «منه دام ظله العالی»، با یادداشتی که کتاب را به خط مؤلف نسبت داده؛ تملک: محمد سمیع شریف مشهدي؛ مهر: «صدرالدین محمد الحسینی» (بیضی)؛ 862ص [عکسی ف: 7 - 177]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با حواشی «منه دام ظله»؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 892]
آغاز: قوله لا یخفی علی الناظران المذکره آه لا یخفی ان کلام المحاکم لا یدل علی ان هذا النمط فی الوجود المطلق
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: ابوطالب بن عبدالکریم موسوي؛ 19 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 266]
آغاز: بسمله قوله لایخفی علی الناظر ان المذکور آه. لایخفی ان الکلام المحاکم لایدل علی ان هذا النمط فی الوجود المطلق و فی بیان ان الوجودات الخاصعلل له بل انه فی الوجود المطلق و فی الوجودات خاصة؛ انجام: برابر
از ابتداي نمط چهارم یعنی الهیات آغاز شده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با امضاء «محمدباقر»؛ تملک: ابی طالب بن عبدالکریم، با مهر «ابوطالب بن میرزا موسوي» (بیضی)؛ مهر: «المذنب عبدالمجید بن ابوطالب الحسینی» (چهارگوش)، حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور سرخ، 300گ، 19 سطر (8×13)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 3 - 1250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهاءالدین محمد بن علینقی، تا: جمعه 5 ربیع الاول 1072ق؛ محشی به نشان «منه مدظله العالی»، یادداشت مقابله
بهنام بهاءالدین محمد به تاریخ 1072؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 269گ، 24 سطر (11×20)، اندازه: 18×26سم [ف: 13-200]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1082ق؛ محشی با نشان «منه مدظله»؛ نسخه در 1238 به تولیت حاج محمد ابراهیم گویا کرباسی وقف شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 179گ، 24 سطر (6×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 8 - 554]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد صالح خاتون آبادي، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه دام ظله»؛ کاغذ: ترمه نازك، جلد: میشن قرمز، 78گ (138پ-215پ)، 20 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 5 - 394]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1363/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 202]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ربیع الثانی 1087ق؛ محشی با نشان «منه قدس اﷲ روحه، منه نور اﷲ مرقده، منه رحمه اﷲ، منه طاب ثراه، حسین، جم دام ظله، جم سلمه اﷲ تعالی، جم زاده اﷲ جلالا و جمالا، نوري»؛ تملک: محمد شفیع بن محمد علی استرابادي، حسین بن محمد شریف، حکیم الهی شمس الدین محمد بن محمد جعفر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 269گ، 25سطر (7/5×18)، اندازه: 12×25سم [ف: 9 - 923]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن جرفادقانی، تا: 14 محرم 1088ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه»؛ جلد: تیماج زرشکی، 428گ، 23 سطر، اندازه: 5/12×24/5سم [ف: 1 - 210]
بخش طبیعات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه اواسط رمضان 1088ق؛ مصحح، محشی بعضی از آنها با نشان «محمد علی نوري»؛ جلد: تیماج قرمز، 204گ، 26 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 17 - 103]
آغاز: و ثبوت فی الخارج ویکون المعلوم نفس ما فی النفس فقط وکذا أن یحکم علیه نعم لو کان الحکم علیه بالوقوع فی الخارج او نحوه فی المستقبل للزم أن؛ انجام: و یکون محصل کلامه أن الایجاد الذي یکون بعد العدم المطلق أولی بأن یکون ایجاداً و هو أیضاً کما تري فتدبر الهیات؛ خط: نستعلیق، کا: امیربیک بن حاجی سلطان میرك خورمکجانی، تا: محرم 1089ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 193گ، 23 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1484]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1404
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 253]
آغاز: آغاز مانند نسخه دیگر ما (ف288)؛ انجام: من حفظ و ادراك فتثبت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دهه نخستین جمادي الثانی 1089ق؛ مجدول؛ تملک: محمد ابراهیم بن حاج محمد علی در 1230؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 214گ، 23 سطر (7×1/55)، اندازه: 13×23سم [ف: 9 - 966]
الهیات است؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن فضلعلی، تا: یکشنبه 8 رجب 1094ق؛ جلد: تیماج قرمز، 176گ، 17 سطر، اندازه: 5/12×18سم [ف: 13 - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: العقل عدا عن مفه-
فقط قسم طبیعیات؛ خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: 1096ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید کاظم عصار؛ کاغذ: حنایی و شکري، جلد: تیماج عنابی، 227گ، مختلف السطر، اندازه: 11/5×21سم [ف: 11 - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما تیسرلنا من الکلام فی الطبیعیات و یتلوه شاءاﷲ الکلام فی الالهی.
طبیعیان؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر ذیقعده 1096ق؛ مجدول، مصحح، محشی با امضاي «منه مدظله العالی»، یادداشتی در معرفی این نسخه از علی اکبر بن علی بن محمد اسماعیل بن محمد مهدي به تاریخ محرم 1222ق با مهر «علی اکبر 1220» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 230گ (1پ-230ر)، 20 سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 32 - 281]
آغاز: آغاز الهیات: قوله لایخفی علی الناظر ان المذکور اه لایخفی ان الکلام المح؛ انجام: علما جزئیا بطریق علم الحواس کالتخیل. الهیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: حدود 1096ق؛ مجدول زرین، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 119گ (231پ-349پ)، 20سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 32 - 331]
آغاز: برابر؛ انجام: هو التذکر المصطلح فلا تخفی انه ح یدل الکلام علی ان التذکر هو الحفظ فقط لا أنه مرکب من حفظ و ادراك فتثبت. تم الکتاب قسم طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ وقف از محمد جعفر لاهیجانی به خط محمد بن محمد مدعو به باقر نواب لاهیجانی در 1249ق؛ تملکی در 1156 با مهر محمد باقر بن محمد تقی (بیضی)؛ جلد: گالینگور قرمز، 221گ، 23 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 3 - 1483]
آغاز: قال الشیخ ان هذه المحسوسات لا یقع علیها اسم واحد و اعلم ان الطبیع الکلی بوجه ما کالانسان مثلا اعتبارات احدها اعتبارها بحسب ذاتها و جوهرها ... (در نمط خامس) قال الشارح احدها مشاهد بقاء العقل کالبناء بعد فناء الفاعل و قال المح الجواب عن شبهتهم الی قوله فهو سبب لمعدات البناء لا فاعل له انتهی و لا یخفی ان بعض العمل ترمی اللبن؛ انجام: لایخفی ان الظاهر من کل کلامهم انهم لا یعرفون بالحدوث الزمانی فی الطبایع النوعی مطلقاً نمط 4 تا 6؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ تملک: اسماعیل بن محمد تقی موسوي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي،120گ،16سطر(5/ 6×11/5)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 518]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ 156گ، 23سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 35]
آغاز: الحمدﷲ واهب جمیع النعم بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: وزیري [ف: 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط بشکسته و نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 6 جمادي الثانی 1104ق؛ داراي حواشی مؤلف و هم فرزندش آقا جمال الدین؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا عطف تیماج دارچینی، 311گ، 27 سطر، اندازه: 16/5×3/ 28سم [ف: 11 - 96]
طبیعیات؛ خط: نسخ، کا: محمد زمان اصفهانی، تا: سهشنبه 16 شعبان 1107ق؛ مصحح، محشی با عنوان «لمحرره»؛ تملک: محمد نصیر شریف بن عبداﷲ طبیب، علی بن فتحعلی زنجانی به سال 1305ق با مهر «علی بن فتحعلی» (بیضی)، موسی بن علی بن فتحعلی بن حسین بن رحیم بن نوروز زنجانی حاجی نوروزي به سال 1326ق با مهر «موسی بن علی» (بیضی)، احمد بن اسداﷲ بن جعفر بن موسی بن سلیمان به سال 1354ق با مهر «احمد» (بیضی)؛ واقف: سید عزالدین محمد حسینی؛ جلد: تیماج مشکی، 185گ، 27سطر، اندازه: 17/5×29سم [اوراق عتیق: 1 - 172]
آغاز: بسمله وبه ثقفی قال المحاکم فیکون هذا النمط فی الوجود المطلق والوجودات الخاصة التی هی علله لایخفی علی الناظر ان المذکور فی هذا النمط لیس هو کون الموجودات الخاصة عللا؛ انجام: وهو حال موت صاحب الجهل المرکب هذا ما تیسر لی فی نقد شرح الشرح وبیان ما وقع فیه من الجرح بتفضیل مجملات ما افید فی الشرح من التحقیق والتوضیح من موازات ما افید منها من التوفیق والحمدﷲ علی توفیق الاتمام والصلوةعلی خیر الانام وآله الکرام
خط: نستعلیق، کا: علی رضا استرآبادي، تا: 8 شعبان 1112ق، جا: عباس آباد اصفهان؛ 41گ، 31 سطر [ف: 3 - 1483]
آغاز: قال المحاکم بل یکفی فی اثباته اما مجرد ملاحظ تصوراته أو النظر السابق، أقول لایذهب علی من تتبع فصول الکتاب؛ انجام: کما اذا تعلقت بأنواع مندرج تحت جنس کما فی الاراد الجزئی المندرج تحت نوع بعینها فتأمل، هذا آخر ما تیسر لنا..
نسخه حاضر نیم دوم حاشیه میباشد؛ خط: نستعلیق، کا: موسی بن محمد زکی، تا: جمعه 24 محرم 1121ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 81گ، 24 سطر، اندازه: 15×5/22سم [ف: 1 - 242]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا القول من الشیخ دلیلا علیه ولو سلم ان الذکر فی کلام الشیخ هو التذکر المصطلح فلا یخفی انه بدل الکلام.
طبیعیات است؛ خط: نسخ، کا: علی نقی صفوي، تا: 2 محرم 1124ق؛ تملک: محمد هاشم؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 265گ، 23سطر (11×17)، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 569]
خط: نستعلیق، کا: علی نقی صفوي موسوي حسنی خلخالی، تا: 1124ق؛ قطع: وزیري [نشریه: 4 - 452]
آغاز: بسمله قال الشیخ اعلم ان الشیء الذي، اعلم ان فی هذه المسئل تشویشاً عظیماً و ابهاماً کثیراً فاولا من جه تنقیح محل النزاع؛ انجام: واطلبنا غای الاطناب حزماً علی الطلاب لان المقام مقام تزل قدم الالباب ویضطرب فیه کلام الاصحاب واﷲ تعالی هو الملهم للصواب والسلام.
از اول تا آخر بحث «آیا افعال خداوند متعال معلل به غرض است یا خیر؟»؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن شیخ محمد امین شراره فتونی، تا: قرن 13؛ محشی با حاشیه «منه ره» و «مولانا علی نوري زید عزه»؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ، 21 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 3 - 1484]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یخفی انه حینئذ یدل الکلام علی ان التذکر هو الحفظ الا انه مرکب من حفظ و ادراك
طبیعیات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد علی بن محمد قاسم طبري؛ تاریخ وقف: 1237ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغري مشکی، 153گ، 25 سطر (18×26/5)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 28 - 66]
فقط الهیات؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاجی محمد، تا: 8 ذیقعده 1231ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 216گ، 19 سطر، اندازه: 1 /15×20سم [ف: 1 - 178]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حال موت صاحب الجهل المرکب هذا ما تیسر لی فی نقد شرح الشرح وبیان ما وقع فیه من الجرح بتفضیل مجملات ما افید فی الشرح من التحقیق و التوضیح من موازات ما افید منها من التوفیق والحمدﷲ علی توفیق الاتمام والصلوةعلی خیر الانام وآله الکرام طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، با بلاغ، محشی به امضاء «منه دام ظله»؛ تملک: محمد بن باقرخویی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 309گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1483]
آغاز: قوله لایخفی علی الناظر أنه لایخفی أن کلام المحقق لا یدل علی أن هذا النمط فی الوجود المطلق؛ انجام: برابر تذکر: در فهرست این کتاب «حاشیه شفا» دانسته شده که غلط است و حاشیه اشارات است. فقط الهیات است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ضمن یادداشتی روي برگ اول نسخه به خط مؤلف دانسته شده و گویا درست نیست؛ جلد: تیماج قرمز، 155گ، 26 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 13 - 38]
آغاز: قال لایخفی علی الناظر ان المذکور الخ لایخفی ان کلام المحاکم؛ انجام: و حوسبا حسابا یسیرا.
بخش الهیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: شیخ مرتضی امامی تلارمی، تیر 1341؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج دارچینی، 190گ، 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 11 - 97]
آغاز و انجام: برابر
کامل است و هر دو قسم طبیعیات و الهیات را دارد؛ خط: نستعلیق متوسط، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ محشی از مؤلف؛ واقف: حاج قطب المحدثین؛ کاغذ: جلد: تیماج خرمایی، 371گ، 22 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 11 - 95]
آغاز: برابر
نیمه دوم حاشیه میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: محمد بن محمد زمان، محمد رضا بن محمد صفی حسینی کاشانی؛ جلد: تیماج مشکی، 269گ، 27 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 3 - 342]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ با نشان «بلغ»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 250گ،29 سطر (9×20)، اندازه: 15×29سم [ف: 3 - 2293]
آغاز: قال المحاکم لکنه لیس معنی النفس أقول سیجیء فی کلام الشیخ معنی مشترکا یصلح أن یکون معنی النفس و هو مبدأ اصدار افاعیل نمط سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 40گ (48پ-87ر)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 2 - 351]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2619/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب علی ید الفقیر الحقیر المذنب الراجی الانام علی بن افضل
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 23 سطر (6×16)، اندازه: 12×24سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایخفی الطباقة علی ما ذکرنا و هذا هو التوجیه.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 300ص، 19 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 1-199]
ḥāšīyat-u šarīfat-in šarīfīya
تهران؛ موسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 92
آغاز: ان یقال ان لم یعتبر بلاغته فلاعبرة؛ انجام: تمت حاشیة الشریفه الشریفیه فی بلد الاصفهان صانه اﷲ تعالی عن الحدثان فی مدرسه المشهور بمدرس المیرزا حسین فی ید اقل ...
خط: نستعلیق تحریري، کا: ابن ملامحمد جعفر نوري، تا: 1238ق؛ کاغذ: الوان آهار زده، جلد: میشن مشکی، 137گ، 21 سطر (6×16)، اندازه: 11/5×21/5سم [ف: 76]
حاشیه شریفی - حاشیة تحریر القواعد المنطقیة
حاشیة الشفا- اابطال کون الحرکة فردا سیالا
حاشیة الشفا- مفتاح الشفاء و العروة الوثقی
ḥāšīyat-uš šifā’
میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh (- 1586)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
کتاب شفا بوعلی سینا از بزرگترین کتب فلسفی عالم اسلام است و بر پایه فلسفه مشائی تألیف شده. این کتاب که هم غموضت عبارت دارد در طول تاریخ خود حواشی متعددي خورده است که از آن جمله است حاشیه میرزا جان. ملا میرزا جان در این حاشیه خود به عبارات شفا توجه داشته و سعی کرده تا با حاشیه خود غموضت پارهاي از مطالب را مرتفع کند. حاشیه او حاشیه توضیحی است و در پاره اي از موارد حلال مشکلات میباشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 101
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذي هدانا صراط المستقیم و صراط الذین انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم؛ انجام: سبحان ربک رب العزه عما یصفون و السلام علی المرسلین و الحمد ﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد قاسم دماوندي، تا: 1097ق؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ابره کاغذي مقوایی، 48گ، 17 سطر (5×12)، اندازه: 9/5×19/5سم [ف: 7-94]
ḥāšīyat-uš šifā’
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1442/2 عكسي
آغاز: بسمله. و به نستعین الفن الاول من الطبیعیات فی السماع الطبیعی و هو أربع مقالات واذ قد فرغنا بتیسیر اﷲ و عونه مما وجب تقدیمه فی کتابنا هذا و هو تعلیم اللباب من صناع المنطق فحري بنا أن نفتتح الکلام فی تعلیم العلم الطبیعی؛ انجام: أقدم من الکل و مقوم لذاته و أما نسبته الی تلک الامور فلا تعقل الا علی أقسام ثلاثة.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3112؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ 17ص (2-18)، 20 سطر [عکسی ف: 4 - 277]
ḥāšīyat-uš šifā’ = š.-uš šifā’
صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 -1641)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
حاشیه مفصلی است برقسمت الهیات کتاب شفا، با عنوان «قال-اقول.»
آغاز: قال قدس سره: ان العلوم الفلسفی کما قد اشیر الیه ... ذکر الشیخ فی الفصل الثانی من الفن الاول من الجمل الاولی و هی فی المنطق ان الغرض
چاپ: طهران، سنگی، 1303ق، رحلی، 264ص (صص 1-264)
[الذریعه 6/ 120؛ دنا 4/ 308 (39 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- نور العرفاء فی شرح الهیات الشفاء؛ حسینی اصفهانی، عبدالعظیم بن علیرضا (-13)
آغاز: عن مسلک الطبیع و بعید اعن الاستعمال و غیر واقع موقع الفرض الاول اذ الفرض الاول فی وحد الحرکات، وحدتها التی من قبل الزمان؛ انجام: بل الحساس و الناطق فصلان محمولان علی الحیوان و الانسان مواطئه لانهما متحدان بهما و بجنسهما و اما کیفی ذلک فقد علمت فیما سبق ...
از فصل هفتم مقاله سوم تا فصل ششم از مقاله پنجم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، بخشی از عبارتها قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 96گ، 20 سطر (12×18)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 33 - 478]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1622
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 31]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه دهه دوم ربیع الاول 981ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 264گ، 25 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 2 - 320]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 289]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه، محمد قاسم جلالی»؛ تملک: محمد زمان طباطبائی، ابن حبیب اﷲ، فاضل تونی؛ در ص ع شرحی از محمد سعید حکیم درباره این حاشیه دیده میشود؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 359گ، 19 سطر (7/5×17/5)، اندازه: 13×25/5سم [ف: - 531]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12 [ف: - 53]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخدي، جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (7/5×18/5)، اندازه: 14×25/5سم [ف: 4 - 238]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 400گ، 20 سطر (5×14)، اندازه: 9/5×19سم [ف: 4 - 238]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 20 سطر (12×18)، اندازه: 19×27سم [ف: 16 - 333]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی شیرازي، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 143]
خط: تعلیق ریز، کا: عبدالرشید شوشتري، تا: شنبه12 ذیقعده 1053ق، جا: شیراز مدرسه آصفیه؛ از روي نسخه
خط شیرازي براي دانشمند بزرگی به نام شمسا میرزا محمد هادي نوشته و مقابله و تصحیح کرده، مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 226گ، 25 سطر (7×15/5)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 3 - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: و عن اقسامها الاولی ... یکون النظر فی احوال العلل الغائی افضلها تا مبحث علت غائی است؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ شوشتري، تا: 1056ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قرمز، 624ص، 22 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 5 - 164]
خط: نسخ، کا: گدا علی، تا: سهشنبه 26 شعبان 1068ق، جا: مشهد رضوي؛ تملک: اعتضاد 1270ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 434گ، 25 سطر (7×18)،
اندازه: 12/5×25سم [ف: 4 - 238]
آغاز: بسمله. حمدله ... من اﷲ الحکیم العلیم. لقد اتینا علی قسم المنطق من شرح الشرح موفین حقه من التحریر منتظمین لالیه فی سمط التقریر فحري بنا ا ن ان نفیض فی شرح الطبیعیات مستعینین باﷲ مفیض الکمالات انه ولی الخیرات؛ انجام: فهو بهذا الکتاب اوجب و النهی عن اضاعته و اذاعته الی الجاهلین و المتفلسفین ... و انه علی کل شییء قدیر و بالاجاب جدیر ... فرغ المصنف یوم الخمیس السادس و العشرون من جمادي الاخر سن خمس و خمسین و سبعمائ تمت هذا الکتاب بعون الملک الوهاب فی یوم الخمس من شهر جمادي الاخر سن سبعین بعد الالف بخط فقیر الحقیر کثیر التقصیر اقل العباد عبداﷲ قره بیات. شرح بر طبیعیات شفاي ابن سینا؛ خط: نستعلیق ریز، کا: عبداﷲ قره بیات، تا: 5 جمادي الثانی 1070ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 156گ، 25سطر (9×18)، اندازه: 15×25سم [ف: 13-174]
امور عامه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 16 شوال 1073ق [مختصر ف: - 289]
آغاز: و العدد الذي هو الکثر و هذه ف ما أن ینظر الیها من حیث هی هی؛ انجام: و عن اقسامها الاولیه فیکون البحث عن کل من الاربع جزأ من اجزاء ذلک العلم فحینئذ ایضا یکون النظر فی احوال العلل الغائیه افضلها.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 16 شوال 1073ق، جا: قم مدرسه المعصومه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با علامت «منه» از ملاصدرا، بر پشت برگ پایان فائدهاي است به نقل از برخی آثار ملاصدرا درباره حقیقت علم، سیاهه نسخههایی است که صاحب نسخه نزد طلاب به امانت داشته برخی از آنها: محمد مقیم لاهیجانی، محمد فاضل اردستانی، میرزا علاءالدین، آخوند صادقاي گیلانی، ملا محمد علی مازندرانی، محمد تقی گیلانی، کربلائی محمد قاسم گیلانی، آقا معصوم وروجردي، ملا عبدالرزاق اردستانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 318گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2/24 - 87]
آغاز: برابر؛ انجام: فحینئذ ایضاً یکون النظر فی أحوال العلل الفانی أفضلها
شرح مقاله اولی تا مقاله ششم است، و از مقاله هفتم تا دهم را ندارد؛ خط: نسخ، کا: طهماسب قلی بن عزیز اﷲ فراهانی، تا: 16 ربیع الثانی 1074ق، جا: قم؛ تملک: عبداﷲ بن عیسی اصفهانی (صاحب ریاض العلماء) و کتاب را به فرزندش میرزا زین العابدین بخشیده، ابوالقاسم بن محمد صادق حسینی به تاریخ ربیع الاول 1108ف؛ مهر: «ابوالقاسم بن محمد صادق الحسینی» (مربع)؛ 284گ، 19 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 3 - 103]
آغاز: برابر؛ انجام: یکون النظر فی احوال العلل الغائی افضلها.
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن محمد صفی تبریزي، تا: سهشنبه 23 صفر 1077ق؛ با نسخه اصل (خط ملا صدرا) مقابله شده، یادداشتی از ملا خلیل قزوینی با نشان «مد ظله العالی» در نسخه دیده میشود؛ تملک: محمدرضا، محمد صالح، محمد مهدي بن طبیب موسوي شاهان دشتی لاریجانی؛ جلد: تیماج سرخ، 490ص، 25 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 2 - 185]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1082ق [الفبائی ف: - 204]
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون البحث عن کل من الاربع جزأ من اجزاء ذلک العلم فحینئذ ایضا یکون النظر فی احوال العلل الغائیه افضلها.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مهر: «عبده صدرالدین الموسوي» (بیضی)، «الواثق باﷲ الغنی صدرالدین الحسینی» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 190گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2/24 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: بالذات التی ینسب الیه فی ذاته لیس اقوي ما اتیناه، فاعلم ذلک فانه مسلک دقیق و عجیب.
شامل: فصل فی التام و الناقص، فصل فی الامور العامة، فصل فی القو و الفعل، فصل فی العلم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: احتمالاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی شکري و هندي نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 43گ (140-160پ، 210پ-231پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 13 - 399]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةو السلام علی محمد
و آله اجمعین؛ انجام: دوایر بالفعل حتی ینفصل منها خارجاً او یعتبر فیها.
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، میشن عنابی، 178گ، 25 سطر (10×5/17)، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 9 - 500]
آغاز: برابر؛ انجام: من اجزاء ذلک العلم فخیند ایضا یکون النظر فی احوال العلل الغائیه افضلها
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 204گ، 25 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 18×25سم [ف: 8 - 293]
خط: نسخ، کا: محمد حسین گلپایگانی (جرفادقانی)، تا: قرن 11 و 12؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی حسینی، سید عبداﷲ بن سید محمد رضاي شبر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 213گ، 25 سطر (5/10×18)، اندازه: 19×26سم [ف: 15 - 4111]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ محشی با نشان «مولانا محمد باقر رحمه اﷲ، آقا حسین، منه، منه عفی عنه» و برخی هم گویا به خط مولی علی نوري است و از اوست، در صفحه عنوان خط و امضایی است بدینگونه: «من ... اﷲ تعالی احقر عبده محمد باقر بن محمد تقی» و گویا از مجلسی دوم باشد و درست خوانده نمیشود؛ تملک: ابوالقاسم بن محمد اسماعیل حسینی، محمد صادق بن محمد رضا بن ابوالقاسم حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 295گ، 25 سطر (7×15)، اندازه: 1/53×22سم [ف: 9 - 932]
آغاز: و اقسامه الی الاربعه باعتبار انقسام موضوعه الیها ... قوله و لم یکن ایضاً ذلک البحث؛ انجام: لاضاف الی واحد منها یحصل التعریف بخلاف الکتاب فانها لا موضوع
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 234گ، 16 سطر، اندازه: 15×19/5سم [ف: 2/24 - 70]
آغاز: برابر؛ انجام: لما علمت ان الفاعل یجب ان یکون عنده صور المعلول سیما اذا کان ...
بخشهایی از مقاله 6 را دارد و انجام نانوشته است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ محشی با نشان «منه»، «آقا حسین ره»، «ح ن ره» و غیر آن، مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ»، یادداشتی به خط محمد علم الهدي ابن فیض کاشانی با نشان «5»، یادداشت محمود بن محمد حسین بن محمد باقر بن محمود (که ظاهراً این نسخه به دستور وي کتابت شده و نبایستی کاتب نسخه باشد، و عبارت وي چنین است: «من جمل الکتب التی استکتبته لنفسی و لمن انتفع به غیري ...» (این یادداشت با خط نسخه تفاوت دارد)؛ تملک: محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی در 1368ق؛ واقف: ابوتراب بن نصیرالدین سلیمان بن علم الهدي بن فیض کاشانی، با مهر «ابوتراب الفیضی 1122» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي 253گ، 24-25 سطر (10×17)، اندازه: 17/5×25سم [ف: 34 - 354]
بیکا، تا: با تاریخ 1103ق؛ بر روي برگ اول تاریخهایی است که قدیمیترین آنها 1103ق است [دلیل المخطوطات: 1 - 235]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن ناجی قاینی، تا: 1105ق؛ تملک: آخوند محمد محسن خطیب در مشهد در شعبان 1105ق در لنگرجام آن را به رستم نامی بخشیده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز،220گ، 27سطر (7×17/5)، اندازه: 12/5×24سم [ف: 4-237]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 8 رمضان 1108ق؛ 226گ، 23 سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 2 - 266]
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: 1113ق؛ خریداري از ملا محمد تقی کتاب فروش در ج 1162 با مهر مهدي مورخ 1154؛ کاغذ: سپاهانی سفید و سرخ، جلد: تیماج تریاکی، 289گ، 21 سطر (10×17)، اندازه: 16×24سم [ف: 11 - 2345]
آغاز: برابر؛ انجام: ذلک العلم فی ایضاً یکون النظر فی احوال العلل الغائی افضلهما ... الصلوة و السلام فی شهر ذیقعد.
کتاب در فهرست بدون نام مؤلف آمده است و بر اساس «کتابشناسی ملاصدرا» تعیین گردید؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد شفیع میر لطف اﷲ مازندرانی پازواري، تا: 1113ق؛ نوشتهاي از محمد صالح بن محمد یعقوب مازندرانی مورخ 1181 است؛ کاغذ: شکري، 562ص، 22 سطر [ف: 7 - 98]
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون البحث عن کل من الاربع جزءاً من اجزاء ذلک العلم فحینئذٍ أیضاً یکون النظر فی أحوال العلل الغائی أفضلها.
کامل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1193ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 339گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1391]
آغاز: بسمله و به نستعین، لقد اتینا علی قسم المنطق من شرح الشرح موفین حقه من التحریر منتظمین ... بنا الآن ان نفیض فی شرح طبیعیات؛ انجام: یحجب الطرفین عن النفاس و الترتیب ...
شرحی است بر طبیعیات شفاي ابن سینا؛ خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 13؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا با رویه نایلون صورتی،
14گ (136پ-149پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 134]
بیکا، تا: 4 شوال1279ق [تراثنا: س18ش1و2 - 215]
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون البحث عن کل من ا ربع جزء من اجزاء ذلک العلم فحینئذ أیضاً یکون النظر فی احوال العلل الغائی افضلها.
خط: نسخ، کا: عبدالعلی، تا: 4 شوال 1279ق، به دستور آقا میرزا شمس الدین؛ جلد: تیماج مشکی، 308گ (1پ-308پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 87]
قطعه اي از آغاز حاشیه آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مقوایی عطف تیماج سبز، 24گ (2پ-25پ)، اندازه: 13×24سم [ف: 20 - 60]
خط: نسخ زیبا، بیکا، بیتا؛ مجدول، محشی از مصنف با نشان «منه» و با امضاء «خ، س، ن»؛ کاغذ: جلد: تیماج قرمز، 543ص، 25 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 5 - 165]
انجام: و کتقدم الانسان الذي هو الاب علی الانسان الذي هو الابن لافی انسانیته بل فی
تا قسمتی از «منهج رابع» است؛ بی کا، بیتا؛ محشی از آقا علی مدرس زنوزي بر کنار بیشتر صفحات، همه با نشان «110 عفی عنه»، و به گواهی یادداشت موجود بر پشت نخستین برگ نسخه، به خط خود او است، در صفحه 140 نگارنده حاشیهها «آقا علی»، حاشیه کوچکی بر حاشیه خود نگاشته و زیر آن را با رمز «منه» امضاء کرده، بیشتر حواشی آقا علی متضمن نقل و نقد سخنان آقا حسین خوانساري است در تعلیقات خود بر کتاب شفاء؛ یادداشت دیگري متضمن آن که: «این نسخه به استاد اکرم آقا علی سلمه اﷲ تعالی بتاریخ 1265 ه- انتقال یافته است»؛ مهر: «محمد بن احمد الحسینی» است؛ با علامت «بلغ»؛ جلد: تیماج قرمز، 144ص، 25 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 5 - 165]
آغاز: بالمعنی الذي هو الکم لا یعرض المفارقات المختصة و الذي یعرض النفوس فهو من جه الابدان اما الطرف المذکورة فی بیان الحصر ... ما اختاره الرازي فی المباحث المشرقیه؛ انجام: قد اتفقت الفراغ من تسوید و تضییع هذه الاوراق فی ثالث عشر من شهر ربیع الاول سنه 1205 و انا ... کاظم صفاري ... ساکن قمشه و اﷲ اعلم بالصواب
خط: شکسته نستعلیق، کا: کاظم صفاري، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قرمز، 25 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 5 - 166]
آغاز: بسمله، المقاله الرابعه، هذه المقاله مشتمله علی بعض احوال الوجود بما هو موجود و لیست هی کاقسام الوجود؛ انجام: فیکون البحث عن کل من الاربع جزء من اجزاءذلک العلم فح ایضا یکون النظر فی احوال العلل الفانیه افضلها بر دو مقاله چهارم و پنجم کتاب شفاء، که مقاله چهارم آن پیرامون مباحث عوارضی که بر موجود در وجودش میگذرد همچون متقدم و متاخر و حادث و قدیم و تام و ناقص و علت و معلول و غیره، مقاله پنجم در تحقیق وجودکلیات و احوال ماهیات است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی شیرازي، بی تا، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ مهر: «الحق الحق المبین عبده میرزا محمد»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج تریاکی، 128گ، 24 سطر (7×14)، اندازه: 5/11×19/5سم [ف: 15 - 25]
ḥāšīyat-uš šifā’
محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمري
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
وابسته به: الشفاء ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
حاشیه متوسطی بر بخش «الهیات» کتاب «الشفاء» است. مؤلف در دیباچه گفته: «و قد علق علیه غیر واحد من الفضلاء و الاذکیاء شروحاً و تعلیقات مع الاهتمام شرحاً او جرحاً فرأیت ان ارتب حواشی و تعلیقات علیه قاصداً بذلک تبیین اغراض مباحث الکتاب ان مست الحاج الی تفسیر و تبیین و الزمت علی نفسی انه ان وصل الی اعتراض من صاحب شرح او تعلیق اتدبر فیه، قاصد اطلب الحق، ساعیاً فی ازال الهوي عن النفس، مراعیا للانصاف مجانباً للاعتساف فان الی اﷲ الرجعی و الیه المنتهی، فان وجدته حقاً و صواباً اعترفت بذلک تصریحاً و ان کان لنفسی فیه نظر و تأمل اشرت الی ذلک و شرطت علی نفسی انه اذا کان بعض ما فی الکتاب مخالفاً لما اعتقده لم اتعرض لبیان ذلک و تحقیقه فان الغرض بیان اغراض صاحب الکتاب و تفسیر مقاصده، و الشرح غیر الجرح و التفسیر غیر الرد و النقد فان عثر بعض الناظرین فی هذا التعلیق علی عثر و هفو فلیعذرنی و لیغفر لی فانی معترف بقل البضاع «... و پس از آوردن فقرهاي از «شفا» نخست به توضیح و تفسیر سخن شیخ و سپس به نقل اعتراضات شارحان پرداخته و خود از ابراز نظر و ایراد و اشکال بر شیخ خودداري کرده است. محقق سبزواري این حاشیه را پس از حاشیه نخستین آقا حسین خوانساري، نگاشته و سخنان او را در حاشیه مذکور با عنوان «قال بعض الاعلام ایده اﷲ» آورده و بدان پاسخ گفته است. نگارنده پس از مقایسه دقیق این حاشیه با حاشیهاي که با شماره 1781 شناسانده شد دریافت که مقصود محقق سبزواري از «بعض الاعلام» در این حاشیه، آقا حسین خوانساري است و عباراتی که با این عنوان نقل کرده عیناً
عبارات همان حاشیه معرفی شده است. سبزواري از صدرالمتالهین نیز با عنوان «بعض الفضلاء» یاد میکند و خرده گیری هاي او را بر شیخ، پاسخ میگوید. پاسخهاي خوانساري را به صدرا نیز نقل و نقد کرده است. (عبدالحسین
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فان کتاب الالهیات من «الشفا» مما المحصلین الیه و طال نظر العلماء فی المباحث و الاشتغال بمطالبه ... ایییته ... فی بعض النسخ انیته بالنون یعنی حقیقته او وجوده و فی بعضها بالیا یعنی یتبین اي علم هو ... ذکر فی اوائل المنطق حیث قال ان الغرض فی الفلسف ان یوقف علی حقائق الاشیاء کلها علی قدر ما یمکن للانسان انجام: و العالم الاکبر و الاصغر و نظام الوجود فی المبدأ الی الاقصی فاعله و غایته علی اطلاق اولاً و آخراً و ... و کل جزء من و المرجع اخیر الی العنای الاولی و مرجع الی
[الذریعه 6/141؛ دنا 4/ 309]
آغاز: فی الجواب ان المرادان اثبات اﷲ تعالی و بحسب وجوده فی نفسه لیس مطلوبا فی غیر هذا العلم و انما یبحث الطبیعی عن اثبات غیر متناه ... و هذا اولی فی الاعتذار من الذي سیذکره الشیخ. و الحاصل ان وجود الواجب فی نفسه لیس مطلوبا فی شیء من العلوم الا هذا العلم انتهی. و قال بعض الاعلام، ایده اﷲ فیه نظر، اما فی السؤال فلان اثبات ان المتحرکات لا بدلها من الانتهاء الی محرك غیر متناه التأثیر؛ انجام: برابر
کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ بر طبق چند نوشتهاي که در صفحه 228 و 232 و نیز به قرینه خطخوردگیها و تغییراتی که در بسیاري از صفحات موجود است نسخه اصل و به خط مصنف است، اما کامل نیست. و از آغاز و میان مقداري از کتاب را ندارد؛ بین صفحه 222 (آخرین صفحه نسخه قبل) و نخستین صفحه این نسخه، 5 صفحه سفید است. این قسمت بدین سطور پایان یافته: و قال بعض شارحی الکتاب یعنی ان ذاته تعالی میحیث الذات یظهر مرة اخري بتلک الکثرة التی هی آیات دالة علی وجودها ... انتهی و فیه بعد، و الوجه جعل الخبر ... اشارة الی العلم التفصیلی و الی انه لا یقتضی ذلک کثر فی عین ذاته علی الوجه الذي ذکرنا»، پس از 3 صفحه سفید قسمت، دیگري (از صفحه 302) شروع میگردد و آغاز این قسمت چنین است: «قوله فالاول باعتبار ان له ماهیة مجردة [الی آخره] العاقل هو الذي عنده صور مجرد لشیء. سواء کان ذالک الشیء ذاته او غیره ... و لا یجوز ان یکون عاقلا لهذه المبصرات [الی آخره] الغرض من هذا الکلام ... بیان ان علم الباري تعالی بالمحسوسات الجزئی ...»، بر بالاي برخی از صفحات بسمله و صلوات و این جمله نوشته شده: «ربنا سهل و ارشدنا الی الحق» یا دعایی نظیر آن و این خود از قراین آن است که نسخه اصل است، زیرا از دانشمندان و فقهاي متأخران سنت بسیار دیده شده که هنگام تألیف کتابی بالاي صفحات بسمله و ثنا را تکرار کردهاند. پایان صفحه پنجم این
نسخه (ص 232 دفتر) این نوشته دیده میشود: «قدري از حاشیه مرحوم ملا محمد باقر سبزواري بخط شریف مرحوم مصنف بر الهیات «شفا» از فصل دوم از مقاله پنجم تا آخر آنچه نوشته»؛ 99ص (228-326) [ف: 5 - 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: «عبده الراجی نصراﷲ الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سوخت، 122گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 722]
آغاز و انجام: برابر
تا قسمتی از فصل 7 مقاله 8 الهیات (در علم باري)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صفی بهبهانی پسر سلیمان، تا: 1096ق، جا: مدرسه ملا عبداﷲ؛ ضمیمه این نسخه قسمتهایی است از نسخه اصل همین تعلیقات به خط مؤلف، قسمت اول در صفحه 143 بدین سطر پایان یافته: «و لبعض الاعلام بعض المناقشات علی کلامه الذي سبق نقله کله ترکناه خوفا من الاطال (قوله) و اما المفارق فقد اثبتناه بالقوالقریبه. افاد بعض» (کلمه بعض گوشه صفحه نوشته شده و کلمه آغاز صفحه بعد است). فقره مذکور مربوط به آغاز مقاله سوم است. پس از این صفحه چند صفحه سفید است و صفحه 160 با این سطر آغاز میگردد: «و المتطبب المسمی بابی البرکات لما ارادان یقول شیئاً فی مسئلة الزمان ... لیت شعري ان الوجود اي مقدار له و کم ذراع عنه او علی کم ذراع ینطبق ...»، بالاي این صفحه نوشته شده: «این جزو متعلق است بفصل دوم از مقاله ششم در عنوان: قوله و لکن الاشکال انها فی شیء» و از ابتداء مقاله سوم تا اینجا از این رساله افتاده. صفحات سفید بجاي مقاله سوم است تا فصل 2 از مقاله 6 کاتب در پایان نسخه نوشته است: «هذا آخر ما وجد من هذه الحاشية المنسوبة الي استادنا و
مولانا محمد باقر الخراساني رحمه االله بخط الالفقير الي االله الغني ابن سليمان محمد صفي بهبهاني سنة ست و تسعين بعد الالف، اوقات جلوسي في المدرسة الرفيعة المباركة الشهيرة بمولانا عبداالله رحمه االله»، با يادداشت: «حاشيه نواب مرحوم مغفور المحقق النحرير علامة العلماء محمد باقر خراساني بر الهيات شفا»؛ کاغذ: جلد: تیماج لیمویی، 225ص، (1-222)، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [شورا: ف: 5 - 173]
آغاز: برابر؛ انجام: من دعوي اشتراط کون صدقه تعیینا او کلاهما مجرد دعوي بلا شاهد انتهی و انت خبیر.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: وسط و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 127گ، 18-19 سطر، اندازه:
10/5×16/5سم [ف: 5 - 464]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1190ق؛ محشی از محمد مهدي حسینی و در آن از گفتار صدرالافاضل (صدراي شیرازي) که سبزواري از آن خرده گرفت استوار میگردد؛ مهر: میرزا عبدالجواد؛ تملک: محمد حسین؛ کاغذ: سپاهانی زرد، جلد: تیماج سرخ، 143گ، 12 سطر (9×15)، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 56گ (79-134پ)، 19 سطر (8×14)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 241] و [فیلم ها ف: 3 - 87]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 37 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1300]
ḥāšīyat-uš šifā’
حسینی قزوینی، محمد معصوم بن فصیح الحق، - 1091 ؟ قمري
hoseynī qazvīnī, mohammad ma‘sūm ebn-e fasīh-olhaqq (- 1680)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
حاشیهاي است بر بخش الهیات کتاب «الشفا» ابو علی سینا.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3716/2
آغاز: الحمدﷲ الذي لا تدرکه المشاعر و لا تحویه النواظر و لا تحجبه السواتر؛ انجام: بتوسط تلک الجهات آثار عینی متعددة و لا ینثلم ذلک فی وحدته الحقیقی الذاتیة
خط: نسخ، بیکا، تا: 1097ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 57گ (21پ-77ر)، اندازه: 12×21سم [ف: 10 - 115]
ḥāšīyat-uš šifā’
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 198
بخش طبیعیات از حاشیه میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ وقفنامه کتاب به تاریخ جمادي الثانی 1163؛ جلد: تیماج قرمز، 126گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×22سم [ف: - 103]
ḥāšīyat-uš šifā’
محقق خوانساري، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
وابسته به: الشفاء ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
اهداء به: شاه سلیمان صفوي
محقق خوانساري داراي دو حاشیه بر کتاب شفاء ابنسیناست: نخست او حاشیهاي بر الهیات شفا نگاشت، اما هیچ گاه مراجعه بدین حاشیه نکرد و بدان نظر نداشت. محقق سبزواري صاحب ذخیره این حاشیه را دید و در تعلیقات بر الهیات شفا، از آن نقل کرد و بسیاري از ایرادات او را به صدرالمتالهین و شیخ الرئیس پاسخ گفت. آقا حسین، دیگر بار و در آخرهاي عمر خویش بر الهیات شفا تعلیقاتی نگاشت و پاسخهایی که سبزواري به سخنان وي (در حاشیه نخستین) داده بود پاسخ گفت. کتابی که اکنون در کار معرفی آن هستیم حاشیهاي است از آقا حسین بر الهیات «شفا» تا اواخر فصل 3 و پیش از حاشیه سبزواري تألیف شده و سبزواري از این حاشیه نقل کرده است. خوانساري در این حاشیه، در بیشتر مباحث به نقل و نقد سخنان غیاث الدین منصور صدرالمتألهین پرداخته و سخنان صدرا را با عنوان «قیل» آورده معمولاً خردهگیريهاي او را بر شیخ پاسخ گفته است. در اوایل کتاب فقرهاي منقول از «بعض العلماء» دیده میشود و گویا مقصود همان غیاث الدین منصور است. در حاشیه سید احمد علوي بر شفا «مفتاح الشفاء» نیز همین فقره نقل شده است. نتیجه مقدمات یاد شده آن است که کتاب حاضر (نسخههاي یاد شده در فهرست دانشگاه، آستان قدس و مجلس و الذریعه) حاشیه نخستین آقا حسین خوانساري است بر «شفا» نه حاشیه دوم. اما نوشته «الذریعه» نشان میدهد که حاشیه دوم است و حاشیه اول خوانساري از میان رفته. در «الذریعه» به نقل از «ریاض» آمده: خوانساري در این حاشیه دوم که پس از سبزواري نوشته، از سخنان او یاد کرده و همه خرده گیري هاي او را بر شیخ پاسخ داده. سپس از «انموذج العلوم» نقل کرده که «حاشیه نخستین خوانساري، در راه سفر حج ضایع گردیده.» مسلماً نوشته «ریاض العلماء» در «الذریعه» تحریف شده و خصوصیاتی که در آن کتاب براي حاشیه دوم یاد شده، صاحب «الذریعه» خود بر کتاب حاضر منطبق ساختهاند در صورتی که مشخصات حاشیه دوم هیچیک در کتاب حاضر وجود ندارد و به علاوه قرائن قطعی دیگري هست بر اینکه این کتاب حاشیه دوم نیست. ادله و شواهدي که اثبات میکند کتاب حاضر حاشیه نخستین خوانساري است بدین قرار است: 1. در حاشیه دوم خوانساري سخنانی از حاشیه محقق سبزواري نقل گردیده اما کتاب حاضر، فاقد این خصوصیت است؛ 2. محقق سبزواري در حاشیه خود از این کتاب نقل کرده بنابراین، خوانساري این
حاشیه را پیش از حاشیه سبزواري بر الهیات نگاشته و چگونه در این کتاب از حاشیهاي که پس از آن نوشته نقل تواند کرد؟ و این خود دلیلی قاطع و تردیدناپذیر است؛ 3. سبزواري همانگونه که خود در دیباچه حاشیه شفا تصریح کرده، بر شیخ هیچگونه خردهگیري نکرده و از ابراز نظر مخالف به کلی احتراز میورزد نها به نقل و رد اعتراضات دیگر شارحان میپردازد. بنابراین چگونه خوانساري «همه اعتراضات سبزواري را بر شیخ، پاسخ گفته است«؟ مقصود صاحب ریاض مسلماً ردود سبزواري است بر خوانساري در حاشیه نخستین که خوانساري در حاشیه دوم خود آن را پاسخ گفته است. این نکته در «الذریعه» تحریف شده این تحریف در فهرست دانشگاه نیز وارد گردیده است. در «اعیان الشیع» سخن ریاض به درستی نقل شده. آقا حسین خوانساري بر این حاشیه خود، دیباچهاي مبسوط نگاشته و تألیف خود را به شاه سلیمان صفوي هدیه ساخته. این دیباچه در برخی نسخ همچون نسخه شماره 120 مجلس وجود دارد. آقا حسین در این حاشیه از حواشی خود بر شرح اشارات و بر محاکمات، بسیار نقل میکند. (عبدالحسین حائري)
آغاز: آغاز ديباچه: الحمدالله الذي نزل القرآن ما هو شفاء و رحمة للمؤمنين و جعلنا من تنبيهات اشاراته علي نجات من شفا جرف الاوهام ... قوله في ابتداء طلب موضوع الفلسفة. الاولي اقحام لفظ الابتداء بناء علي ان الفصل الثاني ايضا في ذالك الطلب
انجام: قوله لأن المحدث هو الذي كان بعد ما لم يكن اه لا يخفي ان مراد الشيخ؛ العدم المطلق بان يكون ايجاد أو هو أيضاً كما تري فتدبر، تمت بعون الملك
چاپ: طهران، سنگی، 1305ق، رحلی، (صص266-554) (در هامش)؛ توسط دبیرخانه کنگره آقا حسین خوانساري، قم، 1378ش
[الذریعه 6/ 146 و 6/ 142و 11/ 325؛ ریحانة الادب 24/51؛ اعیان الشیعه 27/ 164-171؛ جامع الروا ج 1؛ ریاض العلماء و حیاض الفضلاء 2/57؛ محقق خوانساري، شرح حال و آثار 112 تا 116؛ معادن الحکم فی مکاتیب الائم 1/ 50 و 62؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/389؛ دنا 4/310 (25 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1020ق؛ مصحح؛ تملک: محمد جعفر بن حاج صفر خان الهمدانی در کاشان در 1020 (ظاهراً) [این تاریخ درست نیست]، سید محمد ابراهیم بنی صدر در 1354ش؛ جلد: چرم زرد، 231گ، 20 سطر، اندازه: 13×19/5سم [مؤید: 2 - 275]
آغاز: بسمله الحمدﷲ نزل من القرآن ما هو شفاء و رحم للمؤمنین؛ انجام: برابر حاشیه بر الهیات شفاي ابوعلی سینا؛ خط: نستعلیق، کا: ولایت اﷲ گلپایگانی، تا: 7 ذیقعده 1090ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه دام ظله»، مجدول مرصع؛ جلد: تیماج قهوه اي، 191گ، اندازه: 13/5×24سم [ف: 32 - 254]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: 1090ق، به دستور مؤلف نوشته و به کتابخانه شاه سلیمان اهداء شده؛ بر پشت نخستین برگ نسخه نوشته: «گویا از کتابدار و صاحب جمع کتابخانه شاه سلیمان» حاکی از اینکه این نسخه مذهب را آقا حسین خوانساري خود در 1090 به خزانه عامره پیشکش کرده و جزء ابواب جمع قرار گرفت، در تاریخهاي رمضان 1095، جمادي الاول 1105، ربیع الثانی 1162 و صفر 1160 داخل عرض شده است با مهرهاي «المتوکل علی اﷲ الغنی عبده سید مرتضی الحسینی» (مربع و بزرگ) و «عبده احمد» (بیضی و کوچک)؛ با یک سرلوح زیبا، مجدول مذهب، روي صفحه 1-4 نسخه، دیباچه مبسوط خوانساري نوشته و نام شاه سلیمان با قلم ثلث درشتتر و آب طلا مشخص شده؛ پایان دیباچه: «ثم رزقه البلوغ الی اقصی ما انطوي علیه بضمیره الانور من صحابة الصاحب الموعود المنتظر خلیفة اﷲ و حجته و بذل المهجة فی تقویم محجته صلی اﷲ علیه و علی آبائه الطاهرین بحرمة محمد سید المرسلین و آله الاطهار المعصومین و الحمدﷲ رب العالمین»؛ مهر: «لا اﷲ الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد رضا» (بیضی) به تاریخ 1140؛ کاغذ: سمرقندي آهار شده، جلد: تیماج لیمویی، 21ص، 21 سطر، اندازه: 1/55×24/5سم [ف: 5 - 166]
آغاز: برابر؛ انجام: سابق کما ذکرنا اذا کل منها یتم بدون الاخر، ثم ما ذکره من أن غیره من المفهومات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 16گ (37-52)، 21 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 31- 431]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشانه «ن ط ر عفی عنه» انجام افتاده و آغاز خطبه اهداء به شاه هم افتاده است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 126گ، 21 سطر (11×19)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 8 - 153]
آغاز: هو الموجود لا فی الموضوع و لایخفی انهما بهذا الاعتبار یصیران بمنزل نوعی الموجود ...، قوله و بعض هذه الامور هی کا نواع ن مفهوم الموجود لیس بالنسب الیها ذاتیاً بل عرضیاً؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، عطف تیماج سرخ، 184گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با علامت «منه مد ظله» از آقا حسین خوانساري که نشان دهنده کتابت نسخه در حیات محشی است؛ تملک: علی بن حبه، محمد صادق بن ملا قطب الدین محمد جیلی با مهر «ان اﷲ یحب الصادقین»؛ مهر: «و رفعناه مکاناً علیاً»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 260گ، 21 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 2/24 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 11، عهد مؤلف؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 25 سطر (7×14)، اندازه: 19×12سم [الفبائی ف: - 204]
آغاز و انجام: برابر
با دیباچه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 26 ذیحجه 1105ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: نائینی؛ 284گ، 22 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 4 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1111ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام؛ انجام: بخط العبد المذنب الراجی ... محمد فاضل المشهدي
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد فاضل مشهدي، تا: 1123ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 19 سطر (8×15)، اندازه: 14×24سم [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم پسر هاشم خراسانی، تا: یکشنبه 24 شعبان 1123ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 893]
آغاز و انجام: برابر
فاقد دیباچه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد میرزا ابن برج علی نهاوندي، تا: چهارشنبه 25 ربیع الاول 1125ق؛ در نسخه ما خاتمه کتاب در آغاز آن نهاده شده؛ تملک: علی قلی میرزا؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج سرخ، 266گ، 20 سطر (8×16)، اندازه: 15×24سم [ف: 4 - 238]
آغاز: برابر؛ انجام: فی حقیقشیء من الاشیاء، و کذا ادعاء ان الجوهر لایصیر صفه للعرض الذي یحتاج اﷲ ...
خط: نستعلیق، کا: قاسم شیرازي ساکن مدرسه اسمعیلیه، تا: یکشنبه 17 ربیع الثانی 1130ق؛ افتادگی: انجام؛ در هامش چنین آمده: «قال الشیخ و لقائل ان یقول انه اذا جعل، آه. دفع اعتراض عن بعض المتاخرین، الفصل الثالث فی منفع هذا العلم و مرتبته، تحقیق معنی الطبیعه، الفصل الرابع فصل فی الدلال علی الموجود والشیء و اقسامها، ثبوت الشیء للشیء لیس فرعا لثبوت المحمول، بیان اشتراك الموجود معنا، فصل فی تحدید ماهی العدد و تحدید انواعها، فصل فی تقابل الواحد و اکثیر. قال الشیخ فصل فی المضاف»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 190گ (1پ- 190پ)، 21 سطر، اندازه: 1/82×9/ 18سم [ف: 9 - 27]
خط: نستعلیق، کا: جلال بن محمد، تا: سهشنبه 20 جمادي الثانی 1134ق؛ تملک: جهانگیر خان بوده که در 1328 ق به محمد علی خوانساري تفویض شده است؛کاغذ: رنگی، جلد: تیماج ماشی، 208گ، 22 سطر [ف: 12 - 21]
خط: شکسته نستعلیق، کا: نظر علی گیلانی پسر محمد حسن، تا: 1190ق، جا: اصفهان مدرسه شاهزاده ها؛ کاتب این نسخه را به هنگام خواندن کتاب مینوشته و در نوشتن آن شتاب داشته و سخنان صدرالمتالهین را (که خوانساري با عنوان قیل نقل کند)
ننوشته، جز چند کلمه و یا سطري از آغاز آن و پایان آن را با کلمه «الی ...» نشان داده. البته همه پاسخهاي خوانساري را به صدرا، کاملاً در نسخه ضبط کرده، در پایین صفحه به طور چلیپا چنین نوشته»: و هذه الحاشیةمنسوب الی ذوي الذهن الدقیق و الفکر الانیق ... و الفاضل المدقق الکامل المحقق مولانا آقا حسین الخوانساري علیه رحم الملک الباري غفر له»، معلوم نیست چرا کاتب این حاشیه را «منسوب» به خوانساري داشته و شاید مسامحه در تعبیر باشد، پس از برگ 14 کاتب نزدیک به 3 صفحه از کتاب را (با سنجش با نسخه ش 1781) ننوشته و جاي آن را 5 صفحه سفید گذارده. پایان برگ 14: «و اما ثانیا فلانه قد خلط البحث عن العوارض الذات یلنوع موضوع العلم و عوارضه الذاتی بالبحث»، آغاز برگ 17 «قوله و بعض هذه الامور هی کالانواع.
انما قال کالانواع ...»، کاتب که نوشته او در پایان نسخه نشان میدهد که اهل دانش بوده، بر کنار برخی از صفحات تعلیقاتی با نشان «لمحرره» نگاشته، زین العابدین از استاد، منه، صدر الافاضل، کذا افید، م ح ق ر ح ق خراسانی، نظر علی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قرمز، 327ص، 24 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 5 - 170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»؛ یک برگ از نسخه حمد و ثنا و دعا براي شاه سلیمان حسینی موسوي صفوي بهادر خان است؛ مهر: «حسین منی و أنا من حسین» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندي،، جلد: تیماج قهوه اي، 170گ، 25 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 29 - 600]
آغاز: الحمد ﷲ ولی الرشاد و ملهم للصواب و الصلا علی خیر من خلقه اوتی الحکم و فصل الخطاب اولی الاحلام و الالباب، الفن الثالث عشر من کتاب الشفا فی الالهیات عشر مقالات، المقال الاولی، فصل قوله، فی ابتداء طلب موضوع الفلسف الاولی قحام لفظ الابتداء؛ انجام: قوله: فیکون اصناف هذا القسم، اي القسم الذي فیه شرک ما مع الاحوال الا رضی یکون اصنافاً ثلاث اما احالات او الهامات او مختلف قوله: الی استدعاء هذه القواي احد الاصناف و لهذا، تمت.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملک: میرزا ابوتراب با مهر «العبید ابوتراب» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 89گ، 19 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 5/14×19سم [ف: 32 - 727]
آغاز: بسمله، حمداً یامن ابین لیس الشفاء فی کلام احد سواه؛ انجام: کما لایحق علی من له وجدان سلیم و ذهن مستقیم ... قد تم بحمد اﷲ تعالی هذا التألیف للعبد المذنب الضعیف ... و اوتنا کتابنا یمینا
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1209ق؛ کاغذ: فرنگی، 100گ، 19 سطر (4/5×12)، اندازه: 6/5×16/2سم [ف: 8 - 385]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن اسماعیل بن حسین تفرشی، تا: 1240ق؛ سه قطعه به طور پس و پیش نوشته شده. قطعه اول از آغاز کتاب تا اوایل فصل دوم از مقاله اولی میباشد.
آغاز: «الحمدﷲ ...فی ابتداء طلب موضوع الفلسفه...»، پایان قطعه نخست (ص 107): «و لا حاج الی ما ذکروه فی الجواب مع ما فیه من التکلف و رابعها ان ما ذکروه فی الجواب الاول لیس بمستقیم اذ یدخل فی المقام لان یتعرض الشیخ لان الانقسام الی الاجناس عرض اولی مع کون»، آخرین جملهاي که در این قطعه از شفا نقل شده این است: «قوله و مطالبه الامور التی تلحقه بما هو موجود ...» در فاصله بین این دو قطعه کاتب تا فصل 8 از نخستین مقاله الهی شفا بهجاي بقیه فصل دوم نوشته و قسمت بیشتر حواشی فصل دوم را ننوشته. قطعه دوم (ص 150-253) و قطعه سوم (256-285) حواشی فصل سوم از مقاله اولی است تا اواخر فصل 7 از مقاله مزبور (فی ان واجب الوجود واحد) و پس و پیش صحافی شده قسمت اول دنباله قسمت دوم است. پایان قطعه سوم: «فجوابه ما مر مرارا من ان افراد هذه العلوم بعضها من بعض باعتبار ان بعض افراد الموجود قد اتفق.» و آغاز قسمت دوم: «ان له مباحث کثیربحیث یصلح ان یجعل علیحدو العدد من هذا القبیل.» این سطور که یاد شد قسمتی از آخر قطعه سوم و قسمتی از آغاز قطعه دوم و به هم پیوسته است. آغاز قطعه 2 (فصل 3 از مقاله اولی): «فیجب ان یکون قد وقعت فی العلوم التی قبل هذا. قال غیاث الحکماء کتب بعض المعاصرین»؛ جلد: تیماج مشکی، 221 ص (65-285)، 19 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 5 - 172]
آغاز: برابر
فصل اول از مقاله اولی از جمله الهیات الشفاء؛ خط: شکسته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 203گ، 24 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 2 - 61]
آغاز: برابر؛ انجام: معناها المعارف الذي تکون للجنس.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 14 سطر (9×15)، اندازه: 15×20سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یثبت هذالمط بدون التمسک
از دیباچه ناقص است و موجودي آن تا اوائل مقاله ششم «در اقسام علل» است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: نائینی؛ 185گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف: 4 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ محشی با رمز «آه» یا «الخ»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 125گ، 20 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 3 - 242] و [فیلم ها ف: 3 - 87]
آغاز: قال الحبر المحقق العلامه آقا حسین رحمه اﷲ فی تعلیقاته علی الهیات الشفا فی مبحث الوجود: اما الاولی اي العینیفامرها مشکل اذلوینی علی طریق ذوق المتالهین کما قاله علامالدوانی؛ انجام: فلاشک انها قوي من براهین الحکماء و بالجمل الامر واضح تعالی اﷲ عما یقول الظالمون علواً کبیراً.
خط: تعلیق، بیکا، بیتا؛ در هامش 45پ عبارتی از حکم عرشیه (س 22) آورده شده و در 46پ-48ر باز چند قاعده از حکمت عرشی صدراي شیرازي دیده میشود؛ 2گ (45پ-46ر) [ف: 3 - 243]
ḥāšīyat-uš šifā’ aṯ-ṯānīya
محقق خوانساري، حسین بن محمد،1016-1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 -1688)
وابسته به: الشفاء ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)(1688
تاریخ تألیف: 11 جمادي الثانی 1089ق
حاشیه دوم جمال الدین حسین بن محمد خوانساري بر شفاء ابن سیناست که تا اوایل مقاله ثالثه آن را دربردارد. مؤلف قبلاً حاشیهاي بر الهیات شفا نگاشته بود که عالم دیگري محقق سبزواري بعد از دیدن این حاشیه، خرده گیري ها و اشکالاتی بر وي نمود که حاشیه دوم خوانساري پاسخی است بر این
اشکالات.
حمداً لک یا من لیس الشفاء فی کلام احد سواه ... اما بعد ... انی قد کتبت فی سالف الزمان ... حاشیة علی الهیات ... قوله و الزمت علی نفسی الی قوله فان هذا کله کذب
انجام: سیما الوجه الذي ذکره هذا الفاضل فظهور فساده و بطلانه لایحتمل کلام الشیخ حمله علیها کما لایخفی علی من له وجدان سلیم و ذهن مستقیم فتثبت و قدتم بحمداﷲ
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن فضلعلی، تا: 9 محرم 1089ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه مد ظله»؛ تملک: اسماعیل کرمانی مجاور نجف اشرف تاریخ 1160؛ 121گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 32 - 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 20 شعبان 1096ق؛ محشی با نشان «منه مدظله العالی» و «منه دام فیضه العالی»، مصحح؛ تملک: خاندان فیض کاشانی، عبدالباقی بن صدرالدین محمد بن ابوتراب فیضی کاشانی همراه مهر «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)، محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی به سال 1327ق؛ مهر: «عبدالباقی الفیضی» (مستطیل)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 100گ، 17 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 34 - 135]
ḥāšīyat-uš šifā’
اولیاء، محمد یوسف، ق11 قمري
owlīyā’, mohammad yūsof (- 17c)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تاریخ تألیف: یکشنبه 8 ربیع الاول 1108ق
حاشیه استدلالی و توضیحی مختصري است بر بخش الهیات کتاب شفا، در این حاشیه بیشتر به توضیح پرداخته و گاهی اعتراضاتی بر ابن سینا نیز دارد.
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الواهب لمعرفته و الصلاه و السلام علی بدیع فطرته محمد وآله و عترته اما بعد فهذه تعلیقات اتفقت منی معرف جمیع الحوادث، هذا ما تیسر لنا ایراده فی شرح هذا الکتاب و اﷲ ولی السداد و ملهم الصواب
[دنا 4/310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ به خط مؤلف تصحیح و اضافه شده؛ تملک: محمد جعفر بن محمد سعید متخلص به غیرت به تاریخ 1190؛ جلد: تیماج قهوه اي، 175گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 12 - 259]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن ابی الحسن، تا: 15 جمادي الاول 1133ق (آغاز کتابت)؛ تملک: محمد بن عبدالغفار الرضوي به سال 1160؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 167گ (11پ-177پ)، 17 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 17-399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم زرد، 185گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [مؤید: 2 - 24]
ḥāšīyat-uš šifā’
حسنی حسینی، حمزه بن محمد، ق11 قمري
hasanī hoseynī, hamze ebn-e mohammad (- 17c)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
حاشیه متین و مبسوطی است با عناوین «قوله، قوله» بر مقاله نخست از بخش الهیات «کتاب الشفاء.»
آغاز: قال الشیخ رحمه اﷲ واسعه فی ابتداء طلب موضوع هذا العلم لما کان تمایز العلوم فی أنفسها بحسب تمایز الموضوعات وقوله ف ن الموجود اه دلیل علیه و قوله ف نه لیس نه او دلیل علی قوله فیکون بنحو ما عارضا اه تمت هذه الحاشیة ...
[دنا 4/ 309 (5 نسخه)]
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: جمعه 9 ذیحجه 1091ق [میراث شهاب: س9ش2 - 37]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 25 ذیقعده 1099ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 128گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 5-83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از «ملا علی نوري» که شاید خط خود وي باشد؛ مهر: «أفوض أمري الی اﷲ، عبده رجبعلی» (بیضی)، «یا علی ا علی» (مربع)، «محمدرضا» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، 63گ (1-63)، 25 سطر، اندازه: 5/7×13/5سم [ف: 36 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 61گ (1پ-61ر)، 23 سطر (10×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 401]
آغاز: برابر انجام: فلم لا یجوزون مثل ذلک فی البساط المذکور ... الی هنا وصل الینا کلام الفاضل المحشی طاب ثراه و ربما کتب بعد ذلک و لم یصل الینا و الحمد ﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد زمان گورانی ساکن شیراز، تا: قرن 11، حسب فرموده ملا آخوندي ابن مولا محمد صادق؛ 303ص (1-303)،17سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 24/3 - 37]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2670- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 315]
آغاز: ... نا نقول اولا ان قید الموضوع استعداد الحرک مطلقا؛ انجام: یختلف بنوع من الاعتبار فان الجسم التعلیمی کما یمکن أن یأخذ ا شیاء ایضا بخلاف.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور دارچینی، 120گ، 18 سطر، اندازه: 5/11×5/18سم [ف: 5 - 74]
بیکا، تا: 18 شوال 1117ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سوخته، 18 سطر (6×13)، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 718]
ḥāšīyat-uš šifā’
رضوي، محمد، ق11 قمري
Razavī, mohammad (- 17c)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428) در آن از صدراي شیرازي یاد شده است.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 167
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [ف: 3 - 84]
ḥāšīyat-uš šifā’
خاتون آبادي، اسماعیل بن محمد باقر، 1031 - 1116 قمري
xātūn ābādī, esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer (1622 -1705)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 594
از آغاز فصل ثامن از مقاله در امور عامه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 12؛ نسخه نامنظم است و برگ هاي آن پس و پیش شده و تمام حواشی الهیات شفا است و در ص ع خط فرزند مؤلف است درباره پدرش؛ کاغذ: اصفهانی نخودي و سفید، جلد: تیماج زرد، 103گ، 19-23 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: - 531]
ḥāšīyat-uš šifā = hāšīye bar tabī‘īyāt-e šefā
آقا جمال خوانساري، محمد بن حسین، - 1125 قمري
āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
حاشیهاي است بر بخش طبیعیات شفا با عناوین «قوله، قوله» که از آغاز طبیعیات تا فصل اول از مقاله سوم فن سماع طبیعی را حاشیه کرده و در آن بیشتر به مباحث مشرقی رازي نظر داشته است. این کتاب را تألیف آقا حسین خوانساري پدر آقا جمال دانسته شده ولی این نظر مسلماً اشتباهست زیرا در چندین جاي متن و حواشی این کتاب مؤلف از حاشیه پدر خود بر شرح اشارات بدین گونه یاد کرده: «قال والدي طاب ثراه فی حواشیه علی شرح الاشارات» یا «کما افاد والدي .«... آقا جمال در این کتاب از حاشیه شریف گرگانی بر محاکمات، حاشیه باغنوي بر شرح اشارات، شرح مطالع قطب رازي، شرح اشارات طوسی و محاکمات و از بعض الساد المحققین یاد کرده است.
آغاز: قوله الفن الاول فی السماع الطبیعی قال بعض ساد المحققین طاب ثراه هو ما یذکر فیه المبادي العام لابواب العلم التی انما یتبین غیر المستبین منها فی علم آخر اعلی من علم الطبیعی و انما یسمع فیهذا العلم سماعا مجردا عن البرهان ... قوله فحري بنا بالتخفیف مصدر ...
انجام: و ان یجعل قوله «و الاحوال التی تعتبر للاجسام من کمیتها» ابتداء الکلام فی بیان الاحوال العارض باعتبار الکمی و تفصیلها الی اقسامها کما ذکرنا ثم لا یخفی ما فی حمله قوله او معها علی ما ذکره من التکلف بخلاف ما ذکرنا فتدبر
[الذریعه 6/ 142و 143؛ هدی العارفین 2/312؛ دنا 4/311 (11 نسخه)]
آغاز: «لایلزم ان یکون متحرکا. قوله: طبیع غیر محدودة. کان المراد بها قابلة للقسم الی غیر النهایة و لا ینتهی قسمتها الی حد» که در پیرامون عبارت شیخ «و قال قوم انها طبیعة غیر محدودة» است؛ انجام: برابر
از فصل 1 مقاله 2 سماع طبیعی درباره حرکت؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: جمعه 25 محرم 1116ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه مد ظله» دارد و همین میرساند که حاشیه از پسر است و در روزگار او نوشته شد نه پدر که در 1098 درگذشت و نویسنده
نسخه ما از او به مانند مرده یاد کرده؛ جلد: تیماج زرد، 56گ،24 سطر (7×17/5)، اندازه: 35/1×24/5سم [ف: 3 - 244] و [فیلم ها ف: 3 - 192]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1399
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 250]
آغاز: و أخرجوا منها أي من الحرک التی هی الکیف السیال کا: علی بن عزیز اﷲ، تا: 1118ق [تراثنا: س13ش2و3 - 316]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1122ق؛ داراي سرلوح؛ 150گ، 16 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 2 - 61]
در فهرست از آقا حسین خوانساري دانسته شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد یعقوب، تا: 1148ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، یادداشتی از «علیقلی میرزا»؛ تملک:
محمد مهدي بن هدایت اﷲ، عبداﷲ منشی طبري در سال 1281؛ وقف کتاب بر کتابخانه سپهسالار در سال 1297 و مهر «اعتضاد السلطنه» (مربع)؛ کاغذ: سپاهانی نخدي نازك، جلد: تیماج زرد، 146گ، 27 سطر (10×18)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 4 - 239]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1403
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 252]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز تا فصل اول از مقاله سوم فن سماع طبیعی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 268ص (1-268)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 5 - 177]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1419
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 260]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از محقق خوانساري دانسته است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ در حیات مؤلف با حواشی «منه مد ظله»، مصحح؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج دارچینی ساده، 111گ، 17 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 1 - 112]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1420
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 260]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-uš šifā = š.-uš šifā’
رضوي، محمد جمال
razavī, mohammad jamāl
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
حاشیهاي است از محمد ملقب به جمال رضوي بر الهیات شفا. مؤلف در دیباچه کتاب میگوید: «از میان شروح و حاشیههاي شفا، تنها حاشیه صدرالمتالهین است که براي تنقیح مقاصد و کشف مطالب شفا سودمند است و آن حاشیه نیز بیشتر عبارات دشوار شفا را فرو گذارده. من هنگامی که سر گرم مطالعه شفا بودم، با یاري حاشیه صدرالمتألهین و دیگر مصنفات شیخ، به حل همه معضلات شفا نائل آمدم و اکنون قسمتی از آنچه در خاطر اندوخته بودم فراموشم شده و از بیم آنکه بقیه نیز دچار نسیان گردد به نوشتن این حواشی پرداختم و با خود عهد کردم که به تفسیر و توضیح سخنان شیخ بسنده کنم و در هر مورد ایراد و یا نظري مخالف نظر او داشتم ایراد و نظر خود را فرو گذارم و در برخی مباحث درباره سخنان شیخ به تفصیل سخن گفتهام.» مؤلف از صدرالمتالهین بیشتر با عنوان صدرالمحققین و از محقق خراسانی صاحب حاشیه بر شفا با عنوان فاضل خراسانی یاد میکند. نگارنده در سراسر کتاب تا آنجا که تتبع دست داد، از آقا حسین خوانساري و حاشیه او ذکري ندید. مؤلف از تعلیقات شیخ بسیار یاد کرده و در یکجا (برگ 589 نسخه ش 1787 مجلس) در اینکه همه تعلیقات از شیخ باشد تردید کرده است. معمولاً در نقل عبارات شفا اکتفا به جملهاي کوتاه نکرده و بسا که یک سطر یا بیشتر از آن را نقل و عنوان ساخته است. (عبدالحسین حائري) در الذریعه (ج 6 و13) و دو فهرست دکتر مهدي و قنواتی از چنین شرحی یاد نشده است.
آغاز: افتتح و اقول الحمدﷲ فاتق ظلم العدم بنور الوجود ... فیقول الراجی الی عفو ربه الغنی محمد جمال الرضوي عامله اﷲ بلطفه الخفی، ان کتاب الشفا کتاب لا یخفی علو شانه ... لم یطلع علی شرح له یکشف عن وجوه فوائده ... غیر حواش کتبها العلام المحقق ... العقل الحادیعشر صدر المل و الدین محمد الشیرازي ... قال الشیخ الرئیس ابو علی ... الغرض من هذه المقال بیان موضوع هذا العلم و منفعته و اسمه و ایراد فهرست ما سیورده فی هذا الکتاب و بعض ما هو للمباحث ا تی کالمبادي فی ابتدا و طلب موضوع الفلسف الاولی. للشیخ فی هذا الفصل مطلبان انجام: و بالجمل کل مرکب من المبادي المختلف و انقسامه الیها انقسا ما فی الکمی بل فی الوجود و اﷲ الموفق للصواب فی کل باب و علیه قصد السبیل
آغاز: برابر؛ انجام: وله و الحکمة فضيلة التي هي تاليه العفة و الشجاعة ... قوله و لان الدواعي شهوانية و غضية و تدبيرية فالفضائل ثلثة ... هي القوة الشهوانية الداعية الي شهوات مثل.
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف:
محمد جعفر کبودر آهنگی، 1228؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 449گ، 25 سطر، اندازه: 6/ 20×9/ 28سم [ف: 1 - 300]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد حسین، تا: 1216ق؛ کاغذ: اصفهانی نازك، جلد: تیماج مشکی، 846ص، 17 سطر، اندازه: 15× 21/5سم [ف: 5 - 178]
حاشیة الشفاء - شفاء القلوب
ḥāšīyat-uš šifā’
خاتون آبادي اصفهانی، محمد حسین بن عبدالباقی، - 1233 قمري
xātūn-ābādī esfahānī, mohammad hoseyn ebn-e ‘abdol-bāqī (- 1818)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تاریخ تألیف: پنجشنبه 20 صفر 1188ق
حاشیه مختصر توضیحی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الشفاء» ابن سینا، که فقط به مشکلات آن کتاب پرداخته و بنا به گفته محشی سعی میکند تا مطالب را با اخبار و احادیث و روش ائمه علیهم السلام وفق دهد. این حاشیه را خواتون آبادي در بیست و شش سالگی تألیف کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4838
آغاز: نحمدك یا من عجزت عن معرف ذاته اوهام العارفین و تحیرت عن وصف صفاته أفهام الواصفین؛ انجام: و ان اخطأ فمن نفسه الخاطئ العاصی و اﷲ غفور رحیم ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 صفر 1188ق؛ جلد: تیماج مشکی، 31گ، 19 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 13 - 37]
ḥāšīyat-uš šifā’
جلوه، ابوالحسن بن محمد، 1238 - 1314 قمري
jelve, ab-ol-hasan ebn-e mohammad (1823 - 1897)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10198/2
حاشیه بر منطق و الهیات شفا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ هامش [مختصر ف: - 289]
ḥāšīyat-ul šifā’
مدرس، حسن، 1249 - 1316 شمسی
modarres, hasan (1870 - 1937)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 19/24
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف میشن، 6گ (108ر-113پ)، اندازه: 21/5×34سم [ف: - 142]
ḥāšīyat-uš šifā’
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
غیرهمانند:
آغاز: بسمله. لمقالة الاولي من الفن الخامس من الجملة الاولی و هی فی البرهان من المنطق، الشیخ رتب کتابه هذا اعنی الشفاء الذي هو شفاء من کل داء سلیما من داء التقلید الذي هو ام الامراض
با عنوان «قوله و اقول.» مقاله اولی از فن خامس در برهان؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (1پ-12ر)، 18 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: - 256]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذي وفقنا سلوك طریق الجد و البرهان لمعرف الحقیق و تحصیل الایقان ... و صلی اﷲ علی سید الاولین و ا خرین ... و آله و عترته اللذین ... قوله لما کان العلم المکتسب اه، قال؛ انجام: ما ذکره الشیخ فی القاطیقوریاس فی فصل فی ذکر امور.. فلایخلو عن اشکال و لاشتمال ... الحقیق ... فی یوم ... تعلیقاتی بر بخش برهان کتاب الشفاء که از سوي یک دانشمند شیعی نگارش یافته است. این حواشی بر مقاله اولی (از فن پنجم کتاب الشفاء) به صورت نامرتب است و گویا ناتمام مانده است.
باید دانست که مرحوم آقا بزرگ تهرانی در الذریع (ج6، صص 140-143) گزارشی از حاشیههاي شیعی کتاب الشفاي بوعلی آمده است که عمدتاً تعلیقه بر بخش الهیات و طبیعیات آن کتاب است، همچنین حاشیه دیگري بر برهان الشفاء در کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه تهران موجود است که با حاشیه حاضر تطبیق ندارد؛ خط: شکسته تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ محشی، با قلمخوردگیهایی در متن حواشی، چلیپا در هامش؛ کاغذ: شرقی نخودي نازك، 43گ (1پ-43پ)، سطور چلیپا در هامش [ف: 40/2 - 27]
ḥāšīyat-uš šifā’
وابسته به: الشفاء ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
غیر همانند:
آغاز: قوله من معانی العلوم المنطقیة اي من مقاصدها، قوله المعانی الحکمیاي الالهیة فانها تسمی حکمة علی الاطلاق کما سنذکره؛ انجام: ذلک المعنی الذي اسند الیه المخالفة ممیزا اولیا لانه طار علیه بعد ما تم وجوب وجود فیکون من جمة لالعوارض المتاخرة عنه قوله.
فقط بخشی از آن است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (141پ-149ر)، اندازه: 11/5×21سم [ف: 20 - 317]
آغاز: قوله لیست علی و تیره واحداه و النفی داخل علی شیئین احدهما و تیر واحد و الثانی عادته للاراد و بانتفاء کل واحد من المنفیین او کلیهما یصدق قوله؛ انجام: فلم یمکن ان یوجد الان بسیلانه لان ا ن عللوجوده و ان کان فیه نفسه فکان حواشی است نسبتاً مفصل بر بخش فلسفی شفاء ابن سینا، احتمال میرود این حواشی به خط مؤلف باشد. البته بیشتر حالت یادداشتهایی دارد که به یکدیگر متصل نیستند و داراي خط خوردگی و اضافات میباشند؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1109ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج آبی،19-23سطر، اندازه: 13/2×2/ 24سم [ف: 43 - 97]
بیکا، تا: قرن 12؛ قطع: خشتی [د.ث. مجلس]
آغاز: الحمد ﷲ ... فی ابتداء طلب موضوع الفسلفة الاولی اقحام لفظ الابتداء بناء علی ان الفصل الثانی ایضا فی ذلک الطلب ... فبالحري ان نشرع فی تعریف المعانی الحکمی الحري یمکن ان یکون مصدرا و ان یکون علی صیغفعیل و علی الاول یکون الجار متعلقا ... لیست هی بانها اعمالنا و احوالنا قال بعض العلماء بانها بالکسراي؛ انجام: انتهی و علی هذا الاحتمال الاخیر لایکون قول الشیخ الذي لا یمکن القول به اشارالی ما ذکره من عدم امکان الا له تعالی موضوعا لهذا العلم بل المراد ان القول بکون الاسباب.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1226ق؛ 15ص (654- 668)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1429]
مؤلف ناشناخته؛ خط: نستعلیق، کا: = مؤلف، بیتا؛ داراي قلم خوردگی بسیار؛ قطع: جانمازي [میراث شهاب: س9ش2 - 11]
ḥāšīyat-uš šifā (ilāhīyyāt)
تنکابنی، طاهر بن فرج اﷲ، 1280 - 1360 قمري
Tonekābonī, tāher ebn-e faraj-ol-lāh (1864 - 1941)
محشی این حاشیه (ظاهراً میرزا طاهر تنکابنی) حاشیههایی بر کتب دیگر نیز دارد براي نمونه میگوید: این حاشیه متعلق است به اول امور عامه اسفار (برگ 15ر، پ).
[الذریعه ج 6 ش 765، 1543 و 11/ 46 و 115/57، 361 و 2/269 و 21/ 333]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3843
آغاز: من کتاب الشفا فی اللهیات عشره مقالات (سفید) فی ابتداء طلب؛ انجام: کادان یصیررباانسانیا ... و المنه قد فرغت من سواده یوم ثالث صفر 1299
خط: نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ محشی با نشان هاي «ص، ص س، م، اقا حسین، سید احمد (ظاهرا علوي مذکور در الذریعه ج 21ص333) م ح ق، (که گویا حاشیه مذکور در الذریعه ج 6 ش 766 باشد) محاکمات»؛ در برگ 1ر، این عبارت دیده میشود: «این یک مجلد شفا با یک مجلد دیگر امانه خدمت جناب سید مصطفی سپرده شد که به خدمت ... سید احمد بهبهانی یا قائم مقام شرعی ایشان تسلیم نماید حرره الاقل صالح بن محمد الموسوي الخلخالی ذیحجه الحرام 1337» ظاهراً کتابخانه میرزا طاهر تنکابنی به وسیله صالح خلخالی به خانواده بهبهانی منتقل شده است؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، رویه تیماج حنایی، 106گ، 24-25 سطر (10/5×15)، اندازه: 18×22سم [ف: 17-80]
ḥāšīyat-uš šamsīyya
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمري
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201 - 1274)
وابسته به: الشمسی فی القواعد المنطقیة = الرسالة الشمسیة؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600-675)
نصیرالدین محمد طوسی، با عنوان «قال، قلت» حاشیهاي که محشی مطالب شمسیه را رد میکند.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 559/3
آغاز: بسمله هذه فوائد من الاستاد و العلامة نصیرالملة و الدین نور ضریحه علی شرح الشمسیه لمولانا قطب الملة و الدین الرازي نور قبره، قال ما یجب ان یعلم فی المنطق اما ان یتوقف الشروع ... قلت یلزم مما ذکره توقف الشروع فی المقدمعلی المقدمه؛ انجام: ناتمام: قولکم المحکوم علیه و به فی القضیته ... و الالکان المرکب من الواسطة قضیة لا حملیة و لاشرطیة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ مغزي میشن، 16ص (71-86)، 20 سطر، اندازه:
13/5×2/ 21سم [ف: 5 - 81]
ḥāšīyat-uš šamsīyya
فخرالدین حسینی، محمد بن حسین، - 984 ؟ قمري
faxr-od-dīn-e hoseynī, mohammad ebn-e hoseyn (-1577)
وابسته به: الشمسیة فی القواعد المنطقیة = الرسالة الشمسیة؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600-675)
بخشی است کوتاه از سید سماکی (ظاهراً سید فخرالدین حسینی) در بیان حروف ملفوظی و ملبوبی و زیر و بینات و عنوان آن چنین است: «من فوائد السید السماکی حاشیه علی الرسالة الشمسیه.»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3936/3
بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 1ص(152)، اندازه: 13×19سم [ف: 10 - 2049]
ḥāšīyat-uš šamsīyya
موصلی، فاضل بن ابی اسحاق
mūselī, fāzel ben abī eshāq
وابسته به: الشمسیة فی القواعد المنطقیة = الرسالة الشمسیة؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600 -675)
حاشیهاي است بر شمسیه و نویسنده در تحت کلمه «قوله» مطالب شمسیه را ذکر می کند و سپس به شرح این مطلب میپردازد. این کتاب حاوي همه ابواب نیست و فقط باب تصورات در آن آمده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1247/1
آغاز: بسمله، قوله و رتبته علی مقدمه الضمیر راجع الی الکتاب المذکور؛ انجام: علی رسوله الصلوات و التحیات و علی اله و اصحابه اشرف الارومات ... اصلح اﷲ شانهما و صانهما عما سانحهما ... و حسن توفیقه.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن علی بن محمد، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، قهوه اي، 117ص (1-117)، 23 سطر (8×12/5)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 9 - 231]
ḥāšīyat-uš šamsīyya
وابسته به: الشمسیة فی القواعد المنطقیة = الرسالة الشمسیة؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600-675)
غیرهمانند:
آغاز: قوله العلم اما تصور فقط و هو حصول صور الشیء فی العقل او تصور معه حکم و هو اسناد امر الی آخر و یقال للمجموع تصدیق و ههنا اعتراضات آ (کذا) انه فسر التصور القسیم للتصدیق بمجرد الادراك و هو حصول صور الشیء فی العقل من غیر تعرض لشیء آخر؛ انجام: و تعلق احد الشیئین با خر اعم من ان یحتمل الصدق و الکذب ام لا. وي در مبحث تقسیم علم به تصور و تصدیق 21 اشکال بر متن شمسیه وارد کرده سپس به ترتیب به آنها پاسخ داده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه پارچه اخرا، 6ص، 27 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 24 - 155]
آغاز: قوله العلم اما تصور فقط و هو حصول صورة الشيء في العقل او تصور معه حكم و هو اسناد امر الي آخر و يقال للمجموع تصديق و ههنا اعتراضات آ (كذا) انه فسر التصور القسيم للتصديق بمجرد الادراك و هو حصول صورة الشيء في العقل من غير تعرض لشيء آخر؛ انجام: و تعلق احد الشيئين بالآخر اعم من ان ي حتمل الصدق و الكذب ام لا
وي در مبحث تقسيم علم به تصور و تصديق 21اشكال بر متن شمسيه وارد كرده سپس به ترتيب به آنها پاسخ داده است؛ خط: نستعليق، بيكا، تا: قرن 9؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ كاغذ: نخودي، جلد: مقوا رويه پارچه اخرا، 6ص، 27سطر، اندازه: 17×26سم (ف: 24- 155]
آغاز: قوله العلم اما تصور فقط و هو حصول صورة الشي في العقل؛ انجام: اعم من ان يحتمل الصدق و الكذب ام لا واالله اعلم. حاشيه اي است بر مبحث علم شرح شمسيه. محشي بيست و يك اعتراض ايراد كرده و بعد به ترتيب جواب داده است.
در فهرست «حاشية تحرير القواعد» دانسته است؛ خط: نستعليق، بي كا، تا: ذيحجه 851ق؛ افتادگي: انجام؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ كاغذ: حنايي، جلد: پارچه اي زرد اخري، مختلف السطر، اندازه: 17×26سم [ف: 1- 354]
حاشیة الشوارق- حاشیة شوارق الالهام
ḥāšīyat-u šawāriq-il ilhām
رونق علیشاه کرمانی، محمد حسین بن محمد کاظم، - 1230 ؟ قمري
rownaq-‘alī-šāh-e kermānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad kāzem ( - 1815)
وابسته به: شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
بناء بر آنچه که نوشته شده: (در سطحی که از به هم آمدن مجموع لبه صفحهها پدید میگردد) مؤلف میرزا محمد حسین کرمانی، احتمالاً از مردم قرن 13 ه-.ق. است.
آغاز: بسمله. اول دفتر بنام ایزد دانا ... اما بعد فیقول ... محمد حسین بن محمد کاظم المنشی الکرمانی ... هذه تعلیقات علی الشوارق
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاج محمد هادي سبزواري، تا: جمعه پایان شعبان 1263ق، جا: تهران مدرسه محمودیه؛ کاغذ:
فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 88گ، 20 سطر (8×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 532]
آغاز: برابر؛ انجام: افعاله الحدیث (تم هذه النسخ الشریف التی صنفه هادي المضلین ... میرزا محمد حسین کرمانی ... فی شهر شوال سن 1270)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 123گ (2پ-124ر) [ف: 10 - 1575]
آغاز: و بیان فاید ما للعلم کما هو المحقق فی موضعه و اما تقدیم هذه الاربع فلا؛ انجام: و القی فی هویتها مثاله فاظهر منها افعاله الحدیث.
حاشیه بر جلد اول است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 22 ذیقعده 1271ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 200گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 11 - 114]
آغاز: الفاضل النوري حیث تفطن بما هو الحق وجوده؛ انجام: فلا بد ان یجوز فیها ما یجوز فی الکل و هو الافضال ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، 20 سطر (6×13)، اندازه: 11×17سم [الفبائی ف: 638]
فقط امور عامه را دارد؛ بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 306]
ḥāšīyat-u šawāriq-il ilhām
بسمل شیرازي، علی اکبر بن علی، 1187- 1263 قمري
besmel-e šīrāzī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1774 - 1847)
وابسته به: شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
تاریخ تألیف: ربیع الاول 1252ق
آغاز: بسم اﷲ خیر الاسماء - الحمدﷲ الذي جعل صدور العلماء شارق شموس معرفه الحقایق علی التحقیق ...
آغاز: برابر؛ انجام: من جهت شرف العلم کما فی الهندسة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1081ق؛ ضمیمه نسخه ش 25045 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ان النافین لا ینفون الوجود الذهنی بنظم بل ینفونه بهذا لوجه المخصوص اي لحصول فی الذهن کما اظهر من اولهم - تمت فی 14 شوال المکرم سنه 1261
کا: ابراهیم طباطبائی، تا: شوال 1261ق؛ 67گ، 15 سطر [ف: 1- 318]
ḥāšīyat-u šawāriq-il ilhām = ḥāšīyat-uš šawāriq
واحدالعین، اسماعیل بن محمد سمیع، - 1277 ؟ قمري
vahed-ol-‘eyn, esmā‘īl ebn-e mohammad samī‘ ( -1861)
وابسته به: شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام یکی از دو شرح ملاعبدالرزاق بن علی لاهیجی ( - 1051ق) است بر تجرید الکلام خواجه و حاشیه از ملاسمیع اصفهانی واحدالعین میباشد. آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... المقصد الاول فی الامور العام و الاولی ان یعرف الامور العام بانها نعوت کلی تعرض الموجود بما هو موجود.
انجام: و هذا هو الحق الذي لا محیص عنه و قد سبق من المصنف خلاف ذلک فلا تغفل و تذکره
چاپ: در کرانه شوارق به سال 1277ق؛ مشار عربی، ص285؛ تهران، سنگی، 1311ق.(در هامش)، رحلی، 239ص [الذریعه 6/ 144]
آغاز: بسمله، و عللوا ذلک بان مالا یعلم الخ هذا التعلیل علیل اما اولا فلانالانم ان العلم ثبوت ش لش موقوف علی العلم بثبوت الش فی نفسه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی به لفظ «منه» و بعضاً از ملا علی نوري؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 105گ، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 146]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ هامش [مختصر ف: - 289]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد طاهر بن محمد صالح حسینی مازندرانی، تا: 17 ذیحجه 1235ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات: 1 - 272]
خط: نسخ، کا: برات علی بن محمدتقی، تا: دوشنبه 25 شعبان 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 70گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 4 - 240]
آغاز: بسمله، قوله و لم یحتو لما یدانیها، أقول: اي یقرب منها قوله لاوائد الفوائد أقول جمع آود و هو الثفل اي الفوائد الثفیل التی قل من یحملها جل ثقلها فافهم، قوله: استعرضت ذاتی دون اسن تطعون، أقول: اي عند اسن الطعون؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: رمضان 1271ق؛ مصحح، داراي سرلوح زیباي مرصع، مجدول مذهب، با کمند طلایی؛ کاغذ: شرقی، 164گ (1پ-164ر)،11سطر، اندازه: 7×14سم[ف: 36- 637]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن حاجی مصطفی تهرانی، تا: سهشنبه 20 رمضان 1273ق، جا: سبزوار مدرسه فصیحیه [ف: 3 - 84]
ḥāšīyat-u šawāriq-il ilhām
علامه حائري مازندرانی، محمد صالح بن فضل اﷲ، 1297 - 1391 قمري
allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lāh (1880 - 1971)
وابسته به: شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
تعلیقات متفرق و پراکندهاي است بر فصل دوم شوارق.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11418/3
آغاز: قوله خلط بین الاصطلاحین اقول بل هو جمع بین الاصطلاحین و تحقیق هما مع فوائد آخر؛ انجام: و علی هذا القیاس سایر مفاهیم الکلیات و الحدود و التزام بمهی اخري یوجب التسلسل ... التالیف هنا فعلی واقعی فلایجري انقطاعه بالاعبار فتامل و ثانیا بالحل
خط: مختلف، بیکا، بیتا؛ کاغذ: مشقی نخودي، جلد: میشن خرمایی، مختلف السطر، اندازه: 10×21سم [ف: 16 - 401]
ḥāšīyat-u šawāriq-il ilhām
شرندي قزوینی، کلبعلی بن عباس، ق14 قمري
šerendī qazvīnī, kalb‘alī ebn-e ‘abbās ( - 20c)
وابسته به: شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قوله، قوله»، استفاده شده از درس استاد محشی آقا علی مدرس زنوزي بنا به نوشته مؤلف روي جلد این نسخه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3913
آغاز: قوله نفس المسائل أي المحمولات المنتسبة الی الموضوعات لا مطلقا بل بشرط کونها متعلق للاذعان؛ انجام: و القدر عبارة عن صح الصدور و اللاصدور فیکون متساویاً
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 134گ، مختلف السطر، اندازه: 11×5/17سم [ف: 10-292]
ḥāšīyat-u šawāriq-il ilhām
همدانی، ملارضا، قرن 13 قمري
hamadānī, mollā-rezā (-19c)
وابسته به: شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
حاشیهاي است به صورت «قوله، قوله» بر متنی کلامی. در اول نسخه با عنوان «حاشیه حاجی ملارضا بر شوراق» معرفی شده است. «شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام» از تألیفات عبدالرزاق لاهیجی است و علامه تهرانی چند حاشیه بر آن را معرفی نموده ولی از حاشیه ملارضا نامی به میان نیاورده است. در این حاشیه به اقوال صدرالدین دشتکی و قوشچی که از شارحان تجرید بوده اند، اشاره شده است.
آغاز: بسمله حمدله و صلا قوله و طریق الاکتساب الخ أقول بعد ادعاء أن الوجود معلوم بحقیقته فطریق اکتسابه مقصور ... اي مطلقاً قوله فلانه انما یکون للمرکب الخ انجام: ولما کان الخروج الی الطریق المصادف یصادف فی الاکثر الی الغریم فلا یقال انی خرجت فصادفته اتفاقاً. هذا آخر ما تیسر لناشرحاً و جرحاً [الذریعه 6/ 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1238ق؛ کاغذ: فرنگی آش و مهره خورده، جلد: تیماج مشکی، 201گ، 17 سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×22سم [ف: 7 - 282]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 312 کتابخانه ملی ذکر شد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مهر: «عبده الراجی أیوب الحسینی» (بیضی)، «عبده ابوالفضل الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 86گ، 13سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 482]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه ش 312 کتابخانه ملی ذکر شد؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 115گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 10 - 443]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ در اول نسخه با عنوان حاشیه حاجی ملارضا بر شوارق معرفی شده؛ واقف: میرزا محمدحسین همدانی، 1324؛ جلد: تیماج مشکی، 73گ، 20-21
سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 3 - 1528]
ḥāšīyat-u šawāriq-il ilhām
وابسته به: شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
غیر همانند:
آغاز: قوله؛ لیکون المراد من العلم نفس المسائل. اقول ان قیل اذا قدرنا قولنا بامورلم یکن العلم نفس المسائل؛ انجام: قوله: فتدبر. اقول: لعله اشار الی ان لایمکن ... شرطاً اوشطراً فتامل
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 152گ، 11سطر (5/5×4/13)، اندازه: 11×5/17سم [ف: 4 - 239]
آغاز: حکم النظری التی للفلاسفه فیقسم الی العلم المتعلق بامور یستغنی عن الماد فی الوجود و التصور ... قال الشارح المقاصد الکلام هو العلم بالعقاید الدینی عن الادل الیقینیة؛ انجام: قوله فلیستعمل بدل المبدء المحتاج الیه یعنی ان ابیت ان تسمی العدم مبدء لشی آخر فلیسمه محتاجاً الیه و هو محتاج الیه بالقیاس الی غیره و لا عکس.
از: ناشناخته، درگذشته: حدود قرن 13. حاشیهاي است با عنوانهاي «قوله-قوله» بر کتاب شوارق الالهام ملا عبدالرزاق لاهیجی فیاض که در ضمن آن برخی از حواشی ملا محمداسمعیل اصفهانی را آورده و در بین سطور میتوان نام محمداسمعیل را مشاهده نمود؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ احتمالاً به خط مولف میباشد؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، 70گ (1ر- 70ر)، 20 سطر، اندازه: 9×12/5سم [ف: 35 - 535]
آغاز: بسمله قوله فلأقدم مقدمة اه اقول کان القدما یذکرون فی المقدمة ما یسمونها بالرؤس الثمانیة
حاشیه کوتاهی است با عناوین «قوله - قوله» بر «شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام» ملا عبدالرزاق فیاض لاهیجی. جزء اول حاشیه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 16 رجب 1253ق؛ 109گ، 10 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 1528]
از عبدالرزاق لاهیجی، متن از: علی قوشچی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «و رفعناه مکانا علیا»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 92گ، 18 سطر (9×5/14)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 4 - 1383]
ḥāšīyat-u šawākil-il ḥūr fī š.-i hayākil-in nūr = ḥāšīyatu š.-i hayākil-in nūr
قره باغی، یوسف بن محمد جان، - 1054 ؟ قمري
qara bāqī, yūsof ebn-e mohammad jān ( - 1645)
وابسته به: شواکل الحور فی شرح هیاکل النور؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
یادداشتهایی است از مولی یوسف بن محمد جان قرهباغی محمد شاهی معروف به کوسج بر کتاب «شواکل الحور فی شرح هیاکل النور» از جلال الدین محمد بن اسعد دوانی در شرح بر کتاب «هیاکل النور» شیخ شهاب الدین سهروردي (-587 ق).
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 544/1
آغاز: بسمله و یجوز فیه قیام و قیم کتب فی الحاسة واصل قیام قیوام ثم ادغم نقلت الواویاء علی وزن فیعال؛ انجام: فبلغ علی الغایبین سلامی. هذا آخر اقوالی فی هذا الکتاب آخر یوم الثلثاء اول العشر الثالث من اول الربیعین سن الف و سبع و اربعین هجری فی بخارا فی قری سفید مولا. حامداً مصلیا ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سرخ، 22 سطر (8×17)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 446]
حاشیة شواهد الربوبیة- تقریرات شواهد الربوبیة فی المنهاج السلوکیة
ḥāšīyat-uš šawāhid-ir rubūbīya
سبزواري، هادي بن مهدي، 1212 - 1289 قمري
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
وابسته به: الشواهد الربوبی فی المناهج السلوکیة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
افادات و یادداشتهایی است بر کتاب شواهد الربوبیه، صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازي. حاجی سبزواري کتاب شواهد الربوبیه را تدریس مینموده و مکرر آن را درس داده و ضمن آن مشکلات متن را توضیح داده و تحقیقاتی ارزنده نیز درباره کلام ملاصدرا نموده و در نتیجه این حاشیه، هم توضیحی است و هم تحقیقی با عباراتی روان و عاري از تکلف. این اثر از بهترین و پختهترین آثار حکیم سبزواري محسوب میشود که در اواخر عمر خویش آن را پدید آورده است. (فاضل)
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدﷲ الذي اعیان عالم الامکان مشاهد تجلیات ذاته ... فهذه حواشی من ... الهادي ابن المهدي السبزواري ... علی ... الشواهد الربوبی ...
انجام: علی مزاجه المرطوب حاکتها بالمیاه و الامطار و من هنا شرط التنقیه قبل الریاضه فی آخر شرح حکم الاشراق
چاپ: سال 1286ق چاپ شده
[الذریعه 6/ 144و 14/ 144]
خط: نسخ، کا: حسن، تا: 1267ق [الفبائی ف: - 204]
آغاز: (بسمله) قوله لان غیره به یکون متحققا اه. هذا یوهم المصادره و لیس بمصادر لانه من المحققات عقلا و اتفاقا ان المهی من حیث هی لیست الاهی لا تستحق لحمل الموجود و لا المعدوم و الخلاف هو بعد الجعل ان الاصیل یعنی الموجود؛
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم تهرانی، تا: 1270ق،جا: سبزوار؛ این نسخه در زندگی سبزواري و در سبزوار نوشته شده و کاتب در صدر نسخه نوشته شده «هذه حواشی فی المحقق الالهی العارف الربانی استاد الکل الحاج ملا هادي سبزواري»؛ تملک: عبدالوهاب اصفهانی به تاریخ 1274؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواي سفید، 382ص، 17 سطر، اندازه: 11/5×40سم [ف: 10 - 632]
آغاز: قوله لان غیره به یکون محققا؛ انجام: فی آخر شرح حکم الاشراق تمت الحاشیه
خط: نسخ، کا: ابراهیم طهرانی، تا: 1272ق؛ کاتب دیباچه را ننوشته، کاتب ابراهیم طهرانی شاگرد محشی است و از نسخه اصل نوشته؛ واقف: فهرستی؛ 117گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 89]
آغاز: برابر؛ انجام: فلم یأخذ التردد و نفس عمرو نعم یصدق ان صور التردد فی نفس عمرو بواسط علمه بزید و تردده.
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد علی کاشانی، تا: 1278ق، جا: سبزوار؛ مصحح؛ تملک: ابوالقاسم کاشانی (کاتب) با مهر «عبده ابوالقاسم بن محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 115گ، 23 سطر، اندازه: 5/15×22سم [ف: 1 - 216]
آغاز: برابر؛ انجام: احد القاب الکلی بل الرحم الواسعه اللهم اجعل مالنا الرحم و تمم بالحکمه و کمل الکلمه ... کتبه العبد ... غلام رضا ابن الحسین السمنانی فی ... 1286
خط: نسخ، کا: غلام رضا بن حسین سمنانی، تا: 1286ق؛ 199گ (1پ-199پ) [ف: 23 - 523]
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسمعیل بن محمد زمان سراب، تا: 15 ربیع الثانی 1287ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 144گ، 22 سطر (6×15)، اندازه: 11×22سم [ف: 11 - 2474]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1289ق، براي آخوند ملاعبدالوهاب؛ تملک: فاضل تونی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 292گ، 16 سطر (5/6×12)، اندازه: 11×12/5سم [ف: 532]
آغاز: قوله المشه الاول ما یفتقر الیه فی جمیع العلوم؛ انجام: ماهی لحالها و مع ذلک ... نداتها المظلمه
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1298ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 15×12، اندازه: 17×22سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ شیرین، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کاهی صیقلی، جلد: تیماج قهوه اي، 23 سطر (5/ 6×18)، اندازه: 13×23/5سم [ف: 4- 1954]
از آغاز تا اشراق پنجم، از مشهد پنجم را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواي سفید ته میشن، 90گ، 22 سطر (9×16)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 4 - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: فلم یأخذ التردد نفس عمرو نعم یصدق ان صور التردد فی نفس عمرو بواسط علمه بزید و تردده. تم الکتاب بعون الملک الوهاب بید العبد الاثیم (نانوشته)
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ یادداشت کتابخانه محمد کریم اشراق جهرم 1355، شرح مفصل خوابی که یکی از شاگردان مرحوم حاجی (ظاهراً سبزواري) از وي تقاضاي تدریس کتب ملاصدرا می کند. استاد مذکور شرح اصول کافی و حاشیه شرح اسماء حسنی نوشته بوده است. ضمن خواب از میرزا عباس دارابی یاد شده است: «و من چنان فهمیدم که اشاره فرمودند به حاشیه شرح اسماء حسنی در ذیل کلام محیی الدین طول اﷲ ذلک الیوم که مرحوم حاجی نوشته اند اي الیوم الطوبی ... کتاب خود که همراه داشتیم که اسفار چاپی بود باز نمود، دیدم اسفار نیست. سؤال نمودم که چه نسخه است؟ تلامذه گفتند تقریرات خود ایشان است» (متأسفانه ناتمام مانده است و ظاهراً یک برگ پس از آن افتادگی دارد)؛ تملک: نعمت اﷲ احقاقی ولد محمد باقر در 9 ذیحجه 1347؛ جلد: تیماج مشکی، 100گ (2ر- 101ر)، 21 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 176]
آغاز: هده حواش من الحقیرالمحتاج ... عسی اﷲ ان یوفقه للاتمامک حرره فی شوال سن 1269 قوله لان غیره به یکون متحققاً؛ انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی رنگی؛ نوع جلد: تیماج سبز، 202ص، 16 سطر (7×12)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 35 - 687]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 167گ
(1 -167)، 18 سطر (6×15/5)، اندازه: 11/5×21سم [ف: 12 - 61]
آغاز: برابر؛ انجام: و عدمه ناقص ... کالفصول الاخیرة البسیطة و الاجناس العالیة
بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 48گ (48پ-95پ) [ف: 325]
آغاز: بسمله قوله فی سلسل النزولیه اولها عقل الکل و هو القضآء الاجالی و القلم الاعلی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ بدون خطبه و خاتمه است؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 192گ، 21 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 2 - 654]
تا مشهد دوم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1521]
آغاز: برابر؛ انجام: فان البیاض المعین المدرك للباصرة مجردة عن المادة لاعن الوضع المعین
بی کا، بیتا؛ نسخه نخستین روي کاغذ شکري و با خط شکسته نستعلیق (شاید از آقا علی مدرس زنوزي) و حاشیههایی فراوانی از او با امضاي صریح و یا نشان «110 عفی عنه»؛ جلد: تیماج قرمز، 204ص (421-624)، 13 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 5 - 186]
آغاز: برابر؛ انجام: و تمم الحکمة و اکمل الکلمه بحق محمد و آله العصمه سلام اﷲ علیهم اجمعین
خط: نستعلیق، کا: فتح اﷲ، بیتا؛ واقف: قائم مقام، 217گ، 15 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 4 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: و تمم الحکم و کل الکلیه بحق محمد و آله
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: نائینی؛ 203گ، 19 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 4 - 88]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ [ف: 3 - 85]
ḥāšīyat-uš šawāhid-ir rubūbīya fi-l manāhij-is sulūkīya
نوري، علی بن جمشید، - 1246 قمري
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd (- 1831)
وابسته به: الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حواشی از مولی علی بن جمشید نوري ماندرانی سپاهانی فیلسوف که پراکنده از اشراق سوم شاهد یکم مشهد یکم تا اشراق شانزدهم شاهد دوم مشهد چهارم عباراتی را میآورد و نکتههایی از خود میگوید و در آن به ورق و سطر نسخهاي که در دست نوري یا نویسنده حاشیه بوده هم اشاره می شود.
[الذریعه 6/ 144]
خط: تحریري، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: قرن 13؛ هامش [مختصر ف: - 290]
آغاز: بسمله و به نستعین فی کتاب شواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیه در ورق اول قوله الاشراق الثالث ان شمول الوجود لیس کشمول الکلی قوله لیس کشمول الکلی للجزئی تستهدیه قوله تعالی الا انه بکل شیء محیط و تلک الوحدة یسمی عند قوم بالوحدة فی الکثر نوري نوراﷲ رمسه؛ انجام: حاشیه یک سطر بعد قوله و اشتدت نقمته و ربما فی ظاهر الامر ان بین ما ذکرناه اولا.. و بین انقطاعه عن کل واحد من اهلها منه.
خط: تعلیق، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1287ق؛ 30گ (73پ-102پ) [ف: 3 - 244]
آغاز: (ص 9) بسمله قوله بلسان الرمز بل بلسان عربی مبین ... اي الجامع لجوامع الاسماء
حاشیه شواهد و مفاتیح الغیب از او و دیگران؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ؟، تا: ذیحجه 1291ق؛ جلد: میشن قهوه اي، 263ص، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 24/3 - 106]
ḥāšīyat-uš šawāhid-ir rubūbīya
زنوزي، علی بن عبداﷲ، 1234 - 1307 قمري
zonūzī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1819 - 1890)
وابسته به: الشواهد الربوبی فی المناهج السلوکیه؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
در این حاشیه که با عناوین «قوله، قوله» میباشد فقط مقداري از آغاز کتاب حاشیه شده و نقلهایی از نوري دارد که گویا مراد ملا علی بن جمشید نوري (1246ق) باشد و حاشیهاي بر همین کتاب و کتاب اسفار دارد.
آغاز: قوله الوجود احق الاشیاء بالتحقیق لان غیره یکون به متحققا اقول لاریب ان کل ما بالعرض و بالغیر وجه تقییدی لابد ان ینتهی الی ما بالذات انجام: لیس لها علم بذواتها و لابما هو حال فی ذواتها اذا لیس لها حصول فی انفسها لیصدق علیها انها حاصل لانفسها.
چاپ: در مجموعه مصنفات حکیم موسس آقا علی مدرس طهرانی (تهران، انتشارات اطلاعات: 1378)، جلد دوم، به تصحیح محسن کدیور
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5588/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی شرندي، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 13گ (1ر-13پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 14 - 353]
ḥāšīyat-uš šawāhid-ir rubūbīya
وابسته به: الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیهاي است در توضیح برخی از عبارات کتاب «الشواهد الربوبی» ملا صدرا. به نظر میرسد مطالب حاشیه، تقریرات درسی یکی از علما باشد که توسط شاگرد ایشان به رشته تحریر درآمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3/ 2880
آغاز: در تقابل هشت وحدت شرط است بنا بر مشهور و آخوند مرحوم -اعلی اﷲ مقامه- وحدت حمل را هم زیاده کرده است نه تا شده؛ انجام: همه اشیاء چنین است حتی عالم خلقت ... پس حمل وجود بر خودش است اما حمل الرابطی او حمل شیء است مثل حمل
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: احتمالاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی شکري و هندي نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 9گ (128پ- 137پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 13 - 398]
ḥāšīyat-u šawāhid-ir rubūbīya fi-l minhāj-is sulūkīya = taqrīrāt-u šawāhid-ir rubūbīya fi-l minhāj-is sulūkīya
وابسته به: الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیهاي است بر کتاب شواهد الربوبی ملا صدرا با عناوین «قوله، قوله» نسخه موجود از اوایل مشهد اول آغاز و تا پایان مشهد سوم یعنی مبحث معاد به پایان میرسد. بنابر آنچه در حاشیه این رساله آمده نویسنده یکی از معاصران و شاگردان ملا علی نوري و ملا اسماعیل اصفهانی معروف به واحدالعین بوده است. وي در آغاز رساله (حاشیه) چنین آورده: «من افادات الحکیم اللهی استاذنا علی النوري دام ظله حین تدریسه لهذا الکتاب» و در نیمه رساله بدون هیچگونه فصلی در حاشیه نوشته است: «قد تمت افادات المولی النوري دام ظله و من هنا هو تقریرات الاستاذ الملا اسمعیل دام ظله.» چند برگ بعد نیز چنین نگاشته «تقریرات الاخوند الملا اسمعیل دام ظله العالی فی مبحث المعاد من الشواهد الربوبی» که احتمال دارد ملا اسمعیل اصفهانی درس استاد خود ملا علی نوري را تکمیل نموده باشد و کلام مرحوم سید جلال الدین آشتیانی رحمت اﷲ علیه میتواند مؤیدي بر این احتمال باشد. وي در مقدمه شواهد ربوبی میفرماید: «در این اواخر که آخوند [ملا علی نوري] از کثرت سن دچار ضعف و ناتوانی شدید شده بود شاگردان حوزه فلسفه و الهیات اصفهان براي استفاده کامل به درس ملا اسماعیل حاضر میشدند.»
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13937/5
آغاز: قال اوائل الشواهد الربوبی اظلام و وهم و اشراق عقل قوله ربما یتوهم متوهم ان الوجود اذا کان موضوعا؛ انجام: فهذا الذي ذکرناه اي السر و اللم الذي ذکرناه فی باب العبادات الخمس المعروف علی الحقیق ... الی انه یتناسخ الباطن الخ.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 70گ (121ر-190پ)، 23 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 35 - 360]
حاشیه شیخ محمد تقی بر معالم الاصول - هدایة المسترشدین فی شرح معالم الدین
ḥāšīyat-uṣ ṣāfī
شریف کاشانی، فضل اﷲ بن محمد، ق11 قمري
šarīf kāšānī, fazl-ol-lāh ebn-e mohammad (- 17c)
وابسته به: الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
تعالیقی است توضیحی در عنوان «قوله، اقول» بر تفسیر «صافی» فیض کاشانی. این حاشیه بیشتر ایرادهایی است که مؤلف بر فیض دارد و تا آیه «یا ایها الذین آمنوا شهاد بینکم اذا حضر أحدکم الموت» (سور المائد: 106) نگاشته شده است.
آغاز: الحمدﷲ الحمید الذي انزل القرآن المجید و الصلوةعلی النبی المبعوث علی القریب و البعید محمد المصطفی و علی آله ائم الهدي صلوةمستمر الی یوم الوعید ...
انجام: و مراده ان شهاد بینکم مبتداء قد حذف خبره و هو فیما امر تم به تدبر.
آغاز و انجام: برابر
از اول کتاب تا اواسط سوره مائده. احتمالاً اثر خامه مؤلف همین قدر است و نسخه موجود نسخه اصلی است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، 89گ، 20 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 11 - 616]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: عبدالغنی حسینی به تاریخ 1162، تملکی بدون نام بتاریخ 1199؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی رضی الحسینی» (بیضی)، «عبدالباقی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 94گ، مختلف السطر، اندازه: 12/5×1/58سم [ف: 15 - 211]
ḥāšīyat-uṣ ṣāfī
شیرازي، لطف اﷲ بن محمد مؤمن، ق12 قمري
šīrāzī, lotf-ol-llāh ebn-e mohammad mo’men (- 18c)
وابسته به: الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
کتاب تعلیقه مختصري است در عناوین «قوله» بر کتاب تفسیر صافی استادش، ملا محسن فیض کاشانی، چنانکه بعد از خطبه مینگارد: «و بعد فهذا تعلیق علقه العبد ... علی تفسیر شیخه و استاده من علیه استناده العارف الکامل المتقن مولانا و اولانا محمد محسن قدس اﷲ نفسه و طهر رمسه المسمی بالصافی افاض اﷲ علیه و علی اخوانه من فیضه الوافی فی اثناء مباحثته ایاه جعله اﷲ خالصا لوجه و مقربا لجواره وصانه من الخطا.»
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 438
آغاز: بسمله، و نحمده علی منه الجسیم و فضله العمیم.. قوله نحمدك الخ علق الحمد بهذا الوصف؛ انجام: و هذا الوجه اولی فی تفسیر الخبرو اﷲ یعلم
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با رمز «منه دام ظله»؛ مهر: «عبده محمد هادي الحسینی» (بادامی)؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج خرمایی، 67گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: - 89]
ḥāšīyat-uṣ ṣāfī
احمد بن مصطفی
ahmad ebn-e mostafā
تعلیقی است بر اوایل کتاب صافی که در اعتقادات امامیه است و مؤلف بنا بر قول خودش در ایام تعطیلات براي توضیح مشکلات و کشف معضلات کتاب آن را نگاشته است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1938/5
آغاز: من اعظم منن اﷲ علی العباد اجراء الحمد علی لسانهم فهو المحمود بهذا الرشاد ... ان هذه نبذ من جم ما یتعلق ببعض العقاید وشرذم من جل ما علقت بالصافی من الفواید کاشف ببعض معضلاته؛ انجام: و لکنا من شد ورود امواج الفتن عین و استیلاء افواج الهموم وتظاهر الزمان الینا لامجال لنا للتوسیع و البسط و نکتفی فی المقام بهذا القدر من الکلام.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 2 - 758]
ḥāšīyat-uṣ ṣaḥīḥ wa-l a‘am
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4619/2
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم حمدا لمن جعل نظام الخلق صحیحا و بعث الانبیاء و نصب الاوصیاء ... حتی نجز الکلام الی مسالة الصحیحی و الاعمی ... .. فلما تشر فنا بملاحظ العبار من قوانین الاصول ... فسئلونی ان اعلق علی القوانین فی تلک المسئله ... فاجبت مسولهم ... قوله نور اﷲ مرقده اختلفوا فی کون العبادت اقول الظاهر؛ انجام: قوله ره لا نا نقول المسمی شرعی و التسمیه لیست ... اقول لعل هذا ... و من اجل ذلک کله صار اشرف الایام و نوروز الاعجام و کان مطابقا لثامن عشر شهر شوال من السن السابع بعد العشر الرابع من المة االثالث من الالف الثانی من هجر سید الانام علیه صلوات اﷲ الملک العلام حامدا و مصلیا و مستغفرا فی سن1247.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1247ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1512]
ḥāšīyat-uṣ ṣaḥīfat-is sajjādīya
ابن ادریس، محمد بن احمد، 543 - 598 قمري
ebn-e edrīs, mohammad ebn-e ahmad (1149 - 1202)
وابسته به: الصحیف الکاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
ابن ادریس از نخستین افرادي بود که به تهیه نسخهاي از صحیفه سجادیه به خط خود پرداخت که بعداً در دست سه تن از دانشمندان شیعی قرار گرفت که عبارتند از سدیدي، شهید اول و علامه محمد باقر مجلسی. از حاشیه او بر صحیفه کسی نام نبرده جز صاحب الذریع (ج 13، ص 358).
محتمل است حاشیه او همان لغاتی باشد که در کناره صفحات نسخه خود توضیح داده و سپس آنها را جداگانه تحریر نموده و شاهد آن این که برخی از همین لغات در نسخه شهید اول با همین عبارات ذکر شده است. مؤلف در مقدمه کوتاه خود بر این حاشیه هدف خود را چنین شرح داده: در صحیفه سجادیه لغاتی است که هر کسی معناي آن را نمیتواند درك کند و کلماتی که براي فهمشان باید به لغات ساده تري برگردانده شوند. بنابراین آنچه را که در لغتنامه یافتم درباره بعضی کلمات نوشتم و در آخر هر سخنی، حرفی از حروف کتاب را براي نشانه قزار دادم و اگر از خودم بود آن را با سین متمایز ساختم. مؤلف ابتدا عنوان هر دعا را
آورده و بعد به ترتیب متن، کلماتی را که سخت تشخیص داده، توضیح میدهد. بیشترین منابع لغوي او صحاح اللغه است. تعداد کلمات ذکر شده 605 مورد است که شامل تمامی دعاهاي صحیفه مشهور است جز دعاي 11 و دعاي 38 و «دعاؤه فی ذکر آل محمد.»
آغاز: الحمد ﷲ الذي جعل الدعاء عباد و ندب الیه و وعد الداعین الاجاب و حسن المآب و الزلفی لدیه و جعل ترك الدعاء استکبارا و توعد علیه فقال سبحانه فی کتابه المبین ترغیبا للداعین و ترهیبا للمستکبرین ... و کان اعظم ما یتداول بین المتعبدین الصحیف المنقول عن سید العابدین اذ هی حلاو ثمر اصلها سید المرسلین ...
انجام: دعاؤه فی استکشاف الهموم. التلقین: التفهیم. و لقنی: فهمنی.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر بیستم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحدیث، 1388ش، با تصحیح سید محمد حسین حکیم
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 14849
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي جعل؛ انجام: و جد صدیقا فاقطع بانه مجنون
خط: نسخ، بیکا، تا: غره جمادي الاول 1088ق؛ مصحح، محشی به فارسی، با علامت بلاغ؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 25 سطر (9×18)، اندازه: 15×26سم [الفبائی ف: - 205]
ḥāšīyat-uṣ ṣaḥīfat-is sajjādīya = š.-u ṣaḥīfat-is sajādīya
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
وابسته به: الصحیف الکاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
شرحی است بر صحیفه سجادیه که تعلیقه نیز گفته میشود شامل شرح 53 دعاي صحیفه سجادیه که مشکلات آن را طبق اصول فلسفه تشریح و حل کرده است. این کتاب اینگونه است که الفاظ مشکله را پس از لفظ قوله فلان ذکر فرموده و معانی آن را بعد از آن بیان میفرمایند و درضمن مطالب حکمی و عرفانی را هم متذکر شده و تألیف این کتاب پس از کتاب سبع الشداد ایشان و متعلق به کلمات مشکله تمام صحیفه است.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي جعل لوح الامر و الخلق صحیف لکتبه و کلماته و رقعا لسوره و آیاته ... فافقر الخلق الی غنی الاغنیا ... محمد بن محمد یدعی باقر بن داماد الحسینی ... یقول ان فی انجیل اهل البیت و زبور آل محمد (صلی الله علیه و آله) رموز اسماوی و الفاظ الهیة ...
انجام: و کذلک حیث ماورد هذا اللفظ فی سایر الموارد و القاصرون من اصحاب العصر عن نظایر هذه الدقایق و الاسرار من الغافلین فاستقم کما امرت و لا تکن من القاصرین. انتهی حاشیة الصحیف الکامل و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطاهرین
چاپ: در 1316ق با «نورالانوار» چاپ شده؛ طهران، سنگی، 1317ق، وزیري، 247ص (صص2-248) در هامش و در اواخر اندکی در متن
[الذریعه 13/ 347؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/390]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن همدانی، تا: 1051ق؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی به تاریخ سلخ شعبان 1306، محمد تقی به تاریخ 1307؛ جلد: تیماج قرمز، 93گ، 19 سطر، اندازه: 10/5×20سم [ف: 17 - 9]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1052ق؛ این نسخه با سه شرح دیگر در مجموعهاي است که متضمن شرح فارسی قاضی یزدي بر صحیفه نیز هست و چندین نقش مهر و امضاي ملا محمد باقر مجلسی بر مواضع متفرقه آن دیده می شود؛ جلد: مقوایی، 166ص (1-166) [ف: 4 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بقا ابن محمد زمان تویسرکانی، تا: 1063ق، مصحح، محشی؛ مهر: «عبده حسن الحسینی» (چهارگوش)؛ کاغذ: نخودي، اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 113گ، 15 سطر (6×13/5)، اندازه: 1/51×21سم [ف: 11 - 601]
آغاز: یدعی باقر بن داماد الحسینی ختم له فی نشاتیه بالحسنی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: غره جمادي الثانی 1065ق، جا: استرآباد؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ این نسخه عموماً از مسوده اصلی استنساخ شده؛ واقف: خان بابامشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج آلبالویی، 125گ، 15 سطر، اندازه: 3/12×5/19سم [ف: 15 - 178]
آغاز: برابر؛ انجام: فیتوهم ان قوله علیه السلام فلم اوقره- غیره مبنی علی کلام اهل اللغة و اﷲ یهدي من یشاء الی صراط مستقیم.
خط: نستعلیق، کا: جان محمد، تا: شنبه 29 ربیع الاول 1073ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 77گ (51پ-127پ)، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 38 - 645]
خط: نسخ، کا: فخر الدین بن شاه قاسم احمد شکراﷲ، تا: یکشنبه 18 صفر 1076ق؛ از روي نسخهاي که به خط مؤلف تصحیح شده بود مقابله شده؛ تاریخ وقف: 14 رمضان 1248؛ جلد: تیماج قرمز، 66گ، 20 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 13 - 154]
خط: نسخ، کا: محمد سعید نوربخش بن عبدالباقی، تا: 1 ربیع الاول 1077ق [ف: 3 - 40]
آغاز: برابر؛ انجام: علی کلام اهل اللغة و اﷲ یهدي من یشاء الی صراط مستقیم. هذه حواش ... ابن محمد امین الموسوي محمد ابراهیم القاینی ...
خط: نسخ ثلث، کا: محمد ابراهیم قاینی پسر محمد امین، تا: 1090ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 216ص، 13 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 7 - 99]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم مازندرانی، تا: 1093ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 41گ (1پ-41ر)، اندازه: 13×20سم [ف: 19-327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن احمد حسینی مازندرانی، تا: 1097ق؛ واقف: ملکزاده کوثر، 70گ، 19 سطر، اندازه: 17×19سم [ف: 6 - 227]
خط: نستعلیق، کا: مظفر بن فتح اﷲ دماوندي، تا: چهارشنبه دهه اول ربیع الثانی 1098ق؛ تملک: سید ریحان اﷲ موسوي با مهر «العبد ریحان اﷲ الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 125گ، 17 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 25 - 185]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدي ابن رشید الدین سپهري، تا: 5 ربیع الثانی 1098ق؛ یادداشت اهداء این کتاب به حضور شریعتمدار جناب آقاي آقا محمد نمود میرزا ابوالقاسم میر فندرسکی مشاور نظام؛ تملک شیخ علی اکبر مروج مورخ 10 جمادي الثانی 1360ق؛ مهر: «نجم المل و الدین عبداﷲ»، «انی عبداﷲ»؛ جلد: تیماج مشکی، 18 سطر (5/5×13)، اندازه: 10×18/5سم [ف: 2-397]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ در زمان مصنف و به امر صدر اعظم دولت صفوي در آن وقت و از روي نسخه اصل کتابت شده، و با این عبارت: «لقد ابتداء قراء علی ادام اﷲ تعالی جلالته و ابد صدارته» بدون امضاء؛ و به این دلیل میتوان حدس زد که صدر اعظم وقت این نسخه را نزد مصنف قرائت کرده، محشی از مصنف، در ابتداي نسخه شرحی از وي درباره احادیثی که سوره توحید را ثلث قرآن دانسته و اخباري که علی امیرالمؤمنین (علیه السلام) را مصداق سوره توحید خوانده با حل و تطبیق فلسفی و عقلی آنها اضافه شده، با حواشی وسیع کاتب علی تفرشی؛ جلد: تیماج به رنگ مرمر، 226ص، 12 سطر، قطع: وزیري [ف: 4 - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن ملا ولی استرآبادي، تا: رجب 1106ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 48گ (160پ- 207ر)، 15 سطر، اندازه: 13× 22/5سم [ف: 4 - 260]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مهدي مشهدي، تا: 1113ق؛ جلد: تیماج قرمز، 120گ (128پ-247)، 16 سطر، اندازه: 12×1/58سم [ف: 23 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: احسان بن جعفر، تا: 1116ق؛ اهدایی: رهبري، دي1380؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 147گ، 19سطر، اندازه: 13×21/5سم [اهدائی رهبر: 6 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1137ق؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم، جلد: تیماج یشمی، 205ص (116-320)، 13 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 10 - 1246]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز (آغاز پیش از عبارت «الاول بلا اول» در دعاء 1) و انجام (در دعاء 52 افتاده)؛ محشی با نشان «منه قدس سره» و مانند آن؛ کاغذ: سپاهانی، 153گ، 17 سطر (4×11)، اندازه: 10×17سم [ف: 17 - 282]
آغاز: برابر
تا نیمه دعاء 53 دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی سفید، جلد: مقوا، 72گ، 21 سطر (5/5×14)، اندازه: 9/5×18سم [ف: 5 - 206]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ با بلاغ قرائت؛ تملک: محمد جعفر شوشتري جزائري در 1180ق، محمد تقی مدرس رضوي؛ واقف: شاهزاده افسر؛ کاغذ: سپاهانی نخدي، جلد: تیماج سبز، 100گ، 15 سطر (2×5)، اندازه: 12×20 سم [ف: 4 - 241]
خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 12؛ 143گ، 14 سطر، اندازه: 12×30سم [ف: 1 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جمشید، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 136گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [اهدائی رهبر: 6 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بیکا، تا: قرن 12؛ داراي کتیبه و سر لوح، باکمندکشی، مجدول؛ اهدایی: رهبري، مهر1386؛ کاغذ: حنایی، جلد: قهوه اي، 63گ، 19 سطر، اندازه: 12×21سم [اهدائی رهبر: 6 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 107گ، 17 و 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 45گ، مختلف السطر، اندازه: 5/10×19/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 547]
آغاز: ابن الحسن بن محمد بن الحسن بن معیه ادام اﷲ تعالی علوه قراء صحیح مهذبة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 55گ (1ر-55ر)، 25 سطر، اندازه: 12×19سم [محدث ارموي مخ: 2 - 548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و غیره؛ با تاریخی به سال 1151ق، مطالب متن اندکی قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 126گ، 14 سطر (6×9)، اندازه: 10×14سم [ف: 30 - 301]
.28قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6461/2
آغاز: النسخ التی بخط ابن السکون عمید الرؤساء قراءة قراها علی السید الاجل النقیب الاوحد العالم؛ انجام: فی خامس عشر ثانیة عشر الوصول من الکرة الی الکرة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 59گ (57ر-115پ)، اندازه: 17×25سم [ف: 17 - 60]
آغاز: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد یوسف قزوینی، تا: 1249ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: چرمی، 125ص، 15 سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 1 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: یقال لقاه اﷲ.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد جعفر زهانی قاینی، جمادي الثانی 1251؛ 121گ، 13 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 6 - 228]
کا: عبدالعلی بن محمد حسن مزجی بسطامی، تا: 1308ق [تراثنا: س5ش3 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم سبز، 63گ (1پ-63پ)، 19 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [مؤید: 3 - 547]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه: بدون شماره بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [ف: - 26]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3286/2
آغاز: برابر؛ انجام: و اما اسم المکان موضع الدخول و المدخل بضم المیم و فتح الخاء علی المصدر بمعنی ادخال
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي،جلد: تیماج مشکی، 153گ، 11 سطر (8/5×13)، اندازه: 5/15×21سم [ف: 15 - 96]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 180گ (60-239)، 17 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 3 - 118]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اخباري از حضرت امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام) ضمیمه دارد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج، 100ص، 15 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 1 - 24]
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان حسینی متخلص بنافع، بیتا، بهدستور ملاذ شهریار میرزا نورالدین محمد جابري انصاري؛ تملک: نورالدین محمد الشریف جابر انصاري و مهر «نورالدین محمد شریف جابري» (بیضی)، محمدرضا بن محمد جعفر به تاریخ 1309؛ مهر: «عبده میرزا» (بیضی)، «الموسوي الموسوي»، «... محمد علی الرضوي» (بیضی)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده ابوتراب»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 64گ، 22 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 7 - 196]
آغاز: و الاستیفاق من اﷲ العزیز العلیم الحمدﷲ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: حاج قائم مقام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 121گ، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 228]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی از محمد تقی استرآبادي ملقب به جناب و به خط وي به تاریخ 1358، یادداشت احمد فرهومند کتابفروش طهرانی و تملکی بدون نام با مهر «انی عبداﷲ آتانی الکتاب» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 135گ، 16 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 10 - 284]
ḥāšīyat-uṣ ṣaḥīfat-is sajjādīya
بصري، احمد بن عبدالرضا، ق11 قمري
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 17c)
وابسته به: الصحیفه الکاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
تاریخ تألیف: 7 رجب 1088ق؛ محل تألیف: حیدرآباد
شرح عبارات دشوار و پیچیده صحیفه سجادیه که با عناوین «قوله، اقول» گزارش شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17 /8922
آغاز: بسمله و بعد الحمد لمسهل الامور و الصلوةعلی محمد و آله البدور. فیقول اقل العباد عم و اکثرهم املا ... هذا ما ظهر علی صفحات القریح الخامل فی بعض مشکلات الصحیف الکامل ما توفیقی الا باﷲ علیه توکلت و الیه انیب. قوله علیه السلام فی دعاء التحمید و عجزت عن نعته اوهام الواصفین. اقول اي عن کنه نعته او عن نعته بغیر ما نعت به نفسه او عن نعت ذاته بمعرفتها بغیر ما وصف به واﷲ اعلم؛ انجام: و فی کلام امیرالمؤمنین علیه السلام اعوذبک من شر ما سبق فی الکتاب واﷲ اعلم بالصواب. اتفق الفراغ من تسوید هذه التعلیق الوجیز فی الساع السابع من الیوم السابع من الشهر السابع من السن الثامن من العشر التاسع بعد الغین المتوجه من الهجر النبوی علی مهاجرها افضل الصلوةو اکمل التحی علی ید مؤلفها المهذب المذنب عفی اﷲ عن قبایح اعماله و جعل ماله خیرآ من حاله بفضله العام و منه التام فی بلد حیدرآباد صینت عن السوء و الفساد و الحمدﷲ رب العباد و الصلوةعلی محمد و آله الامجاد.
خط: نسخ، کا: محمد بن ملک محمد مصعب بیگی، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: میشن مشکی، 14گ (269پ-282ر)، 25 سطر (7/ 11×7/ 22)، اندازه: 18×7/ 31سم [ف: 29/1 - 347]
ḥāšīyat-uṣ ṣaḥīfat-is sajjādīya
احمد بن مولانا افضل، ق12 قمري
ahmad ebn-e mowlānā afzal (- 18c)
وابسته به: الصحیفة الکاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9962/7
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 15 جمادي الثانی 1118ق؛ هامش [مختصر ف: - 290]
ḥāšīyat-uṣ ṣaḥīfat-is sajjādīya
وابسته به: الصحیفة الکاملة السجادیة = الصحیفه السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
حاشیه مختصر توضیحی و تحقیقی با عنوان «قوله» بر کتاب «صحیفه سجادیه» است که مؤلف از سایر مصادر، شروح و حواشی دیگر صحیفه بهره برده از جمله: «بلد الامین» کفعمی، «ریاض السالکین» سید علیخان مدنی(تألیف شده بین 1094 تا 1106ق)، شرح محقق داماد، شرح شاه محمد دارابی موسوم به «ریاض العارفین» (تألیف شده در 1083ق)، شرح شیخ بهایی (حدائق الصالحین)، شرح نعمت اﷲ جزایري موسوم به نور الانوار (تألیف شده در 1078 و 1102ق)، حاشیه فیض کاشانی، حاشیه علی بن محمد بن حسن بن زین الدین شهید ثانی معروف به علی کبیر (تألیف شده در 1077ق)، حاشیه سید نجم الدین، حاشیه سید هاشم، شرح فارسی محمد هادي بن محمد صالح مازندرانی معروف به مترجم (تألیف شده در 1083ق)، ترجمه فارسی خوانساري، رجال ابن داود، خلاص الاقوال علامه حلی، مجمع البیان طبرسی و سایر کتب که تعداد کل آنها 55 کتاب است و اسامی تمام آنها در ابتداي نسخه نوشته شده است. مؤلف در ابتداي هر دعا، نام مأخذ یا مأخذي (معمولاً شروح یا حواشی صحیفه) که در شرح آن دعا بهره برده، یاد کرده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 32088
آغاز: بسمله. حمد له. اما بعد فهذه حواشی الصحیفه السجادیه التی علقتها علیها من شرح الصحیفه مولانا ابراهیم بن علی ... الکفعمی الذي اقحمه فی کتابه بلد الامین قوله حدثنا السید الاجل الخ اسناد النسخه التی بخط الشیخ ابن ادریس من الابتداء الی الشیبانی لیس کما هو فی المتن؛ انجام: یقتضی عمومها و الزیاد فیها هی للاستدعاء الرحم من جهة
موجودي آن تا دعاي بیست و چهارم صحیفه (دعائه (علیه السلام) لأبویه) میباشد؛ خط: نستعلیق خفی، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه: مصدر است به 5 صفحه در فهرست اسامی کتب و رسالاتی که از آنها استفاده کرده و مذیل است به 4 صفحه متفرقه و مسودات مؤلف؛ اهدایی: رهبري، بهمن1383؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی قهوه اي، 147گ، مختلف السطر، اندازه: 15×16سم [اهدائی رهبر: 6 - 243]
ḥāšīyat-uṣ ṣarf
حاشیه مزجی مختصري است بر یک کتاب صرفی. از عناوین «اعلم، فان قلت -اجیب» و گاهی «قوله -قوله» استفاده کرده است. از شرح شافیه نظام و شرح مختصر الکفای کسائی یاد کرده و برخی از امثله را به فارسی ترجمه نموده است. متن کتاب داراي هفت باب بوده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3899
آغاز: علی المیم القوي هذا استیناف لبیان قلب الواو میما فی التثنیة فکان فی التثنی الجمع محل لاعلیها وقیل هذا؛ انجام: وذان للتثنیة حالة الرفع و ذین حالة النصب والجر فالواحد منها ... مع موضع برائه وقیل قد فرموا فی التثنیة حتی یقع الفتحة علی المیم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 40گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 - 722]
hāšīye-ye sarf-e mīr
وابسته به: صرف میر؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816ق)
حاشیهاي است مختصر بر «صرف میر» میر سید شریف جرجانی که با عناوین «قوله، اقول» برگزار شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3958
آغاز: بسمله قوله: کلمات لغت عرب بر سه گونه است اسم است و فعل است و حرف اقول: لغت و زبان در اصطلاح هر طایفه معین ومخصوص همان طایفه می شود؛ انجام: هوي بود یاء متحرك بود ماقبل مفتوح سپس قلب به الف شد سپس اگر منقلب بشود عین نیز به الف جمع می شود و دو اعلال جایز نیست مگر در مقام ضرورت ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 34گ، 10 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 722]
حاشیة الصغیر- شرح خطبة الزوراء (الصلوة منه علی المرتبة الجامعة)
ḥāšīyat-uṣ ṣafīḥat-il usṭurlābīya
وابسته به: الصفیحة الاسطرلابیة = الصفحة = صفیحة الامکان؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9464/10
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ 12ص (143-154 هامش) [مختصر ف: - 290]
حاشیة صلاة الجمعة- صلاة الجمعة
ḥāšīyat-u ṣalāt-il yawmīya
تبریزي، محمد شفیع بن محمد جعفر، ق13 قمري
Tabrīzī, mohammad šafī‘ ebn-e mohammad ja‘far ( -19c)
وابسته به: فقه الصلاة = الصلاة الیومیة؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259)
شرحی است بر رساله «الصلاة الیومیة» تالیف سید کاظم رشتی که با عناوین «قال، قال» در یک «مقدمه»، سه «باب» و «خاتمه» به شرح آن پرداخته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14990/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول: ... ان جماعة من الاحباب و خلص الاصحاب سالوا عنی ان اکتب رسالة فی بیان احکام الصلاة و الصیام و ما یتعلق بهما؛ انجام: فاذا بلغ المائة تشفع فی سبعین من اهل بیته و جیرانه و معاونه و هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه العجالة من المسائل الضروریة ...
خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی کاغذ: فرنگی، 53گ (1پ-53پ)، 17 سطر، اندازه: 8/5×16/5سم [ف: 37 - 677]
hāšīye sīyaq-ol ‘oqūd
قزوینی، علی بن اسماعیل، - 1298 قمري
qazvīnī, ‘alī ebn-e esmā‘īl ( - 1881)
وابسته به: صیغ العقود؛ قزوینی، علی بن محمد (1209-1290)
مجموعه حدود هفتاد حاشیه بر کتاب صیغ العقود ملا علی قزوینی قارپوزآبادي میباشد که بر مواضع مختلفه کتاب در اواخر عمر شریف نوشتهاند.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 891
آغاز: مشروعیت عقد جزیه با سه طایفه مزبوره و اخذ جزیه از آنها در زمان غیبت امام (علیه السلام) معلوم و ثابت نیست؛ انجام: گفته نشود که این حکم از اصول دین است و مقوله خبر واحد است و خبر واحد در اصول دین حجت نیست زیرا که در جواب می گوئیم که این شبهه منذفع است به مقبوله بودن روایت که منبع آن اینست که این روایت عند فقهاي امامیه متلقی به قبول است و به این سبب مقطوع الصدور می شود به واسطه و به واسطه قطع به صدور آن از حکم خبر واحد خارج میشود و به آن حکم اصولی نیز ثابت است، و اﷲ اعلم بحقائق الامور.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ نسخه در حاشیه کتاب صیغ العقود چاپی تحریر شده و به خط کاتب نامعلوم و احتمال میرود از روي نسخه مصنف نوشته شده باشد [ف: 2 - 196]
ḥāšīyat-u ṣīyaġ-il ‘uqūd
فرجیان، احمد بن محمد رضا، - 1381 قمري
farajīyān, ahmad ebn-e mohammad rezā ( - 1962)
وابسته به: صیغ العقود؛ قزوینی، علی بن محمد (1209-1290)
حاشیهاي است کوتاه بر کتاب «صیغ العقود» تألیف ملا علی بن گل محمد قارپوز آبادي قزوینی. کتاب «صیغ العقود» چندین بار چاپ شده و حواشی متعددي بر آن نگاشته شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12449/4
آغاز: بدانکه حلیت نکاح زنان با چهار راه قال مدظله خداوند در قرآن بدو وجه فرمودند؛ انجام: و هکذا گذشت که قول صاحب مجمع مخالف اخبار بود
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الثانی 1350ق؛ با قلمخوردگیهاي اندکی در متن؛ کاغذ: خطدار معمولی، 9گ (20-28)، 20 سطر، اندازه: 9×11/5سم [ف: 31 - 443]
ḥāšīyat-u ḍābiṭat-il aškal
حسینی، محمد باقر بن احمد، ق13 قمري
hoseynī, mohammad bāqer ebn-e ahmad ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1155ق
رساله کوتاه در تعلیقه بر مشکلات «ضابط الاشکال» که در آن خواسته مطالبی را که دیگر شارحان و محشیان نیاورده اند متذکر شود.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2500/2
آغاز: اما بعد فلما رایت ضابط الاشکال فی غایة الاشکال و لم اجد فیما علقوا علیها من الشروح ماخلی عن الجروح او من الحواشی فعلقت علیها مما افادنی الیه فکري الفاتر ... و ضابط شرایط الاشکال؛ انجام: وان اخذت بشرط الوصف فیقال فی الاول کان احض الکبریات اما الدائم اوالعرفی الخاص او الوقتی و المنافات منتفی کما تقدم منهما القسم تمت
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1155ق؛ 4گ، 24 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 723]
حاشیة ضوء المصباح - شرح ضوء المصباح
ḥāšīyat-un ṭibbīya
رساله در امراض چشم.
مشهد؛ اصغر زاده؛ شماره نسخه: 2/9
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 771]
ḥāšīyat-uṭ ṭawāli‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15536/19
آغاز: قال الحکماء فی تعریف التعقل: اعلم ان تعقل الش ادراکه [مجردا] عن الغواشی الغریبة و اللواحق المادیة
مبحث التعقل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: پنجشنبه 7 رجب 1089ق؛ جلد: تیماج کرم، 9ص (184-192)، 14-19 سطر، اندازه: 8/15×8/20سم [ف: 43 - 149]
ḥāšīyat-u ṭawāli‘-il anwār
وابسته به: طوالع الانوار من مطالع الانظار؛ بیضاوي، عبداﷲ بن عمر ( -685ق)
حاشیهاي است با عناوین «قال، قوله- اقول» بر طوالع الانوار قاضی بیضاوي. نام محشی را در منابع موجود نیافتیم
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15593/3
آغاز: قوله: جعل الکتاب اول فی الممکنات، قد یقال الاظهر أن الامور العام فی بابها موضوعات لمسائلها کما أنا عراض و الجواهر کذلک و معلوم أن جمیعها لیس من الممکنات و علی هذا یکون القول بان الکتاب ا ول فی الممکنات؛ انجام: فان قلت لایحصل المماسالحقیقیبین الصلبین أصلاً بل بینهما شیء من الهواء او لطیف آخر و ان ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 102گ (109پ-210ر)، اندازه: 8×14سم [ف: 39 - 537]
ḥāšīyat-uṭ ṭahāra
اشکوري، ابوالقاسم بن معصوم، - 1325 قمري
eškavarī, ab-ol-qāsem ebn-e ma‘sūm (- 1907)
وابسته به: الطهارة؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الطهارة» شیخ مرتضی انصاري، بیشتر این حاشیه توضیحی است در بعضی از بحثها داراي گفتگو و رد و ایراد میباشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8858
آغاز: قوله و ارکانه اربعة الاول فی المیاه، الثانی فی الطهارة المائیة .. قوله اصولها ثلاثمطلق و مضاف و اسئار؛ انجام: و اما تمثال شجر فمجازان صح - انتهی.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 292گ، مختلف السطر، اندازه: 18×23سم [ف: 23 - 44]
ḥāšīyat-uṭ ṭahāra
گزي برخواري، عبدالکریم بن مهدي، 1260 - 1339 قمري
gazī borxārī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mahdī (1844 - 1921)
وابسته به: الطهارة؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب الطهارة شیخ مرتضی انصاري که ضمن نقل نظریات دیگر فقیهان به تبیین مطالب پرداخته شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14927/6
آغاز: بسمله، قوله عن الشهیدین و الشیخ الاجماع و ربما یذکر فی المقام اجماعات، لایخفی ان الاجماع فی المقام؛ انجام: و اما تقدیر الوسط فلا وجه له بهذا الاعتبار ایضا، کما یعلم مما ذکرنا فی النزاع الکبروي، فتدبر ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مهدي گزي اصفهانی، تا: اواخر قرن 13، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 24گ (68ر-91ر)، 21 سطر، اندازه: 11× 16/5سم [ف: 37 - 574]
ḥāšīyat-uṭ ṭahāra
وابسته به: الطهارة؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
محشی: میرزا سید احمد مدرس؟
یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره/4
آغاز: قوله ره و هو من اوضح المفاهیم العرفیه؛ انجام: و حامل الجواب الالتزام بالانعکاس و بمنع بطلانه.
خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 8گ (120-127)، 16 سطر (8×14) [میراث اسلامی: 8 - 466]
ḥāšīyat-uṣ ṭahāra wa-ṣ ṣalāt
تبریزي، محمد شفیع بن محمد جعفر، ق13 قمري
tabrīzī, mohammad šafī‘ ebn-e mohammad ja‘far (-
19c)
وابسته به: فقه الصلاة = الصلاة الیومیة؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259)
در دیباچه میگوید بزرگی از من خواست رسالهاي کوتاه در طهارت و نماز بنگارم، لیکن من به رساله استادم حاج سید کاظم رشتی نظر داشتم و رساله ایشان را پایه قرار دادم و آنچه با نظر من جور نبود، بر آن اشارت کردم. سپس متن را با خطبه و دیباچه آغاز میکند. بایستی با «الصوم: کتاب فی الصوم» او، اجزاي کتابی باشد که در «الذریعه» از آن به «رسال فی الطهارة و الصلاة و الصوم» یاد شده است. در یک «مقدمه» و سه «باب» و «فصل» ها و یک «خاتمه»: مقدمه در جایگاه نماز؛ باب 1. مقدمات نماز، چند «فصل» فصل یکم طهارت، در چند «مطلب.» در پایان تاریخ پنجشنبه 11 رجب 1242ق آمده است، که این تاریخ انجام متن است و کار تبریزي بایستی پس از مرگ استاد انجام گرفته باشد. پس از دو خطبه و دیباچه یکی از خود و دیگري از سید رشتی است. متن کتاب با سربندهاي «قال، اقول، قال قدس سره، قال اعلی اﷲ مقامه» آورده شده است.
[الذریعه 119/52 «رسال فی الطهار و الصلاة و الصوم»؛ فهرست مشایخ 321 «رساله در بیان احکام طهارة و صلاة» مجرد فتوا]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 773/1
آغاز: آغاز دیباچه تبریزي: حمدله. و الصلا علی مظهر لطفه و معدن فیضه محمد و آله الذین ... اما بعد، فیقول العبد الاحقر محمد شفیع بن محمد جعفر التبریزي ... آغاز دیباچه رشتی: آغاز دیباچه رشتی: حمدله. و الصلا و السلام علی خیر خلقه و مظهر لطفه ... اما بعد، فیقول الجانی کاظم بن قاسم الرشتی؛ انجام: اهل بیته و جیرانه و معارفه. هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه العجال من المسایل الضروری، اسئل اﷲ ... قد فرغ من تألیفها مؤلفها یوم الخمیس الحاد یعشر من شهر رجب ... (1242ق) ... و فرغت من تحریر هذه الرسال ...
خط: نستعلیق پخته تحریري، بیکا، تا: 21 رجب1262ق؛ 55گ (1پ-55پ) [ف: 2 - 173]
حاشیه طیبی- حاشیة الکشاف
hāšīye-ye zahīrīye
ابوالفضل ظهیرالدین محمد
abo-l-fazl zahīr-od-dīn mohammad
وابسته به: صرف زاهد؛ زاهد یزدي، علیرضا
حاشیهاي است بر کتاب صرف زاهد که با عناوین «قوله، قوله» به شرح آن پرداخته است، اصل کتاب در بمبئی هند و یزد به سال 1314ق به چاپ رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12920
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه حواش فی التصریف ... قوله: حروف اصول در ثلاثی آن است که مقابل فاء عین و لام واقع شود آنچه برابر فا واقع شود آن را فاء الفعل خوانند؛ انجام: قوله: باب الملحق، الحاق عبارت است از زیاده کردن حرفی بر
ترکیبی تا این ترکیب مثل ترکیبی دیگر شود در وزن و در تصریفها از مضارع و ماضی و اسم فاعل و اسم مفعول، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج عسلی، 12گ، 20 سطر (8×12/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 32 - 765]
حاشیة العالم- حاشیة معالم الاصول
ḥāšīyat-u ‘āli-r rutbat fī š.-i naẓm-in nuxba
ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا، 802 - 879 قمري
ebn-o qotlūbaqā, qāsem ebn-e qotlūbaqā (1400 - 1475)
وابسته به: نخب الفکر فی مصطلح اهل الاثر؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852ق)
محمد الشمنی (766-821ق) رساله «نخب الفکر» ابن حجر عسقلانی را به نظم آورده و فرزندش تقی الدین احمد (801-872ق) آن منظومه را به نام «عالی الرتبه» شرح نموده و این حاشیه مختصر با عناوین «قوله، قوله» بر این شرح میباشد و بیشتر به توضیح گفتههاي صاحب متن میپردازد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10415
آغاز: الحمدﷲ و کفی ... هذه حواشی علی شرح نخب الفکر لشیخنا العلامة الحافظ الفهامة شیخ الاسلام ابی الفضل؛ انجام: لکنه ذکر التبعیة فی موضع المقابلة اشار الی ان العلو لا یکون الا بالاضافة الی النزول، و اﷲ أعلم
خط: نسخ، بیکا، تا: 1263ق؛ در پایان نسخه حاشیه به شیخ ابراهیم کردي نسبت داده شده با اینکه در آغاز به نام مؤلف تصریح شده؛ جلد: تیماج بنفش، 15گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 26 - 343]
ḥāšīyat-u ‘abd-ul-lāh-is serafī
سرفی، عبداﷲ بن محمد
serafī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mahmmad
در فقه اهل سنت
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 16281
آغاز: بسمله، هذه فروع جمع و فرع باعتبار انه یجوز تقلید کل من الائمه الاربعه فرع و باعتبار؛ انجام: و ایانا ببرکتهما زادهما شرفا لدیه تعالی و نتوکل الیه و کل شیء یعود الیه و هو حسبی و نعم الوکیل تمت الکتاب بعون الملک الوهاب
خط: نسخ، کا: عبداللطیف بن عبدالرحمن، تا: 1294ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 9گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×9/ 21سم [رایانه]
حاشيه عبرة الناظرين / كلام و اعتقادات / فارسي
hāšīye-ye ‘ebrat-on nāzerīn
زنجانی، احمد بن عبداﷲ، - 1327 قمري
zanjānī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1909)
وابسته به: عبر الناظرین و استبصار الباصرین؛ گیل گیلانی، اسداﷲ بن عبدالغفار (-13)
توضیحات و اضافاتی است بر کتاب «عبر الناظرین» میرزا اسداﷲ مازندرانی است که زنجانی، در حاشیه نسخه خود نوشته و آنچه را که مؤلف اصل به اختصار گذرانده بود و احتیاج به تفصیل داشت به تفصیل آن پرداخته است.
[فهرستواره منزوي 9/ 418]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4/ 9023
آغاز: بعد از حمد معبود یکتا و شکر منعم بی همتا و ثنا و صلوات بر احمد مصطفی که نجات دهنده دنیا و عقبی است؛ انجام: از هر کناره تیر دعا کرده ام روان ×× باشد کزین میانه یکی کارگر شود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1318ق؛ جلد: تیماج قرمز، 8گ (72ر-79پ)، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 23 - 177]
ḥāšīyat-u ‘uddat-il usūl = ta‘līqāt-un ‘alā ‘uddat-il usūl = š.-u ‘iddat-il usūl
قزوینی، خلیل بن غازي، 1001 - 1089 قمري
qazvīnī, xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678)
وابسته به: عدة الاصول = العدة؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)
تاریخ تألیف: 1053ق؛ محل تألیف: قزوین
از افادات استاد محمد علی روضاتی در معرفی جامع این کتاب: «عد الاصول» از آثار گرانبهاي حضرت شیخ الطائفه أبوجعفر محمد بن حسن طوسی است که آن را درباره مسائل مهمه اصول فقه نگاشته و خود در آغاز آن فرموده است که چون امامیه را کتابی مبسوط و محققانه در این فن نبود که بتوان بدان استناد کرد، لذا به درخواست اصحاب خود آن را در دو جزء نگاشت، و ابتدا فصلی در شناختن ماهیت اصول فقه و انقسام آن و چگونگی ترتیب ابواب آن آورد. شیخ الطائفه در عده درباره مسائل مهم اصول گسترده سخن گفته و تحقیق کرده است، لکن بسیاري از مطالبی که در کتاب خود از آنها بحث فرموده اینک از مسائل اصول فقه شناخته نمیشود. وي در این کتاب از «تلخیص الشافی» خویش که به سال 432 نگاشته یاد کرده است. سید بحرالعلوم - قدس اﷲ روحه - در «فوائد رجالیه» خود در وصف این کتاب فرموده است: «کتاب العدة، و هو أحسن کتاب صنف فی ا صول.» دانشمند بزرگ عهد صفوي مولانا خلیل بن غازي قزوینی، حاشیههایی بر کتاب عده نگاشت که ذیلاً درباره آنها گفتگو میکنیم و گویا کسی جز این دانشمند بر کتاب
مذکور گزارشی ننوشته، نه از دانشمندان پیش از او و نه پس از او. لکن بر حاشیه مولی خلیل - جاي گفتگو - علیقاتی نگاشته شده است.
قزوینی در مقدمه کتاب مورد بحث که حاشیه نخستین او است از عده و به «حاشیه اولی» شناخته میشود میگوید: بسیاري از دانشجویان زمان ما از کتاب هایی که اصحاب ما - علماي امامیه - در اصول فقه نگاشتهاند رويگردان شده و به کتابهاي دیگران، مانند «شرح مختصر حاجبی» پرداختهاند، به گمان اینکه آنها بهتر از کتب اصحاب است. من نیز مدتی به خواندن و تدریس و ترویج آن گونه کتب مشغول بودم و چنانکه عادت مدرسان است در رفع اشکالات کتابهایی که بر آنها خوانده میشود؛ من نیز به این کار دلخوش بودم، لکن توجه دانشجویان به این کتاب ها کم کم سبب رواج بسیاري از مطالب باطله و ضعف ایمان ضعفاء العقول گردید. من که این وضع ناگوار را میدیدم بر آن شدم که دانشجویان را از این راه باز گردانم تا ثوابی برده باشم. پس این حواشی را بر کتاب «العد فی اصول الفقه» تألیف شیخ الطائفه نگاشتم و در پاره اي از حواشی گسترده سخن گفتیم تا آنجا که هر یک به صورت رسالهاي درآمده شایستگی استقلال یافت، بهخصوص حاشیه اولی، که در آن پرده از پارهاي أسرار وجوب پیروي از اهل بیت اطهار علیهم السلام برداشتم و خطاي دیگران را که از سلوك این طریقه سرباز زدند روشن ساختم ... الخ.
شارح دنباله این مطالب باز راجع به اخبار و آثار امامیه جملاتی آورده، سپس عبارتی از «عده» را عنوان کرده و درباره آن طی چهار مقدمه گسترده سخن گفته که فهرست مطالب آنها را پس از این خواهیم آورد. حاشیه اولی - جاي گفتگو - بهتنهایی کتاب مفصلی شده و از آن نسخههاي متعدد در دست میباشد، لکن تا آنجا که اطلاع داریم تماماً به طبع نرسیده است. شاگرد دانشمند مؤلف، ملاعلی اصغر بن محمد یوسف قزوینی نیز همین حاشیه را در یک مجلد بزرگ به نام «تنقیح المرام» شرح کرده است. قزوینی پس از نوشتن حاشیه اولی به گزارش بقیه کتاب «عده» پرداخت که آن نیز در مجلدي دیگر قرار گرفت. از این حواشی قسمتی در کنار و بقیه «در 117 صفحه به خط نستعلیق» ضمیمه دو کتاب «عد ا صول» و «رساله اجتهاد و تقلید» محقق بهبهانی، به سال 1317 در طهران چاپ شده، و ابتدا دو سطري از آغاز حاشیه اولی در آن آمده و پس از اسقاط قریب به تمام حاشیه مذکوره چند صفحهاي نیز از آخر همین حاشیه عیناً آورده شده و بعد حاشیه دوم چنین آغاز میشود: «قوله «و أبدأ فی أول الکتاب فصلاً یتضمن ماهی اصول الفقه و انقسامها و کیفی ترتیب أبوابها» البدء - کالمنع - الانشاء و الاحداث .... مقدمه شارح نیز در نسخه چاپی نیامده است و این مقدار چاپ شده تنها حواشی مجلد اول کتاب عده که مشتمل بر 54 فصل است میباشد و از حواشی مجلد دوم اطلاعی نیافتیم. مجملاً، حاشیهاي که مولی خلیل بر نخستین عبارت مورد نظر از کتاب عده «قوله: ن الشریع کلها مبنی علیه، الخ» نگاشته چون بسیار طولانی شد و خود به صورت رسالهاي درآمد، لذا مستقلاً تدوین به «حاشیه اولی» یا «مجلد اول حواشی ملاخلیل» شهرت یافت، قسمتهاي دیگر حواشی با عنوان «حاشیه ثانیه» یا مجلد دوم شناخته میشود که چنانکه گفتیم از مجموع این دو حاشیه قسمتی از اول و آخر حاشیه اولی و نیمی از حاشیه ثانیه «که تا پایان مجلد یکم عده رسیده» ضمیمه کتاب العده چاپ شده است. نسخههاي رضویه و سپهسالار و دانشگاه نیز که در فهرستهاي آن کتابخانهها شناسانده شده، عموماً مشتمل بر «حاشیه اولی» و قدري از «حاشیه ثانیه» است. در الذریعه (6: 148) که این کتاب را عنوان کردهاند از «ریاض العلماء» نقل نمودهاند که حاشیه عده ملاخلیل در دو مجلد است، یکی به «حاشیه اولی» دیگري به «حاشیه ثانیه» شناخته میشود، در آنها مسائل کثیره از اصول و فروع و غیرهما و اقوال غریب و عجیب آورده، در تمام مدت عمر خود مشغول تغییر دادن این حواشی بود، لذا نسخ آنها مختلف شده به اختلافات شدیده که خارج از حد ضبط و احصاست و بعضی از شاگردانش افکار سابق او را در «حاشیه اولی» ترجیح میدادند و نسخه خود را به أفکار جدیده او تبدیل نمیکردند، انتهی. محدث نوري - رضوان اﷲ علیه - نیز این مطلب را در «مستدرك الوسائل» (3: 507) از ریاض نقل کردهاند. تعلیقاتی که جمعی از شاگردان مولی خلیل بر کتاب مورد بحث نگاشتهاند و در الذریعه نیز یاد شده اینهاست: 1. حاشیه ملااحمد طالقانی، که شیخ عبدالنبی قزوینی در «تتمیم أمل ا مل» میگوید نام او عبدالدائم بود و علماي قزوین تغییر داده احمد خواندند، تحصیلاتش نیز در نزد علماء قزوین و مردي بسیار بافهم بود و در علوم مختلفه کتاب نوشت، از جمله «شرح بدای الهدایه» شیخ حر و «حاشیه بر حاشیه ملاخلیل و بر حاشیه ملاعلی اصغر»؛ 2. حاشیه مولی احمد بن خلیل قزوینی، فرزند و شاگرد محشی که در أمل ا مل و ریاض از او یاد شده و در حیات پدر به سال 1083 در گذشت؛ 3. حاشیه ملا محمد باقر بن غازي قزوینی برادر ملاخلیل که از بزرگان علماي عصر خود و تصانیف بسیار داشته، تا اوایل قرن 12 زنده بوده است؛ 4. حاشیه مولی علی اصغر که به نام «تنقیح المرام» است.
اینک مشخصات حاشیه مورد گفتگو: فهرست مطالب: مقدمه 1. در تمییز مبدأ مبادي علم از غیر آن؛ مقدمه 2. تقید احکام پنجگانه به شرعی و عقلی، و ذکر معناي حکم شرعی و حکم عقلی، معناي معصیت کبیره، مراد از مدح و ذم مأخوذ در حد أحکام عقلی، معناي قبح ذاتی، و تنبیه بر قبح ذاتی کذب، معناي اطلاق مشی اﷲ بر أفعال عباد، معناي مشیت حتم و مشیت عزم، معناي وقت فعل و ترك، و استطاعت، تحقیق معناي ترجیح بلاد مرجح لغ و اصطلاحاً، بیان جمع بین امتناع قبیح بر ذات باري و
معصومین، و بین قدرت باري و معصومین بر قبیح، و رد بر نظام صاحب «مواقف»، تحریر محل نزاع در باب قدرت باري میان متکلمین و فلاسفه، استدلال بر جواز تخلف معلول از علت تامه، تحقیق کامل در صفات باري، علم تفصیلی باري تعالی بهمه اشیاء، دلائل ثبوت معدومات در خارج، برهان بر بطلان تجرد نفوس و عقول، منع جریان برهان تطبیق و نحو آن در علم تفصیلی باري تعالی به همه اشیاء، جوابهایی از شک تخلف معلول از علت تامه، بحث در ترتیب فلاسفه که گویند «الشیء أمکن فاحتاج الی موجد فأوجد «...، بیان اینکه تکوین ذاتاً مقدم بر تحقق معلول نیست، دو دلیل بر اینکه هر فاعلی مختارست، و ابطال انقسام فاعل به موجب و مختار، ابطال امتناع مقدور میان دو قدرت مؤثر، تحقیق ربط حادث زمانی به قدیم «بر اصول فلاسفه»، خروج باري تعالی از زمان و زمانیات، بیان معناي تقدم واحد، و تحقیق در مکالمه سلیمان مروزي با حضرت رضا علیه السلام، دو جواب از شبهه جذر أصم، و بحث در سؤال ابوقره از صفوان بن یحیی، شبهه انتقاء حادث یومی، معروف شبهه داود قیصري، شک اراده موجبه بوجوب سابق و تقریر و جواب از آن، کلامی از سید مرتضی- رحمه اﷲ - و تجویز ایشان ترجیح بلا مرجح را، حدیث سلیمان جعفري را حضرت رضا علیه السلام درباره مشیت و اراده و کلمات علما، بحث در مذهب معتزله درباره خلق أفعال، تقریر شبهه استلزام و بحث در جوابهایی که به این شبهه دادهاند، تحقیق درباب توفیق و خذلان و معناي عصمت، معناي اینکه باري تعالی خالق همه اشیاء است، و نقل مطالبی از «توحید» صدوق، معناي قضا و قدر معناي بدا؛ مقدمه 3. بحث در اطلاق وجوب شرعی بر أفعال اختیاري؛ مقدمه 4. در اینکه علم به مسائل اصول فقه مستلزم علم به أحکام فقهیه و اصلیه است نه واقعیه. پایان مقدمات چهارگانه حاشیه اولی و تقریر دلیل بر وجوب شد اهتمام به علم اصول.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةعلی سیدنا و نبینا و عدتنا فی شدتنا محمد و علی سید الاوصیاء ... اما بعد فیقول الغنی بربه عما سواه خلیل بن الغازي ... ان اکثر اخواننا فی الدین من اهل زماننا ...
انجام: انما استدل به علی اصل الحجی لاعلی القطعی ایضا تمت الحاشیة الاولی من الحواشی ...
چاپ: مشار عربی، ص286؛ مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی: ج3ص32؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1317ق.، وزیري، 117+5 صص
[الذریعه 6 /148 و 4: 464؛ ریحانة الادب 4/452؛ بنیاد فارس شناسی ص 92]
شرح و حواشی:
1- تنقیح المرام فی حاشیة شرح عدة الاصول؛ قزوینی، علی اصغر بن محمد یوسف (-1120)
2- حاشیة حاشیة عدة الاصول؛ قزوینی، محمد باقر بن غازي (-12)
آغاز: علی ثبوت المعدومات کثیر و لنذکر بعضا منها؛ انجام: برابر
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1372؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 116گ، 24 سطر، اندازه: 14×16/5سم [ف: 16 - 153]
دو جزء از حاشیه - تا ابتداي مبحث فصل فی حقیقه الکلام و بیان اقسامه و جمله من الکلام و ترتیب الاسما از عده الاصول - را دربر دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1054ق؛ محشی با امضاي «منه عفی اﷲ عنه» و «منه سلمه اﷲ تعالی» و «منه دام ظله العالی»؛ نسخه به سال 1803 توسط مؤلف براي دومین بار در قزوین مقابله با اصل و در حواشی اوراق تصحیح شده، یادداشت هبه نسخه توسط مؤلف به آقا جمال خوانساري به خط آقا جمال با مهر «یا ارفع من کل رفیع» (خشتی)؛ مهر: «الراجی محمد رضا بن احمد الحسینی» (بیضی) به تاریخ 1337ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 227گ، 21 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 12×25سم [ف: 16 - 82]
آغاز: الحج الاولی من حجج القائلین بالتوقیف بثلاثة وجوه. الاول انه لم لایجوز ان یکون المراد بالتعلیم الالهام؛ انجام: وکما یتوقف دلیله علی وجود عل فی الاصل وعلی وجودها فی الفرع وعلی غلب الوصف کذا یتوقف علی اثبات حکم بالاصل ...
خط: تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج مشکی، 143گ، 21 - 28 سطر، اندازه: 5/15×22سم [ف: 3 - 1530]
آغاز: افتاده: کذب الآخرین عادة ان کان العلم الحاصل بالتواتر نظریاً أو لاجراء اﷲ تعالی عادته بنقل العلم؛ انجام: فکما یحتاج فیها الی البیان یحتاج فیما نحن فیه الیه.
این نسخه نیمه اول کتاب میباشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 69گ، مختلف السطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 3 - 12]
آغاز: برابر؛ انجام: أو بالریاض اقوي و انفع مما یحصل بالخطاب المتلقی عن الانبیاء علیهم السلام و هذا القول الحاد.
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1052ق، جا: اصفهان؛ نسخه کم و زیاد شده و خیلی جاها خط خورده است، محشی از مؤلف «سلمه اﷲ تعالی»، دو مرتبه مقابله شده با نسخه مؤلف و مرتبه دوم در محضرش بوده، پس از کتاب چند پرسش فارسی است راجع به ترجیح بلا مرجح و تخلف معلول از علت تامه و مسائلی که محتاج است به فکر، این پرسشها را نذر
علی نموده و ظاهراً قزوینی پاسخ آنها را نوشته؛ کاغذ: مختلف، جلد: تیماج سرخ، 357گ، مختلف السطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 152]
آغاز: برابر؛ انجام: و یمکن ایض دفع ما بعد التنزل
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: فخرالدین محمد موسوي، تا: 1054ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی به حاشیه مؤلف، مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید جواد پیشنماز، بهمن 1348؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 131گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 153]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن یرد یرد علی القائل حینئذ ان هذه الدلائل قطعی ... لان له ان یقول ان استدل به علی اصل الحجی لا علی القطعی ایضا (پس از بحث چهارم مقدمه سوم در وجوب شرعی در تمسک به ظاهر قرآن)
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1056ق؛ افتادگی: انجام؛ با اجازه همین قزوینی (خلیل بن غازي) به مولانا نورالدین محمد بار فروش دهی همین کتاب را با مرویات دیگر در همین تاریخ به خط خود او در پایان کتاب، نسخه خطخوردگی دارد، مصحح، در هامش با افزوده هایی از خود او در حواشی که نشان «منه سلمه اﷲ تعالی، منه» دارد و پیداست که یکی از شاگردان او نوشته و او پارهاي از متن و و حواشی را خط زده و برخی را اصلاح کرده و در برخی عباراتی افزوده است، در صفحه عنوان دو بند است با نشان «من افادات مولانا محمد امین الاسترآبادي فی حواشی الکافی»، در نسخه ما حواشی خود اوست و در یک حاشیه او از دانش نامه مولانا محمد امین یاد میکند؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 133گ، 15 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 11 - 2015]
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ در پایان نسخه تصریح شده که حاشیه اول است، یادداشتی از اسماعیل ازدستانی، مقابله شده به تاریخ رجب 1056 در قزوین؛ جلد: تیماج قرمز، 157گ، 17 سطر، اندازه: 5/12×20سم [ف: 24 - 312]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1060ق؛ 133گ، 15سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 88]
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف و دیگران، با نسخه مؤلف مقابله شده و این کار در اصفهان به تاریخ هشتم ربیع الاول 1061 به پایان رسیده؛ مهر: «یقینی باﷲ یقینی عبده محمد مهدي» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 296گ، 17 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 12 - 38]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1061ق؛ مجدول، محشی با نشان «منه سلمه اﷲ تعالی»؛ کاغذ: ترمه، 19سطر (7×19/5)، قطع: وزیري [تراثنا: س6ش1 - 114]
آغاز و انجام: برابر؛ انجام ج دوم: یقوم مقام فعل المکلف فی الکفائی
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 4 ذیحجه 1061ق؛ مجدول، داراي سرلوح مزدوج زرپوش مرصع، محشی به حاشیه مؤلف؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 290گ، 19 سطر، اندازه: 3/ 15×2/88سم [ف: 16 - 151]
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد صالح کاشانی، تا: 26 ربیع الثانی1064ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 61گ، 23 سطر، اندازه: 4/ 13×7/ 24سم [ف: 1 - 175]
حاشیه اول؛ خط: نسخ، کا: لطف اﷲ حویزي، تا: جمادي الثانی 1066ق؛مصحح،محشی از مؤلف،چند یادداشت به نقل از قزوینی؛ تملک: حسین بن شیخ محمد، ظاهر بن عوض بن حسن با مهر «الملک ... بن عوض ظاهر» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 77گ، مختلف السطر، اندازه: 15×24سم [ف: 2-44]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی دهخوارقانی، تا: 21 ربیع الثانی 1071ق، جا: قزوین مدرسه خلیلیه؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ، منه رحمه اﷲ، منه دام ظله، منه، و با بلغ»؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1316]
آغاز: ... فان قلت فلیس قبح الکذب ذاتیا لانه نفس المفسدة فلم یستو المصالح و المفاسد فی فعله و ترکه؛ انجام: المبحث الثالث، قیل انه یلزمک ان تکون الصلوةحراما اذا ترك بها واجب لانه سبب الحرام و سبب الحرام حرام.
هر دو حاشیه را دربر داشته است؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد بن محمد تبریزي، تا: 15 محرم 1071ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از مؤلف با امضاي «منه دام ظله العالی، منه سلمه اﷲ»، مصحح و برخی صفحات با خط مؤلف تصحیح شده، نسخه حاضر با نسخه اصلی (ام النسخ) توسط مولانا محمد امین به تاریخ 11 ربیع الثانی 1085ق مقابله شده؛ جلد: تیماج با پشت اسلیمی، 170گ، 20 سطر [ف: 1 - 95]
خط: نسخ، کا: عزیز اﷲ بن محمدمؤمن حسینی ساوجبلاغی، تا: جمادي الثانی 1077ق، جا: قزوین؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ وقفنامه کتاب به تاریخ ذیحجه 1236؛ تملک: رضی الدین محمد بن محمد باقر؛ جلد: تیماج قرمز، 128گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 111]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام ج دوم: مما یحصل بالخطاب المتلقی من الانبیاء علیهم السلام و هذا القول الحاد
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1082ق؛ در محضر مؤلف با نسخه اصل در ذیقعده 1085 توسط محمد ابراهیم مقابله و تصحیح شده، محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 258گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 16 - 152]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1082ق؛ در پایان جزء اول و دوم کتاب امضاي تصحیحی با نسخهاي که در خدمت مصنف تصحیح شده بود در رجب 1122 دیده میشود؛ واقف: حاجی محمد حسن خراسانی، 1201؛ 217گ، 22 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 1-117]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن ناد علی قمی، تا: 2 محرم 1086ق؛ 209ص (2-210) [مخطوطات مرتضوي: ف: - 37]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2578/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن ملا محمد باقر طالقانی، تا: صفر 1088ق، جا: قزوین مدرسه خلیلیه؛ محشی از مؤلف با علامت «منه سلمه اﷲ» و «منه»، یادداشتی است به نقل از خط ملاخلیل قزوینی در باب علامات ظهور و خروج شخصی نبی نام از قزوین که دو حدیث از الغیبه شیخ نقل کرده است و ذیل آن یادداشت از کتاب الغیه قاضی سعدالدین میرحسین رازي با عبارت «سلمه اﷲ تعالی» یاد میکند. از این کتاب و نویسنده اطلاعی به دست نیامد جز اینکه از دعایی که برایش کرده است «سلمه اﷲ تعالی» روشن میشود که رازي در تاریخ یادداشت که محرم 1088 است زنده بوده و به تصریح یادداشت نزیل اصفهان بوده؛ تملک: میر آصف حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 158گ، 16سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 24 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، مقابله شده توسط حبیب اﷲ بن محمد باقر طالقانی در محرم 1089ق، محشی با لفظ «منه دام ظله العالی و سلمه اﷲ تعالی، من خطه دام ظله» و حواشی مختلفی از «شرح منهاج» و «نهایه» ابن اثیر و «ملا عبدالرزاق» و رمز «سمع» و «شرح مقاصد» و «قاموس» و «مواقف» و «شرح کافی ملاصدرا» که ظاهرا اینها نیز منقول از خط شارح است؛ مهر: ملامحمد بیک بن حاجی عبدالکریم «بنده آل محمد: کریم 1124»، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین. عبده محمد تقی»؛ تملک: آقا میرزا جمال الدین موسوي چهارسویی فرزند آی اﷲ آقا میرزا محمد هاشم موسوي چهارسویی، مورخ 16 شوال 1321؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 159گ، 16سطر (6×5/12)، اندازه: 12/5×19سم [فهرست روضاتی: - 289]
بیکا، تا: 1089ق [نشریه: 7 - 796]
خط: نستعلیق، کا: سید حسن حسینی رضوي، تا: 3 صفر 1089ق؛ جلد: مقوا، 153گ، 12 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 13×27سم [ف: 1 - 90]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 143
انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب حسینی، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 131گ (42پ-172ر)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 2-98]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الحواشی الخلیلیه علی النصف الاول من کتاب العدة فی الاصول ... و یتلوه فی النصف الثانی فصل فی ذکر الوجود التی یحتاج الاشیاء فیها الی بیان و مابه یقع البیان.
خط: نسخ، کا: ولی بن مرحوم ملا محمد، تا: 1097ق؛ مصحح، محشی به لفظ «منه ره»، با علامت «بلغ»؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 371گ، 21 سطر (5/9×5/16)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 10 - 436]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1201 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 473]
خط: نستعلیق، کا: یوسف حسینی مرعشی، تا: 1097ق، جا: قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 127گ، 16 سطر (6×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 16 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله بینا صفات الخ هذا البیان لابطال قول من قال ان شیئاً من الخطاب لایفید العلم ... انفع مما یحصل بالخطاب المتلقی عن الانبیاء علیهم السلام هذا القول الحاد. تم المجلد الثانی.
جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان محمد بن تاج الدین حسن، تا: 20 ربیع الاول 1099ق (جلد اول)، 8 جمادي الاول 1099ق (جلد دوم)؛ مهر: «محمدعلی بن محمدباقر» (بیضی) با تاریخ 1242ق؛ تملک: علی اکبر حسینی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 230گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ]
نیمه نخستین؛ خط: نسخ، کا: طیب علی اصغر حسینی، تا: 11 رجب 1099ق، جا: قزوین؛ با نسخه اصل محشی که در هامش
جلد یکم و دوم متن بوده به کوشش محمد مؤمن بن محمد زمان حسینی طالقانی در شب پنجشنبه 10 ربیع الثانی 1102 مقابله و تصحیح شده، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 268گ، 26سطر (7×19/5)، اندازه: 13/5×27سم [ف: 9 - 1503]
آغاز: حاشیه اول العقلی و المثبت فی المنطق کان مبدأ المبادي من غیر الادبیات فی فن اصول الفقه.
آغاز حاشیه دوم: قوله ابدأ فی اول الکتاب ذکر الاول اما لتاکید قوله ابدأ ویوید ان فی بعضی النسخ اقدم بدل ابدأ و اما للاشارة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد حر عاملی در سال 1084؛ 226گ، 21 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 3 - 1530]
آغاز: ذلک لانه لاتناقض حینئذ بین حکم العقل وحکم الشرع لان من شروط التناقض اتحاد الوقت والشرط؛ انجام: الشک الثانی شک العلم الازلی وله تقریران ... وشبه التأخر باعتبار انه شبه المعلول کما لایخفی فانه یمکن جریان مثله فی کل دور وسنستدل بهذا عند.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11، در عصر شارح؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب، محشی با امضاي «منه سلمه اﷲ تعالی»، مؤلف بعد از تحریر کاتب در نسخه تصرف نموده و مطالبی را حذف و مطالبی را اضافه نموده؛ جلد: مقواي سفید، عطف گالینگور قهوه اي، 269گ، 16 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 5 - 2618]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 78گ (82 پ-159پ)، اندازه: 13×19سم [ف: 22-288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن غازي رازي (برادر مؤلف)، تا: یکشنبه 20 جمادي الثانی، قرن 11 (عصر مؤلف)؛ محشی با حواشی «منه سلمه اﷲ»، مصحح، متن خط خوردگی دارد، با علامت بلاغ، مقابله دوم با ام النسخ در 1129 و مقابله اول در حضور مؤلف و مقابله سوم در 1130؛ جلد: مقوا عطف وگوشه تیماج مشکی، 167گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1529]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11، در زمان حیات مؤلف؛ محشی با امضاي: منه سلمه اﷲ تعالی؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر (7×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 2127]
آغاز: کتاب العد فی اصول الفقه؛ انجام: تورد فی المشهور علی کون الفقه علما و کون
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، 108گ، 14 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 154]
آغاز: و معنی تفویض الشییء الی العبد القدر المشترك بین الاقدار؛ انجام: قوله بیناصفات الخ. هذا البیان لابطال قول من قال ان شیئا من الخطاب لایفید العلم ... مما یحصل بالخطاب المتلقی عن الانبیاء علیهم السلام وهذا القول الحاد. تم المجلد الثانی من الحواشی الخلیلی علی عد الاصول للشیخ ابی جعفر ... الطوسی ... و یتلوه فی الثالث قوله قده: فصل فی حقیق الکلام و بیان اقسامه و جمل من الکلام و ترتیب الاسماء و الحمدﷲ.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ مجدول؛ واقف: محمد شفیع صدر، 1232ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج سوخت، 272گ، 16سطر (5/6×15)، اندازه: 5/13×24سم [ف: 4 - 242]
آغاز: ان قلت فقبح نفس مخالف غرض ذي حیو ذاتی فقد فعلها اﷲ تعالی للمصلح اقول لایصدق علیها حد القبح الذاتی المذکور سابقاً لانه اذا کانت نفس مخالف الغرض؛ انجام: البحث الثالث قیل انه یلزمک ان یکون الصلوةحراما اذا ترك بها واجب لانه سبب الحرام وسبب الحرام حرامً و هو ایضاً ضعیف فان له ان یلتزمه باعتبار الجهتین کما تقدم ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11، عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با امضاي «منه سلمه اﷲ»، مصحح، نسخه با کتاب اصل مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 245گ، 18 سطر، اندازه: 12×22سم [ف مخ: 2 - 723]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 434ص، 7 سطر، اندازه: 1/55×24/5سم [ف: 17 - 243]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ مهر: محمد فصیح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 124گ، 14 سطر (4×10)، اندازه: 11×14سم [ف: 16-223]
حاشیه نیمه نخستین عده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ مهر: محمد خلیل بن محمد صادق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 335گ، 19 سطر (7×16/5)، اندازه: 19×25سم [ف: 532]
آغاز: حیث قال ما حاصله ان تعلق المدح أو الذم فی مجاري العقول و العادات لانزاع فی أنه عقلی؛ انجام: عدم جواز التمسک به کما فیما نحن فیه فلایتم ن حاصل.
بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، متن نیز
خطخوردگی دارد، محشی به لفظ: «منه سلمه اﷲ»؛ 144گ، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1 - 217]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی به لفظ «منه سلمه اﷲ»، با نسخه اصل مقابله شده؛ تملک: محمد حسن بن محمد معصوم قزوینی سبزواري؛ 163گ، اندازه: 12×1/58سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»، مصحح؛ اندازه: 12/5×19/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
آغاز: قوله ابدا فی اول الکتاب فضلاً یتضمن ماهی اصول الفقه و انقسامها و کیفی ترتیب ابوابها؛ انجام: وانفع مما یحصل بالخطاب المتلقی عن الانبیاء علیهم السلام وهذا القول الحاد.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی با عناوین «منه سلمه اﷲ»، در برگ آخر تصریح شده که کتاب حاشیه دوم مؤلف است، داراي خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ جلد: مشکی ضربی، 204گ، 20 سطر، اندازه: 5/9×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 583]
آغاز: برابر؛ انجام: کلما یحتاج فیها الی البیان یحتاج فیما نحن فیه الیه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ داراي سه کتیبه کوچک، نقاشی مرصع و مذهب، 9 سرلوحه مذهب، مجدول، با کمند آب طلائی و لاجوردي، محشی بسیاري از مصنف به رمز «منه دام فیضه یامنه سلمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی نازك، جلد: تیماج قهوه اي، 1073ص، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 9 - 71]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «شرح»، در برگ 1ر و 2ر شرحی است درباره علت تامه و مشیت؛ 152گ (2پ- 153ر)،11سطر (5/7- 8/5×1/54)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 241]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مقابله شده باره دوم با اصل در قزوینی در ربیع الاول 1083، نسخه را خود قزوینی به جمال الدین محمد خوانساري بخشیده؛ تملک: محمد رضاي حسینی در 1337 [نشریه: 7 - 143]
آغاز: لاصحاب الکلام یقولون هذا ینقاد و هذا لایقاد ... و قدوردت تشدیدات فی النهی عن امثال ذلک فی الدین ... قوله لان الشریع کلها بینته علیه آه. اشار الی دلیل علی؛ انجام: و قال بعض الفضلاء معنی القدري من یجعل قدراﷲ تعالی جلد 1؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با عنوان «منه رحمه اﷲ»؛ جلد: تیماج مشکی، 103گ، 12 سطر (6×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1162]
آغاز: بسمله ابداء فی الکتاب فصلا یتضمن ماهی اصول الفقه و انقسامها و کیفی ترتیب ابوابها
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ در جایی از این نسخه نشانی از نام کتاب و مؤلف آن نیست لکن با شواهد موجود از جمله در آن از کتاب الفوائد المدنیه ملا محمد امین استرآبادي متوفی 1036ق، و ... یاد کرده است. ظن قوي بر آن است که این حاشیه از ملا خلیل باشد، مصحح؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج عنابی، 76گ، 15 سطر (6×12)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 - 891]
انجام: و لیس فی عبارته تصریح به مع أن الشارح
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد رضا حسینی رضوي با مهر «محمد رضا الحسینی» (مربع)، علی رضا بن عبدالواحد بهبهانی به تاریخ صفر 1163؛ مهر: «محمد باقر الحسنی الحسینی» (مربع)، «العبد محمد ابراهیم الحسنی الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 322گ، مختلف السطر، اندازه: 12×19سم [ف: 18 - 275]
آغاز و انجام: برابر
جلد اول کتاب؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ 23 برگ آخر نونویس. کاتب نونویس: حسینعلی بن محمد حسین، تاریخ تحریر: محرم 1366؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 150گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 16 - 153]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... هذا ابتدا المجلد الثالث من الحواشی الخلیل ... قوله قدس سره فصل فی حقیق الکلام و بیان اقسامه و جمل من احکامه؛ انجام: قوله ما یدل فائدته علیه فائد القول ... فی قولک له علی عشر اعترافا جلد سوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: میرزا محمد رضی رضوي؛ کاغذ: حنایی روشن، 134گ، 17 سطر، اندازه: 12×3/ 18سم [ف: 16 - 155]
آغاز: بسمله «قوله ابدا فی اول الکتاب فصلا یتضمن ماهی اصول الفقه و انقسامها و کیفی ترتیب ابوابها» البدا کالمنع الانشاء و الاحداث و ذکر فی اول الکتاب للاشعار بان کلا من الفصول التی؛ انجام: قوله: ما قد مناه من الاقسام. اي اقسام الحکم من الحرم و الوجوب و غیرهما. قوله: غیر ان الخ. مثلا بطلان الصلوةکما ان معناه.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد تقی بن محمد صادق موسوي، تا: 17 جمادي الاول 1101ق؛ افتادگی: انجام؛ کاتب شاگرد شیخ
حر عاملی است؛ مهر: کاتب «عبده محمد تقی الموسوي (بیضی)»؛ واقف: کاتب، رمضان 1119ق، وقف بر شیعه اثنی عشریه مشروط به انکه از مشهد رضوي بیرون نرود؛ جلد: مقوا عطف میشن مشکی، 20 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ نسخه را مولانا سید محمد تقی بن محمد صادق موسوي در 1101 در مشهد رضوي با نسخه یکی از فضلاء قزوین که به زیارت آمده بوده مقابله کرده، محشی به حواشی مؤلف؛ واقف: مصحح نسخه در رمضان 1109ق؛ 95گ، 25 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 6 - 28]
کا: محمد تقی بن محمد أمین حسنی حسینی سمنانی، تا: شوال 1104ق [تراثنا: س2ش4 - 29]
خط: نسخ، کا: هادي بن حاجی ابراهیم خاتون آبادي، تا: پنجشنبه 14 رجب 1105ق؛ کاغذ: [نشریه: 11 - 893]
جلد دوم؛ کاتب: احمد بن محمد امین الطالقانی، تا: چهارشنبه 25 شوال 1109ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام [دلیل المخطوطات: 1 - 104]
بیکا، تا: 1111ق [نشریه: 7 - 533]
خط: نستعلیق، کا: محمد زکی بن محمد قاسم، تا: رمضان 1111ق؛ جلد: تیماج مشکی، 178گ (1پ-178ر)، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: کاظم فرزند باقر، قزوینی، تا: یکشنبه 18 جمادي الثانی 1121ق، جا: قزوین مدرسه التفاتیه؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ، مقابله شده با عبارت: «بلغ قبالا من نسخ عتیق و هی التی کتب منها علی ید کاتبه فی یوم الاثنین ثامن عشر شهر رجب المرجب ذلک السنة، اللهم وفقنا لفهمه»؛ مهر: «یا موسی لاتخف 1272» (بیضی)، «حبیب اﷲ 1273ق»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 199گ، 15 سطر (4×9)، اندازه: 9×16سم [ف: 29 - 542]
آغاز: آغاز جلد دوم: قوله ابدء فی اول الکتاب فصلا یتضمن مهی اصول الفقه؛ انجام: انجام ج دوم: یقوم مقام فعل المکلف فی الکفائی
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علیرضا، تا: پنجشنبه 23 ذیحجه 1122ق؛ محشی به حاشیه مؤلف، نسخه در 16 جمادي الثانی 1124 توسط کاتب تصحیح شده؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج زرشکی، 225گ، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 155]
جز ء اول و دوم؛ خط: نسخ خوب، کا: خلیل بن سلمان بن خلیل قزوینی (نوه مؤلف)، تا: چهارشنبه 2 شوال 1123ق؛ 202گ، 18 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 2 - 255]
آغاز و انجام: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن سید علی حسینی، تا: 19 جمادي الثانی 1124ق؛ نسخه توسط خیرالدین بن علی افضل طالقانی ساکن مدرسه خلیلیه قزوین در 24 جمیدي الثانی 1124 مقابله و تصحیح شده، محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: نادرشاه، در 1145ق؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن مشکی، 185گ، 15-14 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 16 - 152]
مجلد سوم است که حاشیه بر جزو یکم عده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 5 محرم 1127ق، تملک: میرزاي قمی، عبداﷲ بن محمد کاظم؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 194گ، 12 سطر، قطع: جیبی [آستانه قم: - 108]
خط: نستعلیق، کا: محمد خان بن نادعلی رازي، تا: جمعه 8 جمادي الثانی 1132ق؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 105گ (1-105)، 15 سطر (7/5×13)، اندازه: 15×19/5سم [ف: 3 - 758]
آغاز: برابر؛ انجام: یقوم مقام فعل الملکف فی الکفائی.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نسخه ظاهراً در عصر مؤلف نوشته شده؛ محشی به حواشی مؤلف، مصحح، تاریخ تصحیح: صفر 1153؛ واقف: حاج محمد سعید دوغابادي در ربیع الاول 1142؛ 250گ، مختلف السطر، اندازه: 14×26سم [ف: 6 - 27]
جزء اول؛ کا: محمد بن میرزا محمد قزوینی، تا: دوشنبه 12 شوال 1197ق [دلیل المخطوطات: 1 - 104]
مجلد نخستین؛ خط: نسخ، کا: احمد حسینی مشهور به قطب، تا: اواخر قرن 13، به دستور محمد رحیم مؤلف جوامع الکلم فی شرح قواعد الاحکام با یادداشت همو در ذیحجه 1295؛ مقابله شده با اصل؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 343گ، 25 سطر، اندازه: 16×4/ 27سم [ف: 1 - 175]
خط: نسخ، بیکا، تا: شعبان 1217ق [نسخه پژوهی: 2 - 150]
آغاز: المدرسین فی دفع الاشکالات المتوجهه علی الکتب المقروئه علیهم و کان توجه الاخوان الیه با عثاعلی رواج کثیر من اباطیل النواصب و ترهاتهم؛ انجام: فظ قیام فعل الغیر مقامه ما ذهب الیه سیدنا الاجل المرتضی من ان مجرد فعل الغیر بدون نیه قربه یقوم مقام فعل المکلف فی الکفائی. تم المجلد الاول من الحاشیه الخلیلیه علی ...
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «منه سلمه اﷲ»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: گالینگور با روکش پارچهاي مشکی، 254گ، 18سطر (7×5/14)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 18 - 168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله، محشی با نشان «منه دام ظله» و «منه سلمه اﷲ تعالی»؛ جلد: تیماج سرخ، 131گ، 15 سطر، اندازه: 5/13×20سم [ف: 1 - 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ با سرلوح، محشی با نشان هاي «منه دام ظله العالی - منه سلمه اﷲ - منه دام ظله - منه ادام اﷲ بقائه - منه حفظه اﷲ تعالی - منه مد ظله السامی» و حاشیههاي دیگر با نشان «منه رحمه اﷲ تعالی» گویا نویسنده آنها را از نسخه اصل همینگونه آورد یا اینکه پیش و پس از مرگ قزوینی نوشته شده است. نیز دارد «بلغ قبالا ایده اﷲ تعالی»؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده محمد سعید»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 175گ، 15سطر (5/ 4×12)، اندازه: 10×19سم [ف: 5 - 1669]
آغاز: برابر؛ انجام: ایضاً لان عدم استلزام وجود شریک الواجب لرفع امر واقعی لیس بممکن لایقال ناخد الکبري شرطی لیتحقق المنافاة
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: مقوا با روکش کاغذي، 74گ، 19 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 3 - 1530]
آغاز: الاباح و مقابلها یقابل العدم و الملکه ... بخش دوم: قوله ابدا فی اول الکتاب الخ، ذکر الاول اما لتاکید قوله ابدا و یویده ... همان طور که در ذریعه آمده، محشی دو حاشیه بر کتاب «عد الاصول» نوشته است؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ یادداشت تملک: حسن بن عبداﷲ ماحوزي بحرانی؛ 216گ، 19 سطر (7×13)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 92]
آغاز: متن عدة: یحتاج الی استدراکها و تحریرات غیر ... حاشیة عده: مشغولاً بقراءته و بره اخري مشعوفا بمدارسة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان هاي «نهایه»، «ص»، «منه»، «منه رحمه اﷲ»، «شرح منهاج»، «ع ر ق»، «للفاضل المحقق ملا محمد باقر سلمه اﷲ تعالی»، «صه»، «شرح قواعد»، «مواقف»، «شرح کافی ملا صدرا»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 137گ، 18سطر (5/ 4×11/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 11 - 294]
آغاز: فی العبد کالال و الداعی و نحو هما غیر موجبة له اي بالوجوب السابق؛ انجام: لانه له ان یقول انما استدل به علی اصل الحجی لا علی القطعیة ایضا.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضاي «منه دام ظله العالی» و «منه سلمه اﷲ تعالی»، مصحح و ظاهراً نسخه به خط خود ملا خلیل تصحیح شده؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 143گ، 17 سطر (5×13)، اندازه: 1/50×20سم [ف: 12 - 537]
آغاز: یقال ان المستعمل فیه لفظ الانسان هیهنا اعنی ذات المخاطب؛ انجام: و وجوب اعتاق جمیع الرقبات و هو خلاف الاجماع هذا اذا کان الاجماع علی وجوب واحد.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، روکش پلاستیک قهوه اي، 196گ، مختلف السطر، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 1507]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی از مؤلف با امضاي «منه سلمه اﷲ»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 174گ (1پ-174پ)، 14 سطر، اندازه: 10×21سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 774]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1561/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 384]
آغاز: برابر
خط: ثلث، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مؤلف با امضاي «منه سلمه اﷲ»؛ جلد: مشکی، اندازه: 13/5×26/5سم [ف: 80]
آغاز: قوله ابدا فی اول الکتاب فصلا یتضمن ماهی اصول الفقه؛ انجام: و هذا القول اتحاد تم المجلد الثانی من الحواشی الخلیل المعلق علی عد الاصول الشیخ ... لحسن الطوسی رحمهم اﷲ تعالی و یتلوه فی المجلد الثالث قوله قدس سره ... حقیق الکلام و بیان و اقسامه و جمل من الکلام و ترتیب الاسماء.
جزء 2. این نسخه از آن قسمت شرح دیباچه: «قوله ابدا فی اول الکتاب» تا آخر فصل سیم را دارد. کاتب آن را جلد دوم ضبط کرده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی بهحواشی مؤلف؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 179گ، 19 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 6 - 28]
ḥāšīyat-u ‘urwat-il wuṯqā
حائري، عبدالکریم، 1272؟ - 1355 قمري
hā’erī, ‘abd-ol-karīm (1856 - 1936)
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247-1338)
حواشی کوتاه فتوایی است که مرحوم حاج شیخ عبدالکریم بر عروه الوثقی سید کاظم یزدي، براي استفاده مقلدان خود تحریر نموده است. حواشی در نسخه حاضر در برگ هاي شش ستونی تحریر شده که در ستون دوم شماره صفحه و سطر چاپ اول عروه و در ستون 3 و 4 شماره صفحه و سطر چاپ دوم عروه و در ستون پنجم کلمهاي از متن عروه که شیخ عبدالکریم بر آن حاشیه نوشته و در ستون ششم متن حاشیه حاج شیخ عبدالکریم تحریر شده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 52/85-7745
آغاز: بسمله؛ ص 2 س 15 طبعه اولی ص 2 ص 15 طبعه الثانیه، کلمه التقلید، حاشیه فیه اشکال بل لایبعد کون التقلید عبار عن متابع المجتهد فی العمل بان یکون معتمداً علی رأیه فی العمل؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 16گ، 21-27 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1570]
ḥāšīyat-ul ‘urwat-il wuṯqā
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمري
āqā zīyā’-e ‘erāqī (1862 - 1942)
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247-1338)
تاریخ تألیف: غره ربیع الثانی 1337ق
حاشیهاي است بر بخش خلل الصلاة عروة الوثقی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8243
آغاز: بسمله الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد فانی حین اشتغالی بمباحث خلل الصلوة؛ انجام: من جه اجزائها و شرائطها و الحمد ﷲ ... فرغت من تسویده ... ضیاء الدین محمد العراقی
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسین سروري تبریزي، تا: ربیع الثانی 1337ق؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذي مشکی، 38گ، 26 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 27/2 - 25]
ḥāšīyat-u ‘urwat-il wuṯqā
اصفهانی، ابوالحسن، 1284 - 1365 قمري
esfahānī, ab-ol-hasan (1868 - 1946)
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247 -1338)
حاشیه فتوایی است بر کتاب «عرو الوثقی» سید محمد کاظم یزدي. این حواشی بسیار مختصر و در عرو الوثقی چاپ سال 1330 تحریر یافته است.
آغاز: صفحه 3، سطر 14، متن (من الطبع الثانی ): الاحوط عدم، حاشیه وان کان الاقوي الجواز
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بیتا؛ از آغاز تا ص 158 جلد دوم عروه (پایان کتاب الوصی)؛ 29گ، 26-28 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 1531]
آغاز: لا بأس بالعمل بهذا الکتاب المستطاب مع ما علقت علیه من اوله الی اواسط الزکو و وفقنی اﷲ لاتمامه. الاحقر ابوالحسن الموسوي الاصفهانی
خط: ثلث، بیکا، بیتا؛ محشی با علامت «سن»؛ تملک: هادي روحانی مازندرانی در مشهد؛ جلد: تیماج [ف: 219]
ḥāšīyat-ul ‘urwat-il wuṯqā
طباطبائی بروجردي، محمد حسین،1253-1340 شمسی
tabātabā’ī borūjerdī, mohammad hoseyn (1874 - 1961)
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247 -1338)
در این حاشیه گاهی اشاره بسیار مختصر به ادله مسائل شده.
قم؛ موسسه آیة الله بروجردي؛ شماره نسخه: 559
در این نسخه تا کتاب خمس میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 54گ، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 2 - 350]
ḥāšīyat-u ‘urwat-il wuṯqā
زنجانی، احمد بن عنایت اﷲ، 1308 - 1393 قمري
zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891 - 1973)
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247-1338)
قم؛ زنجانی (آیة الله)؛ شماره نسخه: 131/5
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: صفر 1356ق [چند نسخه-ف: 244]
ḥāšīyat-ul ‘urwat-il wuṯqā
فاضل قائنی، محمد بن عبدالکریم، - 1405 قمري
fāzel-e qā’enī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm (-
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247 -1338)
حاشیه مختصري است بر عرو الوثقی یزدي است.
کاتب = مؤلف، بی تا [تراثنا: س13ش2و3 - 317]
آغاز: قوله فی (م 4) و لو کان مستلزماً للتکرار ... اذا کان العمل عبادیاً فا ولی بل الاحوط أن یقلد فیه؛ انجام: بألطافه تعالی و حسن توفیقه قد تم ما تیسر لنا من الحواشی و التعالیق علی کتاب العروة الوثقی.
کاتب = مؤلف، بی تا [تراثنا: س13ش2و3 - 355]
ḥāšīyat-u ‘urwat-il wuṯqā
امیر کلائی نجفی، علی
amīr kalāīī najafī, ‘alī
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم
حاشیه فتوایی است که در حاشیه عروة الوثقی چاپی سال 1330 تحریر شده است.
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 310
و از اول تا احکام مسافر؛ خط: ثلث، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف پارچهاي، 25 سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ: - 220]
ḥāšīyat-u ‘urwat-il wuṯqā
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247-1338)
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 59/48-8828
آغاز: المتن، یجب، الحاشیة، عقلانی غیر الیقینات و الضروریات کما سیجیء طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 16گ، 20 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 3 - 1531]
ḥāšīyat-ul ‘arīḍat-il mahdawīya
تفرشی، مراد بن علی، 965 - 1051 قمري
tafrešī, morād ebn-e ‘alī (1558 - 1642)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1824/1
آغاز: اما بتاثیرها فیه، لم یجعل الفاعل من اقسام الخارج من المعلول کما فی شرح التجرید لان فاعل المرکب قد یکون جزء منه؛ انجام: و الحرک الخ، دفع لما یتوهم من ان الحرک متجدد متجزی الی اجزاء لایتناهی ... علی انه فی قبول الحرک للانقسامات الغیر المتناهی کلام یجیء انشاءاﷲ تعالی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف میشن، 8گ (9ر-16ر)، 12 سطر (5/ 4×11)، اندازه: 10×18سم [ف: 8 - 421]
حاشیة العزي فی التصریف- حاشیة التصریف
ḥāšīyat-ul ‘uzzā fi-t taṣrīf
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «العزي فی التصریف» عز الدین ابراهیم زنجانی (حدود 655).
در این حاشیه مطالب تا اندازه اي مفصل شرح داده شده و رد و ایراد بسیار مینماید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 664
آغاز: اعلم أن التصریف، اقول اعلم أنه لابد لمن شرع فی العلم أن یتصور قبل الشروع ثلاث أشیاء، الاول؛ انجام: نحو رحمته رحم واحد و دحرجته دحرج واحد و الفعل بالکسر نوع من الفعل تقول حسن الطعم و الجلس
خط: نستعلیق، کا: ملا ابوالحسن بن ملا حسنعلی، تا: دوشنبه شعبان 1225ق، جا: کنار برج بوستان در قریه ذودرق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 91گ، 18 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 260]
حاشیه عصام الدین - حاشیة الفوائد الضیائیة
حاشیه عصام الدین- حاشیة حاشیة العصام علی الفوائد الضیائیة
ḥāšīyat-ul ‘iṣāmīya
وابسته به: حاشیة انوار التنزیل = حاشیه تفسیر بیضاوي؛ عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد (873-951)
دیباچهاي ندارد. در انجامه «الحاشیة لعصام الدین» خوانده شده است. حاشیهاي ست بر تفسیري، بخش سوره عم. شاید متن تفسیر «انوار التنزیل» قاضی بیضاوي باشد. شاید حاشیهنگار عصام الدین اسفراینی سمرقندي، ابراهیم (د 943 یا 951ق) باشد، که در میان کارهایش از «حاشیه» بر «انوار التنزیل» نام برده شده است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1848/2- عكسي
آغاز: بسمله. عم یتساءلون. اصله عن ما، فحذف الالف حذفاً کثیراً الی ان قال الاصل هو اثبات الف و سبب الحذف المشار الیه. بقوله لمام یعنی سبب او قاعد مرت فی سور الصف؛ انجام: در سوره ناس: لان کثر تکرار الناس بمعناه الواضح المشهور یسد الباب الانتقال الی الناس منه فی المقام. الحمدﷲ الذي وفقنا بشرح هذا التفسیر. هذه الحاشیة لعصام الدین فرغت من تحریره ...
خط: نسخ تحریري، کا: شیخ زاهد بن حسین جیلانی، تا: جمادي الاول 1032ق، جا: شیراز؛ به دنبال «الحاشیة علی انوار التنزیل» کار شیخ بهایی؛ 138ص (282-419) [عکسی ف: 1 - 136]
ḥāšīyat-u ‘aqā’id-in nasafī
احمد بن عبداﷲ
ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh
وابسته به: بدایة العقول = عقاید نسفی = عقائد نسفی = اعتقادات؛ نسفی، عمر بن محمد (461 -537)
حاشیه مولانا سید احمد بن عبداﷲ بر عقاید نسفی
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 451/3/2
کا: ملاعلی بن ملارجب، بیتا؛ محشی؛ 163گ،11سطر (5/5×11/5) [ف: 2 - 202]
حاشیة العلم و العلوم- عجاله
ḥāšīyat-un ‘alā iṯbāt-il wājib
طرسوسی، محمد بن احمد، - 1117 میلادي
tartūsī, mohammad ebn-e ahmad ( - 1117)
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 274
خط: نسخ، کا: حسن بن رمضان، تا: 1152ق؛ 19گ (127ر- 145پ)، 27سطر (15/5×22/5) [اوراق عتیق: 1 - 400]
ḥāšīyat-un ‘alā ijtimā‘-iš šarṭ ma‘a-l qasam
بیدوازي، محمد طاهر بن احمد، قمري
mohammad taher ebn-e ahmad ,1dvaz1b
تعلیقه کوتاهی است بر مبحث اجتماع شرط با قسم. مؤلف چون ترتیب لف ونشر این مبحث را مغلق دیده به حل آن دراین رساله اقدام کرده است آغاز: هذه مقدمات واهی علقتها بمبحث اجتماع الشرط مع القسم
من کتاب الشرح الکفایه المسمی بالفوائد الضیائیه المشهور بشرح ملابحل اغلاق ترتیب اللف والنشر الواقع فی هذا المبحث ...
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ واقف: احمد حمامی (اهدایی)؛ کاغذ: اصفهانی، 2گ (4-5)، 21سطر (9×15) [ف: 4 - 1162]
آغاز: برابر؛ انجام: فیقع الاختلاف بین اعتباري المثال الجواز بملاحظ ان اعتبار التقدیم بملاحظ الاحتمال الثانی فی التقدیم و اعتبار الجواز بملاحظ الاحتمال من الجواز یحی فی المثال الاول اوبالعکس کما فی المثال الثانی
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ دو برگ قبل از این رساله و مربوط به این بحث است که احتمال درصحافی اشتباهاً پس وپیش گشته است؛ جلد: مقوا، 3گ،13سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 2 - 724]
حاشیة علی اجوبة المسائل المهنائیة تعلیقات علی اجوبة المسائل المهنائیة
ḥāšīyat-un ‘alā aḥādīṯ-i ṯawāb-i ṣawm-i ramaḍān
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، ق13 قمري
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ ( - 19c)
وابسته به: ثواب صوم رمضان؛ رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع (-13)
به دستور: آخوند ملا اسداﷲ رشتی انزلجی
تاریخ تألیف: یکشنبه جمادي الاول 1270ق؛ محل تالیف: قزوین حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر احادیث ثواب روزه ماه رمضان که شیخ صدوق در امالی خود نوشته است.
آغاز: أحمده و أصلی علی أحمده ... لما أمرنی من لم أقدر علی مخالفته و هو المولی الامجد المتشبث بتأییدات اﷲ ...
انجام: و نزید لک المزیدات عند التلاقی یوم نلقاك و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (132پ-138پ)، اندازه: 21×17سم [ف: 2 - 339]
بیکا، بیتا؛ 4ص (144-147 حاشیه) [ف: 19 - 160]
al-ḥāšīyat ‘alā iqrār-iz zawj bi-ṭalāq-i zawjat-i-h
وابسته به: الطلاق مع اقرار الزوج و انکار الزوجة؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
حاشیهاي است استدلالی با عناوین «قوله» بر رساله «اقرار الزوج» مذکور که توسط یکی از شاگردان برجسته مرحوم میرزاي قمی نگاشته شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7667/15
آغاز: بسمله، عالیمجد و مطاعا قبله گاها ادام اﷲ ظلکم العالی و لطفکم السامی ... قوله دام فیضه العالی المقدم الاولی؛ انجام: و لیس هذا موضع بیان ذلک الثانی عشر.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی رضوي، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج ماشی، 11ص، مختلف السطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1/21 - 665]
al-ḥāšīya ‘alā ilāhīyāt-i š.-il jadīd ‘ala-t tajrīd
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمري
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad ( -1585)
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الکلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
براي: ابی الصلاح تقی الدین محمد (فرزندش)
تاریخ تألیف: سه شنبه 13 (19) ربیع الاول 986ق
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» برقسمت الهیات شرح جدید قوشچی تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی که بنا به تصریح اردبیلی این حاشیه را براي فرزندش تقی الدین در 13 ربیع الاول 986 به پایان رسانده، اما دربرخی فهارس 19 ربیع الاول 982 تاریخ اتمام کتاب ضبط شده است. از این حاشیه در الذریعه (6/ 113)، بحار الانوار (1/ 23)، ریاض العلماء (1 /57)، خاتون آبادي در وقایع السنین (ص 492)، در روضات الجنات (1/ 84)، در اعیان الشیعه (3/ 83) نام برده شده است.
آغاز: تزیین حواشی شرح تجرید الکلام یستدعی حمد واجب الوجود الملک العلام. احمده علی ما فضلنا من الانام و اشکره علی ما خصنا به من سوابغ الانعام ... و بعد فان هذه حواش اتفقت من افقر العباد الی رحم ربه الغنی احمد الاردبیلی نزیل الغري علی الهیات شرح الجدید للتجرید ... المقصد الثالث فی اثبات الصانع تعالی و صفاته اي فی اثباتها سواء کانت ثبوتی او سلبیة، او المراد الثبوتی و ذکر السلبی بالتبع، او عطف علی «اثبات» اي فی ذکر الصفات و بیانها ثبوتی او سلبی . قال المحقق الطوسی رحمه اﷲ «الموجود ان کان واجبا فهو المطلوب و الا استلزمه» اي
ام کانت الشی الذي ثبت له وجود و ثبوت واجبا فهو المطلوب، اذ لا شک فی وجود الموجود ...
انجام: و ایضا للامر بالمعروف و النهی عن المنکر شروط و احکام و مراتب مذکور فی الفقه لیس هنا محله فلیرجع الیه. هذا آخر ما اردناه من القیود علی الهیات التجرید لبیان ما ینتفع به الولد الاعز، وفقه اﷲ تعالی للعلم و العمل ابتغاء لمرضاته الواحد الاحد، ابوالصلاح تقی الدین محمد. کان ذلک فی یوم الاربعاء ثالث عشر شهر ربیع الاول سن سب و ثمانین و تسعما هجری . تم و کمل.
چاپ: تحقیق احمد عابدي، از سوي دفتر تبلیغات اسلامی، در دو جلد، 1375-1377ش؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1307ق، رحلی، 102ص(صص409-510) در هامش
[الذریعه 6/ 113؛ مکتب امیرالمؤنین 2 /374]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد شریف خاتون آبادي (مدرس مسجد جامع و خادم روضه رضویه)، تا: 21 رمضان 1016ق؛ مهر: «العبد محمد کاظم» (بیضی)؛ تملک: سید محمد بن محمد زمان حسینی؛ واقف: سید جعفر پیش نماز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 45]
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: دوشنبه 12 رمضان 1044ق؛ مصحح؛ 199گ (1-199ر)، اندازه: 10×19سم [ف: 1 - 101]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ذیحجه 1075ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ اندازه: 13×24سم [نسخهپژوهی: 2 - 149]
آغاز: بسمله. قوله رحمه اﷲ و صفاته اي فی اثباتها سواء کانت ثبوتی او سلبیة؛ انجام: برابر؛ فی یوم الاربعاء ثالث عشر شهر ربیع الاول سن ست و ثمانین و تسعمای (هذا آخر کلام ... قدس روحه)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: خلیل «خ ل یل»؛ محشی به نشان «م ن»؛ واقف: خلیل تبریزي، 1244؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 127گ، 24سطر (7×18)، اندازه: 14×24سم [ف: 11 - 112]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 453ص، 16 سطر (7×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، بیکا، تا: اواسط قرن 11؛ تملک: شفیخ بن شمس الدین مازندرانی در 1121؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج
شکري، 155گ، 15 سطر، اندازه: 1/51×18/5سم [ف: 91]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12 [نشریه: 4 - 447]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: کاتب و تاریخ کتابت این نسخه به استناد نوشته احمد عابدي در مقدمه تصحیح این رساله ذکر شد. از آغاز الهیات تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی گلپایگانی، تا: 1117ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 354ص (1-354)، 20سطر (5/5×12/5)، اندازه: 1/51×18سم [ف: 4 - 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نصربنی ملاحسن تنکابنی گیلانی، تا: 9 رجب 1120ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 188گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1511]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ربیع بن حاجی اصغر، تا: 1122ق؛ جلد: چرمی، 256گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×24سم [ف: 1 - 405]
خط: نستعلیق، کا: محمد اشرف بن فضلعلی، تا: 13 جمادي الاول1123ق، جا: اصفهان؛ 175گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 2 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن میر محمد تقی حسنی اصفهانی، تا: شعبان 1170ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 119گ، 21 سطر، اندازه: 5/12×19سم [ف: 18 - 279]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: یوسف بن عبدالعظیم تبریزي، تا: یکشنبه 3 رمضان 1308ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 127گ (166پ-292پ)، 20 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 21 - 308]
آغاز: الحمدﷲ و الصلوه علی محمد و آله؛ انجام: و صلی اﷲ علی محمد و آله الاطهار
خط: نسخ، کا: هاشم حسینی تهرانی، تا: 1318ق؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوا، 16 سطر (11×14)، اندازه: 18×22سم [الفبائی ف: 638]
آغاز: برابر؛ انجام: لمرضات الواحد الاحد التی هنا کلام المحشی تمت.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 15 سطر (7×14)، اندازه: 14×19سم [الفبائی ف: 197]
آغاز: برابر؛ انجام: و باسناده عن سعید بن وهب وعبد خیر انهما سمعا علیا برحب الکوفیقول انشد باﷲ من ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 101گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 698]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: ابن صدرالدین محمد شیرازي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 220گ، 19 سطر، اندازه: 13×24سم [ف مخ: 2 - 698]
آغاز: بل قدیق انها حج علیهم حیث قال و ما تعملون فانه اسند العمل الیهم فلابد من ارتکاب مجاز ... قوله ربنا الخ قد یکون اسناد الجعل؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: حیدر حسینی [صاحب ذریع تملک را از سید حسین بن حیدر کرکی دانسته]؛ جلد: مقوا، عطف تیماج سرخ، 149گ (1ر-149ر)، 19-20 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 1-176]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1313]
ḥāšīyat-un ‘alā baḥṯ-iz zawāy-aṯ ṯalāṯ = ḥāšīyat-u taḥrīr-i uṣūl-i uqlīdus
وابسته به: تحریر اصول اقلیدس = تحریر اصول الهندسة الحساب؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
حاشیه مختصر مزجی است بر بحث زوایا و انواع آن در کتابی مجهول که در فهرست مجلس «تحریر اقلیدس» دانسته شده است.
آغاز: هو بسمله، الحمدﷲ الملک العلام و الصلوة علی خیر الانام و آله و صحبة العظام و اما بعد فهذه حواشی جمعتها لبحث زوایا الثلاث لیظهر مستوراته ... قوله اذا وقع خط و هو حالطول فقط مستقیم و هو ما کان ساتر المادون طرفه ... فالزاویتان الحادثتان ... ان کانتا متساویتینمع ما یساوي لزاوی اح و هو زاویتا اب
انجام: كانت تلك الزاوية مع ما يساوي لزاوية اح و هو زاويتا اب مساوية لقائمتين و هو المطلوب وليكن هذا آخر الكلام و الحمدالله رب العالمين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: عماد بن محمد حسینی، تا: شوال 974ق؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 3گ، 21 سطر، اندازه: 10×1/58سم [اهدائی رهبر: 9 - 134]
آغاز و انجام: برابر
حاشیه بر بحث زاویههاي مثلث است در تحریر اقلیدس. حاشیه بحث زوایاي مثلث؛ بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 3ص (18-20)، 19 و 20 و 27 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 23 - 59]
ḥāšīyat-un ‘alā baḥṯ-il qirā’a min iršād-il aḏhān
ساروي، محمد علی بن محمد رضا، - 1193 قمري
Sāravī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rezā ( - 1779)
وابسته به: ارشاد الاذهان الی احکام الایمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیه مختصري است بر عبارت «یجب فی القراءة اخراج الحروف من مواظعها» ازکتاب ارشاد الاذهان، با نقل اقوال بزرگان و رد و ایراد در آنها.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3613/4
آغاز: قال الفاضل قدس اﷲ روحه فی الارشاد و یجب فی القراءة اخراج الحروف من مواضعها الی المنقول المتواترة؛ انجام: و الالم یصح صلا اللاحن فضلاً عن صلا المقتدي به مع العلم بغیر نزاع.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 2گ (57ر- 58ر)، اندازه: 5/10×16سم [محدث ارموي مخ: 2 - 583]
ḥāšīyat-un ‘alā baḥṯ-il mu‘arrif
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 22/ 2377
آغاز: بسمله و به نستعین، قوله، معرف الشیئی ما یستلزم الخ؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 965ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی، 7ص (171-177)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1270]
al-ḥāšīya ‘ala-l bay‘
کتاب استدلالی بسیار مبسوط و تحقیقی است در مبحث بیع. مؤلف که متأسفانه شناخته نشد در سومین سطر صفحه اول مینویسد: «قوله العقد هو اللفظ الدال علی نقل الملک بعوض معلوم» و نیز در هفتمین سطر همان صفحه: «و یؤیده تعریف المصنف فی النافع له بالعقد» و در صفحه چهارده: «قوله و لایکفی التقابض» این عبارات چنین مینماید که متن از شرایع الاسلام محقق حلی باشد و این کتاب حاشیه آن، ولی عبارت صفحات آخر کتاب: «فقال المحقق فی الشرایع و الاب و الجد للاب ...» این احتمال را تضعیف مینماید. مؤلف در موارد متعدد از شیخ انصاري به عنوان «شیخنا العلامه نوراﷲ مضجعه» یاد میکند. [احتمال تقریرات شیخ انصاري نیز میرود.[
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 15779
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... و آله الغر المیامین لا سیما علی بن ابی طالب ... و بعد فهذا کتاب البیع؛ انجام: انما هو للمنافع الماضی الفائت فدفعه ذلک ضرر علیه فرجع الی من اوقعه علیه و استدل بعدم الرجوع.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمود شهابی، 1366؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 213گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20 - 157]
al-ḥāšīya ‘ala-l bay‘
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11788
آغاز: بسمله، قوله کتاب البیع و یقال له ام المعاملات للاعتبار ما یعتبر فی العقود؛ انجام: و مما ذکرنا ظهر الحال و اتضح المقال فیما لو کان الغاصب هو الکاتب للقرآن و آله العالم الهادي ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ واقف: محمد باقر مازندرانی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 206گ، 21- 22 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 20 - 158]
حاشیة علی تحریر القواعد المنطقی حاشیة منطقی
al-ḥāšīya ‘alā tafsīr-i āyat-it taṭhīr
حاشیه استدلالی بر شرح یکی از کتب محقق حلی در مورد آیه تطهیر و اثبات آن درباره ائمه اطهار علیهم السلام است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1756/3
آغاز: قوله قدس یره ذکر المفسرون قالوا ما حاصله انها دلت علی اذهاب الرجس الذي هو الذنوب التی بها عرض المقترف لها؛
انجام: مسایل الطهار مذکور بالعرض فی کتاب الطهار بخلاف مالو قلنا بالعموم فتامل انتهی هذا ربما.
مؤلف شناخته نشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 1/50×15سم [ف: 5 - 176]
حاشیة علی الجامی - حاشیة الفوائد الضیائیة
حاشیة علی حاشیة سید شریف بر شرح قدیم تجرید- حاشیة
حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقائد
حاشیة علی حاشیة ملا عصام علی الجامی - حاشیة حاشیة العصام علی الفوائد الضیائیة
حاشیة علی الحواشی الخفریه المعلقة علیشرح الهیات التجرید - حاشیة حاشیة الخفري علی شرح التجرید
al-ḥāšīya ‘alā xuṭbat-i lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
بقال، شرف الدین حسن شاه، - 905 قمري
Baqqāl, šaraf-od-dīn hasan šāh ( - 1500)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیهاي است مختصر بر لفظ «فیاض» در مقدمه کتاب «لوامع الاسرار» که در آن مؤلف بر حاشیه سید میر شریف جرجانی (- 816) بر خطبه لوامع نیز نظر دارد.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اعلم انه قد تقرر عندهم ان الذوات المعتبره فی الصفات لیس لها نعت و خصوص اصلا لکن قد یعرض لها ذلک ...
انجام: کالدراك و الحساس مبالغ للمدرك و المحس فتامل [الذریعه 6/ 133 شماره 715]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه ذیقعده 980ق؛ مقابله شده با خط استاد؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 4ص (306-309)، 26سطر (5×12)، اندازه: 9×16سم [سنا: ف: 1 - 389]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز و تأیید آقاي متقی در فهرست مجلس (2/40: ص 267) ذکر شد؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد جیلانی، تا: رجب 996ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 3ص (23-25)، 20 سطر (5×11)، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: سیف الدین محمود بن حسین دیلمی، تا: قرن 11، جا: شیراز؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 3 ص (2-4)، اندازه: 10/5×19/5سم [ف: 10 - 1934]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن شریف اﷲ طولی، تا: 1013ق، جا: اصفهان و شیراز؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 2گ (79-80)، 28-20 11/5×19سم [ف: 3 - 1155]
آغاز: برابر؛ انجام: و أما اذا صار المجاز حقیق معناه غیر مسبوق و لایتوقف علی ملاحظ استبعاد فتأمل
خط: نستعلیق، کا: محمد سلمان بن شیخشاه لنکرکنانی، تا: 1013ق، جا: شیراز؛ کاغذ: شرقی نازك (15ر-15پ)، سطور چلیپا، اندازه: 7/5×14سم [ف: 2/40-267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1013ق؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ جلد: تیماج قهوه اي،3 ص (3-5)، اندازه: 9×20سم [ف: 355]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 946/1
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 164]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیحجه 1031ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (58-60)، 14 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 16 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1058ق، جا: جزیر منقش کم کار؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 10 - 202]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ با حواشی «منه»؛ 148گ، اندازه: 14/5×20/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
آغاز: بسمله قوله قدس سره الفیاض الوهاب الخ نقل حاشیة منه قدس سره وهی قوله الفیاض منقول الی معنی الوهاب والنقل بواسطه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور سبز، 33گ، 19 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 3 - 1453]
ḥāšīyat-un ‘alā xilāf-il qawm anna wujūd-al jawhar ‘ayn-u wujūd-il mawḍū‘
در این رساله از اقوال محقق دوانی، و ابن سینا درکتاب شفا استفاده شده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 263/3
آغاز: قال الشارح و هو الحمل المتقوم بنفسه فیه تفتیش لانه ان ارید من المتقوم بنفسه ان یکون الشیء حاصلا
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي؛ 5 ص (97-101)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 1 - 239]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1145/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 430]
ḥāšīyat-un ‘alā d.-il mutannabī
کندي، زید بن حسن، 520 - 613 قمري
kendī, zeyd ebn-e hasan (1127 - 1217)
وابسته به: دیوان المتنبی؛ متنبی، احمد بن حسین (303-354)
حاشیهاي است بر دیوان متنبی. روي برگ عنوان آمده: این جزء اول از حاشیه کندي بر دیوان متنبی است، که دلالت بر آن دارد این حاشیه در دو جزء تالیف شده است.
[کشف الظنون 1/ 812؛ معجم المؤلفین 4/ 189]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 891 عکسی
آغاز: قال ابو الطیب احمد بن الحسین رحمه اﷲ و هی من اول قوله فی الصبا ارتجالاً؛ انجام: ذا الذي انت جده و ابوه ** دین دون جده و ابیه. اي انت اقرب الیه و اعطف علیه من ابیه وجده.
نسخه اصل: فیض اﷲ افندي - استانبول، ش 1647؛ خط: رقعی، بیکا، تا: احتمالاً قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 123گ، 25سطر [عکسی ف: 2 - 371]
ḥāšīyat-un ‘ala-d durrat-il fāxira = ta‘līqat-un ‘ala-d durrat-il fāxira
جلوه، ابوالحسن بن محمد، 1238 - 1314 قمري
jelve, ab-ol-hasan ebn-e mohammad (1823 - 1897)
وابسته به: الدر الفاخرة = اثبات الواجب = دره فاخره؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
آغاز: قال الملا جامی فی [رسالة «الدرة الفاخرة»] فنقول: لاشک أن مبدأ الموجودا موجود، اما أن یکون حقیق الوجود أو غیرها
انجام: و الوجود بشرط لا لا بمعنی أنه لایقوم بالماهی کما فی وجود الممکنات
چاپ: در مجموعه آثار حکیم جلوه، به کوشش میرزا ابوالحسن طباطبایی، ج 1 (تهران، انتشارت حکمت: 1385)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 649
آغاز: قال الملا جامی فی الرسال الوجودیه لا شک ان مبدء الموجودات موجود؛ انجام: و الوجود بشرط لا بمعنی انه لا یقوم بالمهی کما فی وجود الممکنات
خط: نستعلیق، کا: سید عباس شاهرودي، تا: رجب 1306ق، جا: تهران؛ پس از این ضمن سه صفحه عبارتی است در بیان ترکیب حقیقی و انضمامی؛ واقف: فهرستی؛ 10گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 53]
al-ḥāšīya ‘ala-r r.-il mīrāṯīyya = ḥāšīyat-ul farā’iḍ-in naṣīrīya
وابسته به: الفرائض النصیریة
علی مذهب اهل البیت = جواهر الفرائض = رسالة الدرة= الرسالة المیراثیة؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2532/3
آغاز: بیان المسئل المختتمة بها الرسالة المذکورة فی العلاو المدعوة فی اوائل الرسالة علی قاعدة التی ذکرها المصنف قدس سره؛ انجام: بالانتقال الیها من جدتهن شیخ محمد داود علیه الرحمو الغفران (از اینجا بر میآید که شیخ محمد داود باید محشی یا نویسنده نسخه باشد)
با عنوان «قدس سره» یاد میشود و در آن آمده: «بیان المسئل المنسوبالی الشیخ الامام السعید معین الدین سالم فی بیان القرابات
الاربع»؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ عطف میشن قهوه اي، 7گ (137پ-143ر)، 8 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 6 - 36]
ḥāšīyat-un ‘alā r.-i nisbat-il qaḍāyā
عبداﷲ بن صدر
’abd-ol-lah ebn-e sadr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 1703
انجام: انجامه: تمت الرساله المنسوبه الی الفاضل المحقق المدقق عبداﷲ بن صدر علی ید احقر الطلاب رسول التلانی غفراﷲ لهو لنا بحرمت سید السادات رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم و آله اجمعین.
خط: تحریري، کا: رسول تلانی، تا: 1344-1348ق، جا: مرکه؛ جلد: چرم قهوه اي، 6گ (27 ر-32 پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 1/47 - 170]
حاشیة علی الشرایع- شرح شرایع الاسلام
حاشیة علی الشرایع - حاشیة شرایع الاسلام فی المسائل
الحلال و الحرام
al-ḥāšīya ‘alā š.-it tajrīd
ترکه طوسی، افضل الدین محمد، - 991 قمري
torke-ye tūsī, afzal-od-dīn mohammad ( - 1583)
وابسته به: تجرید الاعتقاد = تجرید العقاید = تجرید الکلام فی تحریر عقاید الاسلام؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) حاشیهاي است بر بخش الهیات شرح تجرید، بیدیباچه. نسخه
در دست با دو سرآغاز است که گویا هر دو از همان خواجه افضل ترکه باشد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 290- عکسی
آغاز: (1): بسمله. اما بعد، فیقول العبد الاقل مما یتعقل، افضل، قد کان لی فی سلف الزمان بعض القیود علی المبحث الالهی من التجرید مما استوضحت به بعض المجملات و حاولت حل بعض المشکلات ... قال المص: المقصد الثالث فی اثبات الصانع و صفاته و آثاره: اي فی اثبات ذاته و احکام صفاته و افعاله. قوله صفاته عطف علی اثبات الصانع فلا یدخل علیه الاثبات کیف لا.
(2): بسمله. قال المقصد الثالث فی اثبات الصانع الخ. قوله فله موثر الخ. قد تقرر فی الامور العام ان الممکن و هو الذي لایقتضی لذاته الوجود و لا العدم لا یکون احد طرفیه بالنسب الیه لذاته اولی؛ انجام: و المرجح القدیم لا یکون الا من اﷲ تعالی قبل عدم استقلال فعله مع تأثر تعالی مستقل فی فعله. فثبت هذا الفرق.
اصل نسخه: گنج بخش ژف ش 10743؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ 49ص [عکسی: 2 - 95]
ḥāšīyat-un ‘alā š.-it tajrīd-il jadīd
دشتکی شیرازي، میر صدرالدین محمد، 828 - 903 قمري
daštakī-ye šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425 -1498)
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الکلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
او چند حاشیه بر شرح تجرید دارد که نسخههاي زیر در فهرستها معلوم نشده که کدامیک است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 921ق؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده؛ تملک: جمال الدین احمد گیلانی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج کبود، 134گ، 16- 17سطر (5/5×14)، اندازه: 9×19سم [ف: 510]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشت روزبهان پسر عماد در صفر 1035؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-892]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عبیداﷲ محمد عوض پسر امیرابی زید؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 892]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان میرسد به «و کذا تولد الاشیاء المذکور من الاعتماد غیر بین و لامبین» (مانند 489 آستان قدس)؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 143]
آغاز: فانه لیس ذلک الشی بل مثاله حتی لو فرض وجود ذلک الشی فی الذهن لم یکن عین الشبح ولو فرض وجود الشبح فی الخارج لم یکن عینه فافترقا؛ انجام: قیل لا نسلم ان العدم المذکور فیه ما هو رفع الوجود المطلق ومقابل له بمعنی ان لا یکفی موجودا اصلا بنحو من الانحاء فی وقت من الاوقات کما توهم بل اعم منه ... هو الوجود المساوق لشی کما نص علیه المصنف
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 80گ، 27 سطر، اندازه: 13×23سم [ف مخ: 2 - 699]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «ماشااﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 25 سطر (5/ 6×14/5)، اندازه: 1/51×20سم [ف: 2 - 571]
آغاز: للوجود افراد فی الماهیات و دون اثباتها خرط القیاد کما سیصرح به؛ انجام: اقول. هب ان العلة هی الماهیة لکن لما کانت الماهیة متحققه مرة فی ضمن.
بر بحث امور عامه شرح تجرید است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 110گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 96]
حاشیة علی شرح العصام الاستعار للیثی - رسالة التشریف
الحاشیة علی شرح المطالع القطبیة - حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
al-ḥāšīya ‘alā š.-il mawāqif
بحرآبادي، محمد بن یوسف، ق10 قمري
bahrābādī, mohammad ebn-e yūsof ( - 16c)
وابسته به: المواقف عضدالدین؛ ایجی، عبدالرحمن بن احمد
(700-756)
حاشیهاي بر «شرح» «مواقف» قاضی عضد الدین ایجی. حاجی خلیفه (18/291) و الذریعه (6/ 137)
که حاشیههاي بر شرح مواقف را نام بردهاند هیچی کدام از غیاث الدین بحر آبادي نام نبرده اند. براي نشانی: «قوله. المقصد الثالث انه ره لیس جوهر الخ. لو قدم هذا المقصد علی المقصد الثانی لیکون من قبیل التخصص بعد التعمیم مبالغه فی الرد علی اهل البدع و الضلال لکان له وجه، لکنه قد لاحظ فیما فعل نکت و هی الاشار الی ان الدلیل علی انه لیس بجسم مناسب للدلیل علی انه لیس فی مکان.» [سزگین 13/234]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 281- عکسی
آغاز: بسمله. الموقف الخامس فی الالهیات فان النسب منبهة علی التغلب او علی ان یراد بالمنسوب الیه مفهوم الا له فان للذات و الافعال و الصفات و الاسماء نسب ما ذالک المفهوم و هو کاف فی صح النسب . و ان ارید المسائل الالهی فالامر ظاهر؛ انجام: الدنیا علی سبیل السهو اصلا اصل نسخه: گنج بخش، ش 1151 فهرست چاپ نشده؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1098ق؛ افتادگی: انجام؛ 171گ [عکسی ف: 2 - 95]
حاشیة علی شرح حسام الکاتی - حاشیة شرح الایساغوجی [سلیمانیه 3/ 189]
ḥāšīyat-un ‘alā š.-i xuṭbat-i k.-in
اسکور، محمد نعیم
oskūr, mohammad na‘īm
حاشیه بر شرح خطبه کتابی است که نام شارح آن «محمد بن عبداﷲ بن ابی سعید الخادمی» در آغاز و انجام رساله آمده، ولی اصل خطبه و نام مؤلف و محشی بر شرح را نشناختیم و به نظر میرسد که شارح و محشی، هر دو اهل ترکیه باشند.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11655/3
آغاز: الحمدﷲ الذي أنزل علینا الکتاب و الصلا و السلام علی من أوتی له فصل الخطاب؛ انجام: و لکن یوجب التخصیص و هو لا یلائم کونه اتفاقی خاصة و عامة، هذا آخر ما تیسر ایراده ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1259ق، نستعلیق ماوراء النهري؛ محشی با امضاي متفاوت «خلخالی، شیوعی، اختري، اسلکوتی، عبدالرحمن، شارح و ...؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (51-54)، 26 سطر، اندازه: 14×5/17سم [ف: 29 - 432]
ḥāšīyat-un ‘alā š.-i farā’iḍ-ir raḥbīya
بیلی، احمد
bīlī, ahmad
وابسته به: شرح الرحبیة = شرح المنظومة الرحبیة؛ سبط ماردینی، محمد بن محمد (826-907ق)
حاشیه استدلالی است بر شرح سبط ماردینی بر «الفرائض الرحبیه» صلاح الدین یوسف بن عبداللطیف رحبی حموي قرن 7ق. [در فهرست چنین آمده است اما «الفرائض الرحبیه» یا همان «ارجوز الرحبی» معروف به «بغی الباحث» را عموماً به محمد بن علی بن حسن رحبی شافعی معروف به ابن متفننه (497-577ق) نسبت داده اند (ن. ك.: معجم المؤلفین 11: 47؛ بروکلمان ذیل 1: 675)؛ فنخا 6: 63 با عنوان «بغی الباحث»]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 23172
آغاز: بسمله. الحمدﷲ وارث الارض و من علیها؛ انجام: لایتصف بکونه ممنوعا الا اذا اتصف بالسبب قوله و تسمی موانع
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی، 23گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 233]
ḥāšīyat-un ‘alā š.-i k.-in fi-ṣ ṣalāt wa-ṭ ṭahāra
از آنجا که اول نسخه افتاده، نام کتاب و مؤلف مشخص نیست. در گ5 عبارتی به چشم میخورد و نشانگر این است که مصنف قصد داشته فقط واجبات را بیاورد و از ذکر مستحبات خودداري کند، آن عبارت چنین است: ...» فان قیل ان المصنف التزم فی هذه الرساله بحصر الفرض لا غیر فکیف ذکر استحباب ...» با توجه به اینکه شیخ حر عاملی نیز در کتاب هاي خود «هدایة الامة» و «بدای الهدای» فقط واجبات را بیان نموده میتوان احتمال داد که حاشیه ما بر یکی از شروح کتابهاي فوق باشد. حال مقداري از مشخصات کتاب را مینویسیم تا شاید راهنمایی براي شناخت آن باشد: در این نسخه مطالب از اواسط مبحث نیت در تیمم آغاز میگردد (گ4)، سپس ازاله نجاسات (گ7پ)، بول و غایط (گ8)، مسکر (گ9پ)، آب مطلق (گ9پ)، احکام تخلی (گ10پ)، مطهرات (گ11)، غسل میت (گ 12پ)، قبله (گ19پ)، احکام سفر ( گ21)، قراءت (گ26)، منافیات (گ40پ)، سجده سهو (گ48پ)، شکیات (گ49)، نماز جمعه (گ53)، نماز عید (گ56پ)، نماز آیات (گ57)، نماز طواف (گ58)، نماز جنازه (گ58پ)، نماز احتیاط (گ61)، نماز قضا (گ61پ)، در کتاب از «شرایع» (گ23پ) محقق و «معتبر» (گ40) وي و همچنین از «قواعد»
(گ31پ) علامه نقل قول شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2135
آغاز: و هذا المعني ... هو المشهور فعلم ان نية التيمم مشتملة علي خمسة امور، اشارالمصنف فيما ذكره صورة نبه إليها و قوله أتيمم اشارة الي الاول و قوله بدلا اشارة الي الثاني و قوله لاستباحة الصلوة اشارة الي الثالث و قوله لوجوبه اشارة الي الرابع و قوله قربة الي االله اشارة الي الخامس ... الضرب علي الارض هذا هو الواجب الثاني ... (گ4)؛ انجام: ليست اوقاتا حقيقية مظبوطة محدودة بل مشتبهة بالوقت المحدود، و االله اعلم و لنقطع الكلام في هذا الشرح بانقطاع كلام المصنف، و الحمدالله رب العالمين و الصلوة علي سيدنا و نبينا محمد و آله الطاهرين و كان اتمامه و اكماله في المشهد الغروي المقدس علي ساكنه السلام و كان ابتداء افتتاحه بالمسجد الاعظم، مسجد الكوفة حرم امير المؤمنين عليه السلام في وقت الاعتكاف. قدتم صورة خط الشارح و الحمدالله اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً (گ 67)
خط: نسخ ریز، بیکا، بیتا؛ جا: نجف اشرف؛ محشی با نشان «منه»، مصحح؛ مهر: «اي هادي المضلین»، مهري با تاریخ 1242؛ کاغذ: اصفهانی، نخودي، جلد: تیماج زرد، 69گ، 23سطر (2/5×7/ 11)، اندازه: 8/5×16/5سم [ف: 11 - 378]
ḥāšīyat-un ‘alā š.-i muxtaṣar-il usūl-il ‘aḍudī
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمري
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad ( -1585)
وابسته به: شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
حاشیه مختصري است بر شرح مختصر الاصول عضدي که فقط شامل مباحث اجماع است. ناگفته نماند که محقق اردبیلی در نظر داشت بر تمام کتاب شرح مختصر الاصول عضدي حاشیه بنویسد همانگونه که در آخر حاشیه خود بر بخش اجماع آورده: «و ان شاء اﷲ سنکتب حاشیة کامل علی تمام هذا الکتاب.» از این رساله در اکثر کتب تراجم نام برده شده و خود اردبیلی در کتاب «مجمع الفائده» خود چندین بار از آن نام برده و به آن ارجاع داده است.
آغاز: هذه تعلیقات علی مبحث الاجماع من کتاب شرح المختصر لابن الحاجب للعضد. قوله فی تعریف الاجماع و الدنیوي، فی کون اتفاقهم علی امر دنیوي محض بحیث لا یرجع الی عمل شرعی او اعتقاد کذلک حج اجماعا مصطلحا نظر ...
انجام: و ان شاء اﷲ سنکتب حاشیة کامل علی تمام هذا الکتاب من اوله الی آخره فانی قد طالعته مرارا و خطر ببالی طلئف من التناقض و عدم العلم بمذاهب الناس خصوصا الشیع و غیرها. و ارجو من اﷲ التوفیق و الاعان ... بحق محمد و آله اجمعین چاپ: ضمن 17 رساله محقق اردبیلی، توسط کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی چاپ شده است.
آغاز: برابر؛ انجام: ما لا یدرك کله لا یترك کله، کتبت هذا المقدار لتنبیه من یتنبه مع ان العاقل یکفیه الاشاره و اﷲ الموفق و الهادي من یشاء علی صراط مستقیم کتبته فی اول شهر رمضان المبارك احمد الاردبیلی فی مشهد مولاه امیرالمومنین علی ابن ابی طالب (علیه السلام) ... و اهل الطالبین المجتهدین بحق محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین. تمت.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد شریف خاتون آبادي (مدرس مسجد جامع و خادم روضه رضویه)، تا: 21 رمضان 1016ق؛ مهر: کاتب «العبد محمد کاظم» (بیضی)؛ تملک: سید محمد بن محمد زمان حسینی؛ واقف: سید جعفر پیش نماز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 11گ، 19 سطر (8×5/13)، اندازه: 13×19سم [ف: 46]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد علی گلپایگانی، تا: 1117ق؛ 27ص (375-401)، 20 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 3 - 153]
ḥāšīyat-un ‘ala-l fatḥīya fi-l ādāb
منقاري زاده، یحیی بن عمر، 1018 - 1088 قمري
menqārī-zāde, yahyā ebn-e ‘omar (1610 - 1678)
آشتیان؛ حوزه علمیه؛ شماره نسخه: 3 /29 بخش یکم
آغاز: الحمد لمن رفع قدر من تاهب لاظهار الصواب بان تأدب بمعرفة ... علی من افهم الاحکام؛ انجام: یمکن الدلیل مرکباً لما صلح قولهم علی مقدمة الدلیل ... و ذلک لایوجد فی تصحیح.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ در برگ آخر دو مطلب به نقل از نوبري دیده میشود؛ کاغذ: شیري،، جلد: تیماج قهوه اي، 44گ (259پ-302ر)، 17سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 74]
الحاشیة علی الفصوص - الخلافة الکبري
الحاشیة علی الفصوص - قرآن کریم
ḥāšīyat-un ‘alā qā‘idat-in min qawā‘id-iš šahīd
کاشف یزدي، قاضی بن کاشف الدین محمد، - 1075 قمري
kāšef-e yazdī, qāzī ebn-e kāšef-od-dīn mohammad ( - 1665)
وابسته به: القواعد و الفوائد = القواعد الاصولیة و الفرعیة؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
حاشیهاي است تحقیقی و استدلالی بر قاعدهاي از القواعد و الفوائد شهید اول و آن این است: هرگاه بهجز نماز عشاي آخر، نمازها را با طهارت بخواند، سپس محدث شود و بعد، نماز عشا را با طهارت بگزارد و پس از آن یادش بیاید که یکی از دو طهارتش باطل بوده است دو احتمال وجود دارد. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله. الا الا آلاء الا آلاء الا له الحکیم. بعد حمداﷲ و الصلوةعلی نبیه ... یقول عبده اللائذ ببابه، العائذ ... قاضی بن کاشف الدین محمد اصلح اﷲ ... و هذه حواش بل غواش علقتها انجام: فی الایرادات المستشکل فی هذه القاعدة. و السلام ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد تقی بن محمد رضا رازي (شاگرد مؤلف)، تا: رجب 1032ق، جا: اصفهان؛ 10گ (4پ- 13پ) [ف: 1 - 86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر اصفهانی، تا: قرن 12؛ واقف: خانبابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودي، جلد: گالینگور با عطف تیماج، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 20 - 159]
ḥāšīyat-un ‘alā qā‘idat-in min qawā‘id-iš šahīd = iškālāt-un ‘alā qā‘idat-i ...
تبریزي، علی (زین العابدین)، ق11 قمري
tabrīzī, ‘alī (zeyn-ol-‘ābedīn) ( - 17c)
وابسته به: القواعد و الفوائد = القواعد الاصولیة و الفرعیة؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
تاریخ تألیف: شعبان 1018ق
نه اشکال است بر یکی از قواعد کتاب «القواعد و الفوائد» شهید اول، درباره تکلیف شخصی که دو نماز با دو وضو بجاي آورده و نمازگزار یقین دارد که یکی از وضوها فاسد بوده و در پایان متعرض اشکال بر یکی از علما میشود که خواسته است این قاعده را توجیه کند.
آغاز: الحمدﷲ الذي اعلم بطراز العز لباس العلماء الاعلام و احکم بقواعد الشرع اساس احکام الفقهاء الکرام ... و لعمري ان التزام ورود الایرادات المذکور علی کلام الشهید قدس اﷲ روحه اهون من هذا التوجیه و التأویل الذي لا یسعی القلیل و لا یشفی العلیل.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قرمز، 3 گ (151پ-153پ)، اندازه: 1/50×16/5سم [ف: 1 - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 6گ (131پ-136ر)، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 389]
ḥāšīyat-un ‘alā qawl-i-h «w-al ‘ibādat-il wāḥida ġayr-a muti‘ayyina bi-l-wujūb wa-l istiḥbāb»
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( -1632)
گویا از میرداماد، براي ظهیر الدین ابراهیم. (دانش پژوه)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3450/2- ف
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تذکر: نام نسخه در این فهرست «... غیر متعیف ...» آمده است؛ 14گ [فیلم ها ف: 2 - 146]
ḥāšīyat-un ‘alā k.-il mi’a
ابن تلمیذ، هبة اﷲ بن صاعد، 465 - 506 ؟ قمري
ebn-e telmīz, hebat-ol-lāh ebn-e sā‘ed (1073 - 1113)
حاشیه مختصري است بر کتاب المائه مسیحی از امین الدوله هبة اﷲ بن صاعد بن ابراهیم بن تلمیذ بن سلامه دانشمند بغدادي آشنا به زبان فارسی و یونانی امین الدوله ابن التلمیذ. وي سخنان مسیحی را توضیح و تفسیر و گاه اعتراضاتی بر آنها وارد کرده است با عناوین «قال» یا «قال ابوسهل» و «حاشیه.» وي در این حواشی از ابن بطلان و صاحب قانون یاد می کند. بروکلمان و دیگران از این حاشیه یاد نکرده اند. حاشیهها از کتاب سوم تا پایان کتاب 100 را شامل میشود.
[عیون الانباء 1/ 259؛ معجم المؤلفین 13/ 859؛ الاعلام زرکلی 9/ 59]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6335/2
آغاز: بسمله: هذا الحواشی لامین الدوله هب اﷲ بن صاعد بن ابراهیم بن التلمیذ رحم اﷲ قال ابوسهل عیسی بن یحیی المسیحی فی الکتاب الثالث بن المائه، العظام ماتان و سته و اربعون عظما ...
ستة فی الرأس حاشیه و هی عظما الیافوخ؛ انجام: ذکر فی الکتاب الاخیر من کتب المائه نفع التریاق و الشراب و الفوم ممن نهشته الحیه حاشیه ذلک لتقوی الادوی المذکوره الحرار الغریزي ... علی دفع السمومات ... لفعلها بخواصها ایضاً.
خط: ثلث، کا: هب اﷲ بن ملکا طبیب مسیحی، تا: شنبه 3 ذیحجه 643ق، جا: تکریت؛ مصحح، مقابله شده به خط مؤلف؛ کاغذ: چینی ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 22ص (481-502)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 19 - 351]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2529/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 122]
حاشیة علی الکشاف - انموذج الکشاف
حاشیة علی لفظة «الفیاض» فی اول شرح المطالع - الحاشیة علی خطبة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
al-ḥāšīya ‘alā mabḥaṯ-i «al-mu‘arrif» min š.-iš šamsīya
حسینی، نظام الدین محمد، ق10 قمري
Hoseynī, nezām-od-dīn mohammad ( - 16c)
وابسته به: تحریر القواعد المنطقیة فی شرح رسالة الشمسیة = شرح شمسیه قطبی؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
بحث مفصلی است، در بحث «معروف» از مقدمات دانش منطق؛ در این رساله، علاوه بر «شرح شمسیه»، سایر آثار «قطب رازي» از جمله «شرح مطالع» و جز آن مطرح و بررسی شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14331/2
آغاز: بحمداﷲ الذي ظهرت بقدرته أنواع الموجودات و أصناف المخلوقات؛ انجام: و کان تحریرها فی أیام قلیل مشتمل علی حوادث کثیر، کل واحد منها مانعة عن الفکر العمیق و النطر الغریق اص 3 طلاح المصلح الرفیق و لهذا وقع فیه الاضطراب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 911ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 25گ (14-38)، 21 سطر، اندازه: 9×12سم [ف: 36 - 213]
الحاشیة علی مبحث تقدیم المسند- حاشیة شرح مفتاح العلوم
الحاشیة علی مبحث تمام المشترك - تمام المشترك
الحاشیة علی مبحث تمام المشترك - حاشیة حاشیة الجرجانی علی تحریر القواعد المنطقیة
al-ḥāšīya ‘ala-l muxtaṣar-in nāfi‘
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
متن «النافع فی مختصر الشرایع» و مختصر آن هر دو از محقق حلی، ابوالقاسم نجم الدین، «حاشیه» از ناشناس. حاشیهاي است تنها بر بخش میراث آن.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/18- عكسي
آغاز: بسمله. هذه الحواشی علی کتاب المیراث من المختصر النافع للمحقق. قوله. المقدم الثالث فی الهام و هی سنة. المراد منها بالالهام المذکور فی القرآن فانها منحصر فی سن المصنف و الربع؛ انجام: و کان مقدار لها فی کتابته بتمام من الصبح الی الضحی.
اصل نسخه: کتابخانه شخصی آقاي فخرالدین نصیري، تهران؛ خط: نستعلیق تحریري پخته، بیکا، تا: 1072ق؛ 4گ (280-283) [عکسی ف: 2 - 96]
الحاشیة علی مختلف الشیعة فی احکام الشریعة - حاشیة المختلف
al-ḥāšīya ‘alā mas’alat-i «mā ana qultu» = ḥāšīyat-u ḥāšīyat-uš šarīf ‘ala-l muṭawwal
قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمري
qūščī, ‘alī ebn-e mohammad ( - 1475)
وابسته به: حاشیة المطول = حاشیة شرح تلخیص المفتاح = حاشیه میر بر مطول؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیه توضیحی است، بر بخشی از حاشیه میر سید شریف، بر مطول، در مبحث تقدیم مسند.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14363/19
آغاز: قال السید علی مسألة، ما أنا رأیت أحدا، ان التفصیل هیهنا هو أن یقول؛ انجام: لا غیر الفاعلی بحسب أن یکون مقرراً مسلما متفقاً بین المتکلم و المخاطب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 4گ (38-41)، 17 سطر، اندازه: 5×8 سم [ف: 36 - 281]
ḥāšīyat-un ‘ala-l mn. min-al maḥṣūl
قرافی، احمد بن ادریس، 626 - 684 قمري
qarāfī, ahmad ebn-e edrīs (1230 - 1286)
وابسته به: المحصول فی علم الاصول؛ فخر رازي، محمد بن عمر (544-606)
حاشیهاي است توضیحی در عناوین «قوله، السوال، فائده، قاعده» بر منتخب محصول امام فخر رازي که طی مجالس متفرقهاي توسط محشی املاء شده و به ضبط مقدمه این نسخه توسط یکی از شاگردان وي تحریر شده است: «قال الشیخ الامام العلامه شهاب الدین احمد بن ادریس القرافی نفع اﷲ به المستغلین و کثر امثاله فی المسلمین املایی مجالس متفرقه علی کتاب المنتخب من المحصول سها علی مقاصد مصنفه و تقریز المسائله و الصاحا لمسکله و توجیه اسوله حتی بعض اختیاراته و اطلاقاته و قد قال ایده اﷲ فی اوله اعلم ان المرکب لا تعلم الا یعد العلم بمفرداته.»
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 2863
آغاز: بسمله، و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم الحمدﷲ الهادي الناصر الفتاح الاول الاخر العالم بما هو اخفی ...
اعلم ان المرکب لا یعلم الا تعد العلم بمفرداته ... قوله اعلم ان الاصل هو المحتاج الیه و هذا الحد الذي ذکره للاصل لیس بحد مرضی؛ انجام: مثل هذا ممکن ان یقال و اﷲ عزوجل اعلم تم بحمداﷲ جمیع کتاب تعلیقه الامام الفاضل العلامه وحید دهره و فرید عصره شهاب الدین احمد ...
خط: نسخ کم نقطه، بیکا، تا: 10 ذیحجه 741ق؛ برسم «لمولانا سیدنا القاضی الاجل المجتهد المحصل الراغب فی قراه العلم شهاب الدین احمد بن محمد بن ابی بکر الضرانی نفعه اﷲ بما جمع من العلوم»، مصحح، مقابله شده؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق؛ کاغذ: نخودي ضخیم، جلد: میشن مشکی، 134گ، 27 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 16 - 206]
ḥāšīyat-un ‘ala-l manṭiq
حاشیهاي است بر منطق و مشتمل بر تحقیقات و بیاناتی است مؤلف آن نیز غیرمعلوم.
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 959/4
بیکا،بیتا؛ کاغذ: شکري،جلد: میشن سرخ، اندازه: 11/5×18/5سم [فهرست عراقی: 1 - 309]
حاشیة عماد الفارسی - حاشیة حاشیة الجرجانی علی تحریر القواعد المنطقیة
حاشیة عمدة الاحکام و شرحها - العدة فی حاشیة العمدة
ḥāšīyat-u ‘awā’id-il ayyām min muhimmāt-i adillat-il aḥkām
وابسته به: عوائد الایام من مهمات ادلة الاحکام؛ نراقی، احمد بن محمد مهدي (1185-1245)
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» در رد بعضی از مطالب کتاب عوائد الایام مذکور من جمله حجی اخبار و حجیة ظن. در منابع موجود از مؤلف این رساله که بنا به قول خودش (در رگ 169) صاحب اثري به نام «مطالع الاسرار» نیز هست، نشانی به دست نیامد، ولی با توجه به آنچه در الذریعه در رابطه با کتاب عواید الایام آمده، محتمل است که مؤلف این حاشیه یکی از این سه نفر باشد: شیخ مرتضی انصاري (1214 -1218ق)، میرزا محمد بن سلیمان تنکابنی (1234-1302ق) و محمد حسین بن محمد علی هزار جریبی (قرن 13ق) که ردیهاي بر مبحث تداخل اسباب آن موسوم به «البوارق لکشف معضلات الحقایق» نوشته است.
[الذریعه 15/ 345 و 6/ 151]
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3084/2
آغاز: بسمله و به نستعین، قوله حتم لم یقتصر بعضهم علی ظن المجتهد الخ اقول لعل مراده دام ظله بذلک؛ انجام: و بعدم وجوده لایثبت القاعده قد تمت الرساله بعون اﷲ ...
خط: نسخ خوش، کا: محمد ابراهیم بن حاجی محمد علی اصفهانی، تا: 1247ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (5/8×5/14)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 14 - 209]
ḥāšīyat-ul ‘awāmil li-mullā muḥsin
وابسته به: العوامل فی النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6651/2
آغاز: قوله: احمدك یا من یرفع صالح العمل. الحمد فی اللغ هو الثناء باللسان علی الجمیل الاختیاري؛ انجام: نحو امامک وعلیک وغیرهما عوامل النحو از ملامحسن قزوینی وحاشیه گمنام است؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر دامغانی، تا: پنجشنبه 28 رجب 1264ق، جا: تهران مدرسه خان مروي؛ براي سید جواد بن سید مهدي پیشنماز، در اطاق آخوند ملاجعفر دامغانی؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 48گ (76پ-123پ)، 27 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 4 - 243]
hāšīye-ye ‘ayn-ol hekma
مولانا محمد علی، ق11 قمري
mowlānā mohammad ‘alī ( - 17c)
وابسته به: عین الحکمة تهرانی؛ رازي، قوام الدین محمد (-1093)
«عین الحکم» نگاشته میر قوام الدین محمد رازي که از شاگردان مولی رجبعلی تبریزي (1065ق) بوده رسالهاي در حکمت و فلسفه به فارسی است. تعلیقات حاضر بر بخش هایی از آن کتاب نوشته شده و در صفحه دوم جمعآوري کننده تصریح کرده که مولانا محمد علی از کبار شاگردان میر قوام الدین بوده است و از وفات وي جمعآوري شده است. تعلیقات با عناوین «در بیان آن که ...» آغاز شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2507/1
آغاز: بسمله، در بیان آنکه موجود بما هو موجود لیس الا موجود نه وحدت لازم ذات اوست ونه کثرت میفرمایند رضی اﷲ تعالی عنه، خلاصه دلیل آنکه وحدت وکثرت متقابلانند و متقابلان ازآن جهت که متقابلانند؛ انجام: از این صورت قیاس برهانی بر این مؤلف میشود کل ما یتصف بالغیب و الحضور فهو جسم و لاشیء من العقل و المعقول بجسم فلاشیء مما یتصف بالغیب و الحضور بعقل و معقول و بیان مقدمه صغري شد انتهی بعون اﷲ تعالی.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 - 759]
ḥāšīyat-u ‘ayn-il ḥikma
وابسته به: عین الحکمة؛ تهرانی رازي، قوام الدین محمد (-1093)
تاریخ تألیف: رمضان 1125ق
حاشیهاي است با عنوان «قوله» بر عین الحکمه قوام الدین رازي. این حاشیه از یکی از پیروان و هممسلکان او در فلسفه است و پس از درگذشت او در رمضان 1125، نوشته شده (اگر تاریخ مذکور در ذیل نسخه تاریخ تألیف باشد). نویسنده حاشیه گاه از ابیات فارسی مثنوي مولوي و گاه مرادفات فارسی برخی از اصطلاحات فلسفی را آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3348/2
آغاز: بسمله قوله قدس سره یجب ان یعلم ان لکل علم ... اراد بالعلم العلوم المتعارفه المتداوله المدونه لاالمعنی الذي یعبر عنه بالفارسیه بدانش یعنی ان قوام کل علم من العلوم و تحققه انما هو بثلث امور حتی اذا انتفی واحد منها لم یکن العلم محققاً و لیس هذا شأن العلوم الکلیه فحسب بل نظیره جار فی الصنایع الجزئیه ایضاً مثلا قوام صناعة الصیاغة، اما الموضوع له فهو الذهب و الفضه و اما المبادي فهو الات و الادوات ... و اما المسائل فهو عبار هنا عن احداث الاعراض اعنی الصور الخاتمیه و غیرها؛ انجام: و بعده الائم الاثنی عشر (علیهم السلام) واحدا بعد واحد و فی عصرنا المهدي الهادي (علیه السلام) تمت الحاشیه فی شهر رمضان المبارك سنه 1125 فی دارالسلطن اصفهان و الحمدﷲ.. الی یوم الدین.
خط: نسخ متوسط، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی و چند رنگ، جلد: مقواي چیتی با عطف تیماج مشکی، 48ص (105-152)، اندازه: 12×17سم [ف: 10 - 1149]
ḥāšīyat-u ‘ayn-il yaqīn fī usūl-id dīn
وابسته به: عین الیقین فی اصول الدین = الانوار و الاسرار؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
حاشیه متوسطی است بر کتاب «عین الیقین فی اصول الدین» فیض کاشانی با عناوین «قوله، قوله.» مرحوم فیض در آن کتاب پایههاي شناخت و حکمت عملی را تبیین کرده و در کمک به ادله عقیله از ادله نقلیه نیز استشهاد آورده است آیت اﷲ مرعشی نجفی صاحب حاشیه را فردي عارف مسلک و اخباري مرام دانسته است که کتاب مذکور را در هند تألیف کرده و سپس به ایران آمده است. یا من علی فاستعلی و هو بالمنظر الاعلی صل علی من دنی فتدلی فکان قاب قوسین اوادنی و علی اله الاطهار و اصحابه الکبار و بعد فنحن نقص علیک من انباء الرسل ما تثبت به فؤادك قوله الذین بهمایتم العبودی لان العابد لو کان کله رجاء فلم یعمل للاعتماد علی المرجو و ان کان کله خوفا فیئس فلم یعمل ثم نقول ان کان التکلیف لبعض دون بعض فیحصل للبعض الاول غرور و اعتماد علی فطرته بزعمه انه لایمکن ان یکون من الضالین ابدا و هو مخل للعبودی
[الذریعه 6/ 151؛ فهرستهاي خودنوشت فیض کاشانی ص207]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 303
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان1136ق؛ مصحح؛ تملک: ضیاء الدین محمد بن ... سلطان العلماء طباطبایی 1180، قم؛ مهر: «عبده معصوم بن محمد صادق» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 201گ، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف مخ: 2 - 730]
ḥāšīyat-u ġāyat-is subul
وابسته به: غایة الوصول و ایضاح السبل فی شرح مختصر منتهی السؤل و الامل = شرح مختصر ابن حاجب؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیه استدلالی مفصلی است بر کتاب «غایة السبل فی شرح منتهی السؤل و الامل» علامه حلی با در نظر گرفتن یکی از حواشی آن کتاب. این حاشیه گاهی نظر به متن کتاب دارد با عناوین» قوله» و گاهی به شرح علامه با عناوین «قال الشارح» و گاهی به حاشیه نامعلوم با عناوین «قوله فی الحاشیة».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3146
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله فی الحاشیةانما قیل بظاهره، و أیضاً علی تقدیر أن یکون کلم من للتبعیض؛ انجام: و اما احتمال عدم القطع بکونه حج فلا یجري فی الاجماع علی طریقتنا کما لا یخفی
[سرآغاز و انجام این کتاب با حاشیه حاشیه باغنوي بر شرح مختصر الاصول از آقا جمال خوانساري هماهنگ است] نسخه حاضر از آغاز کتاب تا مبحث اجماع میباشد؛ خط: نستعلیق، کا: فتح اﷲ، تا: چهارشنبه 4 ربیع الثانی1198ق، به جهت ملا محمد یوسف (استاد ناسخ)؛ محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 418گ، 20 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 8 - 378]
hāšīye-ye qāyat-ol qosvā
ملکی تبریزي، جواد بن شفیع، - 1343 قمري
malekī tabrīzī, javād ebn-e šafī‘ ( - 1925)
وابسته به: غایة القصوي در ترجمه عروة الوثقی؛ قمی، عباس بن محمد رضا (1254-1319ق)
حاشیهاي است فارسی بر «غای القصوي» نوشته مرحوم محدث قمی که ترجمه العرو الوثقی تألیف سید محمد کاظم یزدي (-1337ق) است. در کتاب آئینه دانشوران (ص350) یکی از تألیفات مرحوم ملکی، حاشیه فارسی بر غای القصوي ذکر شده که همین کتاب است. از جمله فتاوي وي در این حاشیه، جواز تقلید میت ابتدائاً و استحباب شهادت به ولایت در اذان و اقامه و کفایت همه غسلها از وضو است. نسخهاي از این اثر نیز در تملک حضرت حجت الاسلام و المسلمین استادي است. این حواشی در کنار یک نسخه چاپی الغای القصوي (چاپ بغداد، 1328، مطبعه دارالسلام، رحیل، 550 صفحه) که از آغاز تا آخر اعتکاف را دارد نوشته شده است.
خوانسار؛ مدرسه علوي؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: بسمه تعالی. السلام علیکم و رحم اﷲ و برکاته. این حواشی که احقر به غای القصوي نوشته ام حکم قطعی به واقع نیست. بلگه آنچه از ظواهر اخبار ائمه معصومین -علیهم السلام- و ادله دیگر-که آنها هم مرجعش به آنهاست- فهمیده ام و خودم عمل می کنم، می باشد و امیدوارم که اخوان مؤمنین هم که در [کذا] طبق اینها عمل نمایند معذور باشند و معاقب نباشند، بلگه اگر عمل را خالص بکنند و [کذا] مثاب باشند. از همه التماس دعا دارم. العبد جواد. رحمه اﷲ
بیکا، بیتا؛ از محشی با دعاي «رحمه اﷲ» یاد شده که می نماید پس از وفات او نوشته شده، این نسخه حواشی برخی قسمت ها، مثل دماء ثلاثة و نماز عید و اعتکاف، را ندارد و شاید مؤلف این قسمت ها را تحشیه نکرده است. [آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 97]
ḥāšīyat-u ġurar-il ḥikam wa durar-il kalim
وابسته به: غرر الحکم و درر الکلم = کشاف العقول و الادیان؛ آمدي، عبدالواحد بن محمد (-510)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض14543
خط: نسخ، بیکا، تا: 1280ق [الفبائی ف: - 205]
ḥāšīyat-u ġurar-il farā’id
هیدجی زنجانی، ملامحمد بن معصومعلی، 1232؟ - 1306 شمسی
hīdajī zanjānī, mollā-mohammad ebn-e ma‘sūm-‘alī (1853 - 1927)
وابسته به: غرر الفرائد = منظومه سبزواري؛ سبزواري، هادي بن مهدي (1212-1289)
تعلیقات بر کتاب غرر الفرائد فی الحکم که شرح المنظومة سبزواري است.
آغاز: بسم ... رب هب لی حکما و الحقنی بالصالحین ... قوله المتجلی بنور جماله اي بصفاته الثبوتی ...
چاپ: تهران، چاپ سنگی: 1346؛ تهران، اعلمی: 1404ق
آغاز: برابر؛ انجام: رحم اﷲ من نظر الیه بعین الاسجاح و اعاننی فی خطیئاته بقلم الاصلاح الحمدﷲ علی نعمه ... تاریخ لیلة یکشنبه بیست و چهارم شوال المکرم تحریر شد حررها ا ثم المذنب یحیی الساوجی ابن المرحوم محمد رحیم طاب ثراه
خط: نسخ، کا: یحیی ساوجی ابن محمد رحیم، تا: 1330ق؛ در آغاز سه صفحه «اللطائف السبع عند العرفا» دارد.
آغاز: «بسم ... الطائف السبع عند العرفا هی الطبع و النفس و القلب و الروح و ...
آغاز: بسم ... ربنا انک وضعت المیزان لئلا نطغی فاعصمنا من الزلل ...»، انجام: «رب اوزعنی ان اشکر نعمتک التی انعمت علی و صل علی نبیک و آله المعصومین»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن مشکی، 16 سطر (10×5/16)، اندازه: 18×5/22سم [ف: 13]
آغاز: برابر؛ انجام: و اسال العفو لی و لاخواننا الذین سبقونا بالایمان بفضله و کرمه
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد تقی بن جعفر سلطان العلماء طهرانی از آل الشیخ رضائی، تا: 23 رمضان 1341ق، جا: تهران؛ 196گ (43ر-238پ)، 17 سطر، اندازه: 17×21سم [مؤید: 2- 39]
ḥāšīyat-u ġurar-il farā’id
مظفر علی بن حسن
mozaffar ‘alī ebn-e hasan
محشی: ملا مظفر علی بن حاج حسن. ترجمه محشی به نظر نرسید. احتمال میرود که محشی همان مظفرالدین علی شاگرد شیخ بهائی باشد که رساله در شرح احوال شیخ بهائی تألیف کرده، کتاب افاداتی است بر تأویل آیه 63 از سوره بقره: «و اذ قال موسی لقومه ان اﷲ یامرکم ان تذبحوا بقره» مذکور در مجلس 52 غرر الفرائد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 1505
آغاز: بسمله قال السید النقیب المرتضی علم الهدي؛ انجام: بمحمد و علی علیه السلام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ واقف: ابن خاتون: 1067ق؛
کاغذ: نباتی، جلد: پارچه با عطف و گوشه چرم، 25گ، 10 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 437]
ḥāšīyat-u ġurar-il fawā’id = ḥāšīyat-ul manẓūma
علامه حائري مازندرانی، محمد صالح بن فضل اﷲ، 1297 - 1391 قمري
‘allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lāh (1880 - 1971)
وابسته به: غرر الفرائد = منظومه سبزواري؛ سبزواري، هادي بن مهدي (1212-1289) تعلیقات پراکنده اي است بر مباحث وجود از منظومه حاج ملاهادي سبزواري.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11418/2
خط: مختلف، بیکا، بیتا؛ کاغذ: مشقی نخودي، جلد: میشن خرمایی، اندازه: 10×21سم [ف: 16 - 401]
ḥāšīyat-u ġawāli-l la’āli-l ‘azīzīya fi-l aḥādīṯ-id dīnīya
ابن ابی جمهور، محمد بن علی، 838؟ - 906 ؟ قمري
ebn-e abī-jomhūr, mohammad ebn-e ‘alī (1435 - 1501)
تاریخ تألیف: 26 شوال 897 ق؛ محل تألیف: مشهد رضوي
حواشی مختصري است که مؤلف بر کتاب خود «غوالی اللئالی» نگاشته و در برخی نسخههاي این کتاب در حاشیه آمده ولی در نسخه حاضر جداگانه آمده و طبق یادداشتی به نقل از خط مؤلف آن را هنگام تدریس کتابش نگاشته است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 4279/2
آغاز: روي معاوی بن وهب عن ابی عبداﷲ علیه السلام فی قول اﷲ عزوجل و لیستعفف الذین لایجدون نکاحا حتی یعینهم اﷲ من فضله؛ انجام: الامرهنا لیس للوجوبن الامرهنا لمصلح دنیوی و هد دفع ضرر عیونها فیکون للارشاد الی مصلح و ثبوته فهو للندب.
خط: نسخ، کا: ظاهرا به خط میرداماد، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 116گ (36پ-151پ)، اندازه: 13×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 584]
hāšīye-ye fārsī-ye hey’at
تنکابنی، احمد بن ابی الحسن، ق13 قمري
tonekābonī, ahmad ebn-e abī hasan ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1270ق؛ محل تالیف: اصفهان مدرسه کاسه گران
در دیباچه آن میگوید: روزهاي پنجشنبه و جمعه نزد آخوند ملا حسین بن ملا ولی اﷲ مازندرانی ساکن محله شاهنشهان اصفهان هیئت میخواندم و مجموعه بیانات ایشان را به صورت این حاشیه درآوردم.
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1791/2
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 137گ، 19 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 134]
حاشیة فاضل جواد - شرح الرسالة الشمسیة
حاشیة فاضل جواد - غایة المأمول فی شرح زبدة الاصول
ḥāšīyat-ul fā‘il wa-l qābil
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
متن در چند «فصل» است.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 189/12
آغاز: بسمله. اﷲ ولی التوفیق الحمدﷲ اي کل ما کان من جنس المحامد الحسن و الاثنی الجمیل عائد بالاصال الی الذات المستجمع للصفات الکمالیة؛ انجام: فلیس لوقعتها کاذبة. خاتمه اذا فهمت ما قلنا فزت فوزاً عظیماً رزقنا اﷲ و ایاکم فهماً صحیحاً سالماً من شوب الوهم من رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الی یوم الدین
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن احسان الدین، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (137پ-138ر)، 29 سطر (7×16/5)، اندازه: 9/5×30سم [ف: - 256]
حاشیة فتح الوهاب بشرح منهج الطلاب - التجرید لنفع العبید
ḥāšīyat-un fatḥīya
بیلنکانی، عبدالفتاح، ق13 قمري
Bīlankānī, ‘abd-ol-fattāh ( - 19c)
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
محشی میگوید من این حاشیه را به تهذیب المنطق تفتازانی و دو حاشیةت معروف آن پرداختم. او در این حاشیه همه ابواب منطق را میآورد و عبارات تفتازانی و دو حاشیه تهذیب را شرح و تفسیر میکند و به آخر آن جدولی از «جهات» قضایا و ترکیب آنها در قیاسات براي اخذ جهت در نتایج میآید.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگي؛ شماره نسخه: 37/4
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمدﷲ علی تهذیب المنطق و الکلام فی تقریر عقائد الاسلام؛ انجام: من السبع الاخیره و هیئة الشکل.
خط: نسخ ریز، کا: عبدالفتاح بیلنکانی، تا: 1283ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 160ص (245-404)، 15 سطر (10×15)، اندازه: 17×22سم [ف: 212]
ḥāšīyat-ul fatḥīya fi-l a‘māl-il jaybīya
باجوري، عبدالرحمن بن محمد
bājūrī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7387/151
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (690-692)، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31سم [ف: 16 - 537]
حاشیه فخریه - حاشیة حاشیة الخفري علی شرح التجرید
حاشیة فرائد الاصول - تعلیق فرائد الاصول
حاشیه فرائد الاصول - درر الفوائد
حاشیة فرائد الاصول - ذریعة الاعتماد علی احقاق الحق و فهم المراد
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl = hāšīye bar rasā’el
روزدري، علی، - 1290 قمري
rūzdarī, ‘alī ( - 1873)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
یادداشتهایی است با عنوان «قوله، قوله» از ملا علی لوزدري (روزدري) سلطان آبادي شاگرد میرزا محمد حسن شیرازي. حاشیهاي است تحقیقی و مفصل بر «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري برگرفته از افادات استاد محشی. مأثور خامه مؤلف از مبحث قطع تا اوایل مسئله «وقوع تعبد بظن در احکام شرعیه» است و هم بر مبحث «تعادل و تراجیح» که افراد در کتابت شده است.
آغاز: بسمله قول المصنف قدس اﷲ نفسه الزکی فاعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی. مراده قده من المکلف لیس الذي ینجز علیه الخطاب ...
[مکتب امیرالمؤمنین 2/ 393]
آغاز: قوله لانه اما أن یحصل له القطع الخ، اقول فیه انه یحتاج فی الظن الغیر المعتبر الی الادخال الحکمی اذ المراد من الشک هو المعنی الخاص؛ انجام: فلابد من اصلاح جبر الوهن علی الوجه الذي یوجبه لاعلی الوجه الذي لا یوجبه و لا علی ما اذا جهل الوجه فالتحقیق اصلاحه علی الوجه الاول بما عرفته.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (شاید)، بیتا؛ مصحح، افزودگی دارد؛ جلد: تیماج قرمز، 62گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4-226]
آغاز: برابر؛ انجام: اصله و لابصدوره ایضا ... آمین یارب العالمین کا: یزدي، مهدي بن حسین، تا: قرن 13، جا: سامراء؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن، 23 سطر (9×16)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... قوله الشبه اما فی نفس التکلیف ... قوله الشبه الحاصل فی مقام الشک و التحیر اما ان تکون شبه فی الحکم و اما شبه فی الموضوع؛ انجام: قولا الا ان مجرد احتماله یصلح فارقا بین المقامین ... بایهما اخذت من باب التسلیم و معک.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد حسن اروجنی، تا: 1295ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه بنفش، 127گ، 21 سطر، اندازه: 14×4 /21سم [ف: 1 - 304]
آغاز: برابر؛ انجام: مع قیام حج شرعی علی تحریمه فی الظاهر
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن علی اصغر بن غلامحسین دربندي، تا: 1 محرم 1298ق؛ 53گ، اندازه: 14×20سم [ف: 6-29]
آغاز: احمده علی نعمائه و آلائه و نصلی علی محمد و آله قوله قدس اﷲ نفسه الزکی خاتم فی التعادل و التراجیح التعادل فی الاصل تساوي طرفی العدل و نحوه؛ انجام: و لاتتعبد بالموافق اصلا لعدم صدوره من اصله و لایصدره تقی هنا جف قلمه الشریف.
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن علی اصغر بن غلامحسین دربندي، تا: جمعه از شوال 1298ق، جا: نجف اشرف؛ 95گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 30]
آغاز: برابر؛ انجام: مع قیام حجیة شرعیه علی تحریم فی الظاهر.
از مبحث حجیت قطع تا اوایل مسأله وقوع تعبد به ظن در احکام شرعیه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1300ق؛ جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 18-21 سطر (9×15)، اندازه: 15×5/21سم [ف: 4 - 2019]
آغاز: بسمله حمدله قوله قدس اﷲ نفسه الزکی . خاتم فی التعادل و التراجیح فی اللغ تساوي طرفی العدل و نحوه؛ انجام: فلو فرض امر الشارع بالعمل به فی هذا التقدیر.
یادداشتهاي است بر مبحث تعادل و تراجیح که افراد در کتابت شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1300ق؛ جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 18-21 سطر (9×15)، اندازه: 15×5 / 21سم [ف: 4 - 2019]
آغاز: برابر؛ انجام: مع الاقدام بمحتمل التحریم مع قیام حجة شرعیه علی تحریمه فی الظ و الحمدﷲ کما هو اهله از اول تا مبحث تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 66گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 166]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قوله الشبه اما فی نفس التکلیف اقول الشبه الی صل فی مقام الشک؛ انجام: فنحن انما نتعبد بالمخالف و لانتعبد بالموافق اصلا لا بعدم صدوره من اصله و لا بصدوره ایض از مقصد سوم (برائت) و خاتمه (تعادل و تراجیح)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ به خط شکسته خوش نوشته شده: «تقریرات درس حج الاسلام ملاي میرزاي شیرازي اعلی اﷲ مقامه»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: فرنگی شکري و نخودي، جلد: مقوا، عطف پارچه مشکی، 100گ، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 166]
آغاز: خاتمه فی التعادل و التراجیح و التعادل فی الاصل تساوي طرفی العدل و نحوه؛ انجام: فنحن انما نتعبد بالمخالف و لا نتعبد بالموافق اصلا لا بعدم صدوره من اصله و لا بصدوره ایض خاتمه کتاب (تعادل و تراجیح)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 82گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 167]
آغاز: الحمدﷲ ... قوله الشبه اما فی نفس التکلیف اقول الشبهة الحاصلة فی مقام الشک والتحیر اما ... شبه فی الحکم واما الشبهة فی الموضوع والاولی تقع علی وجوه؛ انجام: یحتمل ذلک فی تلک الصورة کما لعله یستفاد من بعض الاخبار الوارد فی حکم تعارض الخبرین مثل قوله علیه السلام بایهما اخذت من باب التسلیم و معک
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیحجه1302ق؛ جلد: گالینگور سبز، 45گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 2 - 732]
آغاز: برابر؛ انجام: فنحن انما نتعبد بالمخالف و لا نتعبد بالموافق اصلا لا بعدم صدوره من اصله و لا بصدوره ایض
شامل: ابتداء مبحث قطع تا آخر باب تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، کا: مهدي بن حسین حسینی یزدي خراسانی، تا: 1307ق، جا: سامراء؛ تعادل و تراجیح در پنجشنبه چهارم رجب 1314؛ محشی به حاشیة مؤلف؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 139گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 165]
مبحث تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1361؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج عنابی، 21 سطر، اندازه: 13×8/20سم [ف: 16 - 406]
آغاز: بسمله الحمد ﷲ رب العالمین ... قوله قدس سره اما فی نفس التکلیف اقول الشبهه الحاصله فی مقام الشک و التحیر فی الحکم؛ انجام: ثم ان وجوب العمل بالخبر و ان لم یکن من باب السبیه فی غیر صور التعارض در دوران امر بن الوجوب و الحرمه ناتمام مانده است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 38گ (1-38) [ف: 23 - 666]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
کجوري مازندرانی، مهدي، 1216 - 1293 قمري
kajūrī māzandarānī, mahdī (1802 - 1876)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: 1277ق
حاشیهاي است مفصل با عناوین «قوله، قوله» بر «فرائد الاصول» شیخ انصاري که در شوال سال 1276 شروع به تألیف آن نموده و در 13 شعبان 1277 در حالی که در حدود 60 سال داشته از تألیف آن فارغ شده است. وي در این تحشیه به نقد و بررسی آراء و نظرات استادش پرداخته است.
[الذریعه 6/ 161 شماره 885]
آغاز: بسمله، قوله فاعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی، فاما ان یحصل له الشک فیه او القطع او الظنة؛ انجام: و کان الشروع فیه فی شوال من سنة ست و سبعین و الحمدﷲ علی
احتسابی فی زمر المشتغلین من بلوغ السن الی ما یقارب السنتین
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 375گ، مختلف السطر، اندازه: 14×21سم [ف: 331]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2371
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 469]
آغاز: المجلد الاول فی حجیة القطع و الظن من التعلیقات - بسمله - قوله - فاعلم ان المکلف اذا التفت آه - لا یخفی ان کل قضیة؛ انجام: ان لا وقع له بعد کون الاصل تقدیم الاصل علی الظاهر و الحمدﷲ ... وقد وقع الفراغ من الاشتغالبه ان تعد فی عداد المشتغلین فی عصر یوم الاثنین السابع و العشرین من ذي الحج الحرام من سن تسع و سبعین بعد الالف و المأتین ... و بهذا المسلک نسلک انشاءاﷲ فی تحریر مسئل البرائة.
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 27 ذیحجه 1279ق؛ محشی؛ کاغذ: آبی کم رنگ، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 279گ، 21سطر (9×14)، اندازه: 14×19/5سم [شاهچراغ: ف: 2 - 17]
آغاز: جزء اول - بسمله و الحمدﷲ و الصلوةعلی اشرف برتبه و اله الطاهرین قوله - فاعلم ان المکلف اذا التفت - اه. آغاز جزء دوم - بسمله - رب وفقنی بمحمد و علی (علیه السلام) - قوله و هو لغ من العرضی یعنی الاظهار - آه؛ انجام: پایان جزء اول - قد وقع الفراغ عن اشتغال ... ذي الحج الحرام سنه تسع و سبعین بعد الالف و المائین نفعنا اﷲ تعالی ... قد وقع الفراغ من کتابته ... من ثلث و تسعین بعد الالف و المأتین 1293.
پایان جزء دوم - الحمدﷲ علی الفراغ من التعلیقات الکاسده ... من سنه سبع و سبعین بعد الالف و المأثین 1277 ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1293 و 1277ق؛ محشی؛ کاغذ: آبی کم رنگ، جلد: تیماج سرخ، 188گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 2-15]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl = ta‘līqat-un ‘alā r.-il barā’a
حسینی قائنی، ابوطالب بن ابی تراب، 1230؟ - 1293 ؟ قمري
hoseynī qā’enī, abū-tāleb ebn-e abī-torāb (1815 - 1876)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: پنجشنبه 29 ذیحجه 1292ق؛ محل تألیف: بیرجند
تعلیقه و حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر بحث احتیاط و برائت از رسائل= (فرائد الاصول) شیخ مرتضی انصاري، چنان که در مقدمه میگوید: «ان هذه تعلیق علقتها علی رسال صنفها شیخنا العالم العلام آیة اﷲ علی الخالص و العام النحریر الالمعی مرتضی الانصاري التستري طاب ثرا فی الاحتیاط و البرائة، جاعلا ایاها جزء من فرائده النفیسة، لینتفع منها الطلب و یتذکر الو البصیر ...» و در انجامه نی زچنین آورده است: «قد فرغت من تسوید هذه الاوراق التی علقتها علی مسأل أصال البرائة التی هی من نفایس الفراید لشیخنا العالم العلامة و الزاهد الفهامة مرتضی الانصاري التستري طاب ثراه، وان کان کلها نقیس و من أجله سمیتها بالتعلیقة فی ....»
[اثر آفرینان 4/ 331؛ اعیان الشیع 2 /364، 368، 451و 3/ 127؛ بزرگان قائن 73-91؛ بهارستان، آیتی: 281-282؛ بیان المفاخر 1/ 251 - 253؛ تاریخ علماء خراسان 114-115؛ تراجم الرجال 1/ 58-59؛ الذریعه 6/ 153 رقم 826؛ الکرام البرر 1/ 40 -42؛ موسوعة مؤلفی الامامیة 17/21-175]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1631
آغاز: بسمله. عموم المحامد لمن انتهی الیه المقاصد و خصوص الصلوات علی من اسري به الی دقصی المساجد و آله سیما مطلق المقیدین بولائه و حبه من المقائد و مقید المطلقین بالا حتیاط و البرائ من المفاسد ... قوله ره لا بجعل جاعل یعنی ان العلم و لو کان من الطرائق الغیر المرضیة؛ انجام: ولا سیما المصنف ره لم یتکلموا فی قاعد الضرر بما یحري و ینبغی ... المیسور لایسقط بالمعسور قد فرغت من تسوید هذه اأوراق التی علقتها علی مسئل أصال البرائة ... و الحمداﷲ أولا و آخرا ظاهرا و باطنا و الصلوةعلی رسوله خاتم النبیین و آله الطاهرین أبد الابدین و دهر الداهرین ...
نسخه اصل: کتابخانه شخصی سید محسن سعیدزاده؛ خط: نسخ جلی، کا: نجف ابن مرحوم علی اکبر بیرجندي (از شاگردان مؤلف)، تا: یکشنبه 9 محرم 1293ق؛ در متن خط خوردگیهاي اندکی به چشم میخورد، عدد ابیات نسخه، 5550 بیت شمرده شده، صفحات راست رکابه دارد؛ 386ص، 12سطر [عکسی ف: 5 - 47]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
آذربایجانی، میرزا موسی، ق13 قمري
āzarbāyjānī, mīrzā mūsā ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است مفصل با عناوین «قوله» و «قال سلمه اﷲ» بر کتاب «فرائد الاصول» یا «رسائلة» شیخ مرتضی بن محمد امین انصاري. طبق یادداشت عبدالعلی بن احمد طباطبایی عقدایی در پایان نسخه، این حاشیه از حاج میرزا موسی آذربایجانی است (البته بر لبه نسخه نیز از شیخ موسی دانسته شده). میرزا موسی آذربایجانی غیر از میرزا موسی بن جعفر تبریزي است که حاشیه یا شرحی بر رسائل دارد و نام آن «اوثق الوسائل» میباشد که بارها به چاپ
رسیده، زیرا نسخه موجود با «اوثق الوسائل» همخوانی ندارد. این حاشیه از امر پنجم از استصحاب آغاز و تا پایان مبحث تعادل و تراجیح به انجام رسیده است. مبحث استصحاب در سوم شعبان سال 1276ق و مبحث تعادل و تراجیح در سیزدهم شعبان 1277ق در حالی که سن مؤلف حدود 60 سال بوده به انجام رسیده است. محشی، شاگرد صاحب فصول، محمد حسین بن عبدالرحیم اصفهانی حایري (- 1250ق) بوده و در آغاز کتاب به وي اشاره کرده. ترقیمه مؤلف به خط کاتب در برگ 91 و 224 نسخه چنین آمده است: «و قد وقع الفراغ من تحریر تلک التعلیقات الواهی علی الرسال الاستصحابی التی لم یسمع بمثلها تدقیقاً و احاط لاطراف المسئل فیما وجدناه من الرسائل نظر عمیق و فکر دقیق عند البحث فیها علی مقدار الفهم القاصر فی یوم الاحد ثالث شعبان المعظم من سن ست و سبعین بعد الالف و المأتین و لعمري اراها مشاب لتعلیق الخزرات الکاسد التقبیح علی اعناق الحسان الملیح و مع ذلک احمداﷲ تعالی علی التوفیق للتشبه بالمحصلین و الحمدﷲ رب العالمین، هذا صور خط المصنف دام ظله و مد بقائه» .«والحمدﷲ علی الفراغ من التعلیقات الکاسد علی ما استفاد العلام الفهام و حج اﷲ تعالی علی الانام فی ایام غیب الامام (علیه السلام) عجل اﷲ تعالی فرجه و متع اﷲ المسلمین ببقائه من الاخبار و کلمات علمائنا الابرار فی باب التراجیح، و کان ذلک الفراغ فی الثالث عشر من شعبان المعظم من سن سبع و سبعین بعد الالف و المأتین، و کان الشروع فیه فی شوال من سن ست و سبعین، والحمدﷲ علی احتسابی فی زمر المشتغلین مع بلوغ السن الی ما یقارب الستین، هذا صور خط المحشی دام ظله، و قد وقع الفراغ من تحریره فی یوم السابع و العشرین من شهر المحرم سن 1278».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15094
آغاز: قوله و فیه اولاً انا نفرض الشخص الواحد مدرکاً للشریعتین، لا یخفی ان فرض مدرك الشریعتین انما یتصور فی المتدینین بشریع عیسی (علیه السلام) و اما بالنسبة الي الشرايع السابقة عليه فلابد في
التسرية الي ضم اجماع مركب كما لا يخفي؛ انجام: وقد اشرنا في
طي المباحث الي المرجع علي المسالك فلا تعيده و الحمدالله علي
الفراغ من التعليقات الكاسدة ...
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 27 محرم 1278ق؛ بخشی از آن به سال 1276ق و بخش پایانی به سال 1278ق و در حیاث محشی کتابت شده، مصحح؛ تملک: عبدالعلی بن احمد طباطبایی عقدایی در 23 شوال 1335ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 224گ، 19-21 سطر (6×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 38 - 256]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
احمد بن حسین، ق13 قمري
ahmad ebn-e hoseyn ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «فرائد الاصول» (رسائل) شیخ مرتضی انصاري. مبحث تعادل و تراجیح در نجف اشرف در روز پنجشنبه 26 جمادي الاول 1300 به پایان رسیده است. این حاشیه آن نیست که در الذریعه (6/153) از شیخ احمد بن حسین تفریشی نجفی معرفی شده است، زیرا که آن حاشیه به سال 1292 و 1294 نگاشته شده و با تاریخ این حاشیه درست نمیآید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 757
آغاز: احمداﷲ علی نعمه و آلائه و اصلی و اسلم علی احمد سید رسله و خاتم انبیائه و علی أفضل اولیائه؛ انجام: بحق مدینة العلم و من لها باب، قد فرغ مؤلف هذه الصحیف بل الجوهرة النفیسة الفقیر ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی از مؤلف با نشان «مد ظله العالی»؛ جلد: تیماج مشکی، 371گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 363]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
اصفهانی، علی بن عبداﷲ
esfahānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
رشت؛ جمعيت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 37/1 ح
آغاز: بسم اﷲ ... الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین و لعن اﷲ علی اعدائهم اجمعین ... و بعد فیقول العبد الاثم الجانی عبد اﷲ بن علی الاصفهانی هذا ما اردت تعلیقة علی مصنف العلامة الثانی و المحقق الثالث وحید العصر و فرید الدهر مشید الملة و محی السنة و مروج الشریعة حجة الاسلام آیت اﷲ فی الانام استاد الاساتید العظام الشیخ مرتضی الانصاري قدس اﷲ بیکا، تا: قرن 13؛ اندازه: 18/5×24سم [رشت و همدان: ف: 1192]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
انجدانی، محمد محسن بن روح اﷲ، ق13 قمري
anjodānī, mohammad mohsen ebn-e rūh-ol-lāh ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281)
حاشیهاي است مزجی با عناوین «قوله» و «اقول» بر کتاب «فرائد
الاصول» یا رسائل شیخ مرتضی انصاري. اصل این حاشیه ظاهراً بر تمامی رسائل نگاشته شده، لیکن این نسخه، حاشیه جلد نخست و بر مبحث اصال البرائ میباشد، وي شاگرد شیخ انصاري بوده و این حاشیه را به درخواست گروهی از افاضل طلاب نوشته و جلد اول آن را در شب سیزدهم ربیع الاول سال 1297ق در نجف اشرف به پایان برده است.
[الذریعه: 16/ 132؛ فرائد الاصول، چاپ دفتر انتشارات اسلامی قم، 1407ق]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12/2787
آغاز: بالوجوه و الاعتبار ضرورة الانتهاء الی ما کان ... قوله للجهل بکونه قتل نفوس اه اقول و ذلک لاعتبار العلم فی قوام موضوعی الحسن و القبح؛ انجام: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه و جیز لطیفة ... قوله المکلف المتفت اقول الظاهر ان المراد من ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1297ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواي سفید، 62گ (46-107)، 18-19 سطر (10×15)، اندازه: 1/56×22سم [ف: 32 - 476]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
تستري، عبدالحسین بن محمدرضا، ق13 قمري
tostarī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad-rezā ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است بر فرائد الاصول شیخ مرتضی انصاري.
دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: 117
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا الی شرایع الاسلام بتمهید قواعد الاحکام و ارشدنا الی غایة المرام باتباع مسالک الافهام؛ انجام: و الحمدﷲ علی ما تیسر لنا من تحرما استفدناه بالفهم القاصر من الاخبار و کلمات علماء الابرار فی باب الترجیح رجع اﷲ...»
خط: نسخ و نستعلیق، کا: میرزا محمد بن محمود، تا: جمعه 15 ذیقعده 1280ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 320گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×22سم [ف مح: - 73]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl = ad-durar-ul multaqaṭa
خوئی، لطفعلی، ق13 قمري
xū’ī, lotf-‘alī ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281)
محشی از شاگردان شیخ انصاري بوده و با داشتن مرتبه عالی از فضل و کمال گمنام زیسته است. سال فوتش به نظر نرسید، لیک در تاریخ تحریر نسخه رحلت کرده بوده. کتاب افاداتی است توضیحی و تحقیقی بر مواضع نظر از فرائد الاصول. این افادات را در حاشیه نسخه فرائد الاصول ملکی خودش تعلیق کرده بوده و بعضی را در اوراق پراکنده نوشته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7366
آغاز: الحمدﷲ علی اصول نعمائه و فروع آلائه ... آغاز مطلب: قوله ره ان المکلف اذالتفت آه اقول لابد من الالتفات فی التکلیف و تنجیزه و المراد من له شانیة التکلیف القربیة؛ انجام: اذا کان حجیتها من باب الطریقیة و الظن النوعی فافهم.
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن علی اصغر بن غلامحسین دربندي، تا: سهشنبه از جمادي الاول 1297ق، جا: نجف اشرف؛ کاتب نسخه (که از فضلاء آن روز است) براي حفظ و صیانت این افادات از نابودي آنها را جمع در تدوین نموده و به رشته تألیف درآورده و مصدر به دیباچه داشته و به نام «الدرر الملتقط» نامیده؛ این کتاب ضمیمه شماره 181 است از ص 202 تا ص 387؛ 50گ، اندازه: 20×24سم [ف: 6 - 29]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
رضوي، محمد بن محمد حسن، ق13 قمري
Razavī, mohammad ebn-e mohammad hasan ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281)
تعلیقاتی مختصر به گونه «قال، اقول» بر مباحث فرائد الاصول که ناتمام مانده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7260
آغاز: قال فاعلم ان المکلف الخ اقول انه جزاء لا شرط المحذوف اي اذا حمدت اﷲ سبحانه و صلیت و سلمت علی نبیه محمد و عترته الطاهرین فاعلم الخ و المراد بالمکلف؛ انجام: انما ثبت بحکم العقل من الوجوب فی الهلک الاخرویه و الاستحباب فی غیرها موجودي: مبحث قطع؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 67گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 169]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
قزوینی، علی اکبر بن محمد باقر، ق14 قمري
qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛
انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
مؤلف از شاگردان علامه شیخ مرتضی انصاري است و این رساله را در حاشیه بخش استصحاب فرائد الاصول یا رسائل استادش نوشته است.
صادق؛آغاز: سلیمان زنجانی الاصل و القزوینی المسکن هذه تعلیقة علی الرسال الاستصحابیة؛ انجام: لاثبات هذا الحکم یکون مثبتا لان حرم التزویج مترتب علی ذات بعل
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 2 رمضان 1310ق؛ مصحح، محشی؛ 52ص (678-729)، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 161]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
کجدي لنگرودي، محمد علی، ق13 قمري
kajdī-ye langarūdī, mohammad ‘alī ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است بر کتاب «فرائد الاصول» شیخ انصاري با عناوین «قوله، قوله» وي بخشی از عبارات شیخ را آورده سپس به شرح آن پرداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14969
آغاز: بسمله، المقدم الثالث فی تقسیم الواجب الی اقسامه، فنقول: للواجب تقسیمات باعتبارات، کتقسیمه الی العینی و الکفائی باعتبار المکلف و الی العینی و التخییري؛ انجام: تعین اراد الفرد الواح الغیر المعین او ممتنع الغیر المعین او ممتنع الافراد فیلزم علی هذا خروج لام الاستغراق و العهد الذهنی ... لما عرفت بیان المراد فی التوجیه، فتامل.
از باب قطع ظن آغاز و تا اوایل باب شک به انجام میرسد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، با عبارت «بلغ مقابل» مقابله شده، محشی با نشان «محمد علی کجدي سلمه اﷲ تعالی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 120گ، 24-27 سطر (12/5×18)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 37 - 631]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
مقدم، حسن، ق13 قمري
moqaddam, hasan ( - 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه استدلالی مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب معروف «الرسائل» شیخ مرتضی انصاري و گویا بعضی از مباحث آن ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7854
آغاز: فلا بد أن یجعل مادل علی حجی خبر الثق دلیلا علی حجی مطلق الظن و لو خصوص الاطمئنانی منه من أي سبب حصل و هو کما تري؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد (شاگرد مؤلف)، تا: 1297ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 313گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 20 - 198]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
خوئی، علی، 1253 - 1309 قمري
xū’ī, ‘alī (1838 - 1892)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي توضیحی است بر «فرائد الاصول» شیخ انصاري با عناوین «قوله.» مؤلف از اجله تلامذه شیخ انصاري است و حاشیه وي از اول قطع تا اواخر اجماع را شامل است.
آغاز: پس از خطبه مختصر: قوله اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی اه شرط سیق لاحراز الموضوع لاناط التکلیف به فلامفهوم له ...
چاپ: مشار عربی، ص290؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1312ق، رحلی [الذریعه 6/ 158]
آغاز: برابر؛ انجام: بالقرائن العلمی تباینه موضوعاً قطعا بالمباین الکلی بل حکما ایضا فی الجمل مع اشتراکها معه فی الوصف المزبور وشموله لهما کما لایخفی.
از اول تا آخر + 4 برگ درحاشیه بحث بر «آیه نبأ»؛ بیکا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی با حواشی «منه ره»؛ پس از پایان حاشیه، 4 برگ درحاشیه بر بحث «آیه نبأ» نیز موجود است؛ جلد: تیماج قهوه اي، 90گ، 24 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1536]
آغاز: برابر؛ انجام: و مطلق مصلح الواقع مط و لایلزم.
این نسخه تمام نوشته نشده و تا اواسط مبحث «تعبد بظن: مسئله تخطئه و تصویب» را دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: غلام حسین بن علی اصغر، بیتا؛ 48گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 29]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
قزوینی، جعفر بن حسین، - 1316 قمري
qazvīnī, ja‘far ebn-e hoseyn ( - 1899)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
شرح مفصلی بر رسائل یا فرائد الاصول شیخ مرتضی انصاري است، مؤلف که خود از شاگردان استاد مذکور است با استفاده از نظرات و بیانات شیخ به تحشیه و توضیح آراء اصولی وي در این کتاب پرداخته است. نام این کتاب در الذریعه ذکر نشده است.
آغاز: المقام الثانی فی الظن و الکلام فیه فی مقامین احدهما فی امکان ... عقلا والثانی فی وقوعه عقلا او شرعا شامل حجیت قطع، ظن و شهرت میباشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 19 سطر [ف: 1 - 99]
آغاز: و بعبارة اخري ... من السابق المسئل حرم العمل بالظن فی العلم الاجمالی؛ انجام: علی ان قول المعصوم ع واحد من القولین و هذا ینافی التخییر الواقعی کما لایخفی ... شامل حجی الظن، مطلق و مقید و اجماع است؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 280گ، مختلف السطر [ف: 1 - 100]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl = ḥāšīyat-ur rasā’il
آشتیانی، محمد حسن بن جعفر، 1248؟ - 1319 قمري
āštīyānī, mohammad hasan ebn-e ja‘far (1833 - 1902)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است بر «فرائد الاصول =رسائل» شیخ مرتضی انصاري با عناوین «قوله، اقول» محشی از ماتن با دعاي «دام ظله» یاد میکند. اکثر مطالب این حاشیه با حاشیه دیگر مؤلف «بحر الفواید» که حاشیهاي تهذیب شده بر فرائد است موافق است.
کتاب حاضر یا موجز بحر الفوائد است و یا اینکه مؤلف آن را بر اساس این تفصیل داده است. به هر حال، به نظر علما، بحر الفوائد، بهترین حاشیه و شرح رسائل شیخ انصاري است که تا عصر حاضر تألیف شده است و از اول رسائل تا آخر آن را شامل میشود.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب ... قوله اعلم ان المکلف اذا التفت اه اقول لایخفی علیک ان المراد من المکلف اعم من العامی و المجتهد
[مشار عربی 117، الذریعه 6/ 155 و3 /44]
آغاز: برابر؛ انجام: فان بنائهم علی عدم التخییر علی تقدیر تسلیمه، انما هو فی مثل العامین من وجه من حیث رجوعه الی التخییر
خط: شکسته نستعلیق تحریري و نسخ، بیکا، تا: شنبه 16 رجب 1287ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم زرشکی، 454گ، 21 سطر (10×15)، اندازه: 18×24سم [ف: 28 - 49]
آغاز: هدايه في مفهوم الوصف بعد تقدم الكلام في مفهوم الشرط (صلی الله علیه و آله) بسمله. الكلام في جواز اجتماع الامر و النهي؛ انجام: والثاني من جهة التصرف في البقاء كما نبه عليه بقوله.
مشتمل بر مباحث اجتماع امر و نهي، مطلق و مقيد، التعادل و
التراجيح، الاستصحاب و غيره؛ بيكا، تا 1رمضان 1298ق؛
افتادگي: انجام؛ جلد: تيماج نارنجي، 611ص، 15سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 24/3- 43]
آغاز: برابر؛ انجام: من اي سبب حصل و هو کما تري و الحمدﷲ علی افضاله و انعامه اولا و آخر و ظاهراً و باطنا
موجودي: مباحث قطع، ظن، برائت و تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی به حاشیه مؤلف و محمد مهدي لاهجانی، مصحح؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره شکري، جلد: میشن عنابی، 379گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 164]
آغاز: قوله فی التعادل و التراجیح و حیث ان موردهما الدلیلیان المتعارض اناقول فالحريقبل الخوض فی المسئل ان تتکلم؛ انجام: من اي سبب حصل و هو کما تري و الحمدﷲ علی افضاله و انعامه اولا و آخر و ظاهراً و باطنا مبحث تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مالک نسخه، محمد رضوي طوسی نگاشته است: «هذا ما استفاده العالم الفاضل المیرزا حسن الاشتیانی من شیخه العلامه قده فی مجلس الدرس»، معلق به حاشیه مالک؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با روکش پارچه مشکی، 41گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 16 - 165]
آغاز: برابر؛ انجام: من اي سبب حصل و هو کما تري
مبحث قطع و ظن و تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ق 13- 14؛ جلد: تیماج قرمز، 160گ، 18-20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2/27 - 91]
آغاز: الصلوة التی صلیها حین ... و لا یلزم معه التفکیک فی
الحکم الظاهري بالنسبه الیی شیئین و هو غیر قادح قطعا کما لا یخفی. نعم لو شک هذا الشک فی اثناء الصلوة؛ انجام: و لو خصوص الاطمینان منه من اي سبب حصل و هو کما تري قد تم بعونه و کرمه سبحانه و تعالی ...
از آغاز تا آخر مبحث تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ یادداشت مصالحهاي است با تاریخ 16 شوال 1297ق؛ مهر: «اعتماد الشریعه»؛ جلد: تیماج سرخ، 21 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 660]
آغاز: ... ثالثها انه لا شک و لا ریب ان التغایر بین الشیء و کونه مظنونا انما هو بالاعتبار لا الحقیق کالتغایر بین ضرب و ید ... اذا عرفت ما مهدنا لک من المقدمات؛ انجام: قوله: الترجیح بالاصدقی فی المقبول الخ، اقول: الفرق بین الاصدقی و الاوثقی و بین الاعدلی... لعدم النص علی العل فی الترجیح بها حتی لا یقدم معه الاحتمال ... قد تم ...
شامل مباحث استصحاب، برائت و تعادل و تراجیح؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: علی نوري (بخش دوم)، تا: جمادي الاول 1302ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 353گ (5ر- 357پ)، 18 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 37 - 646]
آغاز: قوله قدس سره یجب بمقتضی قوله تعالی اه اقول الاولی فی تقریب الاستدلال ان یقال بعد ثبوت العلم الاجمالی بالمحرمات الکثیر فی المشتبهات؛ انجام: ولا فی تحریمه بالشک فافهم هذا آخرما اردنا ایرده فی هذه التعلیق وﷲ الحمد اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً..
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مهدي نوري، تا: شنبه دهه آخر جمادي الثانی 1304ق، جا: سامراء؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: محمد مهدي بن محمد حسن الموسوي 1307 (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 110گ، 24 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 3 - 1537]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمود، تا: 11 شعبان 1306ق، جا: تهران؛ مصحح، محشی با عبارات «منه دام توفیقه»، در صفحه اول این یادداشت آمده: «الحاشیة الصغیر للمیرزا الاشتیانی علی رسائل الشیخ» چاپ نشده است؛ کاغذهاي مختلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 300گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 - 24]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1124
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 405]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله دام ظله فی تعارض الاستصحاب مع ماعداه من الاصول الخ اقول لایخفی علیک ان اطلاق القول بتأخر اصالة البرائة... ولما کانت الاصول منحصر عند الاستاد العلام فی الاربعة انحصر التکلم فی ثلث مقامات الاول فی حکم تعارض الاستصحاب مع اصال البرائة فنقول انه لاریب فی وروده علیه.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1339ق؛ مصحح، محشی، در یادداشتی همراه نسخه این حاشیه رسائل را از «محمد تقی قومشهی» دانستهاند!؛ جلد: تیماجسرخ، 269گ، 21سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 3 - 1537]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 211گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 18 - 307]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 3گ، 28سطر (8/5×16)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 - 676]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول حمل ادل التوقف علی صورالتمکن من ازال الشبهلایثبت وجوب الفحص فی مورد البرائمع الشک فی قدرته علی ازال الشبه الذي یستلزم الشک فی موضوعادل التوقف ولو قیل حمل ادل البرائة علی صور عدم التمکن من ازال الشبهکان احسن فتامل حتی لا یغتلط علیک الامر اصول عملیه را دارد.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج زرشکی، 215گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 729]
بیکا، بیتا؛ 201گ (83-283)، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 57]
قطع؛ بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 298]
تعادل و تراجیح؛ بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 298]
برائت؛ بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 298]
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 298]
تعادل و تراجیح، شاید از میرزاي آشتیانی باشد؛ بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 298]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
دربندي، غلامحسین بن علی اصغر، - 1322 قمري
darbandī, qolām-hoseyn ebn-e ‘alī asqar ( - 1904)
وابسته به: فرائد الاصول= الرسائل = رسائل شیخ انصاري
انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
محشی از شاگردان میرزا حبیب اﷲ رشتی و فاضل ایروانی و شیخ محمد حسن مامقانی بوده. کتاب شرح بر مبحث قطع از کتاب فرائد الاصول است و افادات شیخ مامقانی را در آن آورده است.
آغاز: بسمله، حمدا لک یا معین و صلوة علی نبیه و آله ... المقصد الثالث فی الشک و قد عرف فی ... مسئلة القطع تقسیم المکلف ...
آغاز: برابر؛ انجام: و قد استفدت ما فی تعلیقی هذه من مصادر التحقیق کما لایخفی علی من لاحظ بعین التدفیق و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 7 رجب 1295ق، جا: نجف اشرف؛ این شماره ضمیمه شماره 181 از ص389 تا 449؛ 31گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 30]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا لم یکن مرجح فی الببین فان کان اکثر فی البین ... لا لاقل و یترك الاکثر ضررا ... بالقرع و قد وقع الفراغ من هذا الجزء ... و ذرقنا استصحابهم فی الدنیا و الاخر و ... سنه ... 1300 عاملهم اله بلطفه الخفی و الجلی و جعله وسیله للنجا یوم العباد بحق محمد و اله الامجاد ... و قل علی صوت العوده ... و لیس من بعد بعود
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق [رایانه]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl = al-fawā’id-ur raḍawīyya ‘ala-l farā’id-il murtaḍawīyya
همدانی، رضا بن محمد هادي، 1241؟ - 1322 قمري
hamadānī, rezā ebn-e mohammad hādī (1826 - 1904)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است استدلالی متوسط با عناوین «قوله-قوله.»
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1319ق.، وزیري، 241ص
[الذریعه 6/ 157 شماره 855؛ فهرست عربی مشار 680؛ التراث العربی 2/ 324؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 367]
آغاز: قوله قدس سره اعلم ان المکلف الخ، أقول قد یقال غیر الملتفت غیر مکلف فالاشتراط مستدرك؛ انجام: و نظائرها یحتاج الی بسط لا یناسبه المقام، و اﷲ هو العالم بحقائق الاحکام.
تا مباحث استصحاب؛ خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، تا: پنجشنبه 21 رجب ... قرن 14، در عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 115گ، مختلف السطر، اندازه: 11×5/15سم [ف: 11 - 55]
انجام: وقد حصل الفراغ منه فی العشر الثانی من شهر جمیدي الاولی من سنه 138(1308) ثمان و ثلث مائ بعد الالف من الهجر النبوی و انا العبد الجانی محمدرضا الهمدانی ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 184گ، 20سطر، اندازه: 5/15×5/21سم [ف: 41 - 26]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله قدس سره ألا تري انه لا معارض ... أقول عدم التنافی و التعارض بین اباح الشی فی حال الجهل
نسخه اصل: کتابخانهاي در نجف اشرف. نسخه حاضر مشتمل بر بحث اصال البرائة میباشد؛ خط: نسخ، کا: سید محمد جعفر بن محمد باقر آل بحرالعلوم طباطبائی، تا: 1312ق؛ مصحح؛ تملک: سید محمد صادق طباطبائی؛ 62ص [عکسی ف: 7 - 315]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن شیخ عباس دشتی حائري، تا: 1313-1318؛ 110گ، 28سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 89]
پس از چند برگ از آغاز کتاب به بحث برائت پرداخته؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: وسط؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 123گ، 23 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 23 - 219]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
قره باغی، اسماعیل بن محمد جواد، - 1323 ؟ قمري
qara bāqī, esmā‘īl ebn-e mohammad javād ( - 1905)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است توضیحی که در دیباچه کتاب را چنین توصیف شده است: «و لا یخفی انه قد کتبت لهذا الکتاب المستطاب شروح عدید و حواشی شریف ولکن لا یخلوا اکثرها عن الزوائد و بیان القواعد مما لاربط لها غالباً علی فهم مراد المصنف قدس سره کالتقریرات المتعارف بین الفضلاء فاحببت ان اکتب لذلک الکتاب تعلیق وجیز متعلقة علی کشف المقصود المصنف عن الکلام من دون نقض و ابرام بحسب ما استفدناه من کلمات اساتیدنا العظام و مشایخنا الکرام علیهم الرضوان من الملک العلام خالیا عن الحشو و الزیاد و عاریا عن الطول المنجر الی الملال علی ما یقتضیه فهمی القاصر و ذهنی الفاتر.»
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8587
آغاز: الحمدﷲ الذي اخرج من مکنونات عنایته ما ادرج فی القلم؛
انجام: فعلیه التتبع التام بالکتب المطولات.
خط: نسخ، بیکا، تا: 7 ذیقعده 1317ق؛ در آخر مبحث حجیت ظن نوشته شده: «قد تم فی 8 ذي الحجة الحرام 1311 من الهجرة النبویه» در آخر نسخه نوشته شده: «قد تم فی سابع ذي القعد الحرام 1317»، از قرائن موجوده در نسخه پنداشته میشود که این نسخه نسخه اصلی است و این کتاب از سال 1311ق در دست تألیف بوده و در 1317 پایان یافته؛ 238گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 31]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
محلاتی، عبدالحسین بن علی، 1270 - 1323 قمري
mahallātī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e ‘alī (1854 - 1905)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عناوین «قوله»، «اقول» بر کتاب فرائد الاصول شیخ مرتضی انصاري. در دیباچه، از کتاب دیگر خود، «مغتنم الدرر و منتخب الاثر» نام برده است.
[الذریعه: 7/ 98؛ نقباء البشر: 10/356؛ معجم المؤلفین: 8/58]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12614/1
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین حمداً یعجز عن احصائه الاولون و ا خرون ... و بعد فیقول ... انی لما فرغت من قرائ الاصول و الفقه؛ انجام: و لیست عبارته مجموعها عین هذه المنقول حتی یثبت الثانی بالا طلاق التقلیید.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح، قلمخوردگی دارد؛ مهر: مؤلف «عبده الراجی عبد الحسین بن علی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 172گ (1-172)، 15 سطر، اندازه: 6×13سم [ف: 32 - 30]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
تنکابنی قزوینی، ابراهیم بن ابی الحسن، - 1324 قمري
tonekābonī qazvīnī, ebrāhīm ebn-e ab-el-hasan (- 1906)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه مفصل مزجی بر رسائل شیخ انصاري که به صورت «قال، اقول» تحریر شده است و تمام رسائل را در بردارد. مؤلف که از افاضل تلامذه علامه انصاري است با نگاهی تیز و دقیق آراء و نظرات اصولی استاد را مورد مداقه قرار داده و برخی را قبول و برخی دیگر را نقد و رد میکند. نام کتاب در الذریعه نیامده است.
جلد دوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 ربیع الثانی 1306ق؛ مصحح توسط مؤلف؛ جلد: تیماج سرخ، 150گ، 24 سطر [ف: 1 - 98]
آغاز: بسمله، ... المقام الثانی فی الاستصحاب،اعلم ان الاستصحاب من اهم المسائل الاصولیه؛ انجام: حاصل الدفع ان ما نحن فیه راجع الی تشخیص الحکم الشرعی نظیر حجی اصل الاستصحاب.
مباحث استصحاب؛ خط: نستعلیق و نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، تا: جمادي الثانی 1307ق؛ نسخه دستنوشته اول مؤلف است، مصحح؛ جلد: تیماج اسلیمی، 147گ، 16 سطر [ف: 1- 97]
آغاز: قوله الصور الثالث الخ و نقل الظن الاطمینانی داخل فی العلم وکذا الظن التفصیلی مع القطع باعتباره ...
بخشهایی از قطع و ظن؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 15 جمادي الاول 1318ق؛ گوشهاي از کتاب از بین رفته است؛ جلد: تیماج قهوه اي، 105گ، مختلف السطر [ف: 1 - 99]
آغاز: قوله الاول ان ... فی اللغ الخ، اقول حاصل قوله ان الظن بالوجوب والحرم بالظن بالغرر فی الفعل؛ انجام: قوله و بالجمله فلا ینبغی،اقول مع ثبوت الاطلاق ترك الاحتیاط ومع الاهمال لا یحصل التعارض ...
بخش هایی از قطع و ظن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 110گ، 17 سطر [ف: 1 - 98]
آغاز: بسمله، ... قوله المقصد الثانی والتعبیر بالمقصد اشار الی ما یحکی عن الشهید فی بعض فوائده؛ انجام: فلا ینبغی مع ثبوت الاطلاق ترك الاحتیاط لا ضیر فیه ومع الاهمال لا یحصل التعارض و یخرج عن عنوانه.
مباحث ظن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا، نسخه دستنوشته اول مؤلف است و خط خوردگی بسیاري در صفحات هست؛ جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، مختلف السطر [ف: 1 - 97]
مباحث استصحاب را در بردارد و تکرار شماره 108 این کتابخانه است؛ خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن عبد الرحمن سلطان آبادي، تا: شوال 1308ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 123گ، 18 سطر [ف: 1 - 98]
آغاز: بسمله، ... اما بعد فیقول العبد الفقیر الفانی ابراهیم الحسینی التنکابنی ان هذه مجموع لمشکلات کتاب الفرائد ...؛ انجام: اقول الا ان استفاد العموم علی وجه یطمئن به النفس مشکل غای الاشکال واﷲ العالم بحقیق الحال قد تمت الکتاب. جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد(؟)، تا: پنجشنبه 15 شعبان 1308ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 128گ، 20 سطر [ف: 1 - 96]
آغاز: بسمله، ... الحمدﷲ رب العالمین ... وبعد فیقول العبد الفقیر العاصی ... انی بعد ما فرغت من المجلد الاول من الحاشیة قد شرعت فی المجلد الثانی المتکفل لاصل البرائ المشتمل علی تحقیقات لم یسبقنی الیها احد فیما اعلم؛ انجام: وحینئذ نقول ان الراجح تقدیم منفع الاخروی لما تري عد وجوب تقدیمها فی المندوبات، الثامن بالوداد الامر بین الضرر الاخروي والنفع الاخروي فالعقل القاطع قاض بلزوم التجوز ... و ترك المنافع الدنیویه.
جلد دوم از کتاب (برائت)؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 265گ، 20 سطر [ف: 1 - 97]
مقصد ثانی مباحث ظن؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 181گ، 18 سطر [ف: 1 - 98]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
دنبلی خوئی، ابراهیم بن حسین، 1247 - 1325 قمري
dombalī xū’ī, ebrāhīm ebn-e hoseyn (1832 - 1907)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عنوان «قوله» بر مباحث قطع و ظن از فرائد الاصول استادش که به تحشیه مبحث راجع به آیه نباء ختم شده و یا ناتمام مانده است.
آغاز: بسمله حمد له قوله قده اعلم ان المکلف اذا التفت آه شرط سیق لاحراز الموضوع ...
آغاز: برابر؛ انجام: و یتنافیان فی العدل الغیر المفید للعلم و الثانی باستلزام التصرف فی المفهوم محذور الی هنا ما وجد مما علقه فی المقام.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 29 ربیع الثانی 1302ق؛ جلد: تیماج عنابی، 37 سطر (8×19)، اندازه: 5/13×21سم [ف: 2 - 684]
آغاز: برابر؛ انجام: و الثانی باستلزامه التصرف فی المفهوم محذور
خط: نسخ، بیکا، تا: نیمه اول قرن 14؛ مصحح؛ واقف: مرتضی قلیخان طباطبایی، شوال 1340؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن زرشکی، 131گ، 19 سطر، اندازه: 16×6/21سم [ف: 16 - 168]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو قیل حمل ادل البرائ علی صورة عدم التمکن من ازالة الشبهة کان احسن فناظره حتی لایختلف علیک الامر.
شامل مباحث قطع و ظن و برائت و اشتغال تا مبحث (عدم معذوریت جاهل قادر بر استعلام) در شرح این عبارت: «بناء علی الجمع بینها و بین ادل البرائة» مینماید که کاتب نسخه را تمام نکرده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 268گ، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6 - 32]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
کرمانی راینی، عبداﷲ بن محمد علی، - 1327 قمري
kermānī rāyenī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī ( -1909)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: رجب 1300ق
تعلیقه مختصري است بر تمامی مباحث فرائد به صورت «قوله، قوله.»
[الذریعه 6 /152]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 500
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه تعلیق وجیزة علی الفرائد و الرسائل المنیف الشریفة؛ انجام: و یجب الفحص عن المرجحات فی مظانها الی أن یئس و اطمأن بالعدم ... و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 1 رجب 1300ق؛ جلد: تیماج سرخ، 196گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 434]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
نوري، فضل اﷲ بن عباس، 1259 - 1327 قمري
nūrī, fazl-ol-lāh ebn-e ‘abbās (1843 - 1909)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «فرائد الاصول» (رسائل) شیخ مرتضی انصاري
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اعلم أن المکلف اذا التفت، الشرط سیق لاحراز الموضوع لا ناط التکلیف به؛ انجام: و الظن النوعی المعتبر بما فسره مع عدم التقیید بعدم الظن بالخلاف کعدم التقیید بالظن الموافق.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (ظاهراً)، تا: 29 رجب 1292ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 102گ، 22 سطر، اندازه:
15/5×21/5سم [ف: 2 - 330]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمري
āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281) تعلیقاتی است با عناوین «قوله، قوله» از آخوند خراسانی، بر کتاب فرائد الاصول معروف به «رسائل» تألیف شیخ مرتضی انصاري شامل: 1. حجیت ظن = حواشی از مرحوم آخوند بر مبحث حجیت ظن که آن را در شب چهارشنبه چهارم جمادي الثانی 1299ق ساخته است؛ 2. حاشیه فرائد = حجیت ظن؛ 3-حاشیه فرائد = تعلیقه آخوند بر استصحاب از کتاب فرائد الاصول شیخ انصاري. این حاشیه را آخوند در ششم محرم 1294ق ساخته است؛ 4. حاشیه فرائد = تعلیقه آخوند بر مبحث تعادل و تراجیح از کتاب فرائد الاصول شیخ انصاري، که آن را مرحوم آخوند در دهه آخر ذیحجه 1294ق ساخته است. مؤلف را بر» فرائد الاصول» دو حاشیه است، نخست «حاشیه قدیمه یا حاشیة الفرائد» که همین کتاب است و دیگر «حاشیه جدیده» که حاشیهاي است تحقیقی و به نام «درر الفرائدة» معروف است. حاشیه قدیمه حاشیه بر مباحث قطع و ظن و تعادل و تراجیح است. ولی حاشیه جدیده شامل أصاله البرائه و استصحاب نیز میگردد. حاشیه قدیمه را صاحب الذریعه «ادق الحواشی» شمرده است.
آغاز: 1- حجیت قطع آغاز: بسمله حمدله و بعد فیقول العبد الاثیم المفتقر الی عفو ربه العاصم محمد کاظم بن الحسین الطوسی ان بینا اراجع هذه الرر البهی و اراجع تلک العزر السنی ... قوله و اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی الخ اقول الظاهر ان المراد منه لیس خصوص من بلغ درجة ...
2- حجیت ظن: آغاز: بسمله حمدله و بعد فهذه وجیز لطیف مشتمل علی نکات شریف ... قوله قده المکلف الملتفت آه اقول الظاهر ان المراد من المکلف هذا انما هو من کان بصلح لان یحکم علیه بالاحکام ...
3- استصحاب: آغاز: بسمله حمدله و بعد فیقول العبدالاثیم الی ربه العاصم ... قوله و اسدها و اخضرها ابقاء ما کان اه اقول و لعل المناسب بینه والمعنی اللغوي هی المشابه کانه ...
4- تعادل و تراجیح: آغاز: بسمله حمدله قوله قده خاتمة فی التعادل والتراجیح آه. اقول عقدها و ان کان لبیان حال الدلیلین المتعارضین و معرف احکامها کما لایخفی و لذا جعل التعارض بنفسه موضوعا ...
انجام: 1- ظن: قوله و العمل به علی هذا اقول قد سبق هنا الاشکال والنظر فی حرمته من جه صرف مخالفته للقاعد ... فلایفید الکلام فی المقام و علیک بالمراجعه.
2- استصحاب: لان ایجاب النقض بالیقین و لا فی تحریمه بالشک فافهم، هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه التعلیق ولیه الحمد اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا و اسئله التوفیق علی التعلیق علی مسئل البرائ من هذا الکتاب بحق محمد و آله الاطهار الاطیاب ص.
3- تعادل و تراجیح: الی التسلیم لکل ما یحتمل ان یکون حکما واقعیاً فتأمل هذا آخرما اردنا ایراده ...
4- الی بسط کلام و زیاد تتبع فی کلمات الاعلام لایسعه المجال و لایساعده الحال والحمدﷲ..
چاپ: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1410ق؛ ایران، سنگی، 1343، وزیري بزرگ، 346+1ص
[نسخههاي منزوي 3/1861؛ الذریعة 3/400، 9/445 و 449 و 445؛ ریحانة الادب: 3/33؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/394]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر4؛ و قد وقع الفراغ لمؤلفه ... من سن خمس و تسعین بعد الالف و المأتین (1295) و قد وقع الفراغ من الکتابته فی سن خمس و تسعین بعد الالف و المأتین (1295) و قد وقع الفراغ من الکتابته فی سن سبع و تسعین بعد الالف و المأتین ... (1297).
کاتب = مؤلف، تا: 1297ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج سرخ، 82ص، مختلف السطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 161]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1301ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 95گ، 21 سطر، قطع: وزیري [آستانه قم: 108]
مبحث تعادل و تراجیح؛ کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 39گ (72-110)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 2429]
آغاز: برابر1؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ایراده و الحمدﷲ أولا و آخراً و باطناً و ظاهراً کما هو أهله و مستحقه.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ به خطوط مختلف و بحث تعادل و تراجیح به خط مرحوم آخوند میباشد؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 144گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 130]
آغاز: برابر 4؛ انجام: برابر 3
کا: محمد کاظم بن حسین طوسی، تا: ذیحجه 1291ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج سرخ، 40ص، مختلف السطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 162]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر 3
شامل مبحث قطع و تعادل و تراجیح است. تاریخ ختم تألیف به ضبط آخر مبحث تعادل و تراجیح: جمعه دهه آخر ذیحجه 1291؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ناصر، تا: پنجشنبه 10 رمضان 1291ق، جا: نجف اشرف؛ محشی به حاشیه مؤلف؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 57گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 156]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر 1
قطع و ظن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1292ق؛ شاید نسخه اصل باشد؛ 50گ، 22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 35]
مبحث استصحاب؛ کا: غلامرضاي ابوریذ آبادي، تا: 17 رمضان 1294ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 71گ (1-71)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 2429]
اصال البرائة؛ کا: محمد بن ناصر کرمانی، تا: آغاز دهه سوم محرم 1295ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 56گ (52پ- 107پ)، 18 سطر (7×13)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 1346]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر 3 حاشیه قدیمه و جدیده بر مبحث قطع و تعادل و تراجیح؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد بن محمود الحسینی طهرانی (عصار)،
تا: 1293 تا 1295، هنگام قراءت کتاب نزد مصنف؛ محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: سید کاظم عصار، دي 1354؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن مشکی، 117گ، مختلف السطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 16 - 157]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر 1
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مهدي گزي اصفهانی، تا: شب 23 شعبان1296ق، جا: نجف اشرف مدرسه صدر؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي با ترنج گل و بوته، 54گ (409پ-462پ)، 18 سطر (8×13/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 37 - 576]
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد تقی اصفهانی، تا: چهارشنبه 7 شعبان1296ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 225گ، 17 سطر، اندازه: 11×5/17سم [ف: 20 - 148]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر 1
بیکا، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج مشکی، 33گ (84پ-116پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 30 - 202]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه والسلام علی محمد و اله الطیبین الطاهرین ولعنه اﷲ؛ انجام: و قدتم هذا النسخه الشریفه ... بحق مجمدو اله الامجاد سنه 1297.
خط: نسخ، کا: حسینی یزدي، مهدي بن حسن، تا: 1297ق؛ کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج، 23 سطر (9×15)، اندازه: 15×20سم [رایانه]
خط: نسخ، کا: حسن بن ابراهیم اصفهانی نجفی، تا: ذیحجه 1297ق؛ 57گ (65ر-121ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 128]
آغاز: و یرجع فیی تعینه الیه لا الثابت للجزئیات؛ انجام: بلا عنوان من دون تعیین لا واقعا و لا ظاهرا
شامل حاشیه قدیمه و جدیده بر حجیت قطع، برائت (تاریخ تألیف: جمعه دهه اول جمادي الثانی 1295 در نجف اشرف)، استصحاب (تاریخ تألیف: 6 محرم 1294) و تعادل و تراجیح.
مؤلف هر بحث را به صورت رسالهاي جداگانه با خطبه و خاتمه مستقل تألیف نموده است؛ خط: نسخ، کا: مهدي بن حسین حسینی یزدي بافقی، تا: 4 صفر 1297ق، جا: سامراء؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاج احمد آقا فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن زرشکی، 82گ، 20و23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 156]
انجام: قوله الثانی کون الرشد فی خلافهم اقول هذالوج ... بعم ما اذا لم یکن فی عمله خیر ... و کان احد الاحتمالات ... مخالفا لهم قوله. تعادل و تراجیح؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد تقی اصفهانی، تا: 1297ق؛ افتادگی: انجام؛ این نسخه با نسخه چاپی همانندي کامل دارد، جز این که دو برگ از آخر نسخه (از مرجحات سندیه) افتاده؛ بالاي همه صفحات نسخه، رمزي به این گونه «ف م ع ح ح» دیده میشود؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 18ص (79-96)، 22سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 23 - 6]
تعادل و تراجیح؛ بیکا، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 25گ (147پ-171پ)، 18سطر (7×13)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 1346]
خط: نسخ، بیکا، تا: محرم 1298ق؛ 46گ (53پ-98پ) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 150]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر 1
فاقد تعادل و تراجح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثانی 1298ق؛ مصحح؛26گ(557-607)، 28 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2-58]
آغاز و انجام: برابر 3
تعادل و تراجیح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ربیع الثانی 1299ق؛ جلد: تیماج عنابی، 25 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 2 - 684]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فیقول العبد الاثم الجانی المفتقر ربه العاصم ... انی بینما أراجع هذه الدرایة؛ انجام: انما هو لکونه کاشفاً عنه بهذا المعنی و تعلق القطع بکونه معصی ... شامل اوایل کتاب و بخشی از مبحث تجري میباشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی،آهار مهره، جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (89-101)، 13 سطر (7×14)، اندازه: 11×17سم [ف: 29 - 136]
آغاز: بسمله، حمدله ... قوله خاتم فی التعادل و التراجیح؛ انجام: فی الاخبار من باب التسلم و الانقیاد ... سنه 1291
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 24 سطر (11×17)، قطع: ربعی [ف: 17 - 108]
حجیت ظن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ محشی با نشان «منه» «منه عفی عنه» به خط نستعلیق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 50گ (2ر-51)، 18سطر (7×13)، اندازه: 15×5/21سم [ف: 9 - 1346]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد حسین، تا: 1300ق؛ اهدایی: مصطفی سلامتیان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 140گ، 19سطر (8×16)، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 1489]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر 3
خط: نستعلیق، کا: سید حسین بن ابی طالب حسنی حسینی، تا: 1300ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 190گ، 17 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3 - 1448]
استصحاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 40گ (108پ-147پ)، 18سطر (7×13)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 1346]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلا و السلام علی خیر خلقه محمد خاتم النبیین و آله الطاهرین؛ انجام: و الحمدﷲ اولاً و اخراً و ظاهراً و باطناً هو اهله و مستحقه و الصلا علی خیر خلقه
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: اوایل قرن 14؛ قلمخوردگی دارد، مصحح؛ تملکی به تاریخ 13 ذیحجه 1312ق؛ مهر: «الراجی علی الحسین» (بیضی)، «علی بن حسن الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 178گ (1-178)، 19 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 31-175]
آغاز: برابر؛ انجام: «هذا اخر ما اوردنا ایراده، و الحمدﷲ اولاً و آخراً، ظاهراً و باطناً کما هو اهله و مستحقه و قد وقع الفراغ منه لمؤلفه ا ثم محمد کاظم الطوسی ابن الحسین الهروي فی النجف الاشرف فی یوم الجمع من العشر ا خر من ذي الحج الحرام سن 1291.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ مهر: «الراجی محمد بن محمد علی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 197گ، 14 سطر (9×15)، اندازه: 16×23سم [ف: 38 - 595]
خط: نسخ، کا: رحیم نهاوندي، تا: 4 رجب 1304ق؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1361؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج عنابی، 21 سطر، اندازه: 13×2/80سم [ف: 16 - 406]
آغاز: مظنون الخمری خمر فهذا خمر و کل خمر حرام فهذا حرام؛ انجام: قوله المقام الثالث فی المرجحات الخارجی ... فی تقسیم للترجیح الی اقسامه ...
خط: نستعلیق، کا: حاج شیخ عبدالرسول گمتیانی، تا: ذیقعده 1312ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 225گ، 14سطر (6×12)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 3 - 1012]
آغاز: برابر1؛ انجام: العالم الفاسق مثلا واجبا و حراما لذالک لم یکن تعدد الفنون بمجد فی کون حرک واحد واجبا و حراما و هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه المسئله ... علی اعدائهم اجمعین من الان الی یوم الدین ... سنه 1315
خط: نستعلیق شکسته، کا: زنجانی، زین العابدین بن حسن، تا: 1315ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله. هذه جمل القول فی العلم الفعلی التفصیلی و اما العلم الاقتضائی المعبر عنه بالاستصحاب فسیأتی الکلام فیه انشاء اﷲ و اما العلم الاجمالی فتأثیره؛ انجام: کی یسقط بالعجز فتبین ان البیان عبار عن انکشاف الحکم فی نفسه
خط: نسخ، کا: محمد حسین خوانساري، تا: 27 جمادي الاول 1320ق؛ جلد: تیماج سرخ، 15گ (1پ-15ر)، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 31 - 17]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسین سلطان آبادي، تا: 1330ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج سبز، 128گ (5پ-132پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 16 - 150]
جزو نخستین آن؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ابو القاسم بن نظام الدین حسینی کاشانی پشت مشهدي، تا: پنجشنبه 28 رمضان 1342ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 73گ (1-73)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 2429]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةو السلام علی اشرف الانبیاء المرسلین؛ انجام: و هو هیهنا محل الکلام بین الاعلام و الحمدﷲ تعالی و هو خیر ختام
مبحث برائت (ناقص)، قطع، ظن، استصحاب و نیز فواید اصولی در موضوعات: فی معنی المتعارضین، فی صیغ الامر و النهی، فی الملازم بین العقل و الشرع، فی صلح حق الرجوع، تقدم الشرط علی المشروط، المشتق، ضمائم مذکور به همراه کتاب به طبع رسیده است؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: ذبیح اﷲ بن محمد صادق خراسانی، تا: رجب 1306 تا 1307، جا: نجف اشرف؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1362؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 119گ، 22سطر، اندازه: 15×3/ 21سم [ف: 16 - 158]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 40گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 35]
آغاز: برابر 3؛ انجام: و لافی تحریمه بالشک فانهم هذا آخرما اردنا ایراده فی هذه التعلیقه و اﷲ الحمد ...
خط: نسخ روشن، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج سرخ، 69ص، مختلف السطر، اندازه: 16×5/21سم [ف: 2 - 161]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر 1
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: تحریري، کا: موسی تهرانی، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 25گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف مخ: 2 - 732]
قطع و ظن و مقداري از تعادل و تراجیح؛ بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 118]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر 1
خط: نسخ روشن، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج سرخ، 88گ، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 160]
آغاز: برابر1؛ انجام: ما یحتمل ان یکون حکما واقعیا ... بحق محمد و آله الطاهرین
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن [رایانه]
آغاز: برابر 1؛ انجام: بل من سایر الملل ممن یجوزون ذلک. تمت
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج [رایانه]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
تربتی، محمد تقی بن علی نقی، - 1330 قمري
torbatī, mohammad taqī ebn-e ‘alī naqī ( - 1912)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه است بر باب «تعادل و تراجیح» از آن کتاب. مأثور خامهاش از اول باب تا اواخر مبحث «مرجحات داخلی» در شرح این عبارت: «لان هذاالترجیح ملحوظ فی الخبرین»
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 2979
آغاز: قوله قده خاتمه فی التعادل و الترجیح الخ التعادل فی الاصل تساوي طرفی العدل و نحوه؛ انجام: و لابصدوره تقیه.
خط: شکسته نستعلیق، کا: علینقی خراسانی تربتی، تا: 1306ق؛ واقف: جواد شجیعی، فروردین 1315؛ 81گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 - 32]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
قزوینی، علی اکبر بن محمد مهدي، - 1331 قمري
qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad mahdī ( - 1913)
حاشیه مختصري است با عنوان «قوله، قوله» تنظیم شده است.
آغاز: اما بعد فهذه بعض حواش علی التعارض و التعادل و الترجیح من الرسائل؛ انجام: خصصه بالخاص الاخر و ان شئت تعمل بالخاصتین و اطرح المقام من رأس
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 3ص (397-399)، 315 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 56]
آغاز: بسمله اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی وجه التقیید بالالتفات ان الغافل؛ انجام: ان دعوي حرم القول بغیر علم مطلقا مما لا یساعد علیها دلیل عقلی و لانقلی
مباحث قطع و ظن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 34ص (520-553)، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 57]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
بهاري همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمري
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad
ja‘far (1861 - 1915)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حواشی مؤلف بر کتاب فرائد الاصول شیخ انصاري است. او داراي دو حاشیه بر این کتاب است.
[الذریعه 6/ 154]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله و لا الشک فما لم یکن فیه کشف اصلا الی آخره قد ذکرنا فیما سبق؛ انجام: و لو فرض اختلاف بعض الفاظها و اذا ورد التخصیص علی واحد فلوکالوارد علی الجمیع
بخش دوم از نخستین حاشیه مؤلف بر «فرائد الاصول» است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ قلم خوردگی دارد، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 138گ (1-138)، 20-23 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 31 - 196]
آغاز: اعتبار العلم جزءاً فی الموضوع لیس معناه اثبات الحکم للمرکب و غیره کیف؛ انجام: أن انضم الیه مؤید الصدق فی وجه آخر ألا أن یدعی اختصاص دلیل حجی الخبر مطلقا بما ذکروه
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح، محشی با عناوین «منه»، با قلمخوردگیهاي فراوان، برخی کاغذها از حیث نوع و قطع با یکدیگر متفاوتند که به علت الصاق حواشی و مطالب جدید میباشد و مؤلف بعداً به نسخه افزوده است، مباحث اصلی حجیت ظن، از برگ 33 آغاز میگردد؛ کاغذ: فرنگی با مهر «اثر جدید عهد همایون»، جلد: تیماج آجري، 155گ، 19-22 سطر (7×12/5)، اندازه: 13×5/19 سم [ف: 31 - 158]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... هذه کلمات علقتها ثانیة علی رسائل شیخ استاذنا رحمه اﷲ رحمة واسعة؛ انجام: فلیکن هذا آخر مانملیه فی التعلیق علی التعادل و الترجیح و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطنا مباحث «قطع» و «برائت» و «تعادل و تراجیح» میباشد؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 7 صفر 1321ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 171گ، 15- 19 سطر (8×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 31 - 245]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، 1252 - 1334 قمري
modarres-e čahārdehī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (1837 - 1916)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه استدلالی مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «فرائد الاصول، رسائل» شیخ مرتضی انصاري، که به درخواست بعضی از علما نوشته شده و گویا ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8222
آغاز: الحمدﷲ الذي أرشدنا معرف الأحکام و عرفنا کیفی استخراج الحلال و الحرام و ألهمنا فقه فرائد ا نام و وفقنا جمع ضوابط القوانین و اشارات الایام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 112گ، اندازه: 21×5/32سم [ف: 21 - 187]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
برسی تربتی، حسن، - 1353 قمري
barsī torbatī, hasan ( - 1934)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تعلیقاتی غیر مدون با عناوین «قوله، اقول» بر قطع، ظن، خبر واحد، برائت و تعادل و تراجیح از فرائد الاصول است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9025
آغاز: پس از تسمیه: الکلام فی القطع و ینبغی تقدیم مقدم تنفعک فی غیر مقام؛ انجام: و علی هذا الوجه من المسببی یکون حکمه حکم الطریقته المخص فی صور دوران الامر بین التعیین و التخییر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ واقف: حاج شیخ عبدالجواد برسی، دي 1341؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن زرشکی، 123گ، مختلف السطر، اندازه: 19×28سم [ف: 16 - 160]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
کاشانی، ابوالقاسم بن محمدرضا، - 1355 قمري
kāšānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad-rezā ( - 1936)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي بر کتاب فرائد الاصول «مباحث قطع وظن و شک» و بخش خاتمه کتاب مبحث تعادل و تراجیح مرحوم شیخ مرتضی انصاري است. محشی در این اثر از «ملا محمد آملی» (-1336ق) و «میرزا دام ظله» (احتمالاً میرزاي آشتیانی - 1319ق) به عنوان استاد خویش یاد کرده و نیز فراوان از نظریات و
دیدگاه هاي فقها و اصولیین گذشته با عباراتی چون «قال سید مشایخنا فی المفاتیح» (سید مجاهد)، «قال السید صفی الدین محمد بن معید الموسوي»، «قال الفاضل الاشتیانی»، «قال الفاضل المحقق الشیخ محمد تقی فی حاشیةته علی المعالم» و ... بهره هاي فراوان برده. به نظر میرسد این حاشیه ممکن است بخشهایی از کتاب جامع الشتات محشی و مؤلف باشد. به نظر میرسد یک تحریر نیست.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوةعلی محمد و آله الطاهرین قوله قدس سره فی التعادل و التراجیح: التعادل مأخوذ من العدل و هو تساوي الدلیلین و التراجیح من الرجح و هو تقدیم أحد الدلیلین علی ا خر؛ انجام: لما کانتا متعارضین مع العلم ا جمالی بکون الدار حد هما و لا مرجح فنتصف من جه ذلک لا من جه العمل بالبینتین ...
خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ با قلم خوردگیهایی در متن، در انجام برگی ناتمام مربوط به حاشیه فرائد الاصول مبحث قطع آمده که بعد از پنج سطر آن را رها ساخته است و آغاز آن چنین است: «الحمد ﷲ و الصلوةعلی رسول اﷲ و علی آله آل اﷲ سیما ابن عمه علی ولی اﷲ قوله قد قسمنا فی صدر الرسال أن المکلف الملتفت، اعلم أن الحالات «...
احتمال میرود سرآغاز یکی از جلدهاي جامع الشتات مؤلف باشد؛ کاغذ: فرنگی (روسی)، 4گ (69پ-72ر)، 21 سطر (12×17/5)، اندازه: 18×23سم [ف: 32 - 937]
آغاز: قوله: فإن حصل الشک له، اه، انما عنی مبذلک بیان ما یعمله المکلف عند الشک علی سبیل ا جمال مع تأخیر الکلام فی الشک؛ انجام: حیث أن المعمومات الحل مفادها ... الواقعی للأشیاء قوله الی سبب فیحرم، أقول: لا یحتاج الی سبب خاص بعد المعمومات ...
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح توسط مؤلف، با قلمخوردگیهایی در متن؛ بر فراز نخستین برگ عبارت «حاشیه مختلف بر حجی قطع شیخ مرتضی قدس سره» آمده؛ کاغذ: فرنگی (روسی)، 32گ (139ر-170ر)، 21 سطر (13×16/5)، اندازه: 18×23سم [ف: 32 - 939]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... قوله ره: اذا التفت [الخ] قید بالالتفات اذا الغافل فی حین الغفل لا یعقل توجیه خطاب الیه فلا حکم له؛ قوله: ف ما أن یحصل له الشک او القطع أو الظن انما لم یذکر؛ انجام: قوله ف ما أن یثبت قرین علی اراد فرد خاص الخ ظاهر العبار یتراي منها کون استعمال اللام فی العهد الخارجی و سایر انحا العهد و غیر العهد من الاستغراق مجازاً لکن لانفهم مأخذاً لذلک کما لا یخفی.
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح، محشی از مؤلف، با قلم خوردگیهاي فراوان؛ با عبارت «حواشی آخوند ملامحمد آملی طاب ثراه بر رسائل شیخ مرتضی»؛ کاغذ: فرنگی، 32گ (171ر-202پ)، 21 سطر (13×16/5)، اندازه: 18×23سم [ف: 32 - 941]
آغاز: ... لاتعمل لقطعت بحرمتها مثلاً قوله: و فساده یظهر مما سبق حیث ... قوله: المقصد الثانی فی حجی الظن قد سبق ... قوله قده أحدهما فی امکان التعبد به عقلاً اعلم أن التعبد بالقطع واجب عقلاً؛ انجام: لکن ذیلها ظاهر فی تفسیر أهل بیت العصم ذلک و هو قوله: لن یفترقا حتی یردا علی الحوض ف ن الظاهر من عدم الافتراق ...
خط: نستعلیق تحریري، کا: = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در واقع تحریر دوم این حاشیه میباشد، البته نمیتوان گفت نخستین آن مسوده و این یک مبیضه است، به هرحال نسخه مکرري است با قلم خوردگیهایی در متن که به نظر میرسد دومین تحریر آن دو حاشیه باشد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی خاکستري، عطف پارچهاي قرمز، 10گ (213ر-222پ)، 22 سطر (8×5/14)، اندازه: 18×23سم [ف: 32 - 943]
آغاز: [حجی] القطع، قال شسیخ مشایخنا الانصاري بعد بیان أن القطع قسمان موضوعی و طریقی و بیان حاجتی القطع الطریقی ... أقول ملخص الکلام فی بیان مراده..؛ الحمد ﷲ رب العالمین ... المقصد الثانی فی حجی الظن مطلقاً... قوله أحدهما فی امکان التعبد به عقلاً، اعلم أن التعبد بالقطع واجب عقلاً؛ انجام: و العلم الاجمالی التکلیف فهو مجري الاحتیاط فحینئذ یجب التکلم فی الدلیل النقلی حتی یعرف کیف امر ...
ناتمام؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح توسط مؤلف، با قلمخوردگیهاي فروان در متن؛ کاغذ: فرنگی (روسی)، 36گ (26ر-61پ)، 19 سطر (13/5×18)، اندازه: 18×23سم [ف: 32 - 933]
آغاز: قوله خاتمه فی التعادل و التراجیح، فی بعض النسخ التعادل و التریجیح بصیغ المفرد و هو ا ولیولین الخبرین اذا تعارضا ف ما یکونان متکافئین فهما متعادلانأوحدهما رجحان علی الاخر فهو الراجح و الا المرجوح؛ انجام: ف ن ارادته یقدم جه الناظری علی المحکوم مطلقاً فهو ظاهر البطلان و ان أراد جه نفسه فهو ...
ناتمام؛ خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ محشی، با قلمخوردگیهایی در متن آمده که حاکی از اصل بودن نسخه میباشد، این نسخه مسوده میباشد؛ کاغذ: فرنگی (روسی)، 2گ (67پ-68پ)، 21 سطر (14/5×18/5)، اندازه: 18×23سم [ف: 32 - 936]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمري
āqā zīyā’-e ‘erāqī (1862 - 1942)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 23382
آغاز: بسمله، الحمدﷲ ... قوله نفس موضوعات المسائل؛ انجام: الا بمقدار ... بعمل الاصحاب ... من کل من قرئها.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نباتی، 84گ، 19 سطر (9×14)، اندازه: 16×22سم [رایانه]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی،- 1367؟ قمري
emām jom‘e xū’ī, mohammad amīn ebn-e yahyā ( -1948)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است استدلالی بر کتاب رسائل شیخ انصاري که با عنوان «قوله و اقول»؛ مشتمل بر مباحث قطع و ظن و بحثی از استصحاب و برائت و ... و گویا در ایامی که در نجف اشرف بوده، نگاشته است. او داراي دو حاشیه بر فرائد بوده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اعلم ان المکلف اذا التفت أقول القید احرازي کما هو الاصل؛ انجام: جریانها یتوقف علی وجود الاحتمال کی یجب دفعه
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی و برخی فرنگی خط دار، جلد: تیماج زرشکی، 89گ، 25 سطر (9×17)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 31 - 107]
آغاز: قوله قدس اﷲ سره و شکراﷲ سعیه اعلم أن المکلف اذا التفت الی حکم شرعی الی آخر التقسیم لابد قبل الشروع فی بیان مقصود (قده) من التعرض لبیان مفردات؛ انجام: ناتمام: و من الواضح أن المثال غیر مطابق للممثل به
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با قلم خوردگیهاي فراوان در متن و گویا نسخه مسوده باشد، با توجه به عبارت «السلام علیک یا سیدي یا امیر المؤمنین» درفراز برگ آغازین نسخه، احتمال میرود تألیف آن در نجف اشرف بوده باشد؛ کاغذ: فرنگی، 33گ (1-33)، 21 سطر، اندازه: 9/5×16سم [ف: 31 - 110]
آغاز: لا حول و لاقوالا باﷲ العلی العظیم و الصلاعلی نبیه الکریم و علی آله غر المیامین، لما فرغت من حجتیه القطع فنشرع لحجی الظن بحوله و قوته و هدایته. قوله قده المقصد الثانی فی الظن؛ انجام: مساویان فی الاصاب ایضاً او مختلفین وح ایضاً اما ان یکون القطع غالب الاصاب من الامار و هی اقل منها او بالعکس و هذه ثلثوجوه
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (72- 77)، 20 سطر (13×19/5)، اندازه: 18×23سم [ف: 31 - 58]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
حجت کوه کمري، محمد بن علی،1310-1372 قمري
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893 -1953)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
قم؛ حجت کوهکمري؛ شماره نسخه: 52/16
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بیتا [ف: 53]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
طباطبائی تبریزي، محمد رضا بن محمد یوسف، 1296 - 1378 قمري
tabātabā’ī tabrīzī, mohammad rezā ebn-e mohammad yūsof (1879 - 1959)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه استدلالی است بر مباحث حجیت قطع و ظن اصل برائت و اشتغال و استصحاب «فرائد الاصول» مرحوم شیخ مرتضی انصاري با اشاره به اقوال و آراء علماي اخیر امثال ضیاء عراقی، آخوند خراسانی و دیگران و رد و ایراد نیز دارد.
آغاز: بسمله، بعد الفرغ عن البحث فی الامارات یقع البحث فی احکام الشکوك و المراد من الشک فی المقام لیس مجرد الاحتمالین المتساویین بل المراد منه هو خلاف الیقین؛ انجام: و الوجه ما قلناه لا ما اطیل الکلام فی تقریره فی بعض المطبوعات الجدید و قد تم الجزء الاول من البرائ و قاعد الاشتغال بعون الملک المتعال فی التاسع شهر رجب المرجب من شهور سن الف و ثلاثمائ و خمسون من الهجر النبوی (کذا) بید اقل السادات محمد رضا بن محمد یوسف الطباطبائی تبریزي ... و علی اولاده الطیبین الطاهرین سنه 1353.
حاوي مبحث برائت و قاعده اشتغال است؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ صحافی محمد رضا در نجف اشرف؛ کاغذ: فرنگی خطدار، جلد: میشن عنابی، 160گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 701]
آغاز: بسمله، تنبیه فی حجی مثبتات الاصول و عدمها بعد الفراغ عن حجیته مثبتات للامارات؛ انجام: فانه یقتضی التعبد بطهار الثبوت و عدم نجاسته و قد تم الجزء الثاي من الاستصحاب ... و علی آله الطاهرین سنه 1353.
شامل مبحث استصحاب است؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: میشن عنابی، 122گ، 16 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 5 - 701]
آغاز: بسمله، فی القطع اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی فاما ان یحصل له القطع او الظن او الشک لا اشکال فی ان موضع التکالیف هو البالغ العاقل فغیر البالغ خارج عن هذا العنوان؛ انجام: فیبقی الباقی مستمرا هذا تمام الکلام فی حجی القطع و یتلوه فی حجی الظن ان شاء اﷲ و الحمدﷲ ... و قد فرغت من تسویده یوم الاحد الثامن و العشرون من شهر ربیع الاول و قد مضی من اللهجر النبوی الف و ثلاث مأئ و سبعون سنه 1357.
حاوي مبحث اول یعنی حجیت قطع است؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: میشن عنابی، 52گ، 15 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 5 - 702]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
معصومی همدانی، علی، 1274 - 1356 شمسی
ma‘sūmī hamadānī, ‘alī (1895 - 1977)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: 9 ذیحجه 1342ق
حاشیه بسیار مفصلی است از آغاز کتاب تا مبحث ظن، از تقریرات میرزا محمد حسن شیرازي بزرگ، چنان که در پایان نسخه نام مؤلف و میرزا آمده است. در سر من رأي پایان یافته است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 19/83-3753/1
آغاز: بسمله قال المصنف فرائد الخ، اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی مراده من المکلف لیس الذي یتجه علیه الخطاب کما هو ظاهر لامتناع کونه منقسماً بین الملتفت وغیره؛ انجام: نعم مع القول بحرم التجري مع الاقدام یحتمل التحریم قیام حج شرعی علی تحریمه فی الظاهر الحمدﷲ کما هو اهله ومستحقه.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 9 ذیحجه 1342ق، جا: سامراء؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 94گ، 18-19 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1535]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
اصفهانی، عبدالعظیم، ق14 قمري
esfahānī, ‘abd-ol-‘azīm ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
از عبدالعظیم اصفهانی و اجازه اي که محمد علی بن محمد باقر در 1304 براي او به خط خود نوشته است در میانه نسخه دیده میشود. در سرگذشت شیخ مرتضی انصاري و الذریعه (6/158) از آن یاد نشده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3262
آغاز: بسمله ... قوله اعلم ان المکلف اذا التفت آه، شرط اتفق لاحراز الموضوع لاناط التکلیف به؛ انجام: فی الباقی ایضا الصور الاولی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 297گ، 19 سطر (13×17)، اندازه: 17×22سم [ف: 11 - 2223]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
اصفهانی، محمد صادق، ق14 قمري
esfahānī, mohammad sādeq ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه مفصلی است بر فرائد الاصول شیخ انصاري، این حاشیه را مؤلف نزد آخوند ملا محمدکاظم خراسانی صاحب کفای الاصول نوشته است و ممکن است خاتون آبادي باشد. مؤلف تألیف بخش برائت را درسال 1309ق به پایان رسانیده است
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 26/72-5192
آغاز: بسمله قوله ره اعلم ان المکلف المراد من المکلف فی هذه العبار من وضع علیه القلم باجتماع شرائط التکلیف فیه؛ انجام: فهو نظیر الدم الذي لیس بحیض لایمکن اثباته باصال عدم التزکی وفیه ما عرفت من ان التزکی اذا کانت شرطاً للحلی یکون موضوع.
خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 177گ، 22 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 3 - 1538]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
بایگی، علی اکبر بن محمد، ق14 قمري
bāygī, ‘alī akbar ebn-e mohammad ( - 20c)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25121
آغاز: بسمله، الحمداﷲ ... اعلم ان المکلف اذا التفت؛ انجام: بجماع من المعروفین و الاقتضاء فی التتبع
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1302ق [رایانه]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
تفرشی، احمد بن حسین، ق14 قمري
tafrešī, ahmad ebn-e hoseyn ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: جمعه 27 رجب 1296ق
حاشیهاي نسبتاً مفصل بر فرائد الاصول شیخ انصاري از شیخ احمد بن حسین تفرشی و ظاهراً همان باشد که در الذریعه (ج 6ص153) با عنوان «شیخ احمد بن حسین تفرشی نجفی» یاد شده.
آغاز: بسمله. حمد له ... و بعد فهذه وجیز لطیف مشتمل علی نکات شریفة؛ انجام: من الهجر النبویه.
کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 95گ (1-95)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 2429]
جزء سوم کتاب در بحث برائت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 65گ، اندازه: 5/16×22سم [ف: 17 - 262]
آغاز: احمداﷲ علی نعمه و آلائه و اصلی واسلم؛ انجام: سائر المسائل انه خیر موفق و معین. شامل مبحث «حجی قطع» است؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: احمد بن حسین، تا: قرن 13؛ واقف: جواد شجیعی، 22 فروردین 1315؛ 73گ، 17- 18 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 6 - 29]
خط: نستعلیق، کا: علی بن عبدالعظیم، تا: پنجشنبه محرم 1302ق؛ 56گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 71]
کا: حاج میرزا باقر طباطبائی قاضی تبریزي، بیتا [نشریه: 7 - 514]
جلد اول، تا پایان بحث برائت؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن احمد دهدشتی، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 261گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×26/5سم [ف: 17-93]
جلد دوم، شامل مباحث استصحاب و تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن احمد دهشتی، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 148گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×26/5سم [ف: 17 - 93]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
حسینی اصفهانی، حسین بن رضا، ق14 قمري
hoseynī esfahānī, hoseyn ebn-e rezā ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه مفصل استدلالی است بر کتاب «فرائد الاصول» (رسائل)
شیخ مرتضی انصاري، با عناوین «قوله، قوله.» این حاشیه پراکنده و غیرمنظم میباشد و نسخه پیش نویس مؤلف است که مسئله ضرر و اتلاف را در اصفهان مدرسه نیماورد به سال 1331 به پایان برده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله و اعلم أنه المکلف اذا التفت، أقول یحتمل أن یکون المراد بالمکلف من وقع علیه قلم التکلیف
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: نوروز از ماه ذیحجه 1320ق، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 92گ (200ر-291ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 14 - 254]
مباحث استصحاب آمده با مباحثی متفرقه در اصول فقه و فقه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 205گ، اندازه: 17×22سم [ف: 14 - 255]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 188گ، اندازه: 17×21سم [ف: 14 - 45]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
حسینی اصفهانی، محمد جعفر بن محمد علی، ق14 قمري
hoseynī esfahānī ،mohammad ja‘far ben mohammad ‘alī ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: 10 شعبان 1314ق
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، اقول» بر دو مبحث قطع و ظن کتاب «فرائد الاصول» تصنیف شیخ مرتضی انصاري. وي مواردي را که نظرش مخالف رأي شیخ بوده یا گفته او نیاز به توضیح داشته مورد بحث قرار داده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2088
آغاز: بسمله، قوله ره و لیس طریقی قابلة لجعل الشارع اثباتا و نفیا اه اقول اما اثباتا فلانه مستلزم للتسلسل لان کل دلیل و برهان یقام علی حجی القطع؛ انجام: قال علی ما حکی عنه قد انطمس الدین فی یومین یوم الثقیف و یوم العلام (کذا) فسیأتیهم انباء ما کانوا به یستهزئون و مفاسد قلالنائل مما یضیق عن الاحاط بها نطاق البیان و الحمدﷲ اهل العظمو الکبریاء و الصلا علی نبیه ... فی عاشر شهر شعبان المعظم فی 1314.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ واقف: هاشم قزوینی، 1380؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقوا، عطف پارچه، 15گ، 13 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 5 - 478]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
حسینی تنکابنی، محسن، ق14 قمري
hoseynī tonekābonī, mohsen ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: رمضان 1309ق
حاشیهاي است متوسط بر کتاب «فرائد الاصول» مرتضی انصاري که بخشی از ان در 5 رمضان 1309ق پایان یافته است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 3 /701
آغاز: قوله: ... الظاهر ان اللام فی المکلف للعهد بارادة المکلف المستنبط لاالجنس.؛ انجام: مطلق الظن و لو خصوص الاطمینان منه من اي سبب حصل و هو کما تري
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1309ق، جا: قزوین؛ کاتب: مؤلف و یا صدرالدین بن نظام الدین ملقب به صدوق که رساله ضمیمه بعد به خط اوست، با خط خوردگی، مصحح، محشی؛ 307ص (371- 677)، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 161]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
سید حسین بن سید محمد رضا، ق14 قمري
seyyed hoseyn ebn-e seyyed mohammad rezā ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، اقول» برفرائد الاصول شیخ مرتضی انصاري.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 292
آغاز: الحمدﷲ ... واما الشک فلما لم یکن لنفسه اه اقول من الواضحات الملحق بالبدیهیات الاولی ان الشک لایمکن ان یعتبر طریقا ومرا للمشکوك لعدم تعقل الکشف فیه حسبما هو..؛ انجام: و حکومته علی الاصل الجاري فی الشک فی نفس الشرطی سواء کان اصل البرائ و اصال الاشتغال مما لا اشکال فیه لانه قضی لتسبب الشک.
مبحث برائت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 129گ، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 733]
ḥāšīyat-u farā’id-il uṣūl
طالقانی مرجانی، ابوالقاسم، ق14 قمري
tāleqānī marjānī, ab-ol-qāsem ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه استدلالی مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب معروف «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري. مباحث این حاشیه ناتمام و پایان مبحث اصل برائت جمله «للاستاد آقا حسن المدرس» دیده میشود که گویا از تقریرات وي بوده است. مبحث استصحاب دوازدهم رمضان 1309 در قریه فردوس از قراي شهریار به پایان رسیده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5963/6
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم طالقانی مرجانی، تا: 1309ق، جلد: تیماج قهوه اي، 326گ (32ر-357پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 15 - 345]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع، 1305ق14 قمري
kāzerūnī, mohammad taqī ebn-e mohammad šafī‘ (1888 - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه و فوائد متفرقهاي است بر کتاب «فرائد الاصول» شیخ اعظم انصاري که مؤلف در هنگام آموختن کتاب بر آن نگاشته است.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 698
خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: حدود 1332ق؛ جلد: مقوا، آبی، عطف پارچه، 69گ، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 595]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
مدرس نوري، محمد رضا، ق14 قمري
modarres-e nūrī, mohammad rezā ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه مختصري است در عناوین «قوله، اقول» مستفاد از مجالس درس اساتیدش بر مباحث قطع، ظن، اشتغال و استصحاب کتاب فرائد الاصول. تاریخ تألیف به ضبط انتهاي مبحث استصحاب (ص 418): شعبان 1309.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18287
آغاز: پس از بسمله و خطبه مختصر: قوله فاما ان یحصل له الشک اه اقول انما انحصر الادراکات فی الثل مع ان الوهم ایض منها من جهة؛ انجام: ان لم یکن من نسخ الخبر فالانصاف انه فی غای الاشکال و الحمدﷲ اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا
خط: نستعلیق تحریري، کا: نوري، محمد رضا (احتمالاً)، بیتا؛ محشی از مؤلف با امضا «لمحرره رضا»؛ واقف: جمال الدین نوري.؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 241گ، 20 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16 - 167]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
معزي نجفی، محمد علی بن میرزا فرامرز، ق14 قمري
mo‘ezzī najafī, mohammad ‘alī ebn-e mīrzā farāmarz (- 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حواشی متوسطی است بر فرائد الاصول شیخ مرتضی انصاري با ذکر مصادر روایات.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 980
آغاز: اقول: الصحیح انه یرید مطلق المکلف و ذلک اولاً نه مقتضی لام الجنس و لا قرین علی التخصیص
نسخه اصلی: کتابخانه شیخ محمد علی مراغی - قم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1326ق؛ در حاشیه و بین سطور رسائل مطبوع که به خط مصطفی نجم آبادي بوده و در کتابفروشی مصطفوي قم به سال 1374 چاپ شده؛ 475ص [عکسی ف: 3 - 224]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
نهاوندي، نورالدین بن محمد، ق14 قمري
Nahāvandī, nūr-od-dīn ebn-e mohammad ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است به عنوان «قوله، قوله» برکتاب «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري که تقریرات درس شیخ عبدالنبی نوري (-1344ق) و میرزا حسن آشتیانی است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فهذه درر قد علقها علی رسائل الشیخ المرتضی الانصاري اعلی اﷲ مقامه ورفع فی الخلد اعلامه مستفیداً مطالبها من الاستاذ الماهر والنحریر الکامل الشیخ عبدالنبی النوري ادام اﷲ ایام افاضاته العالیه؛ انجام: قوله هذا الحکم المطرد اه اي التفصیل المتقدم فی جواز المخالف القطعیه وعدمه و وجوب الموافق القطی وعدمه انما هو فیما اذا وجد المانع فی الاتیان ببعض غیر معین واما اذا وجد فی الاتیان ببعض معین ففی وجوب الاتیان بالبعض الاخر اشکال لان الشبه بالنسب الیه بدوی فیکون مجري للبرائة.
مبحث برائت از اصول عملی کتاب رسائل و خاتمه رسائل که بحث «التعادل و التراجیح» است میباشد؛ خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 1309ق؛ در بعضی از صفحات حاشیهاي به نقل از استاد دیگرش شیخ مرتضی آشتیانی آورده؛ جلد: گالینگور سبز، 89گ، اندازه: 5/17×22سم [ف مخ: 2 - 731]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... فیقول المحتاج الی ربه الغنی نورالدین بن محمد النهاوندي انه لما کان کتاب المشهور بفراید الاصول ... اردت ان اکتب فی توضیح مرامه بعض ما قرره الاستاذ الماهر حاوي الفروع والاصول جامع المعقول والمنقول؛ انجام: قوله فان المجمع علیه لاریب فیه اي الریب الذي فی الشاذ لا مطلق الریب.
از اول «التعادل والتراجیح» تا مقام ثانی جمله «فان المجمع علیه لاریب فیه» را دارد؛ خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 16 ذیقعده 1312ق، جا: تهران؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی به کتابخانه؛ 6گ، اندازه: 5/17×22سم [ف مخ: 2 - 731]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
همدانی، حسین بن محمد حسن، ق14 قمري
hamadānī, hoseyn ebn-e mohammad hasan ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: صفر 1311ق؛ محل تألیف: اصفهان
حاشیهاي است به صورت «قال- اقول» بر فرائد الاصول شیخ انصاري که جلد اول آن در مسأله برائت و جلد دوم در استصحاب است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 2/186-366
آغاز: بمسله الحمدﷲ ... والصلوة... وبعد فیقول العبد الذلیل ... الحسین بن محمدحسن الکرمان شاهانی ... لما فرغت من تصنیف تعلیقاتی علی مسأل البرائ للشیخ ... صاحب الفرائد ... فشرعت فی المجلد الثانی منها علی مسئل الاستصحاب ایضاً... قال المصنف قدس سره ابقاء ما کان اقول انه اختار؛ انجام: علیه الاتیان به ولیکن هذا آخرما او دعته فی هذا المجلد الحمدﷲ ... حسین بن محمد حسن الکرمانشاهی المشهور بالهمدانی و قد فرغت من تسوید هذه الاوراق فی مدین اصفهان فی المدرس الموسوم بالجد بزرگ فی شهر صفر المظفر 1311 اوصیکم بان لاتخافوا من مقالات اصحاب ... وفقنا اﷲ وایاکم بالطاعات والعبد عن المعاصی فانه لکرم مسئول جلد دوم، حاشیه بر استصحاب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ واقف: همدانی، حسین بن محمد حسن، 1324؛ جلد: تیماج سرخ، 262گ، 17-20 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 3 - 1536]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
همکینی، ابوالقاسم بن محمد علی، ق14 قمري
hamkīnī, abo-l-qāsem ebn-e mohammad ‘alī ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه استدلالی نسبتاً مفصلی بر «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري با استفاده از تقریرات سید استادش، برخی از مباحث در دوشنبه 26 شعبان 1349 و یکشنبه دوم ربیع الاول 1340 در سامراء تألیف شده است.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 589
آغاز: استحقاق العاقب علی مخالف الامر و النهی الواقعیین الناشیین منهما وانما یوجبان له اذا علم المکلف بالامر و النهی الواقعیین؛ انجام: فحینئذ یحرم احداث العجز و یجب حفظ القدر کالاعراض والقوي و بعبار أخري ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 2 ربیع الاول 1340ق، جا: سامراء؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با عناوین «لمحرره عفی عنه»؛ روي برگ اول یادداشتی درباره کتاب و مؤلف به خط سید محمد علی روضاتی آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 374گ، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 457]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
محمد علی بن محمد اسماعیل
mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب رسائل شیخ مرتضی انصاري، از تقریرات درس سید محمد باقر درچهاي اصفهانی و بعضی از مطالب ناتمام مانده و گاهی توضیحات یا ایرادهایی از محشی بر استاد در حاشیه نسخه نیز آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8728
آغاز: قوله فاعلم أن المکلف اذا التفت -الخ، اقول یحتمل أن یکون المراد بالمکلف اعم من المکلف الفعلی فیعم الشأنی؛ انجام: و مع فقدانه فالتخییر بینهما أو التنصیف، هذا کله بحسب الاصل الاولی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 168گ، اندازه: 11×18سم [ف: 22 - 264]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
غیرهمانند:
آغاز: الظاهر کما لا یخفی، سلمنا ظهور لفظ النقض فی ذلک لکن ظهور الیقین لا جل عمومه مقتضی لعدم الاختصاص؛ انجام: و لا یجعل ذلک بما رأي منا هباءاً منثوراً و افوض أمري الی اﷲ المستعان و له الحمد و علیه التکلان ...
حاشیه متوسطی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب معروف «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري . این حاشیه استدلالی و نقل اقوال بعضی از علماء اصول را نیز نموده، و بر چهار جزء تقسیم شده که نسخه حاضر مشتمل بر جزء سوم و چهارم میباشد و به تاریخ چهاردهم شوال 1281 به پایان رسیده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1281ق؛ افتادگی: آغاز؛ باخط خورده و افزودگی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 198گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 387]
آغاز: بسمله، اما بعد، المطلب الاول فی ما دار الامر بین الحرمة و غیر الوجوب و متعلق الشک فیه تارة الواقعة الکلیة، کشرب التتن و منشا الشک فیه عدم النص او اجماله او تعارضه و اخري الواقع الجزئیة ... قال شیخنا الاستاد (رحمه الله علیه): قیل دلالتها واضحة؛ انجام: و کذا بین ما لایحتمل عاد و بین غره و کذا بین الضرر الفاحش علی الغیر و غیره فتامل فیما سبق کی یعرف الحال فی الجمیع الحمدﷲ اولا و آخرا ...
حاشیة با عناوین «قوله - اقول»، مؤلف در این اثر بخشی از عبارات
شیخ را آورده، سپس با عنوان اقول به شرح آن پرداخته است.
محشی از شیخ انصاري با عبارات «قال شیخنا الاستاذ ره» یاد کرده و این حاشیه را به سال 1284ق به انجام رسانده، و از مباحث شک در مکلف به آغاز و تا پایان مبحث استصحاب به انجام میرسد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادي الثانی 1284ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 125گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 37 - 602]
آغاز: بسمله الحمدالله ... قوله: خاتمة في التعادل و التراجيح، التعادل في اللغة تساوي طرفي العدل و نحوه و الترجيح في اللغة احداث الرحجان والمزية في احد شيئين متقابلين؛ انجام: انما مويدبالمخالف بالا مستبعد بالموافق اصلاً لالعدم صدوره من اصله و لالصدوره ايضا
رسالهاي مفصل در تحشیه و تعلیقه بر «فرائد الاصول» که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است. نسخه حاضر تعادل و تراجیح را در بردارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: عید فطر 1298ق، جا: کاظمین؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 133گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 - 733]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ ... قوله قد ذکرنا موارد وقوعه فی الجزء الاول من الکتاب و ذلک کما فی الظن الحاصل من ظواهر الالفاظ؛ انجام: فی الاول دون الاخر قوله و لسنه فتامل فی الثانی اوالااول بل فی الاربع ایضا حاشیهاي است مختصر در عناوین «قوله» بر مقصد سوم (اصالت برائت) از فرائد الاصول شیخ انصاري که در حیات وي نگاشته شده و ناتمام مانده است. محشی از کتب: قواین الاصول، مناهج الاحکام، فصول غرویه و ضوابط الاصول نقل مطلب دارد؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: رمضانعلی شاکري، دي 1370؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوا روکش گالینگور مشکی، 16گ، 19 سطر، اندازه: 5/15×22سم [ف: 16 - 160]
آغاز: بسمله وبه نستعین قوله فاعلم ان المکلف قبل از بیان مقصود هذه العباد لابد من ذکر بعض امور لیزاد لطالب هذا العلم زیاد و بصیرة؛ انجام: بان رجوع المرجحات یکون الی السند لاالدلدل والحجی قوله وهی وان وردت فی الحکم الخ حاشیهاي مختصر به صورت «قوله -قوله» بر رسائل شیخ انصاري.
از قطع تااواخر تعادل و تراجیح؛ خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 241گ، 19 - 26 سطر، اندازه: 15×5/19سم [ف: 3 - 1532]
آغاز: قوله ان المکلف الخ اقول ان قلت التکلیف مشروط بالشرائط العام ومن جملتها العلم فکیف یعقل أن یکون المکلف غیر ملتفت؛ انجام: بالحکم بالتخییر فی مورد لیس موجوداً الانادراً قبیح من الامام تم وعفی عنه بمحمد وآله الطاهرین صلوات اﷲ علیهم اجمعین.
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر «فرائد الاصول» شیخ انصاري که محشی مطابش را در حاشیه فرائد الاصول چاپی، به خط خود نگاشته است. و درآخر هر حاشیه امضاء نموده: «مح عفی عنه» و از ماتن با دعاي «رحمه اﷲ» یاد میکند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی به امضاء «مح»، حواشی خطخوردگی دارد؛ 126گ، 37 سطر، اندازه: 5/ 30×33سم [ف: 3 - 1532]
آغاز: بسمله قوله اعلم ان المکلف وتخصصه به واضح حیث انه لم یتعلق بغیره حکم حتی یحتاج فی موارد العمل الی اجراء الاصول نعم قدیکون فعله موضوعا للحکم؛ انجام: قوله و اما ما ذکره من الدلیل العقلی الی قوله عصی اختیاراً لایخفی ان قید الاختیار ... مع کونهما غیر اختیاریین لان وجود الفاعل من المقدمات مع کونه خارجاً عن اختیاره.
حاشیه مختصري است در چند برگ بر «فرائد الاصول» شیخ انصاري که فقط بر قسمت کمی از اول کتاب تا بحث تجري حاشیه دارد و ناتمام مانده است. این نسخه که به خط مؤلف است در بسیاري از عبارتهاي آن خط خوردگی و تصحیح مؤلف مشاهده میشود. مبحث قطع (از اول کتاب تا بحث تجري)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با حاشیه «منه» به خط مؤلف؛ جلد: مقوا، 8گ، 22-24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1532]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فقد قال المصنف رحم الله ... علیه اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی الخ اقول لاریب ان بیانه لحصول القطع و الشک او الظن للملتفت الی حکم الشرعی؛ انجام: فی خبر العادل مفهوم الوصف لا اشرط هذا غای ما اردناه ایراده فی المفاهیم مؤلف و کاتب از فضلاء نیمه اول قرن 14 کتاب حاشیهاي است مفصل و تقریرگونه در عناوین «قوله» بر فرائد الاصول شیخ انصاري که در ادامه حواشی، مباحث تکمیلی را در عنوان «اصل» به رشته تحریر درآورده است.
تاریخ تألیف: 1310ق و به ضبط برگ 7ر سطر آخر «تمت در لیله شنبه در مدرسه عسگریه ع.» مجلد اول و شامل قطع، ظن، اصال البرائه، تقلید، مقدمه واجب، مباحث امر و نهی و مفاهیم است؛ خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ ضمیمه: ضمن دو برگ مطلبی در استصحاب در عنوان «التقاط»؛ واقف: میرزا ابوالحسن پیشنماز آملی، فروردین 1369؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 254گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 16 - 162]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... خاتم فی التعادل و التراجیح و لا تظن ذکر العلما هذه المسئل فی خاتم کتبهم ... [بعد از 34 برگ[قوله ره فی التعادل و التراجیح اقول لما کان التعادل و التراجیح من الاحکام الطاری علی الدلیلین المتعارضین؛ انجام: بما ورد من جواز التمتع بها بدون اذا مولاها و مثال ذلک کثیره جلد دوم، مشتمل بر مبحث تعادل و تراجیح، مطالبی در تقلید، اوامر و نواهی، عام و خاص. وي قبل از نگارش حاشیه، ضمن 34 برگ در چند «مقام» و «التقاط» مقدمه مفصلی در موضوع مورد بحث نگاشته است. تاریخ تألیف و تحریر: شوال 1310؛ خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، تا: شوال1310ق؛ واقف: میرزا ابوالحسن پیشنماز آملی، فروردین 1369؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 128گ، اندازه: 3 / 16 × 2/22سم [ف: 16 - 163]
آغاز: حمد له ... و بعد لما فرغنا عن بحث القطع و الکلام فیه»؟» فلنشرع مستعینا باﷲ فی بحث القطع و نقول قال شیخنا العلامه المرتضی ره فی صدرالکتاب؛ انجام: الامر الثالث فی رد ما ذکره شیخنا العلامه المرتضی قده به القول بان العلماء اطلقوا الاجماع علی اتفاق.
از یکی از شاگردان شیخ مرتضی انصاري، قرن 13. حاشیه بر چند رساله از رسائل شیخ انصاري؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1317ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 155گ، 21 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2/33 - 163]
آغاز: بسمله حمدله و صلا قوله وعند الاصولیین عرف بتعاریف أسدها واخصرها ابقاء ما کان الخ قد یقال ان التعاریف الواقع منهم فی مطلق الابواب انما هی لمجرد آغاز تعادل و تراجیح: بسمله حمدله والصلوةقوله قده فی التعادل و التراجیح قدیقال ان الانسب کان عقد العنوان بالتعارض الذي هو الجامع کما وقع من غیره بلحاظ کونه موضوعاً لبعض الاحکام؛ انجام: من حیث السند اما قطعاً أو شرعاً کما یظهر منه قده لیترتب علیه ما أفاد صحیحاً أو فاسداً حاشیهاي است بر رسائل شیخ انصاري با عناوین «قوله، قوله» که نسخه حاضر استصحاب وتعادل و تراجیح را دارد. محشی از ماتن با دعاي «قدس سره» یاد میکند. استصحاب و تعادل و تراجیح؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح، خطخوردگی دارد؛ جلد: تیماج سرخ، 133گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3 - 1531]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین: أما بعد فهذا هو الجزء الثانی مما علقناه علی رسائل الاصول؛ انجام: و نصرف العنان الی تنقیح مباحث التعادل و التراجیح ان ساعدنا التوفیق ...
از: محمد حنفیه (ق 14) حاشیه استدلالی مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري. مباحث استصحاب - بنابه گفته مؤلف - در این حاشیه شرح داده نمیشوند زیرا کتاب جداگانه اي در این موضوع دارد. نسخه حاضر که جلد دوم کتاب است از بحث شک (مقصد سوم) تا آخر برائت را دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز،176گ،18سطر،اندازه: 5/16×21سم [ف: 8 - 123]
آغاز: قوله دام ظله اما القطع فنقول لا اشکال - الخ، اعلم ان الحج تطلق تار علی ما هو واجب الاتباع بحیث لایعتنی بمخالفه حاشیه استدلالی مختصري است بر بحث قطع رسائل با عناوین «قوله، قوله» و نگاشته شده در عصر شیخ انصاري و در بعضی مسائل با اعتراض بر گفتههاي وي؛ خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، بیتا؛ با خطخوردگی، مصحح؛ جلد: مقوایی، 25گ (1ر-25پ)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 62]
آغاز: بسمله، حمدله، قوله اما بعد فی التعادل و التراجیح اقول اعلم انه یشترط فی الدلیل المثبت الدعوي شروط ثلاث الاول ان یکون معلوم الدلال علی معنی المراد بالدلال اللفظی الوضعیة؛ انجام: قوله بل یظهر من المحکی عن بعضهم اه اقول الحاکی هو الفاضل الجوادره و المحکی عنه هو ابی هاشم و عیسی بن ابان ره هذا غای ما یمکن ان یعلق علی الفرائد حیث ایضاح مطالبه علی المبتدائین (کذا) و اسئل اﷲ ان یوفقنا علی الحسنات ... و قد فرغت من تصنیفه و تألیفه لیل السبت غر شهر ذي الحج الحرام 1315.
حاشیهاي است استدلالی با عناوین «قوله - اقول» بر مبحث تعادل و تراجیح «فرائد الاصول» و بیشتر جنبه توضیحی دارد؛ خط: شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ شیخ هاشم قزوینی به وسیله موسی متقی؛ واقف: هاشم قزوینی، 1380؛ جلد: تیماج قهوه اي، 26گ، 19- 21 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 5 - 371]
آغاز: بسم اﷲ ... الحمد ﷲ ... و بعد فیقول العبد المذنب ابن عبد الکریم الجیلانی اصلا و الغروي مدفنا ان شاء اﷲ تعالی ان هذه تعلیقه قد علقها علی فرائد الاصول حین قرائتی علی شیخنا العلم العلام ادام اﷲ ایام افاداته؛ انجام: و الحال انهما لیس مستحقا للعقاب و لا مکلفا با التقلب (؟)
از: ابن عبدالکریم جیلانی؛ بیکا، تا: قرن 13؛ اندازه: 18/5×24سم [رشت و همدان: ف: - 1193]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... قوله و اما اشاك فلما لم یکن لنفسه اقول من الواضحات الملحقه بالبدیهیات الاولیه ان الشک لا یمکن ان یعتبر طریقا و مرآ للمشکوك؛ انجام: ولو قیل حمل ادل البرائه علی صور عدم التمکن من ازال الشبهه کان احسن فتامل حتی لا یختلط علیک الامر
از یکی از شاگردان محقق شیخ مرتضی انصاري است بر فرائد او
(بحث اصال البرائه) در کنار یکی از صفحات پایان نسخه (ص 590) که شارح سخنی از یکی از معاصران میآورد، در توضیح آن چنین آمده است: حکایت کننده این سخن، ابن الحاج الموسوي اسد اﷲ بروجردي است. مؤلف از سخنان و بحثهایی استاد خویش (شیخ انصاري) بسیار یاد میکند. شارح از جلد اول این حواشی که متعلق به بخش اول کتاب رسائل شیخ - که در قطع و ظن است - به تکرار نام میبرد. در کتابخانه مرعشی حاشیهاي است بر فرائد شیخ با شماره 7681 که باید همین کتاب حاضر باشد؛ بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 131گ (127- 257) [ف: 23 - 667]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... قوله دام ظله اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی ... اقول المراد من المکلف اعم من المجتهد و العامی ... و التقید بالاتفات من جه استحال حصول الاحوال؛ انجام: و ان کان الحکم الانور ظاهر یا فلا یترتب علی مورد قیام البینه فی الجزئیات الا ما هو المحمول لها فی کبري القیاس هذا و ان شئت قلت الحجه (دنباله کلام از مجموعه افتاده است)
حاشیهاي است بر اوایل کتاب فرائد شیخ مرتضی انصاري؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛120گ (14پ-133ر) [ف: 23 - 744]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین قوله رحمه اﷲ خاتمه فی التعادل و التراجیح اقول ینبغی حسبما یناسب المقام ذکر فوائد الاولی ان هذه المسئل اصولی ام لا و مما ذکرنا فی المسائل المتقدم فی المیزان ... قوله و حیث ان موردهما الدلیلان المتعارضان اقول من الثمرات العلمی یکون الجمع؛ انجام: قوله لما عرفت من ان الشک فی جواز العمل المرجوح فعلا اه اقول لو کان المران ان الاجماع ... و هو حرم العمل بالمرجوح اذا کان الاصل الموضوحی الحاکم علیه جاریاً هذه قوله
حاشیهاي است با عناوین «قوله، اقول» بر «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري. موجودي آن از اول خاتمه فرائد یعنی از اول «تعادل و تراجیح» تا «مسئله دوران الامر بین التعیین و التخییر» است (حدود یک سوم از خاتمه فرائد)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ ضمیمه: نسخه مذیل است به 32 برگ «حاشیة فرائد الاصول» ناقص الطرفین از ناشناس. این حاشیه با عناوین «قال الشیخ، قوله، اقول» میباشد که به طور پراکنده بر برخی مواضع فرائد نوشته شده و تا حدي به هم ریخته است و موجودي شامل بخشی از تعادل و تراجیح و بخشی از مبحث شک و قطع است و احتمال اتحاد آن با حاشیه فوق (که 60 برگ است) بعید نیست، آغاز: «بسمله، القول فی التراجیح و التعادل قد اورد الشیخ رحمه اﷲ لفظ التعادل بالافراد و التراجیح بصیغ الجمع نظراً الی ما سنقرره خلافاً لصاحب القوانین»، انجام: «فانه لو کان حکم العقل بحسن الاحسان و ردا لودیعة تلزم وجود المعلول بدون العلة و التالی باطل فالمقدم مثله»؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، فاقد جلد، 60گ (جمعاً 92گ)، 20 تا 25 سطر، اندازه: 17×22سم [اهدائی رهبر: 11-197]
تقریرات درسی مجتهدي است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 121گ، 22 سطر (12×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 16 - 667]
آغاز: و انتظار امر آخر من بیان الائم ... (برگ 2) قوله الرابع ان المعلوم اجمالاً... ما تقدم الی هنا سیما فی موارد طریقته العلم کما لایخفی؛ انجام: قوله فان قلت ما الفرق اه محصل هذا الاشکال و مرجعه الی ما ذکر من الاشکال اولاً... قوله قلت اه حاصله الالتزام هنا ببقاء الواقعیات ... و هو الذي یجاب به عن الاشکال ...
حاشیهاي است مزجی باعناوین «قوله» بر کاب فرائد الاصول یا رسائل شیخ مرتضی انصاري، این نسخه فقط تا اوایل رسائل را دارد تا بخشی از مقصد دوم در ظن، متأسفانه از آغاز و انجام افتادگی دارد و نگارنده آن ناشناخته ماند. این حاشیه ممکن است از همان محمد محسن بن روح اﷲ انجدانی اراکی (در گذشته پس از سال 1297ق) باشد و کاتبی آن را کتابت نموده است؛ خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شرقی، 45گ (1-45 )، 17 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 32 - 475]
آغاز: قوله خاتم فی التعادل و التراجیح، التعادل فی الاصل تساوي طرفی العدل شرحی بر مبحث «تعادل و تراجیح» کتاب «رسائل» شیخ انصاري میباشد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ در اواسط و اواخر کتاب خط بسیار شبیه به خط آخوند خراسانی است؛ 57گ (38-94)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 1 - 120]
آغاز: بسمله و به نستعین، انه خیر معین، قوله لانه بنفسه طریق الی الواقع اي من غیر احتیاج حاشیه بر مبحث قطع فرائد الاصول؛ کا: محمد هادي بن ملا مصطفی، تا: ذیحجه 1274ق؛ اهدایی: محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ سبز، 9گ (21-29)، اندازه: 11×1/57سم [ف: 4 - 1431]
آغاز: قسمت اول - بسمله - الحمدﷲ رب العالمین ... المقام الثانی فی الاستصحاب و هو لغه اخذ الشئی مصاحباً. قسمت دوم - بسمله - قوله - نعم قد یتحقق فی بعض الموارد قاعد اخري؛ انجام: قسمت اول - و اخواننا من الزلل فی القول و العمل بجاه محمد و آله ... من کل زلل. قسمت دوم - فیما وجدناه من الرسائل نظر عمیق و فکر دقیق عند البحث فیها علی مقدار الفهم القاصر فی ... سنة ست و سبعین بعد الالف و المأتین و لعمري اراها مشابهة لتعلیق الخزرات الکاسدة القبیحة علی اعناق الحسان الملیحه و مع
ذلک احمداﷲ تعالی.
شامل دو قسمت است و نام محشی آنها ذکر نشده. این حاشیه بر مبناي «قوله، اقول» ترتیب یافته است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1276ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 186گ،21سطر (9×14)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 37]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة ... اعلم ان الملکف اذا التفت ... شرط سبق لاحراز الموضوع لا ناطة التکلیف به فلا مفهوم له و یصلح ان تکون الشرطیه ذات؛ انجام: التقیید فی المسبب تقیید للسبب بالاضاف الی سببه فمعنی قوله لا مطلق السبب لا ان یکون راجعا الی مطلق السبب سواء کان صادر امن المکلف من غیر واسط اولا و سواء کان مسببه مقدمه بنفسه ام لا فتدبر و
خط: نسخ، کا: محمد بن ناصر، تا: 1291ق، جهت حاج میرزا حسن بن ابوتراب رضوي؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1611]
آغاز: بسمله قوله و لیس طریقته قابل لجعل الشرح اثباتاً و نفیاً.
فاعلم ان کلاً من القطع و الظن اما طریق صرف او موضوع للحکم بدون اعتبار متعلقه فی موضوعه؛ انجام: و حیث وفقنا بما وعدناه و اثبتنا بما قصدناه فلنحمداﷲ تعالی علی ذلک اولاً و آخراً و باطناً و ظاهراً و نصلی علی محمد و آله الطیبین. قد تمت هذه الحاشیه علی الرسال التی صنفها العالم الربانی الشیخ المرتضی. در داخل کتاب آمده: حاشیه بر رساله حجیت ظن، از شیخ محمد حسن بن محمد کاظم مازندرانی ساروي در شعبان 1293ق بر رساله حجیت ظن، تألیف مرحوم شیخ مرتضی انصاري که گویا کاتب نسخه باشد نه مؤلف. گمان میرود که همان حاشیه فرائد الاصول شیخ انصاري است که محشی شیخ محمد حسن بن صفر علی بار فروش مازندرانی معروف به الشیخ الکبیر ... متوفی 1345ق باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد کاظم مازندرانی ساکن ساري، تا: شعبان 1293ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 15×21سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 96]
آغاز: بسمله. قوله قدس اﷲ نفسه الزکی خاتم فی التعادل و التراجیح التعادل فی الاصل تساوي طرفی العدل و نحوه؛ انجام: قوله و اما عدم وجوب الزاید فللزوم الجرح اقول ان اللازم بحکم العقل لیس الا الفحص علی وجه ... نفی وجوب الفحص بعد الیاس الی المراجع الی ادل الجرح و غیرها حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر متنی در اصول فقه (احتمالا رسائل شیخ انصاري). بخش موجود درباره تعادل و تراجیح است و سپس اصال البرائ و شبهه محصوره و غیر محصوره؛ بیکا، تا: 1296ق؛ در جایی گوید: «هکذا استفاد من عبار شیخ مشایخنا فی رسال اصال البرائة و حکی عن السید الاستاد مد ظله العالی ...»؛ جلد: تیماج مشکی، 134گ (130پ- 263پ)، 20 سطر، اندازه: 1/55×21/5سم [ف: 30 - 202]
آغاز: قوله و یمکن توجیه التعریف المذکور الخ اقول هذا وجه آخر للتعریف المذکور غیر الوجوه المذکور المبین حاشیه استصحاب و تعادل و تراجیح فرائد (رسائل) شیخ انصاري است از یکی از شاگردان او، در این حاشیه از مجلس درس شیخ انصاري بسیار یاد میکند.غیر از حاشیه مرحوم حاج میرزا محمد حسن آشتیانی است؛کا: محمد بن محمد باقر خراسانی،تا: 1297ق، جا: مدرسه الفخریه (مروي)؛ 300گ، قطع: خشتی [ف: 117]
آغاز: علی کونها معجول فنقول ان الاصول جاری فی ا ثار المترتب علی هذه الاحکام الوضعی ... الجاري فی جواز التصرف وعدمه بالنسب الی حق الشفع نعم یمکن التصویر ورود النقض علی المصنف من وجه آخر؛ انجام: واما ما افاده من وجود التعارض بینهما ففیه انه ان کان المراد بالتعارض هو ما ذکرنا آنفا من تقدیم الشهر فی المقبول علی سائر الصفات وتقدیم سائر الصفات ... بل من جه کونها من صفات الحکم فلاتعارض
حاشیه مفصلی مزجی است بر فرائد الاصول شیخ انصاري، مؤلف تألیف بخش اول این رساله را در 17 ربیع الثانی 1315 به پایان رسانیده است. از آغاز تا پایان ادله انسداد باب علم؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ جلد: مقواي مشکی، 589گ، 22 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1533]
آغاز: قوله: الرابع هو الدلیل المعروف بدلیل الانسداد ... لا یخفی ان الاولی
حاشیهاي است مفصل بر رسائل شیخ انصاري با عنوان «قوله» محشی چندان به نقل اقوال نمیپردازد لکن حق بحث را کاملا ادا نموده و عمیقا مباحث را پی میگیرد. شامل حجی مطلق الظن و دلیل الانسداد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 13 یا اوایل قرن 14؛ با خطخوردگی که نشانگر نسخه مسوده است؛ جلد: تیماج قرمز، 210گ، 27 سطر، اندازه: 5/16×5/21سم [ف: 2 - 237]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین والصلوة والسلام ... فبعد فهذه وجیز متعلق بمسال البرائة قوله صیرور السیاق قرین لدعوي معهودی الردیف علی تقدیر المؤاخذة؛ انجام: اذ المفروض هو العلم بالتکلیف المردد کما فی دوران الامر بین المحذورین لوامکن الاحتیاط فیه لقلنا بوجوبه و فیما نحن
حاشیهاي است با عناوین «قوله، اقول» برکتاب «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري در اصول فقه، محشی از مؤلف با دعاي «رحمه اﷲ» یاد میکند و به نظر میرسد این کتاب تقریرات درس یکی از اساتید باشد، نویسنده از دانشمندان قرن چهاردهم هجري بوده است و در جایی از استاد خود چنین یاد میکند: «کما نسب الی سیدنا الاستاد دام ظله العالی»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد:
مقوا، عطف گالینگور قهوه اي، 135گ، 21 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1535]
آغاز: پس از خطبه مختصر: و بعد قوله رحمه اﷲ اعلم ان المکلف اقول ان هذه المسئله من مسائل الاصول ضرور تدوینها فیه؛ انجام: فلا یحتاج الی التاویل فی کلام المص
شامل اوایل باب حجیت ظن؛ خط: نسخ تحریري، کا: سید حسن بن علی تنکابنی، تا: قرن 14؛ ضمیمه تقریرات 19140 کتابخانه است؛ واقف: احمد شیخ تبار بابلی، آبان 1372؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 8گ، 16 سطر، اندازه: 19×23/5سم [ف: 16-122]
آغاز: قوله بناء علی أن الحرم و النجاسظ الواقعیین انما تعرضان موارد هما بشرط العلم؛ انجام: الذي فیه التعبد بکلام الخبرین و العمل بهما منتهی الأمر بأحدهما و با خر تأویلاً
حاشیه مختصر و کاملی است از آغاز تا پایان بر رسائل یا فرائد الاصول شیخ مرتضی انصاري؛ بیکا، تا: قرن 14؛ در متن قلم خوردگی فراوان دارد؛ کاغذ: فرنگی، 108گ (1-108)، 23-27 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 31 - 434]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قال الشیخ ره اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی الخ و نحن نقول المراد بالمکلف اما من وضع علیه فلم التکلیف سواء تنجز علیه التکلیف؛ انجام: وطی کل من الرجل و الانثی الخنثی فنقول
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، عطف تیماج خرمایی، 30گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 17×22سم [ف: 16 - 38]
آغاز: قوله قدس سره: المقصد الثانی فی الظن الی قوله، الآول فی أمکان التعلد به عقلاً اه اقول: ینبغی تحریر محل النزاع فی آمور ثلاثه، الاول آن الظن المتنازع فیه؛ انجام: و عدم حد یقعان عنده کنا فی غیر هما فی الظنون و ا حتمالات الغیر المنضبط الناشئ عما ...
ناتمام؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه اي، 104گ (35-138)، 16 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 36 - 242]
آغاز: قول الشیخ قدس سره المقدس سره المقصد الثالث الی و اعلم أن المقصود اقول الکلام هنا فی امور ثلث الاول تفسیر المحکمین الظاهري و الواقعی؛ انجام: ن المحصود الاقابل للحصد محتاج الی البیان بقانون العرف و العقلاء قوله محمول فی القران ...
حاشیه متین و متقنی است، ناتمام؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 34گ (1-34)، اندازه: 6×12/5سم [ف: 36 - 241]
آغاز: قوله: اعلم ... ظهور المکلف فی الفعلی (الذي تتنجز فی حقه التکلیف فعلا)؛ انجام: المخالف للمشهور مشکل الخ و لعل وجه الاشکال مضافا الی ما ذکره المنصف
حاشیه است مستوفی و استدلالی بر کتاب رسائل شیخ انصاري از اول کتاب فرائد یعنی مبحث قطع تا انتهاي مبحث ظن با سبک قوله، تحشیه نموده. نسخه بخط مؤلف و به صورت مسود است با وجود اینکه نسخه اصل است خط خوردگی کمتر دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1300ق؛ قسمت اخیر از نسخه به خلاف قسمت ابتداي آن که قلم انداز و مسوده است مرتب و مبیضه است؛ جلد: جلد تیماج قرمز، 220گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 227]
آغاز: قوله اعلم ان المکلف اذا التفت، اقول المراد من المکلف أعم من المجتهد و العامی کما هو قضی ظاهر اللفظ؛ انجام: و الا فلابد أن یجعل ما دل علی حجی خبر الثق دلیلا علی حجی مطلق الظن و لو خصوص الاطمینانی منه من اي سبب حصل و هو کما تري
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله-قوله» بر کتاب مشهور «فرائد الاصول» (رسائل) که در عصر انصاري تألیف شده و مؤلف که از شاگردان وي میباشد بعضی از گفتههاي درسی وي را نیز نقل کرده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 7 شعبان 1303ق، ظاهراً به خط مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 181گ، 34 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 8 - 409]
برائت، در زمان شیخ تألیف شده؛ بی کا، تا: 1303ق، جا: سامراء؛ قطع: خشتی [ف: 298]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قال المصنف المکلف الملتفت، أقول هذا القید لیس احترازیاً؛ انجام: بأیهما أخذت من باب التسلیم وسعک، تم بعون اﷲ سبحانه، و هنا جفت قلمه الشریف رحمه اﷲ.
این حاشیه مختصر بیشتر جنبه توضیحی دارد و گاهی استدلال هاي مفصل نیز مینماید، و جز چند برگ اول کتاب شرح نشده است؛ خط: نستعلیق، کا: قاسم بن ابراهیم طاوسی کنجوي، تا: ربیع الثانی 1308ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز،30 گ (9پ-38پ)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 11 - 224]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... قال المصنف قده فاعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی مراده قده من الملکف لیس الذي ینجز علیه الخطاب؛ انجام: لعله استفاد من بعض الاخبار الواردة فی حکم تعارض الخبرین مثل قوله علیه السلام بأیها
أخذت من باب التسلیم وسعک
شرحی است با عناوین «قوله-قوله» بر رسائل شیخ مرتضی انصاري «ره» که نسخه حاضر مشتمل بر شرح رساله قطع و ظن تا انتهاي رساله تعادل و تراجیح میباشد؛ خط: نسخ زیبا، کا: شیخ موسی بن محمد خوانساري، تا: 23 جمادي الثانی 1315ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 128گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 110]
آغاز: بسمله، قوله قد المقصد الثالث الی قوله و اعلم ان المقصود آه اقول الکلام هنا فی امور ثلث الاول فی تفسیر الحکمین الطاهري والواقعی و رفع المنافا بینهما و بیان الوجه الباعث علی الالتزام بالحکمین فنقول؛ انجام: و ربما استدل علیه بعموم التعلیل المستفاد من قوله (علیه السلام) فان المجمع علیه لاریب فیه و فی الکل نظر واﷲ العالم
تعلیقاتی است بر یکی از متون اصولی که در پشت صفحه آمده: حاشیه و تقریرات هروي، گویا از مرحوم آخوند خراسانی، ملامحمد کاظم بن ملاحسین هروي طوسی (- 1329ق) باشد بر کتاب فرائد الاصول معروف به رسائل، تألیف مرحوم شیخ مرتضی انصاري؛ نسخه موجود از مقصد سوم در ادله شرعیه است؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 14 صفر 1315ق؛ مهر: «عبده الراجی الحسین بن علی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 19 سطر (6×14)، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1441]
آغاز: قوله فاعلم ان المکلف اذا التفت الخ اقول ظهور الشرط فی الاحتراز و انقسام المکلف الی الملتفت و غیره قرین خارجی عن ظهور المکلف فی الفعلی الذي تنجز علیه الخطاب لاالمکلف الشانی؛ انجام: کالظهر و الجمع مثلا فان کل واحد من ا طراف الشبهتین.
از کتاب بر میآید که مؤلف شاگرد صاحب بدائع الاصول بوده و این کتاب را در حیات او تألیف نموده و هم داراي تألیف مفصل دیگري است در علم اصول فقه. کتاب حاشیهاي است با عنوان «قوله-اقول» بر «فرائد الاصول» شیخ انصاري. از اول حجی قطع است تا اوائل مبحث اشتغال در شرح این عبارت: «والمسلم منه ما اذا لم یسبق بالتکلیف المعین»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 15 رجب 1316ق؛ واقف: حاج سید رضا قوچانی، مرداد 1324؛ 225گ، 24 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 6 - 32]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قوله اعلم ان المکلف اذا التفت الخ الالتفات لیس شرطا لنفس الوظیف بل هو شرط للتمکن من الاخذ به؛ انجام: و بعضها من قبیل الوجه الثالث هذا لا یخلو عن قرب فتدبر
مؤلف از فضلاي اوایل قرن 14. کتاب حاشیه مختصر و استدلالی است با عنوان «قوله» بر فرائد الاصول شامل قطع، ظن، شک، استصحاب و تعارض. وي هر مبحثی را با خطبه اي مستقل شروع نموده و در پایان حاشیه مبحث قطع، مطلب تکمیلی و مستقل در موضوع نگاشته است با آغاز: «لایمکن اجتماع وظیفتین فی مورد قدتم الحاشیه اعلم ان القطع اعم من الجهل المرکب فالحج منه العلم لانه القاطع للعذر و الوسط للاثبات مرتب التنجز ... الخ.»
تاریخ تألیف: خلال سال هاي 1318 تا 1322ق؛ خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 20 شوال 1322ق؛ مهر: «الواثق باﷲ ابن محمد محسن مورخ 1317»؛ مصحح؛ واقف: مکتب الامام امیرالمؤمنین (علیه السلام)؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 87گ، 17-18 سطر، اندازه: 15/4×21سم [ف: 16 - 161]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد وآله اجمعین اما بعد قال الشیخ فی الفرائد اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی فاما ان یحصل له الشک فیه او القطع ... یعنی ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی اما ان یحصل له الاعتقاد الجازم و هو القطع؛ انجام: الوجه الثالث انه یمکن ان یکون خبر المتناقض من الامام (علیه السلام) لحکم اولمصلح ویشهد علی ذلک ظواهر القرآن اذ ربما یکون آی مناقض مع آی آخر.
خط: تحریري، کا: جمال الدین اصفهانی، تا: 1327ق؛ جلد: تیماج سرخ، 112گ، 21 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1534]
آغاز: قوله قدس سره اعلم ان المکلف اذا التفت الخ اقول القید احترازي کماهو الاصل لان الملکلف و الانسان الواجد للشرائط الثلاثه البلوغ و العقل والقدرة؛ انجام: فی المقام حیث ان الانشاء لوکان المراد منه ماتقدم منا بیانه اعنی صرف الجعل من غیر ان تبلغ مقام الاجراء کما هو الظاهر حاشیهاي است بر رسائل شیخ مرتضی انصاري با عناوین «قوله، اقول»؛ خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ، 30 سطر، اندازه: 5/20×31سم [ف مخ: 2 - 733]
آغاز: بسمله الحمدﷲ علی نواله والصلوا والسلام علی رسوله وآله وبعد فهذه شرح لطیف علی رسائل الشیخ المرتضی الانصاري قوله اعلم ان المکلف اذا التفت علی حکم شرعی الخ لایخفی انه لما کان اللفظ الملکف؛ انجام: کک لایوجب کون مدلول حج اقوي من قبل المولی کی تقدم علی الحج الاخري حاشیهاي است بر فرائد الاصول یا رسائل شیخ مرتضی انصاري، محشی گویا از شاگردان شیخ باشد که این گزارش را در زمان حیات استادش نوشته. نسخه ما را کاتب به آخر نرسانده از اول بحث تکلیف تا اواخر حجیت ظن است و از برگ 20 نیز مقداي کسر میباشد؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: مقوا، 40گ، 18-19 سطر (2/ 9×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 91]
آغاز: اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی ... اقول: المراد من الحکم الشرعی اعم من الوجود و العدم؛ انجام: و تلک الادلة
تدل علی نفی الحکم الواقعی فیما اذا کان منشا الحرج المرض.
حاشیه مختصري است بر فرائد الاصول شیخ مرتضی بن محمد امین انصاري، با عناوین «قوله، قوله» گویا ناتمام مانده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج حنایی، 108گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 - 344]
قطعهاي ناتمام از آغاز حاشیه رسائل مرتضی انصاري است پس از آن چند برگی در قاعده اصال الطهار شاید از وحید بهبهانی؛ خط: نستعلیق، کا: موسی بن مرتضی مرتضوي اردبیلی، بیتا؛ 75گ، اندازه: 5/16×21سم [ف: 107]
آغاز: قوله: «و لیس طریقیته قابل لجعل الشارع...» اقول اما عدم جواز جعله اثباتاً...
از آغاز تا اواخر مبحث انسداد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [ف: 49]
آغاز: قوله (رحمه الله علیه) اعلم ان المکلف ... اه قد یقال أن تخصیص ذلک بالمکلف غیر مستقیم؛ انجام: قوله المقصد الثانی فی الظن ...
نگارنده آن شناخته نشد از پدرش به عنوان «الوالد العلام» یاد میکند؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 40گ، 20سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 1 - 89]
آغاز: بحث برائت: قوله المکلف ... قد یقال بان الاولی التعبیر بالمجتهد دون المکلف؛ انجام: قوله: لان المدعی فیما هو انقطاع العمل الخ. هذا هو الوجه الصحیح فی الایراد.
از چند جاي آن بر میآید که مؤلف آن محمود نام داشته و در الذریعه حاشیهاي بر فرائد از شیخ محمود بن محمد ذهب الظالمی النجفی در گذشته 1325 که تاریخ پایان تألیف آن 1295 بوده یاد میکند؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 255گ، 18سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 89]
حاشیه فرائد الاصول شیخ انصاري است؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ 17گ (86ر - 102پ) [ف: 6 - 165]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: قوله الملتفت الی الحکم الشرعی العملی ... و اعلم انا فی مقصد الاول؛ انجام: قوله هذا کله فی تعارض ضرر المالک و ضرر الغیر ... و قد فرغ مؤلفه ... تاریخ پایان نگارش آن 1304 میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 170گ، 20سطر، اندازه: 19×24سم [ف: 1 - 88]
مؤلف از شاگردان شیخ انصاري بوده؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
از یکی از شاگردان شیخ مرتضی بر رسائل او. مبحث استصحاب و تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1316]
آغاز: بسمله. قوله اعلی اﷲ مقامه: و هی منحصر فی اربع . لابد من التکلم هنا فی موردین؛ انجام: قوله رحمه اﷲ: ان ادل حجی الخبر الواحد تدل علی حجیته بمفهوم الموافق ... اقول یمکن تقریر الدلیل علی وجه یندفع جمیع هذه المناقشات ... فلا محال تکون الشهر التی هی اعظم ما یکشف عن طریق (سفید گذارده شده و بپایان نمی رسد).
بر آغاز فرائد (ص 3-59 چاپ 1303) و در عنوان نسخه ما دارد «حاشیه فرائد شیخ قدس سره»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 38گ (1پ-38ر)، 24 سطر (7×13)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 5 - 1671]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةو السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین سیما ابن عمه و وصیه امیرالمؤمنین. قوله: الاستصحاب هو لغ اخذ الشیء مصاحبا الخ. لا یخفی انه لا دلال فی الصیغ المزبور علی المشارک بین الاثنین بوجه؛ انجام: قوله: و اما العدمی فقد قال الاستاد الی عدم الخلاف فیه تبعا لما حکاه عن استاده السید صاحب الریاض من دعوي الاجماع علی اعتباره فی العدمیات ... اقول التحقیق فی المقام ان یقال بان نفی الخلاف بین العلماء فی الاصل العدمی کما صدر عن شریف العلماء ره محل نظر ... و لازمه ایضا انکار حجی الاصل العدمی لانه لو کان حج یغنی مدعی (برابر با ص 199-203 مبحث استصحاب).
بر بخش استصحاب آن و در نسخه ما دارد «تعلیق علی مسئل الاستصحاب من مصنفات الشیخ العلم و الامام الاعلم الشیخ مرتضی قدس سره» (65ب)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 9گ (65پ-73پ)، 24سطر (7×13)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 5 - 1672]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی علی محمد و آله الطیبین و حجج اﷲ عل الخلق اجمعین ... قوله اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی؛ انجام: فانه من باب ارتکاب اقل القبحین فراجع الی التصرف فی الواقع.
گویا از شیخ محمد حسن بن صفر علی بار فروش مازندرانی (- 1345ق) باشد و این رساله هم جزء رساله نخست از این مجموعه باشد، چون رساله حاضر شامل مبحث حجیت قطع است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد کاظم مازندرانی ساکن ساري، بیتا؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×21سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 98]
آغاز: قوله و أما الشک فلما لم یکن فیه کشف أصلا، اقول من الواضحات التی لا ارتیاب فیها أن الشک لا یمکن
بر مبحث حجی القطع و اصالة البراء و استصحاب؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 155گ، 29 سطر، اندازه: 31×5/21سم [ف: 20 - 69]
آغاز: بسمله ... قوله اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم الشرعی فاما ان یحصل له القطع؛ انجام: بل العقاب علی اصل فعل الغیر من العقاب علی دلیل الغیر الاختیاري. الی هنا جف قلمه الشریف.
بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور زرشکی، 24گ (65ر- 88پ)، 20 سطر (15-19 × 9-15)، اندازه: 17×22سم [ف: 1/47 - 28]
آغاز: بسم اﷲ خیر الاسماء. قوله من حیث ان عدم الازلی مستمر مع حیوه الحیوان؛ انجام: فاذا بنی علی الیقین المجوز نقض الیقین السابق به اعم من الیقین الاجمالی و التفصیلی کان.
فصل دیگر؛ بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور زرشکی، 8گ (89 ر - 96 پ)، 20 سطر (15 - 19 × 9 - 15 )، اندازه: 17×22سم [ف: 1/ 47 - 28]
فصلی دیگر با خطی متفاوت؛ خط: تحریري، بیکا، بی تا؛ جلد: گالینگور زرشکی، 22گ (97 ر - 118 پ)، 20 سطر (15-19× 9-15)، اندازه: 17×22سم [ف: 1/47 - 28]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl (al-istiṣḥāb)
کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع، 1305ق14 قمري
Kāzerūnī, mohammad taqī ebn-e mohammad šafī‘ (1888 - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه متوسطی است بر مبحث استصحاب از رسائل شیخ اعظم انصاري با عناوین «قوله، قوله.»
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 684/3
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... قوله و المراد بالابقاء هو الحکم بالبقاء الخ لیس المراد من الحکم الاذهان و الاعتقاد؛ انجام: و اما استمرار الوجود السابق و عدمه فلیس مما یتکفل ببیانه اصاله عدم سبی الوضوء للطهار بعد المذي و انما یثبت ... قبل المذي
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: جمادي الاول 1331ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، عطف پارچه، 29گ (39ر-67ر)، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 583]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر فرائد الاصول شیخ انصاري که ا زماتن با دعاي قدس سره یادمی کند.
آغاز: بسمله قوله المصنف قدس اﷲ نفسه الزکی فاعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی اه مراده قدس سره من الملکف لیس الذي ینجز علیه الخطاب کما هو ظاهره لامتناع کونه مقسما بین الملتفت وغیره
[الذریعه 6 /152-162]
همانند:
آغاز: برابر؛ انجام: بالموافق اصلاً لالعدم صدوره من اصله و لالصدوره معه هنا جف قلمه الشریف رحمه اﷲ تعالی
مسئولین کتابخانه این کتاب را از میرابوالحسن حسینی دانستهاند، دلیلی بر این انتساب به دست نیامد الا اینکه در آغاز نسخه درج شده: امانت حاج میر ابوالحسن آقا. حجیت مظنه تا تعادل و تراجیح؛ خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1299ق؛ درآغاز نسخه نوشته شده: «امانت ملاذ الانعام حاجی میرابوالحسن آقا دام ظله»؛ جلد: مقوا، 48گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1534]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا دار الامر بین خبرین احدهما مخالف للعام و الاخر موافق لهم مع فرض مساواتهما فی سایر الجهات فنحن نتعبد بالمخالف ولانتعبد بالموافق اصلا لالعدم صدوره من اصله و لا لصدره تقیة
خط: نسخ، کا: سید مهدي بن حسین حسینی بافقی، تا: جمادي الثانی 1304ق، جا: سامراء؛ جلد: مقوا زرشکی عطف پارچه زرشکی، 143گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 732]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه مفصل استدلالی با عنوان «قوله، قوله» است بر «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاري. بسیاري از مباحث ناتمام مانده، و در پایان یکی از بحثها تاریخ شب 23 ربیع الاول 1346 دیده میشود. این حاشیه داراي رد و ایرادهاي مفصلی است و شاید تقریر درس یکی از بزرگان باشد.
آغاز: بسمله قوله قدس سره اعلم أن المکلف المراد من المکلف من وضع علیه قلم التکلیف من البالغ العاقل لاخصوص من تنجز
علیه التکلیف
همانند:
آغاز: برابر؛ انجام: وهذا هو المستفاد من کلام بعض المحققین و هذا کما تري لابد ان یحتمل علی الغالب
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 23 ربیع الاول 1346ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 151گ، 16-22 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3 - 1533]
آغاز: برابر؛ انجام: فالسهو لابد أن یکون بالنسب الی العناوین التی غیر عنوان الذات و هذه العناوین ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 332گ، اندازه: 17/5×22سم [ف: 14 - 219]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه استدلالی است بر کتاب «رسائل» شیخ مرتضی انصاري و احتمالاً صاحب حاشیه از شاگردان شیخ باشد.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله و أما الشک فلما لم یکن لنفسه، اقول من الواضحات الملحق بالبدیهیات الاولیة ...
همانند:
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 364گ، 22 سطر، اندازه: 5/15×21سم [ف: 19 - 409]
آغاز: برابر؛ آغاز استصحاب: حمدله. قوله المراد بالابقاء الحکم بالبقاء ... اراد الاستاد من هذا التعبیر الاشارة الی
تا اواخر مباحث استصحاب کتاب با «دام ظله» از او یاد میکند؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ گویا اصل؛ 440گ، قطع: وزیري [چند نسخه-ف: - 199]
ḥāšīyat-u farā’id-il usūl wa-l makāsib
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاري؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)؛ المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حواشی متفرقه بر دو کتاب «فرائد الاصول» و «المکاسب» شیخ انصاري.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 948
آغاز: علم الریاضی ینقسم الی الهیئ و الهندس و الحساب و الموسیقی؛ انجام: و قد امضا الشارع تصرف السلطان فی الخراج.
خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، عطف پارچه، 22گ، مختلف السطر، اندازه: 11×5/16سم [ف: 2 - 216]
ḥāšīyat-u farā’id-id durar
قزوینی، ابوطالب بن محمد هادي، ق13 قمري
qazvīnī, abū-tāleb ebn-e mohammad hādī ( - 19c)
وابسته به: فرائد الدرر = علم اللوح و القدر؛ قزوینی، ابوطالب بن محمد هادي (قرن 13)
حاشیه اي بر فوائد الدرر تالیف خود محشی.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29812
آغاز: بسمله. و بعد هذا علقته علی رساله فراید الدرر الموضوعه فی علم الجفر الجامع التی منفها العالم؛ انجام: لیس یلازم اذیحصل المطلوب بتکسیر مطلوب ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 17715؛ 8گ [رایانه]
ḥāšīyat-u farā’id-il qalā’id
وابسته به: فرائد القلائد فی مختصر شرح الشواهد = شواهد صغري = شواهد عینی؛ بدرالعینی، محمود بن احمد (762-855)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6897/2
آغاز: قوله: حمداً تقدیره حمدت اﷲ حمداً... قوله: ناصعاً. آه صفات متوالی ... قوله: ضافیا بالضاد المعجم و بالفاء؛ انجام: قوله؛ وقوبع بفتح القاف و اللام ... لایعبیء و لایلتفت الیهافافهم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ 4گ (217پ-220ر) [ف: 4-244]
ḥāšīyat-u farā’iḍ-is sajāwandī
وابسته به: فرائض السجاوندي = الفرائض السراجیة؛ سجاوندي، محمد بن محمد (-6)
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3017/2
آغاز: هذا تثبیب الابنات هذا اي التثبیت فی اللغه اما تکثیر ذکر المرأ فی الشعر و اما ... و فی الاصطلاح ذکر البنات علی اختلاف الدرجه سمی بذلک ن فیه تکثیر ذکر البنات و ابقاء نارالزکاء و اشاره الفهم للارتفاع فی درجه الی درجه فیها شهاب الدین؛
انجام: و سهام الغصبات اثنان و روسهم ثمانیه و نسبة الاثنین الی الثمانیه نسبته ربع الدسی فیعطی لکل فرد منهم ربع المضروب من المبلغ و المضروب اربعه و ربعها واحد فکل فرد منهم واحد. بخشی از فرائض سجاوندي در انتهاي کتاب آمده که توضیحاتی به صورت مزجی به همراه دارد. قسمت اول آن با امضاي شهاب الدین است که در بخش اول نسخه (برگ 17پ) با امضاي قناري در حاشیه آمده بود. بقیه نیز شامل حاشیههاي همان صفحه (برگ 17پ) با اضافاتی میباشد که ظاهراً از حاشیهنویسی ناشناس است. این قسمت فقط شامل مبحث طبقهبندي دختران در ارث است که طبق طبقه بندي مندرج در برگ 17پ، بر سه دسته «علیا»، «وسطی» و «سفلی» منقسم میشوند. در انتهاي نسخه (برگ 130 تا برگ 130) نیز چند آیه قرآن در رابطه با همین موضوع آورده شده است؛ خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن علی الاماسی، تا: 1063ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج زرشکی، 6گ (124پ-129پ)، 19 سطر (5×13)، اندازه: 10/5×20/5سم [ف: 14 - 128]
حاشیة الفرائض النصیریة - الحاشیة علی الرسالة المیراثیة
ḥāšīyat-ul farā’iḍ-in naṣīrīya = xulāṣat-ul farā’iḍ-in naṣīrīya
اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب،-959؟قمري
ašrafī jorjānī, ‘abd-ol-hayy ebn-e ‘abd-ol-vahhāb (-1552)
وابسته به: الفرائض النصیری علی مذهب اهل البیت = جواهر الفرائض = رسال الدرة = الرسال المیراثیة؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
این حاشیه که حاشیه توضیحی بر فرائض نصیریه است از همه مشکلات و موارد سهم فرائض نصیریه عقده گشوده است. به نام «خلاص الفرائض النصیریة» نیز آمده است. مدرس رضوي به نقل از «آداب اللغ العربیه» جرجی زیدان، شرحی از میر سید شریف بر رساله فرائض نصیریه نقل کرده، که به نظر میرسد صحیح نیست. میر سید شریف شرح بر تذکر خواجه و بر فرائض سجاوندي دارد ولی حاشیه بر فرائض نصیریه از عبدالحی جرجانی است که محتمل است منظور همین رساله باشد.
آغاز: بسمله، اما بعد حمد الحی الوهاب و الصلوة علی عبده محمد افضل من اوتی الکتاب بفصل الخطاب.
انجام: سدس ما یبقی المال ... من عواري الزمان علی ید العبد الجانی عبدالحی بن عبدالوهاب الحسینی الاشرفی الجرجانی تجاوز اﷲ تعالی عنهما بفضله و کرمه [آثار و احوال خواجه، مدرس رضوي، ص 531]
آغاز و انجام: برابر
کا: مجدالدین بن شرف الدین اصفهانی، تا: جمادي الثانی 963ق، جا: اصفهان (احتمالاً)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 20ص (52-71)، 17 سطر (5/8×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 326]
آغاز: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف است و اشرفی جرجانی را کاتب گمان برده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: رمضان 1141ق؛ جلد: تیماج شتري، اندازه: 12×16/5سم [ف: 1 - 210]
ḥāšīyat-ul farā’iḍ-in naṣīrīya
اصفهانی، ملک محمد بن حسین، ق10 قمري
esfahānī, malek mohammad ebn-e hoseyn (- 16c)
وابسته به: الفرائض النصیری علی مذهب اهل البیت = جواهر الفرائض = رسالة الدرة = الرسال المیراثیة؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
آغاز: بسمله. اعلم ان العلماء ذکروا فی اواخر مبحث الفرائض مسئل جامع لاکثر الابواب ... بذکر العدد الذي ینقسم علی ذوي الحقوق و تعیین حصص کل منهم من غیر تعرض الی طریق استخراجه و لما بلغ بعض الاخوان المؤمنین المشتغلین لدي بقرأ رسالة الفرائض النصیری الی هذه المسئلالتمسوا منی ان اشرح لهم هذه المسئل و احریهم تلک الطریقلیکون تبصر للطالبین و تذکر للناظرین. فاجبت مسؤلهم و اضفت الیها بعض ما لابد منه و هو خیر موفق و معین و المسئل المؤمی الیها هذه متوفی خلف ترکه والدین و ثلاث زوجات ...
انجام: وهی ست ایضا لزوجها نصفها ثلاث ... النصف ا خر ثلاث و ترکه زوجها و هی الثلاث ایضا من الجریر و طریق استخراج تلک السن ظاهر مما تقدم و امل المسئل التی وقفت باعماله هی هذه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15673/3
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 1040ق؛ در صفحه اول نسخه آمده است: «قد وقفت علی نقله من اوله الی آخره الفقیر الی اﷲ محمد علی بن محمود التبریزي کان اﷲ لهما بمحمد و علی فی سن 140 الحمد ﷲ علی ذلک» این تاریخ، تاریخ کتابت است ولی این عبارت نمیرساند که این تبریزي کاتب باشد. فهرستنگار خلاصه مجلس آن را خط مؤلف دانسته که جاي تامل دارد؛ 4گ (55 ر-58ر)، 17-23 سطر، اندازه: 1/50×15سم [مختصر ف: 291]
al-ḥāšīyat-ul fardawīya li-r-r.-il ḥusaynīyya
فردي، علی بن مصطفی، ق12 قمري
fardī, ‘alī ebn-e mostafā (- 18c)
حاشیهاي است متوسط با عناوین «قوله، قوله» بر شرح رساله حسینیه، مشتمل بر توضیح گفتههاي شارح و گفتگو در بعضی از آنها.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/8189
آغاز: الحمدﷲ الذي فهمنا مالم نفهم و علمنا ما لم نعلم والصلاة و السلام علی سید صاحب العلم محمد الذي أوتی الشرائع و الحکم؛ انجام: و علی من یتبع اثره من الخواص و العوام ما تعاقب اللیالی و ا یام و تخالف انوار و الظلام.
خط: نستعلیق ترك، کا: خلیل بن محمد بن علی، تا: 1127ق، جا: ارز روم؛ جلد: تیماج مشکی، 42گ (81پ-122ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 448]
ḥāšīyat-ul farq bayn-al ġāya wa-l ġaraḍ
وابسته به: الغرض و الغایة و الفائدة= الاثر و الغایة = الفایدة و الغایة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816ق)
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 406/6
آغاز: جلت صفات کماله عن النقص و الزوال؛ انجام: سیما سیدنا سید الانبیاء صلی اﷲ علیه و آله و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن زین العابدین اشرف حسینی، تا: قرن 10؛ جلد: چرم زرد، 2گ (77پ-78پ)، 20 سطر، اندازه: 13×19سم [مؤید: 1 - 331]
ḥāšīyat-u furūq-il luġāt
وابسته به: فروق اللغات فی التمییز بین مفاد الکلمات = الفروق بین المتقاربات؛ جزائري، نورالدین محمد بن نعم اﷲ (1088-1158)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 529
آغاز: بسمله، اما بعد حمداﷲ والصلا علی محمد و سائر رسل اﷲ و ملائک المقربین و الرضا عن الصحاب و التابعین و سلم، فهذه نبذ علقتها من کتاب الفروق لابی هلال العسکري
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن علی بن علی الدویسی، بیتا؛ کنار نام کاتب آمده: «لاشک و لاریب فی استحقاقه من اعانة، اعانه اﷲ تعالی فی الدنیا و الاخرة، و کتب الفقیر الی اﷲ الغنی صالح بن عبدالکریم البحرانی»؛ 16گ، اندازه: 14×20سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
حاشیة فص الشیثی من الفصوص - الخلافة الکبري
ḥāšīyat-ul fuṣūṣ-il ḥikam
وابسته به: فصوص الحکم = الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (560-638)
حاشیهاي بر کتاب «فصوص الحکم» محیی الدین بن عربی اندلسی است که به صورت «قوله، قوله» تنظیم یافته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10613/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه کلمات تجري مجري الحاشیة لفصوص الحکم ... قوله: الحکم هیهنا ادراك الحقایق ...
و الانزال تار یکون بالوحی و تار بالالهام؛ انجام: کذلک اي لان الکل مسبح و الانسان من حیث نفسه لیس محیطاً بالکل فلا یفقه تسبیح الکل و اﷲ اعلم.
خط: نسخ کهن، بیکا، تا: غره شعبان 703ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 61گ(80پ-140پ)،19سطر،اندازه: 16×24سم [ف: 1/33 - 131]
ḥāšīyat-ul fuṣūl
اصفهانی، شیخ محمد، ق13 قمري
esfahānī, šeyx mohammad (- 19c)
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1114/2
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر خراسانی (شاگرد نگارنده حاشیه فصول)، تا: 1298ق، جا: تهران؛ 78گ (126-203)، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 56]
ḥāšīyat-ul fuṣūl
شریعت اصفهانی، فتح اﷲ بن محمد جواد، 1266 - 1339 قمري
šarī‘at-e esfahānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad javād (1850 - 1921)
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره/1
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 519]
ḥāšīyat-ul fuṣūl
خویی، سید رضا
xū’ī, seyyed rezā
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره/2
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 519]
ḥāšīyat-ul fuṣūl-il ġarawīyya
حسینی مرندي، اسماعیل بن نجف، - 1318 قمري
hoseynī marandī, esmā‘īl ebn-e najaf (- 1901)
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم ( -1254)
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الفصول الغرویه» شیخ محمد حسین اصفهانی و گویا تا بحث حقیقت و مجاز که در این نسخه آمده بیشتر نوشته نشده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8130/1
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا الی أمتن المناهج و نصب لنا سلماً من القواعد لنرتقی بها الی أعلی المعارج؛ انجام: فاولی فی تقریر الدور هو ما أشیر الیه أولاً
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج قرمز، 93گ (1پ-93پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 - 122]
ḥāšīyat-ul fuṣūl-il ġarawīyya
قره باغی، اسماعیل بن محمد جواد، - 1323 ؟ قمري
qara bāqī, esmā‘īl ebn-e mohammad javād (- 1905)
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 514]
ḥāšīyat-ul fuṣūl-il ġarawīyya fi-l usūl-il fiqhīya
نهاوندي، نورالدین بن محمد، ق 14 قمري
nahāvandī, nūr-od-dīn ebn-e mohammad (- 20c)
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة» شیخ محمد حسین اصفهانی همانطور که مؤلف در اول نسخه تصریح کرده این مطالب تقریرات درس شیخ عبدالنبی نوري (1344ق) است
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3/ 1002
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم والحمدﷲ رب العالمین والصلاة علی نبیه وآله اجمعین اعلم انه قدرتب الکتاب علی مقدمة وظمقالات وخاتم اما المقالات ففی المسائل واما الخاتمة ففی التعادل و التراجیح؛ انجام: قوله و اما فی مقابل العمل بالاصول کما فی القسم الاول الحمدﷲ رب العالمین علی ما وفقنا للاتمام هذه الرسال و قدفرغت فی تحریرها فی لیل السادس و العشرین من شهر ربیع الثانی من شهور سن عشر و ثلثما بعد الالف
بحث تعادل و تراجیح تا آخر مبحث دلیل انسداد؛ خط: تحریري، کا: نورالدین نهاوندي، تا: 26 ربیع الثانی 1310ق، جا: تهران؛ مصحح؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی به کتابخانه؛ جلد: گالینگور سبز، 143گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×22سم [ف مخ: 2 - 729]
ḥāšīyat-ul fuṣūl-il ġarawīyya
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
قطعهاي از کتابی است دراصول فقه شیعی که به صورت حاشیه است بر متن با عناوین «قوله، قوله» و «قوله، اقول» محشی در جایی میگوید: «اقول و من جمل المسائل التی سألها الورع الزاهد الصالح الشیخ صالح بن الحسن الجزایري عن المولی البهایی ره فی رسال جید «... و در جاهاي متعدد از کتاب معالم و حواشی آن نام میبرد و نیز از «قوانین» اسم میبرد و در یکی از بندهاي کتاب آمده است: «قوله و بهذا یندفع ما اورده المحشی الشیرازي اقول کلام المحشی یحتمل ... و قد اختاره الحاجبی «... و در بند دیگر میگوید: «کذا فی حاشیة المعالم لاخ المصنف ...» و در جایی صاحب قوانین را معاصر با مؤلف متن معرفی میکند، بنابراین به احتمال قوي این کتاب حاشیه بر «فصول» است.
[الذریعه 6/ 164]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 38/215-7595/1
آغاز: ککون ما تحتمها من الادراکات المختلفة باختلاف اقسام المعلومات اصفافاً لهما و لادراك الا ان قضی ... قوله و یتوقف صحة الاحتراز المذکور الخ لعدم تاتی الملک فی المحترز عنه ... قوله تمثیل بعضهم هو صاحب المعالم حیث اضاف الصفات فقال
ککرمه و شجاعته؛ انجام: قوله لامکان التوصل بها الی محرم اقول هذا التعلیل لایستقیم علی مذهبه ... قوله انه موضع وفاق لایخفی ما فی دعوي الوفاق المزبور
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد، محشی با امضاء «للشیخ محمد تقی ره»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 25گ، 14سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1392]
ḥāšīyat-ul fuṣūl-il ġarawīyya
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
مؤلف: شناخته نشد. در صفحه بدرقه به خط مغایر نوشته شده: «تقریرات درس میرزاي شیرازي متعنا ا ... ببقائه» و ظاهراً محشی از تلامذه میرزاي شیرازي است. کتاب تعلیقات تحقیقی است بر مبحث الفاظ «فصول الغرویه» تألیفی محمد حسین اصفهانی (به ضبط الذریعه).
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12957/3
آغاز: قوله الوضع اه قدمر ذکر الوضع فی حدي الحقیقه و المجاز فصار حریا بالتعرض لحقیق مضافا الی مقدمیته بالنسب الی ما سیاتی
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1361؛ کاغذ: فرنگی فستقی روشن، جلد: تیماج عنابی، 21 سطر، اندازه: 13×2/80سم [ف: 16 - 406]
ḥāšīyat-ul fuṣūl-il ġarawīyya fi-l usūl-il fiqhīya
وابسته به: الفصول الغروی فی الاصول الفقهی = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1095/2
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن زرد، 18سطر، اندازه: 17×22سم [فهرست عراقی: 1 - 358]
ḥāšīyat-ul fuṣūl fī ‘ilm-il usūl
طباطبائی سنگلجی، محمد صادق بن مهدي، - 1300 قمري
tabātabā’ī sangelajī, mohammad sādeq ebn-e mahdī (- 1883)
وابسته به: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة = الفصول؛ حائري اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحیم (-1254)
حاشیه است بر فصول شیخ محمد حسین اصفهانی حائري. سید محمد صادق سنگلجی نوه دختري سید مجاهد طباطبایی است و خود از شاگردان صاحب فصول بود و در کربلا حاشیه مبسوطی بر فصول استاد خود نگاشته است. این تعبیرات در این حاشیه به تکرار دیده میشود: قال جدي العلام الطباطبائی، قال الاستاد المازندرانی شریف العلماء طاب ثراه، بعض اساطین المحققین فی حاشیةته علی المعالم، قال المصنف الاستاد.
آغاز: بسمله قوله مع احتمال الخ اقول لاریب فی ان المتعلق بهذا العلم لیس الا بیان تعریفه بالاعتبار الثانی و لاثمر لایراد المعنی الاول لاسیما مع دعوي التطابق ...
انجام: لاسیما تأیید ذلک بما نقله عن جدنا العلام البهبهانی اعلی اﷲ مقامه من کلامه الوارد فی الاستصحاب لانه لم یحرر فی کلامهم الا التمسک باصل العدم و هو.
[الذریعه 6/ 161-162]
آغاز: برابر؛ انجام: و لکن علی هذا التوجیه یرتفع بعض من الاشکالات الوارده علی ظاهر ما نسب الیهم ... و هو لزوم الترادف بین تلک الالفاظ این نسخه حاشیه متعلق به اوایل فصول است تا مسایل وضع؛ بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج قهوه اي، 56گ (1پ-56پ)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 23 - 777]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 95گ، 14 سطر، اندازه: 5/11×19سم [ف: 2/24-126]
آغاز: و یمکن توجیه ما وقع فی کلام الاشاعر الخ تعبیر قدس سره بالامکان لامکان رده اولاً انه ارتکاب بخلاف ما هو ظاهر من القول اي اللفظی و ان وقع فی کلام الاشاعرة؛ انجام: فیها النسی فضلاً من ان تکون نی الوجوب و ان تعتبر فی مقدمیتها للواجب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 194گ، 7 و 21سطر [ف: 2/ 24 - 166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ظاهراً مؤلف بیش از آن ننوشته است؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی محمد بن صادق الطباطبایی» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج کدویی، 433گ، 24 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 2/24 - 173]
hāšīye-ye fusūl-ol kobrā
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21657
آغاز: قوله، بسم اﷲ الرحمن الرحیم معناه بنام خداوند بخشنده مهربان
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1248ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 20 سطر (18×21)، اندازه: 15×34 سم [رایانه]
ḥāšīyat-ul fuṣūl-in naṣīrīya
وابسته به: الفصول النصیریة فی الاصول الدینیة = فصول اعتقادي = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول فی الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3409/3
آغاز: بسمله. الحمد اﷲ الواجب الوجود مبدع الماهیات و الوجود ... فهذا توضیح لرسالة محرررة و مقالة محبرة صنفها ... الطوسی ... بعبارات ... فارسیة ... عرب ها بعض الفضلاء؛ انجام: قال جمال الدین فی المختلف کتحریم النبیذ (تمت)
گویا از سید مرتضی نامی که در آن در دنباله حاشیهاي نوشته «کتبه سید مرتضی 1271»؛ خط: نسخ ریز، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، هامش ش 2، 10 سطر (7×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 - 2416]
al-ḥāšīyat-ul fiqhīya
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
حاشیه مهمی از جلال الدین دوانی بر یک کتاب فقهی شافعی است. وي بخشی از عبارت کتاب را آورده و به شرح و توضیح آن پرداخته است و از مؤلف کتاب با کلمه «شیخ» یاد نموده، از آنجا که بیشترین تألیفات وي در حوزه معقولات است به نظر نمیرسد که داراي اثر فقهی باشد، در منابع موجود نیز به اینگونه آثار وي کمتر پرداخته شده است، بنابراین چون در برگ 62 این رساله از «حاشیة الانوار لعمل الابرار» تألیف دوانی، بدین گونه یاد شده «کما فصلناه فیما وقع لنا من حواشی الانوار»، پس این اثر نیز از ایشان است، لیکن نام خاص آن را در منابع موجود نیافتیم. محشی از ابن رفعه در کفایة و شیخ و سبکی و ابی الحسن کرجی صاحب جامع الفتاوي و دیگران یاد میکند.
آغاز: هذا کتاب، هو فی الاصل مصدر بمعی الجمع و منه اسم الجیش کتیبة، ثم اطلق علی المعنی المتعارف و هو الالفاظ المخصوص المدون الدلال علی المعانی المخصوصا و علی تلک المعانی.
انجام: ثم قيدها بالمحرمية و الاستدراك اغناء القيد الآخر عن
الاول كما لا يخفي و سكت عن اعتبار المصاهرة و الرضاع فانها
يلتحقان بالرحم فلم يحتج الي التصريح بهما، تمت الحواشي.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعليق، بيكا، تا: 930ق؛ كاغذ: شرقي، 12گ (60پ- 71 ر)، 19 سطر، اندازه: 8/5 × 14/5 سم [ف: 32-786]
ḥāšīyat-un fiqhīya
اصفهاني، محمد بن حسن، ق 11قمري
esfahānī, mohammad ebn-e hasan ( - 17c)
حاشيه اي است استدلالي بر مشكلات فقهي از زكات تا صوم بر
يکي از آثار شهيد اول.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 603
آغاز: بسمله، كتاب الزكوة و هي اسم علي فعله كالصدقه؛ انجام:
و اتفق الوصول الي الغاية و الانتهاء في كشف العمايه فيه الي
النهاية
خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 1095ق؛ كاغذ: فرنگي فستقي،
جلد: تيماج مشكي، 161گ، 31سطر (12/5 × 21)، اندازه: 19/5 × 31 سم [ف: 8 - 88]
ḥāšīyat-un fiqhīya
نراقي، احمد بن محمد مهدي، 1185؟ - 1245؟ قمري
narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
ظاهراً حاشيه با عناوين «قوله» بر مستند خود اوست.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3856
آغاز: من اصله مع الزياده يكون قد نقص (برگ 5ر)؛ انجام: لايقتضي ارث الكافر و محمل قوله
خط: نسخ خوش، بيكا، تا: قرن 13؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ كاغذ: فرنگي آبي، جلد: مقوا، رويه كاغذ ابري نيلي، 160گ، 27 سطر (11/5 × 16/5)، اندازه: 18 × 21/5 سم [ف: 17-91]
ḥāšīyat-un fiqhīya
غیر همانند:
آغاز: الثواب الجزیل و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل قوله کتاب الطهارة اقول الکتاب فی اللغة ... من الکتب و هو الضم و الجمع؛ انجام: ثم یقضی ان کان حج تطوعا و الفرض یبقی فی ذمته تم بحمداﷲ ... و صحبه و سلم.
حاشیه استدلالی نسبتاً مفصلی است با عناوین «قوله، اقول» بر یکی از متون فقهی اهل سنت مشتمل بر: کتاب الطهارة، کتاب الصلاة، کتاب الزکاة، کتاب الصیام. کتاب الحج؛ خط: نسخ کهن، بیکا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و وسط (از ابتداي نسخه یک و از وسط چند برگ)؛ مصحح، مقابله شده، مذیل است به اجازه روایت از محمد بن احمد قرشی براي حارث قاري و احمد بن نورالدین بن علی بن احمد بن شهاب الدین معروف به زاهد واسطی در سال 646؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن زرشکی، 102گ، 23 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 1/21 - 445]
آغاز: الرجل فلجواز کونه رجلاً و قد ادخل ثقبه زایده باحدهما بعینه (کذا)؛ انجام: و علی الثانی لاضمان لجریان العاد بوقوفها فی ذلک الزمان ...
حاشيه اي است استدلالي با عناوين «قوله» بر يكي از متون اهل سنت مشتمل بر كتب ذيل: كتاب الطهارة، كتاب الحيض، كتاب الصلاة، كتاب الجنايز، كتاب الزكاة، كتاب الصوم، كتاب الاعتكاف، كتاب الحج، كتاب البيع، كتاب السلم، كتاب الرهن، الباب في الوصايا، كتاب الوديعة، كتاب النكاح، كتاب الصداق، كتاب القسمة، كتاب الخلع، كتاب الطلاق، كتاب الرجعة، كتاب الايلاء، كتاب الظهار، كتاب اللعان، كتاب العدة، كتاب الرضاع، كتاب النفقات، كتاب الجراح، كتاب الجنايات، كتاب الضمان، كتاب السير، كتاب الاضحية، كتاب الأطعمة، كتاب الرمي و السبق، كتاب الايمان و النذر، كتاب آداب القضاء، كتاب الحجر، كتاب الجعالة، كتاب الشهادة، كتاب العارية، كتاب الغصب، كتاب الكفالة، كتاب الشفعة، كتاب الوقف، كتاب الهبة، كتاب اللقطة، كتاب اللقيط، كتاب الفرايض، كتاب الوصايا و كتاب الاجارة؛ خط: نسخ، بيكا، تا: قرن 8؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ بكاغذ: نخودي، جلد: ميشن زرشكي، 229گ، 31سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 1/21 - 446]
آغاز: قوله رحمه اﷲ و یجب امام فعلها الخ یکفی العلم بهذه المعارف باي وجه حسن؛ انجام: احتیاطاً لا شک انه احوط.
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 987ق؛ 3گ [ف: 6 - 480]
از جهاد تا تجارة. در آن از شیخ و شهید یکم و علامه یاد شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 56گ (18ر-73پ)، 23 سطر (11×20) [ف: 17 - 271]
آغاز: بسلمه، کتاب المتاجر وفیه مقاصد الاول فی المقدمات و فیه مطلبان؛ انجام: لنفسه فی مقام التصدق و ذلک غیر بعید.
این کتاب حاشیهگونهاي است در باب معاملات فقه و از متاجر تا لقطه میآید ظاهراً شرح یکی از کتب فقهی است که شارح به صورت «قوله» ابتدا قول صاحب متن را آورده و سپس شرح آن پرداخته است. در این مورد مطالب دقیقی ذکر نموده است که مطالعه مطالب آن حکایت از دقت فقهی شارح می کند؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 299گ، 30 سطر (10×17)، اندازه: 16×34 سم [ف: 7 - 303]
در صلا و حج؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 192گ، 14 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 516]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین الصلوةعلی خیر خلقه محمد و آله الطیبین الطاهرین قوله فی الحاشیة کان متعلقه عاما اي من الافعال العام اللتی لا یخلو عنها فعل نحو کامن و حاصل؛ انجام: و سقوط التیمم بدل الغسل اذ لا شاهدله اصلا و قد ظهر ما ذکرنا بعض الشواهد علی ترجیح التفسیر الاخیر ... الهم وفق لا کمال هذا الکتاب بمحمد و آله الطاهرین حرره اقل الطلب ابن میر نجف میر طاهر اللهم اغفرله و لوالدیه و ارحمه بمحمد و آله الطاهرین اسم مؤلف و زمان تألیف: ظاهراً از میر طاهر بن میر نجف. فصول و ابواب: حاشیهاي است بر کتاب طهارت از کتاب و مؤلف و محشی نامعلوم؛ خط: نستعلیق، کا: میر طاهر بن میر نجف، تا: 1205ق؛ جلد: چرمی، 184گ، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 411]
بیکا، تا: 1238ق؛ واقف: محمد حسن قزوینی، 1238 [نشریه: 7 - 143]
آغاز: بسمله حمد له فی الحاشیة ما کان متعلقه عاما اي من الافعال العام التی لا یخ عنها نحو کائن و حاصل؛ انجام: و هذه الروایه رواها المحقق فی المعتبر عن کتاب الحسین بن سعید
کا: علی نقی، تا: 1241ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج تریاکی، 8گ (65-72 )، 19 و 28 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 4 - 1152]
آغاز: بسمله، قول الاول فی شرایط الاصطیاد الخ، الاصطیاد قد یطلق علی اخذ الصید؛ انجام: و ان یصلی علی افضل خلقه محمد و افضل بیته ... قد وصل الکلام الی هنا یوم احد ثانی شهر ... سنه خمس و ثمانین و تسعمائه
حاشیهاي است در فقه و آغاز آن از «اصطیاد» است، در صفحه 61 کتاب میراث آغاز میشود و تا صفحه 106 میآید در پایان این مبحث آمده «تم بحمد اﷲ و حسن توفیه علی یداقل العبد بل
احقرهم المحتاج الی عفوربه الباري احمد بن مرحوم المغفور عبدالمبین اعلی اﷲ مقامه سلخ شهر شوال المعظم سنه 1263» بعد از این جملات کتاب قضاء آغاز میشود و نسخه تا قصاص ادامه مییابد در پایان نسخه آمده «ختم بالخیر و الظفروقت صلوةالظهر فی النجف الاشرف سنه خمس و ثمانین و تسعمائه ظاهراً این سال (=985ه-.ق.) باید سال تألیف باشد و 1263ق سال کتابت در مطاوي کتاب نیز جاي به جاي جمله «ذکر فی شرح الشرایع» آمده و چون شرح شرایع معروف بدان زمان مسالک الافهام شهید ثانی میباشد به گمان و ظاهر نگارنده این حاشیه همان نگارنده متن یعنی شهید ثانی (=فاعل فعل «ذکره») است این تعلیقه نیز بسیار عالمانه به تحریر رفته است؛ خط: نسخ، کا: عبدالمبین، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 175گ، 35سطر (13/5×21/5)، اندازه: 20/5×5/ 31سم [ف: 8 - 147]
آغاز: بسمله. اعلم ان الفقه اولا علی قسمین باب فی العبادات و باب فی المعاملات ... قوله و شرعا بناء علی ثبوت الحقیقة؛ انجام: ان الکفار لیسوا مکلفین علی القضا ... ان مراد الشارع من امره الاداء امره بالقضاء ... فکما انه معاقب للاداء (گ90)
حاشیهاي است بر شرح یکی از کتاب هاي فقهی که شاید دنباله متن اصولی یاد شده (در گ 2پ تا76) باشد. محشی که نگارنده حاشیه اصولی میباشد پس از تعریف عبادات و معاملات به بخش عبادات میپردازد و با عنوان «قوله و قول الشارح» مسئله طهارت از مقدمات نماز را با ذکر عباراتی از دروس شهید و محقق خوانساري (1016-1098)
شرح و تفصیل میدهد. این متن در بحث نمازهاي واجب به طور ناقص به پایان میرسد. برگ 84 تا 91 مجموعه به این حاشیه اختصاص دارد. در برگ 99 تا 105 مجموعه فهرستی از اسامی رجال به نگارش «محمد حسین بن محمد علی بن محمد اسماعیل الطبیب الطهرانی» آمده است. وي پس از ذکر رجال موثق فایدهاي در احوالات حسن بن ولید و فضل بن شاذان در برگ 102 و 103 آورده است؛ خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل طبیب طهرانی، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، شکري، جلد: مقوایی رویه تیماج حنایی، 23 سطر (09/5×16)، اندازه: 14×19سم [ف: 11 - 389]
آغاز: بالکبر و یحرك الشریف الکریم فی حدیث علی (علیه السلام) الابدال بالشام هم الاولیا و الاتقیا و العباد و الواحد بدل کجمل سموا بذلک لانه کلمات منهم ابدل منهم نهایه قوله؛ انجام: و هذا جار فی المسئله الاتیه مقدار ما اخرجه منه اي من انماء بقاء غیره اي غیر ما اخرجه.
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتابی در فقه، مشتمل بر کتابهاي ذیل: طهارت، صلاة، زکات، خمس، حج، جهاد، نذر و توابع آن، قضا، شهادات، وقف، عطیه، متاجر، دیون، رهن، حجر، ضمان، حواله، کفاله، صلح، شرکت، مضاربه، ودیعه، عاریه، مزارعه و مساقات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1315ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي ابوالبقاء، محمد علی، سلطان، مجلسی اعلی اﷲ مقامه، مجمع البحرین و ...؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 388گ، 18 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 18 - 107]
نسخه اصل: از کتابخانه دانشگاه توبینگن. 128 Ma VI؛ خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلم ها ف: 3 - 154]
حاشیه بر فقه اهل تسنن؛ بیکا،بیتا؛ خریداري از رضا غیبی [رایانه]
آغاز: لما سیجئی من ترجیحاحد الطرفین؛ انجام: حقیق فی مدلوله لسبقه.
حاشیهاي است بر یکی از متون فقه اسلامی شیعی که محشی و ماتن شناخته نشدند؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 308ص، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 119]
آغاز: قوله و علیه اي بناء علی جواز قرآن سوره مع بعض سوره اخري فتحه بامر من الایراد و هو؛ انجام: المذکور و هو قول النبی (صلی الله علیه و آله) نحن نحکم بالظاهر و اﷲ (تع) یتولی السرائر المذکور فی کلام فاضل المقداد. کتاب قواعد الاحکام از تألیفات علامه حلی است محقق ثانی (محقق کرکی) بر آن شرحی نوشته که به «جامع المقاصد» معروف است ولی این نسخه احتمال دارد که حاشیهاي بر جامع المقاصد باشد. شامل مطالبی در: طهارت و نماز، تجارت، رهن، مزارعه، اجاره، نکاح، رضاع، طلاق عتق و مواریث؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 354ص، 14سطر (7×11/5)، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 51]
بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم و متوسط، جلد: مقواي مغز پستهاي مندرس عطف تیماج قرمز، قطع: خشتی [ف: 7 - 304]
بیکا، بیتا؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی روکش کاغذ نارنجی، 102ص (1-102)، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 1662]
باید حاشیهاي بر یکی کتاب هاي ابوبکر محمد بن احمد بن ابی سهل سرخسی حنفی (- 483ق) باشد و در آن عباراتی از مبسوط او آمده و از خود او در چندین جا یکی در پایان حج یاد شده است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، نسخه آشفته و پس و پیش شده و عنوان هاي «باب القسس، باب
فی الاولیاء و الاکفاء کتاب النکاح، کتاب الرضاع» در آن دیده میشود، در آن از الایضاح و الجامع الصغیر قاضی خان و المنثور و تحف الفقهاء و الذخیر و الجامع الصغیر تمرتاشی و الاسرار و شرح الطحاوي و الجامع الصغیر مجبوبی و الجامع الصغیر صدرالاسلام و امام محبوبی و بدرالدین و رسکی و المبسوط شیخ الاسلام و فخرالاسلام و فتاوي امام و لوالجی و فصول استروشی و فراید ظهیر الدین مرغینانی و از فقیه ابواللیث و محمد بن مقاتل رازي و دیگران یاد شده؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 69گ (163ر-231پ)، 23 سطر (13×25)، اندازه: 17×25سم [ف: 14 - 3920]
آغاز: هذا الوجه الشاد العامل (کذا) بانه اذا انطیق اخر و وضوؤها علی اول الوقت تصح؛ انجام: و بخلاف الرجوع بسبب الفلس فانه بسبب علق فی العقد و هی الثمن (کذا) و بخلاف کتاب حاشیهاي است با عنوان «قوله، فائد» بر متن جامعی در فقه اهل سنت و جماعت. نام کتاب و مؤلف آن و هم نام «متن کتاب» دانسته نشد. از کتاب برمیآید که متن آن منتخب و ملخص است از کتابی دیگر. در کتاب و حواشی نسخه براي صاحب متن کتابهاي «تدریب» و «شرح مهذب» یاد شده. با این قرینه دانسته میشود که متن کتاب اثر خامه شیخ الاسلام سراج الدین ابوحفص عمر بن رسلان بن نصیر بن صالح کنانی عسقلانی شافعی (724-805ق) معروف به «بلقینی» است. موجودي: از مبحث «حیض» تا قدري از مبحث «صداق»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیمی است؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 157گ، 30 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 5 - 472]
al-ḥāšīyat-ul fiqhīya
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 73
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: [نشریه: 11 - 893]
حاشیة فلسفی- حاشیة هدایة الحکمة
ḥāšīyat-un falsafīya
صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 -
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 8290
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، قطع: ربعی [ف: 17 - 99]
ḥāšīyat-un falsafīya
نوري، علی بن جمشید، - 1246 قمري
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd ( - 1831)
حاشیه بر یکی از کتاب هاي ملاصدراست که با جستجوي به نام آن دست نیافتیم. ملا علی نوري بر بسیاري از تألیفات ملاصدرا حاشیه دارد که بعضی از آنها چاپ شده و بعضی دیگر به صورت پراکنده در حاشیه نسخههاي مختلف نوشته شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10682/2
آغاز: حواشی مرحوم نوري. فی ذیل قوله تعالی الا انهم فی مری من لقاء ربهم الا انه بکل شیء محیط. اعلم یا صاحب البصیر و یا طالب الحقیق ان الکشف عن سر الجمع بین الاضداد من جه واحد علی مسلک البرهان الکاشف الباهر و عن سرکون العارف برب العباد حقاً من عرفه بالجمع بین الاضداد؛ انجام: قله و الذات الاحدی تجمعها. یکشف عنه قول علی بن الحسین کما فی الصحیف السجادی یا الهی لک وحدانی العدد و یعبر عن تلک الجامعی بالوحد فی الکثرة. نوري
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج سرخ، 22گ (14ر- 35ر)، ابعاد متن: 12×15/5، اندازه: 17×22سم [ف: 20 - 182]
ḥāšīyat-un falsafīya
موسوي نجفی، علی، ق13 قمري
mūsavī najafī, ‘alī ( - 19c)
وابسته به: تجرید الاعتقاد = تجرید العقاید = تجرید الکلام فی تحریر عقاید الاسلام؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597 -672)
حاشیة فلسفیه با یک بند فلسفی، حاشیه مربوط به تجرید طوسی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5171/3
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (70پ-73ر)، 13سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 15 - 4136]
ḥāšīyat-un falsafīya
آخوند ملا اسماعیل
āxūnd mollā esmā‘īl
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 163
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 16 رمضان 1245ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 893]
ḥāšīyat-un falsafīya
غیر همانند:
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 29گ (66پ-94پ)، 17 سطر (6×11/5) [ف: 17 - 277]
نسخه اصل: نسخه آقاي حسن نراقی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ 15گ (104پ-118پ)، قطع: بغلی [فیلم ها ف: 2 - 200]
انجام: و قد یمنع کون ثبوت شیئی فرعا لثبوت المثبت له والحق الاستلزام فلایقس و تفصیل الکلام موکول الی حواشی شرح التجرید.
حاشیهاي است بر یکی از متون فلسفی جمله اي از عنوانها که در هامش آمده: «بحث زیاد الوجود، بیان معنی التشکیک ... بحث خواص الواجب ... تحقیق معنی الحمل ... اثبات وجود ذهنی»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن10؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 3-1453]
در آن سخن غزالی در پاسخ خیام آمده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، فاقد جلد، 56گ، 15 سطر (4×11)، اندازه: 9/5×16سم [ف: 17 - 205]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 58گ،20سطر (6×12/5)، اندازه: 6×12سم [ف: 17 - 287]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 4 - 473]
شاید بر شرح حکم العین؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، 55گ (1ر-55پ)، 20سطر (4×13)، اندازه: 10×19/5سم [ف: 17 - 295]
آغاز: فان التغایرح یصیر فاحشا فیکون التسامح فی کلامه اکثر قوله یظهر ان ما ذکره قدس سره الخ و لا عکس ان یقال بل مبناه علی ان العمل داخل فی الحکم علی هذا التعریف ... قوله بمعنی ما یستکمل به من الملکة لا من الصور العلمیه کما فی الاول لیصح التعریف و یصح ان یقال ... و یمکن ان یقال ضمیر علیه راجع الی ...؛ انجام: قوله ان الملحوظ فی الهیئ مقدارها یعنی ان موضوع المسئله فی الهیئ مقدار الارض فیحکم فیها علیه بانه شکل ... قوله فلا اشکال و لا حاج الی القول باعتبار البرهان ... بعد تسلیمهم ان لا فرق بذلک الاعتبار الذي ذکره المحشی قوله و مع قطع النظر عن ذلک اه.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1316]
آغاز: تعالی ان الطبیعین یستدلوا بالنظر فی الحرک و المتحرك الذي هو موضوع علمهم بعد ما اثبتوا ان لکل متحرك محرکا و لایجوز ان یکون الشیء محرکا لنفسه ویمتغ ذهاب سلسل الحرکات ... و قد قرروا طریق الطبیعین بوجوه اخري قریب من هذا بحیث؛ انجام: قوله و با النفس الکل عند الصوفی و قد وقع ذلک فی کلام بعض الحکما ایضا کما نقل عن الشیخ انه قال فی رسال ... قوله و ثالثها کتاب المحو و الاثبات سمیت به لان الصور المرتسم فیها لما کانت صور للجزئیات الکاین الفاسده فکما ان تلک الجزئیات تمحی و تثبت فلک تلک الصور المطابق لها کذا ذکره بعض المحققین ثم ان حمل تلک الالفاظ الوارد فی الشرع علی المعانی المذکور انما هو بمجرد التشهی ...
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1316]
آغاز: الی وجوده ... به فی الزمان الثانی ... طرفیه امر لازم له فی ... الحدوث مستند الی الموثر کذلک ... و لایخفی ان مقتضی هذا التحقیق هو ان الممکن لیس بقائه مستند الی ذاته من حیث هل بل هو کاصل وجوه فی زمان حدوثه مستند الی؛ انجام: قوله و لحقوق العدم قبل القدر لا ینافیه قال بعض الناظرین هذا انما یصح ... کما یشعر به کلام بعض الناظرین حیث قال معنی کون الانتفاء و متعلق القدر هو ان للقادر ان لا یفعل فیستمر العدم فباعتبار الاستمرار یصح ان یکون الانتفاء و العدم متعلق القدر انتهی تم هذا الکتاب فی هجر النبوي سن 1234 گویا شرح دوانی بر رساله نفس الامر طوسی باشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1317]
آغاز: فلنبین المذهب المتعارف، الذي یستعلمه الجمهور من المحصلین؛ انجام: و التکلیف بغیر المقدور، غیر واقع اي اتفاقاً... از ناشناس. حاشیه بر متنی فلسفی که شاید بر هدایة الحکمةه اثیرالدین ابهري یا حاشیهاي بر یکی از شروح آن باشد. با سربندهاي «مقصد» و فصل و سربندهاي کوچکتر «قوله»: الفصل الثانی، فی الماهی و لواحقها (برگ 57پ)، المقصد الثانی، فی الجواهر و الاعراض (برگ 135پ)، قوله: الاول فی الجواهر. ذکر فی هذا الفصل انقسام الممکن الی الجوهر و العرض. و ان الجوهر منقسم الی اقسام الخمس المشهور . و ان الجوهری و العرضی من ثوانی المعقولات. و انه لا تضاد بین الجوهر و ان وحدة المحل لا
یستلزم وحدة الحال فیه؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن هاي 10 و 11ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده اسماعیل 1163» (بیضی)، «افوض امري الی اﷲ محمد حسین بن محمد رضا الحسینی1113» (بیضی)؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا ته پارچه مشکی، 263گ، 21سطر (9×16/5)، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 87]
در آن سخن میر محمد بن سید شریف آمده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی از شمساي گیلانی و سلطان العلماء؛ کاغذ: سپاهانی، 95گ، 12 سطر (6×12)، اندازه: 16×16سم [ف: 17-204]
در آن یاد میشود از حاشیة شرح الهدای و شرح الاشارات رازي و از سید محقق و گویا ناظریه شرح تجرید یا اشارات باشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 67گ، 17سطر (5/ 6×13)، اندازه: 12×20سم [ف: 17-287]
کاتب: شفائی، بی تا [نشریه: 5 - 387]
آغاز: بدون تصور الوجود لکنا نتصور المثلث مثلا و نشک فی الوجود ... قوله و لان الحقایق الممکنة هذا هو الوجه الثانی من الوجوه الدالة علی ... قوله و ایضا فالمهبات الخ هذا وجه ثان یدل علی ان الوجود؛ انجام: قوله و السلم و الصلح قوله و سایر الامور السیاسی بان یشتد فی موضع الشدة و یلین فی موضع اللین قوله عند القیام بالحرب و ملاقات العدو، قوله فی الصفات.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ اندازه: 12×20سم [رشت و همدان: ف: - 1611]
آغاز: و سعی ان یعلم ان المعتبر من التردیدات المذکورة ما هو مانع الجمع و الخلو معا قوله و لو سلم ان السلب مفهوم واحد فیه بحث؛ انجام: اذ یحتمل ان یکون مراده هو الاتحاد بالذات و هو لاینا فی التغایر الاعتباري المصحح للتفریع تم.
خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ محشی؛ مهر: «الراجی محمود بن اصغر»، «الراجی عبده محمد مهدي»؛ اهدایی: محمود فرساد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 227گ، 19سطر (7×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 4 - 1165]
آغاز: الاجسام المرکبة بعد المزاج و لایکون موجودة ... قوله فانهم لما استدلوا علی وجوب تنامیها آه من البین ان الزیادة من الجانب لاستلزام؛ انجام: قوله سلمنا ذلک لکن نقول احد المعاوقین کاف آه سابق علی هذا المنع از محصله منع ثبوت المعارق الخارجی بعینه والداخلی بعینه وهذا المنع اثبات المعاوق الخارجی الخاص حاشیهاي است با عناوین «قوله - قوله» بر یک متن فلسفی که احتمالاً» شرح تنبیهات و اشارات» باشد. از شیخ و کتاب شفاء و محاکمات نام برده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 22گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 734]
ḥāšīyat-ul fawā’id
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 31 2
دو رساله (حاشیة الوافیه و فواید)؛ بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
حاشیة فوائد الاصول- نهج الحق
ḥāšīyat-u fawā’id-il usūl
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمري
āqā zīyā’-e ‘erāqī (1862 - 1942)
حاشیه استدلالی نسبتاً مفصلی است بر تقریرات مرحوم حاج میرزا حسین نائینی که شیخ محمد علی بن حسن کاظمی نگاشته و به نام «فوائد الاصول» چاپ شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8766
آغاز: قوله ص 3 و الرابع مجري التخییر، أقول و لایخفی أن مجري التخییر فی قبال البراء انما یتم فی الأصول العقلیة
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بروجردي، تا: 13 شوال 1351ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 104گ، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 22 - 300]
ḥāšīyat-ul fawā’id-il bahā’īya
وابسته به: [الفوائد] شیخ بهائی، محمد بن حسین ( 953-1030)
حاشیه توضیحی مختصري است با عناوین «قوله، قوله» و گویا در نسخه ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6863/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله الاسهاب التطویل، قوله موضوعه العدد و هو أحد قسمی الکم؛ انجام: اذا یکون مربعاً ضلعها احدي و ستین و مربع و ترها اربع و ستین فهما اصغر فهی مفرج
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیحجه 1050ق، جا: مشهد رضوي؛ جلد: گالینگور مشکی، 32گ (40پ-71پ)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 18 - 57]
ḥāšīyat-ul fawā’id-il ḥā’irīyyat-il uṣūlīyat-il jadīda
وابسته به: الفوائد الحائریة الاصولیة الجدیدة= فوائد جدیده؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4787/4
آغاز: قوله طاب ثراه اذا ظهر من فعل الشارع آه هذه المسئلة رد علی جل الاخباریین و بعض من الفقهاء حیث طعنوا علیهم فی تعیین شروط العباد و اجزائها و الفرق فی الاجزاء بین الرکن و غیره و تحدیده فی الخمس ثم اختلفوا فیها مع ان هذه؛ انجام: هذا مل ابراهیم و هذا شرع آدم مثلا و کذا حدیث القبل و حدیث الخمر بانه کان فی کل ... و هذا القدر یکفی لاثبات المطلوب اذ عدم الدلیل دلیل علی العدم، و ثبوت النسخ انما هو فی البعض لا بالکلی لما ذکرنا من ان الاجماع و ا یات و الاخبار.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1556]
ḥāšīyat-ul fawā’id-il ḥikamīyya
گیلانی، محمد بن محمد نصیر، - 1250 قمري
gīlānī, mohammad ebn-e mohammad nasīr (- 1835)
وابسته به: الفوائد الحکمی الاثنا عشریة؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166 -1241)
مؤلف که از شاگردان شیخ احمد احسائی بوده در ابتداي حاشیه چنین بیان داشته: از آنجا که کتاب «فوائد» شیخ احمد احسائی دربردارنده مسائل دینیه و معارف حقه و اصول یقینی و مشتمل بر نخبه معارف عارفین و زبده مسالک سالکین بوده و فهم اکثر آن مطالب موقوف است بر شنیدن توضیحات خود ایشان، بنابراین تصمیم گرفتم از افاضات شیخ احمد آنچه را شنیده و فهمیدهام در این حاشیه نوشته تا فهم عبارات ایشان بر طالبین و مشتاقان سهل و آسان شود. عبارات و مطالب این حاشیه نسبتاً مفصل با عنوان «قوله» نوشته شده است. (حبیب اﷲ عظیمی)
آغاز: بسمله. فیقول الفقیر الی ﷲ الغنی المعتصم بحبل اﷲ العلی محمد بن محمد نصیر الجیلانی انی بعد الفراغ عن الحکم الیونانی شرعت فی الحکم الایمانی قرأت عند العالم الربانی و الفاضل الیزدانی والد الروحانی ... احمد بن زین الدین الاحسائی متعنا اﷲ بفیوضاته و بقائه و لما کان فوائد دام ظله العالی وافی بالمسائل الدینی ... اردت أن اکتب شیئاً مما سمعت و فهمت من افاداته سلمه اﷲ تعالی ...
[الذریعه 16/ 333: متن، 13/ 386-387: سه شرح که این شرح در میان آنها نیست]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمد ﷲ الذي هدانی طریق الرشاد و رزقنی مسلک السداد ... ان ما ذکرنا لیس من قبیل التوصیف من لیس له ذلک الوصف ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1230ق؛ در برگ اول مطالبی پیرامون حاشیه و مؤلف آن نوشته شده، محشی بعضاً با امضاي «منه»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج مشکی، 149گ، 21 و 31 سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 398]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه من اولیائه بعد اوصیائه. تمت الرسالة علی ید ... فی ایام محرم الحرام من شهور سنة الخمس بعد المأتین و الف و الثلثین و الثامن [چنین] من الهجرة ...
خط: نسخ پخته، کا: عبداﷲ، تا: 1205 یا 1238ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج قهوه اي، 231گ، 18 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 153]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو الست الأیام اقول قد علمت فیما سبق بعض معانیها و تفاصیلها و فی تفسیر علی بن.
خط: نستعلیق، کا: غلام علی بروجردي، تا: 1256ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج مشکی، 34گ (30پ-63پ)، 20 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 44 - 217]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iš šanšūrīya fī š.-il manẓūmat-ir raḥbīya
خضري، محمد، 1872 - 1927 میلادي
xezrī, mohammad (1872 - 1927)
وابسته به: الفوائد الشنشوریة فی شرح المنظومة الرحبیة؛ شنشوري، عبداﷲ بن محمد (935-999)
حاشیهاي است مبسوط بر شرح عبداﷲ بن محمد شنشوري بر منظومه «رحبیه» یوسف بن عبداللطیف رحبی (قرن 7ق) در میراث.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الوارث بعد فناء خلقه المحی الممیت الباعث لانجاز وعده و صدقه و الصلا و السلام علی من اختار انجام: مقعط من القطع اي ما تلبست بقطع شیء لغیرها و اﷲ سبحانه و تعالی اعلم تمت.
[الاعلام زرکلی 4/ 128]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 36917
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي،
159گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×22سم [اهدائی رهبر: 3 - 233]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 312
همان نسخه بالا [مؤید: 1 - 273]
حاشیة الفوائد الضیائیة- حاشیة القوانین المحکمة
حاشیة الفوائد الضیائیة - حاشیة شرح الکافیة
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya = hāšīye-ye š.-e jāmī
لاري، رضی الدین عبدالغفور، - 912 ؟ قمري
lārī, razī-od-dīn ‘abd-ol-qafūr (- 1507)
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیهاي متوسطی بر «الفوائد الضیائیة» نورالدین عبدالرحمن جامی، استاد محشی، که به صورت «قوله، قوله» تنظیم و مورد توجه دیگران و خود مورد تحشیه و تعلیقه متعددي واقع شده است و به گفته کشف الظنون تنها تا نیمه کتاب نگاشته شده است. این حاشیه بر ابتداء این شرح تا آخر مبحث اسماء افعال و اول مبحث اصوات شرح جامی است و عمر محشی آن به آخر رسید و تا آخر نرساند.
آغاز: الحمد مصدر المعلوم و اللام للجنس او الاستغراق اي کل حمد من الازل الی الابد من اي حامد کان و یحتمل ان یکون مصدر المجهول او القدر المشترك بین المصدرین فان مقام حمده ...
انجام: قوله وجه الاکثر ... الخ اوان وجه الثناء فی ذي الراء قصد الاماله او هی امر مستحسن والمصحح للامال کسر الراء و هی لایحصل الایتعدي الثناء لانه اذا اعرب منع الصرف فلم یکسر چاپ: این حاشیه مکرر در آستانه و هندوستان چاپ شده است.
[کشف الظنون 13/274؛ ریحانه الادب 4/ 141؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 396؛ الاوقاف العام موصل 2 /131 و 18/29]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة عبدالغفور لاري علی فواید الضیائیة؛ سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس الدین (-1067)
2- حاشیة حاشیة الفوائد الضیائیة؛ هروي، عبدالمؤمن
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 11 رمضان 897ق؛ جلد: تیماج مشکی، 200گ، 17 سطر (6×5/13)، اندازه: 12/5×20/5سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 928ق؛ مهر: «المذنب ابراهیم الرضوي»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 164گ، 17 و 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 2/24 - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فصل اﷲ بن حسن استرآبادي، تا: 929ق؛ این کتاب را حاجی لطفعلی تاجر نوري تهرانی مسکن وقف عام کرده و پسر خود را بنام میرزا محمد علی متولی آن کرده پس از او فرزند بر فرزند باید متولی شود، به تاریخ 1240ق؛ مهر: کتابخانه شخصی به نام محمود ناموري به تاریخ 1316؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه میشن تریاکی، 168گ، 17 سطر (7×11/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 10 - 257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 929ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ تملک: هدای اﷲ بن محمد طاهر قاینی به تاریخ 1128ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 78گ، 28 سطر (9×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 39 - 540]
آغاز: قوله و علی آله اهل بیته قوله و اصحابه جمع صاحب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد فرید، تا: 20 ذیحجه 930ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 182گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: - 95]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: صفر 937ق؛ تملک: محمد مهدي بن محمد تقی بجستانی تونی خراسانی به تاریخ جمادي الثانی 1097، عبدالحسین بن حاجی محمد علی به تاریخ 1232 با مهر «عبده حسین بن محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 192گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 22 - 49]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین الدین علی بن محمد مدعو به ملا شیخ کرمانی، تا: پنجشنبه محرم 977ق؛ محشی؛ تملک: کمال الدین؛ جلد: چرم زرد مایل به سیاهی، 152گ، 17 سطر، اندازه: 12×17سم [مؤید: 2 - 257]
بیکا، تا: صفر 977ق [نشریه: 7 - 533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 980ق، جلد: تیماج مشکی، 108گ (35پ-142ر)، 21 سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 549]
خط: نستعلیق، کا: زاهد بن حبیب، تا: جمعه از ربیع الاول 983ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: فخر الدین بن محمد به تاریخ 1265، محمد جعفر حسینی بتاریخ 1266 با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد جعفر الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 152گ، 18 سطر، اندازه: 5/9×17سم [ف: 18 - 22]
خط: نستعلیق، کا: بابا الیاس خوخوبن حردوست، تا: 986ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 131گ، 21 سطر (14×17/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 249]
خط: نستعلیق شکسته، کا: صاحب علی بن سلطان علی، تا: رمضان 990ق؛ محشی؛ اندازه: 9/5×18/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: روزبهان بن اصیل سلمانی، تا: نیمه ذیقعده 990ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از «ابوالفتح بن محمدرحیم جولالی» به سال 1370، یادداشتی از «محمدعلی فانی شیخ الاسلام»؛ تملک: علی اکبر سعیدي دامغانی به سال 1347، حبیب اﷲ بن محمد معصوم نسابه؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده علی بن باقر الحسینی» (مربع)؛ وقفنامه کتاب از علی اکبر بن علی اصغر عباس آبادي دامغانی به ربیع الثانی 1383؛ جلد: تیماج مشکی، 168گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: - 63]
خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ بن حسین درجزینی، تا: چهارشنبه 2 ذیقعده 997ق؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 165گ، 17 سطر، اندازه: 10×16/5سم [مؤید: 2 - 100]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: فولاد محمدبن شیخ محمود، تا: رمضان قرن 10؛ مصحح؛ مهر: «رب نجنی بمحمد و علی» (مربع)؛ تملک: علی رضا بن محمدتقی هزارجریبی در محرم 1106 ق؛ واقف: محمدعلی بن محمدباقر آرانی، 1324ق؛ جلد: گالینگور زرشکی، 124گ، 22 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن توقف علیها فی ا کثر بالتأتنبیها علی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ محشی؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج ماشی، 337ص، 19 سطر (7×15/5)، اندازه: 12/5×22سم [ف: - 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا عطف چرم، 287گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 12 - 72]
آغاز: الکافیة المشکل من الاشکال بمعنی الاشباه ... قوله للعلامة تاؤه للمبالغة و لم یطلق علی اﷲ سبحانه مع انه الجدیر بذلک لتوهم التأنیث؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10، برگ آخر نونویس در قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 185گ، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 3 - 1396]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 19 سطر [ف: - 765]
خط: نسخ، کا: بهاء الدین محمد ابهري، تا: پنجشنبه 23 رمضان 1009ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
آغاز: ... قوله اختلف آخره به اعتراض علیه بان التعریف غیر جامع لان بغیر مسلمان و مسلمون لیس فی الاخر اذ الاخر هو النون واجابوا عنه بان فیها کاالتنوین فی المفرد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرحسین بن شاه میرحسینی لاري، تا: اوایل رمضان 1012ق، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا مجدول با عطف مشما، 144گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 2 - 737]
آغاز: قوله المتادبین بادابه الادب نگاه داشت حد هر چیزي اي الذین یثبت فیما بینهم التادب بادابه و الانصباغ بصبغه.؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رشید بن خلیل اﷲ خلخالی، تا: 1020ق، جا: اردبیل؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 218گ، 15 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 18 - 28]
آغاز: لانه لایجوز حذف احد مفعولی باب حسبت؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد کاتب شیرازي، تا: 1033ق؛ 96گ، 22 سطر، اندازه: 8×19سم [ف: 1 - 90]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 14 ذیقعده 1034ق؛ داراي علامات بلاغ، مصحح؛ تملک: ملا علی تهرانی به تاریخ 1264، محمد علی بن ملا محمد تهرانی اصفهانی به تاریخ 1179؛ جلد: تیماج قهوه اي، 174گ، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 2 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن حاجی محمد استرابادي، تا: 11 ربیع الثانی 1035ق؛ تملک محمد رضا با مهر «حسین بود چتر اختر باقی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 172گ، 21 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3 - 144]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن نذري رکنابادي، تا: سهشنبه 6 ربیع الاول 1042ق؛ نسخه در 1092 از وارث کاتب به دست محمد مهدي بن حاجی غلام رضا رسیده؛ وقف اولاد محمد مهدي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 405گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 421]
خط: نستعلیق، کا: سید ابراهیم بن سید محمد وفائی، تا: 1050ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 653]
آغاز: قوله فهذه اي ما سیتلی علیک؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاج محمد حسن فاسی، تا: رمضان 1051ق؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان نسخه مغالطاتی درباره تبدیل کلی به جزئی و بالعکس آمده؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج عنابی، 400ص، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 238]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 10 جمادي الاول 1052ق؛ 167گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن منصور بن محمد اردستانی، تا: 1055ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 212گ (3پ-214)، 17 سطر (6×12/5)، اندازه: 10×17سم [ف: 18 - 269]
خط: نستعلیق تحریري، کا: صادق بن باقر حسینی، تا: 3 ربیع الاول 1055ق، جیبی پالتویی؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش2 - 11]
آغاز: تجلب الطباع الیه لکون الجدید لذیذا قوله و الصلاة دي الرحم و افاضة الخیر نازلة من علو جناب الحق سبحانه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: غره رجب 1057ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 216گ، 15 سطر، اندازه: 10×16/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 549]
آغاز: برابر؛ انجام: مع الایتاع و اﷲ تعالی اعلم بالصواب و الیه المرجع والماب
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1059ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 21 سطر (6×16)، اندازه: 12×22سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: سیز علی بن خواجه علی کبورالی، تا: شوال 1066ق، جا: مدرسه معصومیه؛ در پایان چهار صفحه فائده هایی از عصام در معنی فعل و شرط اراده در دلالت دارد؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 155گ، 19 سطر (5/5×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 248]
آغاز: بما یشعر بالعلی و غراب و الاسلوب التی تجلب الطباع الیه لکون الجدید لذیذاً
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد زمان، تا: رجب 1073ق؛ افتادگی: آغاز؛ 260گ، 14 سطر، اندازه: 1/52×19سم [ف: 1-83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن نورالدین محمد جیلی، تا: شعبان 1073ق؛ 16 سطر (8×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 11 - 329]
خط: نستعلیق، کا: محمد معین بن میر محمد یوسف عقیلی، تا: 16 شوال 1082ق؛ مصحح؛ وقفنامه کتاب از ملا ابوطالب شاهمیرزادي؛ 166گ (1پ-166ر)، اندازه: 12×19سم [محدث ارموي مخ: 2 - 549]
آغاز: برابر؛ انجام: أن هذا القسم اما علم مر تجل أو منقول عن المعنی الوصفی ...
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1093ق؛ مصحح؛ تملک: علی نقی حسینی، ابراهیم بن محمود بن أحمد کجلدامی (قریهاي از قراي لاهیجان)، محمد حسین بن محمد رحیم در 1093، محمد رضا بن محمد نصیر الخلیفه؛ جلد: عادي، 153گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [مؤید: 1 - 339]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بیکا، تا: 1096ق؛ اندازه: 8×13سم [ف: 3 - 871]
خط: نسخ، کا: نظام الدین اصطهباناتی، تا: 1098ق، جا: مدرسه منصوریه؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 130گ، 23 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 2 - 120]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 280ص، 19 سطر (8×13)، اندازه:
13×18سم [ف: 1 - 230]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 458ص، 17 سطر (4×9)، اندازه: 10×16سم [ف: 1 - 230]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 595]
آغاز: برابر؛ انجام: فعال بمعنی الامر ما ذکر فی نعته ولایجري فیه مایجري فیهما فالوجه فیه
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 188گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1396]
بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [چند نسخه-ف: - 377]
آغاز: برابر؛ انجام: بلا تغیر شیء من الجمل الاولی و لم یکن ان یکون الموصول مکان مکان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، نوشتهاي از ابوطالب ولد آخوند آقا علی ولد آخوند محمد به تاریخ 1174؛ مهر: «عبده محمد بن تقی» (مربع)، «غلام شاه ولایت محمد ابراهیم» (مضلع)؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354؛ جلد: تیماج قهوه اي، 127گ، 21 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 267]
بیکا، تا: قرن 11؛ ناقص؛ قطع: رقعی [ف: - 112]
آغاز: بهذالمعنی لاینحصر فی الثلثة؛ انجام: آخر و ان کم بین فی صلته فیشرط استطالت الصلوةکقوله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 176گ، 17سطر(6×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 13 - 176]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان مرتجلاً حملوا علی المنقول لانه اکثر من غیره قوله وجه الاکثرین الخ و ان وجه النبأ فی ذي الراء قصد الامال اذ ... امر مستحسن.
خط: نسخ، بیکا، تا: 20 رمضان 1000ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 160گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 192]
آغاز: باضاف الغفران اﷲ سبحانه و تعالی ما ذکرناه کما فی قوله تعالی اسري بعبده لیلاً؛ انجام: هذا الحدیث مجاز ان الاسکت المخاطب عن هذا الحدیث.
خط: نسخ آمیخته به نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 102گ، 23 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 12 - 71]
آغاز: بالعلی و غرابة الاسلوب التی تجلب الطباع الیه لکون الجدید لذیذاً
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 182گ، 18 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 1 - 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 146ص 19 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 2 - 324]
.53قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 51/110-7650
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 107ص، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 3 - 1396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج ماشی، 183گ، 19 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 3 - 900]
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الاول 1100ق؛ اهدایی: مهر علی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 201گ، 18 سطر (5/5×14)، اندازه: 10×20سم [ف: 4 - 1419]
آغاز: برابر؛ انجام: موجود حاشیه لاري: علی الظاهر الذي یقبله الطبع السلیم قوله المستثنی الاستثناء. موجود حاشیه عصام: قوله و ما کاد نفسا قبل الروای الصحیح الصحیح نفسی قوله المستثنی.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (ثلث اخیر را فاقد است یعنی تا ابتداي مبحث مستثنی را بیشتر ندارد)؛ مذیل است به حاشیه عصام الدین ابراهیم بن محمد بن عربشاه اسفرائنی معروف به عصام بر فوائد الضیائیه که آن نیز ناقص الاخر است؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 301گ، 12 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 72]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد استعملوا صیغ النداء فی المندوب ... بفعل التوجع لانه (نانوشته مانده).
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی از حکیم؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 112گ، 9 سطر، اندازه: 17×7/21سم [ف: 1 - 175]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ برگها آشفته است و افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی سفید،
جلد: تیماج مشکی، 132گ، 21 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 245]
آغاز: برابر؛ انجام: اما علم مرتجل او منقول عن المعنی الوضعی فان کان منقولاً... معناه الاصلی
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن خضر بن یوسف، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی از کتب نحوي و دیگر حواشی؛ با تاریخ فوتی در 1123؛ جلد: تیماج مشکی، 135گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 178]
آغاز: للتبلیغ و یظهر مما ذکرنا فی القوة السابق وجه ترك التصریح باسمه صلعم علی ان فیه حسن الموافقة؛ انجام: قوله وجه الاکثرین الخ و ان وجه البناء فی ذي الراء قصد الامال اذ امر مستحسن. بما هو ادنی و حکی سیبویه اي عن النحا و قال ان هو شیء ماسواه و لمن
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 268گ، 17 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: - 143]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 185گ، 19 سطر (6×14)، اندازه: 11×19سم [ف: 17 - 166]
آغاز: الذین ثبت فی ما بینهم التأدب بآدابه و الانصباغ بصبغته لغنائهم فی ذاته؛ انجام: و شمول و العام منبسط شامل و اما الطول فلانه امتداد و العام امتداد
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقواي عطف تیماج مشکی، 196گ، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد یونس واعظ همدانی، تا: 1109ق؛ از موقوفات خاندان حاج مرتضائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 924ص، 19 سطر، اندازه: 9/5×5/20سم [ف: 17 - 55]
آغاز: برابر؛ انجام: الحاصل من الراء تمت هذه الحاشیه عبدالحکیم الشالکوتی علی الحاشیه علی الفواید الضا
خط: نسخ، بیکا، تا: 1112ق؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 18 صفر 1127ق؛ مهر: طیب موسوي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 185گ، 16 سطر، قطع: بغلی [آستانه قم: - 109]
آغاز: بادب نگاه داشتن حد هر چیز الدین؛ انجام: فی یوم التسعه شهر ذیقعده سنه 1141
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1141ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي [رایانه]
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبد الکریم، تا: جمادي الاول 1164ق؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد برکت اﷲ، تا: 1191ق، جا: حیدرآباد؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن عنابی، 202گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 12 - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سبز، 142گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 2 - 736]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ پس از کتاب تک صفحهاي منقول است بدین سرآغاز: «اما بعد الحمد لمستأهله ... فدوتک ایها الساري هذا النبراس کتاب فیه نور و هدي للناس یرشدك الی المکامن الخفی من شرح العقائد النسفی أملی أوان الدع و الاستراح عن فتور المطالع ...»، در انجامه کاتب نوشته: «الخط باق و العمر فان» و این بیت: «نوشته بماند بخط غریب ** نصر من اﷲ فتح قریب»؛ جلد: تیماج زرشکی، 116گ، 25 سطر، اندازه: 3/ 14×25سم [ف: 43 - 161]
خط: نسخ، کا: یوسف بن داود توري وري، تا: 1203ق، جا: سلیمانیه مدرسه عبدالکریم برزنجی؛ پنج برگ پایان فرهنگ فارسی به فارسی است؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 151گ (45ر-195ر)، 16 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 248]
آغاز: بسمله، قوله اي المرکبات المعدود الخ اي فیما سبق بقوله و هی المضمرات و الموصولات و اسماء؛ انجام: هو ساکن ابرا اشار الی الاستراح بعد الخف هذا آخر ما اردت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1206ق [در رایانه 206 ثبت شده که احتمالاً 1206 است]؛ کاغذ: نخودي؛ جلد: تیماج زرکوب [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن کربلائی اسد، تا: 1223ق، به خواهش
آخوند ملا اسداﷲ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 162گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 24 - 223]
آغاز: برابر
علاوه بر این حاشیه که متن نسخه حاضر قرار گرفته حواشی دیگر الفوائد الضیائی نیز در اطراف نقل شده؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مؤمن بن علیقلی بیک برادر صالح بیک قلعه دذي، تا: 1224ق؛ حاشیه عبدالحکیم چلیپا نگاشته شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 180گ (1پ-180پ)، 22 سطر، اندازه: 1/85×2/80سم [ف: 41 - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1261ق، جلد: تیماج مشکی، 133گ، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1395]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و الجمع غیر الجمع المذکر السالم فائه لایؤنث
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1267ق؛ برگ 2پ و 3 دیباچهاي براي حاشیه حکیم سیالکوتی بر حاشیه لاري، محشی با امضاي عبداﷲ را فرزند عبدالحکیم سیالکوتی و گردآورنده حواشی پدرش معرفی کرده؛ تملک حاجی میر آقا به تاریخ 1315ق؛ مهر: «العبد الراجی محمد» (بیضی)، «یا محمد» (بیضی)، «جهان روشن شد از نور محمد»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی، 206گ، 15 و 17 سطر (7/5×14-16)، اندازه: 15/5×26سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف، تا: 1277ق، جا: مریوان مسجد عنایت اﷲ بیک، براي محی الدین بن حیدر چوري الاصل؛ محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 140گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 736]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا ظاهر، تا: 1305ق، جا: حمامیان؛ محشی؛ اشعاري از ملا احمد نورش با تخلص حزین به ترکی و فارسی؛ 152گ، 19و15 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1396]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن22؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 149]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «محمد علی الحسینی»؛ اهدایی: حسین حجازي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی، 177گ، 21 سطر (7×17)، اندازه: 13×14سم [ف: 4 - 1359]
آغاز: و نعم الوکیل الوکیل آنکه به وي کار گزارند و الجمله عطف علی الجمله هو حسبی و مخصوص محذوف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن ابراهیم، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 178گ، 15 - 16 سطر (5/6-5/7×5/12-13)، اندازه: 12×19سم [ف: 19 - 50]
آغاز: و العامل فیه هو الاعراب المقدر والقرین علیه المقام لانه بصدد بیان اقسام الاعراب ... ان لایقدر الاعراب فی نظم الکلام لان ملاحظ کافیة؛ انجام: وکذا الحال فی ضمیر نعم رجلا واما الضمیر فی باب التنازع فللتحرز عن التکرار و حذف الفاعل الغاء
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 72گ، 21 سطر، اندازه: 5/18×24سم [ف مخ: 2 - 737]
آغاز: برابر؛ انجام: فهی اذن کالحرکات المجتلب للاعراب وکذا الواو فی فوك لانها کانت مبدل منها المیم فی الافراد فلم ترد الی اصلها الا للاعراب قال الشیخ الرضی الاقرب
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ در پایان فائدهاي در معنی غناء؛ جلد: تیماج قهوه اي، 42گ، 12 سطر، اندازه: 18×22سم [ف مخ: 2 - 736]
آغاز: اي علی علم انحصار الکلم و قد علم بذلک اي بتوجیه و علی هذا التقدیر یحتمل ان یکون الواو للحال قوله بذلک البا للاستعانة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 142گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی با امضاي عبدالحکیم و جامی؛ جلد: تیماج سیاه، 134گ، 13 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 2 - 736]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن حاج علی اصغر قزوینی، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (34پ-36پ)، اندازه: 10×15سم [ف: 12 - 195]
آغاز: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 2 - 612]
آغاز: منه فهم قصدوا الثقات فلایرد شبهة تحصیل الحاصل. قوله
یخرج عند وضع الحرف وکذا وضع الفعل
از «قوله یخرج عند وضع الحرف وکذا وضع الفعل «... تا «قوله لان المعنی علی الانشاء فیه ان المعنی لوکان علی الانشاء»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 226گ، 17 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 3 - 1396]
آغاز: برابر؛ انجام: وفیه ان القائل بذلک لایقول انها اسماء الافعال بل یقول انها مصادر والافعال
از اول تا «قوله اسماء الافعال ما کان بمعنی الامر او الماضی»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ داراي علامات بلاغ، مصحح، محشی با امضاي «منه سلمه اﷲ» و «الصحاح» و «هدي» و جز اینها؛ جلد: تیماج قهوه اي، 178گ، 19-21 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 3 - 1396]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی هذا یکون عطف قوله و اجاز المبرد و عطف تمت الاوراق.
خط: نسخ، کا: حسن بن ابراهیم، بی تا؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله المستثنی
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 12 سطر (8×12)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: ...تثنی المشرقو المغرب. قوله أرضین، کنای عن جمیع الارض؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد درویش ازبک، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 103گ، 25 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [مؤید: 1 - 406]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya = hāšīye-ye š.-e jāmī =hāšīye-ye ‘esām-od-dīn
عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951 ؟ قمري
‘esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافی = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817- 898)
تاریخ تألیف: شنبه 11 مضان 897ق
حاشیهاي است از عصام الدین اسفراینی که شاگرد جامی بوده است، بر کتاب «الفوائد الضیائیه» استاد خود. یادداشتهاي عصام الدین بر مطالب مهمه آن و بر تمام کتاب است.
آغاز: یا هادیا لسالک مسالک محامدك، یا سامعاً لجامع مسائل حامدك اهدنا الصراط المستقیم هدای کافی لتسهیل حل مشکلاتنا صراط الذین انعمت علیهم
انجام: قوله والمفتوحة ما قبلها یقلب ألغاً هاء الکتابة فی الاخر علی الوقف و فی الاول علی الابتداء کما تقرر فی محله ... علی خلاف القیاس اللهم انا نشکر نعمائک علی قد رآلائک واسألک ان تجعل هذه الارقام ... وصل علیه بدوام ارضک وسمائک.
چاپ: طهران، سنگی، بی ناشر، 1293ق، وزیري
[کشف الظنون 13/270 و 2/ 248 و 13/272؛ معجم المطبوعات 2 /1331؛ شورا 2 /206/ 40؛ الاوقاف العام موصل 18/29 و 3/ 141]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة العصام علی الفوائد الضیائیة = حاشیة علی حاشیة ملاعصام علی الجامی = حاشیة حاشیة شرح الکافیة
2- حاشیة حاشیة الفوائد الضیائیة رمزي، مصطفی بن حسن (-1100)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 946ق؛ محشی به نشانه هاي «منه» و «سید» و «عص» و جز اینها؛ تملک: هادي بن جلال الدین محمد صفر بن رضی الدین محمد حسنی حسینی؛ کاغذ: تیماج خاکستري، جلد: تیماج خاکستري، 142گ، 24 سطر (8×12/5)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 6 - 2193]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 17 ذیحجه 957ق، جا: سبزوار مزار شیخین؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 114گ، 27 سطر، اندازه: 13×2/81سم [ف: 1 - 175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مجدالدین بن شریف الدین اصفهانی، تا: 961ق؛ گواهی بلوغ مقابله؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج یشمی، 155گ، 23 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 24 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بد، بیکا، تا: جمادي الاول 968ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 271گ، 19 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 9/5×17سم [ف: 1 - 211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: امین الدین حسن بن علی بن محمد بن علی طبسی، تا: 6 ربیع الاول 977ق؛ تملک: محمد شریف، ابراهیم بن سید علی؛ جلد: تیماج مشکی، 292گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 9 - 116]
خط: نستعلیق، کا: غیث اﷲ بن شاه علی، تا: ربیع الاول 980ق، جا: قون فاشین؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 125گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 18 - 284]
آغاز: مصدر الفعل والمشتهر فی مثله تقدیر الزمان و هو الملایم لقوله و بنوتمیم لایتسبونه اصلاً لدلال المنع علیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: غره ذیقعده 980ق، جا: کاشان مدرسه حسینیه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 94گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1394]
آغاز: الحمد هو الوصف بالجمیل علی الجمیل الاختیاري من انعام اوغیره و ماوقع علی غیر الاختیاري کحمد اﷲ تعالی علی صفاته فلتنزیله منزل الاختیاري اما لاستقلال الذات؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالباقی فضل اﷲ، تا: 980ق؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج زرشکی، 220گ، 25 سطر، اندازه: 13×24سم [ف مخ: 2 - 737]
آغاز: من انعام او غیره و ما وقع علی غیر الاختیاري بحمداﷲ تعالی علی صفاته فلتنزیله منزل الاختیاري فهو لیس بحمد حقیقه و استعمال الحمد فیه مجاز اولان المحمود علیه لیس بمحمود علیه حقیقه؛ انجام: الرد فی الکتابه ایضا و المفتوح ما قبلها فقلب الفا بیاء الکتابه
خط: نسخ، بیکا، تا: 989ق؛ کاغذ: ترکی ضخیم و شکري، جلد: مقوایی لیمویی عطف تیماج قهوه اي، 421ص (1-421)، اندازه: 16×21سم [ف: 10 - 1212]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: سروي ابن حسن سروي، تا: ربیع الثانی 990ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا عطف چرم، 239گ، 17 سطر، اندازه: 5/12×16سم [ف: 12 - 69]
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه ربیع الاول 991ق؛ 464ص، 21سطر (7×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 228]
خط: نستعلیق بدون نقطه، کا: محمد سعید بن بابان خان السرعانی، تا: 997ق؛ 140گ، 23 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 90]
آغاز: بلا شائبه تکلف مزید تحسین للکلام البلیغ؛ انجام: کما یحضر بالتلفظ به بحضر معه الاخ.
قسمت ناقصی است از حاشیه عصام؛ خط: نستعلیق کم نقطه، بیکا، تا: حدود قرن 10؛ محشی از عصمت اﷲ و دیگران؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه پارچه، 22گ، 19 سطر، اندازه: 54/ 12×20سم [ف: 12 - 69]
آغاز: التی هی مفعول للحل بحسب المعنی و لیس بفاعل و لا مفعول؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: آغاز (به قدر یک ورق و نیم)؛ محشی؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 189گ، 21 سطر (4 /7×53/ 12)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 12 - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجی محمد طاهر» (بیضی)، «یا من ارفع کل رفیع 1103» (مربع)؛ جلد: تیماج، 135گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 69]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ یادداشتی با تاریخ سال 995، مصحح؛ تملک: ابوالشرف بن صفی الدین محمد زواري؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی، 214ص، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 321]
آغاز: برابر؛ انجام: فان فی فی قولهم السواد فی زید.
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه اول محرم 1005ق، جا: آسیاي صغیر؛افتادگی: انجام (سقطات این نسخه بسیار زیاد است)؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 11 سطر، اندازه: 8/14×21سم [ف: 12 - 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1007ق، جا: دارالسلطنه حیدرآباد؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 135گ، 25 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 2 - 88]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الختالقی، تا: 17 ربیع الاول 1009ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: سبز، 157گ، 25 سطر (7/5×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 250]
آغاز: لیس بمحمود علیه حقیق بل جعل محمودا علیه تجوزاً؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طاهر بن داود بن احمد بن طیب بن طاهر بن سوندیک ابن طاهر، تا: دوشنبه 1 رمضان 1024ق، جا: عینتاب؛ افتادگی: آغاز (ورق اول)؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري،
محرم 1405؛ کاغذ: حنایی، 197گ، 21 سطر (8×16)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 12 - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امیر برکت بن امیر باقی، تا: جمعه 1025ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «عبده الراجی محمد حسن 1225» (بیضی)؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354؛ جلد: تیماج قهوه اي، 171گ، 25 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 253]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 صفر 1029ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: کاغذ، 253گ، 19 سطر (8×18)، اندازه: 13×26سم [ف: 16-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1032ق؛ تملک: عبدالحسین رضوي، عبده اسماعیل بن حسین، عبدالباقی بن عبدالغنی حسینی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 295گ، 17 سطر (5×12)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 14 - 6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نسفی، نعمت اﷲ، تا: 1034ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن [رایانه]
آغاز: فقال اﷲ فلما کتب علیهم القتال اذا فریق منهم أو مع الفاء و ربما کان ماضیاً مع الفاء و قد یکون مضارعاً؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن حسین انقروي، تا: رمضان 1037ق؛ افتادگی: آغاز؛ 233گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2- 491]
خط: نستعلیق، کا: صدرالدین محمد بن عبداﷲ، تا: 1038؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 181گ، 20 سطر (7/5×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 14 - 303]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 857
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رمضان بن مراد، تا: 23 شعبان 1041ق، جا: قسطنطنیه مدرس رستم باشا؛ محشی با عنوان «عبدالغفور»؛ تملک: حسین بن روح اﷲ افضل الداغستانی، مصطفی بن الحسن در 1090؛ جلد: چرم قرمز، 230گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×20سم [مؤید: 1 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 18 محرم 1055ق؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 207گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 12 - 67]
آغاز: برابر؛ انجام: علی شرح الکافیه للعلامه عبدالرحمن الجامی ... خمس و ثمانین بعد الف 1085
خط: نسخ، بیکا، تا: 1058ق، جا: مدینه منوره؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 21 سطر (14×21)، اندازه: 13×20سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
از صفحه 297 تا 300 شخصی به نام ملا زاده کردي چند مورد از شرح جامی را نشان داده و میگوید از اغلاطی است که به واسطه جامی در کتاب واقع شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1083ق، جا: بروسه؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 148گ، 21 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 7 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ تملک: مصطفی بن حسین بن کمال الدین بن حمزه حنفی دمشقی به تاریخ 1085، عبدالقادر عمري و محمد بن ناصرالدین؛ جلد: تیماج مشکی، 238گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 25 - 100]
خط: نسخ، کا: درویش عثمانی توقانی، تا: ربیع الثانی 1089ق؛ افتادگی: آغاز [ف: 3 - 85]
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 12 ربیع الثانی1089ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود، تا: جمعه 24 رمضان 1097ق، جلد: گالینگور قهوه اي، 218گ، 17 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 3 - 1393]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 178گ، 19 سطر (8×12)، اندازه: 13×18سم [ف: 12 - 2872]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: احمد طاهري، 13 /13/551؛ جلد: تیماج مصنوعی زرشکی، 157گ، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 218]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشانه «س، عبداﷲ بن حیدر، یوسف»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج،
مشکی، 132گ، 20 سطر (9×19)، اندازه: 17×23سم [ف: 8 - 193]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: مسیح شیرازي، تا: قرن 11؛ داراي سرلوحی زیبا، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: میشن، 219ص، 19 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 2 - 322]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسن خان و حسین خان قاجار بانیان، جمادي الثانی 1232ق؛ 270گ، 20 سطر [ف: 1 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 25-32 سطر (8×13/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 4 - 2060]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 180گ، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3-1394]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی،126گ،17سطر (11×14)، اندازه: 16×21سم [ف: 4-250]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 145گ، 22 سطر (5/7×15)، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 250]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (20ر- 44پ)، 16 سطر (9×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 251]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 252گ، 16سطر (15×19)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 4- 251]
آغاز: برابر؛ انجام: اي حال کونها لاستفهام شرط کانه جعل استرخاء حالا منهما.
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 192گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 12 - 70]
آغاز: برابر؛ انجام: کانه مذکورا او الغایة العوض
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، نمونه خط مصطفی قلی شاملو به سال 1257؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 155گ، 23 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: - 95]
آغاز: قوهل فهذه اي ما سیتلی علیک، قوله فوائد جمع فائدة؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سبز، 256گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: - 59]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ در هامش؛ کاغذ: فرنگی نخودي ضخیم، 3گ (2ر-4ر)، سطور در هامش [ف: 40/2 - 206]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی،153گ، 24سطر (8×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 236]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ تملک: حسین بن صفرعلی واعظ خراسانی، فاضل تونی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 192گ، 23 سطر (5/9×5/15)، اندازه: 15×5/20سم [ف: - 533]
انجام: لا یقال ان ما یقومن من اللیل الا قلیلا فی مجیئها مع النفی فیه هاء ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 189گ، 21 سطر، اندازه: 13×23/5سم [ف: 24 - 136]
آغاز: و يظهر مما ذكرنا في الفقرة السابقة وجه ترك التصريح باسمه و علي انه فيه حسن الموافقه. قوله و علي اهل بيته؛ انجام: و يجوز عند النحاة جعلها منصرفة و هذا فيهم دليل علي ترددهم في كونها مونثة قوله او صفة لمونث...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه» و «شرح المفتاح»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 270گ، 14 سطر (6/5×10)، اندازه: 11×26/5سم [ف: 12 - 296]
آغاز: عن الانتفاع انت ... العلم الذي هو فی غایة الارتفاع قوله الحمد هو الوصف بالجمیل علی الجمیل الاختیاري من انعام اوغیره؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن شیخ محمد صادق شولستانی، تا: پنجشنبه 21 شوال 1104ق، جا: مدرسه صالحیه، حسب الامر مولی محمد هادي و محمد جعفر شولستانی؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 370گ، 17 سطر، اندازه: 15×18سم [ف مخ: 1 - 177]
خط: نسخ، کا: احمد بن سید، تا: 1120ق، جهت مولی خضر؛ 464ص، 14 سطر (9×14)، اندازه: 17×21سم [ف: 1 - 228]
خط: نسخ، کا: محسن بن شیخ حسن دیکا سرایی، تا: 1123ق؛ جلد: تیماج سبز، 293گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 25- 297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه شعبان 1124ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مرصع مذهب، محشی به امضاء «منه» و «میمونی»، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 226گ، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 36 - 271]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا اذ فتح ما قبلها ... فی اللوح و القلم.
خط: نسخ، کا: دوست السلطان بن محمد، تا: 1182ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 21 سطر (13×23)، اندازه: 33×21سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: معنی الحد ذلک کما صرح به المصنف فی المختصر الاصول فلایرد منع ان ما علم حد لجواز ان یکون
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1394]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 167گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1394]
آغاز: من انعام او غیره و ما وقع علی غیر الاختیاري بحمداﷲ تعالی علی صفاته فلتنزیله منزلة الاختیاري فهو لیس بحمد حقیقه و استعمال الحمد فیه مجاز اولان المحمود علیه لیس بمحمود علیه حقیقه؛ انجام: الرد فی الکتابه ایضا و المفتوح ما قبلها فقلب الفا بیاء الکتابه
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 220ص، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 10 - 815]
بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [ف: - 112]
بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیري [ف: - 112]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 179گ، 20 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 58]
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن محمد رفیع بن عبدالمطلب تنکابنی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 121گ (70پ-190ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 23 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 13، جا: مدرسه فخریه؛ تاریخ وقف: خرداد 1366؛ کاغذ: الوان آبی و حنایی و سبز، جلد: تیماج خرمایی، 140گ، 18 سطر، اندازه: 15×5/20سم [ف: 12 - 70]
بیکا، تا: 1211ق؛ قطع: خشتی [ف: - 112]
خط: نسخ، کا: محمد زمان بن محمد تقی، تا: صفر 1226ق؛ مصحح؛ اندازه: 5/14×20سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
آغاز: فیه مجاز أو ن المحمود علیه لیس بمحمود علیه حقیق بل جعل ... قوله لولیه فی الصحاح الولی ضد العدو؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد علی اصفهانی، تا: پنجشنبه 22 محرم 1227ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی، 20 /13/538؛ 148گ، 22 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 218]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، تحریري، کا: صفر علی بن اسماعیل صباغ، تا: 7 محرم 1230ق، جلد: تیماج قهوه اي، 220گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1393]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ جلد: تیماج روغنی، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: - 293]
آغاز: برابر؛ انجام: و بالجمل یتبین ان الظاهر فی مهما هو المذهب الاول و جواز اما یوم الجمعه فزید منطلق برفع الیوم بتقدیر یذکر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 229گ، 16 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 3 - 1394]
خط: نستعلیق، کا: غدیر بن محمد امین، بی تا؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ جلد: تیماج عنابی، 154گ، 13 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2 - 150]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 90گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 90]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 165گ، 21 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 90]
انجام: احتراز عن طول الفصل بین المعطوف و المعطوف علیه
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 145گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 4 - 1196]
آغاز: او مقدم کالبر قفیز بدرهم اي منه اواسم اشربه الیه؛ انجام: اویلی حرفا تالی شکون قدولی ذلک السکون کسرا کشملال
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 128گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 1 - 10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 213گ، 18-19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 1393]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کاهی، جلد: چرمی، 321ص، 17 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 2 - 322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 155گ، 23-25 سطر (8/5×9/5-14)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 18 - 219]
آغاز: بسمله، حمدله ... فانی قد کنت کتبت شرحا؛ انجام: کما فی سایر المواضع یندفع الفساد و تمت
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و للمر و حسن او قبیح او غیرهما للنوع و کذا البواقی و اﷲ اعلم بالصواب و اﷲ یرجع الماب
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با عطف تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم زرد مایل به قرمزي، 194گ، 20 سطر، اندازه: 5/12×19سم [مؤید: 2 - 253]
بیکا،بیتا؛ خریداري ازمصطفیحسینی؛ 95گ، اندازه: 14/5×9/ 22سم [رایانه]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya = ḥāšīyat-u š.-il kāfīya li-ibn-il ḥājib = ḥāšīyat-un ‘ala-l jāmī
زیلی، محرم بن محمد، - 1000 قمري
zaylī, moharram ebn-e mohammad (- 1592)
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
تعلیقهاي بر کتاب مشهور «الفوائد الضیائیة» نورالدین عبدالرحمن جامی که از شروح مشهور «کتاب الکافیة فی النحو» ابن حاجب است. اسماعیل پاشا بغدادي در شرح احوال و آثار وي از این تعلیقه یادي نکرده است. اما از اثري با عنوان «اعراب الفوائد الضیائی» یاد نموده که به احتمال ضعیف ممکن است با اثر مورد بحث متحد باشد. از این تعلیقه، نسخههایی در کتابخانه سلطان محمود ثانی در قبرس و کتابخانه خدابخش خان بهادر در بانکی پور هند موجود است. همچنین از این شرح نسخهاي در کتابخانه جامع أم القري در مکه مکرمه به شماره «4650» (کتابت سال 1280ق) موجود است که به اشتباه به «شیخ محمد جواد بن محرم علی طارمی زنجانی» (د. 1325ق) نسبت داده شده است. (حسین متقی)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 453/1كر
آغاز: بسمله، صدر کتابه بالحمد له بعد البسمل اقتداءاً القرآن العظیم و تیمناً و تبرکاً باللفظ الکریم فقال الحمد ... من حمد و یحمد من باب علم یعلم و هو الوصف بالجمیل علی الجمیل الاعتباري ناتمام؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ نوشتهها و اشکالی در طلسمات، توضیحی در ماده «شکر»، فرق بین «احد» و «واحد»، حدیثی نبوي (صلی الله علیه و آله) و فوائد دیگر آمده؛ مهر: «حوضه ... اوغللرندر مصطفی ناظم کتبخانه سی ... 1239ه-» (گرد)؛ کاغذ: فرنگی نخودي ضخیم، جلد: مقوایی با روکش کاغذي ابلق، 3گ (2ر-4ر)، 21 سطر و باقی در هامش (9×5/14)، اندازه: 17×23سم [ف: 2/ 40 - 204]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمري
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
گویا این حاشیه را مؤلف جمع ننموده و شخصی دیگر آن را از فوائد عاملی گرد آورده است و شاید مراد فوائد درسی و تقریرات استاد باشد نه فوائد نوشتنی وي.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3042/3
آغاز: هذه قیود متفرقة ... قال الشارح و بقیت حروف الهجاء الموضوعة لغرض الترکیب؛ انجام: ما کان یظن أحد ان مثل ذلک
لا یشعر به هذا الشاعر الاشعري و لا محشیا کلامه
خط: نستعلیق، کا: نوراﷲ بن شریف حسینی مرعشی شوشتري مشهور به امیر سید (قاضی نوراﷲ شوشتري)، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 18گ (135پ-152ر)، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 253]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
فخرالدین حسینی، محمد بن حسین، - 984 ؟ قمري
faxr-od-dīn-e hoseynī, mohammad ebn-e hoseyn (-1577)
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
اهدا به: محمود
حاشیه مختصري است با عناوین «قوله-قوله»؛ این حاشیه به نام ملاذ الاکابر و الاعالی (محمود) نوشته شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3042/1
آغاز: الحمدﷲ مفیض العلوم و الحکم و الصلا علی محمد سید العرب و العجم و علی من تأدب بآدابه من آله و اصحابه؛ انجام: و القرب لا یقوي بحیث یعارض حذف الفاعل و الاضمار الموجب للانتشار کما عرفت فتذکر
خط: نستعلیق، کا: نوراﷲ بن شریف حسینی مرعشی شوشتري مشهور به امیر سید (قاضی نور اﷲ شوشتري)، بیتا، جا: مشهد رضوي؛ جلد: تیماج مشکی،96گ (1پ-96ر)، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 252]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
بخاري، محمد عصمت اﷲ بن محمود، ق10 قمري
Boxārī, mohammad ‘esmat-ol-lāh ebn-e mahmūd (-16c)
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیه از عصمة اﷲ محمد بن محمود است و درآن از فاضل محشی یاد کرده و او را رد کرده است. مؤلف پس از مطالعه شرح عبدالرحمن جامی بر کتاب «الکافیه» مشهور به «الفوائد الضیائیه»، تصمیم گرفت تا فوائد و نکات نغز قابل درك خود را همراه با مناقشات قابل تصور در هر مبحث و توجیهات مناسب آن، در حاشیهاي به رشته تحریر در آورد. کتاب حاضر، همان حاشیه ایشان است. معجم المؤلفین به غلط محشی را از قرن 13 میداند.
آغاز: بسمله، منک البدایه و الیک النهایه یا کریم، الحمدﷲ الذي جعل الکلمه الباقیه کافیه فی توجهنا نحو المقصود ... لما وفقت بمطالعه الشرح الشریف و التألیف اللطیف ... اردت ان اکتب ...
انجام: تجوزان یکون ما فی یودیک مصدریه و من التعلیل و للاجل ... یکون النفس محذرا، فتامل.
چاپ: به سال 1289ق به چاپ رسیده
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الفوائد الضیائیة = حاشیه حاشیه شرح کافیة = حاشیه حاشیه شرح جامی؛ اسفراینی، عبدالرحمن بن محمود
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: نیمه دوم قرن 10؛ محشی با امضاي «منه» و «منه عفی عنه»، مصحح؛ یادداشت خرید نسخه به سال 1016 توسط خدابنده و مهر «اله بنده عارف پناه» (گرد)؛ وقف نسخه توسط میر محمد باقر پیشنماز مسجد عباسی در سال 1123 در شهر اصفهان، با مهر «ابوتراب 1229»؛ کاغذ: فرنگی ضخیم نخودي، جلد: تیماج سیاه، 121گ، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 16 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر (7×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 902]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله؛ او شبه مضاف. هذا هوالقسم الثانی ... و اما لایکون مفرداً.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج، 151گ، 19 سطر (7/5×14)، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 249]
آغاز: برابر؛ انجام: فانه علی تقدیر الرفع یلزم ان یکون النکره الصرفه
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11-10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 140گ، 21 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 24 - 238]
حاشیة عصمت بر شرح کافیه جامی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 696]
آغاز: برابر؛ انجام: التعریف بناء علی ما قالوا من ان.
خط: نستعلیق بدون نقطه، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با لفظ «سلمه اﷲ منه»؛ واقف: ابن خاتون، 1067 هجري؛ کاغذ:
نخودي، جلد: مقوا، 10گ،21سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 12 - 75]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ سپاهانی؛ 23 سطر (8×13/5)، اندازه: 12×18سم [ف: - 49]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
حسینی، ابوطالب بن ابوالفتح، ق10 قمري
hoseynī, abo-tāleb ebn-e abolfath (- 16c)
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
شرحی است به قول از ابوطالب ابن ابوالفتح حسینی بر اوایل شرح جامی و کاتب خطبه و دیباچه آن را ننوشته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 3806
آغاز: بسمله، قوله انما سمی هذا القسم حرفا الخ؛ انجام: دال علی انه کان فی الاصل علی ضرور اخري غیر هذه الصور فاعرف و خذما اتاك اجوح الطالبین.
خط: نستعلیق، کا: علی متخلص به فانی، تا: 1008ق؛ واقف: ابن خاتون؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 28گ، 19 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 12 - 75]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
علوي
alavī
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیه متوسط بر «شرح کافیه» نورالدین جامی معروف به «الفوائد الضیائیه» که بهصورت «قوله، قوله» تنظیم شده است. در ترقیمه کاتب نسخه مسجد اعظم، این حاشیه به «علوي» نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله، حمدله، الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه اختلف عباراتهم فی تعریف الحمد فقال بعضهم هوالثناء بالجمیل علی جه التعظیم انجام: لعدم لزومها الفعل بخلاف التنوین فانها لازم اذالم یکن مانع فکانها ثابته مع عروض الحد مطلقاً
آغاز و انجام: برابر
در فهرست آمده است که «محشی ظاهراً چلبی است»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: اواسط قرن 10؛ یادداشتی دارد به این عبارت: «انتقل الی فی عاشر شهر ربیع الاول بالهب الشرعی فی سن 1069 حرره فی بلد برهانپور صانه اﷲ عن الفتور»؛ کاغذ: نخودي، 114گ، 25 سطر، اندازه: 52 /10×21سم [ف: 12 - 76]
آغاز و انجام: برابر
احتمالاً خطبه رساله حذف شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الثانی 1060ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 96گ، 27 سطر، اندازه: 10×18سم [ف مخ: 2 - 738]
آغاز: برابر
مؤلف در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 183گ، 13 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 90]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
حسینی، محمد بن ابی الصفا، ق11 قمري
hoseynī, mohammad ebn-e ab-es-safā (- 17c)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
محشی صدرالدین محمد بن أبی الصفا حسین به هنگام تعلیم فرزندش این حاشیه را تنها بر فصل جمع شدن دو حرف شرط و قسم نگاشته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2/ 2297
آغاز: بسمله. و به نستعین. بسم اﷲ الذي اسمه شرط الاقسام، و الحمدﷲ الذي حمده رکن الکلام، و الصلا ... و بعد: یقول الفقیر الی اﷲ الغنی صدرالدین محمد بن ابی الصفا الحسینی: لما کان بحث اجتماع الشرط و القسم من کتاب «الفوائد الضیائی» لا یخلو عن دق ... اردت ان أعلق ... لتوضیحه ... حین قراء الولد العزیز ... فاقول: لما کان فی صور اجتماع القسم مع الشرط ... ذکره المصنف فی مباحث حروف الشرط؛ انجام: لانه لو قدم اللف الاول ... لکن هذا خلاف ما فعله المصنف و الکلام فیه. هکذا حقق المقال و دع علیک ما قیل او یقال و التوفیق عن الکبیر المتعال ... تمام شد
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 4 رجب 1120ق؛ شش برگ است که دو برگ از آن در میان برگ هاي 234 و 239 مجموعه صحافی شده است، دو برگ دیگر نیز که گویا بخشی ناقص از همین حاشیه ملا صدرالدین محمد باشد، در میان برگهاي 179 و 182 صحافی شده و چهار عنوان زیر از آن باقی مانده است: البحث الثانی فی بیان اعرابه، قوله و لا یعمل (گ180ر) ... البحث
الثالث فی بیان القیود (گ180ر) ... البحث الرابع فی بیان دلیل اشتراط الامور المذکور لاعماله. قال ابن الحاجب (گ180ب) ... البحث الخامس فی الاعتراضات الواردة علیها و اجوبتها (گ181ر)؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی، رویه تیماج مشکی، 6ص (180-181، 235-238)، 17 سطر (7/5×7/ 15)، اندازه: 15/2×25سم [ف: 11 - 747]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
سهارنپوري، عصم اﷲ بن اعظم، - 1100 قمري
sahāranpūrī, ‘esmat-ol-lāh ebn-e a‘zam (- 1689)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
آغاز: منک البدایة و الیک النهایة یا کریم، الحمدﷲ الذي جعل کلمته الباقیة کافی فی توجهنا نحو المقصود و الصلوة علی من رفعه ...
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1092ق؛ سال 1092 به وسیله محمد بن عبدالغنی شیخ زاده مقابله و تصحیح شده؛ واقف: شهید، جلد: تیماج سوخت، 190گ، 21 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: - 314]
آغاز: برابر
خط: مختلف، بی کا، بیتا؛ 134گ، 17 سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 2 - 182]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
حسینی، عبدالوهاب بن علی
hoseynī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیهاي است به عنوان «قوله، قوله» بر بخش مجرورات از کتاب «الفوائد الضیائی» ملاعبدالرحمن جامی.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1984/3
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و علیک الاعتماد یا کریم ... و بعد فهذه حواش علی قسم المجرورات من الشرح المشهور للکافیه؛ انجام: و دلیل کون الثانیة للعطف صح اقامته مقامه
خط: نسخ، کا: محمد مسیح بن محمد صادق، تا: 1105ق؛ جلد: تیماج قرمز، 72گ (76پ-147پ)، 12 سطر، اندازه: 9/5×14سم [ف: 5 - 356]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
وابکنی، عنای اﷲ بن عبداﷲ، - 1176 قمري
vābkenī, ‘enāyat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1763)
وابسته به: : الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیه توضیحی است که در این حاشیه مشکلات متن شرح داده شده و اعتراض هایی که بیم میرفته است که بر اصل گرفته شود بیان و به آن جواب داده شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1931
آغاز: بسمله، الحمد لمن اقدرنا علی التکلم بالکلمة و الکلام علی النحو الذي یفضی الی المقاصد؛ انجام: قوله یحذف اي جواز الا وجوبا ولا اعم منهما.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، تیماج مشکی، 314گ، 30 سطر (9×20)، اندازه: 17/5×31سم [ف: 10 - 602]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
کاشف، محمد بن محمد، - 1187 قمري
kāšef, mohammad ebn-e mohammad (- 1774)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافي لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیهاي است مختصر بر مبحث تمییز کتاب «الفوائد الضیائیة» جامی؛ این حاشیه با عناوین «قوله-قوله» برگزار شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 7730
آغاز: ان احسن ما یتمسک فی الاصول الی ذروة الکمال و ایمن ما یتشبث به فی نیل ما توجهت الی نحوه ا مال حمد من تقدس ذاته عن الاکفاء و الامثال و شکر من تنزه صفاته عن الفناء و الزوال؛ انجام: کما فی القاموس و الکود المقارب و النفس الروح و اموات طاب الشی کذا المعنی لم یترك المحبوب المحب فی الفراق اذ مبتلی به لانه یقارب ان ... بالفراق سواء کان عاشقا او معشوقا.
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد عمر، بی تا، جا: کابل؛ جلد: تیماج قهوه اي، 24ص (84-107)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 26 - 220]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
اسفراینی، عبدالرحمن بن محمود
esfarāyenī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mahmūd
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیهاي مفصل بر «الفوائد الضیائیة» عبدالرحمن جامی که بهصورت «قوله، قوله» تنظیم شده است. محشی در مقدمه گفته سابقاً بخش اول این کتاب یا مبحث مبینات را شرح کرده ام و حال قسمت دوم را تا آخر کتاب شرح می کنم و قصدم این است که مطالب بهحدي واضح و روشن شود که مبتدین را لازم نباشد که نزد منتهمین تلمذ کنند.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3212
آغاز: بسمله الحمدﷲ ... اما بعد فیقول العبد الضعیف ... لما فرغت عن المسوده من اول هذا الکتاب الی هذا المبحث المسمی بالمبنیات شرعت ان اسود اوراقاً اخري من هذا المبحث؛ انجام: قوله اصبت خیراً بالفارسی رسیدي توخیر را و قوله اصابنی خیر بضم الراء بحذف النون و کذلک قوله لخیر بحذف النون و کسر الراء تمت
خط: نستعلیق نازیبا، کا: صالح بن محمد برات بلخی، تا: ذیقعده 1241ق، جا: بخارا؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرد، 219گ، 23 سطر، اندازه: 15×25سم [ف مخ: 2 - 712]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
محمد بن عبدالوهاب بن شعبان
mohammad ebn-e ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ša‘bān
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 158/4
خط: نسخ، کا: ابو القاسم بن اسمعیل خونساري، تا: 1270ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1392]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
لاهیجانی، حسن بن حسنعلی، ق13 قمري
Lāhījānī, hasan ebn-e hasan-‘alī (- 19c)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیه و شرحی است بر دیباچه شرح جامی که به فوائد الضیائیه مشهور است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 27/107-5437/1
آغاز: بسمله حمدله اما بعد چنین گوید ... که این شرحی است وجیز درشرح جامی قوله الحمد لولیه فان قلت الف لام درالحمد چه الف لام است؛ انجام: که تقدیر این است وهو نعم الوکیل وبنا براین جمله معطوفه که بعد از واو واقع است نیز جزم میشود عطف اخبار بر اخبار میشود وفیه نظر بنابراین جز مبتداء تقدیر کونه میشود
خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 10گ، 20 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1394]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya
خواهر زاده، محمود
xāhar-zāde, mahmūd
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
به درخواست: محمد بن هدایت اﷲ شیخ الاسلام
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17034/9
انجام: انجامه: تمت الرساله المنسوبه الی الفاضل المحقق المدقق وحید عصره و فرید زمانه مولانا حضرت ملا محمود الخواهر زاده اﷲ شرفا فی ا خره و ایانا برمت النبی ص ع و بسببه غفراﷲ له و لی و لنا لوالدي بحرمت سید ولد عدنان فی کل وقت و آن. سنه 1347.
خط: تحریري، کا: رسول تلانی، تا: 1347ق، جا: مرکه؛ جلد: چرم قهوه اي، 7گ (56-62 پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 47/1-171]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
سامنی ملایري، قاسم، قرن 14 قمري
sāmenī malāyerī, qāsem (-20c)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4565/4
آغاز: هذا کتاب ایرادهاي شرح جامی. بسمله. الحمد لولیه ... یعنی گفته است صاحب جامی ابتدا میکنم بنام خداوندي که این صفت دارد رحمن است؛ انجام: اما چونکه صلاحیت اعراب دارد
تم حد الاعراب جمعا و منعا.
کاتب = مؤلف، تا: 1325ق؛ در 236پ-237ر بندي است درباره حدیث کل امر ذي بال به فارسی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 285گ (237ر-521)، 13 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 3504]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
قزلجی، محمد حسین بن علی، ق14 قمري
qezeljī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī (- 20c)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حواشی مختصري است با عناوین «قوله - قوله» که بر برخی از جملات «الفوائد الضیائی» جامی نگاشته است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 38/95-7475/1
آغاز: بسمله قوله الحمد اللام للجنس او للاستغراق وعلی التقدیرین الضمیر المضاف الیه الولی راجع ... قوله المتأدبین تثنیة او جمع فی نعتی الاصحاب او الال او کلیهما؛ انجام: الغیر المعتبر فیه وهذا الاغبار فیه خلافاً للفاضل عبدالحکیم هذا مبحث التوابع.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 18گ، 16 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1395]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
استرآبادي، میر ابوالمعالی
estarābādī, mīr abolma‘ālī
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
این حاشیه نیز که با عناوین «قوله، قوله» میباشد، مشتمل بر حل مشکلات شرح کافیه همان جامی است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3042/2
آغاز: قال المصنف لیس منه بفساد المعنی بل هو منه؛ انجام: و ما یدخل الفعل یناسب عدم التحریک و السکون الذي هو الاصل فی الفعل
خط: نستعلیق، کا: نوراﷲ بن شریف حسینی مرعشی شوشتري مشهور به امیر سید (قاضی نوراﷲ شوشتري)، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 38گ (97پ-134ر)، 15سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8-253]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya
وابسته به: لفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 29333
آغاز: ضلالت کردند بر هدایت و هرگاه که هدایت اینجا بمعنی دلالت موصله ال المط باشد؛ انجام: اخذ تعریف است از براي اشیا و چهارم از طرق تعلیمه ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي؛ [رایانه]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
غیر همانند:
خط: نسخ، بیکا، تا: 5 ذیقعده 877ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 21 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 197]
آغاز: علی تقدیر کون المفرد صفة للمعنی ... قوله قلنا هذه الالفاظ الخ حاصله ان لهذه الالفاظ معانی مفرد و الالفاظ مرکبة؛ انجام: و حینئذ ایضا یکون النفس محذورا منه فتامل بالصواب و الیه المرجع و الماب
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن مولانا باقی بن محمود، تا: 1006ق، جا: سمرقند؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشانه «منه»؛ واقف: ابن محمد امین محمد مومن (پسر نویسنده)، با مهر «الواقف ابن محمد امین محمد مومن»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 113گ، 21 سطر (8×15)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: - 532]
آغاز: بسملة. اسمه مفتاح لباب الکلام، و ذکره فعل ارباب الهدایة بین الانام و ... نصلی ... فبینما انا اعلق علی کتاب «الوافیة» فی شرح الکافیة و علی حواشیه الشریفة ... ظهر شرح جدید للکافیة ... اعلق علی بعضها حواشی تزهف اذهان المبتدین و تدرجهم فی سلک المتوسطین و ﷲ الحمد ... قوله الحمد یمکن ان ... قوله لولیه ... قوله الشیخ ابن الحاجب ... قوله لانه لهذا الجمع الخ وجه التسمی بالفوائد الضیائیة؛ انجام: و قوله اسماء الاشار ما وضع للمشار الیه ... و قوله الافعال الناقص ما وضع لتقریر الفاعل علی صفة. تم الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب و الیه المرجع و المآب علی ید
العبد الضعیف ... علی نقی بن نورالدین محمد تحریراً فی شهر شعبان المعظم سنة ثالث سبعین الف.
محشی آن شناخته نشد با عنوان هاي «قوله» عبارات «فوائد» را توضیح داده و گاه آن را رد نموده است. نگارنده در مقدمه ذکر میکند که ضمن نوشتن حاشیهها بر وافیه مصمم به نوشتن حاشیهاي بر شرح جدید یعنی فواید الضیائیه گردیده است. وي درضمن متن اشاراتی بر حاشیه جرجانی نیز دارد (گ5پ، 18)، در برگ 1 این نسخه عنوان «حاشیه ملا مصطفی» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن نورالدین محمد جیلی، تا: شعبان 1073ق؛ کاغذ: نخودي، دولت آبادي، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 30گ (1-30)، 16 سطر (8×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 11 - 328]
آغاز: بسمله. حمدلة. و الصلاة ... اجمعین. قوله: الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه. اختلف عباراتهم فی تعریف الحمد، فقال بعضهم هو الثناء بالجمیل علی جه التعظیم (گ2ب) ... قوله: الضیائیة (گ2ب) انما نسب الی المضاف دون المضاف الیه ... قوله: لم یصدر رسالته هذا بالحمد هضما لنفسه جواب سؤال (گ3ر)؛ انجام: قوله: و بمعنی بها الف التثنی . کذا ذکر المصنف فی شرح اعترض علیه الرضی لان المتصل لیس هو الالف فقط بل الواو و الیاء ... فینتفی هو و تفتقر انت، لان اقوال الزمان لایدوم (گ89ر) بردما حذف یعنی اذا حذفت النون اعید الی العقل الموقوف ... بخلاف التنوین فانها لازم اذا لم یکن مانع، فکأنها ثابت مع عروض الحذف. هذا آخر حواشی مولانا ... شرح مولانا. تمت الکتاب بعون ... الوهاب سن ست و سبعین بعد الالف 1076 فوائد ضیائیه شرحی است از عبدالرحمن جامی بر کتاب کافیه ابن حاجب (570-646ق) اینک حاشیهاي دیگر بر آن کتاب است؛ خط: نسخ متوسط، بیکا، تا: 1076ق؛ تملک: حاج احمد بن حاج مصطفی شهیر ه یحیی زاده به تاریخ 1086؛ کاغذ: اصفهانی، سپید، جلد: مقوایی رویه کاغذ ابري، 89گ [ف: 11 - 740]
آغاز: نحمدك یا من قصد العاملون نحو بابه و توجه القاصدون الی جنابه و کرم بنی آدم بتعلم؛ انجام: قوله اي عمل ما کان أي عمل لفظ ما الذي کان مع واحد من هذه الامور الثلاثة
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قوله- قوله» بر «الفوائد الضیائیه» جامی، که محشی با استفاده از دروس استادش «جلال الدین ابوالبقا» آن را جمعآوري نموده و به محضر سلطان ظهیرالدین محمد بابر غازي تقدیم کرده است؛ خط: نسخ، کا: حافظ سید اله بخش زنجانی، تا: 29 محرم 1095ق، در زمان شاه عالمگیر اورنگ زیب؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 143گ، 17 سطر، اندازه: 12×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 548]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 34]
آغاز: و المعنی المفرد فاللفظ ما یتلفظ الانسان او ما فی حکمه مهملاً کان او مستعملاً و المراد من الوضع ههنا تخصیص شی بشیی ... قوله وضع لمعنی احتراز به عن المهملات؛ انجام: و فی با اضر بن اضربی فی الوقف لم یعلم انه بدل من النون المحذوف المردود رفع انواع توکلت علی اﷲ ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 330ص، 18 سطر (7/5×17)، اندازه: 14×25سم [ف: 1 - 229]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: آبی [نشریه: 11 - 894]
انجام: و علامته صحه وضع الموصول اي مع ما ستتبعه من الصلة.
از محمد شریف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: احمد حمامی؛ کاغذ: اصفهانی، 164گ (7-170)، 21 سطر (9×15) [ف: 4 - 1162]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن شرف علی، تا: چهارشنبه 25 ذیقعده 1240ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 894]
آغاز: اعلم ان الکلام فی التسمی یستدعی تحقیق امور، الاول فی الباء و متعلقها قیل انها للملابسة؛ انجام: لأن اسم الجمع لا یجب تأنیث المسند الی ضمیره و لا جمع صفته
این حاشیه که بعنوان «قوله - قوله» میباشد مشتمل است بر توضیح مطالب جامی و کمتر به گفتگو و بحثهاي مفصل نحوي میپردازد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هادي بن نوري اوزرودي، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج مشکی، 99گ (86پ-184پ)، اندازه: 16/5×21سم [ف: 25 - 121]
آغاز: بسمله، قوله الحمد هو الوصف علی الجمیل الاختیاري و المدح هو الثناء علی الجمیل مطلقا تقول حمدت زیدا علی علمه و کرمه و ...؛ انجام: حیث قال حقیقه الحمد اظهار الصفات الکمالیه و لکن لابد له من صفه مستقله غیر التسمیه ...
حاشیهاي است با عناوین «قوله-قوله» بر کتاب «الفوائد الضیائی» جامی که نسخه حاضر تنها هفت صفحه از ابتداي این حاشیه را در بردارد؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین کاتب، تا: 1270ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (1پ-6)، 16 سطر (8×13/5)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 18 - 31]
آغاز: بسمله، الحمد مصدر المعلوم والام للجنس او للاستغراق؛ انجام: و هو الفوائد الضیائیه المشهور بشرح ... اللهم احفظ لکاتبه و قاریه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 19
سطر (9×16)، اندازه: 12×20سم [رایانه]
آغاز: به اعتبار آنکه اصلش بعد الحمد و الصلا بوده؛ انجام: و نفسا تمیز از نسبت خواهد شد
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: الحمد ﷲ علی نظم الالفاظ المفرد التی هی کاللالی المرکبة من جواهر حروف المعانی و المبانی؛ انجام: قیل قوله و الحاصل - الخ، ما سیذکره مثل بعده اعنی ...
حاشیه مختصري است بر «الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة» مولانا عبدالرحمن جامی. در این حاشیه مشکلات و بعضی از لغات توضیح داده شده و روي برگ اول مجموعه آن را به سعد الدین تفتازانی نسبت داده و در این مجموعه فقط مقداري از اوایل آن نوشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ (1پ-22ر)، اندازه: 13× 17/5سم [ف: 13 - 268]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی،21سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 197]
آغاز: و لک ان تقول ان ارید بلم یضرب المجموع المرکب من لم و یضرب ... قال المصنف مبنی علی الفتح قال الفاضل المحشی اشار الی بیان؛ انجام: قوله قدس سره الا انها سیعمل کثیرا اه و قد استعمل فی کونه علی ترك ما لا یمکن تدارکه فی المستقبل ... و قد یخلوا عن اللوم و ح تکون للعرض (از مبحث فعل تا حروف تخصیص)
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1317]
حاشيه اي برفوائد الضيائية جامي است و به علت اينكه اول و آخر نسخه افتاده، نام حاشيه نويس مشخص نيست. پيش از اين در فهرست آقاي انوار دو حاشيه بر فوائد الضيائية با شماره هاي 1358ع و 1931ع آمده كه با نسخه ما مطابقت ندارد. حاشيه هاي ديگري نيز در كشف الظنون (ج 2ص 1372) نام برده شده است. ظاهراً محشي خود نيز كافيه را شرح كرده باشد، زيرا در گ 9پ مي گويد: «... قد بيناه في شرح الكافية ...» در متن از كساني نام
مي برد همچون: شيخ رضي الدين محمد بن حسن استرآبادي (م) (686گ6پ)، سيد الشريف المحقق (جرجاني) (-740 816ق) (گ14پ)، ابن مالك (تسهيل) (گ14ب)، (زمخشري) (538-467گ، 52) ابن حاجب (ايضاح) (گ22ب)، حسام الملة و الدين داود خوافي (گ،63) فاضل هندي (گ150) شايد
شارح كافيه - فهرست انوار ج 9 ص 503 و شايد صاحب كشف
اللثامة، (1137-1062) و تفتازاني (شرح تلخيص) (گ 194) در
گ 170نيز عبارت زير به چشم مي خورد: «... و بهذا لايتم ستدلال الامام ابي حنيفه رحمة االله عليه بالقرآن ...» در گ 193پ مي گويد: «صرح به بعض المحققين في الفوائد الضيائية» ظاهرا ً مقصودش آن است كه برخي از كساني كه درباره فوائد الضيائية كار كرده اند چنين گفته اند در مواردي نيز لغات عربي را به فارسي ترجمه كرده است مثلاً غاليه را به بوي خوش (گ42ب) و جرد را به كهنگي و فرسودگي (گ 108) تعبير كرده است؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ محشي با امضاي «عبدالغفور»؛ كاغذ: فرنگي، جلد: مقوايي رويه كاغذ آبي و زرد، 242 گ، 19 سطر (5 × 10/5)، اندازه: 9 ×14/5 سم [ف: 11- 327]
آغاز: بسمله المرفوعات لما اشار في قوله و انواعه رفع و نصب و جر الي ان الاسم المعرف انواعه ثلاثة مرفوع و منصوب و مجرور حاوي بيان كل من انواع الثلاثة علي سبيل الاستقصاء و قدم المرفوع علي الاخرين لكونه؛ انجام: لان المحكوم عليه هو المقصود الاصلي و المحكوم به انما يطلب لاجله و ايضا المعرفة اشرف من النكرة و المحكوم عليه اشرف من المحكوم به و الاشرف اولي بالاشرف و الاحسن فالاحسن فتأمل و االله اعلم بالصواب.
حاشيه مفصلي است بر قسم مرفوعات «الفوائد الضيائية» و روشن نيست محشي بر قسمت هاي ديگر كتاب حاشيه نوشته است يا نه؛ خط: نستعليق تحريري، بي كا، بي تا؛ جلد: تيماج قهوه اي، 81 ص (2-82)، اندازه: 12 × 18/5 سم [ف: 26- 220]
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي رزقنا من العربية رزقا كاملا ... اما بعد، فلما وقع ... ابتلائي بماوراء النهر رايت الفضلاء فيه رغباء عما في الضيائية ... من الاحاديث المشكلة ... والايات والامثال ... و قد التمس مني ... حل كل منها؛ انجام: من الخواص و العوام، و لنا يوم القيام، لاثنتين و خمسين و تسعمأة من الاعوام من الهجرة
اين حاشيه گمنام است و در 952ق تأليف شده؛ بي كا، بي تا؛ كاغذ: سمرقندي، جلد: تيماج مشكي، 22گ (62-83)، 9 سطر، اندازه 13× 18/5 سم [ف: 4- 249]
بي كا، بي تا [د.ث. مجلس]
حاشيه اي است بر شرح جامي (فوائد ضيائيه) تأليف عبدالرحمن جامي متوفاي 898ق محشي كه محشي آن شناخته نشده مطالب تحت عنوان «قوله» توضيح داده شده با حواشي حصام الدين كمي مغايرت دارد و از ذكر كلمه «فاضل محشي» چنين فهميده مي شود كه حاشيه مولي عبدالغفور لاري نيز نمي باشد. گمان مي رود حاشيه حصام الدين باشد؛ خط: نسخ، بي كا، بي تا؛ افتادگي: انجام؛ مهر محمد علي حسني مورخ 1204آمده؛ جلد: تيماج قهوه اي، 142 گ، 15 سطر (6 ×11)، اندازه: 11 ×17/5 سم [ف: 1- 87]
آغاز: و اما الاسماء الست التی مر البحث عنها و مضاف الی غیر یاء فاخی و اب و ... فی اخ واب ههنا اذا اضیفا الی یاء المتکلم ان یقال اخی و ابی مثل یدي و؛ انجام: اعلم ان کلام المصنف ظاهر فی ان نحو ضربت زید قائماً بمجموعه کلام بخلاف کلام صاحب المفصل حیث قال الکلام هو المرکب من کلمتین ...
حاشیهاي مفصل بر «الفوائد الضیائی» نورالدین جامی (898 ق) که به صورت «قوله-قوله» تنظیم شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سیاه با عطف پارچهاي، 152گ، 13 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: - 49]
آغاز: قال و لابد فی الجمل من ضمیر یرجع الی المبتداء الا اذا کان معلوماً نحو البر الکرتین درهاً اقول لابد فی الجمل الواقع خبر المبتداء من ضمیر یرجع الی المبتداء کما مر فی الامثل لان الجملة؛ انجام: ان المکسور و المفتوحه کلا هما تدخلان علی الجمل اعنی المبتداء و الخبر و الفرق بینهما ان مدخول المکسور بعد دخولها باق علی حاله کما کان جمل و مدخول المفتوح ...
حاشیهاي متوسط در شرح و توضیح مشکلات «الفوائد الضیائی» نورالدین جامی (898 ق) که به صورت «قوله -قوله» تنظیم شده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 82گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: - 50]
آغاز: اعلم ان الکلام فی التسمی یستدعی تحقیق امور
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 15 سطر، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 22]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 265]
ḥāšīyat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya fī š.-il kāfīya
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
غیر همانند:
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم معنیش ظاهر است الحال میباید دانست که بسم اﷲ جار و مجرور است
نگارنده شناخته نشد. از شیخ بهائی یاد میکند، به گونه «قوله، قوله» ...، تذکر: نام کتاب به استناد ملی ج 13/386 تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ ناتمام است؛ 98گ، قطع: خشتی [ف: - 10]
آغاز: بسمله، حمدله، والصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین، قوله: الحمد لولیه، اي للجري الجنسی الحمد، المتادمین، التادب ادب گرفتن، فهذه: اي المعانی المرتب فی الذهن ... قوله: التغمر من الفمد، غلاف شمشیر؛ انجام: من ورق الجنة، اي یلزمان بعضها ببعضه لیسترابه عورتهما. با عنوان «قوله، قوله» که بسیاري جملات فارسی در آن به کار رفته است؛ خط: شکسته بی نقطه، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی به نشان «منه» با یادداشت صفر 8؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 78گ، 22 سطر، اندازه: 8/5×19سم [ف: 2 - 204]
آغاز: بسمله، معنیش ظهر است الحال میباید دانست که «بسم اﷲ» جار و مجرور است هر جار و مجرور که هست متعلق است و متعلق میخواهد ... قوله: الحمد لولیه، غرض میباید دانست که الف لام الحمد الف لام جنس میتواند؛ انجام: قوله: فیفردان کان جنسا، یعنی مفرد آورده میشود تمیز ... ممیز صادق میآید بر سبیل اجتماع. پس لازم نیست که موافق ممیز او را تثنیه و جمع بکنند.
حاشیهاي است بر کتاب «الفوائد الضیائی فی شرح الکافی» عبدالرحمن جامی (898ق). این حاشیه، نسبتاً مختصر و با عنوان «قوله» نگاشته شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد شریف بن شیخ ابوتراب داودي استرآبادي، تا: 1085ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 71گ (129پ-199)، ابعاد متن: 6×13، اندازه: 12×19/5سم [ف: 13 - 386]
ḥāšīyat-ul fawā’id-il fanārīya = ḥāšīyat-u š.-i īsāġūjī = ḥāšīyat-u qawl-i aḥmad
عمري، احمد بن محمد، - 950 ؟ قمري
‘omarī, ahmad ebn-e mohammad (- 1544)
وابسته به: شرح الایساغوجی = الفوائد الفناریة علی الرسالة الاثیریة؛ فناري، محمد بن حمزه (751-834)»
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر «الفوائد الفناریة» شمس الدین محمد بن حمزه فناري که آن نیز شرحیاست بر «ایساغوجی» در منطق که از تألیفات مشهور اثیرالدین ابهري (-663ق) است. این حاشیه با عنوان «قول احمد علی الفوائد الفناریه» نیز مشهور می باشد. بنا به گفته کاتب چلبی در کشف الظنون، این حاشیه دقیقترین و لطیفترین حواشی است.
آغاز: بسمله حمداً لک اللهم علی ما منحت به علی من معارف الافاضل و شکراً لک علی مامننت به من زوارف الفواضل ... و بعد فلما کانت الفوائد التفتازانی ره مشتمل علی ما لایخلوا عن الغموض و الاغلاق ... علقت علیها مایکشف الاغلاق ویزیل الغموض ... قوله حمداً لک من المصادر المحذوف فعلها وجوبا سماعاً...
انجام: قوله و العمد هی البرهان قیل فی قوله تعالی وادع الی سبیل ربک بالحکم و الموعظ الحسن و جادلهم بالتی هی احسن الحکم اشار الی البرهان ... بخلاف الاخرین و لهذا انحصر المصنف ره العمد فی البرهان جعلنا اﷲ من الواصلین الی علم الیقین لامن السامعین و اذاقنا بعنایته حق الیقین.
[کشف الظنون 1 /207؛ فهرست مخطوطات دارالکتب الظاهریة الفلسفة و المنطق ص 96؛ الاوقاف العام موصل 2/96 و 13/24 و 2/ 205 و 2/241 و 2/ 244]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الفوائد الفناریة؛ کردي حسین آبادي، عبداﷲ بن حیدر (-1107)
2- منشآت؛ آدنوي، موسی بن مصطفی (-12)
3- حاشیة حاشیة شرح ایساغوجی؛ بیتکاري
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه، 31گ (35پ-65پ دو برگ پایان نونویس)، ابعاد متن: 9×16، اندازه: 16×22سم [ف: 17 - 488]
آغاز: برابر؛ انجام: العقاید الباطل لیس الا به. لیکن هذا آخر الرسال فی المنطق. ختمناه.
خط: تحریري، کا: یوسف بن ابراهیم برزنجی، تا: قرن 11؛ 44گ (61پ-105پ) [ف: 2 - 80]
آغاز: اولی یجوزان یکون مفتوح الهمزة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق ترك، کا: ابراهیم بن ملاعبداﷲ، تا: قرن 11، جا: بیلو؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مشکی، 23گ (56ر-78ر)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 8 - 237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسی، تا: 1039ق؛ محشی با عنوان: قره خلیل، عمادالدین، یوسف اصم و دیگران؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 39گ، 11 سطر، اندازه: 15/2×2/81سم [ف: 24 - 166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 2 شعبان 1052ق؛ جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: - 229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یوسف فرزند محمد، تا: 1071ق؛ مصحح، محشی با امضاي «سید علی، منه غ ب م، عبدالرحیم و ...»؛ کاغذ: فرنگی، 51ص (1-51)، 15 سطر، اندازه: 8×12سم [ف: 30 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد بن شیخم بابا (من اولاد شیخ شهقباد)، تا: جمادي الاول 1077ق؛ مصحح، محشی؛ 53گ، 13 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 696]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمود، تا: محرم 1079ق، جا: استانبول؛ جلد: چرم قرمز، 42گ (25پ-67پ)، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 2 - 54]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبداﷲ بن محمد پالوي، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 123ص (1-124)، 13 و 23 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 10 - 1816]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مرتضی علی بن محمد، تا: قرن 12؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 45گ، اندازه: 16/5×2/80سم [ف: 24 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ واقف: سید عبدالباقی آیة اللهی شیرازي، اسفند 1374؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 24گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 24-166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن محمد باقر نجار، تا: سهشنبه 12 محرم 1106ق؛ محشی؛ 60گ (36پ-95پ)؛ 60گ، 14سطر [ف: - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی آله و اصحابه المؤیدین بالمعجزات الباهرة
خط: نستعلیق، کا: محمد امانت بن ملا احمد بن حاج محمد درنه یی، تا: جمعه 21 رجب 1113ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، 41گ، 15 سطر، اندازه: 5/15×22سم [ف: 11 - 462]
آغاز و انجام: برابر
خط: رقعی، کا: مصطفی بن ملا داود انکووي، تا: 1116ق، جا: قرعه بزاري؛ محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 52گ، 13 سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 1 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: یوسف بن نور محمد، تا: 1117ق؛ محشی
به حواشی عصام الدین، نورالدین، سید شریف گرگانی و دیگران،؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 77گ، 11 سطر، اندازه: 7 /14×1/ 19سم [ف: 24 - 166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ولی بن حسین بن علی دوزي (من جماعت قزاق ساکن کورحستان)، تا: 1117ق؛ محشی؛ مهر: «بنده خدا جلیل 1210» (شلجمی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 59گ، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 696]
نسخه اصل: نزد مولانا ملامصطفی افندي پسر ملانبی افندي، محشی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1129ق، جا: حمره لوي؛ افتادگی: آغاز [فیلم ها ف: 2 - 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن حسین بن حسن یازیجی، تا: 1133ق، در خدمت ملا صالح افندي؛ محشی به حواشی شرف الدین، سید شریف، فاضل، جندي، محیی الدین، عبدالرحیم و دیگران؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 64گ، 13 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 24 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد، تا: ذیحجه 1198ق؛ جلد: گالینگور سبز، 75گ، 11 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 726]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن ملا احمد بن خضر، تا: قرن 13، جا: سینکان اشنو؛ 32گ، 15 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 172]
آغاز: و الکلی اما نوع أو جنس أو فصل أو خاصة أو عرض عام و مثال المصنف لیس معناه أن ینسب عدد الی عدد
خط: نسخ، کا: سلیمان جوانرودي، تا: قرن 13، جا: بغداد؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 50گ، 14 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ بدخط، کا: محمد ابن عبداﷲ، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه کاغذي، 99ص (1-99)، 11 سطر (9×5/14)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبیداﷲ بن ولی کلدکی حداد، تا: 1205ق؛ 83گ، 13 سطر، اندازه: 15×21سم [اوراق عتیق: 1 - 95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود، تا: 1247ق؛ مصحح، محشی از مولوي عبدالحکیم بر خیال؛ 13گ، 24-25 سطر، اندازه: 15/5×23سم [ف: 3 - 1496]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن اﷲ وردي، تا: 26ربیع الثانی 1256ق؛ محشی از «عبدالرحیم، منه، سعداﷲ»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا، 83گ، 12 سطر (5/8×5/14)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 4 - 252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد کزانی، تا: 1288ق، جا: سقز؛ محشی از: «زکی»، «جامی زیباري»، «احمد بن حیدر»؛ جلد: چرم زرد، 107گ، اندازه: 17/5×23سم [مؤید: 1 - 192]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 1289ق؛ مصحح، محشی به امضاهاي «منه» و «حسن الچوري» و «پینجوینی» و «گلنبوي» و «برهان ره» و «عباس» (یکی از آنها در شب جمعه 14 جمادي الثانی 1346) و «یوسف» و «عبداﷲ یزدي» و «عباس احمدي» و «عباس» (در سوله مبارکه شب دوشنبه اول شعبان 1346ق، و در قریه حور یکشنبه 4 جمادي الاول 1346ق) و «قزلجی مدظله» و «میر ابوالفتح» و «شروینی» و «حسین خلخالی» و «جمال الدین» و «احمد بن حیدر» و «زیباري» و «ق» و «کنز» و «جامی» (ضیعه الحروف عبدالرحمن سنه 1327، برگ 178ر)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 31گ (42پ-72پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 360]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ کا: مصطفی الپاپلانی، تا: 1294ق؛ 26گ (55- 80)، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1497]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 14 محرم 1296ق؛ محشی؛ جلد: مقوا رویه کاغذ سبز، 92 ص (4-96)، 12 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 44 - 197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن سید محمد بن سید محمود برزنجی، تا: 1299ق؛ محشی با حواشی «منه» و «عبداﷲ» و «عیسی»؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 31گ، 15 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 3 - 1496]
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 جمادي الثانی1303ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 227]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عبدالخالق، تا: 1314ق؛ محشی به حواشی «عبداﷲ بن حیدر کردي»؛ جلد: مقوا، 44گ، 12 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1496]
آغاز: برابر؛ انجام: مثل هذا الحموم و کل محموم متعفن الاخلاط فالحمی و ان کانت ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضاي «منه، عبدالرحیم، عبداﷲ و ...»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 48گ (34پ-81پ)، 16 سطر (5×14)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 18 - 297]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، مختلف السطر، اندازه: 10×19سم [ف: - 354]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله. کالقضیة البسیطة القضیة اما بسیطة ... و کقولنا لاشیء منه
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه، ع. ب، نورالدین»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 37گ (108پ-144پ)، 9 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 4 - 251]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 11 سطر (4×11)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 2 - 579]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
کا: علی بن حسین، بی تا، جا: اکیل فی مدرس الاسفل؛ جلد: چرم زرد، 41گ (68پ-108پ)، اندازه: 15×21سم [مؤید: 2 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: مصطفی بن محمد بن خالد بغدادي، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، فستقی، جلد: تیماج تریاکی، 81ص (349-429)، 17 سطر (6×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 102]
آغاز: برابر؛ انجام: والصلوه و السلام علی محمد فی الباطن و الظاهر و علی اله و اصحابه الموید ... بمعجزه الباهره.
بیکا، بیتا، جا: مدرسه ملا صدر الدین؛ کاغذ: ترمه، جلد: ابره کاغذي مقوایی، 107ص (78-184)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 7 - 221]
آغاز: برابر؛ انجام: اعلم ان الجدل یتالف من المسلمات ایض فهی ان الاولی التعرض لها و هی قضایا تسلم من الخصم و یبنی علیها الکلام لدفعه فیه ...
خط: نسخ بدخط، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضاي «منه، عبد الرحیم، عیسی و ...»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 31گ (61پ-91پ)، 14-19 سطر (1×9)، اندازه: 16/5×7/ 21 سم [ف: 19 - 27]
ḥāšīyat-ul fawā’id-il fanārīya
کردي حسین آبادي، عبداﷲ بن حیدر، - 1107 قمري
kordī hoseyn ābādī, ‘abd-ol-lāh ebn-e heydar (- 1696)
وابسته به: شرح الایساغوجی = الفوائد الفناریة علی الرسالة الاثیریة؛ فناري، محمد بن حمزه (751-834)
حاشیه مختصري است بر شرح فناري بر «ایسا غوجی» اثیرالدین ابهري در منطق که «الفوائد الفناری» موسوم است. نویسنده میگوید فوائد فناریه مشکلات فراوان داشت، بر آن شدم که در این رساله به رفع آن مشکلات پردازم. پس به ابتدا کلمات فوائد فناریه را میآورم و بعد آن کلمات را شرح میکنم. این رساله در اینجا به پایان نمیرود و فقط مباحث مقولات را دارد.
آغاز: بسمله و به نستعین حمدا لمن تمثل فی مرائی اجناس العالم جماله ... و بعد فیقول اقل العباد ... عبداﷲ بن حیدر بن احمد الکردي الحسین آبادي ... قوله حمداً لک اه اتی بالدیباج علی نسق المشهور
[کشف الظنون 1/ 207 «الفوائد الفناریة» و حواشی آن]
آغاز: برابر؛ انجام: للمعقولات الثانی و لایجوز ان یحمل المعقولات ...
خط: نسخ بدخط، کا: محمد ابن عبداﷲ، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه کاغذي، 11 سطر (9×14/5)، اندازه: 1/55×21/5سم [ف: - 209]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله المخد و ففعلها الظاهر المحذوف فعلها لان الوصف السببی تتبع فاعله ... مفعولان فالتضمین ضروري بخلاف ما نحن فیه.
خط: نسخ، کا: عبدالخالق، تا: 1314ق؛ جلد: مقوا، 2گ، 23 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1397]
ḥāšīyat-ul fawā’id-il madanīya fi-r radd ‘alā man qāla
bi-l-ijtihād wa-t taqlīd fi-l aḥkām
استرآبادي، محمد امین بن محمد شریف،-1033 قمري
estarābādī, mohammad amīn ebn-e mohammad šarīf (-
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9579/2
خط: نستعلیق تحریري، کا: فاضل هندي، تا: 1082ق؛ هامش [مختصر ف: - 292]
ḥāšīyat-ul fawā’id-il madanīyya
وابسته به: الفوائد المدنی فی الرد علی من قال بالاجتهاد و التقلید فی الاحکام الالهیة = الفوائد المدنی و حقایق قواعد الاصول الدینیة؛ استرآبادي، محمد امین بن محمد شریف (-1033)
حاشیهاي است از مؤلفی که شناخته نشد بر «الفوائد المدنی» تألیف مولی محمد امین استرآبادي.
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 5/4
آغاز: قلت انکار التبادر ... اقول معنی کون التبادر؛ انجام: مع عسر و ضیق یمدحونه اشد المدح.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج قرمز، 193ص (166-358)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 5]
حاشیة الفوائد الملیة فی شرح النفلیة / فقه / عربی
ḥāšīyat-ul fawā’id-il millīya fī š.-in naflīya
بهاري همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمري
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
وابسته به: الفوائد الملیة فی شرح الرسالة النفلیة = شرح النفلیة؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
حاشیه اندکی بر فوائد الملی شهید ثانی که آن هم شرح نفلیه شهید اول است.
[فوائد الرضوی 418]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12370
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه تعلیق علی الفوائد الملیة فی شرح النفلیة قال و عن النبی [صلی اﷲ علی و آله]؛ حاشیهاي با عنوان «قوله» در توضیح بسمله و تحمید از حیث معنی و اعراب و غیر آن.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 2/08
آغاز: قوله فان قلت حدیث الابتداء الی اخره، اعلم ان تهذیب
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ در انجام دو سطر به خط برادر مؤلف مرحوم آیت اﷲ حاج شیخ محمد رضا بهاري آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 28گ، 18 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 31 - 265]
حاشیة الفیاض- الحاشیة علی خطبة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
ḥāšīyat-un fi-l usūl
مامقانی، محمد حسن بن عبداﷲ، 1237 - 1323 قمري
māmaqānī, mohammad hasan ebn-e ‘abd-ol-lāh (1822 -1905)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9434/1
آغاز: قوله و ظاهر مقالة کثیر اه اراد بالتطابق بین المعنین انحصار المفهوم معناه الاضافی بحسب الخارج؛ انجام: موجبا لصحة الاستعمال بدون الاعتماد المذکور فی غیر صورة الاشتراك المفروض
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج عنابی، 46گ، 16 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 53]
ḥāšīyat-un fi-l usūl
انجام: قوله مع ضیقه فیزول کراهته الاقتران و تحریمه الی آخره حمل الروایات ببیان التکلیف
حاشیهاي در اصول فقه، که مطالب آن با عنوان «قوله» آمده است.
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 114
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: عبدالسمیع، 15 سطر (7/5×12)، قطع: ربعی [تراثنا: س6ش1 - 108]
حاشیة فی اصول الفقه - حکمة الاصول
حاشیه فیاض - حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
ḥāšīyat-un fi-t tasmīya wa-t taḥmīd
حاشيه ای با عنوان «قوله» در توضيح بسمله و تحميد از حيث معنی و اعراب و غير آن.
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 608/2
آغاز: قوله فان قلت حديث الابتداء الي اخره، اعلم ان تهذيب
المرام فی المقام یستدعی تحقیق امور؛ انجام: العالم متغیر و کل متغیر حادث فالعالم حادث و الامر فیما نحن فیه لیس کذالک.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پوست مشکی، 15گ (27-41پ)، 13 سطر، اندازه: 10×14/5سم [مؤید: 2 - 116]
ḥāšīyat-un fi-l ḥikma
غیر همانند:
آغاز: اعلم ان المقهوم من هذا الکلام ان الحق فی الاصل؛ انجام: فهو مذهب الذامیه حتی صرحوا ... اصمو الایمان بکوفه مومنا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 24 سطر (7×14)، اندازه: 12×18سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 21 سطر (8×13/5)، قطع: ربعی [تراثنا: س6ش3 - 125]
آغاز: و الامور المعلوم التی یقع فیها؛ انجام: و کل من ذلک کان مستکملا ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: مفوا با عطف تیماج [رایانه]
آغاز: فی استحقاق الصلوة الکتفاء بالاصل و لزوم الاختصار رعایة لنوع من براع الاستهلال؛ انجام: یحرکهما بالحرک الشریقة
خط: نستعلیق، کا: شاه قاسم بن محمد رضا، تا: 1062ق؛ افتادگی: آغاز؛ پس از شش برگ تکمله این کتاب به نام «ملحقات لاري»؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 23]
ḥāšīyat-un fi-ṣ ṣarf
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قوله، قلت» بر رسالهاي در صرف.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3426/2
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي جعلنا ما صدق عبدالالنسان و وهب لنا العطایا؛ انجام: فلوجود محل النقل مع ازاله شدتها لان الهمزه حرف شدیده
خط: نسخ، بیکا، تا: 1023ق، جا: مدرسه مولا محمد سلیم؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 111گ، 17 (5/ 6×11/5)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 15 - 241]
ḥāšīyat-un fī mas’alat-i ḏātīyat-il awsaṭ
؟ محقق خوانساري، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 -1688)
خط: نسخ، بیکا (گویا از یکی از شاگردان مؤلف)، تا: قرن 11، روزگار خوانساري؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (43ر-44ر)، 21 سطر (5×12)، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 430]
کا: علی نقی، تا: 1114ق [رایانه]
ḥāšīyat-un fī muġāliṭat-i jaḏr-il aṣam ‘alā š.-it tajrīd = ḥall-u šubhat-i jaḏr-il aṣam
دشتکی شیرازي، میرصدرالدین محمد،828-903قمري
daštakī šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425 -1498)
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الکلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
میرصدرالدین دشتکی در ابتداي حاشیه خود بر شرح تجرید به مناسبت بحث از نظریه مطابقت با واقع در تفسیر صدق به طرح معما به عنوان شبههاي بر این نظریه میپردازد. این نوشتار نخستین گزارش آراء پیشینیان در حل پارادکس دروغگو در حوزه شیراز است. صدرالدین در این رساله دیدگاه دوانی را نیز مورد گزارش و نقد قرار می دهد و پاسخ دوانی بر نقد خود را نیز گزارش داده و به چالش میگیرد. بنا به گزارش دوانی در مواضع مختلف، صدرالدین در مجلسی به صورت شفاهی، دیدگاه دوانی را از وي جویا شده و همان را در حاشیه خود به عنوان «راهحل برخی از مردم روزگار ما» آورده است. در همین حاشیه بیان میشود که دوانی گزارش صدرالدین از پاسخ وي را نادرست میداند و نقد صدرالدین بر آن را پاسخ میدهد. رساله حاضر در واقع منتخب از حاشیه صدرالدین بر شرح جدید تجرید قوشچی است و به دلیل اهمیت آن به صورت مستقل استنساخ شده و مورد بحث بوده است.
آغاز: گفتار صدر دشتکی: ان قلت: لوصح ما تقرر من ان صدق الحکم و صحته بمطابق الخارج ... لزم ان لا یجتمع الصدق و الکذب فی خبر واحد، لکنهما قد یجتمعان فی ... «کل کلامی کاذب»
خفري: قال الخفري بعد حمد اﷲ؛ هذه رسالة فی بیان المعضلة التي ... مشتملة علی مقدمة و مقصدین؛ المقدمة: تقریر الشبهظ. اعلم ان لها تقریرات اربع
انجام: وزانه وزان قولک کلام زید کاذب صادق او کاذب اذا لم یکن لزید الا خبر واحد فتامل. نقل من الحاشیةالجدید لصدر الحکماء علی شرح التجرید. فلزم اجتماع الصدق و الکذب فیه و هو تقریر تلک المغالط التی تسمی بجذر الاصم
[دوازده رساله در پارادکس دروغگو (احد فرامرز قراملکی)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: 1254ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مصور عطف تیماج قهوه اي، 4ص، 23 سطر (12×16)، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن عبدالکریم طباطبائی، تا: دهه دوم جمادي الاول1273ق، جا: اصفهان؛ این نسخه در برگ هاي 120پ تا 124 و در دو بخش است: الف) نقل از حاشیه جدید شرح تجرید از آن صدر دشتکی (-903) است، ب) نقل از رساله خفري در این باره است، که در الذریعه (ج7ش56) «حسر الفضلاء» و (در ج 7ش389) «حل ما لا ینحل» و (در ج15ش 56) «ضالة الفضلاء» ناميده شده است، اين حاشيه دشتكي در الذريعه (ج6ش 117و ج15ش 978) معرفي شده است؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: مقوایی، ته تیماج قهوه اي، 5ص (120- 124)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 11 - 185]
حاشیة فی المنطق / منطق / عربی
ḥāšīyat-un fi-l manṭiq
غیر همانند:
آغاز: بسمله، الحمدالله ... و الصلاة علي رسوله محمد و آله اجمعين قوله اراد به الي قوله من كتب هذا الفن اشار لي (كذا) ان قوله رحمه االله و ليس للجزئي اه بحسب المعني تعليل لمحذوف وانه يمكن بعطفه علي المباحث فح يكون الباب الثاني في مباحث الكلي و في بيان مفهوم الجزئي؛ انجام: فلا يصدق الكبري و التقدير خلافه هذا خلف و ليكن هذا حين اختتام ما اوردنا ايراده في هذه الرسالة و الحمدالله ذي العظمة و الجلال و الصلاة علي محمد صاحب الرسالة و آله الموصوفين با لعدالة و االله اعلم با لصواب
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر متون یکی از کتب در منطق؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی با رمز «منه ره»؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف تیماج، 38گ، 21 سطر، اندازه: 3/ 12×19/5سم [ف: 24 - 162]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي جعل لی سمعاً یسمع آیاته و عقلاً یفهم ایمانه ... اما بعد فیجب ان یعلم ان کل یشتمل علی ثلث امور؛ انجام: یعلم سابق کالاقوال الشارح فی التصورات و الحجج فی التصدیقات.
رساله اي مختصر با همان عناوین «تعلیم، تعلیم» و احتمالاً از همان مؤلف، که با «قال» و «اقول» به نقل و شرح رسالهاي در منطق میپردازد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: احتمالاً قرن 12؛ جلد: چرم قهوه اي، 30ص (60-89)، 14 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 45 - 75]
آغاز: قوله فان المعروض شرط لا یخفی انه علی مذهب المتاخرین یلزم التوقف؛ انجام: اراد به اذا رکبت ثبوت. الخ. جعل قدس سره، قول الشارح اعنی قوله ثبوت احد الامرین الاخر. الخ، تفسیر اللارتفاع النسب الایجابیه فقدر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 72گ، 19سطر (6/5×14)، اندازه: 12×19سم [ف: 5 - 1644]
ḥāšīyat-un fi-n naḥw
غیر همانند:
آغاز: بسمله، و به نستعین قوله اي التی فی اصطلاح النحاة هذا التفسیر یشعر بان اللام فی الکلمة للعهد فینا فی قوله و اللام فیها لتعین الهاهیة؛ انجام: ق فی المعنی قید به لان المفضل علیه فی اللفظ هو الکحل فی العین دونها قوله و تستغنی به اي بالتقدیم تم. حاشیه مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر یکی از کتب نحوي. متأسفانه بر تفحص فراوان شناسایی نشد؛ خط: نسخ، کا: ملا فتح اﷲ بن ملا ابراهیم شیخ الاسلام، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج مشکی، 71گ، 19 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 212]
آغاز: القیاس الاول فلا المثنی و المجموع؛ انجام: حذف المضاف عن الذین اي ابلیس
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي [رایانه]
حاشیهاي به شیوه «قوله، قوله»
ḥāšīyat-un fi-l hay’at
حاشيه اي به شيوه «قوله، قوله» با عنوان هاي «باب، فصل، قسم
الاول، قسم الثانی ...»، اینک برخی از عنوان ها: الفصل الثانی القسم الاول فی التعریفات. الفصل الثامن علی ان منتصف التعدیل المعلوم من علم المجسطی ...، الفصل التاسع فی افلاك الشمس، الفصل العاشر فی افلاك القمر، الفصل الحاد یعشر فی افلاك زحل و المشتري و المریخ، الفصل الثانی عشر فی افلاك الزهر و العصلاد و حرکاتها، الفصل الثالث عشر فی عروض الخمس المتحیرة، الفصل الخامس عشر تشتمل علی مقدمة و خاتمة و اربعة مباحث فی اختلاف بدر القمر و الخسوف و الکسوف . الباب الثالث فی هندسة الارض (در 12 فصل)، الباب الرابع فی معرفة الابعاد و الاجرام (در 3 فصل).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5182/1
آغاز: الخطبه، قوله. ندع الخلاف فی الخطاء الخلاف فی الخطاء ... الفصل الثانی القسم الاول فی التعریفات، قوله، النقط ما تقبل الاشارة، اعلم ان فی هذات التعریف بحثا؛ انجام: و هو غلط قد وقع فی الحساب. تمت
خط: نستعلیق بینقطه، بیکا، بیتا؛ با نشان و دوایر هندسی؛ 35گ (1پ-35ر)، 29 سطر (8/8×13/5) [ف: 15 - 350]
ḥāšīyat-ul qānūn
دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542)
وابسته به: القانون فی الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
آغاز: بسمله. و علیک اعتمادي یا حکیم یا غیاث المستغیثین نشکرك علی ما هدیتنا بقانون کامل فیه النجا و الشفا ... و بعد فان الفقیر غیاث المشهور بمنصور یقول الی فی بعض الاوقات اوان الاشتغال بالفلسفیات و النظر فی الحکمیات طالعت کتاب القانون ... فقررت للقانون قانونا و جعلت من الدرر و الجواهر ما کان مکنونا.
انجام: و بعد هذا لایخفی علی ما یرد علی قوله لان الرطوب الغریزی الخ الموطن الرابع فی امزج سکان البلاد و انی حررت قبل هذا فی رسال جامع لاحوال الاعلام فی هذا المرام فلنورد ههنا و هی هذه ...
آغاز: بسمله، اللهم ایدنا و ثبتنا علی الاقتداء بغیاث الوري و الاقتفاء بقانونه الکامل الذي فیه النجا و الشفاء ... و بعد فان ... غیاث المشهور بمنصور یقول انی حضرت حینا فی الحضر العلی البهیة و عند السدة السنیة الزکیة الحسنیة الحسینی فانجر المکالمة و المباحثة الی حکایة مؤاخذة بعض الفضلاء علی کلام الشیخ الرئیس ابی علی بن سینا حیث قال فی القانون النار جرم بسیط موضعها الطبیعی فوق الاجرام العنصری کلها؛ انجام: یکون المراد به هذا المعنی بعد تحقق انه اي لفظ الموضع (ننوشته مانده).
تنها راجع به مسئله بساطت نار و موضع طبیعی آن است و سخن در آن به مسئله مکان میکشد؛ خط: نستعلیق، کا: کمال بن نور بن کمال طبیب،تا: 985ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 49ص (119-167)، 23 سطر (4×10)، اندازه: 9×16سم [ف: 12 - 2773]
آغاز: بسمله. و علیک اعتمادي یا حکیم یا غیاث المستغیثین نشکرك علی ما هدیتنا بقانون کامل فیه النجا و الشفا ... و بعد فان الفقیر غیاث المشهور بمنصور یقول الی فی بعض الاوقات اوان الاشتغال بالفلسفیات و النظر فی الحکمیات طالعت کتاب القانون ... فقررت للقانون قانونا و جعلت من الدرر و الجواهر ما کان مکنونا؛ انجام: و بعد هذا لایخفی علی ما یرد علی قوله لان الرطوب الغریزی الخ الموطن الرابع فی امزج سکان البلاد و انی حررت قبل هذا فی رسال جامع لاحوال الاعلام فی هذا المرام فلنورد ههنا و هی هذه ...
ناظر به شرح قطب شیرازي بر قانون ابن سیناست؛ خط: نستعلیق، کا: کمال بن نور بن کمال طبیب، تا: 985ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 40ص (59-98)، 23 سطر (4×10)، اندازه: 9×16سم [ف: 12 - 2772]
ḥāšīyat-ul qānūn
؟ عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمري
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
وابسته به: القانون فی الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
حاشیهاي است استدلالی با عناوین «قوله، قوله» بر مبحث تشریح شرائین کتاب قانون ابن سینا در صفحات مختلف.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2416/1
آغاز: الجمل الرابعة فی الشرائین ضمه فصول الفصل الاول فی صف الشریان هو جسم نابت من القلب ممتد مجوف طولا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: خطدار فرنگی، جلد: مقوا رویه گالینگور، اندازه: 14×22سم [ف: 5 - 743]
ḥāšīyat-ul qānūn
وابسته به: القانون فی الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
شاید از مرعشی مذکور در الذریعه (6/ 169) باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5373
آغاز: قال الشیخ فی القانون الحبلی لا تقیا فان فضول حیضها لا یندفع بذلک العین؛ انجام: و قد یبقی هذه الصور اشهرا علی ما شهدت به التجرب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی سفید، 136گ، 20سطر [ف: 16 - 281]
حاشیة القبسات- شرح القبسات
ḥāšīyat-ul qabasāt
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
وابسته به: القبسات؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041)
مؤلف، حواشی مفصل بر این کتاب خویش دارد؛ درباره اثبات واجب و مسئله دهر و حدوث دهري شامل ده قبس و یک تختمه با عناوین «و میض» و «ومضه.»
چاپ: از جمله به اهتمام مهدي محقق سال 1374ش.
[الذریعه 17/ 32؛ مشار عربی 697]
آغاز: بحث المثل علی قوله هذه المثل فلنورد کلامه بعبارته علی نظمها باجمعها ثم لنکر فلنوضح سبیل اذ حاضه فی الوجوه الخمس علی التفصیل قال و انت اذا فکرت وجدت اسباب الغلط ... خمسه؛ انجام: و بالجمله ان سبیل ابطال هذه الاقاویل ما سیجی سلکناه بفضل اﷲ سبحانه لا غیر فلیتثبت. منه رحمه اﷲ تعالی و این حاشیه بر اول ومیض هشتم است [عبارت قبسات در ومیض هشتم این چنین است: «ان شریکنا فی التعلیم یستنکر فی کتاب الجمع بین الرایین اسناد هذه المثل و الصور ... الی افلاطن»]؛ خط: نستعلیق، کا: محمد سعید فرزند میر نظام حسینی، تا: 1072ق؛ نوشتههایی است به خط کاتب به نقل از فصوص محیی الدین عربی، تفسیر نیشابوري، مفاتیح الغیب رازي و نیز یادداشتهایی تاریخی؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج عنابی، 163گ، 23سطر، اندازه: 16/5×28/5سم [ف: 23 - 183]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: - 292]
آغاز: بسمله و به نستعین و الاستیفاق من اﷲ العزیز العلیم ...
الحمدﷲ الواحد الاحد الصمد الصمود؛ انجام: و ستزاد فی ذلک استبصارا ... العلیم العلام.
فهرستنگار جلد 32 فهرست مجلس شورا این حاشیه را فهرست نکرده است و تنها ذکر کرده است که متن در حاشیه اصلاح شده است. با توجه به اینکه اصل نسخه در اختیار ما نیست، نمیتوان در مورد اینکه نظر کدام فهرست نگار درست است قضاوت کرد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: گویا در حیات مؤلف قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 316گ (1پ-316پ هامش)، 12 سطر، اندازه: 13×20/5سم [مختصر ف: - 292] و [ف: 32: 360]
ḥāšīyat-ul qabasāt
وابسته به: القبسات؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041)
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 8339-1/126/2
بر بندي از آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 4ص، 19 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 188]
الحاشیة القدسیة- حواشی مؤلفات پارسا
حاشیة القدیمة علی حاشیة شرح المطالع- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
ḥāšīyat-ul qadīma ‘alā š.-it tajrīd = ḥāšīyat-u š.-i tajrīd
؟ دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الکلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
علاء الدین علی قوشچی شرحی مزجی بر تجرید العقاید خواجه نصیر طوسی نگاشته که در برابر شرح شمس الدین محمود اصفهانی (- 749ق) شرح جدید نام گرفته و حاشیههاي بسیار بر آن نگاشته شده است؛ از آن جمله دانشمند جلال الدین دوانی بر شرح تجرید قوشچی حاشیهاي بسیار خوب نوشت و به نام سلطان یعقوب بایندري آق قونیلو (883-896ق) یا برادر او سلطان ابوالفتح خلیل بیک (882-883 ق) کرد و میان دانشجویان، شرح قدیم نام گرفت (همین حاشیه) و فیلسوف صدرالدین محمد دشتکی (828-903) هم حاشیهاي زیبا بر آن شرح نوشته و به سلطان ایلدرم بایزیدخان دوم (886-918) و مولی بن مؤید ارمغان داد و در آن از دوانی خرده گرفت. این بود که دوانی در رد دشتکی حاشیه جدید را نوشت. بار دیگر دشتکی حاشیه دوم خود را نوشته و در آن فریفتگیهاي دوانی و گرایشی که دانشجویان به سخنان وي دارند و پیشرفت هایی را که پسر خود او غیاث الدین منصور کرده است یاد نمود و آن را به نام همان بایزید کرد. باز دوانی حاشیه اجد خود را در رد او نوشت. این حاشیهها را طبقات جلالیه و صدریه نامند. پس از
مرگ دشتکی پسر او غیاث الدین (م 948) به یاري پدر برخاسته و حاشیهاي به نام تجرید الغواشی در رد بر دوانی نوشت. (محمد تقی دانش پژوه)
حواشی دوانی تا فصل اول از مقصد دوم (=اجسام) بیشتر نیست. کمال لاري که شاگرد دوانی بوده تعلیقات استاد را تا مبحث مزاج ادامه داده و تعلیقات خود را متمم اثر استاد ساخته است. این متمم در برخی از نسخ و از جمله نسخه برلین، آستان قدس، و دانشگاه وجود دارد. بر این حاشیه، حواشی بسیاري نوشته شده است که به برخی از آنها که در ایران داراي نسخه است اشاره شده است.
آغاز: یا من وفقنا لتجرید الکلام فی تقریر عقائد الاسلام ... قوله فی الحاشیة قیل لم یرد به معینا الخ، اقول مراده بالزیاد فی الجمل الزیاد بوجه ما و ذلک لیس معنی ثالثا کما ظنه ... آغاز ملحقات لاریه: قوله و فیه نظر لانه یجوز أن یکون الخ. فیه نظر، لانهما یخرج عن اجبارها بالحرک الدوری و ان لم یخرج بالتألیف.
انجام: انجام (1): و ان کان اشتمالها علی التعسف ظاهرا لانهما یرجعان الغلط فی المصنف ره تمت
انجام (2): و اخري بمجموع ذلک الثوابت و ما تحته بحرکتها الغربیة و اخري بمجموع الجوزهر و المایل یحرکها بالحرکة الشرقیة. تمت الحاشیة الموسومة بالقدیم
انجام ملحقات: اعنی افناء المتحلل الرطب و ابقاء الیابس ثم استدل علیه بنمط آخر و اطال الکلام فیه علی ما هو دأبه.
چاپ: در آستانه به سال 1307 چاپ شده
[الذریعه 6/ 117و 6/116و 4/ 352؛ معجم التراث الکلامی: 3/ 63؛ کتابشناسی تجرید الاعتقاد: 64-68؛ کشف الظنون: تجرید؛ الذریعه 6/67-69؛ فهرست نسخ عربی برلین ش: 1727-1729؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/377]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید = حاشیه بر حاشیه قدیم ملا جلال بر شرح جدید تجرید؛ ملا عبداﷲ بن حسین یزدي (-981)
2- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید = حاشیه حاشیه بر حاشیه قدیم تجرید؛ میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ (-994)
3- حاشیة التشکیک علی الحاشیة القدیمة علی التجرید = التشکیک؛ محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)
4- حاشیة حاشیة التشکیک = التشکیک؛ محقق خوانساري، حسین بن محمد (1016-1099)
5- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ محقق خوانساري، حسین بن محمد (1016-1099)
6- حاشیة القدیم علی شرح التجرید الجدید؛ دشتکی شیرازي، میر صدرالدین محمد (828-903)
7- حاشیة الجدید علی شرح التجرید الجدید؛ دشتکی شیرازي، میر صدرالدین محمد (828-903)
8- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033-1098)
9- حاشیة الجدید علی شرح التجرید الجدید؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
10- حاشیة الاجد علی شرح تجرید الاعتقاد؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
11- حاشیة شرح التجرید الجدید (جواهر)؛ قاضی زاده کرهرودي، عبدالخالق (-11)
12- تجریدات الغواشی و تشییدات الحواشی = حاشیة الحاشیة الدوانی الاخیرة؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
13- تعلیقات علی الشرح الجدید للتجرید = النفس و الهیولی؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
14- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ گلپایگانی، ابوالقاسم بن محمد (-1092)
15- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ حسنی حسینی، حمزه بن محمد (-11)
16- ملحقات لاري؛ لاري، کمال بن محمد (-10)
17- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید = حاشیه حاشیه شرح جدید تجرید العقائد؛ لاري، کمال بن محمد (-10)
18- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ شیرازي، محمود بن یعقوب (-10)
19- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ شیرازي، شاه فتح اﷲ بن حبیب اﷲ (-997)
20- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ اصفهانی، حسین بن میرزا علی (-10)
21- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ شریف گیلانی، قاسم بن عزیز الدین (-10)
22- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید استرآبادي صدري، جلال الدین (-10)
23- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید؛ حسنی، محمد باقر بن ابومحمد (-11)
24- نقد الحواشی؛ شیرازي، محمد هادي بن معین الدین (-11)
25- حاشیة حاشیة شرح التجرید
26- حاشیة شرح التجرید و الحاشیة القدیمة للدوانی
27- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید
28- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید
29- حاشیة حاشیة الجلالی علی شرح التجرید
30- حاشیة حاشیة الدوانی القدیمة علی شرح التجرید
آغاز: برابر؛ انجام: برابر2
در فهرست آن را با عنوان ظاهرا حاشیه جدید دانسته است ولی با توجه به آغاز و انجام همان حاشیه قدیم است؛ خط: نستعلیق، کا:
احمد بن محمد حسینی، تا: 940ق؛ تملک: عبد الصمد محلاتی؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 131گ، 21 سطر (5×11)، اندازه: 10×19سم [ف: 12 - 1]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1011
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 143]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
ملحقات از آغاز تا اوائل مبحث فلکیات؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحی حسینی جرجانی، تا: 28 ربیع الاول 956ق؛ تملک: عبدالحی عبدالوهاب علی حسینی؛ مهر: «ماشااﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ کاغذ نخودي؛ جلد: تیماج تریاکی، 220گ، 19 سطر (6/5×12)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 2 - 618]
خط: شکسته نستعلیق، کا: سلطان علی بن بابا علی، تا: 960ق، جا: سمرقند؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1313]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
بخش الهیات؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: صفر 961ق؛ مصحح، محشی از مؤلف با امضاي «منه مدظله وخلد ظله» و «ج م»، شروع به مباحثه در 1160ق با مهر «محمد مهدي بن محمد جعفر 1158» (بیضی)؛ تملک: محمد بن نظام الدین احمد شیرازي در حیدرآباد دکن 1014ق، انتقال نسخه به محمد مهدي بن محمد جعفر در سال 1195ق؛ مهر: «عبده صاحب محمد الاوسط الحسینی 1111» (بیضی دوقلو)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 109گ، مختلف السطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 - 702]
آغاز: فالاول ان یطرح من البین الخ کان المصنف انما ذکره دفعا لتوهم من توهم؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 13 شعبان 975ق، جا: بیجاپور؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 167گ، مختلف السطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 11 - 103]
آغاز: الاشتقاق به حقیقة اواعتبار اومفهوم هو هو مطلق الاتحاد وهو مشترك بین الذاتیات والعرضیات الا أن مصداق الحمل فیهما مختلف ... قوله اذ معناه؛ انجام: برابر 2
از «قوله اذ معناه ما ثبت له الخ» تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی، تا: 12 رمضان 978ق، جا: شیراز؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به امضاء «منه»؛ جلد: تیماج سرخ، 138گ، 18- 19 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 3 - 1486]
انجام: برابر ملحقات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 19 ذیحجه 986ق؛ مصحح، محشی از مؤلف و دیگران؛ جلد: تیماج مشکی، 230گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 2 - 332]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: نخودي، 17 سطر (7×11)، اندازه: 12×18سم [الفبائی ف: - 196]
آغاز: برابر
تنها دو برگ از آغاز حاشیه شرح تجرید ملاجلال دوانی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 3 - 1452]
آغاز: برابر؛ انجام: و المصنف لم یقید المعد بالقریب فلو قال و ان وجب لم یصح
خط: نسخ، کا: مولانا احمد کاتب، تا: قرن 9-10؛ افتادگی: انجام؛ نسخه در عهد محشی نوشته شده و تعلیقات وي بر این حاشیه با علامت «منه خلد ظله» و «منه ابد ظله» آمده؛ مهر: «الراجی محمدعلی»، «العبد مرتضی الحسنی»؛ تملک به خط شیخ بهائی با عبارت: «العبد بهاءالدین»؛ مهر بزرگی به شکل شمسه مورخ 1030 و آنچه از آن خوانا است چنین است: «هذا مما وقفه بهاءالدین محمد، علی الطلب الامامی بتولی ابن اخیه حسین بن عبدالصمد ثم الاتقی من عشیرتهم و لو کان ابعد»، مضمون این مهر سندي است بر این مطلب تاریخی که شیخ بهائی در اواخر عمر، کتابخانهاش را بر طلبه علم وقف کرده و تولیت آن را به برادر زاده اش شیخ حسین بن عبدالصمد واگذاشته؛ واقف: شیخ بهائی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 200گ، 17 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 24 - 408]
آغاز: قوله الموجب السالب المحمول ... قوله قیل لانم ان مفهوم العدم واحد، قد استدل علی تلک المقدم بعدم تمایز السلوب بذواتها؛ انجام: قوله و فیه نظر اما اولاً فلانا لانم امکان قولهم اه، اقول یعلم من الشفاء ان المعاوق ... و قد یکون باحداث سکونات ... و یحسن بمجموعها فیتخیل ان ذلک
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه دوم قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ خطبه شواکل الحور، اشتباهاً در آغاز این نسخه آمده است، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»، مصحح؛ مهر: «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 106گ (97-202)، 21 سطر (7×13)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 34 - 57]
آغاز: بسمله و به نستعین ... و الاخر لیس کذلک منهم عن زعم؛ انجام: فی شرح رسالات اثبات الواجب. تمه.
خط: نستعلیق، کا: محمد امین طبیب اردوباري، تا: قرن 10، جا:
اردبیل مسجد خواجه سلطان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 42ص (25-66)،21سطر (8×13)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 7 - 67]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر2
خط: نسخ، کا: علی بن احمد، تا: 1009ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 159گ، 20 سطر (6×13)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 17 - 378]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: اواسط محرم 1009ق؛ با سرلوح، محشی با نشان «منه»، مقابله شده؛ مهر: «محمد بدیع بن محمد سمیع11...» (چهارگوش)؛ کاغذ: ترمه خوب، جلد: تیماج مشکی، 258گ، 15 سطر (5/5×13)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 2 - 81]
انجام: برابر2
خط: نسخ، کا: سید محمد حسین شهیر بلنکري، تا: 1011ق؛ محشی به حاشیههاي جلال ثانی از مؤلف و صدر و دیگران؛ مهر: آقا علی مدرس و مهر فرزندش آقا حسن؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 381ص، 19 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 5 - 121]
خط: نستعلیق، کا: قاسم کنی گیلانی، تا: صفر 1012ق؛ محشی با نشان «جم رحمه اﷲ، حسین خلخالی، م ج ر د، منه ره، جدید جلالی، خواجه جمال الدین محمد»؛ تملک: سید محمد جعفر منصور حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 168گ، 15 سط سطر، اندازه: 1/52×22سم [ف: - 523]
آغاز: زمان آخر و انه محال و حکی الامام عن القائلین بهذا القول وجوها احدها انه لوصح اعادته لصح اتصافه بامکان العود؛ انجام: برابر ملحقات
خط: شکسته، نستعلیق، کا: فرج اﷲ، تا: دوشنبه 15 شوال 1012ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: ساغري مشکی، 142گ، 19- 22 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1486]
آغاز: برابر؛ انجام: فان وقع من خدام حضرته العلی موقع القبول والرضا فهو غای البغی و نهای المنی واﷲ المستعان و علیه التکلان.
نسخه موجود دیباچه حاشیه قدیمه ملا جلال است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن شریف اﷲ طولی، تا: 1013ق، جا: اصفهان و شیراز؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 2گ (81-82)، 28-20سطر (5/5×14)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 3-1155]
آغاز: احوال المبدأ مما لا یستقل بأثباتها العقل لکان اظهر؛ انجام: برابر ملحقات
آغاز آن از احوال مبدأ است که عقل به استقلال میتواند آن را اثبات کند و ملاجلال پس از تفصیلی میگوید مراد از این قول معاد جسمانی است؛ خط: نستعلیق کهن، بیکا، تا: 1022ق؛ محشی، از صفحه 367 تا 368 مباحثی از محمد خفري درباره قضیه معروف «کل خبري کاذب»، در صفحه 369 برهان بر واجب الوجود از اسراري نام به خط حمایلی، در صفحه 374 و 375 به خط آقا جمال خوانساري مطلبی آمده مبنی بر اینکه در مباحثه از این رساله استفاده شده و این قول حاکی بر ملکیت او بر این نسخه است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 380ص، 21 سطر (5×13)، اندازه: 10×19سم [ف: - 187]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3576/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 190]
انجام: اذ تستحق فیه یهرب عن موضع الماء و المراء جمیعاً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 23 ذیحجه 1036ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم مشکی، 143گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [مؤید: 1 - 197]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد جعفر استرآبادي، تا: 26 رمضان 1040ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی با امضاء: «م ن» حم، ه، نظام، منه، جم، مد ظله العالی؛ تملک: ابن هدایت اﷲ محمد مهدي حسینی موسوي اصفهانی که آن را از قهستان تحصیل نموده با مهر «محمد مهدي حسینی موسوي» (بیضی)؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج عنابی، 115گ، ابعاد متن: 6/5×5/13، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: - 92]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر2
از ابتداء تا آخر باب خلاء؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن بیرحسن، تا: 1045ق؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، شکري، جلد: تیماج عنابی، 164گ، 19 سطر (6×14)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 9 - 70]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 258؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم علی خطیب اسلام آباد، تا: یکشنبه 22 ربیع الثانی 1050ق؛ سه برگ آغازین که مشتمل بر خطبه کتاب میباشد به خط ابوالحسن حسنی به سال 1087 بازنویسی شده، یادداشتی در خرید کتاب به سال 1080 در اکبر آباد؛ 308ص [عکسی ف: 6 - 47]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما کتب علی الشرح الجدید، من اوله الی مباحث الجواهر و الاعراض من الحاشیة القدیم الجلالیة.
خط: نستعلیق، کا: قوام الدین محمد بن شجاع الدین حسینی مشهدي، تا: 20 ذیقعده 1053ق؛ محشی با نشان «غ سلمه اﷲ، منه
رحمه اﷲ»؛ تملک: قوام الدین محمد الحسینی المشهدي؛ اهداء نسخه از سوي عبدالغنی حسینی فرزند کاتب نسخه به «میر سید حسن حسینی» فرزند خود، با مهر بیضی به تاریخ 1088ق؛ کاغذ: شرقی،90 گ(5پ-94ر)، 27سطر، اندازه: 7×19/5سم [ف: 37 - 179]
جواهر و اعراض؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم شیرازي، تا: 1055ق، جا: شیراز مدرسه آصفیه؛ اندازه: 10×17سم [ف: 3- 123]
آغاز: فی استحقاق الصلوةاکتفاء بالاصل و لزوم الاختصار رعایته لنوع من براع الاستهلال کما فی القریتین الاولیتین؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، کا: شاه قاسم بن محمدرضا، تا: سلخ ذیحجه 1062ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي و فستقی، 204گ، 19 سطر (5×3/12)، اندازه: 11×5/20سم [ف: 1 - 306]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن منصور علی ملقب به کهنه، تا: دوشنبه ربیع الاول 1065ق؛ یک سرلوح؛ تملک 1066 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: ساغري مشکی، 259گ، 19 سطر (5/ 4×21/5)، اندازه: 8×18/5سم [ف: 4 - 216]
خط: نستعلیق، کا: قوام قاسم بن محمد تبریزي، تا: شنبه 23 جمادي الاول 1066ق؛ محشی به نشان «منه ره»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 207گ، 21 سطر (5×12/5)، اندازه: 9×20سم [ف: 4 - 215]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن مولانا مرشد اﷲ، تا: شنبه 15 رمضان 1066ق، جا: اصفهان مدرسه عبدالالهیه؛ مصحح، محشی با علامت «منه»؛ جلد: تیماج قرمز، 174گ، 17سطر [ف: - 114]
آغاز: الثمان و اخریهما من استلبه حب الریاس و غلبه داعیه الطهور بالراعه ... قوله بل و ان لایکون المکتوب بصور علی حرفاً الخ هذا هو الظاهر فان الشیع تکرهون؛ انجام: برابر ملحقات
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد بن ملا علی، تا: 8 ربیع الثانی 1075ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به امضاء «منه ره»؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 235گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1486]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
ملحقات نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي بن علی حسینی، تا: ربیع الاول 1077ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 129گ، 25 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: - 50]
بیکا، تا: 1077ق، آغاز شده در سهشنبه 18 رمضان 1058؛ با دیباچه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 27 سطر (10×18)، اندازه: 18×25سم [ف: 16 - 347]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن بابا جانی، تا: رجب 1081ق، براي سید احمد؛ محشی با نشان «منه»، با سرلوح، مجدول؛ واقف: محمد جعفر حسینی رضوي، 1098؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 262گ، 18 سطر (5×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 16-234]
خط: نسخ، بیکا، تا: شوال 1086ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اندازه: 10×19/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: فیتأخر الانقلاب الی أن یجتمع مواد أخر صالحة فتأمل.
خط: نسخ، بیکا، تا: دهه اول جمادي الثانی 1086ق؛ مجدول، مصحح، محشی، با نشانی مقابله بتاریخ اوایل دهه اول رجب 1086؛ تملک: محمد بن ملا هادي به تاریخ شنبه غره شعبان 1303 و مهر «الراجی محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 172گ، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 12 - 270]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر2
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 7 رجب 1087ق، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 147گ، 21 سطر (5×12)، اندازه: 10×19سم [ف: 13 - 3272]
آغاز: کالسمع و البصر و لذلک لم یثبته الحکماء؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، کا: احمد بن خلیل بن ابراهیم، تا: 5 جمادي الاول 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ «ملحقات اللاری» نوشته نشده؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایري؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا با روکش پارچه ماشی، 189گ، 15 سطر، اندازه: 14×27/5سم [ف: 11 - 103]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
در فهرست دومین حاشیه دانسته شده ولی آغاز با اولین حاشیه دوانی هماهنگ است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه، م ق، منه جدید»؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 3- 420]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: ابوالحسن بن حسین حسینی کاظمی و سید محد حسنی رونی با خط و مهر آنها؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی ترنجی مقوایی از یکسوي، 163گ، 21 سطر (7×13)، اندازه: 13×17سم [ف: 16 - 271]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ واقف: میرزا ابوطالب؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 297گ، 12 سطر، قطع: جیبی [آستانه قم: - 107]
خط: نستعلیق، کا: بهاءالدین بن رکن الدین محمد گیلانی فومنی، تا: قرن 11؛ تملک: ابوالقاسم بن حسن، با مهر ابراهیم بن حسین حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 178گ، 24 سطر، قطع: وزیري [آستانه قم: - 108]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز [چند نسخه-ف: - 319]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی از مصنف با نشان «منه» و نیز با نشان «ح جدید» «ح س» «ح م» و غیره؛ مهر مرحوم امام جمعه خوبی؛ کاغذ: اصفهانی و شکري، اندازه: 11/5×19سم [ف: 7 - 91]
انجام: اقدم فی الذهن بالذات لا بالزمان.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی با نشان «جم، منه ره»، با سر لوح؛ با یادداشت رجب 1273؛ تملک: حسن علی بن عبداﷲ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 77گ، 17 سطر (3×9)، اندازه: 8×15سم [ف: 13 - 3010]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ با سرلوح زرین، محشی با نشان «منه، جم»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 179گ، 21 سطر (6×14)، اندازه: 10×18/5سم [ف: 8 - 213]
خط: نستعلیق، کا: عباس بن یعقوب سنندجی، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «یوسف، منه، س، ج م، داود»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 43گ (2پ-44پ)، 15 سطر (5/5×13)، اندازه: 1/52×19/5سم [ف: - 260]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 170گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 70]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب، محشی؛ قطع: نیم خشتی باریک [رشت و همدان: ف: - 1111]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مجدول، محشی با نشان «منه قدس سره»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 194گ، 21 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 3 - 1398]
آغاز: برابر؛ انجام: اعنی یکون اتصاف الذات بالوجوب متقدما علی وجوب الوجوب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ با ملحقات کمال الدین حسین لاري؛ کاغذ: الوان هندي، 15 سطر [ف: - 84]
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی به رمز «منه»؛ 233گ، اندازه: 9×17سم [ف: 1-36]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشانه «سمع، ص، محمد علی، منه، رحمه اﷲ، عن الاستاد شاه ابوالولی سلمه اﷲ، کمال الدین حسن لاري، جدید، جم»؛ تملک: نصراﷲ بن علی بن فاضل بیرمی با تاریخ 1086؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 16 سطر (5/12×20) [ف: - 523]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه انتخاب شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف کلائی، تا: پنجشنبه 24 صفر قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: زین العابدین با مهر «المذنب زین العابدین» (مربع)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 153گ، 18 سطر، اندازه: 5/12×5/19سم [ف: 24 - 81]
آغاز: بسمله. و هو المحل المتقوم بنفسه اي لا بذلک الحال کما وقع فی عبار کثیر من المحققین فلا یرد النقض؛ انجام: فیکون العد ایضا غیر متناهی اذ لو انتهی الی حد لا یقع فیه الحرک لم یکن غیر متناهی بحسب المد ایضا فتدبر.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ از ش 478 آستان قدس برمیآید که این نسخه هم حاشیه قدیم دوانی است؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 155گ، 17 سطر، اندازه: 2/ 9×15/4سم [ف: 1 - 232]
انجام: تمت الحاشیة القدیم للمولی ... محمد الدوانی قدس سره
خط: نسخ، بیکا، تا: پایان رجب قرن 11؛ محشی به نشان «منه قدس سره. م. 12 بسمع منه»؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج سرخ، 153گ، 25 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 215]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به نشان هاي «م، ج. منه جم» دارد. نیمه نخستین کتاب بیشتر از مانند آن در نسخه شماره 1451، نیمه دوم کتاب کمتر از مانند آن در نسخه 1451 است؛ تاریخ وقف: 1298؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 182گ، 19 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 215]
انجام: قوله قیل ماسماه موجوداً بالعرض الخ. الموجود بالعرض مثلا ماهو صادق ... و ذلک جار فی سایر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 303گ، 15 سطر (5/ 4×10)، اندازه: 7×13سم [ف: 4 - 215]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 64گ، 11 سطر، اندازه: 7/5×12/5سم [ف: 2 - 426]
خط: نسخ، کا: سلام بن حسین، تا: قرن 11؛ با یادداشت سال 1126؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 892]
آغاز: آغاز: قوله اي ... القو العاقلة المعقول اعم من الخاصة ... العاقلة ان الاول یشمل الحاضر بذاته ... وپس از آن محلقات لاري است بدین گونه: آغاز: قوله وفیه نظر لانه یجوز ان یکون. الخ. فیه نظر، لانها یخرج عن اجبارها بالحرک الدوری و ان لم یخرج بالتألیف؛ انجام: برابر1؛ و برابر
ملحقات از مبحث ماهیت دارد؛ خط: نستعلیق، کا: مسلم بن فخر بن شیرزاد گیلانی، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به نشان «عبداﷲ»؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج سرخ، 186گ، 12 سطر (4/5×9/5)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 4 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: کان الوصف اعتباریا او موجودا فی الخارج
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 128گ، 15 سطر، اندازه: 11×18/9سم [ف: 1 - 231]
آغاز: برابر؛ انجام: مثل ذلک لایسمی فسادا بل هو من قبیل المسامحات و تلک.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب، محشی با نشانه «منه»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 137گ، 19 سطر، اندازه: 5/10×1/18سم [ف: 1 - 231]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله اي یجب ان یقال الانسان لیس من حیث هو انسان الخ من البین ان الانسان ... اذ لو کان احد هما لم ینفک عنه بحسب هذا النظر.
خط: نسخ زیبا، کا: محمد بدیع خادم مشهدي، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاتب براي خویش استکتاب کرده، هر دو رساله را ناتمام رها کرده، مجدول، یادداشت خریداري این نسخه توسط پسر کاتب محمد شریف بن محمد بدیع که آن را پس از خرید وقف کرده با مهر «المتمسک بحبل اﷲ اللطیف محمد شریف» (مستطیل)، محشی با امضاء «منه»؛ واقف: محمد شریف بن محمد بدیع خادم مشهدي؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه اي، 22 سطر (6×17)، اندازه: 13×25سم [ف: - 66]
نخستین حاشیه اوست؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 594]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (5/5×12)، اندازه: 11×28/5سم [ف: 16 - 480]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
خط: نستعلیق، بیکا، تا: احتمالاً حدود اواخر قرن 11 و اوایل 12؛ فاقد دیباچه، محشی؛ واقف: محمد زهرائی، تیر 1350؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 200گ، 20 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 11 - 104]
آغاز: علیه مراده بالزیاد فی الجمل هو الزیاد بوجه ما الخ و فیه بحث اذ قوله و ذلک لیس معنا ثالثا؛ انجام: مناقش ظاهر هی ان ذلک خلاف ما ذهب الیه الشماون ذلک المقصود انه یصیر کلیا در فهرست با عنوان «حاشیه بر یکی از کتب کلامی» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچهاي مشکی، 208گ، مختلف السطر، اندازه: 13×18/5سم [ف: - 68]
آغاز: برابر؛ انجام: الا انهما مدفعان الغلط من المصنف تمت هذه الحاشیة الجلیل الجلالی ... بعون اﷲ تعالی.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد باقر الحسینی 1103» (بیضی)، «محمد اسماعیل بن محمد باقر الحسینی 1130»؛ تملک: محمد مهدي حسنی حسینی؛ جلد: تیماج جگري، 167گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 32 - 335]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج لیمویی، 330ص (284-613)، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 9 - 280]
فقراتی از آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ 2ص (129 - 130) [مختصر ف: - 292]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه، 218گ، 14 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 108]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
تا قسمتی از فلکیات است؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد رحیم قمی
متخلص به هجري پسر حاجی فتح اﷲ قاري، تا: محرم 1103ق؛ محشی با نشان «ج-ل» (مخفف جلال یا جمال)، نور (گویا مقصود قاضی نوراﷲ است) میرم (شاهد رمز میرداماد) جمالک محمود (یا) خواجه جمال الدین محمود و ملا جلال استرآبادي و نیز حاشیههایی از مؤلف؛ مهر: فرهاد میرزا؛ 451ص، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 118]
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه دهه سوم شعبان 1106ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 892]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی دفع الاخیر مناقش لطیف فتدبر (تم تم)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی1112ق؛ با دو سرلوح زرین، محشی با نشان «منه ره، ع اﷲ، عبداﷲ ره»، نسخه شاهانهاي است؛ تملک: محمد باقر هزار جریبی و پسرش محمد رضا و پسرش آغا عبداﷲ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 169گ، 18 سطر (5×10)، اندازه: 8×14سم [ف: 13 - 3069]
آغاز: برابر؛ انجام: بل الجسم قابل للتنصیف الی غیر النهایة کما یظهر علیک فی الطبیعیات انشاء اﷲ فاندفع الا یرادان و دفع الاخر مناقش لطیفه فتأمل تمت الکتاب.
که از آغاز تا اول طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1 شعبان 1114ق؛ محشی با امضاء «منه» «آقا حسین»؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج مشکی، 150گ، 15-19 سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 895]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1114ق؛ قطع: جیبی [نشریه: 5 - 594]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
تا حاشیه بر اوائل مبحث مزاج (اواخر فصل دوم از مبحث جواهر را) دارا است؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد معصوم حسینی رضوي، تا: 12 رمضان 1115ق، جا: اصفهان؛ در حاشیه صفحه 191 این نسخه مرقوم است: «من ههنا الی آخر الکتاب لیس فی اکثر الحواشی القدیمه و تدعی بالملحقات اللاریه» بنابراین تراوش خامه محشی تا اوایل مبحث فلکیات بوده و ملحقات باید از کمال الدین حسین لاري شاگرد محشی باشد، داراي دیباچه و حواشی محشی و هم از آقا جمال خوانساري را دارا است، مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 205گ، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 80]
آغاز: قوله و هو المحل المتقوم بنفسه، أي لا بذلک الحال کما وقع فی عبار کثیر من المحققین؛ انجام: برابر ملحقات
نام کتاب و مؤلف به استناد و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هادي بن سلیمان گیلانی، تا: 16 رجب 1117ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 44گ (1پ- 44ر)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 11 - 102]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
خط: نسخ خوش، کا: علی اکبر بن محمد صادق انصاري، تا: ربیع الثانی 1119ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 140گ، 20 سطر، اندازه: 18×21سم [ف: 1 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم استدل علیه بنمط آخر و اطال الکلام فیه علی ما هو دابه (تمت الحاشیة القدیمة).
از امور عام و جواهر و اعراض تا مبحث عناصر؛ خط: تعلیق، کا: محسن بن محمد طاهر، تا: سهشنبه 19 شعبان 1119ق، جا: قزوین؛ محشی از دوانی با عبارت «منه» و دیگران، مصحح؛ جلد: تیماج، 240گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 232]
آغاز: القسمین و الصفات السبعه لایوجد فی الاعراض اصلا و لا فی الجمادات افراد الجوهر و الکم و لایوجد فی الجوهر المجرد؛ انجام: علی قوله لما کان الواجب فاعلا بالاختیار لم یکن شی من معلولاته قد یما و الحاصل انه یلزم علی الاشاعر و من یحذو حذوهم کون بعض معلولاته قدیما و کونه موجبا بالنسب الی ذلک البعض و اما علی المصنف فلا قد تم مبحث الوجود و العدم تم فی ثامن شهر رجب المرجب فی سنه 1124.
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1124ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج سبز، 374ص، 15 سطر، اندازه: 22/5×28سم [ف: 10 - 908]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن سید حسین موسوي حسینی، تا: 11 ربیع الثانی 1132ق، جا: قودجان جربادقان؛ جلد: تیماج فرنگی قهوه اي،108گ (3پ-110پ)، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 44 - 1]
انجام: والمائل بحرکة بالحرکة القسریة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 17 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 222]
آغاز: برابر
انجام: و یرد علی الوجهین انا لا نسلم آه اقول الکیفیه لمحسوسه التی نسمیها بالحراره.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 246گ، 15 سطر (4/5×11)، اندازه: 12×21سم [ف: 7 - 259]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه جمادي الاول 1225ق، جا: تبریز؛ مصحح، محشی با نشان «م ن، ع ت، منه، 12 م د سلمه اﷲ»؛ جلد: تیماج قرمز، 192گ، 17 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 39 - 635]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1276ق [مختصر ف: - 282]
آغاز: قوله و هو المحل المتقوم بنفسه اي لابذالک الحال کما وقع؛ انجام: تمتالحاشیة الجلیل الجلالی القدیم ... فی المدرسة العلمیة المسماة بالاصفیه
بیکا، بیتا؛ شماره فصل 393؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن سرخ، اندازه: 10× 17/5سم [فهرست عراقی: 1 - 315]
آغاز: سواء کانت معقولات اولی اوثوانی اه اذا قیل بوجود المهیة؛
انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 192گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 84]
انجام: انما اعتبر فی الدلیل فی هذا الشق فمنع التماثل انما یکون بعد اختیار هذا الشق و ح یمکن منع تشابه الامثال فی حکم الوجود و العدم اذلا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه» و «علی تهرانی»؛ کاغذ: ضخیم شکري، جلد: تیماج قرمز، 284ص، 18 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 5 - 122]
بیکا، بیتا؛ 28 برگ ناقص؛ 28ص، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 92]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ملحقات
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ فاقد دیباچه و داراي خطبه مختصر از کاتب؛ محشی از مؤلف؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 254گ، 19 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 11 - 104]
انجام: اما لو قیل بان تلک الصور ساری فی کل جزء من المرکب یکون ذلک الجزء من البسایط.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مؤلف و لاري؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن خرمایی، 136گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 11 - 105]
آغاز: برابر؛ انجام: عند ذلک یتعکس التعجب فذلک مطلق الفرض. اقول ففی لون التفاوت فی ازمن الحرکات المفروض مستند الی القار بمعنی کونه مستقلاً فی تحدید الزمان.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاج آقا محمد مقدس اصفهانی، جلد: تیماج زرشکی، 200گ، 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف مخ: 2 - 702]
آغاز: و لا محدود فیه لان جزء الموجود انما یکون متقدما علیه بالوجود حیثما کان جزء له
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 247گ، 19 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 3 - 1487]
آغاز: لیس فی کلام الشارح اشعار؛ انجام: قوله فلا یصح الحکم علیه یصحه
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: نائینی؛ 64گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 81]
آغاز: برابر؛ انجام: الی ههنا بیان احکام العله الفاعلیه
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 81گ، 22 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 81]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 541]
آغاز: برابر؛ انجام: فاندفع الشک فظهر مقصوده و علم منه أنه یمکن أن یراد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی به نشان: «آقا حسین»، «منه»، «م ن»، «جلال»؛ جلد: چرم زرد، 22گ (43پ- 64پ)، 22 سطر، اندازه: 12/5×24سم [مؤید: 1 - 196]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله: قلنا الخ اقول: اذا ثبت ان ثبوت الشی للشیء فرع ...
در فهرست با عنوان «حاشیة کتاب فی الحکم» و ناشناس آمده. یبدء من بحث المعاد بعناوین «قوله - قال»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم مشکی، 107گ (3پ-109پ)، اندازه: 12×17/5سم [مؤید: 2 - 26]
با حواشی نظام الدین؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
بیکا، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 597]
بیکا، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 589]
انجام: و ما تحته بحرک الحرک الغریبة و اخري بمجموع الجوز هرو و المائل تحرکها الحرکة الغربیة ...
مشابه نسخه ش 203 این کتابخانه؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم مشکی، 235گ، 16
سطر، اندازه: 14×23سم [مؤید: 2 - 198]
خط: نستعلیق خوب، بیکا، بیتا؛ مذهب، با سرلوح [د.ث. مجلس]
بی کا، بیتا؛ محشی از محقق اردبیلی، آقا جمال خوانساري و دوانی [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: الی غیر النهایة کما سیظهر فی الطبیعیات فاندفع الا یرادان و فی دفع الاخیر مناقش لطیف فتامل تمت
بخش امور عامه کتاب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 211گ، 18 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: - 42]
ḥāšīyat-ul qadīma ‘alā š.-it tajrīd-il jadīd
دشتکی شیرازي، میرصدرالدین محمد،828-903قمري
daštakī šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425-1498)
وابسته به: حاشیة القدیمة علی شرح التجرید = حاشیة شرح تجرید؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
اهدا به: سلطان بایزید عثمانی و مولی ابن المؤید
بعد از حاشیه قدیم دوانی، صدرالدین محمد دشتکی شیرازي حاشیهاي بر حاشیه او نگاشت و اعتراضاتی بر او وارد ساخت و آن را به سلطان بایزید عثمانی و مولی ابن المؤید تقدیم نمود. این حاشیه به حاشیه قدیم صدر شهرت دارد. کلاً پنج حاشیه میان دوانی و صدرالدین دشتکی تألیف شده که سه حاشیه آن از دوانی است به نام حاشیه قدیم و حاشیه جدید و حاشیه اجد، و دو حاشیه از صدر دشتکی که به حاشیه قدیم و جدید شهرت دارد و این مجموعه را طبقات جلالیه و صدریه نامند. البته فرزند صدرالدین، غیاث الدین منصور پاسخی در رد حاشیهاي اجد دوانی نگاشت. این حاشیه اولین حاشیه صدرالدین محمد و حاشیه قدیم اوست. بر این رساله جز دوانی که ردي بر آن نوشت به نام حاشیه جدید، فرزندش غیاث الدین منصور نیز در تصحیح نظر پدرش در این رساله درباره نفس و هیولی بر آن حاشیهاي نگاشت که به نامهاي «النفس و الهیولی» یا «النفس و الصور و ...» خوانده شده است.
آغاز: صدر کلام ارباب التجرید و ختم مقال اصحاب التوحید حمد فرد تفرد بالابتداء و الانتهاء ... قوله هو العلم باحوال بالمبدأ و المعاد. اراد بالمبدأ کا ما یوجد اوله و یقابله منتهاه و آخره کما ان الاول بهذا المعنی منحصر فی الباري تعالی ...
انجام: و یلزم ان یکون السهمان ... فیه نظر اذ غایة ما لزم ان یتصل السهمان علی مرئی و ینفصلا علی مرآي آخر
[الذریعه 6/ 117؛ کشف الظنون: تجرید؛ احوال و آثار خواجه نصیر از مدرس رضوي 243؛ هدی العارفین 2/201؛ مجالس المؤمنین 100[
شرح و حواشی:
1- حاشیة الجدید علی شرح التجرید الجدید؛ دشتکی شیرازي، میر صدرالدین محمد (828-903)
2- حاشیة الجدید علی شرح التجرید الجدید؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
3- حاشیة الاجد علی شرح تجرید الاعتقاد؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
4- تجریدات الغواشی و تشییدات الحواشی = حاشیة الحاشیة الدوانیة الاخیر؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
5- تعلیقات علی الشرح الجدید للتجرید = النفس و الهیولی؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
6- حاشیة حاشیة شرح التجرید
آغاز: برابر؛ انجام: المتعلق بالجزء الثانی من المساف لایحصل الابعد الحرک المتعلق بالجزء الاول منه و هذا القدر کاف فتأمل و اﷲ الموفق.
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 9؛ با یادداشتی مورخ 977 که متن آن این است «من مستکتبات المحتاج الی الی رحم ربه المغنی نصر (یا نصیر) الحسینی عفی عنه فی شهر ذي القعده فی شهور سنه 977»، پایان این نسخه با نسخه ش 1755 مجلس (فهرست 5) متفاوت و گویا کامل تر است از آن؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز روشن، 288ص، اندازه: 9/5×16سم [ف: 7 - 93]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یتحرك الی غایة البعد عن المرکز فیقتضی طبعه، ان تقف طالبا لحرکته فوق الاجرام کلها، هذا کلامه و هو موید لما ذکرنا ان یتحرك فی اکثر المسافة ...
خط: نسخ، کا: علی بن عماد الدین، تا: 955ق؛ تملک: علی بن عماد الدین، احمد بن ملا محمد شافعی در قسطنطنیه «استانبول» به تاریخ جمادي الثانی سال 980ق، ابراهیم بن احمد بن ملا محمد، مشهور به «ابن ملا» در تاریخ 1004ق، محمد فضل اﷲ بن سید حسن رزاقی قادري حسنی حسینی علوي؛ دستنوشتهاي از مالک نسخه، ابراهیم بن احمد بن ملا عباسی شافعی حلبی اشعري آمده، که ایشان شرح تجرید قوشچی را با ملاحظه حاشیه صدرالدین دشتکی و جلال الدین دوانی بر استاد و پدر خویش، ملا محمد «ابن ملا» خوانده و در ربیع الاول 995ق آن را به پایان برده؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 177گ، 33 سطر (9×14)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 37 - 71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: حدود قرن 10، جا: ترکیه؛ مهر: «معتمد الدوله»، «الواثق باﷲ الغنی عبده محمد ابراهیم»؛ جلد: تیماج قرمز، 284ص، 18 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 5 - 122]
آغاز: برابر
تا مبحث اعراض را دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 23 شعبان 970ق؛ میرزا علی بن اسداﷲ سلطانیه وي اثنی عشري در پایان مینویسد: مشوق نوشتن این حاشیه میر صدرالدین محمد بود و ولی الدین مرتضی حسنی براي من نوشت و من آن را با نسخه دیگر تصحیح کردم، درحالی که از مفارقت استادم مولی عبدالعلی سلطانیوي محزون بودم؛ کاغذ: سپاهانی سفید و نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 272گ، 19 سطر(9/5×15/5)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 4 - 218]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 4 ذیقعده 1040ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج سرخ، 320گ، 21 سطر (7/5×13)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 4 - 219]
آغاز: برابر؛ انجام: الا ان مزیدا له معنی علی
بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 156ص (1-156)، 22 سطر (11×16)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 7 - 65]
آغاز: قال فیلزم ان یکون زمان الحرک فی الملاء التوفیق. قوله ضرورة؛ انجام: لجواز ان یکون کل ممتنع نوعاً منحصراً فی فرد در فهرست با احتمال یکی از حاشیههاي دشتکی دانسته شده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 87گ، 23 سطر (7×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 929]
آغاز: برابر؛ انجام: الاتري ان فی سطح الکر امر غیر منقسم اصلا و یتعین فیه عند ملاقاته مع السطح المستوي بامر غیر منقسم ملاق لمثله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 390گ،23 سطر(12×15/5)، اندازه: 9/5×18/5سم [ف: 4 - 218]
آغاز: برابر
بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: خشتی [ف: - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام: امر غیر متقسم ملاق لمثله من السطح
بی کا، بیتا؛ تملک 1292 ق دارد؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: آغاز و انجام: برابرتیماج قهوه اي، 257گ، 25 سطر (8/5×19)، اندازه: 13/5×23سم [ف: 4 - 319]
آغاز: برابر؛ انجام: و يقتضي طبعه ان يقف طافياً بحركته فوق
الاجرام كلها هذا كلامه و هو مؤيد لما ذكرناه. تم.
خط: نسخ، بيكا، بيتا؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج قهوه اي، 184گ، 19سطر، اندازه: 9 × 17سم [ف: 1-93]
آغاز: موجود پس از يك كلمه يي كه خوانده نمي شود: و ذلك لانهم اراد و يدلك ان في؛ انجام: مم اذ قدمر غير مره.
خط: نستعليق، بي كا، بي تا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف:
تقي مدرس رضوي، مهر 1323؛ كاغذ: نخودي، جلد: تيماج سبز، 282گ، مختلف السطر، اندازه: 12/5 × 24 سم [ف: 11-98]
آغاز: قال فيلزم ان يكون زمان الحركه في الملاء الرقيق ساعة هذا مم، ضرورة انه اذا اتحدت اه. قلنام لكن لاشك ان المعاوقة غير منحصرة في العلاء فيجوزان ينضم؛ انجام: و يجوزان لايكون لتلك الافراد علاقة باالوحدة و هو ظاهر فلايلزم خلاف الفرض ايضاً كون الممتنغ لاعلاقه له باالوحده مم لجواز ان يكون كل ممتنع نوعاً منحصراً في فرد.
در فهرست اين رساله با عنوان «ابطال الخلاء» بدون نام مؤلف امده است كه به قرينه هم هخواني آغاز و انجام آن با نسخه وزيري ش 1327تعيين شد؛ خط: نسخ، بيكا، بيتا؛ 21ص، 18سطر (7×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 1- 331]
ḥāšīyat-u qurrat-il ‘uyūn
نوري، علي بن جمشيد، - 1246قمري
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd ( - 1831)
وابسته به: قرة العيون فی اعز الفنون = مکنونة الکلمات؛ فيض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006)
حاشيه اي با عناوين «قوله، قوله» بر «قرة العيون في اعز الفنون» فيض كاشاني است. در آن از تفسير ملاصدرا ياد شده است. مطالب تحت عنوان «قوله» آمده است.
آغاز: بسمله قوله ان االله تجلي لعباده من غير ان رأوه و اراهم نفسه من غير ان يتجلي لهم اي ظهر لعباده و تعرف لهم و تبين من غير ان يرونه عيانا و اراهم نفسه عيانا من دون حجاب ... قوله حين قال الست بربكم اي ...
آغاز: برابر؛ انجام: و سر الله الذي تجلي به علي الاشياء كما قال صلي االله عليه و آله ان ذات الذوات.
بخشي از آن كتاب مي باشد (مبحث نفس ناطقه و ...)؛ خط: نسخ،
کا: زین العابدین عبداﷲ موغاري، تا: 1251ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: نخودي و شکري، جلد: تیماج مشکی، 18گ، 20 سطر، اندازه: /10×15سم [ف: 5 - 163]
آغاز: برابر؛ انجام: و بون بین الخلیف و من استخفله.
بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ ضمیمه نسخه ش 11436؛ 52گ [ف: 11 - 115]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله قوله (علیه السلام) ان ﷲ شرابا اه قال عز من قائل ... من کلی ظلمات الاعیانیه و یصرح.
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، عطف میشن مشکی، 15 سطر (6×12)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 2 - 509]
آغاز: برابر؛ انجام: ینتهی بسالکها الی کمال التحقق بصفات المعبودی بوجه الخلاف و بون بین الخلیف و من استخلفه
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ از عصرمؤلف؛ جلد: مقوایی عطف پارچه مشکی، 32گ، اندازه: 16×22سم [ف: 18 - 168]
ḥāšīyat-u qurrat-il ‘uyūn
وابسته به: قرة العیون فی اعز الفنون = مکنونة الکلمات؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
گزارشی نداده و فاقد سرآغاز است.
تهران؛ دانشسراي عالی-کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قری گرکانی؛ شماره نسخه: 13/23
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1246ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-644]
حاشیة قسم الثالث من مفتاح العلوم - حاشیة مفتاح العلوم
ḥāšīyat-u qiṣṣat-il mi‘raj
بیلی عدوي، احمد، 1141 - 1213 قمري
bīlī ‘advī, ahmad (1729 - 1799)
وابسته به: قصة المعراج؛ غیطی، محمد بن احمد (-984)
حاشیه توضیحی استکه بر «قص المعراج» داستان معراج حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)، با اشاره به اختلاف نسخ روایتها و بعضی از مطالب ادبی و نحوي. این فواید تقریر درسی عدوي میباشد که ابراهیم علی العمرجی الطهطاوي المالکی در درسهایش شنیده و تدوین کرده و روز پنجشنبه هفدهم شعبان 1190 در جامع معروف به المشهد به پایان برده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7892
آغاز: الحمد ﷲ الملهم للصواب و الصلا و السلام علی سیدنا محمد الناطق بالحکم و فصل الخطاب؛ انجام: و انما عبر بها لشبه هذه اللحال منه حین الاسراع و قل الزمن بالرؤی المنامی .
خط: رقاع، کا: طهطاوي، بیتا؛ جلد: مقوایی تیماج قرمز، 21گ، مختلف السطر، اندازه: 17×24سم [ف: 20 - 225]
hāšīye qasīde-ye borde
مازندرانی، علی بن محمد، - 1284 قمري
māzandarānī, ‘alī ebn-e mohammad ( - 1868)
وابسته به: الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة؛ قصید البردة؛ بوصیري، محمد بن سعید (608-696ق)
حاشیه بر قصیده مخمس کواکب دریة فی مدح خیر البریة از بوصیري.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17048/7
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 13؛ کاتب به احتمال قوي اکثر به خط خود مؤلف ملا سلیم علی متخلص به ساقی است بهویژه که در بسیاري از مواضع نسخه را ویرایش هم نموده است؛ جلد: چرم مشکی، 4گ (40پ- 43پ)، اندازه: 13×21سم [ف: 1/47 - 190[
hāšīye-ye qasīde-ye mohammad hāfez mašhūr be amīr ‘ez-od-dīn = š.-e tajvīd-e manzūm
حافظ مشهدي، محمد صادق بن محمد، ق10 قمري
hāfez mašhadī, mohammad sādeq-e-bn-e mohammad (- 16c)
وابسته به: تجوید منظوم = منظوم فی التجوید = الرموز فی التجوید؛ جوربدري، محمد بن بهاءالدین
آنچه در تجوید و ترتیل براي قاریان اهمیت داشته در قصیده محمد حافظ مشهور به امیر عز الدین جمعآوري شده و به لحاظ غایت اختصار آن، براي مبتدیان قابل بهره تمام نبوده است. محمد صادق در اجابت به درخواست گروهی کتاب حاضر را در توضیح و شرح قصیده مذکور نگاشته و در آن قواعد ساده و ابتدایی تجوید را به اختصار و با بیانی ساده شرح نموده است. (حبیب اﷲ عظیمی)
آغاز: هذا شرح تجوید الحمداﷲ رب العالمین ... اما بعد اي عزیزاناگه خواننده قران را اهم بود در تجوید و ترتیل در این قصیده در غایت اختصار محمد حافظ المشهور بامیر عزالدین ره جمع کرده اما چون مبتدیان از آن حظی تمام نمی یافتند ... التماس نمودند که حاشیه بنویس که تا بفهم نزدیکتر باشد
انجام: و بعضی گفته اند که واو ممدوده هوائی است یعنی و اویکه ما قبل وي مضموم باشد و نون ساکنه را آواز خیشوم بود و او را هیچ جایگاه نبود در دهن و او را خیشوم گیرند و این مخرج شانزدهم است.
]نسخههاي منزوي 1/79 و 86؛ فهرستواره منزوي 10/517]
.1تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10235/4
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 856ق؛ جلد: تیماج مشکی، 15ص ( 88- 102)، اندازه: 11×18سم [ف: 32 - 272]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 640]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: وجیه الدین بن اسماعیل بن عباس معلم شهرستانی، تا: 24 محرم 1002ق؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (43پ-50ر)، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 19 - 141]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 228]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... بدانک هر چه قاري را مهم تر بود دانستن وي امیر عزالدین محمد بن بهاءالدین الحوبریدي الحافظ در ین قصیده نظم کرده است؛ انجام: از عاقلی و فهم کن تا بیابی در همه قران طریق مستقیم نسخه شامل شرح 29 بیت از اول قصیده است و در عبارات شرح اندکی به زیادت و نقصان با نسخه 28456؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 5گ، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 23 - 107]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر دو جانب مخرج است و روایت از امیرالمؤمنین عنر بن الخطاب رضی اﷲ عنه تمام شد فی التاریخ ثلثه و عشرون شهر ذیحجه تم
کاتب تا مخرج ششم از مخارج حروف را نگاشته است؛ خط: نستعلیق خوب، کا: معظم، تا: 23 ذیحجه 1102ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1381؛ کاغذ: نباتی کشمیري، جلد: تیماج سبز، 6گ، 14 سطر، اندازه: 4/ 11×4/ 21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 338] و [ف: 23-107]
آغاز: بسمله، سپاس بیعد و ثناي بیحد شایسته معبود یست که انسان را بخلقت؛ انجام: برابر
نام مولف به استناد فهرستواره 10 /517 تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ظاهراقرن 13؛ از صفحه 18 تا 22 جدول تسویه البیوت علی عرض، در این مجلد دو نسخه چاپی نیز وجود دارد یکی «مضیء الاعیان فی اظهار اسامی ائمه الاطهار» دیگر رساله «عروض امیرزاده جهانگیر»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 8گ، 15سطر (5/7×13)، اندازه: 5/10×17سم [ف: 6 - 865]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1262ق؛ مهر: «یا حسن التجاوز» (بیضی)، «عباس بنی صدر»؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (7پ-12پ)، 18 سطر، اندازه: 8×14/5سم [ف: 33 - 672]
آغاز: برابر
نام مؤلف به استناد فهرستواره 10/ 517 تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد عیسی نوري، تا: جمادي الاول 1263ق؛ 9گ (64-72)، 16 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 730]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن میرزا مهدي قاضی بن قاضی، تا: جمعه 20 رجب 1298ق؛ ضمیمه نسخه ش 18330؛ واقف: مهرداد بوستانی، 1370ش؛ کاغذ: نخودي فرنگی، 16گ، 12 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 23 - 106]
کا: محمد حکیم بن عبد الوکیل، بیتا؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 9گ (16-24)، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 1164]
آغاز: برابر؛ انجام: اما لا علامت لا وقف علیه است که کسی به این موضع وقف نکرده است و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصهفانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 11گ (256پ-266پ)، 14 سطر (6×11/5)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 12 - 183]
حاشیه قواعد - الاقرار
حاشیه قواعد - تحریر التحریر
ḥāšīyat-u qawā‘id
نامعلوم:
خط: نسخ، کا: شمس الدین محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: قرن 9؛ 2ص (361-362) [ف: 5 - 111]
خط: نسخ، کا: محمد مقیم، تا: 1093ق [الفبائی ف: - 207]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
ḥāšīyat-u qawā‘id-il aḥkām
بیضاوي، عبداﷲ بن عمر، - 685 ؟ قمري
beyzāvī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘omar ( - 1287)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرف (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف ( 648-726)
قاضی بیضاوي بر سخنی از علامه حلی در قواعد تعلیقهاي نگاشته و بر وي اعتراض کرده است. علامه حلی آن اعتراض را پاسخ گفته و براي قاضی فرستاده است.
آغاز: بسمله، قیل کتب القاضی البیضاوي علی تحت قول العلامه فی القواعد و لو تیقنهما متحدین متعاقبین ما صورته یا مولانا جمال الدین ادام اﷲ تعالی مفاضلک انت امام المجتهدین فی علم الاصول و قد تقرر فی الاصول مسئل اجماعیه هی ان الاستصحاب حجه و لم یظهر دلیل علی رفعه فمعه لا یبقی بل یصیر خلافه و هو الحجه ... فاجاب المصنف بقوله وقفت علی ما افاده مولانا الامام العالم ادام اﷲ فضائله و تعجبت من صدور هذا الاعتراض عنه فان العبد ما استدل بالاستصحاب بل استدل بقیاس مرکب ... و العبد انما قال اي عقل حکمه ...
انجام: و العبد انما قال اي عقل حكمه... و انفذه الی شیراز فاستحسن هذا الجواب.
شرح و حواشی:
1- الرد علی حاشیة القواعد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648- 726)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد مومن استرآبادي، تا: 1040ق؛ محشی از شیخ علی و ایضاح الفوائد؛ وقف از وصیت حاجی کلبرضا با تولیت محمد بن عبدالصمد با مهر «یامحمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 1ص، 19 سطر، اندازه: 20×25 سم [ف: 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق؛ کاغذ: فرنگی شکري رنگ، جلد: تیماج مشکی، 1گ (26ر-26پ)، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 22 - 262]
ḥāšīyat-u qawā‘id-il aḥkām
شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمري
šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334 - 1385)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
[مقدمه غایة المراد، تحقیق جناب حجة الاسلام آقاي رضا مختاري.]
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1026/1
آغاز: قال فی انواعها، اي انواع الطهارة، اراد بیان انواعها فعرفها تعریفا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 93گ (1پ-93پ)، اندازه: 15/5×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 130]
ḥāšīyat-u qawā‘id-il aḥkām = al-ḥāšīyat-un najjārīya
ابن نجار، احمد بن نجار، ق9 قمري
ebn-o najjār, ahmad ebn-e najjār ( - 15c)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرف (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیه مختصر و مهمی است بر «قواعد الاحکام» علامه حلی با عناوین «قوله، قوله» استاد دانش پژوه در توصیف نسخه دانشگاه تهران مرقوم داشتهاند: جمال الدین احمد بن النجار شاگرد شهید اول که نسخهاي از قواعد علامه حلی را در 823 نوشته و پیش از 835 درگذشته بود حاشیهاي بر همین کتاب نگاشته و همین است که به «حاشیه نجاریه» نامبردار است و پاره اي از آن با نشانه «نجاریه» در هامش قواعد چاپ 1315 (از نکاح تا پایان) دیده میشود (الذریعه 6: 169 و 172). از سنجیدن نسخه ما با آنچه در چاپی آمده برمیآید که این دو درست یکی نیستند و چاپی هم در شماره حاشیهها و هم در خود حاشیهها افزوده دارد و از آغاز تا عطایا هم که در نسخه ما هست در چاپی نیست بهجز یک حاشیه ( درباره عبارت لوضم التبرد) که در نسخه ما (گ 3ر) آمده و همان است که در ص 10 چاپی با نشانه «12» دیده میشود ولی این دو در پایان یکی نیستند. در پایان هم در نسخه ما بندهایی است که در چاپی نیامده و بندي که در هر دو هست (قوله و لوبان اسیراً ضمن الدی) هم در چاپی افزوده دارد و دو سه بند در چاپی هست که در نسخه ما نیست. پس گفتار افندي در اینکه دو حاشیه نجاریه و شهید یکی هستند درست نیست و همین اندازه میدانیم که در نجاریه از حاشیه شهید بهره برده شده است و میتوان گفت که نسخه ما همان حاشیه شهید است که در نسخه قواعد ابن نجار بوده (پایان نسخه ما) و او گویا با افزایش و کاهش و گسترش در این حاشیه استاد «حاشیه نجاریه» خود را نگاشته است. (دانش پژوه)
علامه طهرانی در جاي مختلف الذریعه و طبقات توضیحات گوناگونی درباره این کتاب مطرح کرده است. از جمله مینویسد: «احمد بن النجار، جمال الدین، کان من أجلاء تلامیذ الشهید ... و له الحواشی النجاری علی القواعد ... مشحون بتحقیقات الشهید و افاداته، طبع أکثرها علی هامش القواعد 1315. و طبعت جمل من هذه الحاشیة مع القواعد فی 1315، و قد یقال لها الحواشی النجاریة.
-الحاشیة علی القواعد، للشیخ جمال الدین احمد بن النجار من
أجلاء تلامیذ الشیخ الشهید.
آغاز: بسمله. الحمدالله رب العالمين و الصلوة علي أشرف المرسلين محمد و عترته الطاهرين، و بعد فاني لما وقفت علي كتاب قواعد الاحكام، التي هي بخط الشيخ الفاضل جمال الدين احمد بن النجار قدس االله روحه و نظرت في حاشيتها بخطه لمعأ مترجمة عن مكنون أسرارها و معربة لمعجم اظهارها و كاشفة لقناع أستارها، فرأيت أن أونس وحشتها بجمع شملها وارد غربتها بضمها الي شكلها و لأنها اذا كانت في وطن جامع مصون و مسكن واسع مأمون كان أسعد لمن يريد المجالسة لفوائدها و المناقشة في شرف موائدها ... قوله رافع درجات العلماء و مفضل مدادهم علي دماء الشهداء و جاعل اقدامهم و اطية، علي أجنحة ملائكة السماء. اشارة الي ما ذكره ابن بابويه ان علي بن [ابي] طالب ... كتاب الطهارة الكتاب اسم لما يجمع المسائل المتحدة بالجنس المختلفة بالنوع
انجام: قوله في الوصية وقاك كل محذور، أي صرف عنك. قوله لخصت لك لب فتاوي، لب الشئ هو خالصه ... قوله و طريق السداد، هو اصابة الحق. هذه آخر ما وجد من الحواشي علي قواعد الشيخ جمال الدين احمد بن النجار
[مشارع عربی 290؛ الذریعه 6/ 169 و 172 و 7/ 111 و 14/ 22؛ اعیان الشیع 3/ 194؛ دایر المعارف تشیع 1/ 373؛ ریاض العلماء 1/ 234؛ الضیاء اللامع فی القرن التاسع 11-12؛ غای المراد فی شرح نکت الارشاد، مقدم التحقیق؛ 1/ 127-138؛ موسوع مؤلفی الامامیة؛ 5/ 358؛ الشهید الاول حیاته و آثاره: 159-166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن ابراهیم فقعانی، تا: چهارشنبه 15 ذیقعده 851ق؛ مصحح؛ تملک: دکتر حسین مفتاح؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 390ص (1-390)، 19 سطر (8×12)، اندازه: 13×19سم [سنا: ف: 2 - 59]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1/ 221
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 229]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1343 عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 85]
آغاز: «د» هذا التعریف صادق علی العزم فانه لما لم یشترط فیه المقارن کان اعم من النی و العزم ... «ز» هو منقوض فی عکسه بنی الاحرام و الصیام و جوابه هما توطین النفس و التوطین ایجاد. قوله و هی شرط الی آخره هنا سؤال و هو انه حکم بان النی من الافعال بادیا ثم حکم بکونها من الشروط ثانیاً و ذلک متناف و جوابه من وجوه (درباره: النی و هی اراد ایجاد الفعل علی الوجه المأمور به شرعاً و هی شرط - از فصل 4 مقصد 3 کتاب الطهار قواعد ص 9 چاپی؛ انجام: قوله: بالفاظ مختصر و عبار محرر اشار الی هذین المعنیین. قوله: و طریقه السداد. هذا آخر ما وجد من الحواشی. [علی قواعد الشیخ جمال الدین احمد بن النجار قدس اﷲ نفسه و روح رمسه و نقلت من (نسخ) بخط المزیدي (1) نقلها من (نسخ) ذکر کاتبها نقلها کما وجدها بخطه و کا (ن) فیما من علا (م) اواس(ط) فهو من خطه ك (ذا) و الحمدﷲ و الصلوة(علی) خیر خلقه (محمد) و آله (این بند در حاشیه نسخه است و فرسوده شده و رفته و آنچه میان دو کمانه گذارده ام بگمان خوانده ام) فرغ العبد ... (یک کلمه خوانده نشده) محمد بن عبدالعلی بن هاشم الحسینی من نسخها علی عجل فی الکرك یم عبداﷲ غر شوال من سن اربع و ثمانین و ثمانمائة.
خط: نسخ کهن، بیکا، تا: آغاز شوال 884ق؛ در گ 1پ یک صفحه است از جامع الفوائد حلی و حاشیه شهید در 2ر است تا 196پ، در گ 197 و 168 هفت بند است از حاشیه محقق کرکی بر قواعد با نشان «ح ل» و در پایان نخستین دارد «هذا الحاشیة منقول من شیخنا الشیخ علی ابن عبدالعال اطال اﷲ بقاه» و در پایان آورده: «من املاء شیخنا عبدالعال دام ظله و من منقوله» در سومی دارد «من املاء شیخنا سلمه اﷲ تعالی» و در هفتمین مانند اینها، در 103پ هم دارد «حاشیة من قواعد بن عبدالعال: من ان الوکیل امین «...، این نسخه با عنوان «قوله» و در آغاز شوال 884 به پایان رسیده و از روي نسخه مریدي نوشته شده، گ 2ر-196پ خط دارنده نسخه محمد بن محمد باقر حسینی عرب و همچنین مهر «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» و خط محمد اقدس ابن علم الهدي که نسخه را در سپاهان در ذیحجه 1037 یا 1307 بیتهاي 3000 دینار خریده است در 1ر دیده میشود، در صفحه عنوان به خط دیگري دارد «هذه الحاشیة علی قواعد الملام اما من مصنفات الشهید الاول و اما من مصنفات الشهید الثانی» و به خط دیگري دارد «حاشیه قواعد شیخ علامه حلی من اول القواعد الی آخره» در صفحهاي که از جلو از بسته شدن برگ ها به دست
میآید دارد: «حاشیة علی قواعد العلامه و یکون لاحد الشهیدین»، همچنین در چنین صفحهاي که در بالاي برگها به دست می آید دارد «حاشیه قواعد علامه و الحاشیةاما للشهید الاول او للثانی»، در حاشیه 2ر به خط نستعلیق تازهاي دارد «چندین قرینه یافته شد که معلوم شد که حاشیه قواعد از شهید اول است اعلی اﷲ مقامه و همین است که مسمی به حاشیه نجاریه است و در جامع المقاصد مکرر نقل میفرماید از این حاشیه»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا و گردش تیماج، 198گ، 19 سطر (10×14)، اندازه: 13×18سم [ف: 6 - 2194]
آغاز: برابر؛ انجام: لاشتراکها المقصود ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، 70گ، 17 سطر (9×12)، اندازه: 13×17سم [ف: 3 - 928]
خط: نسخ خوش، کا: عبدالفتاح کاشانی، تا: پنجشنبه 5 جمادي الاول 1024ق؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: - 1318]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و قد لخصت لک لب فتاوي أبی خالص التلخیص بعد هو الشرح و الایضاح و قد یقال علی حذف الزواید و الاتیان بالفوائد ... قوله علیک ملازم العلماء روي ان اﷲ تعالی أوحی الی ا رض ... أو ضعه علی اللسان خاص فهذا آخر ما وجد من هذه الحواشی المبارک و الحمد ﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 14 رمضان 1083ق؛ مصحح، پس از اتمام حواشی مسألهاي فقهی درباره طلاق حامله در دو برگ درج شده به امضاي «ابی القاسم علی بن بحر»، همو مدحی که درباره ابن فهد گفته را متذکر شده که متأسفانه نسخه از اینجا افتادگی دارد؛ جلد: تیماج مشکی، 342گ، 22 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 1 - 219]
ḥāšīyat-u qawā‘id-il aḥkām
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمري
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیه مختصري است بر کتاب «قواعد الاحکام» علامه حلی با عناوین «قوله، قوله» که کتاب «الوصیة» آن به روز شنبه 26 صفر 928 پایان یافته است. این حاشیه را قبل از «شرح قواعد» معروف به «جامع المقاصد» نوشته است.
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدﷲ العلی الکبیر الحکیم الخبیر العلیم القدیر الذي خلق الخلق بقدرته. الخ ...
[الذریعه 6/ 171]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی الاقل و الی هنا و جد بخطه طاب ثراه و جعل الجنه مثواه تمت و الحمد ﷲ علی الاتمام.
جزء اول آن از ابتداي طهارت و نجاست تا اوایل نماز؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن10؛ کاغذ: هندي، جلد: مقوایی، تیماج مشکی، 359گ، 21 سطر (6×12)، اندازه: 12×20سم [ف: 10 - 409]
آغاز: علیه نسیمات القبول و یفور من فور المرحمة
خط: نسخ، کا: عبدالکاظم بن نور الدین، تا: دوشنبه 8 جمادي الثانی 928ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، چهار برگ آغاز از اصل نسخه نیست، پس از کتاب چند صورت اقرار به تاریخ 974 نوشته شده؛ جلد: تیماج مشکی، 192گ، 25 سطر، اندازه: 18×26/5سم [ف: 10 - 363]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله المقصد الثالث فی الاقرار و فیه فصول الاول فی أرکانه و فیه مطالب؛ انجام: یدل علی ان التصرف بعد الموت.. و قد کمل النصف الاول.. و فرغ من تسویده مؤلفه العبد الفقیر.. از اقرار شروع تا به وصیت و این قطعه پایان نیمه اول حاشیه است که روز شنبه 26 صفر 928 به انجام رسیده است؛ خط: نسخ، کا: حسین بن ابراهیم کاظمی، تا: پنجشنبه 19 جمادي الاول 936ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، مقابله شده با نسخه اصل؛ تملک: محمد باقر بن محمد بن زین علی تبریزي، محمد مؤمن تبریزي، محمد باقر سبزواري (محقق سبزواري)، شاه حسین احمد محمد فراهانی؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین» (بیضی)، «عبده محمد صادق بن محمد حسین الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 241گ، 23 سطر، اندازه: 5/14×21سم [ف: 3 - 131]
از آغاز کتاب تا پایان احکام نماز جماعت؛ خط: نسخ، کا: محمد اوالی از دوستان شیخ حسین بن عبد الصمد حارثی همدانی، تا: یکشنبه 25 رمضان 962ق؛ مصحح، محشی با نشانی «ب ه-»؛ تملک: محمد ابراهیم بن محمد معصوم حسینی به تاریخ جمادي الثانی 1240 و مهر «صراط علی حق نمسکه عبده الراجی محمد ابراهیم» (مربع)، بهاءالدین محمد و مهرهاي «لک البهاء یا بهی» (بیضی) و «یقینی باﷲ یقینی عبده بهاء الدین محمد» (دایره)؛ جلد: تیماج سبز، 240گ، 23 سطر، اندازه: 17×24/5سم [ف: 12 - 104]
آغاز: له بنصیب و لدیه فان مراده الوصی بمثل النصیب لانه ذکر فی الوصی بالنصیب احتمالین
نیمه اول کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن صدر الدین محمد سمنانی، تا: دوشنبه 2 شوال 965ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 234گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 13 - 364]
آغاز: قوله المقصد الثانی فی الاقرار و فیه فصول الاول فی ارکانه و فیه مطالب؛ انجام: و کمل بکماله النصف الاول من الشرح بمعون اﷲ تعالی و توفیقه و یتلوه بمشی اﷲ تعالی النصف الثانی کتاب النکاح.
از اول کتاب اقرار تا کتاب وصیت؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن ضیاء الدین محمد غفاري کاشانی، تا: 15 رمضان 977ق؛ مصحح، محشی، این نسخه به سال 981 با نسخهاي دیگري که تاریخ آن 932 بوده در نجف مقابله شده؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ الغنی رفیع الدین محمد الحسینی الموسوي» (کروي)، «الراجی الی اﷲ، الحسن بن رسول» (مربع)؛ واقف: کاظم، به تاریخ 21 جمادي الثانی 1098 با مهر «افوض امري الی اﷲ عبده الراجی محمد کاظم» (بیضی)؛ 23 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 159]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1251
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 76]
کتاب طهارت و صلاة؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن شمس الدین حسینی، تا: شنبه سلخ ربیع الاول 980ق، جا: دلیجان؛ مصحح؛ تملک: محمد رضا الخادم، محمد شفیع بن محمد رضا خادم مشهدي؛ جلد: تیماج مشکی، 151گ، 27 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 26 - 38]
آغاز: برابر؛ انجام: بعدم اجتماع شرایط المانعة ..
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد رضی بن محمد علی؛ اهدایی: حاج وزیري؛ واقف: محمد ولی میرزا، 1243؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی با کاغذ ابري سبز و سفید، 250گ، 21 سطر (15×18/5)، اندازه: 21×26سم [ف: 1 - 386]
آغاز: قوله و الاحتکار علی رأي بل الاصح تحریمه بل الاخبار یدل علیه قوله و هو حبس الحنط الخ و فی روای و الزیت؛ انجام: و نحو ذلک فهو داخل و الظاهر ان ما أعد لدفع البرد الشدید فی زمانه ملحق بساتر العور
کتاب المتاجر؛ خط: نستعلیق، کا: مقصود علی بن سرافراز قاضی دماوندي، تا: 19 ذیحجه 1021ق؛ مصحح، با امضاي بلاغ؛ جلد: گالینگور قرمز، 5گ (121ر-125پ)، اندازه: 21/5×31سم [محدث ارموي مخ: 2 - 584]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادي بن اسماعیل جیلانی، تا: 20 ذیقعده 1120ق، 64 برگ پایانی به خط اوست و اصل نسخه از قرن 11 است؛ مصحح، محشی به نقل از کتابهاي: ذکري و برخی با رمز «ام» و حاشیهاي به خط میرداماد با امضاي «م ح ق»؛ مهر: «عبده حسین بن محمد الحسینی» (بیضی)، «الواثق باﷲ الغنی محمد حسین الحسنی الحسینی» (مربع)، «افوض امري الی اﷲ عبده احمد» (مربع)، «ابوالقاسم بن محمد حسین» (بیضی)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین ابن محمد حسین ابوالقاسم» (مربع)، «یا معین من لا معین له» (مربع)؛ تملک: محمد معین بن محمد فصیح با مهر «یا معین من لا معین له» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 204گ، 25 سطر، اندازه: 5/18×5/25سم [ف: 28 - 15]
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی احمد خان، تا: جمعه 21 ربیع الثانی 1233ق، به پاس خاطر ملا محمد علی صاحب؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 209گ (1پ-209پ)، اندازه: 23×31/5سم [ف: 20 - 276]
آغاز: الحمد ﷲ و الصلوة علی رسوله محمد و آله قوله فان السهو کالطبیع الثانیة، انما قال: لان الطبیع امروجودي و السهو امر عدمی، لانه زوال المعنی عن الحافظة؛ انجام: و صفتها فی التحریم صورتها لان التعبد فی النی بقصد معنی الامور ... از اسباب الوضوء تا اواسط بیع؛ خط: نسخ نازیبا، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 85گ (2پ-86پ)، 20 سطر (11×13)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2 - 187]
آغاز: الحمدﷲ و الصلوةعلی رسوله محمد و آله. قوله: فان السهو؛ انجام: بل یتخالفان فی هذه الصور سواء اختلفا فی الثمن أولا، بخلاف البواقی
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ تملک: مرتضی محسنی؛ جلد: چرم سبز، 182گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [مؤید: 1 - 348]
آغاز: جزء دوم - بسمله و به نستعین - الفصل الثالث فی الکسوف - قوله الاولی للهبه و هی رکعتان - المراد بللهبه فهیه صلوةالکسوف.
جزء سوم - بسمله و به نستعین - الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب المناجر هی جمع متجر؛ انجام: جزء دوم - و ان خلل القول بطریق اشد - تم الجزء الثانی من حاشیة القواعد من تألیف الفال الکامل شیخ علی بن عبدالمعالی رحم اﷲ تع علی ید العبد محمود بن نظام الملک الشریف الطهرانی ... فی مشهد ثامن الائمه.
پایان جزء سوم - هذا الحکم الا اذا کان القطع بالجنای فقط فالعبار غیر جید و الحکم غیر معتبر. شامل جزء دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن نظام الملک، بیتا، جا: مشهد رضوي؛ محشی؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: تیماج مشکی، 156گ، 27سطر (12×18)، اندازه: 18×24سم [ف: 2-36]
آغاز: البایع لها اذ لایجب علیه قبولها و ما اشبه هذه بمسألة ما اذا اختلطت اللقطه المبیع من الخضر اوات بالمتجدد منها؛ انجام: فعلی هذا ما لایجوز السلم فیه لایجوز بیعه بالوصف ... عینا
شخصیته تقبل الوصف و ینضبط باستقصاء الاوصاف الموجب للتفاوت کلها قسمتی از کتاب البیع؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 56گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×26سم [ف مخ: 2 - 738]
آغاز: بسمله، کتاب الطهار الکتاب لغ فعال من الکتب و هو الجمع و منه کتبت القری اي جمعتها و هو هنا یحتمل ان یکون مصدراً بمعنی المفعول کالخلق بمعنی المخلوق؛ انجام: وفی اطلاق کونه ذلک صلاة علی الجمیع توسع و انما وجب ذلک لتوقف الواجب علیه والمروي ان النبی
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 75گ، 19 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 3 - 1538]
ḥāšīyat-u qawā‘id-il aḥkām
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمري
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرف (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیه استدلالی نسبتاً مفصلی است بر جاهاي مشکل کتاب «قواعد الاحکام» علامه حلی. این حاشیه تا کتاب تجارت نوشته شده است.
آغاز: قوله، المقصد الثالث فی احیاء الموات قال فی التحریر الموات ما لا ینتفع به
خط: نسخ، کا: سیف اﷲ بن کمال الدین علی بن محمد، تا: 1 ربیع الاول 952ق؛ این نسخه به یک واسطه با نسخه مؤلف مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی تیماج سبز، 136گ، 25سطر (12/5×17/5)، اندازه: 1/58×25سم [ف: 3 - 993]
آغاز: دال علیه ایضا و کلام اهل اللغة کایناً فیه ان لم یدل علیه؛ انجام: علی الانتفاع به لا ملک رقیقه کما ... فی الدروس
توضیح: نام مؤلف با توجه به مطابقت انجام نسخه با نسخه مرعشی 1 /4242 معین گردید. از کتاب طهارت تا احکام العقد من کتاب البیع؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد بن حاجی نظر، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 110گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [اهدائی رهبر: 3 - 234]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 و 11 [نشریه: 6 - 343]
آغاز: فاعلم ان العلام نصیر الدین القاشی قد اورد علی تعریف المصنف عشرین ایرادأ واکثرها فی غای الجود والمحققین السعید الشهید ردها الی سبع عشر واجاب عنها باجوب متکلف غالبأ و نحن نشیر الیها و الی مافیها ونکلمها بما یمکن وروده علی التعریف طرداً و عکساً حاشیهاي از شهید ثانی بر تعریف طهار ازکتاب قواعد؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد مومن استر آبادي، تا: 1040ق؛ محشی به حواشی مفصل از شیخ علی و ایضاح الفوائد؛ وقف از وصیت حاجی کلبرضا با تولیت محمد بن عبد الصمد با مهر «یامحمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ ساده، 19 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 120]
آغاز: الحمدﷲ علی نعمه ... و بعد فهذه تعلیق خفیف المؤن کثیر المعون علی حل بعض مشکلات القواعد؛ انجام: الا أن ملک العبد علی القول به علی تسلطه علی الانتفاع به لا ملک رقبته کما قال فی الدروس.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1227ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 83گ (1پ- 83ر)، 23 سطر، اندازه: 5/14×20سم [ف: 11 - 239]
بیکا، بیتا؛ با خط السید حسین ابن حیدر کرکی عاملی به تاریخ ربیع الاول 1015 [دلیل المخطوطات: 1 - 104]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 18×4/ 27سم [رایانه]
ḥāšīyat-u qawā‘id-il aḥkām
مازندرانی، محمد هادي بن محمد صالح،- 1120 قمري
māzandarānī, mohammad hādī ebn-e mohammad sāleh ( - 1709)
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726)
در آن عبارت «لفخر المحققین فی شرح هذا المقام» و «المصنف فی المختلف» دیده میشود و حاشیه بر مبحث میراث است. مؤلف کتاب فرایض را در 5 ربیع الاول 1116ق و بخش دیگري از این حاشیه شامل کتاب الایمان تا احکام المهر از نکاح را در 23 رمضان 1118ق به پایان رسانیده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي اورثنا الارض نتبوا منها حیث نشاء ... قوله کتاب الفرایض الفریضه مشتق من الفرض بمعنی التقدیر
[الذریعه 6/ 172؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 414]
آغاز: برابر؛ انجام: عشرین دینارا و نصف لقد فرغت من تسوید هذا المجلد فی خامس شهر ربیع الاول من شهور سنة 1116 ... و
انا المحشی ... ابن محمد صالح المازندرانی محمد هادي ... المعصومین قد اتفق الفراغ من تنمیقها ... فی یوم السبت سابع عشر شهر شوال ... سن ثامن عشر و مائ بعد الالف ... اکرم التحیة.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 6 ربیع الاول 1116ق؛ اصل خط آقا محمد هادي که از تسوید آن در 5 ربیع الاول 1116 و از پاکنویس آن روز شنبه 17 شوال 1118 بیاسوده، محشی به حاشیه «منه مدظله العالی»، کلیشه این نسخه در ریحان الادب (6/ 363 )
دیده میشود؛ تملک: محمد مهدي بن رضی الدین محمد هروي است مورخ 1118، محمد باقر بن محمد تقی موسوي در 1249؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 103گ، 15سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 8 - 438]
آغاز: برابر؛ انجام: ثمانیه و نصف و ربع سدس و اذا جمعت الحصص وافق عشرین دینار او نصفاً لقد فرغت من تسوید هذا ...
کتاب الفرایض؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 5 ربیع الاول 1116ق؛ محشی با امضاي «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج حنایی، 81گ، 19 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 3 - 1539]
مشتمل بر کتاب الایمان و کتاب الصید و الذبائح و کتاب العتق و احکام مهر از کتاب النکاح میباشد که همه این قسمت به سال 1118 نگاشته شده و احکام مهر دو مرتبه تکرار شده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، در حاشیه اضافه شده؛ جلد: تیماج قرمز، 189گ، مختلف السطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 12 - 108]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی مازندرانی، تا: 1116ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: پارچهاي، 16 سطر (6×13)، اندازه: 12×18سم [الفبائی ف: 207]
ḥāšīyat-u qawā‘id-il aḥkām
وابسته به: قواعد الاحکام فی معرف (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
غیر همانند:
آغاز: الرابع ینتقض فی طرده بابعاض الطهارة ...
حاشیه بر قواعد الاحکام علامه حلی است. مؤلف آن شناخته نشد.
از حاشیه شهید بر قواعد یاد میکند. طهارت تا بیعة؛ بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز؛ به اندازه معالم الاصول است؛ قطع: رقعی [اهدائی ف: - 108]
آغاز: غیر واجب اجماعاً و فی التأیید به نظر من حیث تغیر الاسلوب فی الشرطی الاخیرة
قطعهاي از کتاب طهارت این حاشیه آمده و استدلالی متوسط میباشد با نقل گفتههاي فقهاي قدیم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح رازي، تا: 1188ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 53گ (69ر-121پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 14 - 208]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و الصلا و السلام علی سید المرسلین محمد النبی و علی آله؛ انجام: سبق هذا علی فعل الجمعه قد انتهی هذه الجمل الکلام.
حاشیهاي است استدلالی بر «قواعد الاحکام» علامه حلی. حاوي طهارت و صلابه این شرح: کتاب الطهارة: مقصد 1. الطهارة، مقصد 2. المیاه: فصل 1) المطلق، 2) المضاف و الاسار، 3) التطهیر، 4) احکام المیاه، مقصد 3. النجاسات: فصل 1) انواع النجاسة، 2) احکام النجاسة، مقصد 4. الوضوء: فصل 1) افعال الوضوء، 2) المندوبات، 3) احکامه، مقصد 5. غسل الجنابة، مقصد 6. الحیض: داراي دو فصل، مقصد 7. الاستحاضه، مقصد 8. النفاس، مقصد 9. غسل الاموات، مقصد 10. التیمم؛ کتاب الصلاة: مقصد 1. المقدمات: فصل 1) اعدادها، 2) اوقاتها، 3) القبلة، 4) لباس المصلی، 5) المکان، 6) الاذان و الاقامه، مقصد 2. افعال الصلاة، فصل 1) القیام، 2) النیه، 3) تکبیر الاحرام، 4) القراءة، 5) الرکوع، 6) السجود، 7) التشهد، 8) التروك؛ مقصد 3. باقی الصلوات: فصل 1) صلا الجمعه، المطلب الاول: فی الشرایط، المطلب الثانی: فی مهیتها و آدابها، 2) صلاة العیدین؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 248گ، 24سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: 20 - 159]
آغاز: قوله فی عد ذونار الوضوء موالیا لواخل بها فالاقرب الصح و الکفای المراد بالوضوء ... اذا تقرر ذلک فقد فرع المصنف علی القول بصح الوضوء وجوب الکفار و به صرح الشارحان و زاد ولد المصنف تفصیلا؛ انجام: قوله نعم بشرط عدم تجدد حدث اکبرا و اصغر فان تجدد احدهما فی الاثناء اعاد فیهما علی الاقوي ... علی ثلاث اقوال وجوب الاعاد ذهب الیه ... الثانی وجوب الاکمال.. قلت ... قال شیخنا یمتنع خلو الحدث عن اثر مامع تأثیره بعد الکمال.
بیکا، بیتا؛ شماره فرعی نسخه با توجه به ص 303 اصلاح شد؛ 12ص (232-243) [ف: 7 - 100]
بخشی از؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم و متوسط، جلد: مقواي مغز پستهاي عطف تیماج قرمز، 8ص (189-196)، قطع: خشتی [ف: 7 - 303]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة علی رسوله محمد و آله
الطاهرین. کتاب المتاجر، هی جمع متجر؛ انجام: و کلما یعد حریماً له علی ما سبق و اﷲ أعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب شرح بالقول علی کتاب قواعد ا حکام من أول کتاب التجار الی آخر احیاء الموات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: چرم مشکی، 532گ، 19 سطر، اندازه: 13×1/58سم [مؤید: 1 - 354]
ḥāšīyat-ul qawā‘id wa-l fawā’id
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
حاشیه کوتاهی است بر «القواعد الکلی الاصولیة و الفرعیة» شهید اول محمد بن مکی (786ق) با عناوین «قوله، قوله» که بخشی از آن در هامش قواعد به چاپ رسیده است
آغاز: بسمله اللهم انا نحمدك بلسان الحال و المقال و نشکرك علی ترادف الانعام والافضال ... عن القواعد الشهیدیة ... قوله و شرعا العلم بالاحکام الشرعی الفرعی الخ لعل المراد
انجام: و المراد بالعلم هنا القطع لاالعلم بالمعنی المشهور بین الفقهاء اعنی الظن کما اذا وجد خطه بمضمونه و لم یتذکر الواقع و اخبار المراءة عن حیضها
چاپ: در 1308ق [الذریعه 6/ 173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ تملک: یحیی بن عیسی بن محمد امینی نجفی در حیدرآباد 1048ق با مهر «بنده آل محمد یحیی 1045» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ، 15 سطر، اندازه: 15×25سم [ف مخ: 1 - 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: شرقی، 21گ (159ر-179ر)، 21 سطر، اندازه: 6×17سم [ف: 37 - 192]
حاشیة القوانین - حقایق القوانین
حاشیه قوانین - رضوان الآملین فی حاشیة القوانین
حاشیه قوانین - التحفة الغرویة
حاشیة قوانین الاصول- حاشیة القوانین المحکمة
حاشیة قوانین الاصول - العناصر المتین فی شرح معضلات القوانین
حاشیة قوانین الاصول - حاشیة القوانین المحکمة
ḥāšīyat-u qawānīn-il usūl
قاضی طباطبایی، محمد تقی بن محمد باقر، - 1276 قمري
qāzī tabātabā’ī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer ( - 1860)
وابسته به: قوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231ق)
کتاب حاشیهاي است با عنوان «قوله» بر مباحث مفهوم و منطوق و اجماع قوانین الاصول.
[الذریعه 6/ 175]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 15650
آغاز: بعد از خطبه مختصر: قوله و هما و صفان للمدلول اي من حیث کونه مدلولا؛ انجام: و ما ذکره المحدث المذکور خارج عن مراد القاعدة
شامل قسمت مفهوم و منطوق است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج خرمایی، 147گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 172]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
حاشیهاي از وحید بهبهانی بر قوانین میرزاي قمی
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 24-ت/183
آغاز: بسم اﷲ خیر الاسماء - قوله ففی بیان رسم هذا العلم الخ؛ انجام: لان المفروض هو الاعتماد ترجیح بعض تلک الاخبار علی بعضها
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نازك، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 312گ، 16 سطر (7×11)، اندازه: 11×815/5سم [ف: 1 - 162]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama = ḥāšīyat-ul qawānīnil usūl
میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمري
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
حاشیهاي است توضیحی با عناوین «قوله - قوله» که مؤلف بر کتاب خود «القوانین المحکمه» نگاشته است.
آغاز: الحمدﷲ الذي الی اصول الفروع الاصول و ارشدنا الی شرایع الاحکام بمتابعة الکتاب و سن الرسول ... قوله الماهیات، المراد بالماهیات هی الماهیات الشرعیه ...
انجام: ذکره الفاضل السید نعم اﷲ فی رسال منبع الحیوه، تمت حواشی المجلدین من کتاب القوانین المحکمه.
چاپ: مشار عربی، ص845، دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1312ق، رحلی، 116 ص
[الذریعه 6/ 174؛ کشف الحجب /184 رقم 940؛ ریحان الأدب: 6 /71]
شرح و حواشی:
1- حاشیة قوانین المحکم 2- حاشیة القوانین المحکمة؛ طباطبائی تبریزي، محمد تقی بن محمد باقر (-13)
آغاز: بسمله المقصد الرابع فی الادل العقلی و المراد بالدلیل العقلی هو حکم عقلی؛ انجام: و الترام الراجح و ترك المرجوح رجح اﷲ حسناتنا ... مبتهجا باشراق اسرار بهجته بحرم النبی 6 علیه و عترته الطاهره.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 173گ، 20 سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: - 103]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده محمد باقر الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 45گ (1پ-45پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 28 - 36]
آغاز: الی السند فلا حاج الی الوثاقة و العدالة لانها کلها؛ انجام: الارشاد و غره و شییء منها لم یتضمن الحکم بحرمان المقولة عن الحق المقربة عن مع ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: گالینگور عطف تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ما ذکره المحقق الاردبیلی فی شرح الارشاد فی کتاب الامر بالمعروف و قال یظهر وجود القول من کتاب الجعفری ایضاً.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ تملک: احمد بن محمد علی بهبهانی؛ جلد: پارچهاي، عطف تیماج قهوه اي، 29گ (1پ-29ر)، 33 سطر، اندازه: 19/5×29سم [محدث ارموي مخ: 2 - 549]
آغاز: بسمله، حمدله ... قوله: اصول الفقه علم لهذا العلم آه، الظاهرانه یرید بالعلمیه هنا نحو ما فی کلام النحاه من ان الرفع علم الفاعل اي علامه الفاعلیه؛ انجام: کون الفعل فی الزمان المتاخر امتثالا و اطاعه و هذا لاینافی ... (برگ 57پ)
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذ ابري مشکی، 58گ، 24-25 سطر (11×17)، اندازه: 15× 21/5سم [ف: 17 - 223]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا بد ان یکون مثل الموصولات
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ مهر: «یا اﷲ» (بیضی)؛ جلد: چرم قهوه اي، 139ص، 15سطر (7×10)، اندازه: 10×15سم [ف: 1/ 47- 221]
آغاز: [در آخر ج 1]: و عن الرضا (علیه السلام) قال ان رسول اﷲ کان اذا اصبح قال لاصحابه ... [آغاز ج 2]: فی الادل العقلیه و الرماد بالدلیل العقلی و هو حکم عقلی یتوصل به؛ انجام: و موازن بعضها مه بعض و التزام الراجح و ترك المرجوع ... و جمیع المومنین و المومنات انه ولی الخیرات و غافر الخطیئات و صلی اﷲ ... فرغ مؤلفه ... ابوالحسن الجیلانی ابوالقاسم فی بلد المومنین قم فی سلخ ربیع الثانی من شهور 125 الف و ماتین و خمس حامدا مصلیا مسلما و الحمدﷲ رب العالمین تسلیما کثیرا
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ مورخ 1319ق؛ کاغذ: فرنگی شگري، جلد: تیماج مشکی، 159گ، 23 سطر (12×20/5)، اندازه: 21×4/ 30سم [رایانه]
نسخه کامل؛ بیکا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ش 11437 و 15739 آستان قدس ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: کریم بن حاج علی اکبر، تا: شعبان 1204ق؛ واقف: علی مردان خان تیموري (نصرت الملک)، 1303ق؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 108گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×5/15سم [ف: - 201]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 84
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1739]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدتقی بن علی محمد چهاردهی، تا: 1226ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمدتقی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 55گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21سم [ف مخ: - 63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1227ق؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ 39گ، 24 سطر، اندازه: 1/54×20/5سم [ف: 1 - 220]
آغاز: فلا ینافی الحکم باختصاصه بالحقیقة المبتنی علی تفسیره المعروف ... (مبحث المجاز) قوله: و الا فمجاز. لا یخفی ان تعریف المجاز علی هذا یدخل فیه الالفاظ المستعمل فی غیر معانیها غلطا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن قاسم تهرانی، تا: پنجشنبه 19 ربیع الاول 1235ق؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ» و «منه منه ره» و «منه ره» و «منه منه»؛ 172گ (31ر-202ر) [ف: 5 - 1672]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن هاشم حسینی جیلانی، تا: 1244ق، جا: کربلا؛ جلد: چرم زرد، 45گ (37پ-81ر)، 13 سطر، اندازه: 15×22سم [مؤید: 2 - 192]
آغاز: و بالاحکام ما یستنبط منها الماهیات المراد بالماهیات الماهیات الشرعیه؛ انجام: برابر
بیکا، تا: با تاریخ 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 50گ (33ر-82پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 23 - 791]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شفیع بن عبدالمجید مازندرانی، تا: ربیع الثانی 1247ق، جا: کربلا؛ واقف: محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 52گ، 21 سطر، اندازه: 7/ 14×20/5سم [ف: 16 - 170]
خط: نسخ، کا: علی بن عباس، تا: پنجشنبه 6 محرم 1248ق؛ میرزا ابوطالب با خط نستعلیق شکسته خوش حواشی زیادي بر کتاب نوشته که این حواشی از خودش و پدرش و استادش مرحوم شیخ مهدي کجوري (1293ق) است؛ تملک: میرزا ابوطالب (1301ق)
فرزند حاج علی اکبر نواب شیرازي (1263ق) با مهر «عبده ابوطالب اﷲ اکبر» (چهارگوش)؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 272]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ش 11437 و 15739 آستان قدس ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن محمد صالح حسینی مازندرانی، تا: دوشنبه 4 جمادي الفجر 1264ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 51گ (147پ-197پ)، اندازه: 11×1/55سم [ف: 13 - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: عبدالرزاق بن صالح انصاري، تا: دهه اول ربیع الاول 1277ق، جا: نجف اشرف؛ ضمیمه: ضمن 94 گ آخر نسخه اوراق ناقص و متفرقه احتمالاً به خط کاتب در منطق و طب (حاشیه بر قانونچه؟) آغاز ضمیمه: «الشی هو کونه بالقوه القریب»، انجام ضمیمه: «و اکثر هذا او اعلم افضل حالاته بالتحقیق والا»؛ کاغذ: فرنگی شکري، 158گ، 21و26 سطر، اندازه: 3/ 15×21سم [ف: 16 - 171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: صادق دامغانی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ از موقوفات «شیخ محمدرضا خدایی»؛ جلد: تیماج قرمز، 97گ، 14 سطر، اندازه: 5/10×5/15سم [ف مخ: - 64]
آغاز: و بقولنا الممهد المنطق و العربی و غیرها، اقول لا یخفی ان خروج ما ذکر انما هو بالحصر المستفاد من قولنا از اول تا آخر مشتق؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ساجدي، جلد: تیماج قهوه اي، 25 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: - 187]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان الرویا الصادقه جزء من سبعین جزء من النبو . تمت بحول اﷲ و قوته حواشی الجلد الاول من قوانین الاصول
خط: شکسته نستعلیق خوب، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 38گ (121ر-158پ)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 22 - 185]
آغاز: قد ذکر المحقق القمی اعلی ... معنی الجزء الاول من المرکب و هو الاصول، و معنی الجزء الثانی و هو الفقه، بقی الکلام فی الجزء الثالث و هو جزء الصوري و هو الاضافة و قد ذکره القوم؛ انجام: و اذا لم توجد العلاقة لم یجز الاستعمال ففیما لحق فیه الشبک فی الاجوبة الثلاثة واضح عند التامل.
از ابتداي قوانین تا اللفظ ان استعمل فیما وضع له؛ بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1518]
آغاز: فقد عدلنا فیما اضیف الیه لفظ الادراك اما جعلناه متعلق الادراك اولا فکان ینبغی ان نقول هو ملکته ادراك الادل فکانا فی هذا المقام الذي نحن فی صدد تفسیر علم العلم عدلنا؛ انجام: برابر
جلد 1 و 2؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1403]
کا: میر محمد حسین بن محمد تقی موسوي باب الامامی، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 88ص، 8 سطر، اندازه: 1/50×15سم [ف: 2 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 53گ (1پ-53ر)، 23 سطر، اندازه: 13×21سم [مؤید: 1 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا کان مع الغائبین فیحب ان یعملوا علی مقتضی ظاهر الخطاب و هو الاطلاق کالحاضرین مجلد اول؛ خط: نسخ تحریري، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: گالینگور مشکی، 93گ، 22-24 سطر (2/9-10/3× 15-7/ 15)، اندازه: 16×23سم [رایانه]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
شریف العلماء، محمد شریف بن حسینعلی، - 1245 ؟ قمري
šarīf-ol-‘olamā’, mohammad šarīf ebn-e hoseyn-‘alī (-1830)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
حاشیهاي از مرحوم شریف العلماء آملی بر قوانین میرزاي قمی.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 1/ 828
آغاز: بسمله - الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه و آله اجمعین (مقداري سفید است) قوله - اما رسمه من جهال علمیه آه - انما؛ انجام: لو لم یکن کذلک و غیر ذلک من الادل المتقدم فی مقامه و مافی نهج البلاغه علی تقدیر الدلال لایعارض مامر من الادله.
آنچه موجود است شامل 22 جزو است که شارح تحت عنوان «قوله» بر قسمتهاي کتاب حاشیهاي نوشته است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 350ص، 17 سطر (8×13/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 230]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
تبریزي، لطفعلی بن احمد، - 1262 قمري
tabrīzī, lotf-‘alī ebn-e ahmad (- 1846)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
حاشیهاي است توضیحی بر قوانین میرزاي قمی.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 14812/2
آغاز: الحمدﷲ الذي احکم بکامل حکم قواعد الاحکام؛ انجام: عن دلیل الظنی بعد استنتاجه منه له اعتباران از اول تا مبحث حقیقت و مجاز؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: جمادي الثانی 1242ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 15گ، 22 و 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 189]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
قاضی طباطبایی، محمد تقی بن محمد باقر، - 1276 قمري
qāzī tabātabā’ī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (- 1860)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151 -1231)
حاشیهاي با عناوین «قوله، قوله» بر «القوانین المحکم» میرزاي قمی. مؤلف شاگرد شیخ انصاري بوده و در راه بازگشت از حج فوت کرده و او را به نجف اشرف برده و دفن کردند. مباحث مفهوم و منطوق را در سال 1270 و بحث اجماع را در 1271 نگاشته است.
چاپ: در برخی از حواشی «قوانین» در سال 1319ق به چاپ رسیده است.
آغاز: ... قوله وحذف الاضافات عطف تفسیر لقوله و تنقیح المناط ... قوله علی ظاهر المتعارف فی المحاورات اشار الی ان عدم ... لقول المتأهل هو الشارح الشرح حیث؛ انجام: فعلیک بالمراجع الی طریق محاورات العرف هذا آخرما اردنا ایراده من المسائل المتعلق بالکتاب العزیز مستعجلاً واعتذر من الفضلاء ... وانا العبد ... محمد تقی الطباطبایی التبریزي ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 200گ، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1540]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... قوله وهما وصفان للمدلول الخ اي من حیث کونه مدلولاً یعنی من اوصاف المعانی باعتبار اللفظ؛ انجام: فعلیک بالمراجع الی طریقة محاورات العرف هذا آخر ما اردناه ایراده من المسائل المتعلق بالکتاب العزیز ... وانا العبد المفتاق الی ربه الخلاق محمد تقی الطباطبائی التبریزي غفراﷲ ذنوبه ... یوم الاربعاءآخر شوال ... 1270.
خط: نسخ خفی و زیبا، کا: حبیب اﷲ بن محمد الموسوي، تا: غره شوال 1290ق، جا: نجف اشرف؛ محشی به امضاء «محمد علی عفی عنه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 219گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 3 - 1540]
آغاز: آغاز پس از یک سطر خطبه: قوله و هما و صفان للمدلول اي من حیث کونه مدلولا؛ انجام: و ما ذکره المحدث المذکور خارج عن مواد القاعدة.
قسمت اول است. تاریخ ختم تألیف آن سال 1270ق است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ 152گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 33]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... قوله وهما وصفان للمدلول الخ اي من حیث کونه مدلولاً یعنی من اوصاف المعنی باعتبار اللفظ؛ انجام: مع کون السائل مکلفاً فعلاً بذلک التکلیف الواقعی مع عدم مانع من جانب المسؤول والسائل علی الکتمان وما ذکره المحدث المذکور خارج عن موارد القاعده
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ روي برگ اول نوشتهاند که ظاهراً نسخه به خط مؤلف است، در متن خط خوردگی اندکی وجود دارد؛ جلد: تیماج قرمز، 159گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1541]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
انصاري، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمري
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن ( 1151-1231)
چاپ: در کنگره شیخ انصاري به سال 1415 به چاپ رسیده
دزفول؛ نبوي، سید محمد؛ شماره نسخه: بدون شماره
حاشیة استصحاب قوانین الاصول؛ کا: محمد انصاري، تا: جمعه 14 ربیع الثانی1310ق [مخطوطات دزفول: - 12]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
شیرازي، نصراﷲ بن محمد باقر، - 1290 قمري
šīrāzī, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer (- 1873)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151 -1231)
کتاب حاشیهاي است با عنوان «قوله» و از ابتدا کتاب تا انتهاي مبحث استصحاب از ادله عقلیه را شامل است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24237
آغاز: قوله ففی بیان رسم هذا العلم الخ اقول اعلم انه یجب علی کل شارع العلم ان یعلم ثلث اشیاء الموضوع و التعریفی و الغرض؛ انجام: و یقدم الصنفی علی النوعی بواسط اخصی و کون الخاص مقدم علی العام
خط: نستعلیق تحریري، کا: میرزا محمد بن میرزا داود حسینی مشهدي، تا: قرن 14؛ ضمیه نسخه ش 9254؛ 135گ، مختلف السطر [ف: 16 - 170]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama = ḥāšīyat-ul qawānīnil usūl
قزوینی، علی بن اسماعیل، - 1298 قمري
qazvīnī, ‘alī ebn-e esmā‘īl (- 1881)
وابسته به: القوانین المحکم فی الاصول = قوانین الاصول میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تألیف: 1297ق
مؤلف پسر خواهر سید رضی قزوینی است. حاشیهاي بر «قوانین الاصول» میرزاي قمی است در دو مجلد که نخستین را در 1292 و دوم را در 1297ق به پایان برده است.
آغاز: قوله اصول الفقه علم لهذا العلم الخ والظاهر انه یرید بالعلمی هنا ما فی کلام النحا من ان الرفع علم الفاعلی الی علام الفاعلی بناء علی ان کل اسم
چاپ: ایران، سنگی، 1308، رحلی، 480ص (در هامش)؛ دارالخلافه طهران، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 299ص [الذریعه 6/ 177؛ ریحانه 4 /454]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ 320گ (1-320)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 54]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله کیف یتصور صدق جمیع الحقائق علی حقیقته اشار الی مخدور آخر غیر محذور الدور یتوجه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 24گ (39پ-62پ) [ف: 325]
آغاز: برابر
جزء اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: کریم حسینی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 144گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×22سم [کتابخانه هاي قائن: ف: - 156]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله ظن الطهارة و یقینها لایؤثران فی وحدة صلاة الظهر بحسب النوع الخ اي لایوجبان زوال الوحدة النوعیة
عنهما و صیرورتهما نوعین
از اول تا آخر اوامر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 109گ، 24-31 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3-1541]
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1295ق [ف: - 53]
آغاز: بسمله، قوله الخامس الادله الداله علی حجی الظن المجتهد؛
انجام: و قد تقدم منا با یتعلق بتحقیق هذا المقام حواشی کثیره فی اوائل باب الاجتهاد فی تضاعیف الکلام فی حجیة ظن المجتهد هذا آخر مادرناه من الحواشی المتعلقه بالقوانین.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن حاجی محمد رسول، تا: 1297ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 180گ، 23 سطر (15×17)، اندازه: 17×21سم [ف: 14 - 88]
آغاز: بسمله. قوله الخامس الادلة الدال علی حجیظن المجتهد الخ و مورد هذه الادل بحسب ما قصد و ان کان خاص و هو الظن الخبري الا ان مفادها عام.؛ انجام: له معان النهایة و هو المناسب للمقام فیکون المعنی ان العبودیة
جلد دوم از حجیت ظن؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم شریف خوئینی زنجانی، در خدمت میر مقتدي طارمی، تا: 17 ربیع الاول 1297ق، جا: زنجان مدرسه نصراﷲ خان؛ مجدول، رکابهدار؛ جلد: تیماج سبز، 104گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 31 - 45]
آغاز: برابر؛ انجام: فی مسئل جواز العمل بخبر الواحد لاجل شبهة حصلت له مخالف المجمع علیه بین الاصحاب
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن آخوند ملامحمد حسین بکلوئی، تا: پنجشنبه 18 ربیع الثانی 1298ق؛ جلد: چرم زرد، 300گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×22سم [مؤید: 2 - 33]
مجلد یکم؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 170گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [صد و شصت نسخه: - 15]
آغاز: برابر؛ انجام: (در بحث از وضع اسماء اشاره): نعم انما اثر تلک الشباهه.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 13گ (26پ-38پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 22 - 254]
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: - 118]
آغاز: برابر
از اول تا «قوله هذا البحث استدراك من اجل ما ذکرناه یعنی ان الانتقال الی هذا السؤال ...»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 95گ، 21-18 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1542]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج سرخ، 22 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: - 267]
بیکا، بیتا [ف: - 53]
از میانه مبحث حجیة اخبار؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 70گ (1-70)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 102]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
هروي، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمري
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803- 1882)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تألیف: 10 شوال 1285ق
حاشیهاي است بر مبحث ادله عقلیه «قوانین محکمه» میرزاي قمی. این حاشیه به طور مفصل و استدلالی با عناوین «قوله، قوله» است که هنگام تدریس تنظیم نموده است.
آغاز: بسمله. حمدله و الصلوة و السلام علی اشرف الاولین و الاخرین محمد و عترته الهداة المعصومین و بعد فیقول المفتقر الی اﷲ ... ان هذه فوائد وافیة و تعلیقة کافی علقتها علی مباحث الادلة العقلیة من القوانین المحکمة لایضاح ما فیها من العبارات المعضلة ... قوله و المراد بالدلیل العقلی اه انقسام الدلیل
آغاز: برابر؛ انجام: ومن لم یعتقد ذلک قدم الاصل علیه مع ان بوهم الدلال فیما لیس بدلیل کالغقلة عن الدلیل ولو من الجلیل غیر قلیل.
خط: نسخ، بیکا، تا: 10 شعبان 1289ق؛ مجدول، محشی با عبارت «منه»؛ جلد: تیماج سرخ، 181ص، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: - 134]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 894/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: الجلیل غیر قلیل واﷲ الهادي الی سواه السبیل و لیکن هذا آخر ما اردناه من هذه التعلیق و نسئل اﷲ ان ینفع بها اهل المجاز و الحقیق و یهدي الکل الی اقوم الطریق و نحمده علی وفقنا علیه و نصلی و نسلم علی احب الخلق الیه و عترته الدالین علیه.
خط: نسخ، کا: میرزا لطفعلی بن علی بن لطفعلی بن میرزا احمد مجتهد تبریزي، تا: 27 محرم 1298ق؛ مصحح، محشی با امضاي
«منه»، رکابهدار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 91گ، 18 سطر، اندازه: 5/15×21/5سم [ف: 30 - 82]
آغاز: برابر؛ انجام: و باب تکمیل المرام باستیفاء الصور و الاقسام مع ان الکلام قد یجر الکلام.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×21سم [ف: - 175]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
طباطبائی تبریزي، محمد تقی بن محمد باقر، ق13 قمري
tabātabā’īī-ye tabrīzī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (- 19c)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تألیف: 1270ق
[الذریعه 6/ 175]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3271
آغاز: هذه تعلیقظ انیق فی المفهوم و المنطوق للقوانین المحکمة. و به نستعین. بسمله قوله رحمه اﷲ: و هما و صفان للمدلول، اي من حیث کونه مدلولا یعنی من اوصاف المعانی باعتبار اللفظ؛ انجام: بالمراجعة الی طریق محاورات العرف. هذا آخر ما اردنا ایراده من المسائل المتعلقة بالکتاب العزیز مستعجلا و اعتذر من الفضلاء ان یغضوا علی سقطاتی ... و انا ... محمد تقی الطباطبائی التبریزي ... یوم الاربعاء ... الف و ماتین و سبعین.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1270ق، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 202گ، 25 سطر (9×15/5)، اندازه: 13/5×22سم [ف: 11 - 2231]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
علوي، محمد هاشم، ق13 قمري
‘alavī, mohammad hāšem (- 19c)
وابسته به: القوانین المحکمة فیالاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151 -1231)
حواشی مفصلی است بر «قوانین المحکمة» میرزاي قمی، در نسخه حاضر قوانین در متن تحریر و در حواشی نسخه، حاشیه علوي بر آن نوشته شده و در پایان حواشی «م.ه علوي» امضاء نموده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 20/18-3898
آغاز: قوله رحمه اﷲ بل انما اقتضیت بما ترجح فی النظر فی سوالف الایام وذلک لحاشیة علی معالم الدین ... قوله قدس سره فی تعریف الفقه تم انهم اوردوا علی الحدمار من الاول ان الفقه اکثر؛ انجام: قوله یترجح الشهر المتقدمة او المتاخرة عند تعارضهما انما یاتی علی اصوله لاعلی اصولنا لعدم حجیة الشهرة عندنا رأسا مطلقاً فلاحاجة لنا الی تحسن ذلک فتامل.
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عبدالجواد؛ جلد: تیماج مشکی، 229گ، 26 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 3 - 1541]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
واعظ تبریزي، محمد علی، ق13 قمري
vā‘ez-e tabīrzī, mohammad ‘alī (- 19c)
وابسته به: القوانین المحکم فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9857
آغاز: الحواشی المتعلقه با لمقدمه قوله ما یستنبط منها؛ انجام: اجیح لشده المناسبه به ... الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، ابعاد متن: 10×16، اندازه: 10×21سم [الفبائی ف: - 207]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
موسوي حائري، محمد صالح بن حسن، - 1303 قمري
mūsavī hā’erī, mohammad sāleh ebn-e hasan (- 1886)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
شرح استدلالی مفصلی است با رد و ایراد بسیار و عناوین «قوله، قوله»، بر کتاب «قوانین الاصول» میرزاي قمی. در این شرح بیشتر نظر شارح به گفتههاي وحید بهبهانی و دو استادش سید محمد مجاهد و شریف العلماء مازندرانی و بعضی از اصولیین معاصر خود دارد و گفتههاي قدما را کمتر متعرض است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5909
آغاز: الحمدﷲ الذي أنطق ألسنتنا بحمده و الهم قلوبنا بشکره ... لما رأیت کتاب القوانین کثیر الفوائد؛ انجام: قوله قانون اختلفوا فی جواز اراد اکثر من معنی من معانی المشترك فی اطلاق واحد علی أقوال.
از آغاز کتاب تا بحث حقیقت و اشتراك؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 528گ، 21 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 15-290]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمري
qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (- 1893)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تألیف: 15صفر 1287ق
حاشیهاي است با عناوین «قوله - قوله» بر «القوانین المحکمة» میرزاي قمی.
[الذریعه 6/ 177، ش956 که در آن اظهار شده این حاشیه در ضمن حواشی قوانین به چاپ اضافه شده تحریر شده است]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13/2872
آغاز: قوله الذي هدانا قیل الهدای هی الدلال الموصلة و مآلها الایصال الی المطلوب و قیل هی ارائة الطریق الموصولة الیه و الاول منقوض بقوله تعاي و اما ثمود
کاتب = مؤلف، تا: 15 صفر 1287ق؛ در حواشی نسخه و برگ هایی که بعداً در لابهلاي نسخه اضافه شده تحریر شده است؛ جلد: تیماج قهوه اي [ف: 37 - 440]
ḥāšīyat-ul qawānīn
اشکوري، ابوالقاسم بن معصوم، - 1325 قمري
eškavarī, ab-ol-qāsem ebn-e ma‘sūm (- 1907)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
حاشیهاي است مختصر و معروف بر قوانین الاصول میرزاي قمی (1231ه-) با عناوین «قوله- قوله»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16372/6
آغاز: بسمله، حمدله، و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین و بعد فیقول؛ انجام: سواء اقترنت بالفعلی... و یظهر من حاشیة الکتاب.
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: ضخیم، جلد: تیماج زرشکی، 40ص(561-600)، 16سطر، اندازه: 15/5×3/21سم [ف: 45 - 193]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
حسینی خامنه اي، حسین بن محمد، - 1325 قمري
hoseynī xāmene’ī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1907)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
در نسخه نام مؤلف ذکر نشده است، در ظهر برگ اول نسخه، مقام معظم رهبري آی اﷲ خامنهاي مرقوم فرموده اند: «این نسخه نفیسه حواشی قوانین الاصول محقق قمی است که تماماً به خط و قلم شریف مرحوم مغفور آیت اﷲ آقاي حاج سید حسین آقاي خامنه، جد امجد ما رضوان اﷲ تع علیه نوشته شده است، آن مرحوم سنه 1282 به نجف اشرف مهاجرت و در محضر اساتید معروف آن زمان به مراتب عالیه علمی نائل آمده و تا سال 1315 قمري به تدریس قوانین و ریاض و رسائل و مکاسب اشتغال داشته اند در 15 [1315ظ] به تبریز مراجعت و در مسجد جامع آن شهر به امامت مشتغل گردید و در بیستم ربیع الاول سال 1325 قمري در تبریز وفات نمودهاند رحمه اﷲ رحم واسع و قدس اﷲ نفسه الزکیه سید علی خامنه.» کتاب حاشیهاي است مفصل و تحقیقی با عنوان «قوله» که در زمان حیات استادش [مؤلف در چند موضع کتاب با عبارات زیر از استادش یاد نموده است: «قوله و هذا الاستدلال من الفرائد الخ قد نقل سیدنا الاستاد العلامه عن جدي الامجد رفع اﷲ درجته فی اعلی علیین توجیه هذا الاستدلال» (برگ 87) و یا «قوله لکنهم اختلفوا هذا الاختلاف لوجهین الخ و لا یذهب علیک ... بالنسب الی الشرایط کما حکاه سیدنا العلامه الاستاد ادام اﷲ بقاه عن بعض مشایخه کالسید السند القزوینی و شیخنا العلام الاستاد اعلی اﷲ مقامها و غیرهما ناقلین عن الوحید البهبهانی» (برگ 93) و یا «قد یقع الاشکال فیما اختلف عرفه الخاص ... قال سیدنا الاستاد دام ظله العالی ... هذا قد وجهه عمی الامجد فی تعلیق علی الریاض» (برگ 128) و نیز در برگ 129 سطر آخر نگاشته است: «اذ لعله ممن یري کون مجرد الوضع عل تام لجواز الاستعمال کما حکا سیدنا الاستاد ادام اﷲ بقاء عن صاحب الریاض» بنابراین ما حصل عبارت منقول آنکه استاد مؤلف، سید حسین ترك از تلامذه شریف العلماء مازندرانی و سید ابراهیم قزوینی و شیخ انصاري میباشد.] (اواخر قرن 13 ه-.ق) نگاشته است و تا ابتداي باب اول «قوانین-» مبحث اوامر و نواهی- را شامل است.
آغاز: بعد از خطبه مختصر: قوله اما المقدمه ففی بیان رسم الخ قال الزمخشري فی محکی کلامه عن الفائق المقدمه الجماعة التی تتقدم الجیش و قد اسبق الاول کل شیء ففیه [کذ] مقدم الکتاب فتح الدال خلف انتهی فظاهره کون مقدمة الکتاب استعارة عن مقدمة الجیش؛ انجام: و قد یکون حاله هو المعنی التالی [کذ] و لذا جعله معهودا فیما بینهم دون معنی الاول ولیکن هذا اخر ما اوردنا فی هذا المجلد و یتلوه الکلام فی المجلد الثانی فی الاوامر ﷲ الحمد اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا قد وقع الفراغ عن تحریر هذه النسخ الشریف لیل الجمع غر شهر رجب المرجب فی البلاد النجف الاشرف علی مشرفه السلام بقوله الاعز الاجل شهر جدي رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله ... سنه 1299.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج خرمایی، 159گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 172]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قوله اما المقدمه ففی بیان رسم اه قال الزمخشري فی محکی کلام عن الفائق المقدمة الجماعة التی تتقدم الجیش؛ انجام: فیما بینهم دون معنی الاول ولیکن هذا اخرما اوردناه فی هذا المجلد و یتلوه الکلام فی المجلد الثانی فی الاوامر و له الحمد اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا
جلد اول و شامل مباحث الفاظ است؛ خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد بن عبدالمهدي حسینی شوشتري مرعشی، تا: 14 جمادي الاول 1288ق؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن عنابی، 260گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 174]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
بهاري همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمري
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151- 1231)
حاشیهاي است بر مبحث الفاظ کتاب قوانین الاصول میرزاي قمی.
[الذریعه 6/ 174]
آغاز: قوله -رحمه اﷲ -اعلم ان قولنا اصول الفقه علم لهذا العلم اعلم ان اسامی العلوم، اسام لذوات العلوم؛ انجام: فلا یرتبط بهذه المسأله کما لا یخفی الاستطاع بکون عدم الممنوعی داخلاً فیه و لم یحصل ذلک الشرط اصله
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 82گ (1-82)، 20 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 31 - 190]
آغاز: نسخ الوجوب قوله و الظاهر ان الجواز الثابت الی آخره لان المطلق بثبوته مما لا یرتفع بنسخ الوجوب؛ انجام: و لا یلزم علی ایصال النفع الی العباد مطلقا بیان ذلک ایضا فی الحواشی فیراجع
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثانی1314ق؛ محشی، با قلم خوردگی، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، اندازه: 18×11، 127گ، 18 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 31- 237]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، 1252 - 1334 قمري
modarres-e čahārdehī ،mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (1837 - 1916)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تألیف: رمضان 1316ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله-قوله» بر کتاب قوانین الاصول میرزاي قمی.
آغاز: الحمدﷲ الواحد الاحد الصمد الذي تفضل علینا بالانعام و الاکرام بتبیین معالم الاسلام و توضیح ضوابط الحلال و الحرام انجام: فقوله کما یظهر مثال لقوله فلا مانع و قوله و ان کان هناك ظن ثالث مثال للمانع، الی هنا جف القلم ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 608گ، مختلف السطر، اندازه: 14×19سم [ف: 22 - 91]
آغاز: ... قوله فیبقی الاشکال اه لانه یدخل فی التعریف و لیس منه؛ انجام: فح لایتفاوت فی الناسخ بین الکتاب والسنة.
از اواخر (مقدمه) شرح این عبارت: «فیبقی الاشکال فی اخراجه» تا اوآئل مبحث (نسخ الکتاب بالکتاب) است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی به دستخط مؤلف؛ واقف: مرتضی مدرس چهاردهی، شهریور 1328؛ 127گ، 23 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 6 - 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح توسط سید محمود حسنی حسینی؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 363گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 21 - 76]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
شیخ کبیر، محمد حسن بن صفر علی، - 1345 قمري
šayx-e kabīr, mohammad hasan ebn-e safar ‘alī (-1927)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
کتاب حاشیهاي است توضیحی بر مبحث ادله عقلیه از کتاب قوانین الاصول میرزاي قمی.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9753
آغاز: پس از خطبه مختصر و نام مؤلف: انه لما کان کتاب قوانین الاصول من المشکلات التی تتحیر فیه العقول و زلت فی استیراء
(کذ) نتايج مقاصده افهام الفحول لا سيما المسائل التي ذكرها في الادلة العقلية من اصالة الاباحة و البراءة و الاستصحاب من جملة مسائل الاصول اردت ان اسود دوريقات في تحقيق عبارته ... قوله و المراد بالدليل العقلي هو حكم عقلي يتوصل به الي الحكم الشرعي الظة من العبارة و غيرها اطلاق الدليل؛ انجام: ولكنه مبني علي عدم كفاية العلم الموجدة لا بقائه فافهم قوله از اول ادله عقلیه تا اوایل مبحث استصحاب و ناتمام مانده؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 14، در حیات مؤلف؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن خرمایی، 54گ، مختلف السطر، اندازه: 17×21سم [ف: 16 - 174]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
کاشانی، ابوالقاسم بن محمدرضا، - 1355 قمري
kāšānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad-rezā (- 1936)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151 -1231)
حاشیهاي متوسط که در زمان مباحثه مؤلف با دوستانش نوشته و به صورت «قوله، قوله» تنظیم نموده است و در آن به حل مشکلات و معضلات لفظی و معنوي متن پرداخته است.
آغاز: الحمدالله المتفرد بالازلية و الدوام و الصلوة علي محمد خير الانام و علي آله غر الکرام ... و بعد فيقول الفقير الي االله الغني الموقف للصواب ابوالقاسم ... ان هذه تعليقة علي قوانين الاصول؛ انجام: فاللازم هو جواز التمسک بقوله تعالي اوفوا بالعقود لاثبات کون المحل قابلاً ... اللهم الا ان يؤل ما ذکره الي ما ذکرنا انتهي کلامه رفع مقام ملخصاً.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، با خط خوردگی، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 184گ، مختلف السطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ]
آغاز: فیما کتبته علی القوانین قوله و رتبته علی مقدمة وابواب و خاتمة المقدمة مأخوذ فمن مقدمة الجیش و هی اما بالفتح من قدم المتعدي او من قدم بمعنی تقدم؛ انجام: ظهر ان بعد حصول موضوع التواتر یحصل العلم من غیر احتیاج الی اعمال المقدمات کما فی سایر البدیهیات فلا وجه لافراده عنها بهذا الحکم فلیتدبر.
از ابتدا تا بحث علم حاصل از تواتر؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن رضا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، عطف تیماج مشکی، ترنج باسر ضربی، 28گ، 24 سطر، اندازه: 17/5×22/5سم [ف مخ]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama = ḥāšīyat-ul qawānīnil usūl
سید آقا قزوینی، ق14 قمري
seyyed āqā qazvīnī (- 20c)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
در اول کتاب سید محمد نام تبریزي که شاگرد همین مولا سید آقا قزوینی بوده است به سال 1315 نام مؤلف کتاب را با القاب زیاد و دعاي «مد ظله» مینویسد که بنا بر این مولی سید آقا قزوینی در سال 1315 قمري در حیات بوده است. این حاشیه مشتمل بر دو مبحث از مقدمه قوانین الاصول است که مبحث تعریف اصول فقه و مبحث بیان حقیقت و مجاز میباشد.
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 55
خط: نستعلیق خوانا، بیکا، بیتا؛ مجدول [ف: - 38]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
مجتهد تبریزي، موسی بن محمد جعفر
mojtahed-e- tabrīzī, mūsā ben mohammad ja‘far
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151 -1231)
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر قوانین الاصول میرزا قمی، با رد و ایراد بر مؤلف و گفتگو در گفته هاي علماي فن. این حاشیه را خواهرزاده مؤلف میرزا لطف علی بن میرزا علی تبریز پس از درگذشت وي تدوین کرده است. در آغاز نسخه چاپ شده سال 1303ق چنین آمده: «و هذا الشرح معلق علی الکتاب من اوله الی باب الاوامر بطریق التفصیل و الی آخره بطریق الاجمال.»
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله اما المقدم ففی بیان رسم - الخ، قال الزمخشري محکی کلامه عن الفائق
چاپ: در 1303ق
[الذریعه 6/ 179 و 16/ 16]
آغاز: برابر
جزء اول کتاب و داراي مقدمات میباشد؛ خط: نستعلیق، کا: قاسم بن نور محمد، تا: 26 ذیحجه 1295ق؛ تملک: عبدالعلی طباطبایی؛ جلد: تیماج مشکی، 147گ، 27 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 25 - 244]
آغاز: برابر؛ انجام: و لذا جعله معهوداً فیما بینهم دون المعنی الاول و لیکن هذا آخر ما اوردناه ایراده فی هذا المجلد و یتلوه الکلام
فی المجلد الثانی فی الاوامر و ﷲ الحمد
جلد نخست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1296ق، نیمه اول به خط مؤلف و نیمه دوم به خط حسین علی بن حسن؛ محشی با نشان «منه» و غیر آن، مصحح؛ یادداشت آیة اﷲ مرعشی نجفی در برگ آغاز نسخه چنین است: «و المصنف هو العلام الحاج میرزا موسی بن جعفر بن لطفعلی بن احمد التبریزي صاحب کتاب اوثق الوسائل فی شرح الرسائل و هذه النسخ تعلیقته علی القوانین و النصف الاول منها بخطه الشریف، شهاب الدین الحسینی المرعشی النجفی و قد ارسلها الی المکتب ابن اختی المیرزا بیوك آقا الواعظی التبریزي 1389»؛ کاغذ: فرنگی آبی و سفید، جلد: تیماج مشکی، 146گ، 25-26 سطر (10×15)، اندازه: 17×5/20سم [ف: 34 - 708]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
محمود بن محمد، 13 قمري
mahmūd ebn-e mohammad (19c -)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تألیف: 24 ذیقعده 1299ق
حاشیه مختصر توضیحی است بر کتاب «القوانین المحکمة» میرزاي قمی، که جلد اول به روز شنبه دهه دوم شعبان 1294ق و جلد دوم در 24 ذیقعده 1299ق به پایان رسیده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2253
آغاز: افتاده: الطبقات اللاحقة لتحقق الشبهة فی حقهم علی القول الثانی بخلافه علی القول الاول
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1303ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با نسخه مؤلف که استاد کاتب نیز بوده مقابله شده؛ تملک: علی بن محمد رضا بن هادي کاشف الغطاء؛ 433ص [عکسی ف: 6 - 299]
ḥāšīyat-ul qawānīn-il muḥkama
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ ... قوله اللفظ قد یتصف بالکلیة و الجزئیة: باعتبار ملاحظة المعنی کنفس المعنی و المراد بنفس المعنی هو مدلول اللفظ؛ انجام: الا تري ان العل التام ان کانت مرکب فوجود جزئها الاخیر سبب لوجودها فیصح بهذا الاعتبار ایضا ان یقال ان الفرد سبب لوجود الکلی.
حاشیه کوتاه و استدلالی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «قوانین المحکم»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی، مصحح، بالاي تمامی صفحات «بسم اﷲ تعالی شأنه» و «یا حج اﷲ ادرکنی» نگاشته شده؛ جلد: تیماج زرد، 144گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 38 - 459]
آغاز: قوله اختلفوا فی ان الشارع اذا وجب شیئاً ثم نسخ وجوبه فهل یبقی الجواز ام لا اه ومحصل الکلام انه قد ثبت ان الامر یدل علی الوجوب و هو مهیة مرکب من جنس و فصل؛ انجام: وحاصل الجواب ان هذا الاجماع اجماع منقول و الاجماع المنقول حکمه حکم الادلة اللفظیة ... ولو نقلوها بالاطلاق یکون قابلا للتقیید و هکذا و الاجماع الذي غیر قابل للتخصیص هو الاجماع المحصل.
بخشی از حاشیه مفصلی است بر «قوانین المحکمه» میرزاي قمی در این حاشیه از مؤلف با عنوان «قال المصنف» و از استاد خودش (سید علی قزوینی) با عبارت «قال الاستاذ دام ظله» گویا مقصود از استاد، سید علی قزوینی است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا با روکش پارچه مشکی، 69گ، 22 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 1539]
از دانشمندي است و محمد مهدي بن محمد اسماعیل استرآبادي آنها را یافته و گرد آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 9×16، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 687]
آغاز: کما لو تعدد الواصفون المراد ما فوق؛ انجام: عن تثنیفات میر محمد شاهشاهانی 1241
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري، 23 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
بیکا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س2، ش 7 - 212]
آغاز: قوله اعتباران، کان الاولی أن یقول له رسمان باعتبارین کما لا یخفی، قوله و أما رسمه من جه العلمیه؛ انجام: و لکن لا یتمکن من معرف حکم الفرع لعدم تمکنه من تحقیق حکم الاصل و هذا واضح جداً.
حاشیهاي است مختصر با عنوان «قوله-قوله» بر کتاب «القوانین المحکم» میرزاي قمی. پایان جزء اول نام محمد حسن بن محمد علی سمنانی با تاریخ شروع سهشنبه 12 شوال 1273 و تاریخ پایان همین جزء 1275 دیده میشود و احتمال میرود که سمنانی مؤلف حاشیه و این تاریخ، تاریخ تألیف باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد علی سمنانی، تا: اوایل جمادي الاول 1275ق، جا: مدرسه صادقیه؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي،
240گ، 16 سطر، اندازه: 1/50×17سم [ف: 4 - 150]
آغاز: قوله و بالاحکام ما یستنبط منها المهیات و غیرها اعلم ان ما یحترز منه بالاحکام فی تعریف الفقه یحترز به منه فی تعریف اصول الفقه ایضا؛ انجام: حمل ازتکاب الشبهات علی الکراه فیکون المعنی ان لم یوجد المقام بل یحمل الحرم کما هو المد علی للخصم.
حاشیه مزجی نسبتا مبسوطی است بر «القوانین المحکمة» میرزاي قمی با عناوین «قوله - قوله» که با استفاده از کتب قدما و متأخرین این حاشیه را نگاشته است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 8 محرم 1280ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سوخت مرصع مذهب، 228ص، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: - 268]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 846/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 37]
آغاز: و الاولی ارادة اللغوي لیشمل ادلة الفقه قوله لیشمل متعلق بالارادة لابقوله الاولی
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سوخت قهوه اي مرصع مذهب، 5گ، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: - 268]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 846/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 37]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه نکت علقتها علی کتاب القوانین المحکم حین مطالعتی (ناخوانا) تبصر لنفسی و للطالبین
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 179گ، 16- 25 سطر (7×1/51)، اندازه: 10×15/5سم [ف: - 533]
آغاز: قوله و أما المقدم ففی بیان رسم هذا العلم و موضوعه و نبذ من القواعد اللغوی أقول مبدأ المقدم و هو التقدم أمر اضافی ... قوله و أما رسمه باعتبار العلمی أقول یطلق أصول الفقه علی هذا الفن باعتبارین الاضافی و العلمی ... قوله هو العلم بالقواعد الممهد و بعد ما علمت وجه تقدیم تعریف أصول الفقه؛ انجام: قوله ان نقض الیقین بالشک لاریب ان کلاً من الیقین و الشک لابد له من متعلق یتعلق به و کذا لاریب فی أن الظاهر من أخبار الباب ... موجب الیقین و الناقض الشک فی الغای و أما الاعتراض
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر متنی در اصول فقه شیعی. حاشیهنویس از میرزاي قمی صاحب قوانین بسیار نقل میکند و در کتاب «متن متن» از معالم نقل قول شده است. جهت توضیح بیشتر اندکی از اوایل کتاب متن نقل میشود: «هو العلم بالقواعد الممهد لاستنباط الاحکام الشرعی الفرعی و [ ...] هو فی اللغ ما یبتنی علیه الشیء و فی الاصلاح بطلق علی معان کثیر المتداول فی ألسن الاصولین ... الفقه فی اللغ الفهم و فی العرف العلم با حکام الشرعی ...»؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13 و 14، جا: کربلا؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 338گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: - 26]
آغاز: فی نسخ الوجوب وهو لایصلی لیتفق المانعی لانه اعم ولا دلال للعام علی الخاص لایق ... قوله الحق ان الامر رتب هذا القانون مع القوانین مع القوانین السابق لان البحث؛ انجام: واما غیرهم فذهبوا. اعلم انه لابد اولاً من تحریر موضع البحث وهو قولنا اذا علق الامر بشرط او صفته فهل یتکرر من حیث هو بتکرر حاشیهاي است با عناوین «قوله -قوله» شامل مبحث اوامر است و تا قانون چهارم از هفده قانون در باب اوامر که بحث در مر و تکرار را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 و14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه مدظله»؛ جلد: مقوا با عطف گالینگور قهوه اي، 40گ، 23 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1398]
آغاز: قوله علی الجواز انتفاء المانع بما سنبینه آه لعل المراد ان ما یمکن ان یتوهم کونه مانعا هو مایتمسک المانعون
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: - 388]
از مؤلفی به جز محشیان شناخته شده؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: قوله قال اکثر مخالفینا ان الامر بالفعل المشروط جایز ... و لا یذهب علیک ان هذه المسئل و ان ادرجها جماعه؛ انجام: و کیف کان فلیس علینا تصحح هذا الکلام بل العمد صرف النظر فی تحقیق اصل المطلب.
گویا حاشیهاي است بر قوانین الاصول میرزاي قمی و پس از آن فائدههایی است در اقسام شبهه و غسل و مقدمه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: گوناگون، جلد: تیماج تریاکی، 23ص (414-436)، اندازه: 18×5/22سم [ف: 9 - 106]
آغاز: بسمله. قوله و له اعتباران ان کان الاولی ان یقول له اسمان باعتبارین کما لایخفی قوله و اما رسمه من جه العلمی آه قدمه علی رسمه باعتبار الاضافة اما لانه المقصود الاصلی و اما للاختصار؛ انجام: و قد مر التفصیل آه و قد مر منی الاشار الیه بما فیه بما لا مزید علیه فلا نطیل بذکره ثانیا و ان الحق عند تعارض الاصل و الظاهر تقدیم الاصل علیه الا فیما دل دلیل علی خلافه.
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قوله-قوله» بر کتاب «القوانین المحکمه» میرزاي قمی؛ خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ نسخه دیگري از این حاشیه در کتابخانه مرعشی (ش 1377) وجود دارد که در آنجا نیز مؤلف مجهول است؛ جلد: تیماج سبز، 155گ، 30 سطر،
اندازه: 13×21سم [ف: 26 - 53]
آغاز: بسمله، قوله ففی بیان رسم هذا العلم. آه - التصریف علی قسمین لفظی و حقیقی؛ انجام: لعدم امکان اجتماع الزنائین فی زمان واحد.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ قهوه اي، 125گ، 11 سطر (8×13/5)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 4 - 1268]
آغاز: بسملة. اما المقدمات ففی بیان رسم هذالعلم و موضوعه و نبذ من القواعد اللغویة، اعلم ان لهذا العلم تعریفان؛ انجام: انجام به جهت پراکندگی و جابجایی اوراق معلوم نیست
حاشیهاي است بر متنی در اصول فقه که مصنف متن ظاهراً پیش از دوران صاحب معالم میزیسته است. محشی، که یکی از شاگردان سید حسین قزوینی (1126-1208ق) میباشد به پاسخ هاي صاحب معالم و مصنف در گ 56، 57، 65 و ... اشاراتی دارد. وي از معاصران برتر خود چون فاضل هروي (1217- 1299)، فاضل ایروانی (م1306) و شیخ مرتضی انصاري (1214- 1281) با عنوان «دام ظله» یاد میکند و به اقوال قزوینی که گویا همان است که در قرن 13ص 373 دیده میشود با عنوان استاد محقق مدقق دام ظله (گ5، 36پ، 46، 64، 69 و ...) اشاره مینماید. در این حاشیه به نظریات شیخ بهایی (953-1030) گ 3ب و 5، محقق بهبهانی (1118-1205) گ 4، محقق جواد (م 1065) و محقق خوانساري (1016-1098) گ 50 و 70، صاحب فصول (م1254) گ 44، صاحب ضوابط (1214-1262) و ... اشاراتی شده است. همچنین از معالم و حاشیه هاي آن چون هدایة المسترشدین و حاشیه سلطان العلما یاد شده است. این حاشیه که ظاهراً به خط خود محشی میباشد. بطور پراکنده در برگ هاي 2پ تا 76 و 90 تا 99 جا دارد و اوراق آن جابجا شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوایی، رویه تیماج حنایی، 85گ (2پ-76، 91-99)، 23 سطر (09/5×16)، اندازه: 14×19سم [ف: 11 - 388]
حاشیه مختصري و کوتاهی به یکی از مباحث قوانین الاصول است که به نظر میرسد یادداشت یکی از اصولیین سده سیزدهم باشد. نسخه حاضر کامل و حواشی به جلد دوم قوانین تعلق دارد؛ خط: نسخ، کا: هادي بن عبدالرضا تویسر کانی، بی تا، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ، مختلف السطر، اندازه: 27×20سم [ف مخ]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة... قوله الامر علی ما ذکره الاصولیین (کذا) اعلم ان ماد الامر بحسب وضع اللغ ورد علی قسمین مصدر و غیر مصدر
حاشیه مختصري است با عناوین «قوله - قوله» بر بخشی از قوانین الاصول میرزاي قمی. گویا تقریرات درس یکی از اساتید ق 13 و 14 باشد؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، عطف پارچه مشکی، 19گ (59ر-77ر)، اندازه: 1/51×18سم [ف: 30 - 233]
آغاز: الی اعتبار المفهوم المخالف و المفهوم المخالف لایقتضی الا ان المفهوم لیس حکمه حکم المنطوق او نقیضه؛ انجام: قوله و اما انه لیس بشهادة عطف علی قوله اما ان ذلک لاجل حصول الظن الاجتهادي قوله یحتاج الی دلیل حاشیه مفصلی است بر قوانین میرزاي قمی با عنوان هاي «قوله-قوله» مؤلف در اغلب موارد حواشی میرزاي قمی بر قوانین را نقل کرده است. گویا همان رضوان ا ملین شهشهانی است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج حنایی، 182گ، 20سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 182]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... ذهب جماع؛ انجام: فی عدم جواز اجتماع اردتین عقلا
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 30 سطر (8×21)، اندازه: 16×21سم [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، ما بعد فهذه مطالب موضح خارج و داخل فی کتاب المحقق القمی؛ انجام: مثل ذلک قبیح بصح العقل مثل هذا الاستعمال غلط فالاحسن، قال القوم ...
تقریرات درس میرزا سید ابوالقاسم قمی رشتی؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 13گ (2ر-14پ)، اندازه: 18/5×2/23سم [ف: 6-164]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: جیبی [رشت و همدان: ف: - 1318]
ḥāšīyat-u qawl-i ibn-i ḥājib
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 1/ 2093
از محمد باقر بن سلطان احمد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: احمد حمامی؛ کاغذ: اصفهانی، 3گ (1-3)، 21 سطر (9×15) [ف: 4 - 1162]
حاشیة قول احمد - حاشیة الفوائد الفناریة
ḥāšīyat-u qawl-i aḥmad
ماورانی، عبداﷲ بن حیدر
māvarānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e heydar
وابسته به: حاشیة الفوائد الفناریة = حاشیة شرح ایساغوجی = حاشیة قول احمد؛ عمري، احمد بن محمد (-950ق)
شرح مزجی مفصلی است بر «قول احمد»، قول احمد حاشیهاي است از احمد بن محمد بن خضر بر شرح ایساغوجی شمس الدین محمدبن حمزه فناري.
[کشف الظنون 1/ 207]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 14/95-2645
آغاز: «الشروع فیها» لانه اذا صدق بتلک الفائدة یکمل رغبته فی التحصیل بسبب مناسب المسائل لها. قوله «علی تقدیم الشعور» صلة الشعور محذوفة اي الشعوربها؛ انجام: لاعین ینظر الی التألیف و لا ذهن یحسن التقنیق و لکن تحملنا حمل الهمم و رضینا بما جف به القلم. قد کملت ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 1290ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 46گ، 12-19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1542]
ḥāšīyat-u qawl-i ṣāḥib-il īḍāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 602/17
با چند بند دیگر در بلاغت حاشیه مانند؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن شاه حسن بن محمد بن محمد علوي خلوتی، تا: قرن 10؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 8ص (273-280)، 26 سطر (5×12)، اندازه: 9×16سم [سنا: ف: 1 - 389]
ḥāšīyat-ul kāfī
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
حواشی بسیار مختصري با عناوین «قوله، قال الشیخ» بر چند باب الکافی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8975/8
آغاز: هذا مما استفید من شیخنا بها المحققین قدس سره فی اثنا مباحث الکلینی. قوله علی بن ابراهیم عن ابیه عن بعض اصحابه عن شهام بن الحکم قال الاشیاء لا تدرك الا یانوا. قال الشیخ ایده اﷲ تعالی هذا حدیث اي قال الامام علیه السلام لانه لیس داب الکلینی ان ینقل لام غیر المعصوم بعنوان الحدیث. باب النهی عن الصنعة؛
انجام: ان هذا الحدیث قد تقدم فی باب اطلاق القول فهذا اول حدیث تکرر فی هذا الکتاب و ذکر فی الموضعین
کا: ابراهیم بن محمد حرفوشی کرکی عاملی، تا: 1070ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی؛ 4گ (50ر-53پ)، 18-17 سطر (8×14/5)، اندازه: 3/12×1/20سم [ف: 29/1 - 518]
ḥāšīyat-ul kāfī
استرآبادي، محمد امین بن محمد شریف،-1033 قمري
estarābādī, mohammad amīn ebn-e mohammad šarīf (-1624)
وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
حاشیه بسیار مختصري است بر اصول «کافی» که استر ابادي در حاشیه نسخه خود از کافی نوشته بوده و شخصی (که شاید یکی از شاگردان وي باشد) آن را بسال 1057 در مکه تدوین کرده است. حاشیه مختصري است بر بخش اصول و برخی از مواضع فروع کافی. استرآبادي در این کتاب به شیوه خویش به طعن بر علماي اصول و فلسفه و کلام برخاسته است. از حواشی خویش بر کتاب «تمهید القواعد» سید مرتضی و نیز از کتاب «الجوهر المکنونه الموضوعه لبیان ما یتعلق بماء زمزم»، تألیف علامه محمد بن عبداﷲ بن ظهیر الشافعی یاد و قسمتی از کتاب اخیر را نقل میکند. علامه مجلسی در مرآة العقول از آن مکرر نقل کرده و همچنین در بحار الانوار و در کتاب الهدایا فی شرح الکافی میرزا محمد تبریزي شاگرد ملا خلیل قزوینی از آن نقل کرده است.
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد فهذه حواش علی الکافی لابی جعفر الکلینی الرازي، قد کتبها مولانا محمد امین الاسترآبادي فی حاشیة کتابه. قد جمعتها من خطه فی مک ... فی سن سبع و خمسین و الف هجریه. وما کان فی آخره صور سنده ... قوله: ان یأرزکله. سیجیء فی باب الغیبة، فیأرز العلم کما تأرز الحی ...
انجام: و لم یکن فی آخره سنده، لاله و لا لغیره. واﷲ اعلم
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، دفتر هشتم، 1381ش، تحقیق شیخ علی فاضلی
[الذریعه 6/ 181]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 34گ (75پ-108پ)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 17 - 232]
آغاز: برابر؛ انجام: لانالانم ان المفروض ذلک بل المفروض ان صوره الحرار حاصله فیه لایق صورة از ابتداي کتاب تا باب فی معرفتهم اولیاءهم و التفویض الیهم از «کتاب الحج» است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: استاد جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 42گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 26 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی محمد بن شیخ نعم اﷲ جیلانی، تا: قرن 11؛ اصغر بن محمد یوسف قزوینی در دهه دوم جمادي الثانی 1081 مینویسد که متن این کتاب و حاشیه آن با خط مؤلف (محشی) ملاخلیل اﷲ مقابلت شد، با چند حاشیه از ملاخلیل قزوینی، خط فرهاد میرزا در 1305ق، جامع این حاشیه در دیباچه آن رمزهاي محشی را توضیح داده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 40گ (2پ-41ر)، 24 سطر (7×5/17)، اندازه: 12/5×24سم [ف: 4 - 254]
آغاز: بسمله و به ثقتی - قوله باب البداء قلت سیجیء فی باب کراهی التوقیت بطریق صحیح عن ابی حمز الثمالی قال سمعت ابا جعفر علیه السلم یقول یا ثابت ان اﷲ تبارك و تعالی وقت هذا الامر فی السبعین فلما ان قتل الحسین علیه السلم اشتدت غضب اﷲ علی اهل الارض فاخره الی اربعین و مائة؛ انجام: قلت و المستفاد من بعضها ان الاراد منه تعالی تار جاء بمعنی الایجاب و الامر کما جاء بالمعنی المذکور سابقا و ان رضاءه تعالی و محبته لا یتعلقان بالمعاصی اصلا قلت و السر فی ذلک ان الاول یستدعی الجواز و الثانی الرجحان المشترك بین الوجوب و الندب. و اﷲ اعلم ا م ي ن مد ظله.
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن حیدر مشهدي، تا: قرن 11؛ داراي رکابه، مصحح، در حاشیه داخلی صفحه سوم نوشته: «من افادات مولانا الفاضل مولانا محمد امین مد ظله» و در پایان نیز با دعاي مشابه براي صاحب رساله، نکته دیگر اینکه با توجه به ارجاعات نگارنده رساله بداء به «باب کراهی التوقیت» و «باب الصوم» و چندین باب دیگر که گویا از ابواب کتاب کافی باشد، این احتمال هم هست که این رساله بخشی باشد از حاشیه استرآبادي بر کافی که منابع از آن یاد کرده اند؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج حنایی قدیمی، 3گ (30پ-32ر)، 25 سطر، اندازه: 9/18×5/25سم [ف: 1/27 - 13]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله عن واضح أي عن سن ظاهرة بالضحک، تم ما رأیناه من حواشی مولانا محمد امین رحمه اﷲ
خط: نسخ، بیکا، تا: اواسط صفر 1063ق؛ واقف: معزالدین محمد الوزیر؛ جلد: تیماج قرمز، 44گ (1پ-44ر)، 20 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 12 - 163]
آغاز: بسمله قوله علافاستعلی اي عد نفسه عالیا اي عظیم الشآن فی نفسه و منزها عن وصول الاوهام؛ انجام: بان اول الواجبات الاقرار بالشهادتین تمت الحواشی المنسوب] الی الفاضل الاسترابادي.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ واقف: محمد، جلد: تیماج سبز، 21 سطر (9×15)، اندازه: 5/12×20سم [ف: - 482]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله عن واضحة اي سن ظاهرة بالضحک، تم ما رأیناه من حواشی مولانا
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 12؛ وقف با مهر مربع «المهدي من هدیت»؛ 56گ، 21 سطر، اندازه: 10×19/5سم [ف: 2 - 403]
آغاز: بسمله، کاد العلم ان یازر کله سیجی فی باب الغیبه فیازر العلم کله کما تازر الحیه جحرها ... و فی الصحاح للجوهري ان الاسلام لیازر الی المدینه ... هذا اشاره الی ما وقع بعده صلی اﷲ علیه و آله..حیث انحصر الامر فی اهل الکساء؛ انجام: قوله حتی ینزل بهم الموعود یعنی ینزل بهم الموت ... و یحل بعده عذاب الاخره و الحمدﷲ رب العالمین تمت حاشیه محمد امین استرآبادي بر احادیث کلینی و الحاشیه التی قبلها کذلک لمیرزا رفیعا النایینی سنه 1108.
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن محمد یونس واعظ همدانی، تا: 1108ق؛ محشی از شاه قاضی، مولی صالح، شیخ حسین و با نشان «بخطه» و «من املائه»؛ با نشان مقابله و بلوغ، یادداشت بدون نشانی است دال بر این که این نسخه با نسخه شیخ عبدالغفار مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قرمز، 41ص (167-207)، 21 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 23 - 17]
ḥāšīyat-ul kāfī = š.-ul kāfī
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قوله، قوله» بر اصول کافی تا کتاب الحج باب حجج اﷲ علی خلقه. این حاشیه جز حاشیه میرداماد است بر کافی به نام «الرواشح السماوی» که در آن خطبه کتاب را شرح نموده پس از آن به قواعد علم درایه پرداخته است.
آغاز: قوله رحمه اﷲ تفرد بالملکوت الملکوت فعلوت من الملک کالرهبوت من الرهب و الرغبوت من الرغب و الجبروت من الجبر. چاپ: مکتب السید الداماد، تهران، 1403ق؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1311، خشتی، 217ص
[الذریعه 6/ 182 رقم 991]
آغاز: قوله حجاب مستور اه، حجاب محجوب و ستر مستور اما من باب حجابا مستورا أي حجابا علی حجاب، أو من باب النعت بوصف الجار؛ انجام: بل خیر من ذلک النفع ا خر الذي اهتمتم بشأنه و جعلتموه نصب اعینکم و طلبتموه أعلی مطالبکم اعنی نفع التجارة الذي یقبل الاهتمام فی الجملة.
کتاب العقل و الجمل و کتاب التوحید و کتاب الروضه میباشد و
غیر از حاشیهاي است که به شماره 1/ 4275 همین فهرست معرفی شده؛ خط: نسخ، کا: ظاهراً به خط میرداماد، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 75گ (152پ-226پ)، اندازه: 13×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 550]
آغاز: برابر؛ انجام: قد وثقه الشیخ فی کتاب الرجال و قال و یضعفه قوم.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد رضا بن آقا محمد باقر، مرتضی بن احمد حسینی رشتی و مهر «المتوکل علی اﷲ عبده مرتضی الحسینی» (مربع)؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده صدرالدین الحسینی»، «عبده صدرالدین الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 113گ (3پ-115پ)، اندازه: 12×19سم [ف: 11 - 264]
از آغاز تا باب سعادت و شقاوت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه رحم اﷲ»؛ 82گ، 21 سطر، اندازه: 10×19سم [صد و شصت نسخه: - 14]
آغاز: ذیل: باب التوحید باب حدوث العالم هذا الکتاب قلب علم الحدیث؛ انجام: فاسلکن سبیل الحکمه و لا تکونن من الجاهلین.
خط: نسخ، کا: خان محمد بن میر محمد قزوینی، تا: 3 رمضان 1038ق؛ محشی، داراي بلاغ؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 212گ، 23 سطر، اندازه: 19×3/29سم [ف: 14 - 428]
آغاز: برابر؛ انجام: رزقنا اﷲ تعالی فی حریم القرب من اشع جماله وسقانا فی جن الوصل من کأس وصاله.
خط: نسخ، بیکا، تا: 10 جمادي الثانی 1066ق؛ مصحح؛ وقفنامه کتاب از ملاعلی محمد تهرانی به سال 1243؛ تملک: محمد حسین بن محمد محسن حسینی کربلائی به سال 1178؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 99گ (1پ-99ر)، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 550]
آغاز: المعروف بعلان هنالک صف حمد و محمد و علی قوله قال ما عبد به الرحمن أي ما عرف به الرحمن؛ انجام: قوله جمیعا عن علی بن الحکم اه أي سهل بن زیاد و احمد بن عیسی قوله لایم اه اللایمة الملامة
از حدیث سوم کتاب العقل و الجهل تا پایان باب البیان و التعریف و لزوم الحج و سپس حاشیه بر مقدمه مؤلف در آخر آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی، نام کتاب به خط سید جلال الدین حسینی و تملکی به سال 1312 با مهر «محمد تقی بن حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 146گ (1ر-146پ)، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [محدث ارموي مخ: 2 - 550]
انجام: منهم ابواسحاق النحوي کان و جها فی اصحابنا قارئا فقیها لغویا راوی و کان حسن ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 54گ (3پ-56پ)، اندازه: 17×25سم [ف: 17 - 60]
آغاز: قوله: احتجب بغیر حجاب محجوب و ستر مستور اما من باب حجابا مستورا اي حجابا علی حجاب؛ انجام: باب تسمی من رآه ... و محمد بن احمد العلوي قد حققنا حاله و صح حدیثه فی الرواشح ... قوله: عد من اصحابنا عن جعفر بن محمد جعفر بن محمد ... قد و ثقه الشیخ فی کتاب الرجال قال: و یضعفه قوم، تمت.
بیکا، تا: 1112ق؛ جلد: تیماج قهوه اي،96گ (6پ-101ر)، 19 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 49]
آغاز: قوله: المحمود لنعمته المعبود لقدرته، لما کان انعامه باعثأ لان یحمد
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ «امانت آقا زین العابدین بن حاج محمدرضا امامی» و «قد وقفت هذه النسخه ... کما وقف والدي الماجد کتبا عدید هکذا و کان ذلک فی 14 رمضان 1124 و انا ابن حاجی عسکر خادم العلماء محمد رضا» با مهر «افوض امري الی اﷲ محمد رضا 1116» (مربع) و در زیرش «هذا من الکتب الموروث التو لی حینیه قد و قفت ثانیا ... سید ابراهیم شریف حسینی رمضان 1230»؛ ازموقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج سوخت، 18 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: - 254]
بی کا، بیتا؛ مجدول، پشت صفحه اول مجموعه وصیت محمد بن علی بن محمد خان کوزه کنانی؛ وقفنامه و مهر مهدي بن ابی ذر نراقی، ذیحجه 1201، در پایین همین صفحه این عبارت آمده: «حسب الوصی متولی شرعی آن باید در کاشان خدمت حج الاسلام آقاي حاجی ملامحمد حسین [نطنزي] داده شود شعبان 97 [12]، مهر محمد رضا الحسنی»؛ جلد: چرمی خرمایی، اندازه: 17×26سم [نشریه: 7 - 753]
آغاز: قوله المحمود لنعمته المعبود لقدرته، اما کان انعامه باعثا لان یحمد شکراً لما وقع؛ انجام: و حکم بکونهم مستحقین له مستقرین فیه و دعا علیهم بقوله اللهم لاتنلهم شفاعتی.
از اول کتاب العقل و الجهل تا آخر باب ما فرض اﷲ عزوجل، از کتاب الحجة؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ محشی به امضاء «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 134گ، 23 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 25 - 221]
از عقل و علم تا کتاب الحجة؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛
افتادگی: آغاز؛ از اصل مورخ 1 جمادي الثانی 1049 نقل از خط محشی در هامش کافی که مورخ 1 جمادي الثانی 1049 بوده است با نشان «م ح ق» [فیلم ها ف: 2 - 145]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با نشانی «ش م س»؛ جلد: تیماج قهوه اي،123گ (5پ- 127ر)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 16 - 304]
ḥāšīyat-ul kāfī
علوي عاملی، احمد بن زین العابدین، - 1054 قمري
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 1645)
وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
حاشیه مختصري است بر اصول کافی با عناوین «قال، اقول» در این حاشیه بیشتر به جنبههاي ادبی و فلسفی نظر دارد و به موضوعات دیگر کمتر میپردازد.
آغاز: الحمدﷲ الذي أنطق لسان العقل بحسن ثنائه و تمجیده و صبغ نظام الوجود و من أحسن من اﷲ صبغ
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2849/2
آغاز: برابر؛ انجام: قال علیه السلام و کره، أقول بفتح الواو و سکون الکاف العش له، اللهم أخرجنا من ظلمات القوي الحسی ...
خط: نسخ، بیکا، تا: محرم 1070ق؛ مصحح، محشی با نشانیهاي مختلف؛ جلد: تیماج قرمز، 230گ (141پ-370ر)، اندازه: 12×19سم [ف: 8 - 50]
ḥāšīyat-ul kāfī = š.-u usūl-il kāfī
رفیعا، محمد بن حیدر، 997 - 1080 ؟ قمري
rafī‘ā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)
وابسته به: الکافی کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
تاریخ تألیف: 1079ق
این حاشیه به روش فیلسوفان نوشته شده و نگارنده آن دانشمند موشکاف» سید الحکماء المتالهین برهان اعاظم المتکلمین» امیر رفیع الدین محمد بن امیر حیدر حسینی حسنی طباطبائی نائینی است که به میرزا رفیعا نامبردار است. در الذریعه در ذیل عنوان هاي «حاشیه بر کافی» و شرح کافی و شرح اصول کافی نیز از رفیعا گیلانی یاد کرده اند و با هر یک از عنوان هاي یادشده تألیفی به رفیع نایینی و تألیفی دیگر به گیلانی نسبت داده اند. در اینکه رفیع الدین گیلانی شرح یا حاشیهاي بر اصول کافی نوشته اشکال نیست و شاید شرح او «شواهد الاسلام» نام داشته است. اما کتاب حاضر که آغاز آن عیناً در الذریعه نقل شده و تا کتاب الحجه است بدون تردید از رفیع الدین نائینی طباطبائی است. صاحب الذریعه خود در مجلد 6 با عنوان «حاشیه کافی» این کتاب را به تفصیل معرفی کرده و از محمد رفیع نائینی دانستهاند در آنجا (به نقل از سید حسین قزوینی صاحب معارج الاحکام) نوشتهاند «میر معصوم قزوینی فرزند محمد فصیح بن میر اولیاء و پدر میر سید ابراهیم مزبور که از شاگردان رفیعا نائینی بود حواشی استاد خود را بر اصول کافی گردآوري کرد خطبهاي در آغاز آن نهاده که بدینگونه آغاز شده: الحمدﷲ خالق الاشیاء ....» این خطبه در همه نسخ این شرح نیست. نکتهاي دیگر که در نوشته الذریعه شایسته یادآوري است آن است که در ذیل معرفی «حاشیه کافی از رفیعا نائینی» نوشتهاند: «کاملترین نسخههاي این حاشیه آن است که تا کتاب القرآن باب «انا انزلنا» رسیده است»، اما این باب در کتاب الحجه است نه در کتاب القرآن.
آغاز: (خطبه آغاز): الحمدﷲ خالق الاشیاء بلااصول ازلیه و کافی مهمات البرایا بالقدر الصمدیه الذي دل بذاته علی ذاته ... (آغاز حاشیه): بسمله و به نستعین الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة... قوله المحود لنعم المعبود لقدرته لما کان انعامه باعثالان یحمد شکراً لما وقع و جلبا لما یقع و قدرته علی ما یشاء ...
انجام: قوله اللهم ارزقهم فهمی و علمی و دعاء الائم من العتر یطلب علی مراتب الفهم و العلم ... و حکم بکونهم مستحقین له مستقرین فیه و دعاء علیهم بقوله اللهم لاتنلهم شفاعتی.
[الذریعة 6/ 184]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن ناصرالدین جیلانی، تا: 1075ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 108گ (1پ- 108پ)، اندازه: 12×6/ 19سم [ف: 14 - 175]
خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه 27 صفر 1077ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 243گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: - 75]
آغاز: برابر
خطبه؛ انجام: قالوا نعم هذا و اﷲ امیرالمومنین و نشهدك اﷲ انه یرینا مثل ذالک کثیرا
خط: نسخ، بیکا، تا: 1077ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 17 سطر (7×13)، اندازه: 12×19سم [رایانه]
آغاز: برابر
حاشیه؛ انجام: باب ما فرض اﷲ عزوجل قوله الصادقون هم الائمة اي المراد بهم فی قوله تعالی و کونوا ... مستقرین فیه ودعاء علیهم بقوله اللهم لاتنلهم شفاعتی ... و بشربها بعد نبوته و خلته ** بلغ قبالاً من اوله الی آخره
از آغاز تا باب مافرض اﷲ عزوجل.؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا
بن محمد صفی تبریزي، تا: جمعه 2 ذیقعده 1081ق، جا: مدرسه جده علیه؛ از روي نسخهاي که بر مؤلف قرائت شده استنساخ شده، مصحح، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 3 - 1399]
آغاز: برابر حاشیه
تا آخرین حاشیه بر کتاب توحید؛ خط: نسخ خوب، کا: حاج قاسم علی محسناء سبزواري، تا: 1083ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن، 179ص، 20 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 1 - 247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 ذیحجه 1086ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 207گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18/4سم [ف: 1 - 315]
آغاز: متقاربان فی المعنی و کثر استعمال الاختراع فی الایجاد؛ انجام: و ایله جبل بین مکه قرب ینبع و مصر و یحتمل ان یکون ابله بالباء الموحده ... اسم موضع بالبصر ...
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی بارموز مختلف، غالبا «م ح ق ره»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 188گ، 15 سطر، اندازه: 12/2×3/ 19سم [ف: 14 - 226]
بخشی از آن؛ بیکا، تا: 1089ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر خطبه
از آغاز تا شرح حدیث ... (عرضه ما بین صنعا الی ایله) از باب ما فرض اﷲ عزوجل و رسوله من الکون مع الائمة (علیهم السلام) از کتاب الحجه؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: با تاریخ 1096ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ ترمه، جلد: تیماج قهوه اي، 25 سطر، اندازه: 1/51×19سم [ف: 2 - 568]
آغاز: برابر
حاشیه؛ انجام: و اقام الامامة بعقول ناقصه حائرة فی طریق الهدي بائرة بسلوك الهلکه و الردي.
نام مؤلف از تطبیق آغاز به دست آمد؛ خط: نسخ، کا: صالح بن سلیمان عاملی، تا: 1099ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 144گ، 21 سطر (10×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 9 - 226]
آغاز: برابر حاشیه
خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ خطبه ندارد؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 64گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [نشریه: 13 - 159]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان المقصود ما بعد الاول من جنسه فکونهم علیهم السلام مثانی باعتبار ان کل واحد منهم عالم ... افتاده.
از ابتدا تا اواخر کتاب التوحید؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه» و «م ف»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 121گ، 20 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×5/20سم [ف: 35 - 721]
آغاز: کماله نشامن بعض و هو المعرفه الداله علیه فان المعرفه التی هی مناط الایمان؛ انجام: الباقی انشاء هاﷲ تم و کل شئی یلحقه من التصنیف فنحن نلحض بهذا فی الکتاب تمت
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر حاشیه؛ انجام: لا مفارقة له عن الکتاب لا مفارقة له عن الحق و فی التعبیر ...
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: اواسط قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جمله دعائی «منه دام ظله» نشاندهنده این است که نسخه در زمان حیات مؤلف نوشته شده؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 364گ، 15 سطر، اندازه: 11×20سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 269]
آغاز: برابر حاشیه؛ انجام: ولیس طریق الیها بقولهم الا بایقان من اﷲ سبحانه و تبلیغ من رسوله (صلی الله علیه و آله) کیف وهی مرتب من اﷲ تعالی بها علی خلیله صلی اﷲ علیه واله و بشره بها بعد نبوته وخلته فاقد خطبه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: مقوا با عطف پارچه،226گ،17سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 2- 739]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 181گ، مختلف السطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 552]
آغاز: برابر؛ انجام: اي یجب علیکم الجواب عما نسألکم کما یجب علینا السؤال عما لا تعلمه مما یجب معرفته
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشانی بلاغ، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ تملک: «عبدالهادي»؛ مهر: «محمد بن محمد علی اسماعیل» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 258گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5سم [محدث ارموي مخ: 2-552] و [عکسی ف: 2 - 430]
آغاز: ويکون الوثوق باالله و الاعتماد عليه لاعلي طلبه و مقابله الحرص و الرأفة هي العطوفة الناشئه عن الرقة و مقابلها القسوة و الغلظة و الرحمة هي الميل النفساني الموجب؛ انجام: و يکون ما بعده تأييداً له و تبييناً لما هو اعم مأخذاً منه من بطلان ابتناء الامامة
علی اختیار العباد بقولهم و افهامهم و لو کانوا من ذوي بصائر و اولی کتاب فضل العلم تا باب نادر جامع فی فضل الامام (علیه السلام) و صفاته
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، داراي علامات بلاغ، محشی به امضاء «شیخ علی سلمه اﷲ» و «منه سلمه اﷲ» و «وافی» و «ع ل» و «خ ل سلمه اﷲ» و «ق» و «میر معصوم سلمه اﷲ»؛ جلد: روغنی پستهاي گلوار، 138گ، 21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1399]
آغاز: برابر
حاشیه؛ انجام: کما یجب علینا السؤال عما لانعلمه مما یجب معرفته.
و از ابتداء حاشیه تا حدیث سوم؛ خط: نسخ خوب، کا: ژ، تا: قرن 11؛ محشی از مصنف با عنوان «منه سلمه اﷲ تعالی» نوشتهاند، مصحح، مقابله شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: میشن، 285ص، 17 سطر، اندازه: 5/9×18سم [ف: 1 - 246]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 155گ، 17 سطر (5×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 253]
انجام: قوله: قلت حقا علینا ان نسئلکم اي ثبت و وجب علینا ... مما یجب معرفته علینا.
در باب [ان اهل الذکر الذین امراﷲ الخلق بسئوالهم الائمة] ناقص مانده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به نشان هاي «منه ابقاه، شیخ علی، خ. ل سلمه اﷲ (ملاخلیل؟)»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 253گ (188ر-440پ)، 24 سطر، اندازه: 12/5×24سم [ف: 4 - 254]
آغاز: برابر
حاشیه؛ انجام: فینتهی و یحاط لشی و لا یعرف بعد الکون.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر تملک: «عبده محمد هادي الحسینی»، «افوض امري الی اﷲ عبده اسماعیل»، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 133گ، 15 سطر (7×13) [ف: 3 - 931]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 381]
آغاز: عابد الشیء موجود عینی ن الاسم غیر موجود عینی لا بلفظه و لا بمفهومه و شرك من عبدهما؛ انجام: و قوله حقا علیکم أن تجیبونا أي یجب علیکم الجواب عما نسألکم کما یجب علینا السؤال عما لا نعلمه مما یجب معرفته ...
از باب الکون فی المکان کتاب التوحید تا اواخر باب ان اهل الذکر هم ائم از کتاب الحجة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، در حیاتمؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 165گ، اندازه: 10×18/5سم [ف: 2 - 362]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 181گ،17 سطر، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 2 - 309]
آغاز: معلم و یکون له مثل ما لکل عامل ینتمی عمله الی تعلیمه و لو بواسطه؛ انجام: و قوله ولکن جعلنا ابوابه و صراطه و سبیله اي لما اقتضته الحکمة الکامله
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از مؤلف با علامت «منه ره»؛ با وقفنامهاي از سید صادق حسینی طباطبایی مورخ 1291؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج ماشی، 161گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2/24 - 14]
آغاز: برابر؛ انجام: و قوله حقا علیکم ان تجیبونا اي یجب علیکم الجواب عما نسألکم کما یجب علینا السوال عما لا نعلمه مما یجب معرفته.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ داراي رکابه، محشی با جمله «منه دام / مد ظله» و همچنین برخی حواشی از «مولانا محمد امین الاسترآبادي رحم اﷲ»، با علامت «سماع» و حواشی دیگري با علامتهاي «ظ ل، ط، مص، ق، ح ت»، مصحح با علامت «صح / صحه»، با علامت بلاغ، یک رباعی عربی از شیخ بهایی که نقل میشود: «للشیخ الهابی طاب ثراه فی حایر الحسین علیه السلم: یا من ظلم النفس و اخطأ و اساء ** هذا حرم یغسل عنک الدنسا / هذا حرم مشرف یخدمه ** جبریل و میکال صباحا و مساء»؛ تملک: علی بن ابراهیم، محمد سعید بن محمد حسین نائینی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 224گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 1/27 - 57]
تا شرح «باب نادر جامع فی فضل الامام و صفاته» را دارد و انجام آن «بعد نبوته و خلته»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مقابله شده در روز یکشنبه 26 ذیحجه 1069، محشی، مصحح، با بلاغ مقابله؛ تملک: میر محمد باقر در 1161، محمد مهدي طباطبایی در رجب 1211؛ کاغذ: سپاهانی زرد، جلد: تیماج قهوه اي، 143گ، 24 سطر (7/5×18)، اندازه: 14×22سم [ف: 9 - 1350]
آغاز: برابر؛ انجام: باب نادر فی فضل الامام علیه السلام و صفاته ... و سربها بعد نبوته و خلته علیه السلام.
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن محمد یونس واعظ همدانی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشتی از محمد رضی بن محمد یونس واعظ همدانی کاتب این نسخه مبنی بر این که حواشی کافی را نسخه خط «شیخ المشایخ علامی مجتهد الزمانی شیخ
عبدالغفار» نقل کرده است؛ از جمله کتاب هاي موقوفه مولانا احمد همدانی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قرمز، 157ص (9-165)، 21 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 23 - 16]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 303ص، 19 سطر، اندازه: 19×20/5سم [ف: 10 - 1774]
آغاز: برابر خطبه؛ انجام: ثم اشار علیه السلام الی ان معرفته سبحانه لیس بالسبیل الی معرف کنه.
از آغاز تا 5 برگ از باب جوامع التوحید را دارد، «قوله: ان اﷲ تبارك اسمه الخ. اي تقدس اسمه عن لحوق النقصان و تعالی ذکره عن الوصف بما یلیق»؛ خط: نسخ خوش، کا: محمدهاشم حسینی موسوي، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد امین بن عبدالوهاب خادم با مهر «ان المتقین فی مقام امین» (بیضی)؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده یحیی» (بیضی)؛ اهدایی: شیخ محمد طاهر، 1312؛ واقف: یحیی ترشیزي؛ کاغذ: صیقلی، جلد: مقوا با روکش کاغذ، 160گ، 14 سطر (6/5×13)، اندازه: 13×19سم [ف: - 123]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن آلبالویی، 153گ، 20 سطر، اندازه: 8/15×7/ 21سم [ف: 1 - 315]
آغاز: ن الرغبة، والرهبوت من الرهبة، والرحموت من الرحم، والجبروت من الجبر، وعالم الملكوت يطلق علي المجردات والمفارقات، كما ان عالم الملك يطلق علي الجسمانيات و المقارنات. قوله: كتاب العقل و الجهل العقل. يطلق علي حالة في النفس داعية الي اختيار الخير و النافع ... قوله: اختراع الاشياء؛ انجام: (از باب ان الائمة هم العلامات التي ذكرها االله): قوله؛ اسمكت لي فيه خصلة من خصال الخير. الخصلة تستعمل في الصفات، فضايلها و رذايلها ... و رضيت باحتماله و تجاوزت عن فقد ماسواها.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 175گ، 17 سطر (7×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 252]
آغاز: و الضعف و یحتمل ان یکون بارزاً بتقدیم غیر المنقوطة علیها؛ انجام: و الظالم لنفسه هو الذي لا یعرف الامام الذي بهدایته تحصیل المراد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 93گ،30 سطر، اندازه: 13×21/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 270]
آغاز: برابر حاشیه؛ انجام: بعقول ناقصة حایر عن طریق الهدي بایرة بسلوك مسلک الهلکة و الردي ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: رمضانعلی بن برجعلی اصفهانی با مهر «رمضان منتظر لطف الهی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 220گ، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 551]
آغاز: مرغوب الیک قوله علا فاستعلا الاستعلاء استفعال من العلو؛ انجام: و قوله تعالی الیوم اکملت لکم دینکم ... فان ادخال اتمام النعم بین اکمال.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 277گ، 16 سطر، اندازه: 2/10×9/19سم [ف: 14 - 226]
آغاز: برابر خطبه؛ انجام: و اقام الامام بعقول ناقص حایر عن طریق الهدي ... مسلک الهلک و الردي. موجودي از ابتداي مقدمه تاباب فضل الامام وصفاته میباشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: میرزا محمدعلی رضوي؛ کاغذ: نباتی آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 198گ، 21 سطر، اندازه: 6/ 11×2/ 22سم [ف: 14 - 225]
انجام: و منهم من الشقاو یمعاون أعدائه و نصرتهم و محبتهم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد رضا حسینی رضوي با مهر «محمد رضا الحسینی» (مربع) و علی رضا بن عبدالواحد بهبهانی به تاریخ صفر 1163؛ مهر: «محمد باقر الحسنی الحسینی» (مربع)، «العبد محمد ابراهیم الحسنی الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 217گ (106پ- 322پ)، اندازه: 12×19سم [ف: 18 - 275]
انجام: انجام در «باب نادر جامع فی فضل الامام»: قوله بالانقیاد و التسلیم له، و من المعلوم ان الناس لا یعرفون مرتب الامام ... لسلوك مسلک الهدي و الردي.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11و 12 [ف: 13 - 3105]
بیکا، تا: قرن 12، قطع: خشتی [ف: - 167]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: اسداﷲ؛ تملک: نواب میرزا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 230گ، 19 سطر (5/ 4×12)، اندازه: 8×16سم [ف: 16 - 478]
آغاز: برابر
خطبه از اول کتاب کافی تا اول کتاب حجت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 119گ، اندازه: 18×28سم [نسخهپژوهی: 2 - 150]
کتاب عقل تا پایان باب ان الائمة ارکان؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ تملک: ضیاء الدین دري با تاریخ 1348؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 222گ، 15 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 14×20سم [ف: - 584]
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم گیلانی، تا: 1105ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 894]
آغاز: آغاز عقل و جهل: الحمدﷲ الذي جوده الحدیث و کل ناطق و احسانه فتق آثار ...؛ فصل علم: الحمدﷲ خالق الاشیاء بلا اصول ازلیه ...؛کتاب توحید: بسمله کتاب التوحید المقص فی هذا الکتاب؛ انجام: عقل و جهل: کما مر اشار نا ایض سابقا الیه هذا آخر ما کتبنا من التعلیقات علی کتاب العقل؛ فضل علم و عقل: اما عدم القول للافکار بعد ما اطلع علی السن فعلی حد اشترك باﷲ تم کتاب العقل و فی بعض النسخ هذا آخر کتاب فضل العلم ...؛ بعقول ناقصه حائره عن طریق الهدي بائره بسلوك مسلک الهدي
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: یکشنبه 2 ذیحجه 1118ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مشکی، 140گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: - 96]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 110]
آغاز: رهبه، خافه و اﷲ مرهوب و منه لبیک مرهوب و مرغوب الیک. علا فاستعلی؛ انجام: عن طریق الهدي بایر لسلوك مسلک الهلک و الردي.
از اوایل مقدمه کلینی: علا فاستعلی تا باب نادر جامع فی فضل الامام و صفاته، اواسط حدیث اول: «فارتقوا مرتفا صعبا دحضا ...»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»، در آخر نسخه آمده: «بلغ مقابله من اوله الی آخره بعون اﷲ تعالی»؛ مهر: نصره الملک «العبد محمد رحیم» (بیضی)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 214گ، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×18سم [ف: - 181]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 25
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1740]
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمد لاهیجی بن عمادالدین محمود، تا: 1222ق؛ در مدرسه سلطان حسین در 8 شوال 1222ق مقابلت شده، پایان نسخه سخنانی از حلی و مطرزي، محشی با نشان هاي «کشکول، ملاخلیل، م. ج. ب. ه، سلمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی، جلد: تیماج حنایی، 223گ، 15 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 4 - 254]
خط: نستعلیق، کا: ملا خلیل قزوینی، بیتا؛ مصحح، محشی از خلیل؛ تملک: ملا خلیل با مهر ...» خلیل من العلم» (مربع)؛ وقفنامه کتاب با تاریخ ذیحجه 1243 با مهر «افوض امري الی اﷲ عبده محمد شریف» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 250گ، مختلف السطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 16 - 306]
آغاز: برابر حاشیه؛ انجام: قوله قلت حقا علینا ان نسألکم آه اي ثبت و وجب علینا السؤال عنکم فقال نعم اي علینا ان تسألونا و لایسعکم ترك السؤال و قوله حقاعلیکم ان تجیبونا اي یجب علیکم الجواب عما نسألکم کما یجب علینا السؤال عما لایعلمه ممایجب معرفته
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الاول 1285ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 184گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 739]
آغاز: برابر
خطبه؛ انجام: وجعله خلیف فی علمه من بعده یعلم علماً غیر مختلف از ابتداء کتاب تا جمله: «اذا خاصموابها ولجوا از باب راجع بانا انزلناه فی لیل القدر» میباشد؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بیتا؛ داراي یک سرلوح، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادي و سمرقندي، جلد: تیماج، 206ص، 19 سطر، اندازه: 5/12×21سم [ف: 1 - 246]
آغاز: بکونه عالما بالمسئول عنه السؤال معرضا عن الجواب لعله و اتهامه بذلک فیکون المنهی عنه ان یقول اﷲ اعلم عند مظن وقوع الشک ... قوله تفرد بالملکوت، الملکوت؛ انجام: و لیس له ان یقول اﷲ اعلم انماله ان یقول لاادري لئلا یقع فی قلب صاحبه و هو من سأله شک ولایتهم
از آغاز تاپایان کتاب الحجه؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ محشی با امضاي احمد بن علی محمد؛ جلد: مقوا عطف گالینگور، 229گ، 16 سطر [ف: 3 - 1400]
آغاز: وجوده و جمیع ما یتوقف علیه المعلول ... و ذلک الذي لامرد له الاستحال تخلف المعلول عن الموجب التام قوله هکذا خرج الینا اي هکذا نقل عن النبی (صلی اﷲ علیه وآله) و وصل منه الینا؛ انجام: فماهم کباسط کفیه الی الماء ولیس ببالغ فاه و یضلون الناس و یحسبون أنهم یحسنون صنعاً
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 91گ، 16-21 سطر، اندازه: 5/13×20سم [ف: 3 - 1400]
آغاز: برابر
خطبه؛ انجام: و طرق تناول العلوم کثیرة کالقدحان لتناول الماء و جمیع الطرق شریفة ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر وقفی «رفیع الدین الحسینی»؛ واقف: رفیع الدین الحسینی، جلد: تیماج قرمز، 174گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×23/5سم [ف: 10 - 143]
آغاز: برابر
حاشیه؛ انجام: و حیث قال انما یتقبل اﷲ من المتقین تا شرح حدیث شریف: إِنَّکُمْ لاَ تَکُونُونَ صَالِحِینَ حَتَّی تَعْرِفُوا مذکور در باب (معرف الامام و الردالیه)؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ محشی به حواشی از شارح؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج زرشکی، 161گ، 22 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 5 - 185]
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 227گ، 17 سطر (6×13)، اندازه: 10×18سم [ف: 4- 1209]
از العقل و الجهل تا باب المعبود؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
العقل و الجهل و الحجة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
آغاز: برابر حاشیه؛ انجام: اي علی قرب زمان من الرسول بین الرسولین
کتاب العقل و الجهل؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «ظن اسمعیل باﷲ جمیل»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ قهوه اي، 69گ، 18 سطر (5/5×15)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 5 - 1632]
آغاز: کتاب توحید: اعلم ان التوحید قد یطلق علی معان احدها نفی الشریک و تنزیهه تعالی عنه؛ انجام: کتاب عقل: تم کتاب العقل و مالحق به من ابواب العلم و هذا موافق لما فی فهرست الشیخ ... الطوسی رحمه اﷲ حیث عدفیه قبل کتاب التوحید کتاب العقل و فضل العلم کتاباً بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ یادداشت بر برگ آغاز نسخه «ظاهراً از سید نائینی است»؛ 190گ، قطع: وزیري [ف: - 61]
آغاز: برابر حاشیه؛ انجام: برابر این شرح از آغاز کتاب العقل تا کتاب الحجه؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ضخیم شکري، جلد: تیماج لیمویی، 205ص (1- 205)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 9 - 562]
بیکا، بیتا؛ قطع: رقعی [ف: - 167]
آغاز: قوله الحمدﷲ اختلفوا فی تحدید الحد و الاحسن ما ذهب الیه بعض المحققین من الصوفیة؛ انجام: و لا بداء و لا شنوح و بهذا التحقیق ینحل الاشکالات و یندفع الشبهات.
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ 285گ، 20 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: - 33]
بخشی از آغاز قسم اصول است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ 176گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 265]
آغاز: برابر حاشیه؛ انجام: (و ترکهم علی قصد سبیل الحق) القصداستقامة الطريق ... و في عطف الدحض علي الصعب علي ما في بعض النسخ اشارة الي تعدد مرتقاهم صعوبة و زلفا كتقليد السلطنة و الامارة و تصدي الافتاء و الهداية او ترك الامام المنصوب من عنداالله عن بصيرة و اقامة الامام بعقول ناقصة حايرة عن طريق (باب-نادر جامع فی فضل الامام (علیه السلام) و صفاته).
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی به حاشیه نائینی با نشان «منه سلمه اﷲ تعالی» است، و «منه رفع اﷲ قدره» یا «منه رفع ذکره» یا «منه مدظله» و «منه سلمه» و «من شرح صدر» و «کذا افاد مدظله» و «کذا استفید من حضرته» و «منه» و «منه - من خطه» و «منه دام رفعته» و «سمع 12» و «سمع» و بی نشانه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا ته میشن، 178گ، 18 سطر (7×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 1277]
آغاز: من شيء فيبطل الاختراع و لا لعلة اي لمادة فيبطل الابتداع و لا تضبطه العقول ... باب كتاب العقل و الجهل؛ انجام: باب نادر جامع فضل الامام و صفاته ... و هي مرتبة من االله تعالي ببها
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در صفحه بدرقه دارد: «من عواري الزمان لدي الجانی» و مهر «الواثق باﷲ الغنی عبد مرتضی الحسینی» که «این یک جلد کتاب را با سی و نه مجلد دیگر حاجیه رقیه بیگم بنت مرحوم حاجی میرزا ابوالقاسم وقف نمود»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 147گ، 21 سطر (8/5×14)، اندازه: 14/5×20/5سم [رشت و همدان: ف: 1739]
آغاز: برابرحاشیه؛ انجام: و قوله حقاً علیکم أن تجیبونا اي یجب علیکم الجواب عما نسألکم کما یجب علینا السؤال عما لانعلمه مما یجب معرفته از آغاز تا کتاب الحجه «باب ان اهل الذکر الذین امر اﷲ الخلق
سؤالهم الائمه علیهم السلام»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تملکی از محمد قمی به تاریخ 1309 و حاشیهاي از وي به تاریخ 1336 و یادداشتهایی از محمد باقر بن محمد قمی ربانی با تاریخ 1360 و 1369؛ جلد: تیماج قهوه اي، 152گ، 27 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: - 51]
بیکا، بیتا؛ [تراثنا: س2ش3 - 152]
آغاز: أولی باللزوم. قوله: تفرد بالملکوت، فعلوت من الملک؛ انجام: أي أنا الذي اخبرتم بظهوره لدي انقضاء الدنیا من صاحب
العصا و المیسم و الدابة التی تکلم الناس ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: عادي، 175گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [مؤید: 1 - 332]
ḥāšīyat-ul kāfī
قزوینی، خلیل بن غازي، 1001 - 1089 قمري
qazvīnī, xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678)
وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 222/5
خط: شکسته، نستعلیق، کا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 173]
ḥāšīyat-ul kāfī
انصاري، بدرالدین بن احمد، ق11 قمري
ansārī, badr-od-dīn bn ahmad (- 17c)
وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
حاشیه پراکنده اي است بر تمام کتاب کافی با عناوین «قوله، قوله» که گویا در حاشیه نسخهاي از اصل نوشته شده بود. این حواشی را تا کتاب القرآن در نسخه حاضر، سید محمد علی موسوي به تاریخ 1094 تدوین کرده و میگوید: حاشیههایی که بهخط مؤلف بود و امضا نداشت با علامت «2» مشخص شده چون احتمال میرود که از او نباشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 2849/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله بعد ما أصدوه اي صدوه بمعنی منعوه حقه من التوحید؛ انجام: کما تکتب فی غیر بسم اﷲ الرحمن الرحیم بل یوصل الباء بالسین لرفع السین علیها فبعث علی تحسین اللفظ
خط: نستعلیق، کا: محمد تلی موسوي، تا: 1094ق؛ جلد: تیماج قرمز،136گ (1پ-136پ)، اندازه: 12×19سم [ف: 8 - 50]
ḥāšīyat-ul kāfī
وابسته به: الکافی کلینی، محمد بن یعقوب (-329) غیر همانند:
آغاز: مرهوب منه فحذفت أداة التعدی فی اللفظ کما یقال المصطلح علیه، و اما متعد بنفسه؛ انجام: تمزج الحق القریب من الخبر عنه، الی هذا انتهی فی التعلیق دام ظله، و الحمدﷲ رب العالمین.
در این حاشیه مختصر که با عناوین «قوله، قوله» میباشد، بیشتر به توضیح عبارات پرداخته و گاهی به مباحث عقلی یا رجالی اشاره میکند. این نسخه مشتمل بر مقداري از اصول تا روایتهاي آغاز کتاب الحجه میباشد، که شاید مؤلف بیش از این ننوشته است.
در این حاشیه مختصر که با عناوین «قوله، قوله» میباشد، بیشتر به توضیح عبارات پرداخته و گاهی به مباحث عقلی یا رجالی اشاره میکند. این نسخه مشتمل بر مقداري از اصول تا روایتهاي آغاز کتاب الحجه میباشد، که شاید مؤلف بیش از این ننوشته است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 268گ، 14 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 15 - 108]
آغاز: المعنی مناط التکلیف و الثواب و العقاب و الفعل بالمعنی ... هو الرحمن و ما اکتسب به الجنان و لعل الاول؛ انجام: قوله و کل ذلک مکننی اﷲ فیه باذنه اي بتیسیر اسباب حصوله ...
حاشیهاي است متوسط و توضیحی با عناوین «قوله-قوله» بر کتاب الکافی ثق الاسلام کلینی در برگ اول این کتاب به آقا حسین خوانساري (1098) با لفظ «قیل» نسبت داده شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 155گ، 23 سطر، اندازه: 12×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 551]
آغاز: الحمدﷲ المحمود لنعمته یعنی ان نعمة الواجب جل شأنه تامة عام شامل مستوعبة لجمیع المخلوقات بل نفس المخلوقات نعم اﷲ تعالی بالحقیقة
حاشیه توضیحی فلسفی مختصري است گویا از یکی از شاگردان میرداماد و در این نسخه تا «باب الروح» آمده و شاید بیش از این نگاشته نشده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 51گ (139ر-189ر)، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 22 - 280]
آغاز: کتاب الایمان و الکفر، قدم الایمان لانه الاصل و الاهم و المقصود لانه وجودي و الکفر عدمی کما قیل
حاشیه متوسطی است با عناوین «قوله - قوله» بر کتاب «کافی» شیخ کلینی. نسخه حاضر شرح کتاب الایمان و الکفر است؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن محمد مهدي شیرازي، تا: 22 ربیع الثانی 1108ق؛ بر حاشیه این نسخه، کتاب را حاشیه «وافی» فیض کاشانی دانسته و این سخن درست نیست؛ جلد: تیماج قهوه اي، 236گ، 25 سطر، اندازه: 20×5/31سم [ف: 9 - 33]
آغاز: و فی البیع و المیراث اشرکه شرکا- اصناف القضاة و وجوه الحکم- علیه السلام فمن اخطأ حکم اﷲ تعالی حکم بحکم اهل الجاهلیة فان قلت المجتهد المخطی؛ انجام: قال و سألته الظاهر ان
القائل علی بن جعفر و المسئول اخوه موسی بن جعفر ... الاول بالمعنی و الثانی بالعبار و یعرفها من التعریف و لم تعرف علی صیغة المجهول من المجرد
بخشی از حاشیهاي است بر الکافی، این بخش فقط بخش بیع تا آخر لقطه از بخش فروع کافی را شامل است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 30گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1398]
بیکا، بیتا؛ خریداري از محمد حسین علوي [رایانه]
آغاز: کتاب العقل و الجهل اي هذا مکتوب فی بیان ذات العقل من انه جوهر روحانی و فی بیان صفاته من ان له محاسن و فضایل کثیر کما سیأتی؛ انجام: اعرفو العقل و جنده دیباچه و آخر نسخه نوشته نشده، به این جهت مؤلف شناخته نشد.
لیک مؤلف در صفحه چهارم نسخه آورده است که شیخ حدیثش شیخ علی بحرینی معروف به ام الحدیث «متوفی 1064» است. از این رو باید مؤلف از اعلام أواخر قرن یازدهم هجري قمري باشد.
کتاب، شرحی است تحقیقی و توضیحی با عنوان «قوله.» نسخه از اول کتاب العقل و الجهل تا متن حدیث شریف: «قال کنت عند ابی عبداﷲ (علیه السلام) و عنده جماع من موالیه اي محبیه و تابعیه فجري ذکر العقل و الجهل فقال ابو عبداﷲ علیه السلم اعرفو العقل و جنده» است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه،39گ،19 سطر، اندازه: 5/12×19سم [ف: 5 - 124]
ḥāšīyat-ul kāfīya
رضی الدین استرآبادي، محمد بن حسن،- 686؟ قمري
razī-yod-dīn-e estarābādī, mohammad ebn-e hasan (-
1288)وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافی فی النحو = کافیة ذوي الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
حاشیهاي که بعد شرح کبیر و معروف او و با عنوان «قوله، قوله» ساخته شده است.
آغاز: احمد اﷲ عی عظمة جلاله حمد غریق لمطالعة جماله و اشکره بجزیل نواله شکر معتقد لمعاده و ماله؛ انجام: و الوقف لم یعلم انه بدل عن النون او المحذوف مردود.
کاتب: معین تاج القزوینی آل جنید البغدادي، تا: پنجشنبه محرم 770ق [دلیل المخطوطات: 1 - 229]
آغاز: الموامی جمع مومأة و هی المفازة؛ انجام: قصدا الی کل واحد منهم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودي؛ سرخی، جلد: اسقاطی [رایانه]
ḥāšīyat-ul kāfīya
تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 - 792 ؟ قمري
taftāzānī, mas‘ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390)
وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافی فی النحو = کافیة ذوي الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
کتاب کافیه ابن حاجب که از کتب معروف نحو عربی است بر آن حواشی و شروح عدیده نوشتهاند که از آن جمله است حاشیه سعد الدین تفتازانی. در این حاشیه مشکلات متن شرح داده میشود و خود تفتازانی نیز اضافاتی مینماید، روش کار او این است که ابتدا در تحت کلمه «قوله» قول مصنف را میآورد و سپس به شرح این «قوله» میپردازد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 56
آغاز: بسمله، قوله: اعلم ان المعرفه ... مایلیه قوله موقوفه علی معرفه اللفظ؛ انجام: اخوف من کل واد الا فی وقت ... فی وادي السباع
خط: نسخ کهن، بیکا، تا: 862ق؛ مجدول؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 43گ، 17 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 7 - 56]
ḥāšīyat-ul kāfīya
وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافیة فی النحو = کافیة ذوي الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
مشکلاتی که در رساله «الکافی» ابن الحاجب نحوي که امکاناً مورد سؤال قرار می گیرد، در این رساله مطرح شده و مؤلف از آنها با عناوین «قال، قلت» پاسخ میگوید. این جزوه براي تمرین مبتدئین در مسائل نحوي مفید است.
آغاز: احمدك اللهم خالق الخلق و علیهم الحق علی ما اولیتنی من نعم متکاثر و منن متظاهر ... و بعد فهذه سؤالات علی الکافی فی النحو أکثرها من قبلی أجبت عنها بقدر ما یسعنی انجام: فان تعریف الاسد باعتبار الحقیق لا یختل بخروج الاسد فی الرجل الشجاع بل یختل مدخوله فکذا هنا
همانند:
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و عناوین نسخ، کا: علی خان بن سلطان بایزید قوقه، تا: 939ق؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ (79پ-106ر)، 14 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 4 - 283]
آغاز: برابر؛ انجام: قال رحمه اﷲ و لام ا مر اللام المطلوب بها الفعل و لاضدها أي المطلوب بها التی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: مسعود ابن فضل اﷲ الحسنی الحسینی البهبهانی؛ کاغذ: شرقی، 18گ (76-93)، 23 سطر، اندازه: 8/5×16سم [ف: 30 - 479]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12 [ف: - 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علوان حویزاوي، تا: 3 ذیحجه 1051ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 25گ، 17 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 255]
آغاز و انجام: برابر
کا: اسحق بن محمد بن حسن استرآبادي، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 29گ (52پ-80پ)، اندازه: 8/5×16سم [ف: 12 - 45]
ya1yat-ul kaf1as
وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافیة فی النحو = کافیة ذوي الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
غیر همانند:
آغاز: برگ دوم: والکسر و التنوین ثم. قال: و یجوز صرفه للضرور او التناسب ... قوله: و التناسب فی قوله تعالی [سلاسلا و اغلالا و سعیرا[_؛ انجام: عند عروض حذفه اعتبار الجائز عند عروض الحذف. واﷲ اعلم. فرغ من کتاب ... یوم الاربعاء 842 محشی شناخته نشده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از «نجم الدین»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج حنایی، 254گ، 14 سطر (7×12)، اندازه: 14×22سم [ف: 4 - 256]
آغاز: بسمله و به نستعین، اما کلمه متضمنه لمعنی الشرط فلذلک لزم دخول الفاء فی حوابها؛ انجام: لان العقل یجوزان یکون شیئا اخر غیر الخامس.
این رساله حاشیهگونهاي است بر کافیه و در آن نویسنده قصد آن را نداشته که مطالب را طبق متن شرح کند بلکه حاشیه بر عبارات و کلمات کافیه مطالب خود را آورده است یعنی نویسنده ظاهراً بهجهت رفع اشکال پارهاي از کلمات یا عبارات متن را گرفته و بسط داده و در این بسط نکات گرامري و دستوري را دقیقاً روشن نموده است که مطالعه آنها خالی از فایدت نیست؛ خط: نسخ کهن، بیکا، تا: 862ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 44ص (51-95)، 17 سطر (5/7×12)، اندازه: 5/12×18سم [ف: 7 - 56]
آغاز: المدﷲ الناهی للاهی علی ما نهنا و نهانا عن المناهی و علی ایلاء آلاء لایري مدته فنعمت النعم للعباد نعمته؛ انجام: و کذا اعلال سعدیک الا أنه بسبب تعدی مخفف من التخفیف الثانی.
بعضی از بحثها در این حاشیه با تفصیل و رد و ایراد میباشد و بناي محشی بر این است که مباحث مهم و مشکل را بررسی کند و به مطالب متفرقه نپردازد؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن محمد امین بن حبیب اﷲ برکشادي، تا: 1000ق، در خدمت استادش مولانا حسین خلخالی؛ جلد: تیماج قرمز، 12گ (67پ-78پ)، 24 سطر، اندازه: 1/51×19/5سم [ف: 22 - 275]
آغاز: بسمله. حمدله. عاقب . صلا . قال المصنف بسمله. قلت افتتح کتابه بالتسمی تبرکا و اقتداء بکتاب اﷲ ... لم یبداء بحمداﷲ، فیرا قطع قولنا. قال الامام النواوي رح المراد بالحمد فی قوله؛ انجام: قوله کمن زین له سوء عمله. اللهم اجعلنا ممن کان علی بین من ربه و جنبنا عن من زین له سوء عمله. و صلی اﷲ علی محمد و آله.. از ناشناس، که نام او را در دیباچه و پایان نیامده است. حاشیهاي است بر «کافیه» ي ابن حاجب براي نشانی: ثم المصنف بداء بذکر الکلم و الکلام لکونها موضوعی علم النحو حیث یبحث فیه عن احوالهما من الاعراب و البناء و ما یتعلق بهما. و قدم الکلم علی الکلام. لجزیتها اي لکونها جزء الکلام (گ 4ر)؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: احمد بن احمد حرشی حنفی، 1074ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 195گ، 25 سطر (8×16)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 2 - 83]
آغاز: بسمل . الحمدﷲ رب العالمین و العاقب للمتقین، و الصلا علی رسوله محمد و آله اجمعین. قال: بسم اﷲ الرحمن الرحیم.
قلت: افتتح کتابه بالتسمی تبرکاً للشیخ هداء [هکذا بخط مغایر کبیر]؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: عبدالسمیع؛ کاغذ: اصفهانی، 19 سطر (11×19)، اندازه: 18×25/5سم [تراثنا: س6ش1 - 114]
آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین ... قال المصنف: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. قلت: افتتح کتابه بالتسمی تبرکا و اقتداء بکتاب اﷲ تعالی؛ انجام: قسم اول: تم القسم الاول من کتاب الکافیة و اﷲ الموفق
و المعین للاتمام ...
شرح مبسوط و ممتعی است با عناوین «قوله - قوله» بر «الکافی فی النحو» ابن حاجب، که در آن از حاشیه کافیه و استادش در درس بسیار نقل کرده است؛خط: نسخ،بیکا،بیتا؛مصحح؛ اهدایی: جواد کمالیان؛ 1354؛ 140گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 89]
ḥāšīyat-ul kāfīya wa šurūḥ-u-hā
وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافی فی النحو = کافیة ذوي الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
این کتاب شرح ها و حاشیههاي بسیار دارد که چلبی برخی از آنها را در کشف الظنون معرفی نموده است. رساله جاي گفتگو نیز یک حاشیه بر کافیه و شرحها و حاشیه هاي آن است، که چون این نسخه آغاز و انجام ندارد شناخته نشده است؛ برخی ویژگیهاي آن را یاد میشود تا شاید پس از این شناخته شود. این محشی از ابن حاجب به عنوان: «قال المصنف فی شرح الکافی»، «فی شرح المفصل»، «فی امالی المفصل» و فی «امالی القرآن» و نیز «قال المصنف فی شرح المنظوم» بسیار نقل میکند. به گفته کشف الظنون ابن حاجب خود کتاب کافی خود را یک بار شرح کرد و یک بار آن را در شهر کرك براي ملک ناصر داود ایوبی پسر ابوالفضل به نظم آورد و خود این منظومه خود را به نام وي شرح نمود، همه آثار یاد شده ابن حاجب در هدی العارفین و کشف الظنون یاد شده است. محشی در این حاشیه از بسیاري دانشمندان نقل میکند که متأخرین ایشان، رکن الدین حدیثی که به گفته صاحب کشف الظنون (ج2: ص1376) در موصل به سال 715 درگذشته و نیز برادر او صدر الدین حدیثی و نیز جاربردي (-746) میباشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2228
آغاز: لو قالوا مررت بک دانت و زید لکانت هاهنا مخالفة لفظیة و معنویة ... قوله: المعطوف ...، یرید ان المعطوف فی حکم المعطوف علیه فی المعنی و اللفظ فیشترط
خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: بخارایی نخودي تیره، جلد: مقوایی رویه تیماج حنایی، 129گ، 29سطر [ف: 11 - 610]
hāšīye-ye kobrā fe-l manteq
وابسته به: کبري در منطق = الرسالة الکبري فی المنطق؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25953
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي خلق الانسان علمه البیان و الصلا و السلام علی محمد و آله معرف الحق بالدلیل و البرهان و حج اﷲ البالغ علی الانس و الجان و بعد چون خواست و طلب نمود طالب علوم کسبیه و علمیه محمد حسین المنسوب بمشهد الرضوی ... که در حین مباحثه رساله کبري شریفیه آنچه مذکور می شود مرقوم گردد.؛ انجام: ناچار از سه تصور اول تصور منسوب الیه که آن را محکوم علیه خوانند.
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد صالح، تا: 1111ق؛ افتادگی: انجام (از صفحه اول «کبري» پیشتر نرفته)؛ محشی؛ واقف: جعفر زاهدي، 1377ش؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 7ص، 17 سطر، اندازه: 3/ 14×19/5سم [ف: 24 - 167]
hāšīye-ye kobrā fe-l manteq
وابسته به: کبري در منطق = الرسالة الکبري فی المنطق؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
شرح مزجی است به صورت «قوله، قوله» بر «کبري فی المنطق»
میر سید شریف جرجانی. این شرح توضیحی کمتر به استدلال و نقل اقوال می پردازد.
آغاز: صورت شرحی است که درحاشیه کبري نوشته شده و مطلب را تشریح نموده اند قوله چنان که در آئینه الخ مراد مصنف از این عبارت اینست که تشبیه نماید انتقاش نقش معقول را بانتقاس آئینه که محسوس است ...
انجام: وقضیه جزئیه داخل است درمحصولا ت پس مستغنی باشند از بحث مهمله نیز تمت الحواشی بر کبري.
[نسخههاي منزوي 15/202-1503 و 1493؛ الذریع 14/ 31]
همانند:
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3 - 1571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 6گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 5 - 2651]
حاشیة کتاب الطهارة- حاشیة المختلف
حاشیة کتاب الطهارة للأنصاري - شرح کتاب الطهارة
ḥāšīyat-u k.-iṭ ṭahāra
بروجردي، محمد صادق بن ضیاء الدین، ق14 قمري
borūjerdī, mohammad sādeq ebn-e zīyā’-od-dīn (- 20c)
وابسته به: الطهارة؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281ق)
شرح و تعلیقاتی بر کتاب الطهار مرحوم علامه شیخ مرتضی بن محمد امین انصاري دزفولی ( - 1280 ق)
از آغاز کتاب تا بحث «الجاري لاینجس الا باستیلاء النجاس» است. باید دانست که از این تعلیقه در الذریع یادي نشده است؛ لیکن از مؤلف اثري با عنوان «دلال ا زال فی طهار الغسال» (تألیف 1304ق) و با توجه به بحث آن اثر، که در زمینه طهارت است، ممکن است ارتباطی با این اثر مورد بحث، داشته باشد؛ به هر تقدیر فعلاً به جهت عدم دسترسی به محتواي نسخه (به خط مؤلف در کتابخانه مدرسه نوربخش بروجرد) دقیقاً این ارتباط دانسته و مشخص نیست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 470/7 كر
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي و شرح صدور العلماء و جعل مدارهم أفضل من دماء الشهداء ... و بعد یقول العبد ا یق المسکین ... انی لما طالعت هذه الدرر المنثور التی نظمها شیخ الکل و استاد ا جل علقت علیها ما سنح بالبال علی سبیل الاستعجال لیرتفع ... قوله و هو من أوضح المفاهیم العرفی اه؛ أقول ان الماء المطلق مطلقاً حتی عن قید الاطلاق؛ انجام: و کیف کان الی قوله علی ما هو الغالب؛ [أقول] أولاً ان استیلاء اثر عین النجاس أعم من أن یکون لوقوع عینها فیه أو بالمجاور مع أن الثانی لیس موجباً للانفعال قطعاً...
خط: نسخ، کا: اسداﷲ، تا: 1313ق؛ افتادگی: انجام؛ رقم کاتب (145ر): «بسمله، هذا من تألیفات حضرت مستطاب فضایل مآب فواضل آداب فخر الاطباب ... السمی ا مام الهمام بحق ناطق جعفر ابن محمد الصادق، آقا محمد المدعو بصادق و تحریر هذا الکتاب المستطاب علی ید الحقیر الفقیر اسداﷲ، گر بهم بر زده بینی خط من عیب مکن ** که مرا گردش ایام بهم بر [ز] ده است. بتاریخ شهر رجب المرجب 1313ه-»؛ بایستی نسخه مبیضه محشی بوده باشد که شخصی به نام «اسداﷲ» آن را براي شارح بازنویسی نموده، مصحح، که به نظر میرسد مصحح آن خود محشی بوده است، متن با قلمخوردگیهایی همراه است، پس از انجام افتاده نسخه، یک طلسم جهت احضار ارواح، به نقل از پشت برگ نسخهاي از ارشاد علامه حلی (رحمه الله علیه) نوشته شده است و در پایان آن امضاي «محمد علی شریعتی» را با تاریخ 14/ 3/ 1338 دارد؛ کاغذ: فرنگی سفید (روسی)، 8گ (155ر-162پ)، 21 سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 2/40 - 253]
ḥāšīyat-u k.-in fiqhī
حاشیهاي است بسیار مختصر و بیشتر توضیحی بر بخش تیمم و قسمتی از صلاة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15502/2
آغاز: قوله والاولی التیمم مع تعذر الغسل بل الاجود تحتمه قبل الفجر باقیا علیه الی الفجر الثانی؛ انجام: بل الاجود القضاء حتی یعلم الوقا اعاننا اﷲ علی قضاء مافات و الوفا بماهو آت قسم التیمم و الصلاة؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن بن حسین، تا: دوشنبه 12 شوال 977ق؛ صبح دوشنبه همان تاریخ علی بن حسین انهاء دارد؛ جلد: چرم قهوه اي، 4گ (18پ- 21ر)، 13 - 17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 43 - 129]
ḥāšīyat-u k.-in fī usūl-il fiqh
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
آغاز: بسمله. الافعال. ان قلت الافعال فعل المعصوم علیه السلام و هو حج کقوله و العلم فی الاحکام الشرعی الفرعی فقه فکیف یخرج عن تعریف الفقه؛ انجام: و بالجمل اذا قال بان التی کذا فلا بد من الحکم بعدم کونه کذا شرعا من الثبوت من الشرع بالاشبه نعم فی الموقت او لانی الذي لیس کل (؟) و وجهه واضح الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهراً و باطناً.
خط: نسخ، کا: هدایة اﷲ بن محمدرضاي گلپایگانی، تا: 11 رمضان 1277ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 58گ (1پ- 58ر)، 17سطر (8/5×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 8 - 643]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةو السلام علی محمد و آله اجمعین اعلم ان اﷲ تعالی لم یخلق عبثا و لااهملهم سدي بل خلقهم بقدرته؛ انجام: و فی ترجمته عن جش فاما نوادره فهی کثیر لان الرواة.
خط: نسخ، کا: هدای اﷲ بن محمدرضاي گلپایگانی، تا: 1277ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 48گ (66پ- 113پ)، 17 سطر (8/5×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 8-644]
ḥāšīyat-u k.-in fī usūl-il fiqh
اصفهانی، ابوالقاسم بن عبدالرزاق، - 1384 قمري
esfahānī, abo-l-qāsem ebn-e ‘abd-or-razzāq ( - 1965)
حاشیهاي است با عناوین «قوله قدس سره» گویا بر کتاب اصولی یکی از اساتید مؤلف که از وي در موارد بسیار به عنوان «الاستاد قدس سره» و» قال الاستاد قدس سره» یاد کرده است. در برگ 182پ، چنین آمده: «ثم اعتراضه قدس سره لصاحب الفصول رحمه اﷲ ...» و در برگ 186پ مینویسد: «و الشاهد علی ذلک
من کلام السید قدس سره ... .» مؤلف از شاگردان آخوند خراسانی، سید محمد کاظم طباطبایی یزدي، سید محسن کوهکمري، سید محمد فیروز آبادي، سید ابوالحسن اصفهانی، شیخ عبدالکریم حایري یزدي، شیخ علی مسگر یزدي، سید محمد صادق خاتون آبادي، سید مهدي درچهاي و سید محمد باقر درچهاي بوده است. این رساله نیز به قرینه رسالههاي دیگري که از همین مؤلف و به خط وي در این مجموعه آمده، بایستی از همو باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15239/9
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله قدس سره: ان البالغ الذي وضع علیه قلم التکلیف اذا التفت الی حکم شرعی فعلی واقعی او ظاهري متعلق به او بمقلدیه الخ اعلم الحکم الشرعی له ثلث مراحل؛ انجام: قوله قدس سره: فلا بد ان یکون دلالته علیه مستند الی وضعه ... بل دلالته علی العموم کانت مستند الی خصوصی افاد اللام، فتأمل جداً. قوله قدس سره ...
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ با قلم خوردگی، محشی، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 20گ (153-172)، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 38 - 694]
ḥāšīyat-u k.-in fī usūl-il fiqh
محمد بن محسن، ق14 قمري
mohammad ebn-e mohsen ( - 20c)
حاشیه مختصر استدلالی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتابی در اصول فقه که معلوم نشد چیست. در این نسخه از مباحث نهی تا تجزي در اجتهاد آمده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5396/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله النهی هو طلب ترك الفعل، فالطلب جنس لانه یمکن أن یکون طلب الفعل
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 57گ (205ر-261ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 14 - 185]
ḥāšīyat-u k.-in fī usūl-il fiqh
غیر همانند:
آغاز: بسمله، قوله اصول الفقه اعلم ان تعلم هذا العلم کما یأتی واجب علی الکفای فعلی الخائضت فیه أن یعرف اولاً معنی اصول الفقه؛ انجام: و أما الثانی فلوجوب المتابع لقوله فاتبعوه و اﷲ اعلم.
حاشیه کتابی در اصول فقه است. عناوین متن آن، شباهت هایی با کتاب المعارج محقق حلی جعفر بن حسن (676ق) دارد، ولی حاشیههاي آن نیست؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه اوایل ربیع الاول 702ق؛ مصحح؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده عبداﷲ بن ابراهیم الواعظ الی الحافظ» (دایره)؛ جلد: چرم مشکی، 200ص، 21 سطر، اندازه: 3/ 15×20سم [ف: 45 - 249]
آغاز: قوله و آی ذلک جواز الاستثناء منه اقول لا یخفی ان قوله ذلک اشار الی العموم و مراده به العموم المصطلح فی الاصول؛
انجام: لانها نقول اوامر الشارع للمکلفین لیس علی قیاس اوامر الملوك و الاحکام الذین غرضهم حصول نفس الفعل و دخوله فی الوجود لمصلح لهم فی وجوده ...
حاشی مختصري بر بخشی از مبحث اوامر از یک کتابی در اصول فقه است. متن اصلی مشخص نگردید؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: خانبالغ، 8گ (56- 63)، 15 سطر، اندازه: 6×13سم [ف: 28- 434]
آغاز: العرفی فماله الی ما ذکر من الاولوی قوله ولاشک کل علم من العلوم المخصوصة المدون مسائل کثیرة لها جهة وحدة تصیر بها شیئا واحدا؛ انجام: و تسمی مقدم شرعی و شرطا شرعیا و المصنف قد اطلق الشرط و اراد به هذا القسم بدلیل المقابل حیث جعل ترك الاضداد
حاشیهاي است بر یکی از کتاب هاي اصول اهل سنت با عناوین «قوله، قوله» که ظاهراً کتاب مختصر منتهی السول و الامل میباشد ولی چون از آغاز و انجام افتادگی دارد معلوم نشد که چیست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1067ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ وقفنامه کتاب از «سید محمد شهشهانی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 157گ، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 76]
آغاز: لا علی حصوله فیه لان الدلیل علی شیء و یوجب ان یتوقف؛ انجام: ولدي عدد کامل لان الاول من العشرات العشره قوله اربعون التستري.
حاشیهاي است بر یکی از کتب اصولی که متأسفانه قسمت اول و آخر آن افتاده است و در آن از اسمائی چون القطبی و التستري و قاضی عبدالجبار و اصفهانی و حلی و آمدي و خنجی و خطیبی سخن میرود و نیز از کتبی چون شرح قسطاس و منهاج بحث میشود. قسمت اول این کتاب در مباحث الفاظ و قسمت دوم در ادله شرعیه است و در آخر مبحث عدد تواتر را حاوي است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه پارچه سبز، 141گ، 24 سطر (8×15)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 173]
آغاز: بسمله قوله الاکثرون علی ان الامر بالشیء آه هذه المسئلة انما ترتبط بالاوامر من جهة مدلولها؛ انجام: لا یجب ان یکون
کذلک من صحیح الوجوب نعم لو اتحد ضد المباح افاد اباحته بعین مامر
حاشیه یا شرحی است بر یک کتاب اصولی با عناوین «قوله، قوله»؛ خط: نسخ، کا: ولی بن محمد رضا جنابذي، تا: جمعه از هفته دوم جمادي الاول 1258ق، جا: مشهد رضوي مدرسه پریزاد؛ جلد: مقواي با روکش سرمهاي، 117گ (59پ-175ر)، اندازه: 14×22سم [ف مخ]
آغاز: قوله حدانی أي بعثنی و ساقنی، قوله تحقیقات عند التنزه النزاهة البعد عن المکروه و تنزه عنه اي تباعد؛ انجام: مجازفة الا أن یذب عن ذلک بما یذب
حاشیة مختصر توضیحی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتابی در اصول فقه که شناخته نشد. بسیار از این حاشیهها از کتاب هاي لغت و جز آنها با همان عباراتشان گرفته شده است با ذکر ماخذ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن محمد صالح حسینی مازندرانی، تا: دوشنبه 4 جمادي الثانی 1264ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 67گ (203ر-269پ)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 13 - 312]
آغاز: بسمله، حمد له ... قوله قال اکثر المخالفین ان الامر بالفعل المشروط جایز و ان علم الامر انتفاء شرطه الشرایط المعتبر فی الفعل؛ انجام: و تعین تحصیل العلم بالواقع فرض انتفاء العلم بالطریق المقرر او انتفائه او لیس لکونه متعینا فی نفسه بل بحصول البرائة علی النحو الذي ذکرناه ...
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتابی در اصول فقه. این اثر تنها مباحث اوامر و نواهی و عموم و خصوص را در بر دارد؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي و فستقی، جلد: تیماج اناري، 110گ، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 18×3/ 22سم [ف: 19 - 51]
آغاز: الا کذلک فاجاب بالمعارضة بالاستعمال الاخر و انهم لایستعملون الاجاب بمنع الانحصار ... قوله فله جهة صح لکن تعلیله بمخالفة الحکم؛ انجام: و معلوم ان تعلیق الاستثناء بالجمله الاخیره فی بعض الاحوال لا یقابل هذه الحج بل یستدعی ...
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر مبحث الفاظ از کتابی ناشناس در اصول فقه؛ خط: نسخ بدخط، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضاي منه؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی بدون روکش، 127گ، 18 سطر (7×12/5)، اندازه: 2/13×19 سم [ف: 19 - 177]
آغاز: لوصح مع علم الامر بعدم الشرط یصح مع علم المامور به و اللازم؛ انجام: و عل تصرف الولی فی مال مولیه الجنون او عدم العقل و ...
حاشیه استدلالی و مفصلی است بر مبحث الفاظ کتابی در اصول فقه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی با روکش فستقی، 101گ، 18- 20سطر (8× 14-5/15)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 18 - 307]
گویا قوانین قمی؟؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ از نویسنده مجموعه؛ 18گ (166پ - 183) [ف: 6 - 165]
آغاز: الفقه، انما تعرض لتعریف الفقه دون اصوله لکون مقصوده بالاصالة؛ انجام: اذا استیقنت أنک أحدثت فتوضاً و ایاك أن تحدث وضوءاً تعلیقات علی کتاب فی اصول الفقه؛ بیکا، بیتا؛ 96گ (144ر- 239پ)، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 361]
آغاز: الالفاظ الموضوعه المستعمل فی زمان الصدور ... قوله لانزاع فی ان الالفاظ المتداوله علی لسان اهل الشرع المستعمل فی خلاف معانیها اللغویه؛ انجام: [قوله] و فیه مع ذلک تسهیل للفعل المامور به ... علی نحو ما ذکرتم فی الخطاب بالمجمل اذا تأخر بیانه فلم جوز تم هذا دون ذلک مع انه لافرق بینهما.
حاشیهاي است نسبتا مفصل با عناوین «قوله، قوله» بر مبحث الفاظ کتابی در اصول فقه که به لحاظ افتادگی از آغاز و انجام آن، معلوم نشد کدام کتاب است و مؤلف و شارح آن چه کسی است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضاي منه، منه سلمه اﷲ؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوایی با روکش کاغذي شکري، 114گ، 18-24 سطر (9×15/5)، اندازه: 15/5×7/ 21سم [ف: 18 - 247]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدﷲ رب العالمین حمدا کثیرا کما هو اهله ... قوله فمن کان اه اعلم ان الاحکام الشرعی باسرها توقیفی موقوف علی الثبوت من الشرع؛ انجام: و سیجی ء فی کتاب المعاملات عن المصنف منعه عن جواز اخذ الاجار علی کل ما یعتبر فیه النی و اضطرابه کاتب: عباس بن حاجی علی خراسانی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 14گ (83-96پ)، 13 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 723]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 46گ (188ر - 233ر) [ف: 6 - 165]
آغاز: من قبله فالمتداول المشهور من لدن الشیخ الطوسی الی زمان الشهید الثانی قدس سره عدم الوجوب العینی؛ انجام: و المصنف یعتمد کلام المحقق فکیف یدعی.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی روکش کاغذ قهوه اي، 114گ،
20سطر (5×12)، اندازه: 10×1/58سم [ف: 4 - 1279]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ از نویسنده مجموعه؛ 13گ (71ر - 83ر) [ف: 6 - 165]
حاشیه کتابی در علم بلاغت که بین شروح و حواشی محماکمه نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 15گ (67پ-81پ )، اندازه: 10/5×11سم [مؤید: 3 - 255]
ḥāšīyat-u k.-in fi-t tafsīr
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر یکی از تفاسیر مشهور اهل سنت که بیشتر به جنبههاي ادبی پرداخته و به مناسبت آیات شریفه در اعتقادات و کلام و فقه و اختلافات بین امامیه و اهل سنت اشاره نموده و بعضاً از حواشی والد علامه اش بر کافی نقل میکند. نسخه حاضر از آغاز قرآن کریم تا آخر سوره بقره را داراست.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4082
آغاز: و استعمال النجم في الجزء و الحصة مجاز في المرتبة اذ
أصله الكوكب ثم نقل منه الي الوقت المضروب فقيل نجوم الكتابة
للاوقات المعينة لأداء حصصها؛ انجام: و الكاف في محل النصب
علي انه صفة لمصدر مقدر أموصولة و الكاف في محل النصب
علي انها صفة لاصرا قوله و قطع موضع النجاسة أي من الجلد و
الثوب و غير ذلك...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 214گ، اندازه: 9×15/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 586]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l ḥikma
خفري، محمد بن احمد، - 957 ؟ قمري
xafrī, mohammad ebn-e ahmad ( - 1550)
با عنوان «قوله.»
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2854/2
آغاز: بسمله و به نستعین فی التتمیم، الکلام فی الالهیات و فیه فصول، قوله الموجود قد توصف بانه واحداً و کثیر و بانه لی او جزئی ... قوله قد ذکر فی اول الطبیعیات ان العلوم النظر به ثلثة؛ انجام: فهذا هو تفسیر قوله کل مبدأ حرک فاما ان یتوجه بها نحو شیء محدود او نحو دور یحفظ
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن تریاکی، 18گ (51پ-68پ)، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 6 - 141]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l ḥikma
گویا حاشیه بر اسفار باشد.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 592/4
آغاز: قوله هذا بعينه كمسئلة التوحيد هذه من غوامض المسائل
الالهية و المقاصد الربوبية ... اصل مزوري تذكر يا اخي الحقيقة ان
الاعدام؛ انجام: ولا تلتفت الي ما تقرر في اوهام المتوصفة عن
وحدة الوجود التي قضت ضرورة العقول ببطلانها سبحان ربك
العزة عما يصفون ما للتراب و رب الارباب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی رویه پارچه، 27ص (179-205)، 18 سطر، اندازه: 1/83×2/81سم [ف: 5 - 91]
ḥāšīyat-u k.-in fi-r rijāl
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتابی رجالی که در آن فوائد و مطالب مهمی در این علم نگاشته شده بود. متن حاضر جز «الفوائد الرجالی» ابومنصور حسن عاملی (-1011ق) میباشد.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1148/1
آغاز: فی بیان جملة من المطالب الرجالیة و طائفة من الالفاظ الدائره علی السنة ارباب الرجال
نسخه اصلی: کتابخانه فاضل خوانساري -خوانسار 223 [در فهرست فاضل خوانساري فوائد الرجالیه عاملی دانسته شده]؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عبارت «منه»؛ 120ص (3-122) [عکسی ف: 3 - 433]
ḥāšīyat-u k.-in fi-r rīyāḍī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5391/15
گویا دنباله همان شماره اول است ولی به خط دیگري است؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 20گ (62ر-81ر)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 16 - 299]
حاشیة کتاب فی الطهارة / فقه / عربی
ḥāšīyat-u k.-in fi-ṭ ṭahāra
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( -1632)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4553/3
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و صلواته علی سیدنا اکرم النبیین و آله الطاهرین قال سیدنا و مولانا و مقتدانا سید الحکماء و سید العلماء و سلطان المتالهین برهان المتبحرین؛ انجام: لا یکون فیه قو التدافع الذي هو ملاك المضاهآ للجادي فالاقرب الاظهر ان ما ذکره عیر منجح و الوجه عدم اجداء مثل ذلک فی الطهارة ..
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 30گ (65-94)، 22 سطر (5/ 6×17/5)، اندازه: 13/5×25/5سم [ف: 12 - 235]
ḥāšīyat-u k.-in fi-ṭ ṭahāra
بحرانی، علی بن احمد
bahrānī, ‘alī ebn-e ahmad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4298/2
آغاز: بسمله. حمدله ... قوله قدس اﷲ رمسه ... و ما یغمسها بغیر سیل یزید الغسل للصحیح ... اقول لما کان مختار المصنف؛ انجام: و ظاهر لعدم وجوب الغسل علیها، و لا علی الثانی فلان الکثر موجب الغسل لصلوةالعشائین المستقبل فلا معنی لتوقف الصوم المنعقد المحکوم بصحته علی الغسل لصلوةاللیل ا تی و لیکن هذا آخر ما یئسر لی ایراده ... المعول فی تحقیق المسائل علیه ... و صلی اﷲ
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ محشی با علامت «منه»؛ 19گ (17پ-35) [ف: 11 - 310]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l fiqh
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمري
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
حاشیه کتابی است در فقه (غیر از تبصره و تذکره و تحریر و ارشاد و مختلف).
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 2379
آغاز: یلزمه بالقبول
خط: نسخ، بیکا، تا: 975ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 161گ (1-161)، 17سطر (8/5×1/51)، اندازه: 12/5×17سم [ف: 4 - 1271]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l fiqh
کرمانشاهی، محمد بن عاشور، ق13 قمري
kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘āšūr ( - 19c)
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، قوله» بر قسمتی از کتاب طهارت یکی از کتاب هاي فقهی علامه حلی که معلوم نشد چیست. این حاشیه نامرتب و گویا پیشنویس یکی از کتاب هاي مؤلف باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3934/2
آغاز: قوله ره فالوضوء یجب - الخ، للواجب معنیان عند الفقهاء رضوان اﷲ علیهم الاول ما کان فعله مصلحة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 91گ (24ر-114پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 10 - 317]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l fiqh
غیر همانند:
آغاز: غير مراد للواحدة المقيدة يفيد الواحدة و الصحيح الاول.. قوله رحمه الله و لايشترط تعيين المطلق. علة اي. اقول هل يشترط في صحة الطلاق في الجملة تعيين المطلق لفظا او قصدا ام يكفي ايقاعه علي زوج؛ انجام: فائدة المشهوران دية قطع رأس ... مأة دينار مطلقا ... و قد ذكرها في المقنع فقال و روي حديث آخرانه ان كان راد صله في حياته فعليه الذمه كاملة و في الروايه حاشیهاي است بر یکی از آثار فقهی علامه حلی و شامل یک دوره کامل فقه شیعه است. کتاب داراي عنوان هاي «قوله رحمه اﷲ - اقول» است و از کتاب مختلف بسیار یاد نموده است. نسخه حاضر از طلاق است تا دیات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندي ضخیم، 137ص، 21 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 10 - 445]
آغاز: واذا سلفه فی موضع و طالبه فی غیره لم یجب دفعه و کذا طلبه [طالبه] بالقیم و کذا العرض؛ انجام: کما لو زلق من اخشابه الی ملک غیره شی و لو اقر الصبی الخ لایصح
متاجر است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: شمس الدین هب اﷲ بن محمد یافعی، تا: 15 ذیحجه 978ق، جا: شیراز مدرسه منصوریه؛ 4گ (194پ - 197پ) [ف: 6 - 8]
آغاز: قوله قد عرف التجارة فی باب الزکو لبیان مال التجارة لانه من متعلقات الزکو بانه عقد معاوضة الخ فاعتبروا فی کونها تجارة قصد الاکتساب سواء کان بعقد البیع؛ انجام: بالایجاب و القبول ... بل بالخطب و لو قصد الغیظ لم یبر بما لم یحصل به کالتزویج بعجوز عدة.
متاجر؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: شمس الدین هب اﷲ بن محمد یافعی، تا: با تاریخ 978ق؛ 51گ (199پ-249پ) [ف: 6 - 9]
آغاز: وسط ولو قيل بالصحة مطلقا كان قويا ... كتاب الصلوة قيل الصلوة افعال مشعرة بالتعظيم و الخشوع مفتحة بالكتبير و مختتمة بالتسليم ... الجمعة من الخمس و هو تداخل و هو من عيوب القسمة و ترك القضاء؛ انجام: قوله في كتاب الفرائض في الفائدة و نقل ان شخصا مات وخلف ابن ابن عم له من قبل اخيه ... و ذلك ثمانية و اربعون لكل وحدة ستة عشر و االله اعلم از استحاضه از طهارت تا پایان فرائض؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد امین الحسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 152گ، 18-22 سطر (8/5×12)، اندازه: 1/52×1/58سم [ف: 533]
آغاز: فی شوال انه صام شعبان فعلیه قضاء رمضان ... (کتاب الاعتکاف): قال اﷲ تعالی و طهر بیتی للطائفین و العاکفین و الاعتکاف محبوب ... اقول الاعتکاف فی اللغلزوم المرء شیئا وحبس النفس علیه طاعکان او غیر طاع ...(پس از دو ثلث صفحه): قال و یقوم الاولی اي المسجد الحرام مقام الثانی اي مسجد المدینة؛ انجام: کتاب قسم الصدقات قال اﷲ تعالی انما الصدقات للفقراء و المساکین الایتعطی الزکاالفقیر و هو الذي لامال و لاکسب ... الصنف الثالث العامل علی الزکا و یجب علی الامام بعث السعادة... قوله و کسب اي و لایخرجه عن الفقراء ایضا کسب ... قوله و المسکین اي ویعطی الزکوللمسکین قوله با عنوان «قوله و اقول.» از میانه صوم تا میانه قسم صدقات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 29 سطر (12/5×23) [ف: 765]
آغاز: قوله باب الاضطرار الی الحجة، و حاصل هذا الحدیث و اﷲ أعلم ثم قائله؛ انجام: ان الترتیب بین الرأس و الجسد و بین الیمین و الیسار لازم فی غسل الجناب
تعلیقاتی با عنوان «قوله، قوله» بر یکی از کتب فقهی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 20 رجب 1199ق، جا: کربلا؛ افتادگی: انجام؛ 85گ (109پ-193ر)، اندازه: 16×21سم [مؤید: 1 - 168]
آغاز: قوله النیة و هی القصد الی فعله مقارنة لغسل علی الوجه المعتبر شرعاً؛ انجام: و فی الغیبالاجماع و لکن الاحوط العدم مطلقاً کتاب السبق و الرمایو بعده کتاب الوصایا
گویا شرح المختصر النافع به عربی از سید علی طباطبائی و از آقا باقر بهبهانی. نسخه از صلوةاست تا کتاب سبق و رمایه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 32گ (118پ-149ر)، 19 و 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6-94]
حاشیه توضیحی مختصري است با عناوین «قوله، قوله» و گاهی به بحث و گفتگو در بعضی مسائل پرداخته است. این نسخه از احکام حیض تا احکام قضاء میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ داراي اشعاري فارسی در مرثیه که شیخ عباس بن محمد حسن هدایتی به تاریخ یکشنبه هفتم ذیحجه 1349 نوشته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 209گ، 17سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 49]
آغاز: الحمد ﷲ حمدا کثیرا کما هو اهله ... قوله فمن کان اعلم ان الاحکام الشرعی باسرها توقیفیة وقوفه علی الثبوت من الشرع
حاشیه استدلالی مفصلی است فقهی با رد و ایراد بر مؤلف اصل که گویا از اخباریان بوده. در این نسخه احکام تقلید و طهارت آمده است؛ خط: نسخ مغلوط، کا: عبداﷲ بن حبیب اﷲ، تا: 1239ق، جا: کربلا؛ 312گ، 31 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 113]
آغاز: سبحان ربی العظیم و بمحمده و لفظ بحمده معطوف علی محذوف تقدیر بصفاة کماله ... قوله و ان یسبح ثلثا أو خمسا أو سبعا فمازاد الی اربع و ثلاثین أو ستین؛ انجام: قوله و لایجمع و قیل بجواز ابتداء و هو اشبه ... علی رؤس بعضهم شیئا علی الارض بعض منهم. برخی یادداشت ها در کناره رویه ها.
ناشناخته با سربندهاي «قوله»؛ خط: نسخ تحریري، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 208ص، 21 سطر (11×29)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 140]
نسخه اصل: فرهنگ اصفهان ش 2083؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلم ها ف: 1 - 708]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l falsafa
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتابی ناشناس در فلسفه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4570
آغاز: لیس مجرد تحقیق الحق و بیان الواقع بل انه لا یحسن اند راجه؛ انجام: بل هی داخلفی المعدول عنده و انما هی من مخترعات المتاخرین و الذي ادعوه من ان العقل ...
خط: نستعلیق ناخوانا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضاي «منه، ع اه»؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوایی با روکش کاغذي صورتی، 98گ، 15 و 19 سطر (5/4 - 5/5 ×11 -12/5)، اندازه: 10/5×1/87سم [ف: 19 - 202]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l kalām
غیر همانند:
سه حاشیه است؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (6×11)، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 235]
آغاز: مما لحضه أو یعمه و غیره کما أن المراد بالامور العامة اعم ما یعم قسمیه فقط او ایاهما مع الواجب؛ انجام: و ان جري بعضها فی غیر العل الفاعلی بحکم جریان الدلیل فتدبر.
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله»، و به حاشیههاي دیگر همان کتاب نظر دارد و گفته آنها را خرده میگیرد. شاید حاشیه تجرید و متعلقاتش باشد باید تحقیق بیشتر شود؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن احمد، تا: جمعه 14 رمضان 892ق، جا: قسطنطنیه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی عطف گالینگور، 68گ، 27 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 7 - 82]
آغاز: والسماع و هما فیه معانی علی الوجه الکلی ... قال و اماما قیل من ان هذا الاستدلال انما یصح اه اقول یمکن توجیهه بوجهین الاول انه انما ینفع استدلالکم بالفرق بین الحالتین؛ انجام: و هذا لاینافی کون حرکات العباد صادر عنها لانها لیست من الجواهر ... و حائز عند الحکماء کتقدم اجزاء الزمان بعضها علی بعض و تقدم دور من الحرک علی دور
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «ش م س، شرح رساله العلم، م ح ي روح اﷲ مرقده، سلطان، منه رحمه اﷲ، س ح ن»؛ تملک: حیدرقلی بن نور محمد خان کابلی با تاریخ دوشنبه دهم رمضان 1348؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 103گ، 18 - 19 سطر (7×12/5)، اندازه: 11×5/19سم [ف: 533]
محشی در کتاب از شیخ رئیس و سید المحققین و سید سند یاد میکند و عنوان آن «قوله» است. شاید حاشیهاي بر یکی از حواشی یا شروح سید شریف گرگانی باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 1 جمادي الاول 1013ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 163گ، 19 سطر (5/ 4×11/5)، اندازه: 9/5×17سم [ف: 534]
آغاز: بسمله و به نستعین قال النبی علیه السلام ستفترق امتی اه وضع هذا الحدیث فی اوائل الرسالة؛ انجام: تقدم المتفق علیه قدم المادیات او قدم اکثر الاجزاء فان
خط: نسخ، کا: قاسم بن محمد جمعه، تا: قرن 12، جا: دیار بکر در مدرسه خسرویه؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «محمود حسن، قاسم، حلبی، للاستاد سلمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 5گ (238ر-242ر)، 25سطر (9×16)، اندازه: 15×21سم[ف: 227]
آغاز: الشیء شاعران بنفسه مجرداً عن الهیولی لکانت الهیولی التی اثبتوها شاعرة بنفسها؛ انجام: فاما ان یتحضض الفصل او العرض و الفصل و العرض لایفیدان مهیة النوع ولکنها.
گویا حاشیه شرح تجرید. حاشیهاي است که عبارات اصل با «قوله» تمییز یافته، در حواشی عناوینی چو «منتخب الحیوة، وجود الحقیقی، منتخب الاراد الداعی، منتخب السمع و البصر» و غیره قید شده است. گاهی از ابن سینا در شفا نقل میکند؛ خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی منقول از کشمیري، شمسا گیلانی، عطاء اﷲ، علیخان، صفحه 29 حاشیهاي از کشمیري دارد؛ جلد: چرم قهوه اي، 132ص، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 45 - 80]
آغاز: بسمله، و به ثقتی، قوله فناسب اه حاصل وجه المناسب انه لما کان وجود العرض متوقفا علی وجود الجوهر فکان الجوهر متقدما بالطبع علی العرض مقدمة بالوضع
کامل؛ خط: نستعلیق تحریري خوش، بیکا، بیتا؛ محشی با نشان «م ن» و «یون»؛ اهدایی: حسین چهر آزار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري آبی سفید، 56گ، 14 سطر (6×11)، اندازه: 11×15سم [ف: 4 - 1307]
آغاز: قوله اقتصر تفصیل لقوله و سلک اه و لم یتعرض لعدم دلال الموصوف؛ انجام: فلا نعیده بل نکتف به ههنا الحمد ﷲ علی التمام
حاشیهاي است بر یکی از کتاب هاي کلامی (عربی) که متن و شرح بوده و میر سید شریف بر آن شرح حاشیه داشته است. مکرر از میر سید شریف و شرح مواقف یاد میکند و این عنوانها را زیاد دارد: «قال بعض الافاضل، قال بعض الاعالی، قال بعض الاکابر»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 70]
حاشیة کتاب فی المنطق- حاشی منطقیة
ḥāšīyat-u k.-in fi-l manṭiq
غیر همانند:
آغاز: لک اللهم الحمد و المنة ... قال الشارح و العرض ان لم یکن المتحیز بدوره فهو الکون و هو الحصول فی الحیز؛ انجام: هی العلم بالجزئیات المحسوس الذي هو شرط لذلک العلم الذي جعلوا تلک المرتبعبار عنه
حواشی مختصري است با عناوین «قال، اقول» بر شرح یکی از کتاب هاي منطقی که معلوم نشد کدام است. در پایان نسخه تاریخ پنجم شعبان 906 دیده میشود و گویا تاریخ تألیف باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (253پ-258پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 8-115]
در بحث جنس؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: امیر خلیل حسینی، تا: قرن 9؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 3گ (1پ-3ر)، 19سطر (8×12/5) [ف: 319]
در مبحث تمام مشترك؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: امیر خلیل حسینی، تا: قرن 9؛ محشی «منه مد ظله العالی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 6گ (4پ-9پ)، 19سطر (8×5/12) [ف: 320[
آغاز: قال الشارح المحقق معرف الشیء ما یکون تصوره سبباً لتصور المعرف الخ، ههنا أبحاث الاول ان هذا التعریف غیر مانع؛ انجام: فعلی هذا کان قوله اذا لم یکن للماهی لازماً بیناً لم یکن مرسومه الخ، ممنوع فتأمل
حاشیهاي است بر شرح یکی از کتاب هاي منطقی با عناوین «قال قدس سره، قال الشارح، قال السید»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواسط ربیع الاول 907ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 26گ (259ر-284ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 115]
آغاز: بسمله، قوله او النسب الحکمی بدون الاذعان اه و فیه نظر فانه یفید بظاهره؛ انجام: علی وجه یکون الاقسام فیه مرتب علی حسب الترتیب الذي ادعاه المصنف فوقع فیما وقع فافهم با عنوان «قوله»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1298ق؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی،، جلد: میشن قهوه اي، 41گ (125ر- 165ر)، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 11]
آغاز: طبیعته فی ضمنه موقوفا علی ذلک النظر فطبیعه العلم موصوفه بالضروریه و بالنظریه فی ضمن افرادها المتصفه بها و کذا الحال فی طبیعه الحیوان؛ انجام: حتی یکون صدق عین الاخر علیه محالا بل هو المتنازع فیه فحال العین ...
حاشیهاي است با عناون «قوله، قوله» بر شرح یکی از کتابهاي منطقی که به لحاظ افتادگی آغاز و انجام آن معلوم نشد کدام است. این حاشیه شامل سه فصل از اصل کتاب به ترتیب ذیل میباشد: فصل اول در تعریف منطق، دوم در موضوع منطق و سوم در مبحث الفاظ؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضاي «عماد، عبدالرحیم، صلاح الدین، منه رحمه اﷲ و «...؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 76گ، 17-19 سطر (6/5-7/5×13/5)، اندازه: 3/ 13×21/5سم [ف: 18 - 192]
ḥāšīyat-u k.-in fi-n nujūm
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 188
آغاز: قوله اعلم ان معرف الحد حد الشیء ما بین مهیته؛ انجام: و جمع الکثر عکس جمع القل ... ان یصح ان یکون مصدرا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: حاجی مظفر که به محمد باقر بن محمد خادم آستانه علیه عالیه بخشیده، میرزا محمد خادم امام زاده معصوم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 100گ، 17 سطر (4×16)، اندازه: 7/5×19/5سم [ف: 534]
ḥāšīyat-u k.-in fi-n naḥw
غیر همانند:
آغاز: بسمله حمد له الکلام القول هیهنا مصدر بمعنی المفعول کالخلق بمعنی المخلوق ورفعه علی الابتداء و خبره قوله اعلم بتقدیر اقول ...
خط: نسخ، کا: محمد بن سلیمان، تا: شوال 968ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: مختلف، جلد: تیماج مشکی، 35گ (43-77)، اندازه: 11×16سم [ف: 4 - 1212]
آغاز: بحسب الضروره و لا ضرور الافعال لجواز لایکون لها محل من الاعراب بخلاف الاسم فان خلوه عن الاعراب غیر معهود فلا بدان یخرج له وجه نعم ... قوله لان المعنی عل الانشاء و هوالحق لم یکن صیغه الماضی علی الحقیقه اذلیس المعنی علی الماضی فالظاهر فی وجه بناء اسماء الافعال ما قاله الشیخ الرضی و هوانها بنیت لکونها اسماء؛ انجام: قوله لمشابه فعال بمعنی الامر فیه ما ذکر فی اختیه و لایجري فیه ما یجري فیهما فالوجه فیه ان هذا القسم اما علم مر تجل او منقول عن الوصفی فان کان منقولا راعوا معناه الاصلی و کان فیه المبالغ و ان کان مرتجلا حملوا علی المنقول لانه اکثر من غیره وجه الاکثرین ان الخ اوان وجه البناء فی ذي الراء قصد الاماله اذهی امر مستحسن و المصحح ﷲ مالته کسر اداء و هی لا یحصل الاتقدبر البناء لانه اذا اعرب منع الصرف فلم یکسر تم الکتاب بعون الملک ... فی تاریخ شهر ربیع ا خر سنه 1023.
آنچه موجود است آخر رساله مزبور و در مبحث اسماء افعال است؛ خط: شکسته، بیکا، تا: 1022ق؛ محشی به نقل از موشح و صحاح، به خط کاتب خوانده میشود: «قابلت هذه النسخه الشریفه اللطیفه مع نسخ صحیح من اولها الی تاء تم و فقنی اﷲ لقرائتها و تفهمها ... علی کل شیء قدیر»؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 16 سطر، اندازه: 12×5/91سم [ف: 7 - 312]
آغاز: قال السید «لانه او لا لا یدل اسکت» فیه بحث لانه بمعنی الامر کما صرح به المصنف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 25 صفر 1043-1044ق؛
35گ (80-114)، 14 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 3 - 140]
آغاز: لم یرد بالقول الاول و اعترض علی طرفی ... آغاز متن که بالاي صفحه نقل شده: و قیل لفظ متصل بجمل لایستقل بنفسه دال علی ان مدلوله غیر مراد
در مبحث استثناء است؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن میر علی، تا: 1058ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 524ص، 24 سطر، اندازه: 13/5×25/5سم [ف: 17- 297]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله لما کان من الواجب اي بعض الواجب علی کل طالب لشیء؛ انجام: قوله و الضمائر نحو اقمن و استقمن و انقذن و اخترن و یقیمن و یستقیمن ...
حاشیه توضیحی بسیار مختصري است بر حاشیه کتابی در نحو و احتمالاً حاشیه بر «البهج المرضی» سیوطی باشد؛ خط: نسخ، کا: سید محمد بن احمد آل یعقوب، تا: سهشنبه از ربیع الاول 1207ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 105گ (18پ-122پ)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 81]
آغاز: و الاسم فی اللغ ظاهر و فی الاصطلاح هو ما صح الحدیث عنه؛ انجام: فیقول باعم الحروف فیستعمل للبعید و القریب و ایا و هیا للبعید و اي و الهمزه للقریب ...
حاشیهاي است با عناوین «قال - اقول» بر کتابی در نحو؛ خط: نسخ بدخط، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 106ص (1-5 و 54-154)، 8-13 سطر (6×5/10 -12)، اندازه: 10/5×3/ 15سم [ف: 19- 175]
ḥāšīyat-u k.-in fi-l hay’a
حاشیهاي به شیوه «قوله قوله» با عنوان هاي «باب، فصل، القسم.» برخی از عنوانها: باب الاول، الفصل الاول ... الفصل الثالث فی ذکر ما یحتاج تقدیمه، القسم الثانی فی مسائل طبیعی و الهندسیة. الباب الثانی فی هیئة الاجرام البسیطة، الفصل الاول فی استدار السطح، الفصل الثانی فی استدار السماء.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5182/4
آغاز: بسمله، قوله سبل الاعتصام بعزائم، اعتصم و استعصم به او انشدوا و استمسک بشیء؛ انجام: فانه لیس یجر مدار یومی بل یجري مجراها و انهم یبحثون عن خواصها و احواله
خط: نستعلیق بی نقطه، بیکا، بیتا؛ 16گ (38پ-53پ) [ف: 15 - 351]
حاشیة کتاب مجهول- فضیلة العلم
ḥāšīyat-u k.-il maxrūṭāt
وابسته به: مخروطات؛ ابلونیوس نجار
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 670/6- ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1706؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 699ق، جا: تبریز؛ 25گ (158ر-182پ)، 18 سطر [فیلمها ف: 1 - 521]
ḥāšīyat-u k.-il waṣīyya
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 3/ 1099
آغاز: قوله موجل اي معلقه بالموت کالتدبیر بناء علی انه عتق بصف لاوصی و کالنذر المقید بالموت فانه لا یسمی وصی قوله و منجز اي معجل حالة الحیوة و ان لم تکن حالة؛ انجام: و لو اقر هو بدین مستغرق و لا تهم و اقرواته لاخر کذلک قدم اقرار المیت لان اقرار الوارث انما هو فی حق العزیم هو یکون شاهدا واحدا ل خر تمت المسئله.
بیکا، بیتا؛ 9ص (267-275)، قطع: وزیري کوچک [رشت و همدان: ف: - 1459]
hāšīye-ye ketābī dar ‘elm-e manteq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15412/7
آغاز: بر وجه حواله و مقایسه بر این وجه که تناقض در شرطیات مطلق و عکس در شرطیات غیر اتفاقی نزد بعض؛ انجام: وضع بکبري گرفت شکل نخستین شمار ** حمل بهر دو دوم وضع بهر دو سیوم
خط: نستعلیق، کا: ابن حیان سراب، تا: 8 جمادي الثانی 1027ق (طبق استنباطی که از اشعار منقوله در صفحه 124 -125 برمیآید چون در آغاز گفته: «لراقمه مؤلف هذه المجموع ابی حیان»، و در پایان «و له مع الاشعار بالتخلص» و سپس این دو بیت را آورده: «غم بهر تو می رسد مآلی مشاب ** آبستن محنتی است هر دم دیاب / می باش چو بحر تشنه خشک لبی ** کز خشک لبی کام روا گشت سراب)»؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: کتابخانه مجد الدین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16ص (129-144)، 12 سطر، اندازه: 9×7/ 13سم [ف: 43 - 79]
حاشیة الکستلی علی شرح عقائد النسفی- حاشیة شرح عقاید النسفی
حاشیة الکشاف- نغبة الرشاف من خطبة الکشاف
حاشیة الکشاف- الکشف عن مشکلات الکشاف
حاشیة الکشاف- حاشیة مبحث الحمد من الکشاف
ḥāšīyat-ul kaššāf = futūḥ-ul ġayb fi-l kašf ‘an qinā‘-ir rayb = hāšīye-ye tībī
طیبی، حسین بن محمد، - 743 ؟ قمري
tībī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1343)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
شرحی است بزرگ بر تفسیر کشاف زمخشري از شرف الدین حسن بن محمد بن عبداﷲ طیبی. محشی در آغاز این حاشیه چنین نگاشته است که: «در اثناي شروع به شرح، پیغمبر را به خواب دیدم جامی شیر به من داد، من از آن نوشیدم و بدو باز گردانیدم و ایشان نیز از آن نوشیدند. چون از خواب بر خواستم به شرح این تفسیر کاملاً مصمم شدم.» در نسخه دانشگاه تهران ترتیب این کتاب چنین است که اول متن قرآن را به عنوان «التنزیل» نقل میکند و پس از آن زیر عنوان «الکشاف» عبارات زمخشري را میآورد و سپس به عنوان «الفتوح» مطالب خود را بیان میکند. این شرح در 4 جلد سامان یافته و با عناوین «قوله، قوله» میباشد.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا و جعله قیما لاقام اود ذوي الباب ...
انجام: لان هذا المنهج احوط و الی التحقیق اقرب و اﷲ اعلم بحقیقة الحال
[معجم المؤلفین 4/ 53؛ قاهره، فؤاد سید 17/23؛ الاوقاف العام بغداد 1/ 134؛ کشف الظنون 14/278؛ کشاف الفهارس 3/ 29-33؛ ظاهریه 3/ 354-356]
شرح و حواشی:
1- انس التوحید فی تفسیر آی العدل و التوحید = انیس التوحید؛ شوشتري، نوراﷲ بن شرف الدین (956-1019)
2- حاشیة الکشاف = تلخیص فتوح الغیب فی الکشف عن قناع الریب؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
3- حاشیة حاشیة الکشاف؛ طوسی، علی بن محمد (-877)
4- حاشیة حاشیة الکشاف؛ مولی عبدالکریم
5- حاشیة حاشیة التفتازانی علی الکشاف
6- حاشیة حاشیة الکشاف
7- حاشیة حاشیة الکشاف
آغاز: سوره عم مکیه و یسمی سوره النبأ و هی اربعون؛ انجام: برابر
از سوره نبأ تا آخر کتاب؛ خط: نسخ کهن، کا: علی بن محمود شفروه، تا: 754ق، جا: شیراز؛ مصحح، در پایان نسخه سطوري از شرح مشارق سعید الدین کازرونی کتابت شده؛ کاغذ: سمرقندي ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 249ص، 31 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 3/24 - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: متناولاً للاجناس کلها فهو اولی بارادة العموم تمت السوره
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد طبیب، تا: 782ق؛ با سرلوح، نسخه از آن کتابخانه شاه طهماسب صفوي بوده که ابن خاتون عاملی نیز آن را به دست داشته است؛ کاغذ: بخارایی، جلد: میشن تریاکی،442گ، 31 سطر (5/10×19)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 8 - 269]
آغاز: سور الانعام مکیه و عن ابن عباس غیرست آیات و هی مائة و خمس و ستون آیة؛ انجام: و لاکل ما ترجو من الخیر کائن و لاکل ما ترجو من الشر واقع
جلد دوم، از آغاز سوره انعام تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد طبیب، تا: 782ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: بخارایی، جلد: میشن زرد، 407گ، 31 سطر (10/5×19)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 8 - 270]
آغاز: سوره مریم مکیة و هی ثمان و تسعون آیة، بسمله، الکشاف لفتح الهاء و کسر الیاء ... و یکسرها عاصم؛ انجام: رزقنا بفضله العمیم التوفیق للعمل بمافیه کما یرضیه و وقفنا بکرمه الجسیم الاطلاع علی ... انه هو البر الرحیم
جلد سوم، از سوره «مریم» یعنی سوره 19 تا سوره «الضافات» که سوره 37 است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد طبیب، تا: 782ق؛با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: بخارائی، جلد: میشن تریاکی، 404گ، 31 سطر (11×19)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 8 - 270]
آغاز: قوله بفتح الهاء و کسر الیاء یرید بالکسر الامالة؛ انجام: وفقنا بکرمه الجسیم الاطلاع علی تلک الاسرار انه هو البر الرحیم.
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه27 رمضان 794ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 229گ، 35 سطر، اندازه: 19/5×27/6سم [ف: 1-397]
آغاز: بسمله و به نستعین انه خیرالمعین؛ انجام: و قد سبق بحثه ... خمس و اربعین
خط: نسخ، بیکا، تا: 845ق [الفبائی ف: - 454]
آغاز: سوره ص مکیة و هی ست و ثماثون آیة، بسمله، الکشاف صاد علی الوقف؛ انجام: برابر
(جلد چهارم) از سوره «ص» تا آخر سوره «ناس»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد طبیب، تا: 872ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: بخارایی، جلد: میشن عنابی، 395گ، 31 سطر (10/5×19)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 8 - 271]
از سوره مریم تا سوره صافات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ تملک: محمد بن جعفر حسنی حسینی؛ جلد: تیماج مشکی، 302گ، 33 سطر، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 26 - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: لأن القوم اذا کثروا صاروا ذا امیر من حیث انه لابد من سایس یسوسهم تعملون بالتاء الفوقانی نافع و ابن عامر و حفص.
جلد 1، شامل ابتداي مقدمه تا انتهاي سوره هود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ شش صفحه اول ترجمه مؤلف به قلم جدید و رموز کتاب، سه بیت از مرحوم شیخ بهایی «اندرین ویرانه پر وسوسه دل گرفت از خانقاه و مدرسه ...» با مهر و امضاي او با نقش «الخادم بهاء الدین محمد»؛ واقف: شیخ بهاء الدین، 1030ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقواي روغنی، 288گ، 39 سطر، اندازه: 3/ 18×26سم [ف: 22 - 330]
آغاز: لایحب اﷲ الجهر ... الکشاف. الا من ظلم. الا جهر من ظلم ... الفتوح قوله: و لمن انتصر بعد ظلمه فاولئک ما علیهم من سبیل. استشهاد؛ انجام: و قوله انی اعلم من اﷲ ما لا تعلمون ...
از آغاز جزء ششم قرآن (آیه 147 سوره 4) سوره نساء تا (آیه 104 سوره 12) سوره یوسف؛ خط: نسخ متوسط، بیکا، تا: قرن 9؛ کم نقطه متداول سده نهم، خط حاج شیخ فضل اﷲ مقتول داماد حاجی میرزا حسین نوري (م-1320)؛ کاغذ: دولت آبادي خوب، جلد: تیماج زرد، 259گ، 30 سطر (18/5×24)، اندازه: 23/5×25/5سم [ف: 1 - 176]
آغاز: سور مریم علیها السلام بسملة، بفتح الهاء و کسر الیاء یرید بالکسر؛ انجام: فسیف بنی عبس و قد ضربوا به بنا بیدي ورقاء عن رأس خالد فقد اسند ...
جلد 2. از ابتداي سوره مریم تا اواخر سوره فرقان؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف میشن قهوه اي، 184گ، 27 سطر، اندازه: 16×24/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 216] و [ف: 22-331]
آغاز: برابر
جلد اول، تا آخر سوره نساء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 (شاید)؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با نشانی بلاغ، با یادداشتی از لطفعلی بن مؤید الدوله طهماسب بن محمد علی بن فتحعلی شاه قاجار که بتاریخ پنجم رمضان 1303 در تبریز نوشته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 386گ، 23 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 12 - 164]
آغاز: بسمله. قوله. بفتح الهاء و کسرالیاء یرید بالکسر؛ انجام: فی النار یوم القیامه و باﷲ ... و قوي.
از آغاز سوره مریم تا پایان سوره فرقان؛ خط: نسخ به شیوه ماوراءالنهر، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: کشمیري حنایی، جلد: تیماج مشکی، 401گ، 21 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 1 - 492]
از سوره مومن تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن سیف الدین، تا: جمادي الاول 918ق، جا: هرات مدرسه سلطانیه شاهرخی؛ در غره شوال 1136 از آقا رضا خلف حاج شاهولد بعنوان هبه گرفته شد؛ جلد: مقوا کاغذي، 292گ، 25 سطر (11×17)، اندازه: 17×24سم [ف: 1 - 210]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 351
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 45]
آغاز: هذین الجوابین أما الجواب الاول فنحوه قول صاحب المفتاح و اما لان کونه أي المسند الیه متصفاً بالخیر؛ انجام: فاسلک بهم الصراط المستقیم و أرسلهم سبیل المتقین و اجعلهم من عبادك الصالحین یا أرحم الراحمین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 972ق، جا: همدان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 396گ، 26 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 4 - 7]
از سوره یس تا پایان کتاب و خاتمه در شرح حدیث فاتحة الکتاب؛ خط: نسخ، کا: عبدالسلام بن یاسین بن علاء الدین بابلی غمري شافعی، تا: شنبه 26 ذیحجه 992ق؛ از روي نسخه نوشته فخرالدین عثمان بن عدي بن یوسف تجابی که در آن اجازه اي از خود طیبی با گواهی بر درستی بر این اجازه بوده است؛ جلد: میشن آلبالویی، 398گ، 28 سطر، اندازه: 8 /19×7/ 28سم [ف: 1- 396]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام علی محمد و آله الطیبین الطاهرین الاجمعین و سلم تسلیما کثیرا کثیرا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: کشمیري، جلد: تیماج مشکی، 262گ، 35 سطر (11×20/5)، اندازه: 16×25/5سم [ف: 7 - 376]
آغاز: بسمله، علام عطف قوله یعنی ان قوله خلقکم من نفس واحده دخل فیها؛ انجام: یجوز ان یجري علی ظاهرها علی مذهب اهل السنه و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و الماب.
سوره نساء، مائده، انعام، اعراف، انفال، برائه، یونس، هود، سوره یوسف، رعد، ابراهیم، حجر، نحل؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا،
تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 289گ، 29 سطر (16×17)، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 7 - 403]
از اول کتاب تا نصف سوره نساء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1007ق؛ تملک عبدالغنی بن محمد در 1007، محمد الحافظ البرسی؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج، مختلف السطر، اندازه: 19×28سم [ف: - 48]
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ بن محمد، تا: دوشنبه 1026ق؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 460گ،25 سطر، اندازه: 19/2×25/7سم [ف: 1 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: روي السلمی عن ابن عطا یرض اﷲ من نبیه صلی اﷲ علیه و آله و سلم لمحعین الافی عبادته و اﷲ اعلم باسرار کلامه. تمت السوره.
از آغاز قرآن تا پایان سوره حجر، نصف اول شرح است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1027ق، جا: حیدرآباد کلکنده؛ با یک واسطه از روي نسخه اصل استنساخ شده است و ترتیب آن بهگونهاي دیگر است یعنی اول قول صاحب کشاف را با عنوان «قوله» آورده است، سپس اقوال علماء و مفسرین دیگر را با عنوان «قال» و بعد از آن، عقیده خود را با عنوان «اقوال» ذکر میکند؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 407گ، 31 سطر، اندازه: 33×20سم [ف: 1 - 490]
آغاز: برابر؛ انجام: فالعلمة حذو فالمذکور علی خلاف تقدیر الجمهور و اﷲ اعلم التمام ...
از آغاز قرآن است تا آخر سوره مائده؛ خط: نستعلیق تحریري بدخط کم نقطه، بیکا، تا: جمادي الثانی 1052ق؛ واقف: حاجی میرزا موسی خان؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 607گ، 21 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 1 - 492]
آغاز: برابر
از سوره اعراف یااول سوره احزاب؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج، 31 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: - 47]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 231گ، 35 سطر، اندازه: 12/5×21سم [ف: 34 - 114]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. قوله. بفتح الها و کسر الیا یرد بالکسر الامالمن کسرت العقاب؛ انجام: فی اهالینا و ذریاتنا و اسلک بهم الصراط المستقیم و ارهم سبیل المتقین و اجعلهم من عبادك الصالحین یا ارحمن الراحمین و صل علی سیدنا محمد و آله و صحة اجمعین یا رب العالمین آمین. آمین
از شرح سورة الکهف شروع و بسور الناس ختم میگردد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی، ناصرالدي شاه قاجار؛ کاغذ: بغدادي، جلد: مقواي روکش چرم زرشکی، 965 ص، 35 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 1 - 297]
آغاز: ... قوله لم قدمت الوصیة علی الدین و الدین مقدم لانتصاف و فیه عدي وجه ...
از اول سوره نساء تا آخر سوره انفال؛ خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 369گ، 25 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 35 - 130]
آغاز: قال المصنف رضی اﷲ تعالی عنه کتبت تفسیر هذه السورة بالطایف عند قبر ابن عباس رضی اﷲ تعالی عنهما؛ انجام: و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و اله و صحبه اجمعین. سبحان ربک رب العزعما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین. از سوره انعام تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «مولوي» (مربع)، «بو کتاب ابوالفتح سلطان محمدخان شرفنده مرحوم فتح اﷲ افندینک قزي عالم خاتونک وقفی در» (دایره)؛ جلد: تیماج سرخ، 403گ، 29 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 35 - 82]
آغاز: آغاز از سوره مریم: بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله بفتح الهاء و کسرالهاء یرید بالکسر الامال من کسرت العقاب جناحها؛ انجام: یا مجیب الدعوات ... وامح حوبتی و اقبل عثرتی فیما صدر منی مما لا رضاه خصوصاً فیما تصدیت لایراده فی قبوح الغیب و فیما توخیت ابرازه فی الکشف عن قناع الریب ... و قد فرغ من نسخه احوج خلق اﷲ ابن محمد فضل اﷲ ... فی غر شهر محرم الحرام من العام السادس من العشر الثالث الزائد علی الالف این نسخه تا سور الناس رسیده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 432گ، 25 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 29]
آغاز: القاهر و النظم الباطر و عشرت بعد طول المباحثات علی ان معرف ابرار النظم من اعظم المطالب و اسنی المطالب و المآرب میسار البلاغو معیار البلاغه؛ انجام: و الیه الاشار بقوله فان ذلک عادتک یعنی لهذه الصف ذاتی منک و ان النسب بین من یحتاج الی قیم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ رکابهدار؛ جلد: تیماج مشکی،211گ، 33 سطر (13×21/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 34-113]
ḥāšīyat-ul kaššāf
jārbardī, ahmad ebn-e hasan (- 1346)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
حاشیهاي است تحقیقی و مفید با عناوین «قوله» بر کتاب «الکشاف» محمود بن عمر زمخشري. این کتاب نیز بیشتر جنبه توضیحی و شرحی دارد و نکات ادبی و لفظی را بیش از مباحث دیگر تفصیل میدهد و به مباحث فلسفی نیز پرداخته و گاهی رد و ایرادهایی هم بر گفتههاي زمخشري دارد و بر اثبات نظر خویش به اقوال علما و بعضاً شعراي عرب استدلال کرده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17133
آغاز: قوله من ذکر ا یات ثم اشار بایراد رفع السموات بغیر عمد الی ان المراد بذکر الآیات رفع السموات و الاستواء علی العرش و تسخیر الشمس و القمر؛ انجام: اوله و رجل یضربون البیض عن عرض و فی روایة و رجلة یضربون البیض ... جماعة الرجل و ضاحیة کل شیء ناحیته البارز قوله ... (کلمات وصالی شده خوانده نمیشود) مشهور فی دیوانه هی اوله و مستهلها طاف الخیال بنار رکبا ... ان فینا صبوحا.
از سوره رعد تا سوره فیل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 8 و اوایل 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 484گ، 21 سطر، اندازه: 3/ 15× 7/ 22سم [ف: 22 - 236]
ḥāšīyat-ul kaššāf = talxīṣ-u futūḥ-il ġayb fi-l kašf ‘an qinā‘-il rayb
تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 - 792 ؟ قمري
Taftāzānī, mas‘ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390)
وابسته به: حاشیة الکشاف = فتوح الغیب فی الکشف عن قناع الریب = حاشیه طیبی؛ طیبی، حسین بن محمد (-743)
تاریخ تألیف: 789ق
حاشیه توضیحی است که به جهات ادبی توجه بیشتري دارد، از سوره بقره تا سوره یونس، سپس از سوره ص تا سوره فتح را نگاشته است. در «کشف الظنون» آمده که این حاشیه تلخیصی از حاشیه طیبی است که تا سوره فتح در سال 789 ق رسیده ولی تکمیل نکرده است. چون این حاشیه از آخرین نگارشهاي تفتازانی است، از این روي هم پرمغز و هم اندکی پیچیده و سنگین میباشد، لیکن پیري و مرگ وي از پایان دادن به آن جلوگیري کرده است. کتاب حاضر را باید از بهترین و کاملترین حواشی بر کشاف دانست که مؤلف تفتازانی در آن با تمام فنونی که دارا بوده از قبیل صرف، نحو، بلاغت، کلام و منطق وارد بحث شده است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا ...
انجام: (جزء اول: سوره یونس): فان الشفاء و الدواء للمرض هو حصول الضد اعنی الصحة، ثم عطف علی موعظ و تنبیه تتمیما للفوائد دعاء و رحم (جزء دوم: سوره فتح): و السکین فی البعض السکون و الاطمینان الی ما علم و فی البعض الوقار و العظم أو الرحم و عدم الجفاء و الغلظة
[کشف الظنون 14/278؛ فهرست خزانه تیموریه- تفسیر -ج 1: 30؛ الاوقاف العام بغداد 1/ 98؛ الاوقاف العام موصل 15/22]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة التفتازانی علی الکشاف = حاشی أوائل حاشیة الکشاف؛ تفتازانی، یحیی بن محمد (-887)
2- حاشیة حاشیة الکشاف؛ طوسی، علی بن محمد (-877)
3- انس التوحید فی تفسیر آیة العدل و التوحید = انیس التوحید؛ شوشتري، نوراﷲ بن شرف الدین (956-1019)
4- حاشیة حاشیة الکشاف؛ مولی عبدالکریم
5- حاشیة حاشیة التفتازانی علی الکشاف
6- حاشیة حاشیة الکشاف (2عنوان)
آغاز: برابر
انجام: الا لحاج متعلق بالفعلین بکل آی اما مااعتبر فی الامان تعددا بحسب ... و اﷲ اعلم تمت
از ابتدا تا اول سوره نساء؛ خط: نستعلیق کهن، بیکا، تا: حدود قرن 8؛ مصحح، محشی؛ واقف: احمد موسوي [مراغی]، اول محرم 1378؛ جلد: تیماج سیاه، 359گ، 19 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: - 43]
آغاز: سور صاد، قوله هی اکبر القرائة اي قرائ صادق؛ انجام: برابر جزء دوم جلد دوم از آغاز سوره (ص) تا آخر سوره (فتح)؛ خط: نسخ متوسط، کا: ناصر بن شمس بن حسین، تا: یکشنبه 12 محرم 805ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط غیاث الاسلام شمس الدین هروي سلمه اﷲ، به تاریخ همان محرم 805؛ مهر: «العبد عماد الدین علی القاري»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 76گ، 29 سطر (3/ 11×21/6)، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 1 - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: ا ثار عن السلف ما ینافی الاخلاص و استحقاق نبل الثواب کالعجب و الریاء و النفاق و نحو ذلک و اما.
از آغاز قرآن است تا اواخر سوره محمد (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ مخلوط به شکسته، کا: محمد بن رشید بن محمود الهروي المنجم معروف به مسگر، تا: شعبان 806ق؛ محشی؛ واقف: امیرجبرئیل، 1037؛
کاغذ: کشمیري حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 309گ، 29 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 1 - 486]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء دوم
خط: نسخ، کا: احمد بن علی درویش بن محمد الکاتب سمرقندي، تا: 15 رجب 817ق، جا: سمرقند؛ مصحح؛ مهر: «العبد ابوالبقاء» (بیضی)، «فخر الدین الموسوي» (مربع)، «قنبر علی بغلامی مینازد» (مربع)؛ تاریخ وقف: 1123؛ جلد: روغنی گل و بوته دار، 345گ، 31 سطر، اندازه: 5/17×27سم [ف: 3 - 343]
آغاز: برابر؛ انجام: کعدل صیام هو بالفتح المثل من غیر الجنس و بالکسر المثل من الجنس الا لحاج منفعل بالفعلین بکل آی اماناً اعتبر فی الامان تعدد الحسب اجراء الزمان و المسافة.
از سوره حمد تا سوره آل عمران؛ خط: تحریري، بیکا، تا: 5 شوال 825ق، جا: هرات؛ جلد: تیماج مشکی، 184گ، 27 سطر، اندازه: 5/17×26سم [ف: 35 - 207]
تا سوره یونس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن یوسف هروي، تا: سلخ شعبان 828ق؛ محشی؛ تملک: محمد بن سیف الدین محمد به تاریخ 21 ذیقعده 875، اسماعیل بن ابراهیم شاشی به تاریخ 1137، نظام الدین احمد بن قوام الدین محمد بن ناصر الدین محمد به تاریخ 1007، ملا رجب بن اﷲ قلی صوفی؛ جلد: تیماج قرمز، 276گ، 27 سطر، اندازه: 5/16×5/26سم [ف: 26 - 241]
سوره فاتحه تا آخر سوره انعام؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 27 صفر 828ق؛ تملک: ابوالقاسم بن غلامرضا با تاریخ 1242؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی عطف میشن، 25 سطر (12×19) [ف: 782]
آغاز: برابر؛ انجام: بما اورد من الاستفهام و بقرب المغفرة حیث اورد هذا الکلام عقیب الاستغفار معترضا بینه و بین ما عطف علیه و بان الثابت من الذنب
از آغاز تا بخشی از سوره آل عمران؛ خط: نسخ شکسته، کا: محمد کمالی، تا: 17 محرم 831ق، جا: هرات مدرسه جلالیه بفروشاهیه؛ کاغذ: ضخیم شکري، جلد: تیماج، 181ص (10-190)، 29 سطر، اندازه: 18/5×27سم [ف: 9 - 121]
آغاز: ... قوله: ص و هی اکثر القراء صاد بالوقف اکثر القراءات قارئا و فی الکلام اشهار بما سبق؛ انجام: برابر جزء اول
از سوره فاتحه تا پایان سوره فتح؛ خط: نسخ، کا: محمد فرزند حسین فرزند اسماعیل، طبسی، تا: شنبه 24 ذیحجه 836ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب، مصحح، با سرلوح، در پشت برگ الحاقی مهر تفتیش به تاریخ 1307 شمسی در زمان رضاخان دیده میشود که نشان میدهد، این کتاب در آن تاریخ با مجوز دولت وقت از کشور خارج و سپس بهوسیله افراد، از خارج و به ایران عودت داده شده؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: چرم زرشکی، 452گ، 25 سطر (9×17)، اندازه: 18×25سم [ف: 28 - 48]
حاشیهاي با عنوان «قوله-قوله»، از سوره ص تا اوایل سوره فتح؛ کا: محمد بن حسن بن اسماعیل طبسی، تا: دوشنبه 24 ذیحجه 836ق [تراثنا: س2ش3 - 152]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء دوم
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن اسماعیل طبشی، تا: چهارشنبه، 2 جمادي الثانی 837ق، جا: مدرسه خواجه (جلال) پابوس؛ افتادگی: وسطة؛ واقف: جعفر زاهدي، 1377ش؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 371گ، 23 سطر، اندازه: 16×29سم [ف: 22 - 238]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله فرغ من ینهو هذا الهکات (کذا) اللطیف قوله و اللطایف العربیة الشریف التی فسخ الامام المحقق ...
از ابتداي مقدمه تا اواسط سوره «یونس» و از آغاز سوره «ص» تا آیه چهارم از سوره «فتح»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن حسن بن اسماعیل طبسی، تا: چهارشنبه، 2 جمادي الثانی 837ق؛ یادداشت ابوالحسن شهشهانی مبنی بر امانت بودن کتاب نزد وي از محمد ابراهیم قزوینی؛ واقف: مهدي دهقان، 1393؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 422گ، 22 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 5 - 486]
کا: شمس الدین احمد بن خواجه سلطان رضی جیلانی، تا: 839ق؛ قطع: وزیري [ف: - 119]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء اول جزء نخست از آغاز قرآن تا آخر سوره یونس؛ خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، بیکا، تا: 3 ربیع الاول 896ق؛ مصحح، با نشان بلاغ، محشی با رمزهایی مانند «کشف» و «ع» و «ع پهلوان» و «علاء الدین پهلوان. ره» و «طیبی» و «سید سلمه اﷲ» و «سید ره» و «قطب شیرازي» و بیش از همه «منه» و بیشتر آنها به خط نویسنده متن میباشد، در آخرین صفحه نوشته شده «کان وفات المصنف. ره. ضحو یوم الاثنین (23 محرم 792) ببلد سمرقند و نقل الی سرخس بعد ثلاث اشهر»؛ بر پشت برگ اول نسخه این جمله نوشته شده «من متملکات العبد المذنب النادم ابن محمد حسن المشهدي محمد تقی المجلسی و هبته لولدي العزیز محمد باقر» البته نباید این مرد را با محمد تقی مجلسی فرزند مقصود علی اشتباه کرد چه او اصفهانی میباشد نه مشهدي؛ تملک: ابوالقاسم الرضوي قاینی به سال 1050؛ کاغذ: ترمه، جلد: با جزء دوم در یکجا تجلید شده بود و بعداً جدا گردید، 325گ، 25 سطر (11×18/5)، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 1 - 97]
از سوره بقره تا مائده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي،206گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 27 - 16]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9 [مختصر ف: - 293]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ مجدول، مصحح، محشی با عنوان «کشف، ه-» [نشریه: 5 - 595]
آغاز: المحفوظ الی سماء الدنیا فحملته الحفظه و کتبته الکتبة فی الصحف؛ انجام: برابر جزء اول
تا سوره فتح؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 279گ، 29 سطر، اندازه: 17×27/5سم [ف: 11 - 619]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء دوم از ابتداي مقدمه تا اواسط سوره «یونس» و از ابتداي سوره «ص» تا آیه چهارم از سوره فتح را شامل و مصدر است به «رساله در قرائت» در 6 صفحه از محمد بن محمود بن محمد بن علی سبط ابوالقاسم سمرقندي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی؛ واقف: شکر اﷲ فقیه نیا، 1375؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 376گ، 27 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 22-237]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد أشرك له أي صار مشرکاً تاﷲ جاعلاً شریکا له فی استحقاق الطاع و شرعیة الرین و المللة و نحو ذلک مما هو من خواص الإلهیة ...
از سوره مبارکه حمد آغاز و تا سوره انعام؛ خط: نستعلیق و نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ وقفنامهاي با خط و امضاي مرحوم «ملا محمد جعفر بن محمت صقی»؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه اي 227گ، 33 سطر (12×21/5)، اندازه: 18/5×28سم [ف: 36 - 61]
از آغاز قرآن تا پایان سوره آل عمران؛ خط: نسخ، بیکا، تا: سده 9 و 10؛ محشی با حواشی «طیبی، پاشا چلبی»؛ تملک: عبدالرحیم بن عبدالکریم حسینی نجفی، شیخ محمدبن الیاس بن شیخ محمد بن الیاس؛کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 180گ، 29 سطر (13×19)، اندازه: 18×27سم [سنا: ف: 1 - 193]
آغاز: برابر؛ انجام: احدیهن کما قري فلتم علیه فان قلت یعضلوهن ما وجه اعرابه. آغاز کتاب تا اواسط تفسیر سوره نساء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ تملک: اردشیر میرزا (پسر فتحعلی شاه و پدر مرحوم شیخ هادي مجتهد اسکویی)؛ واقف: هادي اسکویی حائري، شوال 1372؛ جلد: تیماج مصنوعی قهوه اي، 130گ، 27 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1 - 220]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم قیل فنذر الدین لایوحون مصرحا باسمهم و ذکر المومنین تیما و مقابللحسه فی موضع الحال اي کانتا لحسه مستقرا و اللام الافاد اختصاص الکینون و الاستقرار.
از ابتداي تفسیر کشاف تا «قوله: فکیف اتصل ... ان ظاهره الطف علی الشرط او الجزاء و لایستقیم»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ جلد: ساغري مشکی، 267گ، 30 سطر، اندازه: 15×25/5سم [ف: 34 - 102]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ مهر: محمد تقی یزدي؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج آلبالویی، 332گ، 23 سطر (12×18)، اندازه: 20×25سم [ف: 16 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء اول
از اول کتاب تا آخر سوره یونس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج قهوه اي، 334گ، 29 سطر، اندازه: 17×26/5سم [ف: 35 - 101]
آغاز: لایات السبع للفاتحلانها ثنی اي تکرر فی کل رکعة صلوة تسمیة للکل باسم الجزء بناء علی ان اقل الصلوةرکعتان لنهیه عن الشراء؛ انجام: قوله لان الکلام فی الربوا متعلق بما یتضمنه هذا ... حتی یستفاد انما البیع مثل الربوا فلیتأمل.
از سوره حمد تا آخر بقره؛ خط: نسخ بدخط، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 142گ، 29 سطر، اندازه: 1/56×26سم [ف: 35 - 110]
آغاز: برابر؛ انجام: بعدد الحسب اجزاء الزمان و المسافه و اﷲ اعلم بالصواب.
از آغاز تا اواخر سوره آل عمران؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: ملاموسی، قرن 13؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 260گ، 24 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 489]
آغاز: برابر انجام: برابر جزء اول
از ابتداي قرآن تا آخر سوره فتح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ 843ص، 26 سطر (10×16)، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 234]
آغاز: ... فی الدرج قلنا المقصود ... قوله و اظهر السینات اي السنات ... الذي هو العمدة باسم الکل اذ ماعدا السنات یطرح فی الدرج؛ انجام: قوله و فیه اي فی قوله تعالی لایؤاخذکم اﷲ
معنیان مبنی الاول علی قول ابی حنیفه ... علی خلاف ما علم اعنی الغموس ... کان قایلا ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 240گ، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: فدل قطعاً علی أن الملکی أفضل من السریح وأیضاً ادلک آدم المنهی طمعاً فی ذلک فلو لاأنه أفضل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد علی در1239؛ جلد: تیماج قهوه اي، 226گ، 31-33 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 3 - 1401]
آغاز: برابر از آغاز تا آیه 239 سوره بقره؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: هندي، جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 105گ، 33 سطر (12×20)، اندازه: 18×26سم [ف: 3 - 802]
آغاز: قوله کیف استقام یعنی ان من شأن الشرط و الجزاء الاتصال بطریق السبیة؛ انجام: و لایذکر معها الموصوف و قد ورد الاصل فی قول الشاعر اطلال حسن البراق ... سلام علی.
سوره هاي «بقره»، «آل عمران»، و اندکی از «نساء»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: اواسط رمضان 948ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: جعفر زاهدي، 1377ش؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقواي رویه پارچه مشگی، 144گ، 19 سطر، اندازه: 12×14/5سم [ف: 22 - 239]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محرم 974ق،؛ محشی؛ تملک میرزا جعفر؛ جلد: تیماج قهوه اي، 204گ، 27 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 5 - 240]
بیکا، تا: قرن 11؛ آن را مرحوم ملا احمد نراقی به سال 1214ق تصحیح کرده و در کتابخانه ایشان قرار داشته است. [میراث شهاب: س10ش1-2 - 15]
آغاز: برابر؛ انجام: مع اتباع النبی علیه السلام و بما یشعر بان هذا ایضاً علی حذف.
از آغاز قرآن است تا قسمتی از سوره انفال (از نسخه افتاده است.)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط (ورق دوم)؛ واقف: مرتضی قلی خان، 1340؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 481گ، 25 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 1 - 488]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: امام وردي بیکا بر مدرسه جدید امامیه شیراز، 1095ق؛ اندازه: 17×25سم [نسخهپژوهی: 2 -184]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء دوم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیري اصفهانی، 1324؛ 370گ، اندازه: 17×25سم [ف: 1 - 21]
انجام: و الاشهر أن المراد بالانعام الایل و عمد منافعها الرکوب.
خط: نسخ، کا: علاء الدین بن حاج کمال الدین شرابی، تا: پنجشنبه 19 صفر 1015ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: احمد بن حماد به تاریخ 1168 در مصر، عبدالرحمن مدلی حنفی خررجی به تاریخ 1319، محمد بن علی توشی حنفی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 552گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء اول
از آغاز تا سوره یونس؛ خط: نسخ، کا: عبدالستار، تا: 25 جمادي الاول 1022ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 536گ، 21 سطر، اندازه: 16×5/25سم [ف: 22 - 238]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: اسماعیل بن جلیل بن احمد بن رمضان بن محمد بن علی سال 1124، محمد بن شیخ داوود بازلی؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج، مختلف السطر، اندازه: 18/5×27/5سم [ف: - 48]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ تاریخ وقف: 1266؛ جلد: تیماج مشکی، 206گ، 27 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 7 - 208]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جزء اول از اول تا آخر سوره مبارکه هود و از سوره مبارکه زمر تا قدري از سوره فتح است و کاتب بقیه را ننوشته؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: نائینی؛ 429گ، 25و 28 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 4 - 437]
بیکا، بیتا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداري از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]
بیکا، بیتا؛ ناقص؛ تملک: ابوالحسن الشریف القمی، مسیح استرآبادي «حاج میرزا مسیح جد آقاي سعید موسس کتابخانه چهل ستون مسجد جامع بازار تهران» در قم مورخ 1221؛ قطع: وزیري [ف: - 119]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا و یسر له الفوز بدار الکرامة و الزلفی و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی سید المرسلین محمد
و آله و صحبه اجمعین
از اول کتاب تا آخر سوره فتح؛ خط: نسخ، کا: محمد، بیتا؛ مصحح، مقابلهشده؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 448گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 35 - 197]
آغاز: و ابی علی افضل منه صنف کتبا کثیرة منها کتاب الحج فی علل القراءآت السبع قوله من اي قیل هی من الاسماء معربه..؛ انجام: قوله فابرزت معطوف علی رجعوا و افاضوا جواب کلما و الجمل الشرطیة ثانی مفعولی رایت ... قوله و استیطر وا اي.
خط: ثلث، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شکري ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 254ص، 31 سطر، اندازه: 20/5×26/5سم [ف: 7 - 101]
ḥāšīyat-ul kaššāf
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
این حاشیه بر ابتداء کتاب کشاف تا «ان اﷲ لایستحیی ان یضرب مثلا» آیه 24 از سوره بقره است و ظاهراً مؤلف بیش از این را ننوشته است. این حاشیه بیشتر به توضیح مطالب و بیان موضوعات ادبی پرداخته و گاهی رد و ایرادهاي مفصلی بر گفتههاي زمخشري دارد.حاشیهاي است تحقیقی و سودمند.
آغاز: بسمله. قال جاراﷲ العلامه احسن اﷲ اکرامه فی دارالمقامه الحمدﷲ الذي انزل القرآن کلاما منظما مؤلفا ...
انجام: و انه لا قرین علی اشراع الرزق من الثمر بل هی نفسها رزق. لقد وقع الفراغ من تحریره ... حامداً مصلیاً مسلماً.
چاپ: معجم المطبوعات 679؛ قاهره، مطبع البهیة، 1345ق.
[کشف الظنون 2/ 312و 14/275؛ فهرست تیموریه تفسیر ج 1: 30؛ الاوقاف العام بغداد 1/ 99]
شرح و حواشی:
1- تفسیر سور الفاتح = تفسیر سور الحمد = حاشیة حاشیة الکشاف؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
2- تعلیق حاشیة الکشاف؛ حسنی نسابه، جمال الدین احمد
آغاز: برابر؛ انجام: و الثانی، ان عطف ا مر لمخاطب آخر انما یحسن اذا صرح بالنداء کما فی المثال الذي أورده و اما بدون التصریح به فقد منعه النحا و لهذین الاشکالین ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با رمز «منه سعد مد ظله، 12، مص رحمه اﷲ، ص»، به احتمال بسیار منظور از «سعد مد ظله» همان تفتازانی باشد؛ مهر: «الراجی محمد باقر بن محمد تقی (نقی) الحسینی 1224» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج رزشکی، 194گ، 17 سطر (9×11/5)، اندازه: 14/5×18/5سم [ف: 33 - 612]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما تیسر للشیخ المحقق و التحریر المدقق زبده المتقدمین و المتاخرین استاد الکل ... سید شریف الجرجانی قدس سره و نور مضجعه فی تحقیق المواضع المشکله من الکشاف و تنقیح المواضع المغلقه منه بتوفیق الملک الفتاح.
خط: نستعلیق، کا: حاجی علی بن محمد بن حاج علی هروي، تا: 828ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قهوه اي، 165گ، 23 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 7 - 256]
آغاز: بمیا یکون عبار مشبه محتمل فقوله و للاشیاء عطف تفسیري کما یشعرله عبارته فیتفسیر فالمحکم عنه ما لیس فیه اشتباه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الکریم بن محمد بن مولا عبد الکریم، تا: 831ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج، 179ص (1-179)،
29 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 9 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ شکسته، کا: محمد کمالی، تا: 17 محرم 831ق، جا: هرات مدرسه جلالیه بفروشاهیه؛ کاغذ: ضخیم شکري،جلد: تیماج، 160ص(191-350)، 29سطر، اندازه: 18/5×27سم [ف: 9-121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، کا: محمد آلی، تا: 831ق، جا: هرات، مدرسه سبز برامان؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 128گ، 29 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 1 - 485]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، کا: زین الحاجی طوسی، تا: دوشنبه 17 ذیقعده 841ق؛ مصحح؛ تملک: عبد الرحمن بن محمد بن شمس الدین، قریش بن محمود؛ مهر: «محمد باقر العلوم» (بیضی)، «عبده باقر یستشفع بآل محمد»؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 159گ، 21 سطر، اندازه: 5/13×18سم [ف: 12 - 289]
خط: نستعلیق، کا: طوسی، تا: دوشنبه 27 ذیقعده 841ق؛ 160گ، 19 سطر، اندازه: 14×18سم [صد و شصت نسخه: - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 851ق؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: پارچهاي زرد اخري، 140گ، 23 سطر، اندازه:
11×18سم [ف: 1 - 486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 862ق؛ واقف: امیرجبرئیل، 1037؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 242گ، 15 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 1 - 485]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 878ق، هنگام کار در نزد شیخ کورانی در قسطنطنیه؛ عناوین «لمحرره سید احمد»؛ اهدایی: علی نجف آبادي؛ 160گ، 19 سطر، اندازه: 5/13×18سم [ف: 3-582]
آغاز: فی ثلث و عشرین سنة کفاه الحوارث فان قلت الانزال تحریک من علو الی اسفل کما ان النزول حرکه منه الیه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن الیاس بن حسن، تا: 896ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ یادداشتی مبنی بر وقف کتاب به نام میرزا مرتضی قلی ساوج بلاغی و به تاریخ 1241ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 128گ، 19 سطر(9/5×14)، اندازه: 13/2×18سم [ف: 19 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 23 سطر [ف: 9 - 86]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 9 (بخشی از آن)؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 172گ، مختلف السطر، اندازه: 13×18سم [ف: 11 - 618]
پاره اي از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج تریاکی [نشریه: 2 - 216]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ تملک: مسعود بن فضل اﷲ حسنی حسینی بهبهانی با مهر» مسعود بن فضل اﷲ الحسنی الحسینی» (دایره)، مصطفی به تاریخ 1000 در بغداد؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده شکر اﷲ» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 133گ، 19 سطر، اندازه: 14×18/5سم [ف: 24 - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 271گ، 19 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 22-241]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ان من البیانیه عنده راجعة الی ابتداء الغایة فلابد من اعتبار.
خط: نستعلیق متوسط، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: چرمی، 287ص، 20 سطر، اندازه: 5/10×20سم [ف: 1 - 123]
آغاز: برابر؛ انجام: برزقوا و هما بمعنی واحد و ذلک عن جائر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودي دولت آبادي، جلد: تیماج خرمایی، 126گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: - 97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد گنجی، تا: 905ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 166گ، 17 سطر (10×12)، اندازه: 14/5×17/5سم [ف: 10 - 375]
آغاز: افحم اي اسکتهم عن المعارضة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: روح اﷲ بن محمود بن حسین، تا: دوشنبه 20 شوال 941ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: احمد آثاري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 149گ، 21 سطر (6×10)، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 1611]
آغاز: التنجیم تبادر منه الانزال دفع فان قلت الموصوف بالحرک حقیق هو المتحیز
خط: نسخ، کا: جامی علی بن مولانا شکر اﷲ شیرازي، تا: 15 محرم 968ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسنی حسینی با مهر «عبده محمد الحسنی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 156گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 1 - 95]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا اوایل سوره بقره؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 15 صفر 975ق؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 183گ، 31 سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 11 - 617]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: زین العابدین گلپایگانی به سال 1277؛ جلد: تیماج قهوه اي، 156گ، مختلف السطر، اندازه: 5/12×5/19سم [ف: - 56]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: ابوالحسین بن محمد امین حسینی با مهر «ابوالحسین» (مربع)؛ مهر: «حسین بن یحیی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 212گ، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 79]
آغاز: فهو عطف بحسب المعنی علی ذلک المقصود مجردا عن هذه الکلم کأنه قال ان من کل علم و عمود کل صناعة؛ انجام: و لا ان یراد الجنس کله اذ یمتنع أن تأتی بذلک کل أحد و ان قصد التوزیع عاد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با عنوان «ع ظم»؛ واقف: میر محمد باقر؛ جلد: تیماج قهوه اي، 125گ، 24 سطر، اندازه: 13×5/22سم [ف: 2 - 318]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ قطع: وزیري [نشریه: 7 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: بطائل اي بفائد
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 54گ (25پ-78پ)، 24 سطر (5/ 6×14)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 4 - 257]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا جدوي لتلک اللفظ اصلا و اللغة العالیة أي الفصحی المشهورة التی یتکلم بها الاعلون فی الفصاحة.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، 21 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 22 - 242]
بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 13×25سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ [ف: 3 - 85]
آغاز: الحمد ﷲ اردف التسمیة فی مفتتح الکلام اقتضاء لما ورد فی الاخبار و اقتداء بطریقه الاخیار؛ انجام: و التنافی الی شرط الانتاج کیف و تعدد النتائج قد فصله فیما بعد بما لاحاجة معه الی هذه الاحتمال، تمت.
خط: نستعلیق، کا: احمد بن زین العابدین علوي عاملی، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه، س و 12»، کاتب نسخه از علماي معروف اوایل قرن 11 و از شاگردان میرداماد و شیخ بهائی بوده و از هر دو به ویژه میرداماد (پدر همسر خویش) داراي اجازات مفصلی است، وي تألیفات بسیار دارد که در منابع موجود از آنها نام برده است؛ کاغذ: فرنگی زده، جلد: تیماج قهوه اي، 40گ (187پ-226ر)، 22 سطر (6×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 33 - 303]
آغاز: برابر؛ انجام: سور البقر التهجی تعداد الحروف بأسمائها ... منه الفعل للمفعول بواسط کما فی قوله.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به امضاي «مولانا خلیل«و «ق«و «م ح مد ظله العالی» و «منه رحمه»، در اول نسخه فایده است در شرح مقدمه حاشیه جرجانی بر کشاف؛ جلد: تیماج سبز، 56گ، 23 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد امین الشریف، تا: 1012ق؛ مولانا حسن شاه بقال شاگرد شریف و استاد دوانی از روي اصل نوشته و با آن مقابله کرده؛ کاغذ: شکري آهار، 272ص، 24 سطر، اندازه: 12/5×24سم [ف: 7 - 100]
آغاز و انجام: برابر
تا اواسط تفسیر آیه 26 از سوره بقره: وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن علی، تا: 12 ربیع الاول 1012ق؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ 143گ، 23 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 4 - 437]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالعلاء بن علی، تا: 1014ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 288گ، 17 سطر (6×12)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 34 - 113]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 18 رمضان1021ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 169گ، 25 سطر (6×16)، اندازه: 13×26سم [ف: 13 - 3158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد رضا، تا: 1024ق؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: مقوایی تیماج قرمز، 195گ، 19 سطر (6×14/5)، اندازه: 13/5×25سم [ف: 10 - 569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد کاتب شیرازي، تا: 1024ق؛ مصحح توسط شیخ زاهد در 1040؛ کاغذ: شکري ضخیم آهاردار، جلد: تیماج سبز، 254ص، 25 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 17 - 190]
آغاز: برابر؛ انجام: انه جعل البائیه تسمیه للابتدائیه و انه لا قرینه علی انتزاع الرزق من الثمر بل هی من نفسها رزقت ...
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد کاتب شیرازي، تا: 1024ق؛ محشی؛ کاغذ: جلد: تیماج قرمز، 519 ص، 17-18 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 9 - 69]
آغاز: ان الظرف هنا مستقر وقع خبر اله و لیربط به؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن پیر علی جرپادقانی، تا: جمادي الاول 1025ق، جا: اصفهان مدرسه جعفریه؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 103گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 11 - 618]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود طبسی، تا: 1031ق، جا: شیراز؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: جعفر بن محمد طبسی، احمد کتابفروش تهرانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 264گ، اندازه: 13×20سم [ف: 25 - 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، کا: خلیل اﷲ بن ابراهیم، تا: جمادي الثانی 1032ق؛ کتاب را نورالدین محمد بن ملا خلیل به برادرش معزالدین محمد بخشیده است؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 148گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف: 3 - 252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسین مشهور به باقر (باقی) جرپادقانی، تا: رمضان 1037ق؛ کاتب متن کشاف را نیز تا آیه مزبور در بالاي صفحات مرقوم داشته، محشی؛ واقف: حاجی میرزا موسی خان، 1261؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 152گ، 18 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 1 - 484]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1054ق؛ 197گ، 18 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 91]
آغاز و انجام: برابر
کا: علاء الدین محمد بن محمد حسین قاري، تا: 1055ق؛ استنساخ شده از روي نسخهاي که به خط مؤلف بوده، مصحح، محشی که توسط لطفعلی بن محمد کاظم به نستعلیق نوشته شده، بیشتر حواشی با امضاي «منه»؛ تملک: میرزا محمد قاسم توسط عبدالباقی بن زین العابدین؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 174گ، 20 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 12 - 519]
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن استرآبادي، تا: حدود 1059ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 177گ (114-291پ)، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 28 - 270]
کا: مسعود بن شیخ یوسف شاه، تا: 1060ق، قطع: رقعی [ف: 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 10 شوال 1063ق؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 144گ، 21 سطر، اندازه: 12×3/ 19سم [ف: 11 - 618]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: معین الدین محمد بن صفی الدین محمد حسینی حسنی رضوي، تا: 1063ق؛ مصحح، محشی با امضاي «حسن الرضوي القاینی» و «م. ح. م. د» «حم رحمه اﷲ»، یادداشت مطالعه با مهر «عبده محمد الموسوي 1240» (بیضی)، یادداشت شروع کتاب نزد استادش مولانا محمد مومن سبزواري در 1063ق و یادداشت شروع دیگر با امضاي محمد الحسینی الرضوي درمحرم 1063ق؛ تملک: معین الدین محمد حسینی حسنی رضوي، محمدحسین بن ملا محمد هاشم با مهر «عبده الراجی محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 121گ، 24 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 740]
آغاز: برابر؛ انجام: بطائل اي بفائدة
خط: نستعلیق، کا: احمد بن غایب علی ترشیزي، تا: پنجشنبه 4 جمادي الاول 1063ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «ه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 177گ، 19 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 1/52×20سم [ف: 4 - 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 4 شعبان 1068ق؛ مهر: «وقف لطف اﷲ 1085» (چهارگوشه)؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن خرمایی، 188گ، 18 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 11 - 619]
کا: مقصود بسطامی، تا: 1069ق؛ قطع: وزیري [ف: - 119]
خط: نستعلیق، کا: امام وردي بن کلب علی مشهدي، تا: ذیقعده 1069ق؛ محشی با نشان «منه»، مصحح؛ اندازه: 12/5×24سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
خط: نستعلیق، کا: نظر علی بن محمد صالح لاهیجی، تا: اواخر دهه دوم رجب 1071ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد علی بن محمد باقر تبریزي؛ مهر: «عبده محمد شفیع» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 189گ، 20 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 21 - 274]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز تا آخر آیه 24 سوره بقره وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ... هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج عنابی، 250گ (1-250)، 17 سطر (6/5×11)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 3 - 1131]
آغاز: القرآن عند المصنف هو هذه العبارات المنظومة و هی معجزة اجماعاً و لا یشتبه علی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یحیی بن شاهقلی قزوینی، تا: دهه اول جمادي الاول 1111ق؛ افتادگی: آغاز؛ 189گ، 21سطر [ف: - 15]
57قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15057/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فضل اﷲ بن ابراهیم، تا: سهشنبه 24 جمادي الثانی 1117ق؛ محشی با نشان «منه، طیبی، 5، ه» و جز آن، مصحح؛ تملک: حاج احمد بن حاج محمد کریم به سال 1295ق همراه مهر «یأتی من بعدي اسمه احمد» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 203گ (1-203)، 17-20 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 38 - 140]
خط: نسخ، کا: اسحاق بن محمد رضوي مازندرانی، تا: جمعه 9 جمادي الثانی 1118ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: میر محمد سعید حسینی و مهر «عبده محمد سعید الحسینی» (بیضی)؛ نشانی وقف با مهر «محمد شریف» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 24 سطر، اندازه: 18/5×31سم [ف: 21 - 151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بروجردي، تا: 1157ق؛ مهر: «رب هب لی حکما و الحقنی بالصالحین» (چهارگوش)؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی محمد مهدي حسن حسینی» (چهارگوش)، «حسینعلی مورخ 1287ه-.ق» (بادامی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر (6×13) [ف: 2 - 881]
آغاز: برابر؛ انجام: الا تري انه جعل البیاین قسیم للابتدائی و انه لا قری علی انتزاع الرزق من الثمر بل هی فی نفسها نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد محسن، تا: یکشنبه 23 جمادي الاول 1162ق، جا: قزوین؛ تملک: محمد علی؛ جلد: تیماج مشکی، 168گ (1پ-168پ)، اندازه: 12×5/ 18سم [ف: 17 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 یا 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: صالح بن عبدالکریم بحرانی در جمادي الاول 1087، آقا میرزا؛ با یادداشتی به سال 1087؛ جلد: تیماج قرمز، 138گ، 25 سطر، اندازه: 13×18سم [محدث ارموي مخ: 2 - 552]
آغاز: بمعنی الجمع یقال قرات الشییء قرانا اي جمعته؛ انجام: و یتقوي به لما خلع النعمان.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 124گ، 27 سطر، اندازه: 17×2/ 85سم [ف: 11 - 617]
آغاز و انجام: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 190گ، 19 سطر، اندازه: 12×23/5سم [ف: 35 - 214]
آغاز: الیک التقدیر نقص المرجی احسن القصص قوله و یجوز ان ینتصب هذا القرآن بنقص و للفرق بین هذا و الاول؛ انجام: قوله و قري فتطل علی فک الادغام - قال الحریري فی در الغواص فک الادغام ضعیف لان العرب استعملت الادغام طلبا للخف و استقالا للنطق بالحرفین المتماثلین و ه ان الایراد الادغام.
از اواسط سوره یوسف تا اواسط سوره الشعرا؛ خط: نسخ کهن، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 255گ، 31 سطر (1/ 55×23/5)، اندازه: 24/5×32سم [ف: 2 - 167]
شامل نیمه دوم قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 25 سطر (7×15) [تراثنا: س6ش1 - 105]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ واقف: عبدالسمیع؛ کاغذ: ترمه، 19 سطر (8/5×1/54)، قطع: وزیري [تراثنا: س6ش1 - 105]
آغاز: مجازا مرسلا کقوله مبارك الاسم اعز اللقب دون التحجیل وحده الامی من لا یکتب منسوب الی امه العرب المشهورین بعدم الخط و الکتابه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشانه «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 177گ، 21 سطر (7×17/5)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 16 - 320]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن سید حیون بن سید نعمت اﷲ ابن سید حیون بن سید خند بره سید بریره بن سید سلطان حسن اشکري (عین کلمات ضبط شد)، بیتا؛ 160گ، 22 سطر، اندازه: 13×30سم [ف: 1 - 91]
ḥāšīyat-ul kaššāf
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمري
torke esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10196/38
آغاز: بسمله. الحمدﷲ القادر الذي انزل القرآن علی عبده بنظامه قدیما المقتدر الذي ... اما بعد لما صادف ما علق علی الکشاف؛ انجام: و تخلصت عن مزالق التمحلات البعید و فنون الاعتساف تم.
خط: نسخ، بیکا، تا: 828-841ق؛ مصحح، محشی از مؤلف، علی یزدي و نوري؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ مهر: «عبده علی نوري 1196ه-» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (223-224)، 23 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 32 - 241]
ḥāšīyat-ul kaššāf
قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمري
qūščī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1475)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538) در حاشیه کشاف.
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 2/ 3
آغاز: بسمله، قال فی الکشاف فی قوله اولئک علی هدي من ربهم و معن الاستعلاء فی قوله علی؛ انجام: متفقا بین المتعلم و المخاطب تمت الرسال الفاضل القوشچی
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترمه نخودي، جلد: تیماج مشکی، 6گ، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1776]
ḥāšīyat-ul kaššāf
دشتکی شیرازي، میرصدرالدین محمد،828-903قمري
daštakī šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425-1498)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
مؤلف با استناد به حدیث ثقلین، یکی از اشرف علوم را علم تفسیر میداند، لذا زمانی را به مطالعه تفاسیر مختلف پرداخته و آنچه را به ذهنش میرسیده یادداشت نموده است، کتاب حاضر حواشی وي است بر تفسیر زمخشري.
آغاز: الحمدﷲ الذي انزل علی عبده الکتاب و جعله نوراً و هدي ولی الالباب و الصلا علی من اولی فصل الخطاب.
[الذریعه 6 /46 شماره 224؛ دارالکتب چاپ: 1924ج1: 46]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 2882
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا استعمل فی اﷲ فمعناه معنی القدیر و فی الیسیر بمعنی المتکلف و المکتب للقدره ...
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 857ق؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 166ص (237-402)، 13،19،15سطر، اندازه: 14×5/ 41سم [ف: 10 - 255]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1925/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 381]
ḥāšīyat-ul kaššāf
دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
حواشی منصور دشتکی بر کشاف زمخشري.
آغاز: بسمله. کلام اﷲ شاف الکروب و کشاف کلامه الکریم لیس الا تعلیم علام الغیوب ...
آغاز: برابر؛ انجام: و منهم من ینکر کبري الثانی.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي زرد اخري، 15ص (2-16)، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1 - 557]
آغاز: برابر؛ انجام: و انی کتبت قدما رسالة لرد هذا.
خط: نستعلیق، کا: تاج الدین حسین مشهور به صاعد، تا: قرن 10؛ 32ص (418-449)، 19 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 32 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: فتح فی مفتتحه ... فی السمکتین ... و اﷲ علم بالصواب.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، 18 سطر (5×11)، اندازه: 10×16سم [الفبائی ف: - 208]
ḥāšīyat-ul kaššāf
حنفی تبریزي، شمس الدین محمد، ق10 قمري
hanafī tabrīzī, šams-od-dīn mohammad (- 16c)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
مؤلف (به مرقوم در پشت صفحه اول): ملاحنفی. ترجمهاش به نظر نرسید. احتمالاً همان شمس الدین محمد حنفی است. این
کتاب تعالیقی است بر بخش تفسیر سوره «ملک» کشاف زمخشري است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8142
آغاز: بسم اﷲ الذي خلق الموت و الحیوة لیبلوکم ایکم احسن عملا الرحمن الذي خلق سبع سموات طباقا الرحیم الذي جعل لکم الارض ذلولا قال جار اﷲ العلامه؛ انجام: و فی الاساس فلان شاطر اي خلیع.
خط: نسخ، بیکا، تا: 920ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن قهوه اي، 38گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 620]
ḥāšīyat-ul kaššāf
مظفر علی بن حسن
mozaffar ‘alī ebn-e hasan
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
حواشی مؤلف بر تفسیر آیه 63 از سوره بقره: وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً ۖ.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 1506
آغاز: بسمله، قال المحشري فی کشافه؛ انجام: انه من تتمة کلامه صلی اﷲ علیه و آله
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ واقف: ابن خاتون؛ کاغذ: نباتی، جلد: پارچهاي با عکس و گوشه چرم، 20گ، 10 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 438]
ḥāšīyat-ul kaššāf
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
غیرهمانند:
آغاز: نسجه علی منوال محکم فصله؛ انجام: الا تري کیف بین معنی التمیز بقوله فکذبوهم آخر ان و یقومان ... معنی الربوبی و النزول عن رتب ... تمت السورة. تا پایان سوره مائده؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن محمد بن عبدالعزیز خلیلی شریف، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 765ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 400گ، 27-31 سطر (12×20)، اندازه: 15×25سم [سنا: ف: 2 - 208]
آغاز: یکون المراد بانزال القرآن اثباته فی السماء الدنیا بعد الاثبات فی اللوح المحفوظ؛ انجام: و جعل رجلین بدلا منه و ضرب المثل.
محشی شناخته نشد و از علماي قرن 8 است. این حاشیه بیشتر جنبه ادبی دارد و مسائل کلامی و گاهی رخدادهاي تاریخی نیز مورد عنایت قرار گرفته است. حاشیهاي است تحقیقی و مفید با عناوین «قوله-قوله» مؤلف ذیل سوره چنین مینویسد: «سور فاتح الکتاب مکی و قیل مکی و مدنی قال مجد الائم عبدالرحیم عمرالترجمانی سألت جار اﷲ لماذا قلت تار مختلف فیها و تار مکی و قیل مکی و مدنی قال اذا قلت مختلف فیها فهو ما استوي طرفاه و لم یکن علی احد القولین اکثر الناس و اذا قلت مکی و قیل مدنی فالمراد ان اکثر الناس علی الاول و قال الشارح العلامه جرت عاد المصنف علی انه اذا کان له فی مسأل رأي اطلق القول به و قید غیر رأیه بالقیل ... و قال الشارح الیمنی المضاف فی خلق البهایم مفحم للتأکید.» نسخه حاضر از مقدمه تا اواخر سوره کهف است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الثانی792ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 504گ، 29- 31 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 22 - 239]
بیکا، تا: اوایل قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ نسخه کهن [میراث شهاب: س8ش4 - 53]
آغاز: بسمله، قال الشیخ جار اﷲ العلامه احسن اﷲ اکرامه و؛ انجام: لایغیرهما کامل الکتاب الثانی تقدیم المسند الیه اعنی الضمیر.
این حاشیه یکی از حواشی است که بر کشاف زمخشري خورده است ابتداي آن از ابتداي جلد اول کتاب کشاف است تا آخر تفسیر سوره فاتحه و در تحت «قوله قول زمخشري» است و بعد قول صاحب حاشیه البته در اکثر صفحات کلمه قوله خالی است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل بن محمد رومی، تا: 804ق، جا: سمرقند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، چرمی مشکی، 80گ (71- 150)، 19 سطر (5/9×12)، اندازه: 13×17سم [ف: 10 - 600]
آغاز: (پس از بسمله و خطبه): قال صاحب الکشاف قوله تعالی و اذ قلنا للملائکه ... الا ابلیس استثناء متصل لانه کان جنیا واحد بین اظهر الالوف ... تم کلامه اقول الا احتیاج الی التغلیب و الوجه الانقطاع بناء علی ماروت عایشه؛ انجام: اجیب بان من من المفسرین من قال الملائکه ... قال الحسن الغمام ستتر بین السماء و الارض. انجام: این قسمت (ص595): او کسبت فی ایمانها خیرا او تعطف او کسبت علی لم تکن انت بلاتقدیر شی جمعاً بین الادلة.
حاشیه کشاف است و تقریباً محاکمهاي است بین کشاف و تفسیر بیضاوي و بعضی از شارحان کشاف. وي نخست کشاف را در تفسیر آیه نقل می کند، سپس سخن امام، و قاضی (بیضاوي) و
شارح کشاف [قطب رازي یا سید شریف] و نحریر [سعدالدین تفتازانی] را آورد و آن گاه خود سخن می گوید. عنوان ها «قال» و «قلت (یا) اقول» است؛ خط: نسخ، آیات معرب، بیکا، تا: با تاریخ 857ق؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 39ص (551- 589)، 15، 19، 13سطر، اندازه: 14×5/ 41سم [ف: 10 - 258]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1925/7
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 383]
آغاز: ذکره لیکون قیدا للکتب بل نه انما یتهاون فی حق الموصین بالنص اعنی الورث بصرفه الی الوصی الاخري اذا ترك ما یعتد به؛ انجام: و جوزوا و قالوا فیه ایذان ... و قوله یوصیکم اﷲ فان الوصی فی عرف الشرع یطلق علیهما و علی غیرهما من ا وامر و النواهی و المواعظ و التخصیص بالتبرع بعدالموت فی عرف الفقهاء طار للتمیز و وجهه بعد تقران بیان المجمل اهون من النسخ ظاهر کیف و لادلیل علی النسخ کما تحقق فان قلت فاذا یعضل علیک التقیید بقوله ان ترك خیرا و هو المال الکثیر قلت کما یقع علی الکثیر یقع علی الحلال فان کان الثانی فظاهر ن غیره یرد الی صاحب الحق و ان کان الاول فلیس ذکره. (ناقص)
حاشیهاي است تحقیقی و استدلالی با عناوین «قوله-قوله» بر کتاب «الکشاف» جاراﷲ محمود بن عمر زمخشري. این کتاب نکات ادبی و لغوي را با استناد به کتب لغت، اقوال علما و اشعار شعراي عرب مورد توجه قرار میدهد و به مباحث فلسفی، کلامی و فقهی نیز عنایت دارد. موجودي از سوره بقره تا اواسط سوره ابراهیم را شامل است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به لفظ «مصنف»؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف میشن قهوه اي، 257گ، 25 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 22 - 240]
آغاز: قوله و ارتفاعه علی انه خبرن ذکر فیه وجهین، مختار هما الثانی لان الاصل فیه ان لا یعملنه اسم غیر صف کذا ذکره الشیخ ابن الحاجب فی شرح المفصل قوله من جنس الکلام ... (در برگ دوم) قوله اما الاستعارهذا الموضع یعد من امهات مغالق الکشاف و لهذا قال الامام الفاضل المحق المحقق شرف الحق و الدین الطیبی سلمه اﷲ و لا حرمنا حاشیهاي است تحقیقی تحت عنوان «قوله» که در آن از شرح مفصل ابن حاجی (- 646ق)، و تقریب التفسیر، از قطب الدین محمد بن مسعود بن محمود سیرافی فالی قرن هفتم و شرح طیبی، شرف الدین حسن بن محمد طیبی (- 743ق)، یاد شده است پیداست که محشی در قرن هشتم میزیسته و معاصر طیبی بوده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 122گ، 23 سطر (8×16)، اندازه: 15×23/5سم [ف: 3 - 820]
آغاز: بسمله. حمدله و الصلاة علی رسوله محمد و آله و صحبه اجمعین «قوله» الحمد. هو الثناء الجمیل الاختیاري و هو اخص من المدح لانه الثناء علی الجمیل مطلقاً. یقال مدحت زیداً لحسنه و لکرمه و لایقال؛ انجام: «قوله» و لایخلص الجوهري خلصه الیه الشیئی و صل. «قوله» ما ماء التمثیل ان یمثل.
خط: تحریري شکسته، بیکا، تا: قرن 10؛ 123ص (2-124) [عکسی ف: 1 - 140]
آغاز: و الاعتصام باﷲ العزیز الحکیم الحمدﷲ الذي انزل القرآن کاملا مؤلفا منظماً دل بلا میالجنس و الملک علی اختصاص الحمد به تعالی ثم وصفه بانزال القرآنو تنزیله ... قوله انزل الاساس نزل باالمکان و نزل من علو الی سفل؛ انجام: انجام موجود: قوله فذبحوا لاختلاف وقتیهما اذالمعنی ما قاربوان یفعلوا حتی انقطعت سوالاتهم و انتهت تعللاتهم ففعلوا کالمضطر الملجاء کان براً بوالویه و الظاهر ان الابن بر ابوالدیه من شق.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با امضاي طبی و دامغانی و غیره؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 298ص، 25 سطر (8×17)، اندازه: 15×25سم [ف: 1 - 235]
در آن از رضی و تفتازانی و از الحواشی الشریفیة علی الکشاف و القاموس یاد شده است پس از تفتازانی و سید شریف نخواهد بود؛ خط: نسخ ریز، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 353گ، 20 سطر (10×19)، اندازه: 16/5×26سم [ف: 16 - 758]
بیکا، تا: 10 رجب 1092ق؛ افتادگی: آغاز [ف: - 13]
آغاز: آغاز سور القصص: بسمله قوله قال الاعشی: و بلد ترهب الجواب دلجتها حتی تراه علیها یبتغی الشیعا اي رب مفاز یبتغی جواب للخوف اعوانابهم.
آغاز سور الفیل: بسمله. قوله الاشرم فی السیر جري بینه و بین اریاطو کانا من قبل النجاشی تناول فتحا ... و ضربیه اریاط ضرب شرمت انفه در آن از «الامام الداعی اعی الی اﷲ» یاد شده است و محشی باید زیدي باشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 287گ، 20 سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: - 535]
آغاز: لیتبین تقاربهما و ذلک انه یقال انا زیداً غیر ضارب لانه فی معنی لاضارب بخلاف انا زید مثل صارب لان المضاف الیه لایتقدم علی المضاف؛ انجام: قلت فی ذکر العجز ذکر لکل من التشبیهین لانه عباره عن بیاض اول النهار المختلط بظلام آخر اللیل فهو دال علی البیاض بالمطابقه.
در نسخه از اواسط سوره فاتحه است تا اواخر سوره نساء (ناقص). حاشیه بر کشاف زمخشري و از قرن 11 یا اوایل قرن 12 با عنوان «قوله» این حاشیه در دو مجلد است و مجلد 2 تا سوره توبه است. مؤلف این حاشیه از کلیات ابوالبقاء (م-1091) نقل کرده است.
بنابراین بهجز حواشی کشاف یاد شده در کشف الظنون است؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترکی، جلد: مشمع مشکی، 476ص، اندازه: 1/56×27سم [ف: 10 - 1541]
آغاز: (دنباله آخرین سطر نسخه قبل): بالمطابقه علی الکلام بالالتزام علی ما اشار الیه رحمه اﷲ فان قلت ان کون ذکر احد طرفی التشبیه بطریق الالتزام کافیا فیه و الخروج عن الاستعار محل نظر؛ انجام: لان اسلام کل نبی مقدم علی اسلام امته و المعنی المستسلمین لقضاء اﷲ و قدره یعنی جعلهم خلفاء الارض لان محمدا (صلی الله علیه و آله) علیه السلام خاتم النبیین فخلف اﷲ سائر الامم السالفه
مجلد دوم است از بقیه سوره نساء است به بعد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 610ص، 25 سطر، اندازه: 16×26/5سم [ف: 10 - 1542]
آغاز: قوله و ارتفاعه علی انه خبر لانه ذکر فیه وجهین مختار هما الثانی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «بسیط، هو» [نشریه: 5 - 595]
آغاز: ان لم یرتدع انه معاند کقول الرسل علیهم السلام انا الیکم لمرسلون و اما فی غیر ذلک فلا ... له عن وصم اللاعبه قوله تاکید له لان دفع نقیض الشیء تاکید بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، 19و22 سطر [ف: 9 - 191]
مباحث تحت عنوان «قوله» آمده. از سوره ابراهیم تا سور الفیل؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: عبدالسمیع، 21 سطر (10×16/5) [تراثنا: س6ش1 - 106]
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق الانسان و أصفاه، و عدله فی أحسن التقویم و سواه؛ انجام: اللهم لا تحرمنا عن الحظ من اجاب هذا الدعاء یا مستعان
تعلیقات بر کتاب «الکشاف» زمخشري که آن را به اسم السلطان محمد بن مراد خان بن محمد خان نوشته است. این شرح مزجی است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده لطیف افندي»؛ جلد: چرم زرد، 132گ، 21 سطر، اندازه: 5/12×5/17سم [مؤید: 3 - 579]
آغاز: ترا حالهم انفس مبالغه؛ انجام: من للبعیض لاللتجوید و فی جدید.
جلد 2؛ خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ محشی؛ 622ص، 25 سطر (11×22/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 140]
آغاز: تفسیر سوره یونس: قوله آلر، تعدید للحروف علی طریق التحدي اي بالقرآن کما قال فی البقر هو کقرع العصا او کالتحریک للنظر فی ان هذا المتلو علیهم؛ انجام: و تري یعملون بالتاء الفوقانیة نافع و ابن عامر. حفص
الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل، از زمخشري است، و در این حاشیه که جنبه ادبی و عرفانی دارد، از شرح السن و مصابیح و مدخل ابوبکر بیهقی و از «محیی السن» بغوي و امام و قاضی و قطب الدین شیرازي و شیخ تورپشتی و شیخنا ابوحفص السهروردي یاد شده است. از نیمه سوره اعراف تا پایان سوره هود را در بردارد؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان سوره اعراف تاریخ 762ق و در پایان انفال 7 رمضان، و در پایان توبه 19 رمضان، و در پایان یونس 28 رمضان، و در پایان هود 23 ذیحجه 762ق آمده، در اینجا گوید: «هذا آخر المجلد الرابع و یتلوه ...» در حاشیه دارد: «بلغ قرائته خمس مرات مع استادي علامی زین الدین العاملی رحم اﷲ تعالی فی ذیحج 762» که به خط نو است و ساختگی میباشد؛ 260گ (38-297) [ف: 4 - 258]
آغاز: للاختصاص یدل ظاهرا علی انه للقصر و عما ذکره ثانیا انه یمکن اللام للاختصاص انه فی الاصل للاختصاص؛ انجام: فاوحی اﷲ الی نبیهم ان قل له ان اﷲ تعالی قد قبل صدقک و قد شکر حسن نبیک و اعطاك ما لو کان طعاما فتصدقت علم من الاحادیث
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، رکابهدار؛ جلد: تیماج مشکی، 216گ، 33 سطر (11/5×1/56)، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 34 - 116]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي خلق الانسان و اصفاه و عدله فی احسن تقویم ... الحمد ﷲ الذي القرآن یجیء فی اللغة بمعنی الجمع و ... سور فاتح ... فاتح الشیء اوله و خاتم آخره؛ انجام: نوع عظیم لایعلم کنهه ... اللهم لاتحرمنا عن الحظ من اجابة هذا الدعاء یا مستعان
مؤلف شناخته نشد. وي احتمالاً از مردمان قرن 9 و 10 ق و از علماي عهد «سلطان محمد فاتح (855-886ق) بن سلطان مراد بن محمد خان عثمانی» است. حاشیه توصیفی مختصري است بر الکشاف جاراﷲ زمخشري که به سلطان محمد مذکور اهداء نموده و در مقدمه به فتح قسطنطنیه توسط آن سلطان در 857 ق اشاره شده است. از ابتداي مقدمه تا آیه 7 سوره بقره میباشد و ظاهراً ناتمام رها شده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اهدایی: رهبري، مهر
1386؛ کاغذ: نخودي دولت آبادي، جلد: تیماج قهوه اي، 131گ، 21 سطر، اندازه: 13×1/87 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 173]
حاشیة کشاف التنزیل حاشی الکشاف
ḥāšīyat-ul kaššāf ‘an ḥaqā’iq-it tanzīl = š.-u muškilāt-i k.-il kaššāf
قطب الدین شیرازي، محمود بن مسعود، 634 - 710 قمري
qotb-od-dīn šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd (1237 -1311)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467 -538)
گویا از قطب الدین علامه شیرازي.
آغاز: الحمدﷲ الذي علم القرآن خلق الانسان
انجام: فی السماوات و الارض اذا کان فی سلک اﷲ تعالی لایکون تبنی منها موصوفاً بالالهیه تمت [الاوقاف العام بغداد 1/ 100]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 8 و 9؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 140گ، 29 سطر (13×21)، اندازه: 19×29سم [سنا: ف: 1 - 409]
آغاز: برابر؛ انجام: فی السماوات و الارض اذا کان فی سلک اﷲ تعالی لا یکون تبنی منها موصوفاً بالالهیه تمت
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادي مهره خورده، جلد: میشن عنابی، 217گ، 23 سطر (11×20)، اندازه: 18×28/5سم [ف: 8 - 407]
ḥāšīyat-ul kaššāf wa ḥāšīyat-uš šarīf
محمد رضا بن سیف الدین محمود
mohammad rezā ebn-e sayf-od-dīn mahmūd
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4732
خط: شکسته نستعلیق بدخط، بیکا، تا: 1025ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
ḥāšīyat-u kašf-il qinā‘
وابسته به: کشف القناع عن اسرار الشکل القطاع = شکل القطاع نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597 -672)
گویا بخشی است از حاشیه کشف القناع فی اسرار شکل القطاع. محشی از فرزند خود محمد حسین یاد نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2736/4
آغاز: خط هو ماته و اثنی عشر فذلک الخط اصم مباین ... ذو الاسمین الرابع و لو کانت سنه؛ انجام: فی الشق الاول یجب ان یکون العرض الحادث منطقا و فی الشق الاخیر یجب ان لا یکون منطقا و متوسطا سمعت قد مفرغت م تسوید هذه الحاشیة
خط: نستعلیق، کا: عبد الحسین فرزند حاج میر عبدي محمد دزفولی، تا: 1286ق؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوایی، 5ص (125- 129)، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 9 - 78]
hāšīye-ye kašf-ol mahjūb
لاري، رضی الدین عبدالغفور، - 912 ؟ قمري
lārī, razī-od-dīn ‘abd-ol-qafūr ( - 1507)
وابسته به: کشف المحجوب لارباب القلوب؛ هجویري، علی بن عثمان (-465ق)
متن از علی هجویري غزنوي، حاشیه از عبدالغفور، که می تواند از عبدالغفور لاري (-912ق) باشد. لاري حاشیهاي بر «نفحات الانس» و بر «اشعة اللمعات» استادش جامی نیز دارد.
[مشترك پاکستان 3/ 1795 «کشف المحجوب»، همانجا 3/ 1797 (2نسخه)؛ فهرستواره منزوي 3/ 2245 «کشف المحجوب»، حاشیه آن، همانجا 7/ 753 «کشف المحجوب» (حاشیه)؛ اعلام 13/254، استوري، زندگی نامه ها 956؛ نفیسی 1/ 255، همانجا 2/ 775]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 147/1- عكسي
آغاز: الحمدﷲ علی قضائه فی جمیع الافعال، حسنه کانت او قبیحة من حیث القضاء ... می گوید شکسته نامراد، ترام اقدام، عبدالغفور، هر چند که از جهت جهالت خویش، به جهت قلت علم و حال؛ انجام: تا از خود خلاص شدمی. زیرکی بد است و حیرانی هنر، زیرکی بفروش و حیرانی بخر. و اﷲ اعلم بالصواب.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 4075 (گنج 759/2)؛ خط: نستعلیق پخته، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ 169ص [عکسی ف: 2 - 97]
ḥāšīyat-u kašf-il murād
وابسته به: کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد؛ علامه حلی،
حسن بن یوسف (648-726)
[معجم التراث الکلامی، 3/ 54، رقم 4985]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2745/11
حاشیهاي است بر بخش اول کشف المراد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 13گ (350- 362) [ف: 9 - 105]
حاشیة کفایة الاحکام - حاشیة کفایة المقتصد
ḥāšīyat-u kifāyat-il usūl
حسینی تهرانی، محمد کاظم بن محمد، - 1345 شمسی
hoseynī tehrānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad (- 1966)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
آغاز: معلقات علی الکافیه. نفس موضوعات المسائل الخ اقول اللتزام بذلک انما یصح بناء علی کون الغرض المترتب علی مجموع المسائل؛ انجام: اوهی مع مفاد الاطلاق فی نفس مدلول الامر من حیث التعیین و غیره و اﷲ العالم
ج1، موجودي نسخه: تعالیق مختصر و تحقیقی در عنوان «قوله- اقول» بر اول کتاب تا مبحث مطلق و مقید؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ ضمیمه: ضمن 10 برگ، گفتاري است فقهی و استدلالی در مسئله معروف «جوائز السلطان» به احتمال قوي این نیز نگارش واقف باشد؛ واقف: سید کاظم عصار، دي 1354؛ کاغذ: مشقی شطرنجی، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 145گ، 23و30 سطر، اندازه: 5/12×20سم [ف: 16 - 176]
آغاز: قوله و ان کان خارجا الخ اقول لا یخفی وجه خروجه نظرا الی مسائل الفن؛ انجام: و هو کما تري لا اظن التزامه من احد فتدبر
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ ضمیمه: ضمن 7 برگ انتهاي نسخه: تعلیقی است متفرقه بر متنی در حکمت در مبحث واجب الوجود از همو که ناتمام مانده است. آغاز ضمیمه: «رب افض علی لسان هویتی الفقیر الیک حمدك ... قوله فی الاشاره الی واجب الوجود الخ الاشار اما حسی او عقلیة». انجام: «یشفی جه الاختلاف فی حل الفصل علی النوع و بالعکس»؛ کاغذ: مشقی شطرنجی، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 33گ، 23 و 30 سطر، اندازه: 5/12×30سم [ف: 16 - 177]
ḥāšīyat-u kifāyat-il usūl
ایروانی، علی بن عبدالحسین، 1301 - 1354 قمري
īravānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (1884 - 1935)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
حاشیه بر مجلد دوم کفایة الاصول است با عناوین «قوله، قوله.»
[الذریعه 6/ 188؛ ریحانة الادب 6 /65]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 248 عکسی
آغاز: الحمد ﷲ ولی التوفیق و هو حسبی و نعم المعین ... قوله: و ان کان خارجا من مسائل الفن؛ انجام: فلو کان التساقط حقا لم یکن مجال للتوقف و کان الحکم هو الاصل الموافق لاحد هما او مطلقا و لو کان مخالفا لهما
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ غره جمادي الثانی 1345 که ظاهراً تاریخ شروع باشد؛ 130گ، 18 سطر [عکسی ف: 1 - 225]
hāšīya-tul kifāya
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمري
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
وابسته به: کفای الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329ق)
حاشیهاي است استدلالی با عناوین «قوله، قوله» بر کفای الاصول مرحوم آخوند خراسانی بر مباحث «ان الامر بالش هل یقتضی عن الضد» استصحاب و اوامر در صفحات مختلف و پراکنده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2416/2
آغاز: بسمله، حمدله و بعد قال ره فی الکفایة فی بحث ان الامر بالش هل یقتضی النهی عن الضد فی الامر الرابع فی تحقیق الثمرة بعد اثبات المطاردة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: خطدار فرنگی، جلد: مقوا رویه گالینگور، اندازه: 14×22سم [ف: 5 - 744]
ḥāšīyat-u kifāyat-il usūl
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمري
āqā zīyā’ ‘erāqī (1862 - 1942)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، اقول» بر «کفایة الاصول» آخوند خراسانی و ایرادهایی است بر آخوند خراسانی، مختصر و در بعضی بحثها به تفصیل پرداخته و بحث مطلق و مقید آن به
تاریخ سوم ذیحجه 1323 به پایان رسیده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین والسلام ... قوله نفس موضوعات المسائل اقول لا یخفی ان الالتزام بذلک لا محیص عنه ...
[الذریعه 6/ 186-188 و 14/ 33-35]
آغاز: برابر؛ انجام: الاولی تسجیل عدم المنع بدعوي ظهوره فی الارشاد الی حکم العقل بمقتضی
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن ملا محمد باقر براغوشی تبریزي، تا: نیمه رجب 1326ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 144گ، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 23 - 11]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: رمضان 1332 و ربیع الثانی 1333ق [ف: 26]
فی موضوع علم الاصول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی حجت کوهکمري، تا: قرن 14 [ف: 51]
آغاز: بحث تعادل و تراجیح: قوله التعارض هو منا فی الدلیلین الخ اقول لا یخفی و جهة مناسب مثل هذا الاطلاق من جهة
شامل بحث استصحاب تا بخشی از تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: مقوا، عطف مشمع، 21 سطر (11×15/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 62]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو لا یخلو عن مسامح کیف و هو من لوازم کون مدلول المطلق مساوق النکر فی المدلول والحال انه لیس کذلک علی ما اشرنا الیه سابقا._
جزء اول شرح کفای الاصول است تا بحث مطلق و مقید. تذکر:
نام مؤلف به قرینه نسخه مرعشی (ج11/23) تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: حسینعلی خراسانی، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 84گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 179]
ḥāšīyat-u kifāyat-il usūl
اصفهانی، ابوالقاسم بن عبدالرزاق، - 1384 قمري
esfahānī, abo-l-qāsem ebn-e ‘abd-or-razzāq ( - 1965)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
حاشیه و تعلیقهاي است با عناوین «قوله» بر کتاب «کفایة الاصول» استاد مؤلف مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی. یک نسخه فقط چند برگی از آغاز آن را دارد و نسخه دیگر آن که در شماره بعدي همین مجموعه تکرار شده، بخش بیشتري را
دارد. چند سطر از آغاز این کتاب، چون کتاب «الاتقان» محمد هادي بن محمد امین تهرانی (-1321ق) میباشد.
آغاز: الحمدﷲ الذي شرفنا باصول الهدایة محمد معدن الرسالة ... قد جرت طریقة القوم فی اصول الفقه علی ذکر التعریف ... قوله ان موضوع کل علم ... اعلم ان العوارض جمع العارض ...
آغاز: برابر؛ انجام: فهو مع انه ینافی تعریف الموضوع بما یبحث فیه عن عوارضه الذاتی کلام خال عن التحصیل، فتدبر.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: دفتري خط دار، 7گ (18-24)، 21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 38 - 689]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله انه حیث کانت نتیج هذه المسئل ... و المسئلة اصولیة و ان کان فیها سائر الجهات کما لا یخفی
تا بخش هایی از مبحث اوامر را دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 103گ (25- 127)، 20 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 38 - 690]
ḥāšīyat-u kifāyat-il usūl
لنکرانی، محمد بن عین اﷲ، ق14 قمري
lankarānī, mohammad ebn-e ‘ayn-ol-lāh ( - 20c)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255 -1329)
شرحی است با عناوین «قوله، قوله» بر «کفایة الاصول» آخوند خراسانی.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 4/116-646
آغاز: بسمله وبه نستعین الحمدﷲ ... والصلوة ... قال المصنف قدس سره المقصد السادس فی بیان الامارات المعتبر شرعاً... حاصل کلام آنکه مقصد ششم دربیان اماراتی است که اعتبار و حج شده است شرعاً و عقلا؛ انجام: قوله ومنها دعوي السیر علی البقاء الخ از جمله ادله که استدلال شده بر جواز بقاء بر میت ... و قدتم التسوید بعونه و بید عبدالخاطی و الجانی المسمی بمحمد بن ملا عین اﷲ النکرانی اللهم اعف عنه و عن والدیه از اول مقصد ششم (امارات معتبره) تاآخر کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: قرن 14؛ متن خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج،221گ،19-26سطر،اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 3 - 1542]
ḥāšīyat-u kifāyat-il usūl
فقیهی گیلانی، عبدالحسین، - 1410 قمري
faqīhī gīlānī, ‘abd-ol-hoseyn ( - 1990)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16637
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u kifāyat-il usūl
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
غیر همانند:
حاشی الکفای من أوله الی آخره علی وجه الاجمال من تألیفات بعض المشایخ الذي ادرك صاحب الکفایة، قال فی اوائله «قوله دامت برکاته» وفی اواخره «قوله قدس سره»؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا [ف: 52]
آغاز: قوله اي بلاواسطه فی العروض الخ اعلم ان العرض الذاتی علی ما ذکره بعضهم هو ما یعرض الشی لذاته؛ انجام: انه مع فرض کونهما کلیین متساویین یستکشف ایضاً کون الموضوع المنحه الیه من افراد المحمول و مصادیقه غای الامر ان الموضوع ح ینحد الی موضوعات متعدده بحسب الدقة
تعالیقی توضیحی است بر کفایة الاصول آخوند خراسانی که ناتمام مانده است. پنداشته میشود مؤلف و کاتب همان واقف نسخه باشد. در برگ 15ر صیغه طلاق به خط و مهر جمال الدین بن محمد رضا نوري در 2 ذیقعده 1345 آمده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: نیمه اول قرن 14؛ واقف: آقا جمال الدین نوري، مهر 1364؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 52گ، 20 سطر، اندازه: 10/5×17/2سم [ف: 16 - 175]
آغاز: قوله: یمکن توجیه التعریف المذکور آه. أقول. هذا وجه آخر؛ انجام: و لو خصوص الاطمینان منه من أي سبب حصل و هو کما تري فاسد
از یکی از شاگردان مصنف. تعلیقاتی است بر بحث استصحاب کتاب کفایة الاصول آخوند خراسانی. از مصنف با عبارت «الاستاذ العلام دام ظله» تعبیر میکند و در ص 1 میگوید: «حسبما صرح فی مجلس البحث»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: رجب 1300ق؛ افتادگی: آغاز؛ ظاهراً به خط مؤلف؛ جلد: چرم زرد، 236گ، 20 سطر، اندازه: 17×23سم [مؤید: 1 - 194]
آغاز: حمدله ... قوله الاول ان موضوع کل آه. اقول لایخفی ان الاضاف المعنوی لاتفید الا تضییق دائر المضاف؛ انجام: قوله اذا عرفت بما لا مزید علیه عدم امکان آه. اقول قد عرفت امکان أخذ ما هو شبه قصد الامتثال فی اقتضاء نفسه بالاطلاق حاشیه مختصري است بر «کفای الاصول» آخوند خراسانی با عناوین «قوله - قوله»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 30گ (1پ-30پ)، 25 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 2 - 740]
ḥāšīyat-ul kifāya fī ‘ilm-il i‘rāb
وابسته به: الکفای فی علم الاعراب؛ اخطب خوارزم، موفق بن احمد (484-568)
حاشیه مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر رساله «الکفایة فی علم الاعراب» ضیاء الدین مکی.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 35/130-6950/3
آغاز: قوله الحمدﷲ الی آخره انما بدأ بالحمد بعد قوله بسم اﷲ لقول رسول (صلی الله علیه و آله) کل امر ذي بال لم یبدأ فیه بحمداﷲ فهو اجزم الحمد والمدح نظیر ان معناهما الثناء والبلاء علی النعم الواصل و غیرها کما تقول حمدت الرجل؛ انجام: قوله من والخامس من الی آخره اعلم ان من تزاد عند سیبویه بعد النفی خاص لتأکید وعمومه وشرطه ان یکون للنفی ... عاید الی ابراهیم علیه السلام وبین نداوه وقال ان ابراهیم الی آخر وکذلک قوله وانطلق
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 131گ، سطور چلیپایی، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1401]
ḥāšīyat-u kifāyat-il muqtaṣid = ḥāšīyat-u kifāyat-il aḥkām
حویزي، جعفر بن عبداﷲ، - 1115 قمري
hovayzī, ja‘far ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1704)
وابسته به: کفایة الاحکام = کفایة الفقه = کفایة المقتصد = کفایة المعتقد؛ محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)
حاشیهاي است تحقیقی بر کتاب «کفایة الاحکام» استادش محقق سبزواري. از اول کتاب طهارت تا اواسط باب سبق و رمایه است و کاتب خاتمه داده است و باب حج را ندارد. مشتمل بر: کتاب الطهارة: فصل 1. الوضوء، 2. الغسل، 3. التیمم، 4. المیاه، 5. بعض الاحکام المتعلق بالمیاه، 6. النجاسات، 7. احکام النجاسات، 8. المطهرات، 9. احکام الاوانی؛ کتاب الصلا: فصل 1. اقسامها، 2. الاوقات، 3. [مشاهده نگردید]، 4. لباس المصلی، 5. مکان المصلی، 6. الاذان و الاقامة، 7. فیما یعتبر فی مهیة الصلاة: مقصد
آغاز: بسمله قال الفاضل العالم المحقق المدقق شیخ محمد جعفر الاصفهانی تلمیذ المصنف اعلم انه قدس سره یستوعب فی ذکر الاقوال فی المسأل ثم رجح وقدیکتفی بذکر الاقوال من دون ترجیح
[الذریعه 6/ 189؛ روضات الجنات ص 149و 20/ 162]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحلبة بفتح الحاء المهمله و اسکان اللام خیل تجمع للسیاق من ... لاتخرج اصطبل راحل.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛کاغذ: نباتی، جلد: تیماج عنابی، 278گ، 25- 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20-162 و 5-468]
آغاز: برابر؛ انجام: وحیث یشترط التعیین او یشترط انه لایجوز لاحدهما العدول عن المشروط الابرضاء صاحبه فیجوز لان موجب الشرط ان یلتزمه کل واحد فی حق صاحبه مالم یرض باسقاط حقه، جعفر رحمه اﷲ تعالی از اول کتاب تا آخر کتاب سبق و رمایه؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 288گ، اندازه: 20/5×27/5سم [ف: 3-1543]
حاشیة الکفوي علی حاشی میر ابی الفتح علی شرح ملا محمد الحنفی علی آداب البحث للایجی حاشی حاشی آداب البحث
hāšīye-ye kalāmī
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمري
qazvīnī, mohammad-e-bn-e hasan ( - 1685)
تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره/2
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 520]
ḥāšīyat-un kalāmīya
غیر همانند:
آغاز: المحشی لان الحدث المعتبراه انت خبیر بان مقتضی هذا الکلام صحة اطلاق کون زید مثلا اکثر ما لا من عمرو ... المحشی فی الحاشیه و هو توهم فاسد لا یخفی علیک انه لو سلم ان المص بحث عن المعاد الشامل للقسمین فلا شک ان اکثر المباحث المتعلقه بالمعاد الجسمانی و ح یحتمل ان یراد المعاد المطلق؛ انجام: و النظر الحکمی یحکم بدیه بان الطبیعی الواحد الخالی عن الشعور و الاراد فی ان واحد لا یطلب الا الحصول فی مکان واحد سواء کان الامکن مسامته او غیر مسامته. تمت فی 22 شهر محرم سنه 988.
تعلیقاتی است بر حواشی شرح کتابی در حکمت و کلام که اول آن افتاده است و از میان هم نشانی که دلالت بر شناخت آن کند دیده نشد مطالب به صورت «قال المحشی، الش (که گویا میر سید شریف باشد) فی الحاشیه» آمده و در آن از اصفهانی، الهیات شفا، شرح مواقف، حواشی شرح تجرید، قال بعض الفضلاء قال الحکماء صاحب المحاکمات یاد کرده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 22 محرم 988ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضاء «منه»، جاي عنوان «قوله» نانویس است؛ مهر: «ماشااﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ جلد: مقوا، عطف میشن قهوه اي، 73گ، 24 و32 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 594]
آغاز: لاحول ... العظیم. فالمبدء و المعاد المذکورین لیسا بمتقابلین علی ما هو المتبادر من سوق کلامه؛ انجام: قلت الموجود فی الخارج هو مهیة السواد لاالسواد المخصوص المنتزع منه اعلم.
حاشیة کلامی کانها ناظر الی شرح التجرید. در آن از حواشی شریفیه بر شرح تجرید یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، 15گ (104پ-118پ)، 17سطر (5×11)، اندازه: 12×17سم [ف: 17 - 323]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 [نشریه: 7 - 696]
نسخه اصل: نسخه آقاي فقیه زاده؛ بیکا، تا: قرن 11؛ 21 سطر [فیلم ها ف: 1 - 524]
گویا ناظر به یکی از شرحهاي تجرید و در آن «قال الفاضل المعاصر» آمده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، عطف پارچه، 82گ، 13 سطر، قطع: بغلی [آستانه قم: - 109]
در متن آمده «نقله صاحب المواقف، شاهدته» در حاشیه آمده: «قال صاحب التحفة، شرح القانون، الامام قدس سره (که مؤلف نیست)، اعتراض صاحب المطارحات، لکنی شاهدت بترکستان
من سن ثلث و ستین و سبعمائه» (در مبحث قوس قزح) در هامش آمده است: «قال السید الداماد»، چنین است فهرست آن: قسم 1. البسایط الفلیکة: مبحث 1) اثبات المحیط، 2) فی جمل من الهیئة، 3) فی الدوائر، 4) القبلة. قسم 2. البسائط العنصری و فیه مباحث، قسم 3. المرکبات فیه انواع: المباحث فی اقسام الممتزج: المعدن، النبات، الحیوان، الحواس الظاهرة، الحواس الباطنة، المقال الثالث فیما یتعلق بالمجردات فیها فصلان: النفس. عنوانهاي مبحث و خاتمه در چندین جا آمده است. نخستین عنوان «الفصل الثانی فی ما یتعلق بالاجسام علی التفصیل»، بازپسین آن «الفصل الثانی فی العقل، احتجت الفلاسفة علی ثبوته بوجوه: الاول ان المعلول یجب ان یکون جوهرا مفارقانی ذاته» است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 57گ، 27 سطر (7×15)، اندازه: 13×23سم [ف: 16 - 514]
آغاز: بسمله. قال المصنف روح روحه: الحمد لمن وجب وجوده و بقاوه عدل عن التصریح بالاسم الی الوصول
حاشیهاي است بر عبارت خطبه الحمد لمن وجب وجوده و بقاؤه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (47ر-48پ)، 19 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 16 - 231]
آغاز: ... انقسام الوجود ... قال الشارح و هو اي الوجود المطلق خارجیاً کان او ذهنیاً لا یذهب؛ انجام: قال قدس سره هذا ما ظهر فی باديء النظر فی هذا الموضع، و لعل اﷲ سبحانه یوفقنا ... و اصلاح ما یحتاج الیه. رب زدنی علما و ... و اهدنی الی سواء الطریق، و اعصمنی عن الخطاء ... ناشناخته. مالکان نسخه، آن را حاشیه بر شرح هدایه ابهري و حاشیه بر شرح تجرید خواجه نصیرالدین طوسی دانستهاند. با سربندهاي «قال الشارح» و «قوله»؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: صورتی و نخودي، جلد: مقوا کاغذ ابري ته پارچه مشکی، 210گ، 23سطر (7/5×16)، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: 1 - 87]
آغاز: بسمله بناء علی تفسیره الخ اي تفسیر الامر العام او تفسیر؛ انجام: هو ان لایکفی فی تعقل کنه الشیئی تعقل اخري له الاولی مجملا و هو ایضا محال فیما نحن فیه فتأمل.
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن شریف اﷲ طولی، تا: 1013ق، جا: اصفهان و شیراز؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 4گ (83-86)، 28-20 سطر (5/5×14)، اندازه: 1/51×19سم [ف: 3 - 1156]
آغاز: الحمدﷲ علی الائه ... اما بعد ... اقول کل مایدل علی وجود الواجب
بیکا، تا: با تاریخ 1029ق؛ 28ص (11-38) [فیلم ها ف: 2 - 100]
آغاز: ایضاً ذهب بعض کما یعلم من عبار بعض وایضا کان الدلیل الثانی دالا علی تحقق ذلک الذهاب فان قیل لعل المصنف ذهب الی اختیار القول الثالث ... قوله وانتفاء الفعل لیس فعل الضد قداشار؛ انجام: فلایکون واجب الوجود بذاته الا اوان کان لسبب ماصار کان واجب الوجود بذاته واجب الوجود بعینه
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قوله - قوله» بر متنی در علم کلام، به جهت افتادگی آغاز نسخه تشخیص کتاب و مؤلف آن میسر نشد، به نظر میرسد از آثار دوانی باشد؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن محمد بن عبداﷲ مرور لاري، تا: 1051ق، جا: شیراز مدرسه علمیه عالیه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از جمله «ا م و دام ظله» و «عب»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 38گ، 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 2052]
آغاز: قال الاستاد قدس سره. الفیاض الوهاب، بیانا للمعنی، المراد من الفیاض ههنا. ثم اشار الی معناه اللغوي بقوله من فاض الماء فیضا و فیوضة؛ انجام: و ههنا اشار الی أن المقدم یطلق علی معنین آخرین الخ ... و الی خصوصی المعنی و کونها و احدا و اواثنین فلا. و لقوله ههنا احتما آخر، ذکرته فی حواشی «شرح الرسالة».
حاشیهاي است بر متنی فلسفی - کلامی، که در یک «مقدمه» و 3 «مقالت» و1 «خاتمه» بوده است. با روش «قوله، قوله»؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1053ق؛ 68گ (64پ-131ر) [ف: 2 - 84]
آغاز: بعد بسمله. قوله اوصاف الکمال یعنی العلم و القدرة و الحیا و الارادة و السمع و البصر و نحو ذلک قوله و لیس یرضی بالمحال یعنی بالکفر و القبایح و المعاصی و هو مریدلها؛ انجام: قوله المأل العاقب و المرجع ... الشیء غایته الوسع الجهد و هو الطاق و بالفتح المشق و اﷲ الموفق بالصواب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج تریاکی، 4ص (13-16)، 23 سطر [سنا: ف: 2 - 198]
آغاز: ... بالمصنف، انما یبعد بالعلة من حیث انها علة، لامن حیث الذات، او حیثیة آخري؛ انجام: بمعنی المتکلم فی اللغ و العرب غیر ظاهر و هو کون المثل عین الممثل غیر لازم، کما لایخفی علی من له ذوق سلیم. تمت.
گویا حاشیهاي ست بر شرح تجرید قوشجی. براي نشانی: [قال] المصنف اعلی اﷲ مقامه. وجود العالم بعد عدمه، ینفی الایجاب. اقول الایجاب هو وجوب، اما دائماً اوفی وقت. و الاول مذهب الحکماء و هو المنفی ههنا و الثانی مذهب المصنف و بعض المتکلمین. هنهنا نزاعات اخ بین الاشعری و بین المصنف و سایر المتکلمین و الحکماء؛ خط: نستعلیق شکسته تحریري، بیکا، تا:
قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا سرخ، 57گ، 20سطر (6×11)، اندازه: 10×15سم [ف: 2-84]
آغاز: بسمله. قول المحشی و تحقیق فی اکثر الکتب و ظاهر تقتضی استقصاء جمیع الکتب المکتوب فی هذا المثال
اصل نسخه: گنج بخش، ش 1401 فهرست نشده؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ 80گ (1-80) [عکسی ف: 2 - 97]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 55]
آغاز: نقضا لدلیل کون الحسن وجودها علی ما ذکره المحشی و کان المذکور فی الشروح المشهورة؛ انجام: هذا ملخص ما فی شرح الشرح ماخوذة مما یذکره الشارح آخر هذا الشرح اقول فیه تامل لانه اذا علم العقل الحکم علی الاجمال فی اکل الفاکه مطلقا فعلم الحکم المخصوص.
کا: علی نقی، تا: 1241ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج تریاکی، 28گ (306-333)، اندازه: 15×20سم [ف: 4 - 1153]
آغاز: بسمله. «قوله» یا من وفقنا لما ذکره تعالی فی البسمل موصوفا بالرحمة البالغة فی الدارین وجد من نفسه محرکاً قویا موجبا للاقبال علیه فالتفت و نادي فی مقام الحمد، و قال یا من وفقنا لتحقیق آه؛ انجام: مبداً لانکشاف و الاخر بکونه مبد الاثار و هکذا مرجانی.
حاشیهاي است بر یکی از کارهاي جلال الدین محمد بن اسعد صدیقی دوانی (830-908ق). براي نشانی: «قوله» الصدیقی. اي منسوب الی ابی بکر الصدیق رض. «قوله» الامانی. جمع امنی بمعنی المطلوب و لام الاستغراق یجعلها شامل للمطالب الدنیوی و الاخروی (گ 2پ)؛ خط: نسخ تحریري، کا: محمد نیل فام، تا: 21 ربیع الثانی 1358ق؛ سپس حاشیههایی از «مرجانی» و «خلخالی.» این خلخالی بایستی آقا حسین خلخالی در گذشته 1024 باشد که «حاشیه» اي بر «شرح عقاید عضدیه» دارد؛ کاغذ: فرنگی، 48گ، مختلف السطر، اندازه: 5/14×21سم [ف: 2 - 84]
آغاز: بسمله و یمکن الجواب بانه اي الفعل الغیر المقدور
تألیف یکی از اهل سنت است؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه محمد بن ملک محمد اندکانی، بیتا؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 39گ (103-141)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 4 - 1211]
آغاز: بسمله الفقه عند الحنفی معرف النفس مالها و ما علیها عملا و عند اصحاب الشافعی العلم بالاحکام الشرعی شامل: 1- حاشیهاي تحت عنوان «قوله» و یادداشتهایی منقول از جملهاي دانایان شیعه، «قوله فاشتغلوا بالنظر و الاستدلال و الاجتهاد ... قوله ن عنوان مباحثه آه اي فی کتب المتقدمین بالکلام»، از آمدي، شرح مواقف، منقول من خط شیخ علی بن عبدالعال، «قال بن بابویه فی الاعتقادات، قوله و رتبته علی ست مقاصد.» سعدالدین مسعود بن عمر تفتازانی در سال 784ق، کتابی ساخته است به نام مقاصد که خود او را شرح کرده است و دیگران نیز شرحی بر او نگاشتهاند، آیا ممکن است که این گزارشی بر آن باشد؟؛ 2- فوائد کلامی هست و از صاحب طوالع یاد می کند، مطلبی از محمد گیلانی آمده است تحت عنوان «الناس صنفان شیعی و الباقی کافر «... و بندي منقول از حاشیه شیخ فخرالدین بر دیباچه قواعد و مطالبی پیرامون نبوت، امامت، مطلبی از علامه حلی در دیباچه ارشاد، سخنی درباره ایمان، درباره حرکت، عرض، شکل، کلامی از علامه حلی در باب حادی عشر؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 69گ، 8 سطر (6×10)، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 327]
آغاز: اذا صم الحزم و اختار الطاع او المعصی خلق اﷲ فیه الطاعة و المعصیة عقیب عزمه ... قوله شبهة و جواب الخ. لما فرغ من الاحتجاج علی المذهب الحق ... (گ78) ... قوله یسمی لطفاً.
عرف المتکلمون اللطف بانه عبار عن ... قوله فی النبوة. النبوة فی اللغة ..قوله یسمی امامة. الخ. الامام ریاس عام فی امور الدین و الدینا (گ80پ) قوله وجب ان یکون الامام معصوماً الخ. اختلف الناس فی وجوب عصم الامام فنفاه الکل الا اصحابنا الامامیة. و استدل المصنف علی الوجوب (گ80)؛ انجام: و غایات یرجع الی المکلفین فیجب علیهم شکره ... و هو یعلم ان اولی البصائر منهم لذلک عارفون و له یعقلون فقال و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون. العبد الراقم عنایت اﷲ الحسینی بی تاریخ (گ84ر) حاشیهاي است بر یک متن کلامی ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: عنایت اﷲ حسینی، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: تیماج قهوه اي، 7ص (78-84)، مختلف السطر (9×17)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 11 - 42]
آغاز: قوله عذاب القبر للکافرین آه. اعلم ان الترتیب الطبیعی العادي یقتضی تقدیم قوله و سئوال منکر و نکیر علی عذاب القبر التنعیم فیه لان التعذیب و التنعیم بعد السئوال و الجواب و موقوف علیها؛ انجام: الاسعاد والاشقاء ایضا حادث باعتبار التعلق ان کان ذات تلک التکون قدیم تمت الکتاب بعون الملک الوهاب.
گویا حاشیه بر شرح تجرید قوشچی یا شبیه آن باشد که شامل مبحث معاد از عذاب قبر و حقیقت حشر و بعث و شبهات معاد جسمانی و توبه و بیان ایمان و کفر و ثواب و عقاب و سعادت و شقاوت را دارد و در آن به شعري فارسی از جامی (- 898ق) اشاره کرده و از تفتازانی و قاضی بیضاوي و فاضل محشی و شارح و شرح مقاصد و امام غزالی و راغب اصفهانی و ابوزید
دبوسی و امام رازي و صاحب کشاف یاد نموده است و نیز از صاحب تمهید و صاحب کفایه و جمعی از علماي حنفیه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج زرد، 23 سطر (9×14/5)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 3 - 1137]
آغاز: الزمان هذا ما ذکره الشارح و لو قیل بتحقیق المعیة الذاتیه عند المتکلمین؛ انجام: فان قیل ان بعض الاجسام لا یصح علیه الانتقال من الحیز و بالجمله لا یشاهد انتقال بعض الاجسام ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی معلق به حواشی ملا جلال؛ جلد: تیماج مشکی، 16 سطر ( 9×14)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 4 - 2057]
آغاز: البدیه من وجوب کون الکل اولی فی التحقق؛ انجام: و قیل لیس معنی وجود المهی لمجرد بحسب نفس
حاشیه و تعلیقات و توضیحاتی است بر کتابی که آن هم از جمله کتب شروح و حواشی در حکمت و کلام است. اول و آخر نسخه افتاده و به همین جهت مؤلف این کتاب شناخته نشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاج قائم مقام، 157گ، 23 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 4 - 65]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 57گ (87ر-143پ)، 21سطر (7×14) [ف: 17 - 164]
ḥāšīyat-ul kullīyāt-il xams
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19/289
آغاز: قوله: نه اما ان یصح السکوت علیه اي یفید المخاطب فائدة تامة. اقول. الأظهر أن یقال: لانه اما این یفید المخاطب فائد تامة؛ انجام: لان الرئیس صرح فی الشفا بأن التصدیق بوجود الموضوع من المبادي التصدیقی فلا یکون جزء علی حد بل یندرج فی المبادي. تمت الکتاب بعون الملک الوهاب
مؤلف و کتابی که حاشیه بر آن است ناشناخته ماند؛ خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، کا: شاه محمد بن حاجی شیر علی قاربوزآبادي، تا: یکشنبه جمادي الثانی 1242ق، جا: مدرسه میرزا عبدالکریم؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي فرنگی، 49گ (36-84)، 17 سطر (7×12) [ف: 11 - 24]
hāšīye-ye kelīd-e behešt
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمري
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 -1823)
وابسته به: کلید بهشت = مفتاح الجنان؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103)
حاشیه اي دقیق و استدلالی بر برخی بخشهاي (بیشتر دو ثلث اول) رساله «کلید بهشت» که ظاهراً در محضر درس افاده و توسط یکی از شاگردانش (احتمالاً کاتب رساله) گردآوري شده است.
کاشان؛ جعفري؛ شماره نسخه: 2/ 77
آغاز: آیه شریفه ... وما امرنا الا واحد دلالت می کند که وحدت امر الهی امریست که لم یزل و لایزال بهمین منوال بوده و خواهد و مبادا بذهن قاصري برسد که از اینجا لازم آید که حق مطلق در بدو ایجاد؛ انجام: از جهت کیفی صدور کثر نه اینکه تحقیق کیفی باشد و مقصود ایشان تحصیل کثرتی درمعلول باشد فی نفسه بدون شائبه ... هر چند که نباشد بعینه حین جهات.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجموعه 13 حاشیه و تعلیقه متوسط و بلند در هامش صفحات آمده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 13گ، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
حاشیه کنز الدقائق- غایة الحواشی
ḥāšīyat-u kanz-il wuṣūl
وابسته به: کنز الوصول الی معانی الاصول = اصول الفقه = اصول البزدوي؛ بزدوي، علی بن محمد (400-482)
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «کنز الوصول الی معرف الاصول» فخر الاسلام ابوالحسن علی بن محمد بزدوي با رد و ایراد بسیار در گفتههاي مؤلف یا علماي اصول دیگر بر پایههاي مذهب حنفی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8894
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... افتتح کتابه بالتسمی تیمنا و اقتداء بقولی النبی کل امر ذي بال لم یبدا ببسم اﷲ فهو ابتر؛ انجام: و لهذا اي و لان کالخیار لم یقع لم الملک بهذا البیع.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملکی به تاریخ 1125 در معموره سرهند؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 440گ، مختلف السطر، اندازه: 19×27سم [ف: 23 - 80]
حاشیه کوچک- حاشیة تحریر القواعد المنطقیة
hāšīye-ye golestān
سیدي علی زاده
seyyedī ‘alī-zāde
وابسته به: گلستان سعدي؛ سعدي، مصلح بن عبداﷲ (-691)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9437/2
خط: تحریري، بیکا، بیتا، هامش [مختصر ف: - 293]
ḥāšīyat-ul la‘ālī al-muntaẓama
هیدجی زنجانی، ملامحمد بن معصومعلی، 1232؟ - 1306 شمسی
hīdajī zanjānī, mollā-mohammad ebn-e ma‘sūm-‘alī (1853 - 1927)
وابسته به: الألی المنتظمة؛ سبزواري، هادي بن مهدي (1212-1289)
تعلیقاتی بر کتاب «اللالی المنتظم فی شرح المنظومة فی المنطق» شرح و متن از حکیم سبزواري است.
چاپ: تهران، چلپ سنگی: 1346؛ تهران، اعلمی: 1404ق
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 538/1
آغاز: ربنا انک وضعت المیزان لئلا نطغی فاعصمنا من الزلل و الزیغ و الخطا؛ انجام: رب اوزعنی ان اشکر نعمتک التی انعمت علی وصل علی محمد و آله الطاهرین
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد تقی بن جعفر سلطان العلماء الطهرانی من آل الشیخ رضائی، تا: 23 رمضان 1341ق، جا: تهران؛ 42گ (1پ-42پ)، 17 سطر، اندازه: 17×21سم [مؤید: 2 - 39]
ḥāšīyat-u lubāb-il albāb
وابسته به: لباب الالباب؛ عوفی، محمد بن محمد ( -7)
حاشیه کوتاهی است بر چند بخش از تذکره «لباب الالباب» سدیدالدین محمد بن محمد عوفی (قرن 7ق).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14448/7
بیکا، بیتا؛ 3گ (185ر-187ر) [ف: 38 - 592]
ḥāšīyat-u lisān-il xawāṣ
شیرازي، صدرالدین محمد، ق11 قمري
šīrāzī, sadr-od-dīn mohammad ( - 17c)
وابسته به: لسان الخواص؛ قزوینی، محمد بن حسن (-1096)
حاشیهاي است بر بخش احباط «لسان الخواص» آقا رضی قزوینی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4335/3
آغاز: بسمله، الحمد اﷲ الذي جعل حب اهل البیت مکفر الذنوب ... اما بعد فیقول ... صدرالدین محمد الحسینی ... هذه حواش سنحت لی حین مطالعتی مبحث الاحباط من کتاب لسان الخواص الفتها و رتبتها للطلاب؛ انجام: و هو مخالف للنصوص. تمت الحواشی بقلم مؤلفها یوم الاربعاء الخامس عشر من شهر جمیدي الثانی (سن 1092) تمت الرسال بعون ... بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 12گ (56پ-67)، 17 سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 27]
ḥāšīyat-u lisān-il xawāṣ
حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق، ق12 قمري
hoseynī qazvīnī, mohammad ebn-e mohammad sādeq (- 18c)
وابسته به: لسان الخواص؛ قزوینی، محمد بن حسن (-1096)
حاشیه مختصري است با عناوین «قوله، قوله» براي توضیح مطالب مؤلف و گاهی انتقاد بر وي. میر صدرالدین حاشیهاي بر مبحث «احباط» سابقاً نوشته بود و در پایان این نسخه که تا مبحث «ابداع» را دارد به این جهت اشاره شده و به او حوالت می دهد. این بخش از حاشیه روز دوشنبه 24 جمادي الثانی 1096 در قزوین به پایان رسیده است. [این خطبه را مؤلف در نسخه حاضر خط کشیده و سرآغازي نوشته که یک صفحه از آن پشت همین برگ نوشته شده و آغاز آن افتاده است. در این سرآغاز کتاب را به استاد الکل فی الکل میرزا محمد طاهر تقدیم نموده است.]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3784/2
آغاز: الحمدﷲ المحمود بلسان الخواص و العوام المعبود فی جمیع الازمن و الایام و الصلا و السلام علی رسوله الی کاف الانام؛ انجام: و أسال اﷲ أن یوفقنی للنظر فی الاجتهاد و الاجماع لتصل هذه الحواشی بما کتبناه سالفاً علی مبحث الاحباط ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ با خط خوردگی و اضافه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 76گ (222ر-297ر)، اندازه: 16×25سم [ف: 10 - 169]
ḥāšīyat-u luġaz-iz zubda
وابسته به: لغز الزبدة = اعجاز الاصناف = الرضویه = اعجاز الالغاز = رساله نورانیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9464/6
خط: تحریري، کا: گویا محمد قاسم بن احمد طبرستانی، تا: حدود 1074ق؛ 4ص (124 - 127 هامش) [مختصر ف: - 294]
hāšīye-ye lafz-e «hamd»
حاشیهاي است بر لفظ «الحمد» با عناوین «اگر شخصی گوید» و «ج».
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12756/11
آغاز: الحمد علی نعمائه ... اگر شخصی گوید که مصنف بعد از حمد ابتداي به بسم اﷲ کتاب خود را چرا ابتدا به الحمد ﷲ کرده است؛ انجام: پس بنابراین الحمد ﷲ گفته است الشکر نگفته است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 4گ (219-222)،14- 16 سطر، اندازه: 9/5×11/5سم [ف: 32 - 424]
ḥāšīyat-ul lum‘at-id dimašqīya
جهانشاهی، احمد بن عبدالرزاق، - 1290 قمري
Jahānšāhī, ahmad ebn-e ‘abd-or-razzāq (- 1873)
وابسته به: اللمعة الدمشقیة فی فقه الامامیة = لمعه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786)
حاشیهاي است با عناوین «قال، قال» بر کتاب لمعه دمشقیه تألیف شهید اول؛ محشی که از شاگردان صاحب جواهر است در مقدمه میگوید: «از دیار غربت براي کسب علم وارد نجف شدم و بر امیر المؤمنین که باب مدین العلم است، متوسل شدم و آن حضرت نیز مرا به سوي شیخ محمد حسن صاحب جواهر، هدایت نمودند که از ایشان استفاده وافر بردم و در صدد بر آمدم که شرحی بر لمعه دمشقیه بنگارم گرچه بخاطر حمله روس به تبریز ذهنم مشوش بود، لیکن در سال 1243ق شروع به شرح نمودم.[
[رجال آذربایجان در عصر مشروطیت، دکتر مجتهدي، 63؛ الکرام البرر: 2 /493؛ مفاخر آذربایجان، بخشایشی، 1/ 156]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12959/3
آغاز: احمدك یا من دلعلی ذاته وتنزه عن مجانس مخلوقاته ... انی بعد ما قضیت من بعض الفنون و طري و اجلت فی موائد عوائدها قداح مصرفاً ایاماً من عمري فی ممارستها ... قال المصنف «قدس سره و طهر رمسه» کتاب الطهارة: الکتاب مصدر کالقتال والضراب؛ انجام: و احتج فی ا خیر باخبار کثیر قال ففی صحیح زرار عن أبی جعفر، اذا غابت الشمس دخل الوقتان المغرب و العشاء ... و رواه الصدوق باسانید متعدد عن حماد فیالصحیح عن حریز عن زرار عن أبی جعفر ثم قال و کذا روي زید الشحام ...
مشتمل بر کتاب طهارت و صلاة؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1244ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان» منه»، در برگ نخست تقریظ مفصلی براي مؤلف از «سید محمد باقر موسوي» با مهر «السید محمد باقر الموسوي نسل النبی الطاهر» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 71گ (35پ-105پ)، 25 سطر، اندازه: 5/10×17سم [ف: 32 - 855]
ḥāšīyat-ul lum‘at-id dimašqīya
وابسته به: اللمعة الدمشقیة فی فقه الامامیة = لمعه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786)
غیر همانند:
آغاز: قال الفصل التاسع فی الخیار و هو اربعة عشر اقول محل الکلام؛ انجام: لکن لم یکن مستقلا فلا یجري ا حکام فیه بنفسه.
حاشیهاي است استدلالی از شیخ موسی بر مبحث خیار نهمین فصل از متاجر لمعه دمشقیه شهید اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی رضوي، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج ماشی، 43ص، اندازه: 14×21سم [ف: 1/21 - 666]
آغاز: بسمله کتاب المتاجر قوله و هو هنا نفس التکسب اي المراد بالمنجر فی کتاب المتاجر بناء علی کونه مصدرا میمیا گویا از یکی از نوادگان آقا محمد باقر وحید بهبهانی که در برگ هاي 64 و 65 و 67 و 78 و 86 و 87 نسخه حاضر از علامه مجلسی نگارنده بحار با عنوان «خال مفضال» و در برگ هاي 25 و 54 و 74 از «جد امجد» و حواشی او بر مجمع الفائده اردبیلی و بر مسالک یاد میکند. در برگ 80 از «شیخنا المحقق النجفی فی شرح القواعد» یاد میکند و او گویا همان شیخ جعفر نجفی کاشف الغطاء است. تنها کتاب تجارت است لیکن در آن از شرح کتاب هاي طهار و صلا و قضا و شهادات نیز یاد میشود و پیداست که آنها را هم پیش از این شرح نموده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، 146گ، 19 سطر، اندازه: 16×20سم [صد و شصت نسخه: - 15]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... قوله قدس سره کتاب الصلوةتطلق الصلوة لغ علی عد معان کالدعاء و الرحم و الاستغفار و المتابع و حسن الثناء؛ انجام: و من شاء استکثر کما سلف بیانه فی اول الکتاب
از آغاز صلوة است تا پایان فصل ششم آن. محشی از فاضل شارح و روضه و معالم و حدائق یاد میکند؛ خط: نسخ، کا: علی بن شیخ حسن شراره نجفی عاملی، تا: پنجشنبه 21 جمادي الثانی 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 308گ، 25 سطر (13×22)، اندازه: 20/5×31سم [ف: - 325]
آغاز: الحمدﷲ حمداً کثیرا کما هو اهله (قوله) و موجبات الوضوء احد عشر المراد بموجبات الوضوء هنا ما یتناول الموجب للوضوء
خاصه و له مع الغسل
حاشیه یا شرح است بر کتاب لمعه دمشقیه محمد بن مکی (شهید اول) و مؤلف از شرح خویش بر شرایع (ص447 و 474) و از کتابهاي جد خود یاد میکند؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 4ص (389-386)، 15و24 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 10 - 2054]
ḥāšīyat-ul lum‘at-id dimašqīya wa š.-i-hā
وابسته به: الروض البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965 )؛ اللمعة الدمشقی فی فقه الامامیة = لمعه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786) حاشیه استدلالی است بر کتاب لمعه شهید اول و شهید ثانی مشتمل بر: کتاب الغصب، کتاب اللقطة.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض 14733
آغاز: بسمله، حمدله ... و بعد فهذه حواش موجز علقناها علی بعض عبارات اللمعة؛ انجام: لم یستثن منها الاقصدة فی الحیوان الکال الذي سیبه صاحبه کما مر.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، واقف: سید محمد باقر سبزواري، 1405ق؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 63گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 20 - 158]
حاشیة لوامع الاسرار- حاشیة حاشیة الدوانی علی حاشیة تحریر القواعد المنطقیة
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār = ḥāšīyat-u ḥāšīyat-id dawwānī ‘alā lawāmi‘-il asrār = al-muḥākima bayn-al ḥāšīyatayn
دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( -1542)
وابسته به: حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة القدیم علی حاشیة شرح المطالع = تنویر المطالع القدیمة؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908) او در این رساله به دفع شبهات و ایرادات برخی از متأخران که در شرح شمسیه قطب رازي و حواشی وارد کرده میپردازد.
[الذریعه 20/132؛ ریحانة الادب 4/ 260]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12245/2
آغاز: اذا لاحظ العقل مجملاً الخ، ان هذا الحکم بدیهی فهم و کیف یسمع دعوي البداه فی هذا المقام علی انه لایکون برهاناً اذ حاصله ان الحکم المذکور بدیه و انما یتوقف علی تصور الاجزاء الغیر المتناهی مجملاً و اراد الاستدلال علیه بأن کل واحد منها علی واحد الی غیر النهایة؛ انجام: و لیس فی صور قول الجاهل الحاکی عن ضمیره امر فی الذهن و لافی الخارج بحیث یصح ان ینتزع منه النسب المذکور لقوله العالم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 38گ (22-59)، 24 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 31 - 78]
حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
میرك بخاري، محمد بن مبارکشاه، - 740 قمري
mīrak-e boxārī, mohammad ebn-e mobārak-šāh ( -1340)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» و بعضاً «ق، ق» بر شرح مطالع الانوار قطب الدین رازي. این حاشیه به اقتضاي مباحث در برخی موارد موجز و گاهی مفصل است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه حواش و فواید لشرح المطالع للمولی المحقق العلام قطب المل و الدین الرازي رحم اﷲ علیه قوله الوصف بالجمیل اعلم ان الجمیل یتناول الانعام و غیره ...
آغاز: برابر؛ انجام: علی ان الحکم الکلی المجموعی غیر معتبر فی المحصور [تمت الحواشی بعون الملک الوهاب ...]
خط: نسخ، کا: محمودبن علی بن الیاس، تا: نیمه رجب 814ق؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 127گ، 19 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 24 - 157]
آغاز: برابر؛ انجام: فالاولی ان یسقط هذا المبحث هذا غایة التحقیق فی هذا.
خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 10؛ ضمیمه: «رساله در تحقیق کلیات» از قطب الدین محمد رازي و «رساله در تحقیق معنی تصور و تصدیق» از همو. رساله دوم ناقص است؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 135گ، 19 سطر،
اندازه: 11×15/5سم [ف: 11 - 472]
آغاز: بسمله قدتبين لك ما سلف من معني القضية انها لاتحقق بدون الحكم معني القضيه ما يحتمل الصدق و الكذب و احتمال الصدق و الكذب انما يتحقق اذا كان القول؛ انجام: قديكون بحسب فساد الصورة و لايكون فاسد المادة و لايسمي قياسات مشاغببا او سفسطائيا فافهم ذلك و االله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
از مبحث تصدیقات تا میانه مبحث محصورات؛ خط: نستعلیق، کا: عماد بن الملک حسینی حورربی (؟)، تا: 27 ذیحجه 973ق، جا: کاشان مدرسه معینه؛ حاشیه با نشان «قدیم»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 19 سطر (7×5/11)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 535]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام موجود: اما اذا اعتبرنا المشارك مع کلی العکس منتج لمقدم المتصله لم تکن الطرف المشارك مستلزماً...
در فهرست از ملازاده دانسته؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 25 سطر (9×13)، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 237]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār = ḥāšīyat-u š.-il maṭāli‘
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
Jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیهاي است بر شرح قطب الدین محمد رازي بر مطالع الانوار سراج الدین محمود ارموي (-682ق).
این حاشیه را در موقعی که شرح مطالع را نزد مبارکشاه منطقی درس می خوانده تألیف نموده و مقصودش در اغلب توضیح کلمات شارح و حل شکوك بوده این حاشیه ناتمام مانده یعنی از بحث تصورات تجاوز نکرده ولی نزد باحثین منطق مورد اعتنا بوده است. تعلیقات و حواشی بر او بسیار نوشتهاند.
آغاز: قال وحید زمانه تغمده اﷲ بغفرانه: الحمدﷲ فیاض ذوارف العوارف. الفیاض الوهاب، من فاض الماء فیضاً اذا کثر و سال من جانب الوادي فکأن الوهاب مازاد علی موضعه فسال ... و ا ل ما یري فی طرفی النهار من السراب، و خطور المعنی بالبال اختلاجه و تحرکه فیه. و بعد فان العلوم ... و ها انا افیض فی شرح الکتاب یوهم ان الخطب کانت متقدم علی الشرح مع ان ما سیق یدل علی تأخرها ... قال: الحمد هو الوصف بالجمیل علی جه التعظیم
انجام: و قد مر من الشارح کلام فی أن مثله هل یکون ... فالاعرف واجب التقدیم فی نظر التعلیم، لیکون ترقیا من الاسهل الاقرب الی الاصعب ... و نبه بقوله: و فیه ما عرفت ... الحاصل من الاحساسات المتعلقة بجزئیاته اقرب فیکون اعرف و هذا جار فی الذاتی و العرضی اذا کان افراده محسوس قطعا
چاپ: در کنار شرح مطالع از ص 1 تا ص 71، تهران چاپخانه آقا سید اسداﷲ، 1315؛ تهران، سنگی، 1274ق، وزیري (در هامش)؛ 1294ق [کشف الظنون 1715-17/216؛ ریحان ا دب 3/ 214-213؛ الذریعه 6/ 133 و 6/ 76؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 385 و 2/ 386؛ هدی العارفین 1/ 728-729]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
2- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ آیدینی، خضر بن علی (-820)
3- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ شیروانی، داود (-9)
4- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة الجدید علی حاشیة الجرجانی علی شرح مطالع الانوار؛ دشتکی شیرازي، میر صدرالدین محمد (828-903)
5- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ شیروانی، کمال الدین مسعود (-905)
6- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ تونی، معین بن حسن (-907)
7- حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
8- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة القدیم علی حاشیة شرح المطالع = تنویر المطالع القدیم؛ دوانی، محمد بناسعد (830-908)
9- تنویر المطالع و تبصیر المطالع = حاشیة حاشیة شرح المطالع = تعویذ المطالع و تبصیر المطالع = حاشیة حاشیة الجدید علی شرح المطالع؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
10- تقسیم علم الکلام؛ مؤید، عبدالرحمن بن علی (-920)
11- حاشیة لوامع الاسرار = حاشیة حاشیة الدوانی علی لوامع الاسرار = المحاکمبین الحاشیتین؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
12- حاشیة حاشیة حاشیة شرح المطالع؛ دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
13- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ ابیوردي، ابوالحسن بن احمد (-966)
14- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم (-976)
15- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار = حاشیة حاشیة شرح
مطالع الانوار؛ میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ (-994)
16- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ حسینی، فتح اﷲ بن حبیب اﷲ (-10)
17- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ میرنعمت قمی (-10)
18- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ مشکک رستمداري، محمد بن علی (-10)
19- تحقیق معنی نفس الامر (رسال فی ... )؛ مشکک رستمداري، محمد بن علی (-10)
20- حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ حنفی تبریزي، شمس الدین محمد (-10)
21- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = الفیاضیة؛ حسینی، شاه فتح اﷲ بن حبیب اﷲ (-11)
22- حاشیة حاشیة الدوانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة حاشیة القدیم علی لوامع الاسرار؛ مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل (1037-1127)
23- حاشیة حاشیة شرح مطالع الانوار؛ مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل (1037-1127)
24- حاشیة حاشیة الدوانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی (-12)
25- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ شروانی، عبدالرحیم بن محمود
26- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار (13عنوان)
27- حاشیة حاشیة شرح مطالع الانوار
28- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار (12عنوان)
29- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة حاشیة شرح المطالع
30- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ گیلکی، عبدالرحیم بن مطهر
31- حاشیة شرح مطالع السید الشریف
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج احمد بن مولانا احمد، تا: رمضان 832ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 199گ، اندازه: 10×19سم [ف: 11 - 469]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدبن علی رباطی، تا: پنجشنبه اواسط شعبان 836ق؛ محشی با رمز «منه»، مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید عبدالباقی آی اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف میشن مشکی، 156گ، 22 سطر، اندازه: 5/12×5/21سم [ف: 24 - 169]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت حواشی شرح المطالع للسید الشریف بعون اﷲ المعین اللطیف، لیل 29 ذي القعد سن ست و ثلاثین و ثمانمایة.
خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بیکا، تا: 19 ذیقعده 836ق؛ محشی با نشان «منه» و «مصباح»، مصحح با نشان «صح»، با نشان بلاغ؛ کاغذ: سمرقندي، نخودي شبیه خانبالغ، جلد: مقوایی رویه تیماج سرخ، 125گ، 25 سطر [ف: 11 - 632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق کم اعجام، کا: بها بن غیاث بن بها بن جمال الکرمانی (چنین خوانده شد)، تا: جمعه نیمه ربیع الاول 839ق، جا: خواست از توابع بدخشان؛ محشی؛ واقف: فاضلخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 194گ، اندازه: 12×23سم [ف: 11 - 470]
آغاز: و محاسن الاعمال ولم یقید أیضاً الوصف المذکور بکونه فی مقابل النعمة
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد البافراوي، تا: دوشنبه ربیع الاول 841ق، جا: نورطاغ؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 170گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 5 - 352]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 841ق، نزدیک عصر گرگانی؛ مصحح، محشی، دو تاریخ تولد در اوایل ذیقعده 841 و محرم 874ق؛مهر: «عبده عبدالصمد» (مربع)، «حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 109گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 21-43]
آغاز: التشبیه والمجاز هذا صحیح فی غیر الفاعل والغای و هذا التعریف اي تعریف النظر بالترتیب المذکور انما هو علی رأي من زعم ان الفکر والنظر فعل صادر عن النفس؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ذیحجه 842ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به امضاء «داود رحمه اﷲ» و «حاجی پاشا نور قبره» و «احمد الرومی نور قبره» و «محقق حسین اردبیلی» و «محقق دوانی» و «منه قدس سره» و حواشی مفصل دیگر، در آخر رساله فائده است: «بعنوان من فواید الشریف للحضر الشریف قدس سره: اذا تربت علی فعل اثر ...»؛ جلد: تیماج مشکی، عطف تیماج سرخ، 183گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×1/57سم [ف: 3 - 1545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن محمود الرفاعی، تا: 7 جمادي الاول 843ق، جا: هرات؛ محشی؛ مهر: «الوفاء بالعهد من خلوص الود محمد بن علی الشریف الکاشانی» (دایره)؛ جلد: تیماج سیاه، 145گ، 25 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 1/33 - 87]
خط: نستعلیق بد، بیکا، تا: 847ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 199ص، 27 سطر (10×16)، اندازه: 15×22سم [ف: 1- 234]
خط: نسخ نازیبا، بیکا، تا: 849ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 136گ، 21 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 27 - 285]
آغاز: بسمله، قول الفیاض الوهاب الخ یحتمل؛ انجام: والثانی النظر الی جانب المعنی فمستعبد جدا تم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 851ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: فعلی هذا اي اذا ابطل مختار المص و القسمة المخرج له فطریق [القسمه الصحیحه] المخرجة للمذهب الصحیح ان یقال العلم اما حکم او غیره لانه؛ انجام: برابر
در تطبیق با نسخه شماره 806/ع، نسخه حاضر از صفحه 47 تا آخر نسخه فوق را در بر دارد و فاقد 46 صفحه اول آن میباشد؛ خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن حبیب، تا: 854ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي سید علی، عبدالرحیم، صلاح الدین، منه و ...؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوایی با روکش کاغذي منقوش، 174گ، 15-17سطر (8/5×1/51 و10/5×13) [ف: 18 - 64]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم ازنیقی، تا: شنبه اوایل ربیع الاول 857ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: رضی الدین بن محمد بن رضی الدین عاملی مکی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 29 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 13 - 28]
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: ربیع الاول 863ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا گرد تیماج تریاکی، قطع: ربعی [ف: 17-128]
خط: نستعلیق، کا: اسحاق بن ابراهیم بن حسین، تا: یکشنبه 28 رجب 865ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد علی بن محمد صادق» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 193گ، 14 سطر، اندازه: 14×17سم [ف: 20 - 146]
خط: نستعلیق، کا: حافظ بن حاجی محمد شیرازي، تا: 7 ذیحجه 866ق؛ کاغذ: سمرقندي [نشریه: 11 - 894]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بیکا، تا: 4 رمضان 876ق، جا: مغنیسا، مدرسه سنان یک؛ یادداشت احمد بن بیرام بن سلیم قونیوي است مورخ 1165؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي مذهب، 124گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 24 - 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: محمد بن الحاج عبداﷲ بن محمد بن الدولی، تا: 876ق، جا: شوقات مدرسه بغباسان؛ جلد: مقوا قهوه اي عطف تیماج مشکی، 123گ (2پ-124ر)، 19 سطر، اندازه: 15×33سم [ف: 1 - 166]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 879ق؛ 160گ، 19 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 86]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1534
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیقعده 881ق؛ محشی؛ واقف: حاج سید محمد شوشتري، 1309؛ کاغذ: مختلف اللون، جلد: تیماج مشکی، 146گ، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 1 - 313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین حسینی صاعدي، تا: دوشنبه 20 شعبان 883ق؛ محشی؛ واقف: دکتر محمد زهرائی، تیرماه 1350؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 187گ، 23 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 11 - 470]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبداﷲ بن علی استر آبادي، تا: جمعه 28 رمضان 885ق، جا: شیراز؛ بنا بر یادداشتی که در پایان نسخه آمده کاتب شب چهارشنبه 11 رمضان 898 در قسطنطنیه درگذشته است؛ مصحح، محشی؛ تملک: یوسف بن درویش خطیب زاده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 166گ، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 13 - 14]
بیکا، تا: 888ق، جا: تبریز [تراثنا: س2ش4 - 29]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 892ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: شیخ بهائی «هو، ما وقفه علی طلب العلم الامامیه. الفقیر بهاء الدین محمد العاملی»؛ تملک: محمد به تاریخ 892ق؛ کاغذ: دولت آبادي، 19 سطر (8×11] (تراثنا: س6ش1 - 113]
آغاز: بنفاس معانیه و بلاغة عباراته معا و اللوامع جمع لامعة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعدالدین حموي، تا: جمعه 10 محرم 892ق؛ افتادگی: آغاز (یک یا دو برگ)؛ مجدول، مصحح، محشی بعض
آن از مؤلف و بقیه با امضاي «ملا میرزا»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 160گ، 24 سطر (5/5×12)، اندازه: 15×18سم [ف: 12 - 17]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1014
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 144]
خط: نسخ، کا: نورالدین احمد بن محمد بن کمال شریف نیریزي، تا: پایان 894ق، در هنگامی که از قزوین میگریخت آن را نوشته است؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 152گ، 23سطر (7×13)، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 261]
آغاز و انجام: برابر؛ [تم الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب و حسن توفیقه بتاریخ سن 889]
خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ در گ 128 بیرون متن با همان خامه دارد: «تم الکتاب بعون اﷲ الملک ... سن 889»، محشی با نشان «منه»، «سید علی»، «رح»، «منه سید علی» (ظ: میر سید شریف باشد)، «ع»، «ع ل رحمه اﷲ»، «شرح»، «محیی الدین»، «فاضل»، «حکیم»، «مواقف عبدالرحیم»، «شرح رضی»، در گ1پ منظومهاي به عربی «فیما یکتب با الضاد و الظاء» دیده میشود، در برگ هاي 128پ تا 130پ یادداشتهایی منطقی فلسفی هست که چنین ختم شده است: «امکان ان ینقلب من المعلوم الی المجهول مطلقا علی ان ذلک التوهم ... فی القسم الثالث و سید فع بما ذکر. تم الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب و الیه المرجع و المآب» (گ130پ)؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق ... جمال الدین محمد» (بیضی)؛ کاغذ: نخودي، سمرقندي، جلد: مقوایی، رویه تیماج قهوه اي، 131گ، 21سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 11 - 623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن یعقوب القاسقی؟، تا: 4 محرم 900ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: جمال الدین محمد بن حسین خونساري، محمد تقی بن محمد صالح مازندرانی و مهر «محمد تقی» (مربع)؛ مهر: «العبد حسن علی» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 174گ، 19 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 4 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: محمد جان، تا: 904ق، جا: نخجوان مدرسه صاحبیه؛ مصحح، محشی با امضاي «نوراﷲ منه، محیی الدین، داود، عبدالرحیم، فاضل، سید علی و ...»، یادداشتی از «حاج ملا خضر بن حسین الشهیر هندي الماردي» به سال 1013ق و امضاي «عبدالکریم بن مصطفی الامدي عفی عنهما» و «اسماعیل الخیر البیوتی» و تاریخی بر روي برگ نخستین به سال 934ق آمده است؛ وقف نامه با مهر «خادم الشرع محمد سعداﷲ» (بیضی) بدین شرح «وقف هذا الکتاب المستطاب الحاج صبغ اﷲ افندي المفتی و شرط التولی بالاستعمال ولاده الذکور نعوذ باﷲ تعالی بعد الانقراض للعلماء آمد و أنا حکمت بصحته، سعد اﷲ المولی بخلاف بمدین آمد»؛ مهر: «طالب توفیق الهی سلمان» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مشمعی مشکی، 211گ، 14 سطر (8×10)، اندازه: 14×18سم [ف: 29 - 560]
خط: نسخ تحریري بی نقطه، بیکا، تا: 905ق؛ تملک: جواد بن محمدرضا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج آلبالویی، 134گ، 19سطر (9×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 17 - 51]
آغاز: المقصد الاقصی من قسم التصورات فان مامر من مباحث الکلیات کانت مقصوده من حیث یتوفق علیها القول الشارح و ما ذکر من الافکار معدات؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بدرالدین عجم، تا: 911ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي سید علی و عبداﷲ؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، 8ص، 21-33 سطر (8×15-17)، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: 18 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن محمد، تا: جمادي الثانی 915ق؛ محشی؛ واقف: حاج سید محمد شوشتري، 1309ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 274گ، 13 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 314]
خط: نستعلیق، کا: رکن الدین، تا: 9 ربیع الاول 929ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زر، 152گ (2پ-153ر)، 21 سطر (5/ 4×11/5)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 17 - 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حمداﷲ بن محمد، تا: دهه آخر رمضان 933ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 144گ، 18 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 586]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن شمس الدین، تا: اواخر جمادي الثانی 956ق؛ محشی با نشان «جدید ملا، ود، م ن، فاضل رومی»؛ مهر: اسداﷲ؛ تملک: محمد علی بن ابراهیم؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 154گ، 27-20 سطر (5/9×10)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 459]
کا: زین العابدین بن قاسم سمنانی، تا: 10 جمادي الاول 963ق؛ محشی [دلیل المخطوطات: 1 - 228]
خط: نستعلیق، کا: نظیري یزدي، تا: 4 شعبان 979ق؛ محشی با نشان «م ن، ابیوردي، داود، منه»؛ کاغذ: سپاهانی رنگارنگ، جلد: تیماج عنابی،215گ، 19 سطر (5×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 142]
آغاز: بسمله وبه نستعین الحمدﷲ فیاض ذوارف العوارف وملهم حقایق المعارف واهب حیو العالمین ... وبعد فان العلوم علی تشعب فنونها وتکثر شجونها؛ انجام: وکرر علی نفسه ذلک حتی یصیر ملک ثم عرض فی الغلط فی الفکر فهو جدیر بان یسطر کلم ... ان یکون مستوراً لدرك حقایق الاشیاء و لکل متیسر لما خلوها و لننتفع بهذا القدر من الکلام
خط: نسخ، کا: سید محمود بن پیر حسین بن شیخ حسین، تا: دوشنبه رجب ظاهراً 980ق؛ یادداشتی مبنی بر قرائت نسخه در نزد استاد جمال محمود؛ مهر بیضوي با تاریخ 1015؛ جلد: تیماج مشکی، 269گ، 19 سطر، اندازه: 13×22سم [ف مخ: 1 - 179]
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمد الموالی، تا: جمادي الثانی 981ق، جا: شیراز؛ 488ص، 17 سطر (5×12)، اندازه: 10×18سم [ف: 1 - 233]
خط: نسخ ریز، کا: نعمت اﷲ، تا: پنج شنبه شعبان 985ق؛ محشی؛ جلد: مقوا با تیماج مشکی، 43گ، 37 سطر (14×22/5)، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 106]
آغاز: علی ما یقابلا بجمله فیقال مفرداي لیس بجمله و هو بهذا المعنی یتناول؛ انجام: .قد صرح فی الشفاء بان التصدیق بوجود الموضوع عن المبادي التصدیقه یکون جزء علیحده بل مندرجا فی المبادي التصدیقیه ...
خط: نسخ، کا: محمد علی بن قاسم علی، تا: 987ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 149گ، 14 سطر (5×11)، اندازه: 10×18/5سم [ف: 7 - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بیکا، تا: 12 رمضان 987ق، بی نقطه؛ جلد: تیماج سرخ، 17 سطر (8/5×14)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 3 - 40]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 15 ربیع الاول 991ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 253گ، 17 سطر (5×12)، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 99]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد جیلانی، تا: رجب 996ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 197ص (25-221)، 20سطر (5×11)، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1114]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 163گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 11×18/2سم [ف: 1 - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین مسکین حافظ، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول، محشی از مؤلف، مصحح؛ 204گ، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2 - 715]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ مهر: «سید محمد بن محمدامین الحسینی 1116» (مربع)، «افوض امري الی اﷲ اللطیف عبده محمد شفیع الشریف» (بیضی)، «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ در برگ آخر تاریخ 992ق در برگ آخر دیده میشود؛ جلد: تیماج زرشکی اسلیمی، 148گ، 21 سطر، اندازه: 14×19سم [ف مخ: 2 - 715]
انجام: فلا امتناع فی اجتماعهما و انتفائهما معه، فان قیل ألیس جزء الشرط ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد مهدي با مهر «یا امام محمد مهدي» (بیضی)، تملک: مرتضی بن محمد مؤمن و مهر «محمد هادي» (بیضی)؛ مهر: «محمد حسن بن احمد احسن اﷲ مقاله» (بیضی)، «عبده محمد حسن بن احمد» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 160گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 14 - 137]
آغاز: صلی علی خیر الوري و سید الانبیاء و علی اتباعه لیتوسل بهم الی الفوز ... و بعد فان العلوم هذه الفا (کذا) اما علی توهم اما او علی تقدیرها فی نظم الکلام؛ انجام: فلا تکون التعرف بهما حدا فان قیل انه ارید کونها مقولین علی شیء واحد و حینئذ ... ان تکون کل واحد.
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: محمد رحیم، نصراﷲ، محمد صادق؛ کاغذ: نخودي، 129گ، 19 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 24 - 170]
آغاز: ... سید القوم، و قوله فی غد یشیر الی ان رای اعلی مرتب فی الاشراق؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه مصطفی ناظم، «عبده الراجی عثمان بن فضل اللهی»؛ کاغذ: سمرقندي،، جلد: تیماج قهوه اي سوخته، 179گ، 19 سطر (6×11/5)، اندازه: 6×17/5سم [ف: 28 - 370]
گویا از حاشیه لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار گرگانی؛ خط:
نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زر، 33گ (155ر-187پ)، 21سطر (5/ 4×11/5)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 17 - 387]
آغاز: برابر
انجام: من موضوع القضیه الثانیه معدول او ضارب مخصوص و قد عرفت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ داراي یک سرلوح مذهب و مرصع، مجدول؛ کاغذ: شکري قندي، جلد: گالینگور یشمی، 331ص، 21 سطر، اندازه: 11/5×21سم [ف: 10 - 821]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از داود، صلاح الدین محیی الدین ابیوردي، عبدالرحیم بردعی، رومی و نیز حاشیههایی بی نشان؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 380ص، 19 سطر، اندازه: 9/5×18/5سم [ف: 10 - 2082]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی با عنوان «منه مدظله العالی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی سیاه، 329ص، 20سطر (5/5×11)، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی؛ مهر: «ابوعلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 195گ، 23 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 71]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9 یا 10؛ افتادگی: انجام (یک برگ)؛ 198گ، 23 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 2 - 465]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود اواخر قرن 9 و اوایل قرن 10؛ محشی؛ واقف: حاج سید رضا زنجانی، آبان 1345؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 113گ، 25 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 11 - 471]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9-10؛ محشی با رمز «منه رحمه اﷲ، سید علی، میر، منه»، مصحح؛ تملک: نوروز علی بن اخی الدین محمد قزوینی، محمد طاهر بن حاجی محمد رضا به تاریخ 1153ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 143گ، 19 سطر (8×3/ 12)، اندازه: 14/5×18/5سم [ف: 1 - 88]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 139
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 23]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، تا: شاید قرن 10؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سبز، 127گ، اندازه: 13/5×1/58سم [ف: 13 - 92]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن تاج الدین حسن نجفی، تا: با تاریخ 1000ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «منه» و «داود» و «م ن» و «سعد اﷲ» و «ابیوردي» و با استفاده از «شرح مواقف» میباشد؛ تملک: محمد امین استرابادي در 1000ق؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: تیماج مشکی، 232گ، 17 سطر (4×11)، اندازه: 9×18سم [ف: 12 - 517]
آغاز: بسمله، و الاعتصام بمیامن اسمه العظیم قوله، الفیاض الوهاب تعریف لفظی ...
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 11؛ تملک محمد نصیر؛ اهدایی: محمد جواد علمیه؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 78گ، 31 سطر (8/5×17)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 1055]
انجام: بخلاف الجنس اذ تلحقه فصول متقابلة من زمان واحد و الجنس بیانی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ وقفنامه کتاب به تاریخ شوال 1201 با مهر ملامحمد مهدي نراقی کاشانی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 209گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×23سم [ف: 42]
آغاز: برابر؛ انجام: اما الکلمات الوجودیه ... دلت علی النسبه.
درین نسخه شرح مطالع الانوار علامه قطب الدین محمد رازي تحتانی با حاشیه ملا میرزا محمد حسن شیروانی آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ابره کاغذي عطف تیماج مشکی، 260گ، 21 سطر (8×15/5)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 7 - 200]
آغاز: و الثانی التصریح بما هو المراد فان العبار الاولی مع کونها رکیک فی العربی یحتمل أن یفهم منها ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 227گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 80]
انجام: واما الاعتراف واجب التقدیم فی نظر التقدیم لیکون ترقیا من الاسهل الاقرب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عباس بن محمد طباطبایی؛ مهر: «عبده الراجی الطباطبائی» (مربع)، «افوض امري الی اﷲ عباس بن محمد الطباطبائی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 239گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 59]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی،
126گ، 24 سطر (7×17/5)، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 9- 971]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ تملک: محمد باقر بن محمد جعفر، میرزا خواجه، محمد علی، محمد رشید بن علی اصغر حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 140گ، 26 سطر (8×17)، اندازه: 16×27سم [ف: 16 - 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با عنوان «منه» و «فاضل» و «ن ع م ه» و «سید علی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 159گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1544]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «ي»، در پایان یک فائده است از ملاجلال دوانی در زاویه حادثه از دائره با خط مماس که سادهتر از همه زوایاي مستقیمه میباشد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 173گ، 20سطر (5×12) سطر، اندازه: 8/5×1/50سم [ف: 4 - 260]
آغاز: برابر؛ انجام: بل الحق فی الجواب ان یقال التشخص اسم لما یتمیز به زید مثلا اذا اخذ بشرط لاشیء بالقیاس فی النوع اذالاعتبارات.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط و انجام؛ محشی با رمز «منه، ج، ق»؛ واقف: سید عبدالباقی آی اللهی شیرازي، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 147گ، 21 سطر، اندازه: 5/10×19سم [ف: 24 - 170]
آغاز: یرید ان الذي ثبت فیما تقدم فی التصور هو کذب قولنا: کل تصور ضروري؛ انجام: فینتقل من المقابل و احسن الامثل ما اشتمل علی وجهی المشابه و المخالفة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح، محشی؛ 190گ، 17 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 2-304]
آغاز: بسمله، اما بعد الحمد و الصلواه فیقول؛ انجام: لا مجرد صحه هذه تمت الحاشیه علی حاشیه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 170گ (1پ-170پ)، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 40]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با عنوان «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 98گ، 19 سطر (5/ 6×14)، اندازه: 12×22سم [ف: 17-200]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 269ص، 19 سطر (7×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 233]
خط: نستعلیق، کا: عبدالهادي بن رفیع الدین بن غیاث الدین جمشید بن مهدي حسینی، تا: یکشنبه 27 رجب 1005ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه، هادي، جلال، داود»؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج سرخ، 135گ (1ر-135پ)، 25 سطر (7×13)، اندازه: 16×23سم [ف: 4 - 261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیحجه 1005ق؛ محشی؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 208گ، 17 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 11 - 471]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد سلمان بن شیخشاه لنکرکنانی، تا: سهشنبه 14 ذیحجه 1013ق، جا: شیراز؛ مصحح، محشی با نشان هاي «علامه الدوانی، مسعود، منه، عماد، شرح تجرید، ابیوردي، تاج الاسامی، قاضی، معین و ...»؛ در برگ هاي 201پ و 202ر فوائدي در «وجود مرآتی» و «دلالات منطقی» گویا از تفتازانی و دیگران به صورت ناتمام؛ مهر: کاتب «بنده شاه ولایت محمد سلمان» (بیضی) و «علی شاه ولایت امیر ...» (بیضی)؛ تملک: سید جلال ... خباز کاشانی با تاریخ 1325ق؛ کاغذ: شرقی نازك نخودي زرد، 187گ، 17 سطر، اندازه: 7/5×14سم [ف: 2/ 40 - 265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمود اهلی، تا: سلخ شوال 1015ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، «ضیا، دام ظله» و غیر آنها، یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی؛ تملک: عبدالباقی فیضی همراه مهر «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)؛ مهر: محمد هادي بن ابی تراب بن نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدي کاشانی فیضی «محمد هادي بن ابی تراب الفیضی» (بیضی)، محمد مهدي بن محمد هادي بن شاه مرتضی ثانی ابن محمد مؤمن بن شاه مرتضی اول کاشانی فیضی «محمد مهدي بن محمد هادي الفیضی» (مستطیل)، جمال الدین اسحاق بن محمد علم الهدي ابن فیض کاشانی «جمال الدین اسحق 1117» (بیضی)، «محمد هادي الفیضی» (مستطیل)، «عبدالباقی الفیضی»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 113گ، 25 سطر (7×16)، اندازه: 12/5×24سم [ف: 34
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن گونابادي، تا: غره ذیحجه 1023ق؛ تملک: علی نقی بن علی، میر محمد رضا ابن بابا حسینی قمی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 145گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف: 14 - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن مقصود علی اشکاوندي، تا: سهشنبه 16 رمضان 1031ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري رنگ، جلد: تیماج مشکی، 236ص (1-236)، 17سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 23 - 192]
خط: نسخ، کا: حافظ محمد بن شرف الدین علی، تا: 23 جمادي الثانی 1034ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: عبدالوهاب بن محمد کاظم حسینی از آقا عبدالصمد همدانی خریده، ابوالقاسم بن محمد جربادقانی، مصطفی حسینی صفائی؛ کاغذ: سپاهانی، 131گ، 25 سطر، قطع: وزیري [آستانه قم: - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن محمد علی نیشابوري، تا: 1034ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 160گ، 21سطر (5/6×14)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 8 - 311]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محرم 1047ق؛ جلد: چرم قرمز، 176گ (1پ-176پ)، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [مؤید: 2 - 321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 6 شوال 1048ق؛ تاریخ وقف: 1110ق؛ کاغذ ترمه، جلد: تیماج عنابی، 17 سطر (5×12)، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 485]
آغاز: بسمله و به ثقتی غای تهذیب الکلام بحمد اﷲ العزیز العلام؛ انجام: واما الفرق بین زید و سایر الجزئیات هیهنا مخفی جدا فافهم.
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي بن محمد صالح، تا: 1049ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج تریاکی، 99گ (22-120)، 20 سطر (3/5×14)، اندازه: 8/5×20سم [ف: 4-1177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوانا، کا: محمد بن محمد صالح درفاري، تا: شعبان 1056ق؛ محشی؛ کاغذ: زرد نازك آهار زده، جلد: تیماج سرخ، 251گ، 19 سطر (6×5/12)، اندازه: 5/12×5/19سم [ف: 48]
خط: نسخ، کا: عبدالحی بن حاج محمد یزدي، تا: جمعه 28 جمادي الثانی 1059ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن میرزا علی، تا: رجب1060ق؛ مهر: ابراهیم بن علی؛ واقف: محمد خورکامی رشتی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 155گ، 24 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 109]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علیرضا تبریزي، تا: چهارشنبه 17 شوال 1062ق؛ جا: قم؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1485]
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد حیدر، تا: 1063ق، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1548]
آغا ز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر محمد طبسی، تا: ربیع الاول 1067ق؛ مهر: «محمدباقر بن محمدتقی الموسوي» (بیضی)؛ تملک: محمدصادق نوري؛ جلد: تیماج مذهب، 185گ، 17 سطر، اندازه: 11×19سم [ف مخ: 2 - 715]
آغاز: بثبوت الغرض فی افعاله و احکامه تعالی ثم انه للاشار الی براع الاستهلال خص بالذکر من تلک العوارف
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالکریم، تا: سهشنبه 12 رجب 1068ق، جا: یزد؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 252گ (36ر-287ر)، اندازه: 1/52×19/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع طبسی، تا: غره ذیحجه 1068ق؛ واقف: محمد رفیع طبسی، تیر 1366؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 60گ، سطور چلیپا، اندازه: 3/ 19×24/5سم [ف: 24 - 169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یحیی طالقانی، تا: 15 رجب 1073ق؛ تملک: محمد تقی بن محمد تقی به تاریخ 19 صفر 1286؛ جلد: تیماج قهوه اي، 160گ، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1 - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري شکسته، کا: محمد قاسم بن ناصرالدین جیلانی، تا: 1075ق؛ محشی؛ 160ص (2-161)، 27 سطر (9×5/20) [عکسی ف: 1 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدعلی بن امام وردي اصفهانی، تا: 17 رمضان 1077ق؛ محشی با عنوان «منه ره» و «داود» و «خواجه صائن الدین رحمه اﷲ» و «نوراﷲ»؛ مهر: «سعید الدول بهادر 1268» (مربع)، «محمدباقر العلوم 1199» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 176گ، 20 سطر، اندازه: 5/11×5/19سم [ف مخ: 1 - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسماعیل فرزند عبدالصمد، سکارودي رانکوئی جیلانی، تا: چهارشنبه 4 شعبان 1078ق، جا: مدرسه آقا ملا حسنا بورکوئی؛ مصحح، محشی؛ مهر: «نصراﷲ بن ابوالقاسم الشریف» (مربع)؛ کاغذ: سمرقندي، 104گ (44-147)، 30 سطر، اندازه: 6×18سم [ف: 29 - 445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد موسی بن حاجی ببران فرح آبادي، تا: 1079ق، جا: مدرسه ملا عبداﷲ؛ شوال 1081 به دست محمد سید بن احمدجیلی مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 222گ، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1544]
آغاز: بسمله و به نستعین، قال ولحمد؛ انجام: صلی اﷲ علیه و آله علی ید العبد الفقیر الی اﷲ علی الدین
خط: نسخ، کا: حسینی، کمال، تا: 1082ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 22 سطر (6×16)، اندازه: 13×24سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن حاجی سلطانی محمد مومن نجاري (؟)، تا: محرم 1087ق؛ محشی؛ کاغذ: آهارزده، 181گ، 21 سطر، اندازه: 7/5×12سم [ف: 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن خلیل بن غازي قزوینی، تا: شنبه 3 رجب 1089ق؛ محشی با نشان «منه»، «داود»، «الجیلانی»؛ تملک: شیخ قاسم قاري؛ 205گ، 22 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [مؤید: 1 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 28 رمضان 1089ق؛ واقف: محمد علی رضوي، 1211ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا عطف میشن خرمایی، 228گ، 15 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 11 - 471]
کا: محمد اسماعیل بن محمد صالح حسینی حسنی اعرجی سمنانی، تا: چهارشنبه 6 جمادي الثانی 1091ق [دلیل المخطوطات: 1 - 273]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسن داروازي، تا: سهشنبه 14 ذیقعده 1095ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد سعید نوري نطنزي، تا: 26 شوال 1096ق، به دستور علیرضا قمی؛ در حواشی مقابله و تصحیح شده، محشی از ملاجلال، داود، ملاشمسا گیلانی، معینی، ملامیرزاجان و خود مؤلف؛ از موقوفات رمضانیه؛ مهر: کاتب «عبده محمد سعید 1123» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 234]
آغاز: الصلوةحمداً ﷲ سبحانه أولاً علی نعمه العام و الخاص لیرتبط به العتید و یستجلب به المزید و بعد فان العلوم؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد قاسم فرزند عیسی، حسینی قاسم آبادي، تا: پنجشنبه 26 جمادي الثانی 1096ق، جا: اصفهان، مدرسه شیخ لطف اﷲ؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه قدس سره» به نقل از خود مؤلف و «رضوان»؛ کاغذ: شرقی نازك، جلد: تیماج قهوه اي، 137گ، 19 سطر (5×13)، اندازه: 10×19سم [ف: 30 - 437]
آغاز: الامرهی ان الکل متوقف علی جزئه ... کما یقال فلان یعلم المنطق اي یعلم تلک المعلومات المخصوص لاانه یعلم العلم بها؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین حسینی زوار دشتی، تا: 1099ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله؛ جلد: تیماج سرخ، 85گ، 16 سطر، اندازه: 1/52×17/5سم [ف مخ: 1-180]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن گداعلی قاینی، تا: جمعه قرن 12، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ تملک: محمدمؤمن مراغی، محمدحسن بن حاجی محمدقاسم، تملکی به تاریخ غره محرم 1148؛ جلد: تیماج قهوه اي، 165گ، 18 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 179]
آغاز: معاد الصلوة حمداﷲ تعالی اولا علی نعمه العامه و الخاصه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته،بیکا، تا: حدود قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 209گ، 18-19 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 11 - 472]
بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: رقعی [ف: 116]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تبین لک ان ههنا اموراً اربع فالبحث عن.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی از سید علی، شرح تجرید، تلویح، محمد شاه و ...؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده صدرالدین الحسینی» (چهارگوشه)، «عبده صدرالدین الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر (7×15)، اندازه: 14×23سم [ف: 4 - 1965]
آغاز: بهم الفوز بذلک المقصود ... و بعد فان العلوم هذه الفاء اما علی ... بانها ارفع المطالب الکمالیة؛ انجام: المعرف الذي جعل تصوره سببا وقدمر ما ذکره فی الجواب ان الافکار.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 85گ، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف مخ]
از مبحث دلالت است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 131گ، 15 سطر (9×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 17 - 133]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یکون لازما کما اذا لم یکن المسلوب ممتنع الحدث ... بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج سبز، 349ص (1-349)، 18 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 7 - 79]
آغاز: برابر؛ انجام: فهم من المفهوم من حیث مع المفهوم المقید
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله، قال شریف زمانه اسکنه طرخه جنانه الفیاض الوهاب؛ انجام: تصور العلم بعد التصدیق موجوده تم نسخه منیفه عبدالحکیم برشرح مطالع
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسم اﷲ الحمن الرحیم قوله منا ولا انعام آه ارادبتاول الجمیل؛ انجام: علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه اجمعین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه رمضان 1101ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی به امضاي «عبدالرحیم» و «مسعود»؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 131گ، 21-28 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 1 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 27 شوال 1104ق، جا: اصفهان مدرسه اسماعیلیه؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی علی» (بیضی)، «دیده بر صفحه دل مهر محمد هاشم» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی،، 182ص (52-233)، 16 سطر، اندازه: 9×13سم [ف: 30 - 19]
بیکا، تا: 1107ق، این رباعی از آقا حسین خوانساري در پایان این نسخه نوشته شده: «زاهد به خدا که از خدا میترسی ** یا آنکه ز فوت مدعی میترسی / هرگز دیدي کز آشنا ترسد کس ** بیگانه اگر نه اي چرا میترسی»؛ قطع: خشتی [ف: 116]
خط: نستعلیق، کا: سید محمد تنکابنی، تا: دوشنبه محرم 1111ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 231گ، 15 سطر، اندازه: 6/ 12×1/88سم [ف: 1 - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نوروز علی بن محمد صالح پابازي براقی، تا: 8 ربیع الاول 1129ق؛ مصحح، محشی؛ 136گ (75پ-210ر)، 24 سطر، اندازه: 12×24سم [محدث ارموي مخ: 2 - 586]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن حاجی مصطفی بن ابراهیم دزدارار زنجانی، تا: جمادي الثانی 1136ق، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 129گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1544]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «حاشی شرح طوالع الانوار» آمده و از سید شریف؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن سلطانعلی طبسی، تا: 4 صفر 1175ق؛ مصحح، محشی، بعضی از صفحات امضاي «بلغ» دارد؛ جلد: تیماج مشکی، 237گ، 20 سطر، اندازه: 4/ 13×25سم [ف: 41 - 196]
خط: نسخ، کا: احمد بن بهاء الدین، تا: شنبه 1 محرم 1222ق، جا: مدرسه ملامحمد باقر؛ کاغذ فستقی و شکري؛ جلد: تیماج خرمایی، 125گ، اندازه: 11× 5/17سم [ف: 1 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: شعبان 1231ق؛ محشی؛ واقف: مرتضی قلیخان نائینی، 1340ق؛ کاغذ: نخودي و نباتی و مرمري، جلد: میشن، 200گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن میرزا کلب علی قاضی قزوینی (نونویس)، تا: دوشنبه 12 شعبان 1236ق (نونویس)، بخشی از نسخه قدیمی است و بخشی دیگر تازه تر است که عبدالوهاب قزوینی در 1236 کتابت کرده؛ مصحح، علامت بلاغ، محشی از «ملک سعید مدظله»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 189گ، 26 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1544]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن علی نقی حسینی، تا: چهارشنبه 26 صفر 1237ق؛ مصحح؛ جلد: چرم مشکی، 91گ، 25 سطر، اندازه: 15× 20/5سم [مؤید: 2 - 280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد هادي بن محمد جعفر قزوینی، تا: 1239ق؛ مصحح؛ تملک: حاج عبدالرحیم قزوینی با مهر «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: چرم زرد، 221گ، 16 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 5/13×22سم [ف: 36 - 473]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: صدرالدین، تا: 1253ق؛ محشی بسیار از کاتب نسخه (به نقل از زبان استاد خویش) و نیز از: صلاح الدین، محیی الدین، نوراﷲ، عماد الدین، میرصدرالدین، معین، احمدکیانی، خسرو و جز اینان کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 80گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [نشریه: 13 - 199]
خط: نسخ، کا: حسن، تا: 1255ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 113گ، 23 سطر، اندازه: 1/82×6/ 17سم [ف: 1 - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1264ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 290گ، 15 سطر (5/7×5/14)، اندازه: 13×20سم [ف: 39 - 641]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد هنجی، تا: 1271ق، جا: ساوجبلاغ؛ محشی از «جلال الدین دوانی» و «منه رحمه اﷲ» و «سید علی» و دیگر حواشی؛ 138گ، 16 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1544]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالواسع، تا: 1281ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: فانما یجب لیکون شروعه علی بصیر فیه وان یعتقد ان لذلک العلم فائد مخصوصه ترتب علیه سواء کان ذلک الاعتقاد؛ انجام: لان الشیخ الرئیس فی الشفابان التصدیق لوجود الموضوع من مبادي التصدیقیه فلایکون ایضاً جزء علی حده بل مندرجاً فی مبادي التصدیقیه
خط: شکسته، نستعلیق، کا: حسن بن حاجی محمد، تا: 1298ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 75گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1300ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ 206گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1 - 222]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یکون هی منها و الا افاده ذلک کما یفید اثبات صفه کمال له و اثبات تلک الاحوال له ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضاي «داود، منه، م ن»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 56گ (26پ-81پ)، 18 سطر (6/5×13)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 18 - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح، محشی با امضاي «منه، صلاح الدین، محی الدین و ...»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 120گ، 27 سطر (7/5×19/5)، اندازه: 13×25سم [ف: 19 - 126]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1378]
انجام: لایقال الخ مثل هذایرد علی قوله و هومد فوع بقید الا طلاق ایضا و اﷲ الموفق - تمت الحاشیه بعون اﷲ.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: نازك نخودي، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 137ص، 16 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 4]
تا آخر فصل سادس فی التعریفات؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1318]
آغاز: برابر؛ انجام: مما ذکرناه تقدم الشئی علی نفسه و ان الحد التام الذي هو جمیع الاجزاء و المحدود الذي ...
خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک به زمان تألیف؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 112گ، 23 سطر (5/9×13)، اندازه: 5/13×5/17سم [ف: 3 - 1113]
آغاز: برابر؛ انجام: فی ذلک الجواب علی شیء واحد فلا یرد ما قیل من ان اخص
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 174گ، 18سطر (5×12/5)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 4 - 1132]
بیکا، بیتا؛ اهداء شده از طرف خاندان نحوي؛ جلد: تیماج اناري، اندازه: 15×7/ 22سم [رایانه]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، کا: مرتضی بن غیاث الدین محمد طباطبا، بیتا، جا: مشهد رضوي؛ محشی با امضاي «منه» و «محیی الدین» و «داود» و «بردعی»، معرفی کتاب توسط لطفعلی بن محمد کاظم؛ تملک: لطفعلی به سال 1329 همراه با مهر «العبد المذنب لطفعلی بن محمد کاظم» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج سرمهاي، 202گ، 17 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 13 - 36]
آغاز: التی هی من آثار السخاوه تدل علیها دلاله عقلیه قطعیه (برابر سطر 18 برگ 8پ نسخه شماره 2240 این کتابخانه)؛ انجام: قال صاحب الکشف: و من الطرق المقربه الی معرفتها القسمه کما بین لک فی فصل البرهان الذي هو المقصد (افتاده برابر سطر پنجم برگ 122ر همان نسخه)
خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ، محیی الدین، للمولی المحقق، عمادالدین، شرح تجرید، داود رحمه اﷲ، نوراﷲ، فاضل 4 رحمه اﷲ معین الدین»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، فاقد، 136گ، 19سطر (7/5×15)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 17 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن حبیب، بیتا؛ مصحح، محشی با نشان «منه، منه قدس سره»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زنگاري، 127گ، 22-23 سطر (7/5×15)، اندازه: 12/5×2 /21سم [ف: 18 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 21 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 14 - 272]
آغاز: برابر؛ انجام: الحاصل من الاحساسات المتعلقه فیکون اعرف و هذا جار.
تا آخر تصورات است؛ خط: نستعلیق تحریري بدخط، بیکا، بیتا؛ محشی از خود میر سید شریف و صدرالمدققین (میر صدرشیرازي)، داود، سید علی، حاج پاشا و قمري و ...؛ واقف: حاج سید محمد شوشتري، 1309؛ کاغذ: الوان، جلد: میشن مشکی، 118گ، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 313]
آغاز: برابر؛ انجام: یلزم من ابتغاء الاستعداد عندالوجود بالفعل ابتغائه هکذا ینبغی.
ناقص است و از مبحث تعریفات فقط سه صفحه را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 247گ، 13 سطر، اندازه: 12×15سم [ف: 1-314]
بیکا، بیتا؛ در این نسخه تولد میرسید شریف 740 و وفات او 820 و تاریخ تألیف شرح مفتاح سال 804 در بلده سمرقند ثبت شده است؛ قطع: رقعی [ف: 116]
آغاز: برابر؛ انجام: وقع الفراغ من تحریر هذا الکتاب المستطاب بعون الملک الوهاب العبد محمد شریف ...
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 182گ، 20 سطر (6×14/5)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 1 - 85]
آغاز: التقیید شاملا للتحمید ایضا غیر بعید و الإل مایري فی طرفی النهار من السراب ... المعنی بالبال اختلاجه و تحرکه فیه، قوله و بعد فان العلوم هذه الفا ... قوله الحمد هو الوصف بالجمیل علی جه التبجیل و التعظیم لما کان الجمیل متناولا للانعام و غیره من مکارم الاخلاق
خط: تحریري، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 117گ، 25 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 3 - 1545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 184گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×21سم [ف مخ: 2 - 715]
آغاز: و السناء بالمد الرفع و قوله فیه شفاء توضیح لماقدمه من کونه ابین و احسن و تفصیل لما اجمله من مناقبه و مراتبه و لقد اعجب حیث اتی فی بیان اوصافه بذکر اسماء کتبه المشهورة؛ انجام: و من هیهنا یعلم ان تقدیم الفصل علی الجنس اذا کانا قریبین لایجعل الحد ناقصا کما توهمه کثیرون بل یخرجه عما هو الالیق الذي یجب رعایته الموجب لسهول فی التحصیل
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، 231گ، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 716]
آغاز: والا لم ینحصرالادراك فیما ذکره من القسمین مقابل للتصدیق لامتناع اجتماعها فی ذات واحد و کیف یتصادقان علیها و قد اعتبر فی احدهما؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 20-17 سطر، اندازه: 14×18/5سم [ف: 3- 1328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلامعلی بن مفصال بلخی، بیتا، جا: صفانیان؛ 134گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 378]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد اخرجت القسم الخمس النوع الحقیقی.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج یشمی، 210گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 32 - 354]
روضه ششم و هفتم؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی، 43ص (89-131)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 1122]
آغاز: برابر
انجام: آخر ما ینحل الیه المقاصد، اي آخر ماینتهی الیه مجموع تلک المقاصد
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 49گ (197پ- 245پ)، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [مؤید: 2 - 322]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 180گ، 16سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 87]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 86گ، 18 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 1 - 87]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
آیدینی، خضر بن علی، - 820 ؟ قمري
āydīnī, xezr ebn-e ‘alī ( - 1418)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
تاریخ تألیف: 784ق
شرح کاملی است بر شرح مطالع قطبی و خود آن را شرح شرح دانسته ولی از آنجا که حاجی خلیفه آن را جزء حواشی شرح مطالع آورده بعدها به جاي «شرح بر شرح» به «حاشیه بر شرح» معروف شده است. وي این حاشیه را بنا به درخواست عدهاي از یاران به رشته تحریر درآورده و در آن سعی کرده است به تفسیر موارد مبهم و مورد شک بپردازد و در ضمن به افرادي که بر شارح ایراد داشته اند پاسخ گوید و بیشتر حواشی وي برگرفته از تحریرات و تقریرات شارح در هنگام تدریس میباشد.
آغاز: بسمله. تیمناً باسمائه الحسنی و تیقناً با ئه التی لا تحصی ... و بعد فقد التمس منی جماع من خلص اخوانی الاخیار ان اشرح کتاب لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار ...
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ المؤلف عن تألیف هذا الشرح فی سابع شهر جمادي الاولی سنه اربع و ثمانین و سبعمائه. تم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 265گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 293]
آغاز: برابر؛ انجام: بقولنا المیت لا یخاف منه
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ واقف: حاج سید محمد شوشتري، 128گ، مختلف السطر، اندازه: 14×22سم [ف: 4 - 378]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār = ḥāšīyat-u š.-il maṭāli‘ = ar-r.-ul jalālīya
حسینی، علی بن حسین، ق9 قمري
hoseynī, ‘alī ebn-e hoseyn ( - 15c)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
تاریخ تألیف: 849ق
حاشیهاي است بر «لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار» قطب الدین محمد رازي در شرح «مطالع الانوار» سراج الدین محمود ارموي (-689ق). مؤلف، عبارات سید شریف جرجانی در «حاشیة شمسیه» و در دیگر کتاب هایش را نقل و در موارد متعددي عبارات ایشان را رد نموده است.
آغاز: بسمله، ان احق کلام یتمسک المقرر لمنامنه فی مطالع النحریر و یتعلق المعیر کانه مقاطع لتعبیر ... قوله: الفیاض الوهاب اي الفیاض الذي بمعنی الکثیر السیال المتجاوز عن حد الوادي ...
[الذریعه 6/ 133]
خط: نسخ، کا: محمد یزدي، تا: چهارشنبه اواسط جمادي الثانی 1221ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 53گ
(1پ-53ر)، 11 سطر، اندازه: 5/10×5/15سم [ف: 16 - 283]
آغاز: برابر؛ انجام: الاخص مطلقا لما ذکر و لان الخاص تفید التمیز و التمیز انما یتحصل بعد الاشتراك
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 107گ (2پ-108)، 21 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 13 - 101]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
وابسته به: حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة شرح المطالع = الحاشیة علی شرح المطالع القطبیة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة شرح مطالع الانوار؛ مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل (1037-1127)
2- حاشیة حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5365/3
آغاز: بسمله. قال مولانا الامام الهمام الحبر الصمصام؛ انجام: الدلیل علی التفضیل فیلزم التکرار فتامل. بعون اﷲ و حسن توفیقه
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10-11؛ 14گ (73پ-86پ) [ف: 16 -273]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār =ḥāšīyat-u š.-il maṭāli‘
جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم، - 976 ؟ قمري
jorjānī, ab-ol-fath ebn-e maxdūm ( - 1569)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
تاریخ تألیف: 951ق؛ محل تألیف: قزوین (المعسکر الهمایون)
حاشیهاي است بر مسئله حکم بر مجهول مطلق به منظور و حل شبهه وارده در مبحث تصور و تصدیق از لوامع الاسرار و با نظر به حاشیه میر سید شریف بر آن، که در آن به رد حاشیه کمال الدین مسعود شیروانی و حاشیه میر صدرالدین دشتکی پرداخته است. برخی تاریخ تألیف را 10 ذیحجه 955 و محل تألیف را مشهد رضوي ذکر کرده اند.
آغاز: الحمد لمن احاط علمه بجمیع الاشیاء و لا یحیطون بشیء من علمه الا بماشاء و الصلاة علی حاسم ماد الشبهة ... قال الشارح الفاضل ... هذه شبهه الی آخره لا شبهة فی ان ظاهر الکلام یدل علی ان السؤال المذکور غیر متعلق بما تقدم
انجام: فتامل فیه و اذا تاملت ما بینته فی هذه المباحث من الافساد و الاصلاح فان وجدتها مستضیئ بشمس الاستیضاح فعلیک ان تقول اطفی المصباح فقد طلع الصباح ... فارجو منک ان تدعو فی حقی دعاء توقد المصباح ... و بیده ازم النجاح و الفلاح اتفق الفراغ من تحریره علی ید مؤلفه ... ابوالفتح بن مخدوم الحسینی فتح اﷲ علیه ابواب المعانی فی ... سنه احدي و خمسین و تسعمائه ببلد قزوین المعسکر الهمایون
[اعیان الشیعه چاپ بیروت 2/ 394؛ الذریعه 21؛ 120-121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن ابی الفتح حسینی، تا: شعبان 964ق، جا: اردبیل؛ تملک: محمد حسن بن کلب علی خلخالی؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ، 17گ، 22 سطر، اندازه: 3/ 13×18/5سم [ف: 1 - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلب علی بن پیر غیب کلبی، تا: 982ق؛ جلد: تیماج مشکی، 26گ (88پ-113ر)، اندازه: 12×21سم [ف: 3-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (172پ-176پ)، اندازه: 19×26سم [ف: 23- 840]
آغاز: برابر؛ انجام: لاتنا فی امکان اتصافها بالمجهولی المطلقه
در فهرست مؤلف ناشناس است و نام مؤلف با توجه به نسخ مشابه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی، 5گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 378]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
فخرالدین حسینی، محمد بن حسین، - 984 ؟ قمري
faxr-od-dīn-e hoseynī, mohammad ebn-e hoseyn ( -1577)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛
قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیهاي از فخرالدین محمد بن حسین حسینی است که تنها بر بخش دوم کتاب (تصدیقات) نگاشته است.
آغاز: الحمدﷲ الذي اظهر لوامع الاسرار من مطالع الانظار ... فیقول ... محمد بن حسن المشتهر بفخرالدین الحسینی ... ولما کان القسم الثانی من «لوامع الاسرار» محتویاً علی صلاحی الافکار ... اردت ان اعلق علیه ...
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی بن غلام حسین، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 31گ (22پ-52پ)، اندازه: 12×18سم [نسخهپژوهی: 3 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: قد یتقدم فی الخارج کما فی المعدولة
از اوایل مبحث محصورات از قضایا است؛ خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی، 32گ، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 379]
آغاز: برابر؛ انجام: فرعاً لثبوت المثبت له، والحق الاستلزام فلامسه، و تفصیل الکلام مذکور فی حواشی شرح التجرید
بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی ترمه سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 54گ (414-467)، 15 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 4 - 259]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār =ḥāšīyat-u š.-i maṭāli‘-il anwār
میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh ( - 1586)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر بحث قضایاي شرح مطالع قطب الدین رازي. در شناسایی این حاشیه برخی از فهرستنگاران دچار اشتباه شدهاند، از جمله در فهرست مرعشی (ج1، ص 51) «حاشی حاشی الشریف علی شرح المطالع» از باغنوي دانسته و با کتاب دیگر مؤلف یعنی حاشیه بر حاشیه سید شریف گرگانی بر لوامع الاسرار خلط شده است. در ج2، ص 283 فهرست همان کتابخانه هم نسخه ش 688 که همین کتاب است به اشتباه «حاشی مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار» از مولی عماد معرفی شده است. در فهرست مدرسه فیضیه (ج 2، ص 124-125) به استناد یادداشت ابتداي آن نسخه تألیف کتاب را به ملا جلال دوانی نسبت دادهاند و در فهرست مدرسه سپهسالار (ج4، ص 259) هم مؤلف را نشناختهاند.
آغاز: بسمله، قوله اي المجهولات التصدیقی فسر التصدیقات بالمجهولات التصدیقی اما لان التص (کذا) لما کان قسما للعلم المفسر بالصور الحاصل کان اکتساب التصدیق فی قو اکتساب الصور الحاصل و هذا موهم لتحصیل الحاصل الخ فالمجهولات التصدیقی عبار عن التصدیقات الغیر الحاصل
انجام: لا یخفی ان السالب التی ادعی لزومها للموجب المطلق هی المطلق ایضا فیصدق مع اللزوم و الاتفاق ... التی کانت ماد اجتماع الجزئی اللزومی و الاتفاقی فیکون منافیا للموجب الکلی المطلقة.
]کشف الظنون 17/216]
آغاز: بسمله، و به استعین فی التمتیم. لما کان الجمیع الخ فان قلت سیعترف العلام بان الجمیل ههنا محمود به کما هو المتبادر الی الفهم؛ انجام: فیلزم انهما لایوجد ان اصلا بدون المطابقه (الی هنا ما صنعه العلامة).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: مصطفی بن عبدالعظیم حسینی تفرشی، محمد بن حسن؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی سیر، 146گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 177]
آغاز: برابر؛ انجام: نظراً الی الواجب لانه علیه المستقیم فعلامة اللزوم بین الواجب - تعالی - و معلوله الاول
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: محمد باقر واعظ یزدي با تاریخ 1032ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 21گ (1-21)، 21-27 سطر (9×14)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 31 - 77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 10؛ محشی با جمله دعایی «منه مد ظله العالی»، مصحح؛ تملک: مظفر بن حکیم در ذیحجه 1058، رشیدالدین محمد بن حسن با رقم «خاك ره آل محمد رشید»؛ واقف: آی اللهی شیرازي،اسفند 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 85گ، 18 سطر، اندازه: 5/9×6/17سم [ف: 24 - 168]
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین احمد بن قاضی شیخ علی البدقانی، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با عنوان «منه»؛ 20گ (1ر-20پ)، اندازه: 12×18سم [نسخهپژوهی: 3 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا لم تعتبر فی اللزوم ان یکون اللزوم و اللازم متحققین فی الواقع.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به لفظ «منه»؛ واقف: مؤسسه باقیات الصالحات، دي 1379؛ کاغذ: نخودي، 40گ، 23 سطر، اندازه: 13×1/58سم [ف: 24 - 168]
آغاز: برابر؛ انجام: ثانیها فی محققة فی الزمان داخلا.
نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ با یک سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی ترمه سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 35گ (379پ-413ر)، 15 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 4 - 259]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی 1015ق؛ جلد: تیماج آبی، 90ص (259-348)، 21 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 26 - 69]
تصدیقات است؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد حسینی، تا: رمضان 1037ق؛ مقابله شده در 28 شوال 1135؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 18 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن محمد ابراهیم رضوي؛ جلد: میشن مشکی، 95ص (189-283)، 17 سطر، اندازه: 5/12×20سم [ف: 3/24 - 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، تا: آخر رجب 1054ق، جلد: تیماج مشکی، 59گ (190پ-248ر)، 17 سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: 1 - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن علی کشمیري، تا: دهه اول صفر 1058ق؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ جلد: تیماج حنایی، 35گ (81پ-115ر)، 20-23 سطر (7/5×14)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 20 - 84]
آغاز و انجام: برابر
تصدیقات؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: صفی (صفر) حسین یا حسنی طالقانی، تا: 1099 یا 1066ق؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 51گ، 16سطر (8×13/5)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 2 - 360]
کا: محمد جعفر بن رستم طالقانی، تا: با تاریخ 1072ق [ف: 28]
بیکا، تا: 20 شعبان 1077ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 930]
آغاز: بسمله، کل مفهوم اذا نسب الی مفهوم آخر الابدان؛ انجام: لکن هذا آخر ما قصدنا ایراده فی تحقیق مباحث النسب، الحمد ﷲ اولا و آخرا و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد.
تذکر: آغاز و انجام نسخه حاکی از انتساب نسخه به حنفی تبریزي است نه میرزا جان باغنوي!؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج مشکیئی، 118گ، 18 سطر (5×13)، اندازه: 11×19/5سم [ف: 7 - 98]
آغاز: بسمله. [قوله] متنا ولاً للانعام الخ. اراد بتناول الجمیل للانعام و غیره تعقله بهما و قوعه بازائهما لاأنه یحمل علیهما و یوافقه التقیید المذکور بعده؛ انجام: هذا آخر ما تیسر لنا بتوفیق اﷲ تعالی من تحشید الحاشیه بذکر ما فیها و ما علیها و توجیهها بقدر الامکان مع عدم الخلو عن السهو و النسیان فانهما مما جبل علیه الانسان و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه و ازواجه و سلم تسلیماً کثیراً کثیرا تم
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 95گ، 21 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 1546]
خط: نستعلیق،کا: محمد علی التونی، تا: چهارشنبه 29 جمادي الثانی 1118ق؛ 181گ، 16 سطر، اندازه: 5/9×5/18سم [مؤید: 2 - 255]
آغاز: الی البیاض و ذلک لعدم مساعده الزمان؛ انجام: الکلی بنسبه الی الجزئیات واحده فلا تبع به
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 23 سطر (7×15)، اندازه: 12×19سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: برابر
مبحث تصدیقات؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 61ص (57-117)، 16 سطر (6×14)، اندازه: 13×5/19سم [ف: 5 - 1814]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مراد، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 108گ (1پ- 108پ)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 1 - 149]
آغاز و انجام: برابر
از ابتداي مبحث تصدیقات تا تلازم و تعاند شرطیات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی مشهدي، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج سبز، 54گ (19پ-72)، اندازه: 9/5×19/5سم [ف: 12 - 499]
آغاز: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 40گ (84-123)، 24سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 3-124]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به عنوان حاشیه مطالع الانظار آمده که به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت و نام مؤلف ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن ابو ثابت تنکابنی، بیتا؛ محشی با نشانی «منه»؛ مهر: «عبده ابوالحسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 58گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 283]
آغاز: قال الشیخ فیلزم اما تقوم الشیء الخ قیل لایخفی ان تقوم الشیء بالنقیضین واشتراط الحکم بالنقیضین امر لازم ضروري؛ انجام: سواء ذکر الشیء بتعیت الضمیر اوفصلا ففی ماذکر س ره ترکا لما یغنیه ومعوضا لما لایغنیه قلنا لیس
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی و قهوه اي، 15گ، 42 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 758]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
حنفی تبریزي، شمس الدین محمد، ق10 قمري
hanafī tabrīzī, šams-od-dīn mohammad ( - 16c)
وابسته به: حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة شرح المطالع = الحاشیة علی شرح المطالع القطبیة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیه بر حاشیه میر سید شریف گرگانی است بر شرح مطالع رازي و گویا از ملا شمس الدین محمد حنفی است. این حاشیه بر مبحث نسبت حاشیه گرگانی نوشته شده است.
آغاز: قوله کل مفهوم اذا نسب الی مفهوم آخر لابد ان یقید المفهوم هاهنا بما لایتناول المفهومات التصدیقیة ...
[الاوقاف العام موصل 2: 240؛ چلبی 2: 453؛ الذریعه 6: 73]
آغاز: بسمله. متیمنا بلطفه العمیم و معتصما باسمه الکریم قوله معطوفا لایبعد بعدا تا ما ان یکون الجزئی معطوفا علی المضاف لاعلی المضاف الیه؛ انجام: فی الموعد الذي اشار الیه قدس سره العزیز (تم ... علی ید العبد کلب فی العشر الاول من المحرم سن ست و ثمانین و تسعمائه اللهم بارك علیه).
کا: کلب علی، تا: دهه اول محرم 986ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 50گ (186-235)، 17 سطر (11/5×17)، اندازه: 11×19سم [ف: 11 - 2442]
آغاز: برابر؛ انجام: فاستلزامه صدق احدهما مع نقیض الاخر نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: سید محمد تقی بن محمد صادق موسوي، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 10]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا اخرما قصدنا ایراده فی تحقیق مباحث النسب و الحمد ﷲ
فقط بر مبحث نسبتهاي چهارگانه؛ خط: نستعلیق، کا: خلیل بن غازي قزوینی، تا: جمعه 4 رجب 1024ق؛ محشی با نشان «منه، فتح ره»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 134ص (2-135)، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 4 - 261]
آغاز: برابر؛ انجام: کذا ذکره قدس سره فی حواشیه للرسالة الشمسیة و لایخفی علیک انه تکلف بعید. (هی المبانیة الکلیة) قد بین فیما سبق ان صدق کل واحد من المفهومین علی شیء بدون صدق ا خر علیه معتبر فی المبانی الکلی ... لان اللاممکن العالم لما کان اخص مطلقاً من الانسان و مفهومه کان اخص من الممکن
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی با نشان «ف»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 26 گ، 27 سطر (8/5×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 2189]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
شریف استرآبادي، علی بن علی، ق10 قمري
šarīf-e estarābādī, ‘alī ebn-e ‘alī ( - 16c)
وابسته به: حاشیة لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = حاشیة شرح المطالع = الحاشیة علی شرح المطالع القطبیة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
نویسنده میگوید چون کتاب شرح مطالع در زمان او مورد توجه بوده بر آن شدم که تعلیقات خود را بر این کتاب جمع کنم تا شاید گرهگشاي اهل فن شود لذا دست به فراهم آوردن این تعلیقات زدم. شرح مطالع چون از طرف بزرگان دیگري چون میر سید شریف جرجانی نیز حاشیه شده است در اینجا میر عماد به حاشیه او توجه دارد و گاهگاه از او نام میبرد. این نسخه حاوي مباحث اول کتاب شرح مطالع است و توضیحات نویسنده نیز بیشتر تشریحی است تا انتقادي.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 136/1
آغاز: بسمله و به نستعین مستعینا من الفیاض الکریم معتصما بالوهاب العلیم؛ انجام: فتشتغل باتمام ما بقی مما هو المقصوده بالاتمام بتوفیق الملک العلام فله العزه و السلام و الاکرام..
خط: نستعلیق، کا: ابو محمد جیلانی، تا: رمضان 1045ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 52ص (1-52)، 19 سطر (5/6×5/12)، اندازه: 13×20سم [ف: 7 - 118]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
طبیب، درویش علی، ق10 قمري
tabīb, darvīš ‘alī ( - 16c)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
نام مؤلف، محل تردید است. حاشیه مختصري است بر لوامع الاسرار، در مبحث الفاظ. درباره نام مؤلف، حکم چنان است که در نسخه شماره 3 /12245 کتابخانه آیت اﷲ مرعشی بوده؛ یعنی نام مؤلف که ما عنوان کردهایم، در حاشیه نسخه، به عنوان کاتب نسخه، یاد شده؛ لکن به لحاظ کیفیت کتابت نسخه، چنین برمی آید که کاتب، مؤلف نیز بوده باشد. شرح حال مؤلف، گویا در مجالس النفائس به عنوان طبیب و شاعر آمده است.
[الذریع 9/ 323؛ لوامع الاسرار، چاپ ترکیه 42، سطر25]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12245/5
آغاز: قوله فلأن کل اسم [یصح] ان یخبرعنه و کان لا یخبر عنه فیلزم الکذب، و یمکن ایضاً کذبه بالتناقض بأن تقول اذا کان المخبر عنه فی قولنا الفعل لا یخیر عنه الاسم فقد اخبر عنه بعدم الاخبار عنه و قد کان لا یخبر عنه فیلزم التناقض. قوله فبعض الفعل یخبر عنه فیلزم؛ انجام: و اما قطع النظر عن ذلک الترتیب، یجوز ان یکون مدلولاً ایضاً و کذا قوله اعنی الامور الخارجی یدل علی ... مدلول و لیس بدال ف نه یکون دالاً اذقطع عن هذا کمالا یخفی
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ به صورت مسوده و داراي قلم گیري و بازنگاري میباشد؛ محشی؛ 8گ (85-92)،
26 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 31 - 81]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār = ḥāšīyat-u š.-il maṭāli‘
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
تاریخ تألیف: شب جمعه 2 رجب 1076ق
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر «شرح مطالع ا نوار» قطب الدین رازي. وي در این اثر بر شارح و دیگر شارحان اشکالات زیادي وارد کرده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي شرح صدورنا بلوامع نور الایمان بجلال ذاته الطالع من مطالع العرفان بکمال صفاته ... اما بعد فیقول ... ان شرح المطالع ... کتاب لایشق غباره ... قال الشارح و اذ قد توقف بیان حاجة، أقول المراد به توقف بیان الحاج بجمیع مقدماته علی ذلک ...
انجام: و تضمحل بما أفدناه فی هذه الحواشی و رفعنا فیها من الغواشی، و لیکن هذا آخر ما افدناه فی تنقیح هذا الکتاب و تهذیبه حامدین ﷲ تعالی و مصلین علی رسوله و آله الطیبین الطاهرین.
[الذریعه 6/ 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 140گ (42ر-181پ)، اندازه: 5/14×20سم [ف: 14 - 192]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3/ 370
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ اجازهاي که ملا محمد طاهر قمی شیرازي به تاریخ رمضان 1080 براي محمد علم الهدي فرزند ملا محسن فیض کاشانی نوشته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 270گ، 19 سطر، اندازه: 12×5/24سم [ف: 4 - 199]
خط: نسخ، کا: محمد سمیع بن معین الدین محمد کهپایی، تا: 22 شوال 1097ق، جا: یزد؛ محشی با نشان «منه دام ظله العالی»؛ واقف: صغري دختر میرزا محمد علی، رجب 1182؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 269گ، 19 سطر (6×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 438]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 23
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 439]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ قطع: وزیري [نشریه: 4 - 439]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ تملک: محمد بن صدرالدین شیرازي؛ 126گ، اندازه: 12/5×19/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
آغاز: بان یق المراد بالاعتقاد و هو التعظیم الباطنی و المدعی انه یدل علی الانصاف فلا یتوجه الوجه الاول بل الثانی ایضا کما لا یخفی علی المتأمل؛ انجام: و قد عرفت ان السلب ما لم یعتبر معه الثبوت لا یتصوران یتعلق به السلب و ان جعل بمعنی.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به لفظ «منه دام ظله العالی و ادام اﷲ بقائه»؛ کاغذ: نخودي، 41گ، 18 سطر، اندازه: 1/52×20سم [ف: 5 - 38]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11، معاصر حیات محشی؛ با گواهی استکتاب محمد مهدي بن محمد نصیر اصفهانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 339گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 2/24 - 132]
آغاز: بسمله اعلم انه قد استدل فی شرح المطالع فی بحث اللازم علی ان اللازم ینقسم؛ انجام: و انما یسلم فیما اتحد جه عقد الوضع و الحمل فلیتأمل فیه فرغ من تسویده میرزا محمد الشروانی عفی اﷲ تعالی عنه.
گویا بخشی از این کتاب یا کتاب دیگري باشد. نیاز به بررسی بیشتري دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمدرضا، تا: 18 شعبان 1100ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 7ص (18-24)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 32 - 216]
آغاز: بسمله، قال الشارح الحمدﷲ فیاض ذوارف العوارف؛ انجام: قوله الا ان یتکلف و یقال مفهوم المفید المذکور.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: احمد شریعت عقدایی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 227گ، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11×19سم [ف: 4 - 1161]
آغاز: بسمله، حمد له فیقول الراجی للکرم الربانی میرزا محمد بن الحسن الشیروانی ... الحمدﷲ فیاض ذوارف العوارف اه قد نقل عن الش انه لما قیل علیه ان الفیاض صیغ مبالغ مأخوذ من فاض؛ انجام: انه قانون مفید کان المنطق متحققا و اما تصور القانون المفید فلا یستلزم تحققه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: عبدالباقی آی اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج ماشی، 140گ، 22 سطر، اندازه: 4/12×8/18سم [ف: 24 - 156]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ محشی با حاشیه «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 204گ، 20 سطر (6×19)، اندازه: 12×25سم [ف: 16 - 392]
خط: نسخ، کا: محمد بن ولی اﷲ موسوي، تا: 6 ذیقعده 1107ق؛ مصحح، مقابله را محمد تقی بن محمد صادق موسوي به تاریخ اواخر صفر 1108 به پایان برده با مهر «عبده محمد تقی الموسوي» (بیضی)؛ تاریخ وقف: رمضان 1119؛ جلد: تیماج قرمز، 238گ، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 24 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «عبده محمد مهدي بن محمد تقی» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 309گ، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [ف مخ: 2 - 716]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان اراد به انه احتاجت الیه فی نفس الأمر ففیه ان المراد بالاحتیاج ...
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 51گ (50پ- 100پ)، اندازه: 13×18سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 92]
خط: نسخ خوش، کا: محمد باقر اردبیلی، بیتا؛ اندازه: 7×19سم [میراث شهاب: س9ش2 - 36]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
ملا شمسا، شمس الدین محمد، 1016 - 1098 ؟ قمري
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694 -766)
حاشیهاي است ناظر به حاشیه میر و بیشتر به حاشیه دوانی است.
آغاز: بسمله و به نستمد الحمد ﷲ الذي جعل الاذهان مطالع لشموس البراهین و خیر سموات النفوس ...
انجام: یزاحم بعض الیقین دون بعض فلا یرد ان الاول ینال مزاحمه الوهم مع الحدس.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: اسداﷲ؛ واقف: حاج محمد علیا بن آقا محمد رضا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 122گ، 24 سطر (5×17)، اندازه: 9×22سم [ف: 16 - 425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو محمد جیلانی، تا: رمضان 1045ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 176ص (55-230)، 19 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 7 - 118]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
محقق خوانساري، حسین بن محمد،1016-1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 -1688)
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیهاي است بر بحث لازم از «شرح مطالع الانوار» قطب الدین رازي.
آغاز: اعلم انه قداستدل فی شرح المطالع فی بحث اللازم علی ان
اللازم ینقسم الی ما هو بوسط و ماهو بغیر وسط.
انجام: و هذا لاینا فی أن یجدالعقل اللزوم بین الشیء و ذاتیه بلاوسط و ان لم یکن ذلک اللزوم باعتبار الذاتی فتثبت و لاتتخبط.
شرح و حواشی:
1- الرسالة اللزومیة؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033-1098)
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوي شاگرد آقا حسین خوانساري، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 1گ (192ر)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 343]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1356/61
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (223ر-224پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 581]
خط: نستعلیق، کا: فوارس بن ابو المکارم دماوندي، تا: 1093ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه مد ظله»؛ 3ص (367-369) [ف: 5 - 134]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1358/15
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی نقی، تا: 1114ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ واقف: رضا نائینی، 1311؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 2گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×24سم [رایانه]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1367/15
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 209]
نسخه اصل: کتابخانه وزیري - یزد 3562؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد صادق الموتی، تا: 11 شعبان 1127ق؛ مصحح، با علامت بلاغی در خدمت مؤلف؛ 7ص (269-275) [عکسی ف: 4 - 219]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
حامد
hamed
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
حاشیه بر شرح مطالع است حاوي شرح مفصلی بر نکات مشکل شرح مطالع میباشد و از اول شرح مطالع تا اواخر باب موصل تصوري آن حاشیه شده است یعنی پس از رفع مشکلات مقدمه باب کلیات خمس در آن شرح داده شده است و سپس باب تعاریف مفصل میآید. البته آنچه در اینجا باید گفت مطالب مندرج در این نسخه است که اغلب آن حاشیه توضیحی است نه حاشیه انتقادي.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 84
آغاز: بسمله، الفیاض الوهاب هذه العباره یحتمل معنییین احد هما ان؛ انجام: و عن التالیه بقوله و حکم الشیخ الخ و الحمد ﷲ علی الاتمام و الصلوةه و السلام علی محمد خیر الانام و اله الطاهرین الکرام ...
خط: نستعلیق، کا: میر باقر بن حیدر حسینی، تا: 1072ق؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 80گ، 20 سطر (5×13/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 7 - 80]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
غیر همانند:
آغاز: قال وحید زمانه تغمده اﷲ بغفرانه الحمدﷲ فیاض ذوارف العوارف؛ انجام: اذا کان افراده محسوسه و اﷲ الموفق للصواب ... و الحساب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رجب 902ق، جا: سمرقند مدرسه الغ بیگ؛ مصحح، محشی با امضاي «منه» و سایر حواشی، با اشعاري از نصیرخانه خراب، حکیم رکنا؛ تملک: حسین الحسینی، یادداشت تملک بدون نام به تاریخ 1247 در اصفهان با مهر «یا محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج جگري، 164گ، 23 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 32 - 324]
آغاز: قال السید المحقق و النحریر المدقق وحید زمانه من وحد بالضم و حاد و وحد اي تعالی فهو وحید؛ انجام: اذا کان المعتبر مطلق اللزوم هذا الذي ذکرناه فی هذه المشق نبذ من جمل تدقیقانی فی مقدمات شرح المطالع و حاشیته ...
حاشیه مختصري است با عنوان «قوله، قوله» بر شرح قطب الدین رازي بر «مطالع الانوار» سراج الدین ارموي (-682ق) با اشکالاتی
بر میر سید شریف گرگانی در حاشیه بر همین شرح. این حاشیه روز شنبه 14 ربیع الاول 871 در قصبه لنکر کنان به پایان رسیده است؛ خط: نستعلیق، کا: هدای اﷲ بن علی الطبیب، تا: سلخ ذیحجه 934ق؛ تملک: امین الدین حسین بن جمال الدین محمد حسینی شربینی، میرزا سید علی، محمد مؤمن بن علی الحسینی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 145گ، 18 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 9 - 311]
خط: نستعلیق، کا: عنای اﷲ بن شرف الدین علی زکی کهپایی، تا: پایان صفر 986ق؛ آن را «الحاشیة الظهری» نامیده است؛ محشی؛ کاغذ: بیشتر زرد با رنگ هاي دیگر [نشریه: 11 - 894]
آغاز: بسمله، قوله فیاض ذوارف العوارف اضافة الذوارف ... اي العوارف الذوارف قوله الفیاض الوهاب ظاهره الجزم بان الفیاض هیهنا بمعنی الوهاب استعار او مجازا مرسلا؛ انجام: و لم یکتف بالثانی و الرابع لقصورهما عن افادة المدح لعموم المنعم.
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر مقدمه «لوامع الاسرار» قطب الدین محمد رازي؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن حافظ علی طالقانی، تا: یکشنبه 2 رمضان 1053ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 5 - 412]
در آن از شرح الرسالة شارح و حاشیة شرح الرسالة یاد شده است. نسخه روي هم چند حاشیه است و گویا همه باید از یکی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «فتح»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 85گ، 23سطر (8×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 17 - 199]
آغاز: قوله اما مطلقا و اما علی القول اه الاحوال اللاحقة للموضوع بواسط امراعم عرضی احوال و اعراض؛ انجام: و لان الخاص یفید التمیز و التمیز انما یتحصل بهذا الاشتراك و لنکتف بهذا القدر من الکلام و العلم عند من هو للغیب علام قد تم ذلک التألیف بعون اﷲ و حسن توفیقه.
در صفحه قبل با خط مغایر آمده است حاشیه شرح مطالع؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج عنابی، 18 - 25 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 2-480]
آغاز: قوله قدس سره الشریف الفیاض الوهاب، قد نقل ههنا حاشیة عنه
کا: محمد مؤمن، تا: 11 [تراثنا: س5ش3 - 98]
آغاز: بسملة، قال الشارح: کل مفهوم اذا نسب الی مفهومات التصوییه الغیر الصالح للصدق و الحمل؛ انجام: فاذا لم یصدق علی تقدیر صدق الموجبة المرکور لصدق الموجبة الجزئی اللتی کانت مادة اجماع جزئی الملزومی و الانفاقیة فیکون منافیاً للموجبة الکلیة المطلقة ...
حاشیهاي است با عناوین «قال الشارح، قوله» بر لوامع الاسرار، نام محشی را منابع نیافتیم، لیکن نسخهاي از آن در فهرست چهار کتابخانه مشهد گزارش گردیده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع قهوه اي، 42گ (157پ-198ر)، 19 سطر (5×11)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 36 - 598]
آغاز: نور قلوبنا اي زین نفوسنا الناطقة المجردة الغیر الحالة
بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج مشکی، قطع: خشتی [نشریه: 3-404]
این حاشیه توضیحی است و در آن رد و ایراد کمتر شده و حواشی رازي را نیز در آن گنجانیده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج عنابی، 9گ (190پ-198پ)، اندازه: 15×20سم [ف: 258]
آغاز: بسمله قول المصنف اللهم انا نحمدك اثر النداء طلبا لاقباله تعالی و عنایته و خصوصیته هذه الکلم الشایع فی مقام التضرع و الابتهال ... الشارح رحمه اﷲ الحمد هو الوصف بالجمیل علی مصدر التعظیم والتبجیل، اعلم ان کلا من الحمد والوصف مصدر المعلوم حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله - قوله» بر لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار قطب الدین رازي؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 36گ (1-36)، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1546]
آغاز: لقوله أي کل قدرة مستغرقه فی قدرته المتعلقة بجمیع المقدورات از «قوله اعلم ان السعاد العظمی و المرتب العلیا للنفس الناطقة» تا «قوله فبطل ما قیل و القائل هو ... کما عرفت من قوله هذا علی قاعد القوم»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 80گ، 28 سطر، اندازه: 9×19سم [ف: 3 - 1546]
آغاز: بسمله قول الشارح ... ان التصور و التصدیق ... الی العلم و الجهل الخ قال السید الشریف؛ انجام: الواجب الوجود لم تکن اتت حتی نقیم البرهان علی فساد ذلک تدیر تعرف الفرق بین بین ما ذکرنا جواب ان شاء اﷲ فانه دقیق
حاشیه کوتاهی است بر بخشی از لوامع الاسرار و حاشیه جرجانی بر آن بخش. این حاشیه را مؤلف بنا به تقاضاي سید علی طباطبایی در روز جمعه 22 صفر 1299 نگاشته است. در نسخه حاضر که گویا به خط همین سید علی است بعد از اتمام حاشیه چند سطري از سید علی در ایراد بر برخی نظریات محشی درج شده است؛ خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، قهوه اي عطف تیماج
مشکی، 4گ، 19 سطر، اندازه: 15×33سم [ف: 1 - 166]
آغاز: و اما فی الثالث فلان جهل الکلام؛ انجام: لضروري المنطق و غیره من المعلوم
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: حنایی سمرقندي، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري مشکی عطف تیماج عنابی، 147گ، 18سطر (7×12)، اندازه: 13×16/5سم [ف: 4 - 1254]
آغاز: بسمله. و علیک الاعتماد قال وحید زمانه: قد یتوهم ان التعریف الحاصل من مثل هذه الاضافات یستلزم الدور؛ انجام: ولعل اﷲ یحدث بعد التأمل والحمدﷲ اولاً و آخرا این حاشیه بر دیباچه آن شرح است و ناشناس میباشد؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (44پ- 49ر)، 29 سطر، اندازه: 5/10×19سم [ف: 4 - 262]
ḥāšīyat-u lawāmi‘-il asrār fī š.-i maṭāli‘-il anwār
وابسته به: لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار = شرح مطالع؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8113
آغاز: بشواهد عقلیه و دلایل نقلیة مقرر است که هیچ مدحت و ثنا و طاعت و دعا مقبول و بعز اجابت موصول نیست مگر آن که مقارن نیاز کامل و تضرع تام باشد؛ انجام: و درین کلام دلیلی نیست که از آنجا دانسته شود که تقدیم فصل بر جنس، حدتام را ناقص نمیگرداند ... و این منافی آن نیست که حدتام مخصوص دلیلی دیگر باشد. و اقتصار کردیم برین مقدار از کلام در قسم تصورات وختم کردیم آن را به حمد مفیض خیرات وکمالات، مفسر مطالب مرادات واستعانت میکنیم به لطف توفیقش دراتمام قسم تصدیقات. قدتم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج حنایی، 122گ، 27 سطر (9/5×16)، اندازه: 18×27سم [ف: 4 - 262]
hāšīye-ye lavāyeh-e jāmī
وابسته به: لوایح؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
مؤلف: عماد. چنان که در دیباچه گفته: «آورده خزف ریزه عماد از خامی ** در سلک جواهر نفیس جامی» و نیز آورده که به دستور امیر امین عالی شان به این تالیف پرداخته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9637/3
آغاز: اي از تو عیان لوائح نور قدم ** یک لایحه زان لوائح آمد عالم؛ انجام: توجه بعالم مشاهده فی الجمله اشارتی در وصول بمحبوب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 24 رمضان 908ق، جا: خداشاه جوین؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، مختلف السطر، اندازه: 12×18سم [ف: 11 - 304]
hāšīye-mānand bar sarf-e mīr va porseš va pāsox-e tollāb
وابسته به: صرف میر؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816ق)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5683/3
آغاز: بسمله. بیان. س. اگر گویند که چرا مصنف بدان گفت، بخوان نگفت؟ ج. زیرا که قصد مصنف بدانستن است نه بخواندن؛ انجام: و سایرته، و خرج زید و استخرجته.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه محرم 1247ق؛ کاغذ: گوناگون، 24گ (77پ-101ر)، اندازه: 18×1/23سم [ف: 8-456]
ḥāšīyat-ul mabāḥiṯ-il mašriqīyya wa š.-il hidāya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 616/4- طباطبائي
حاشیههایی است (با قلم بسیار ریزتر از نسخه) به فارسی و عربی بر چند کتاب فلسفی و منطقی: شرح تجرید، شرح هدایه میبدي و مباحث مشرقیه و غیره؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 2گ (6ر-7ر)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 22 - 326]
ḥāšīyat-u mabaḥiṯ-in nisba
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 244/3
گویا از شرح مطالع؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 933]
ḥāšīyat-u mabādi-l ’aḥkām
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
احتمالاً حاشیهاي بر «مبادي الوصول» علام حلی است، ولی براي شیروانی حاشیهاي بر این کتاب در منابع ذکر نشده است.
کرمانشاه؛ فیمهدوي (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره/2
بیکا، بیتا [تراثنا: س2ش4 - 58]
ḥāšīyat-u mabādi-l wuṣūl ilā ‘ilm-il usūl
وابسته به: مبادي الوصول الی علم الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
تاریخ تألیف: 1242ق
حاشیه استدلالی متوسطی است با عنوان» قوله، قوله» بر کتاب «مبادي الوصول الی علم الاصول» علامه حلی، این حاشیه را مؤلف در سن پانزده سالگی هنگامی که کتاب را میخوانده نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 616/1
آغاز: و التحمید اقتداءاً بحدیث خیر الانام کل امر ذي بال لم یبدأ فیه ببسم اﷲ فهو أقطع و أجزم؛ انجام: هذا آخر ما علقناه علی المبادي و الملتمس ممن اطلع علی خلل واضح و زلل فاضح أن یبدل بالحسن السیئ ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1242ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قرمز، 302گ (1ر-302ر)، اندازه: 1/50×15/5سم [ف: 2 - 214]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-il buḥrān
گویا حاشیه بر قانون ابن سینا است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6/ 79
بیکا، تا: سهشنبه 13 شوال 1227ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 9ص (91-99)، 25-21 سطر (9×15)، اندازه: 16×25سم [سنا: ف: 1 - 41]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-it taṣawwur wa-t taṣdīq
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 11 /288
حاشیه ناظر به سید شریف بر شرح شمسیه آن هم به نام «الرسالة الحنفیة الحنفیة» در پایان و مورخ 977؛ بیکا، تا: 977ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 411]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-i taqdīm-il musnad ilay-h min-al muṭawwal
حفید تفتازانی، احمد بن یحیی، - 916 ؟ قمري
hafīd-e taftāzānī, ahmad ebn-e yahyā ( - 1511)
وابسته به: حاشیة المطول = حاشیة شرح تلخیص المفتاح؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816ق)
حاشیهاي است به صورت «قوله، اقول» بر مبحث تقدیم المسند الیه از حاشیه میرسید شریف جرجانی بر «المطول فی شرح تلخیص المفتاح» تفتازانی. محشی گفتههاي جرجانی در این باره را از کتاب هاي مختلفش آورده و نقد مینماید. از شرح علامه به خط کمال الدین حسین فارسی که نزد شارح خوانده شده و تصحیح شده است و از عضد ایجی و تفتازانی یاد گردیده است.
آغاز: باسمه الاعظم قوله اراد بالخبر الفعلی ههنا الفعل المنفی اعنی عدم القول اقول حاصل اعتراض السید قدس سره اخر الکلام بعد تاویل الفعل ...
انجام: یلزم ان لا یکون غیر المتکلم فاعلا بالنظر الیه لکن الکلام فی افاد التقدیم للاختصاص هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذا المقام المشتبه علی کثیر من الاقوام
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10، جا: هرات؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 4گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 25 - 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: علیمردان خان تیموري (نصرت الملک)؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (6×19)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 189]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 3/3
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1776]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهد پور، مرداد 1362؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 3گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 25 - 85]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیقعده 1277ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 14گ (171-184)، 13 سطر (8×1/55)، اندازه: 11×5/17سم [ف: 11 - 2204]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه انجام نسخه کامل شد؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مشکی،3گ (113پ-115پ)، اندازه: 14×19سم [ف: 21 - 222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8ص (61-68)، 19 سطر، اندازه: 11/5×1/57سم [ف: 32 - 222]
آغاز: مطلوب الفاعل بالاقدام أي من جه الانتساب الی الفاعل غرضاً ومن حیث ان صدور الفعل لاجله أي من جه الانتساب ... قوله قدس سره فی الحاشیة فان کان کذلک الامر مدخل فی اقدام الفاعل سمی غرضاً؛ انجام: لشخص بعینه قیل یجوز ان یکون قوله بعینه حالاً عن ضمیر المستترفی نام مؤلف در فهرست شیخ الاسلام امده است که مراد حفید تفتازانی است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با حواشی «منه رحمه»؛ 9گ، 22 سطر [ف: 3 - 1547]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: عبدالجلیل بن عبدالغفار بن نذیر المعانی، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 27-29 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 32 - 264]
آغاز و انجام: برابر؛ قال رحمه اﷲ هذه رسال فی جواب الاسئل التی ذکرها الفاضل القوشجی فی مسئل ما انا رایت احدا. و الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوةعلی محمد و آله.
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه بدست آمد؛ بیکا، بیتا؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (6ر-7پ)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15سم [ف: 7 - 2664]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-i taqdīm-il musnad ilay-h min-al muṭawwal
عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951 ؟ قمري
‘esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیه مختصري است با عناوین «قال، قال» بر بحث تقدیم مسندالیه کتاب «مطول» تفتازانی. در آن نظریات صاحب مفتاح و شارح آن و حاشیه سید میر شریف بررسی میشود.
آغاز: سبحانک اللهم لا اله الا انت قدم الینا ما هو ا هم انت المقدم و أنت المؤخر و أظهر لنا الطریق ا قوم و قدر لنا المقصود الأعظم
انجام: و قد نقل عن الشیخ ان الاثبات للخبر علی طبق الانتفاء عن المسند الیه و اﷲ أعلم بالصواب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: دهه دوم شوال 966ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 9گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 25 - 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه اول قرن 11؛ مصحح؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهد پور، مرداد 1362؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 6گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 25 - 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مشکی، 6گ (115پ-120پ)، اندازه: 14×19سم [ف: 21 - 222]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-i tamām-il muštarak
جندي، احمد بن محمد، ق9 قمري
Jondī, ahmad ebn-e mohammad ( - 15c)
حاشیه کوتاهی است بر رسالهاي در بحث تمام مشترك، از مباحث علم منطق که گویا به مبحث «تمام مشترك» شرح شمسیه تعلق دارد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14408/14
آغاز: قوله: و هذا اعتراض مما لا مدفع له یخفی علیک ان دفع الاعتراض؛ انجام: راجع عل وجه ا خصری و فیه تآمل و اﷲ أعلم بالصواب
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 4گ (141-144)، 17 سطر، اندازه: 8×12سم [ف: 36 - 361]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-i tamām-il muštarak-i š.-iš šamsīya
صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 -
آغاز: بسمله، حمدله قوله اي ما یجب ان یعلم فی کتب المنطق فان قلت ان اراد بالوجوب العقلی؛ انجام: ما هو الموضوع بالذات بل بین ان الحکم علیه فی عمومه تاره و فی خصوصه تازه تمت الکتاب.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ ضمیمه نسخه ش 17145؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
نسخه اصل: بادلیان 20 Ind. inst. Arahb M. S.؛ خط: نستعلیق، کا: میر علی نقی بن نورالدین محمد گیلانی، تا: ربیع الثانی 1085ق؛ 23 سطر چلیپایی [فیلم ها ف: 1 - 561]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-i tawaqquf-iš šurū‘ fi-l ‘ilm ‘ala-š šurū‘ fi-l muqaddama
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 13/ 288
بنام «الرسال الحنیف الحنفی» گویا مربوط به شرح شمسیه یا مطالع؛ بیکا، تا: 977ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 411]
Hoseynī, nezām-od-dīn mohammad ( - 16c)
حسینی، نظام الدین محمد، ق10 قمري
c)16 n mohammad ( -1nezam-od-d ,1Hoseyn
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538) حاشیه توضیحی است بر مبحث حمد و شکر، از تفسیر الکشاف و بیان فرق میان لفظ حمد و شکر، از حیث لغت و کاربرد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14373/8
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین العاجز عن معرف کیهه عقول العالمین القاصر عن ادا حمد ألسی الحامدین؛ انجام: یکون شکراً بدون القول فا عتقاد اذا فقد کانما عداه بمنزل العدم تدبر
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین حسین بن شاه علی موسوي، تا: 904ق؛ مصحح، محشی از مؤلف و با عنوان «مدظله»؛ مهر: «رق حسنعلی» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 14گ (137-150)، 19 سطر، اندازه: 7/5×1/52سم [ف: 36 - 304]
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-il ‘illa wa-l ma‘lūl min k.-il asfār
واحدالعین، اسماعیل بن محمد سمیع، - 1277 ؟ قمري
vahed-ol-‘eyn, esmā‘īl ebn-e mohammad samī‘ ( -1861)
وابسته به: الحکم المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیهاي است کوتاه با عناوین «قوله، قوله» بر مبحث علت و معلول اسفار ملا صدرا. در فهرست این مجموعه که در برگ آغازین رساله آمده محشی ملا اسماعیل اصفهانی دانسته شده است.
[الذریعه 6/20]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11/ 13937
آغاز: قوله فی مبحث العل و المعلول من کتابه المسمی بالاسفار و ربما یقولون ان العل الخ اشار الی الکلام؛ انجام: قوله الی نفس هویته و اللوازم بالنسب الیها بالوجوب فلا یمکن ان یکون عل الاحتیاج علی ما فیه الاحتیاج لان الوجوب لیس عل الاحتیاج بالانفاق و انما الخلاف بین الامکان و الحدوث فاحفظه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواي کاهی عطف تیماج قهوه اي، 9گ (262پ-270پ)، 25 سطر (13×18)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 35 - 365]
حاشیة مبحث المعرف من حاشیة الجرجانی علی شرح الطوالع
حاشیة تحریر القواعد المنطقی (عصام الدین اسفراینی)
حاشیة مبحث المعروف من مطالع الانظار - حاشیة تحریر القواعد المنطقیة (عصام الدین اسفراینی)
ḥāšīyat-u mabḥaṯ-il waqt wa-l qibla min-ar rawḍat-il bahīyya
خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید، 1095 - 1175 قمري
xalxālī, mohammad sāleh ebn-e mohammad sa‘īd (1684 - 1762)
وابسته به: الروض البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
تاریخ تألیف: شعبان 1130ق
حاشیهاي است با عنوان «قوله، قوله» بر مبحث وقت و قبله از کتاب «الروض البهی فی شرح اللمعة الدمشقی» شهید ثانی. این حاشیه را مؤلف هنگام خواندن کتاب نزد استادش نوشته و
بحث ها را از جنبه علم هیئت تفصیل داده است. این رساله در نسخهاي به نام «الامانة المرضیة فی شرح الوقت و القبلة من شرح اللمعة الدمشقیة» نامیده شده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق اللیل و النهار أمداً ممدوداً لیکونا آیتین لنعلم بهما شهورا و سنینا ...
انجام: و المرجو ممن ینظر فیه بعین الرضا ان یصلح ما عثر علیه من الزلل و الخطأ فانی بالنقصان معترف فان النسیان طبیعة ثانیة للانسان.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (شاید)، بیتا؛ مهر: «شعاع» (بیضی)، «شعاع الملک» (بیضی)، «یا امام حسین» (مربع)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد حسین بن ابوالقاسم»؛ جلد: تیماج سبز، 65گ، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 7 - 349]
آغاز: برابر
انجام: سن مائة و ثلثین بعد الالف من الهجرة النبویة
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 108گ، 11 سطر (6×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 16 - 100]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی بروجردي، تا: 26 ذیقعده 1319ق؛ با جداول و اشکال هندسی؛ جلد: پارچهاي قرمز، 70گ (2پ-71ر)، 14 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 20 - 253]
ḥāšīyat-ul mabda’ wa-l ma‘ād
سبزواري، هادي بن مهدي، 1212 - 1289 قمري
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
وابسته به: المبدأ و المعاد؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیه از ملاهادي سبزواري است بر «مبدأ و معاد» ملاصدرا.
آغاز: بسمله. قوله فی السلسل النزولی اولها عقل الکل و هو القضاء الاجمالی و القلم الاعلی و ادم الاول و الدهر الایمن الاعلی و المحمدیة البیضاء و الرکن الابیض من العرش و ثانیها نفس الکل و هو القضاء ...
انجام: قوله الجرمیه لا یطبع نفسها بیان لعدم کون المشبه به جرماً فلکیاً و ایضاً علی هذا یلزم الحرک المستقیم علی الفلک و ایضاً لا یتم فی الاطلس.
[الذریعه 6/ 190؛ کتابشناسی ملاصدرا، ص 287-288]
آغاز و انجام: برابر
63پ)، مختلف السطر (12×15/5)، اندازه: 17×22سم [ف: 20-183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ،60گ، 17 سطر (7×14)، اندازه: 5/11×18سم [ف: 4 - 263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم طهانی (شاگرد مؤلف)، تا: 25 ربیع الثانی 1273ق، جا: سبزوار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 102گ، 14 سطر، اندازه: 8/5×14سم [ف: 12 - 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن حیدر، تا: 1275ق؛ کاغذ: نخودي؛ فرنگی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم تهرانی شاگرد سبزواري، تا: 3 صفر 1276ق، جا: سبزوار [ف: 3 - 26]
خط: نستعلیق، کا: موسی بن فضل اﷲ حسینی همدانی، تا: 1278ق، جا: اصفهان؛ 66گ (238-303)، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 156]
آغاز: برابر؛ انجام: کسنخیة الشئی و الفیئیة
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاج قائم مقام، 43گ، 15 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 4 - 89]
ḥāšīyat-ul mabda’ wa-l ma‘ād
زنوزي، علی بن عبداﷲ، 1234 - 1307 قمري
zonūzī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1819 - 1890)
وابسته به: المبدأ و المعاد؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیه استدلالی است بر رساله «المبدأ و المعاد» ملاصدرا شیرازي. این حاشیه مفصل و با رد و ایراد بسیار و بعضی از قطعهها به فارسی نوشته شده و نسخه ناتمام است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5588/3
آغاز: قوله قدس سره موجودیة الممکن، اختلفت کلمة العقلاء فی موجودیة الاشیاء فذهب سادات اولیاء التدقیق الی موجودیتها؛ انجام: فکل واقع خبر بالذات و ان کان سراً بالعرض
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی شرندي، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 76گ (18ر-93پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 14 - 353]
ḥāšīyat-ul mabda’ wa-l ma‘ād
تعلیقاتی است بر حاشیه یکی از شروح متون فلسفی در اثبات معاد و اعاده معدوم و خواص واجب بحث کرده، و بیشتر بر شفا ابن سینا و حاشیه سید شریف بر شرح مطالع و حاشیه تجرید ناظر است.
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 102 فیاض
آغاز: بسمله قوله فی الحاشیه قیل لم یرد به معنیا الیه مراده بالزیادة فی الجملة الزیاد لوجه ... قوله واحوال المعاد مما لایستدل باثباتها العقل و قیل العقول لایستعمل باکثر احوال المعاد وان
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ تملک: ملامحمد باقر کرازي، عبدالجواد بن محمد مهدي حسینی، مسعود بن عبدالعلی، محمدشفیع بن مسعود مورخ 1026؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 19 سطر (5/ 4×10/5)، اندازه: 11×19سم [ف: - 50]
ḥāšīyat-ul matājir
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1838/5
آغاز: بسم اﷲ الموفق المؤید قوله مدظله ثم ان کون الاستثناء فی الآیة منقطعا؛ انجام: فیشمله کما لا یخفی و اسئل اﷲ من فضله التوفیق لاتمام المسئلة و الحمدﷲ.
خط: نستعلیق تحریري خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ رنگین، 8ص (83-90)، 30 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1070]
al-ḥāšīyat-ul mutiwassiṭa = ḥāšīyat-u š.-il kāfīya
وابسته به: الوافیة فی شرح الکافیة = شرح کافیه = شرح متوسط؛ استرآبادي، حسن بن محمد (645-717)
حاشیهاي است بر شرح متوسط رکن الدین حسین بن محمد حسینی استرآبادي بر کافیه ابن حاجب که به نام وافیه شهرت دارد. نام محشی معلوم نشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1285 ط
آغاز: و ذاك المشروب یسمی دهنا ... قوله و لایتوجه علیه ایضاً النقض بیضرب و لا یتوجه ایضاً النقض بمثل نعم؛ انجام: لان اخوف افعل بمعنی المفعول کاشهر لکن یصح جعله تمییزاً عن اخوف بتأویل المصدر کما ذکره و السلم.
خط: تعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ تعلیقاتی از مولانا عبداﷲ شیروانی که کاتب تصریح میکند استاد اوست، مولانا ترابی، حلبی، باوردي، عماد، سید کیا، استاد مولانا عبداﷲ، ابن شریف و جز آنها در هامش صفحات؛ جلد: تیماج کدویی رنگ، 47گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2/24 - 194]
ḥāšīyat-ul majasṭī
میرزا کافی قاینی
mīrzā kāfī qāyenī
وابسته به: المجسطی؛ بطلمیوس، کلاودیوس، ش (100-178)
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 120
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 7 - 696]
ḥāšīyat-u majma‘-il baḥrayn
بیارخجندي، محمد مؤمن
bīyārxojandī, mohammad mo’men
مؤلف در آغاز میگوید: «قد اختصرت فی حاشیة الکتاب اللغات التی کثر الاحتیاج الیها من الجلد الاول و ترکت المشهورات لقلة الاحتیاج اذ لم یتیسر لی کتاب جمیعه اذ لایترك المیسور بالمعسور و انا الفقیر الی اﷲ الغنی محمد مؤمن البیار خجندي ...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8350/2
آغاز: و ابوت الصب ي ابوا غزوته و بذلک سمی الاب ابا و لامه محذوقة؛ انجام: و منه الحدیث ان الکیس لدي الحق یسیر اي یرفع هین لین.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: احتمالاً قرن 11 یا 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 208گ (حاشیه 14پ - 221پ)، 24 سطر، اندازه: 17/5×25سم [ف: 2/27 - 74]
ḥāšīyat-u majma‘-il fā’ida wa-l burhān = ḥāšīyat-u š.-il
iršād
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: مجمع الفائد و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان = شرح ارشاد؛ مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (-993)
اصل از علامه حلی (- 726ق) و شرح از مقدس اردبیلی و حاشیه از آقا باقر بهبهانی. حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، قوله»، شامل قسمت معاملات تا حدود است. بیشتر رد و ایراد بر
نظرات مرحوم اردبیلی است.
آغاز: بسمله و به نستعین انه خیر موفق و معین - الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین. قوله و یدل علیه ایضا ا یات و الاخبار الکثیر جدا اه فی الفقه الرضوي اعلم یرحمک اﷲ تع ان کلما یعلمه العباد من اصناف الصنایع ...
انجام: و لیس له الرجوع الی البایع کما فی صور اعطاء الدی
چاپ: در 1417ق در قم به مناسبت کنگره مقدس اردبیلی چاپ شده است.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبدالوهاب سرایانی تونی خراسانی (شاگرد وحید بهبهانی)، تا: 1183ق، جلد: تیماج قرمز، 151گ (35پ-185پ)، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 22-144]
آغاز و انجام: برابر
از متاجر تا پایان قضا و اندکی از حدود است؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1189ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 61گ، 30-33 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1/21 - 487]
آغاز: بسمله، حمدله رب وفق و ارشد و اید ... فاعلم یا اخی ان المهم و المقصود ا صلی فی المعاملات هو الصح و الفساد؛ انجام: و القاعد المصحح جاری فی المقام سوي الاجماع نقلناه فتأمل الا ان فی امثال الخ ما فهمت ما ذکره اصلا. از ابتداي مکاسب محرمه شروع و به انتهاي معاطات ختم میشود.
نخستین مسأله آن این است: اصل در معاملات فساد است؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1189ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي آهارمهره، جلد: تیماج قهوه اي، 10گ، 30 سطر، اندازه: 2×19سم [ف: 1/21 - 488]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ،بیکا،تا: 27 ذیحجه 1192ق؛ جلد: تیماج سرخ، 125گ (17پ-141پ)، 25 سطر، اندازه: 20×5/30سم [ف: 31 - 67]
آغاز و انجام: برابر
معاملات تا حدود؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 یا 13، در حیات مؤلف؛ مصحح، محشی با امضاء «منه دام ظله»، در دو صفحه اول، فهرست آثار آقا باقر بهبهانی آمده که بالغ بر 27 اثر میباشد. این فهرست در زمان حیات آقا باقر نگاشته شده و ایشان در پائین صفحه اول به خط خویش به حاج حسن اجازه روایتی دادهاند و ضمن آن نوشته اند که تألیفاتشان بیش از 50 جلد است با مهر وي که قسمتی از آن را نگرفته و آنچه دیده میشود «عبده محمد باقر المبین»، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد باقر»؛ تملک: محمد طاهر بن احمد بن محمد بن معصوم رضوي با مهر «العبد المذنب محمد طاهر بن احمد رضوي»؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد»؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج عنابی، 112گ، 22 سطر (5/9×5/15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 3 - 753]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا انه لوباع المولی عبده لکونه ماله و لعدم خروجه عن ملکه بمجرد هذه الجنایة
از ابتدا تا پاره اي از کتاب قضا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1202ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاج محمد تقی تاجر قزوینی، 1273؛ جلد: جلد تیماج قهوه اي، 263گ، 22 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 73]
آغاز: بسمله. نحمدك اللهم علی نعمک المتواتر و آلائک المتکاثر ... (پس از سه سطر): انی لما وقفت علی شرح الارشاد للعالم الربانی و الفاضل الصمدانی؛ انجام: برابر متاجر تا پایان دیات؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 15 جمادي الثانی 1206ق؛ در ص ع تاریخ تولد محمد علی فرزند مؤلف به روز چهارشنبه سه ساعت و بیست پنج دقیقه به غروب آفتاب 15 جمادي الاول 1262 دیده میشود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 16 سطر (10×16/5) [ف: 766]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم بن عبدالمطلب الشریف، تا: 1221ق؛ 157گ (43ر-199ر)، 17 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 13]
آغاز: بسمله. نحمدك اللهم علی نعمک المتواترة و لالائک المتکاثرة ... اما بعد فیقول العبد الجانی ... ابن محمد اکمل محمد باقر
خط: نسخ، کا: حسن علی بن اسمعیل نجف آبادي، تا: پنجشنبه رجب 1236ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 27 سطر [ف: 12 - 133]
کتاب المتاجر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 10 ربیع الاول 1237ق؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، 1237؛ 185گ، 19 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 89]
آغاز: بسملة، نحمدك اللهم علی نعمک المتواترة و آلائک المتکاثرة و نصلی و نسلم ... فیقول العبد الجانی ... فرأیت ان اتدارك مافاته به من دلیلهم و غفل عن سوء سبیلهم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن محمد، محمد ابراهیم جعفرآبادي اصفهانی، تا: 1240ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوایی، رویه تیماج تریاکی،
101گ، 27 سطر (10×19)، اندازه: 19×30سم [ف: 11 - 231]
آغاز و انجام: برابر
معاملات تا حدود؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 24 ربیع الاول 1254ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 177گ، 23 سطر (9×15)، اندازه: 19×21/5سم [رشت و همدان: ف: - 1785]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا جعفر حسینی سبزواري معروف به میرزا بابا، تا: 1257ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 113گ، 22 و 24 سطر، اندازه: 5/14×21سم [ف: 1/21 - 487]
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 1/313
همان نسخه بالا [تراثنا: س6ش4 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامحسین گلپایگانی، تا: رجب 1274ق؛ 132گ (154پ-285پ) [ف: 5 - 1866]
آغاز: بسمله، و به نستعین، نحمدك اللهم علی نعمک المتواتر الخ؛ انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، بیکا، تا: 12 جمادي الثانی 1280ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج قهوه اي، 162 (1-162)، 25سطر (10×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 36]
کتاب التجارة؛ کا: ملا زین العابدین گلپایگانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج روغنی، 106گ (202پ-307ر)، 24 سطر، اندازه: 15/5×22سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، داراي رکابه؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج قهوه اي، 123گ (118پ-240ر)، 24 سطر، اندازه: 3/14×3/20سم [ف: 1/27 - 295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «عبده الواثق باﷲ الغنی محمد مهدي 1237» (مربع) در سال 1254ق؛ کاغذ: فرنگی، 149گ (1پ-149ر)، 21 سطر (9×15)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 32 - 908]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا رویه گالینگور، 53گ، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1/21 - 488]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه حینئذ نقل بالمعنی بالنسب الی ماذکره الصدوق رحمه الله علیه موضعه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: علیمردان خان تیموري نصرت الملک؛ کاغذ: آهارمهره، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 410]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه حینئذٍ نقل بالمعنی بالنسبة الی ما ذکره الصدوق (رحمه الله علیه) فی موضعه.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: علی مردان خان تیموري (نصرت الملک)، 1303ق؛ کاغذ: آهارمهره اي، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 406]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه حینئذٍ نقل بالمعنی بالنسب الی ما ذکره الصدوق (رحمه الله علیه) فی موضعه.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: علی مردان خان تیموري (نصرت الملک)؛ کاغذ: آهارمهره، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 405]
ḥāšīyat-ul muḥākimāt
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694 -766)
حاشیهاي است به کتاب «المحاکمات بین شرحی الاشارات» (یعنی شرح خواجه نصیرطوسی و شرح فخرالدین رازي) تألیف قطب الدین محمد رازي . حاشیه بر اوایل محاکمات است. آقاي عبداﷲ نورانی که این رساله را تصحیح کرده، آن را به محمد بن احمد خفري نسبت داده بدون هیچ توضیح و دلیلی، در صورتی که این رساله داراي چندین نسخه است و همگی آن را از دوانی دانستهاند.
آغاز: بسمله. قوله فی المحاکمات «و الاصل مقدم کلی یصلح أن یکون کبري لصغري سهل الحصول» ذکر المحشی المحقق: «ان سهولتها اما لانها حمل الکلی علی ما هو جزئی له و فی کونه مطرد السهول بحث» اقول: بل لا علاق بین الدلیل المذکور و بین السهول اصلا فان حمل الکلی علی جزئیاته قد یکون سهل الحصول و قد یکون متعسر الحصول و کذا حمل الجزئی علی الکلی قد و قد و کذا حمل المساوي علی المساوي ...
انجام: فنقول هذه الامور علی ان تلک المقادیر تستلزم ان لا یلزم منها علی تقدیر تلک الامور المفروض محال ... فالخلف بالحقیق انما هو صدق انتفاء الشرطی و السر فی ذلک ان مثل هذه المحمولات من لوازم الماهی بحسب الوجودین فاذن لزم الخلف.
تم
چاپ: گنجینه بهارستان، حکمت 2، مسلسل 11، تهران، کتابخانه مجلس شوراي اسلامی، 1379ش، با تصحیح عبداﷲ نورانی و با نسبت به محمد بن احمد خفري [الذریعه 6/ 192]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه، سمع، ح، س»؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن سیاه، 148گ، 19 سطر، اندازه: 7/ 12×4/ 18سم [ف: 1 - 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 29گ، 25 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1402]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن احسان الدین، تا: 1016ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 37گ (3پ-39پ)، 22 سطر (4/5×13/5)، اندازه: 9/5×30سم [ف: - 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 شوال 1017ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ، 22گ، 23 سطر، اندازه: 1/82×7/ 18سم [ف: 1- 178]
آغاز: برابر؛ انجام: یستلزم ان لا یلزم.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم طالقانی، تا: 28 شعبان 1052ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 31گ (153پ-183پ)، قطع: ربعی [ف: 15-4105]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1060ق [نشریه: 6 - 590]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «حاشیه بر حاشیه کتابی در فلسفه» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ بن هیبت اﷲ بافقی، تا: 1079ق، جا: اصفهان؛ 32گ (1پ-32پ)، 18 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 115]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1097ق؛ افتادگی: انجام؛ 17 سطر، اندازه: 14/5×26سم [ف: 2 - 365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1104ق؛ داراي علامات بلاغ، مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 108گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 3 - 1402]
آغاز: و اما ثالثاً فلانه علی تقدم صحته لا مدخل له من التعریف او لیس له فایدة احترازیة و لا کشف عن ذاتی المعرف بل هو لازم لکل قضی کلیة ... المحاکمة و لما کان دأبهم اتقان الاصول الخ.
هذا وجه وجیه و نقل المحشی قدس سره وجهاً؛ انجام: برابر این نسخه نسبت به دیگر نسخههاي حاشی المحاکمات از انجام حدود 7 سطر بیشتر دارد که فقط نسخه شماره 1803 کتابخانه ملک شبیه آن است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد حسین بن محمد سعید حسنی حسینی طباطبایی با مهر «الحاجی محمد حسین بن محمد سعید» (بیضی)، ابوطالب بن محمد حسین طباطبایی با مهر «المذنب ابوطالب الطباطبایی» (بیضی)، محمد سعید حسنی حسینی؛ انتقالی از مدرسه آیت اﷲ بروجردي شهر ري در اردیبهشت 1370؛ جلد: تیماج سرخ، 46گ (30ر-75پ)، 18 سطر (5×5/13)، اندازه: 10×19/5سم [ف: 20 - 86]
آغاز: صح لامد خل له فی التعریف؛ انجام: و نسبه الی تصریح الشارح بناء علی ما ذکر من فایدة
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 6گ، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 89]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: حسن صدرزاده خویی، 1347ش؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 332]
ḥāšīyat-ul muḥākimāt
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمري
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
این کتاب حاشیهاي است بر محاکمات مولانا قطب الدین رازي؛ عمر رضا کحاله این کتاب را اشتباهاً حاشیه بر شرح طوسی بر اشارات ابن سینا در منطق و حکمت دانسته است، نه حاشیه بر شرح محاکمات.
آغاز: قال المحاکم. لأن الفلسفه الالهیه هی العلم باحوال الموجودات المجرده من حیث الوجود.
انجام: سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق اولم یکف بربک انه علی کل شی شهید.
[معجم المؤلفین 1/ 238]
آغاز: بسمله، قوله فی المح و الاصل مقدم کلی یصلح ان یکون کبري لصغري سهل الحصول؛ انجام: و هذه مباین للهوی الشخصی المنحل الیها رتب فلیتبصر.
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ اهدایی: مهدي طاهري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 337گ، 18 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: رمضان 1018ق؛ محشی؛ واقف: ابن خاتون، 1067ه-؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي زرد اخري، 135گ، مختلف السطر، اندازه: 9×17سم [ف: 1 - 114]
ḥāšīyat-ul muḥākimāt = ḥāšīyat-u š.-il išārāt
؟ میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh (- 1586)
وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
اهدا به: شاه اسماعیل (دوم) حسینی صفوي (984-985)
تاریخ تألیف: سلخ جمادي الاول 978ق
حاشیهاي است بر کتاب «المحکمات بین شرحی الاشارات» قطب الدین رازي، تحت عنوان «قال المحاکم- اقول»؛ قسمتی از عبارت محاکمات را نقل میکند، آنگاه به جرح و تعدیل آن می پردازد و بر صاحب محاکمات خرده گیري هایی دارد. خود در دیباچه میگوید: پس از اینکه به مطالعه دقیق شرح خواجه بر «اشارات» توفیق یافتم و با افکار عالی و بکر او آشنا شدم و در صفحات کتاب «محاکمات» خوب دقت کردم و دریافتم که برخی از نوشتههاي قطب نااستوار و قابل جرح و تعدیل است، بر آن شدم که براي جدا کردن خطاء و صواب «محاکمات» این حاشیه را بنگارم.» باغنوي این حاشیه را به نام شاه اسماعیل پرداخته و در دیباچه کتاب (که در همه نسخهها موجود نیست) از او با مدح بسیار یاد و کتاب را بدو اهداء کرده است. در الذریعه این حاشیه جداگانه یاد نشده و در ضمن معرفی حاشیه آقا حسین خوانساري بر «محاکمات» نام آن آمده. خوانساري در حاشیه خود از حاشیه باغنوي یاد کرده و بدان نظر داشته است. آغاز: بسمله الحمدﷲ الحکیم الذي شفی علیل الحکم باشارات فائق ... آغاز متن: قال المصنف بلی یکفی فی اثباته اما مجرد ملاحظ تصوراته او النظر السابق. اقول لا یذهب علی من تتبع فصول الکتاب ان کثیراً من الاحام
انجام: و هو حال موت صاحب الجهل المرکب. هذا ما تیسرلی فی نقد شرح الشرح و بیان ما وقع فیه من الجرح بتفصیل مجملات ما افید فی الشرح من التحقیق و توضیح مرموزات ما افیض فیها من التوفیق و الحمدﷲ علی توفیق الاتمام و الصلا علی خیر انام.
چاپ: حاشیه باغنوي و متن آن از محاکمات در 1381 ش به همت مرکز نشر میراث در تهران چاپ شده
[هدیة العارفین 1/ 262؛ الذریعه 20/ 132 «المحاکمات بین شرحی الاشارات» شرح فخرالدین رازي و خواجه طوسی از قطب الدین بویهی رازي، همانجا 6/192 دو «حاشیه» بر «المحاکمات بین شرح الاشارات»؛ کشف الظنون 1/ 94]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادي الاول 978ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 894]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 6
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 299]
آغاز: قوامه بحوا فیه الهمن الطاف الزمانیه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 978ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 170گ، 23 سطر (7×17)، اندازه: 13/5×26سم [ف: 7-387]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 20 شوال 990ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ مهر: «سلام علی ابراهیم» (مربع)؛ جلد: تیماج سرخ، 217گ، 21 سطر، اندازه: 5/11×5/18سم [ف: 3 - 1402]
آغاز: برابر متن
خط: نستعلیق، کا: کمال، تا: جمادي الاول 997ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از نواب، نواب با خط خود آخر نسخه نوشته: «بعث هذه الحاشی الشریف علی الاشارات من المحقق الباغنوي الشیرازي ملا میرزا جان ادیت ثمنه حرره لاحقر علی اکبر غفرله و لوالدیه»، با نسخه اصل مقابله شده؛ اندازه: 11/5×19سم [نسخهپژوهی: 2 - 147]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی با نشان هاي «منه سلمه اﷲ» و «منه دام ظله» و «آقا دام ظله» که نشان میدهد نسخه به روزگار مؤلف نوشته شده؛ تملک: محمد ابراهیم بن محمد حسین استرآبادي بن فخرالدین احمد بن ابو جعفر ابن محمد باقر موسوي استرآبادي و مهر «عبده محمد ابراهیم الموسوي114» (بیضی)؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده محمد اسماعیل» (چهارگوش)؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 244گ، ابعاد متن: 5×13/5، اندازه: 12/5×21سم [ف: 1 - 85]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر؛ قد وقع الفراغ فی سلخ جمادي الاول سن ثمان و سبعین و تسعمائه و انا الفقیر مؤلف الکتاب حبیب اﷲ
المشهور بمیرزا جان شیرازي عفی عنه.
خط: نسخ شکسته، بیکا، تا: قرن 10، این نسخه در زمان مؤلف نوشته شده و علاوه از اینکه دیباچه کتاب به خط مصنف است مهر او در آخر دیباچه و آخر کتاب حک شده؛ محشی از حاج محمد جعفر با امضاء «لمحرره» و با امضاهاي «منه»، جم، آقا حسین، میر عبد الرزاق، رضا، ه- ي و من افادات ملا محمد مهدي نراقی»؛ این کتاب ابتداء جزء کتب سلطنتی بوده و به تقی الدین محمد شوشوتري اهدا شده و دست به دست به حاج محمد جعفر مجذوب علی شاه رسیده؛ رباعیاتی فارسی در آخر دیباچه نوشته شده که نویسنده میگوید: این اشعار را به امر مؤلف در سال 981 نوشتم؛ مهر: محمد مهدي، محمد جعفر، تقی الدین محمد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 455ص، 19 سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [رشت و همدان: ف: - 1319]
آغاز: ... قال المح: و الاصل مقدم کلیه یصلح الی آخره، اقول: الفرغ مضائف للاصل؛ انجام: برابر
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3998 (اربري فهرست خطی عربی همانجا 4/ 84)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه مد ظله العالی و منه رحمه اﷲ» در سال 991ق در شیراز در زمان حیات مؤلف با نسخه خط مصنف مقابله شده؛ تملک: شیخ علی بن عبدالوهاب جیلانی؛ 193گ، 24 سطر [عکسی ف: 1 - 158]
آغاز: ... ثم قد افاد بعض المحققین لتوجیه تفیید الصغري بکونها سهلة الحصول
خط: نستعلیق، بیکا، تا: در عصر مؤلف قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با نشانی بلاغ، در پایان تصریح کرده که این نسخه را با نسخه استادمان - حفظه اﷲ تعالی الی زمان صاحب الزمان- مقابله کردیم ولی نام شاگرد (مقابله کننده) نیامده، محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ جلد: تیماج یشمی، 196گ، 19 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 43 - 91]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 224گ، 25 سطر (6×15)، اندازه: 12×22سم [ف: 16 - 266]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ تملک: محمد شریف داود، محمد صالح بن محمد مومن استرآبادي، محمدشریف بن شیخ ابی تراب؛ واقف: محمد اسماعیل استرآبادي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 112گ، 26 سطر (7×17)، اندازه: 14×26سم [ف: 16 - 504]
آغاز: برابر
بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: رقعی [ف: - 109]
نیمه دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 122گ، 20 سطر (6×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 16 - 498]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ وقف 9 ذیحجه 1289 با تولیت محمد صالح بن محمد تقی بن محمد اسماعیل استرآبادي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 73گ، 19 سطر (6×12)، اندازه: 13×19سم [ف: 16 - 498]
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ با دیباچه، مصحح، با نشان «بلغ» به تاریخ 1110، 1111، محشی با نشان «منه» و نیز با نشان «عب ق ادام اﷲ ظله»، و گاه «ع ب ق» «تغمده اﷲ بغفرانه» که شاید از حاشیه شرح اشارات محمد باقر سبزواري و قسمتی از آن در زندگی او نوشته شده؛ مهر: عبداﷲ الرضوي بن عبدالرزاق، محمد حسین الرضوي (شاید فرزند عبداﷲ رضوي مذکور)؛ در کتابخانه آقا علی مدرس بوده با مهر وي و فرزندش آقا حسن؛ جلد: مقواي سفید، 369ص، 20 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 5 - 191]
آغاز: برابر متن انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 171گ، 23 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 1/33 - 106]
بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سوخته، 18 سطر (6×13)، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 718]
بیکا، تا: قرن 11 [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با امضاء «منه بخطه»، تاریخ شروع قرائت شوال 1098ق، خطبه کتاب با خط مغایر در صفحه اضافه آغاز نسخه در 24 سطر آمده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 236گ، 17 سطر (7/5×16)، اندازه: 13×23سم [ف: 1 - 308]
آغاز: قال المح: لما بین فی صناعة البرهان من انه لا سبیل الی آخره لا یخفی انهم ذکروا فی موضعه ان ما یقال انه لا سبیل الی معرفة؛ انجام: اقول لعل وجه الضعف ان الاراد الکلی الخ. لایخفی ان الامام قد سلم ان مع وجود الارادة.
نام محشی دست نداد، گمان میرود حاشیه از ملا میرزا جان شیرازي، حبیب اﷲ باغنوي باشد؟؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به حواشی «جم سلمه اﷲ» که از
آقا جمال خوانساري است، مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 342گ، 23 سطر (7×18)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 1 - 229]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ در نمط 7 افتاده است: «انه مما یصیر الاول ... و العبار التی تدل عبار الشیخ علیها من»؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 63گ، 21 سطر، اندازه: 6/ 12×3/ 19سم [ف: 1 - 179]
آغاز: قال المحاکم «و لان تجزیة الاجزاء ...» قال المحقق الشریف قدس سره «ان اراد بتجزیة الاجزاء انفصال بعضها عن بعص ...» اقول بناء کلامه علی حمل تجزیة الاجزاء علی تجزی الجسم الی الاجزاء
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: - 54]
آغاز: قال المح فیکون هذا النمط فی الوجود المطلق و الوجودات الخاصة التی هی علله لایخفی علی الناظر ان المذکور فی هذا النمط لیس هو کون الوجودات الخاصة عللا بالقیاس الی الوجود المطلق المقول بالتشکیک؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مخفی گیلانی، تا: چهارشنبه رمضان 1018ق؛ محشی با نشان «منه، منه بخطه»، در یکی از حاشیهها از تعلیقات تجرید خود محشی یاد شده و این حاشیهها از خود اوست؛ مهر: شمس، محمد مومن موسوي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 96گ، 17 سطر (5×11/5)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 11 - 2366]
آغاز: برابر متن؛ انجام: دلیل علی قوله فیکون بنحو ما عارضها اه و قوله مع قد فرغت من تسویده ... سنة خمس و ثمانین بعد الالف الهجري ... و انا العبد محمد صفی ابن سیلمان البهبهانی ...
شامل کتاب طبیعیات و الهیات است و به نظر میرسد که آخر الهیات ناقص باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صفی ابن سلیمان، تا: 1058ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 291گ، 18 سطر (8×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 364]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1 محرم 1064ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 219گ (209پ-427ر)، قطع: ربعی [ف: 15 - 4105]
آغاز: برابر متن
انجام: هذا ما تیسرلی فی ... شرح الشرح و بیان ما وقع فیه من الجرح شامل طبیعیات و الهیات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن شاه ولی، تا: 1070ق؛ تملک: فرهاد میرزاد در 1304؛ 175گ، 26 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: وصل علی النبی محمد الامین و علی اله و اصحابه اجمعین
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1071ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: گالینگور، 17 سطر [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا محمد بن حسین گیلانی، تا: جمعه روز رغائب1075ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه میرزا ابوالفضل طهرانی؛تملک: محمد بن هادي حسینی گیلانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 206گ، 25 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 23 - 153]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: هاشم بن ابراهیم حسینی سمنانی، تا: 1079ق، حسب الامر مولانا عبدالکریم؛ محشی؛ مهر: «عبدالکریم» (مربع)، «محمدعلی بن محمدباقر» (بیضی)، «عبده محمدعلی بن محمدرفیع» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 278گ، 20 سطر، اندازه: 11/5×21/5سم [ف مخ]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مؤمن ولد سلطانعلی بیک نیاري (کذا)، تا: 1088ق؛ فاقد دیباچه، محشی با نشان «منه» و با نشان «س قدس سره» «ح م د» و یا «ح ح»؛ جلد: تیماج قرمز، 498ص، 20 سطر، قطع: رقعی بزرگ، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 5 - 191]
کا: محمد کاظم تنکابنی، تا: جمعه 15 جمادي الاول 1091ق، جا: اصفهان مدرسه ملا عبداﷲ [مخطوطات مرتضوي: ف: - 14]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن غضنفر خرم آبادي، تا: 1093ق؛ محشی، مجدول؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ کاغذ: شکري و بعضاً حنایی، جلد: میشن خرمایی، 200گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 113]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سعید بن میر محمد یوسف حسینی، تا: پنجشنبه 19 ربیع الثانی 1097ق، جا: اصفهان مدرسه ملاعبداﷲ؛ جلد: تیماج مشکی، 125گ، 27 سطر، اندازه: 12×24سم [ف مخ: 2 - 726]
خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن محمد رضاي قمی، تا: شنبه شوال 1098ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 28 سطر (6×14)، اندازه: 12×21سم [ف: 16 - 217]
تا طبیعیات؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: ابوجعفر مختار حسینی، تا: 18 ربیع الاول 1099ق، محشی با حواشی «منه»؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه، 154گ، 23 سطر، اندازه: 13/2×7/ 23سم [ف: 1 - 179]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
بیکا، تا: با تاریخ 1099ق؛ محشی از مرحوم آقا حسین خونساري متوفی سال 1099ق؛ کاغذ: مختلف: آبی شکري، جلد: کاغذ آبی و مقوا، 332ص، اندازه: 12/5×24/5سم [فهرست عراقی: 1 - 313]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن شاه محمد تبریزي، تا: رمضان 1099ق؛ مقابله شده با اصل خط محشی در اصفهان؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 259گ، 19 سطر، اندازه: 6/ 12×3/ 22سم [ف: 1- 178]
کا: علاء الدین محمد بن سلیمان بسطامی، تا: 1099ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام [مخطوطات مرتضوي: ف: - 36]
آغاز: الاجسام و یحصل العلم به وجود هالها بضم الحل و التجربه فتامل ... آغاز الهیات: بسم ... الالهیات قال الشیخ فیکون هذا النمط فی الوجود المطلق و الوجودات الخاصه؛ انجام: کما یطلق علی مانقله الشارح عن الشفا و هو الرطوب الغریب الحادث علی ظاهر؛ انجام طبیعیات: هذا آخر ما تیسر لنا فی الطبیعیات و الحمد لموفق الخیرات تمت تم
تذکر: در فهرست، نسخه در دو بخش «رسال فی الطبیعیات» و «رساله فی الالهیات» به صورت جداگانه و مؤلف مجهول آمده است که با توجه به انجام بخش یکی و آغاز بخش 2 معلوم شد که هر دو یک کتاب است و مؤلف آن میرزاجان باغنوي است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: زرد نازك آهار زده، جلد: مقوایی روي کاغذي، 53گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: - 25]
آغاز: برابر؛ انجام: لان مطلق الوجود لیس عرضا ذاتیا لشییء من الموجودات والمبحوث عنه.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه اي، 43گ (1-43)، 22 سطر (5×13) [ف: 3 - 1293]
آغاز: بسمله و به نستعین، بعد الفراغ من الحکم الطبیعی شرع فی الفلسفة؛ انجام: عن اذا عته الی الجاهلین و المتفلسف اولی و اوجب.
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمود بن عماد الدین محمود بن شیخعلی الشریف لاهیجی، تا: قرن 12، جا: اصفهان مدرسه نجفقلی بیک جنب مسجد جامع؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 113گ، 17 سطر (7×13)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 10 - 260]
آغاز: بسمله، فی الهیات المحاکمات «فیکون هذا النمط فی الوجود المطلق؛ انجام: برابر از نمط چهارم قسمت الهیات تا خاتمه نمط هشتم یعنی پایان الهیات است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 156ص (1-156)، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 2]
آغاز: برابر متن؛ انجام: الذي ذکره المتکلمون و ح یمتنع التخلف و کان
این حاشیه بیشتر جنبه توضیحی دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 347گ، 21 سطر (5/4×12)، اندازه: 10×2/19سم [ف: 8 - 361]
آغاز: برابر متن؛ انجام: کما یمکن فی الملاء بل فرض البعد.
نام کتاب و مؤلف در نسخه نیامده و با توجه به آغاز آن تکمیل شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با حاشیه»م ر عفی عنه،منه»؛کاغذ: سپاهانی،جلد: تیماج مشکی،69ص (68-136)، 33 سطر (7×17)، اندازه: 12×24سم [ف: 8 - 231]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی، نورالدین محمد، تا: 1103ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با رویه مشمع [رایانه]
آغاز: برابر متن؛ انجام: و هو حال موت صاحب الجهل المرکب قسمت منطق را ندارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الثانی1107ق؛ واقف: محمد شریف؛ 187گ، 23 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 4 - 89]
آغاز: افتاده: التی هی اجزاء الجسم حتی یصیر فی قو حمل الشیء علی نفسه فیکون غیر مفید؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1113ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ محشی ه با امضاي «منه»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج مشکی، 124گ، 19 سطر (6×14)، اندازه: 12×19سم [ف: 12 - 466]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد پسر حاج مراد قایینی، تا: 10 ربیع الاول 1114ق؛ محشی از مؤلف با نشان «منه» و حاشیههاي بدون امضاء و یا با نشان «ح خ» یا «ح خ ن» یا «آقا رحمه اﷲ» یا «آقا طاب ثراه» یا «آقا حسین رحمه اﷲ»، و با نشان «آقا دام ظل اﷲ علیه و رحمته
خیر ما یجمعون»، با قلمخوردگی و به حاشیه رفتن؛ مهر: محمد سمیع رادکانی با تاریخ 1149، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد سمیع»؛ جلد: تیماج قرمز، 386ص، 28 سطر، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 5 - 187]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن عبدالقادر کسکري، تا: 1115ق؛ رونویس شده از نسخه مکتوب در 19 ذیحجه 1105ق؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا روکش مشمع سبز، 132گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 11 - 116]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن سید علی حسینی، تا: 18 محرم 1116ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن سرخ، 258گ، 17 سطر، اندازه: 1/82×23/6سم [ف: 1 - 179]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1122ق؛ محشی از مؤلف و هم آقا جمال الدین خوانساري؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا عطف میشن مشکی، 125گ، مختلف السطر، اندازه: 14×26سم [ف: 11 - 115]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد یعقوب کشمیري، تا: 17 شعبان 1137ق؛ 176گ، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 1 - 133]
آغاز: برابر متن؛ انجام: تحت نوع بعینها. فتأمل هذا ما تیسرلی فی نقد شرح الشرح و بیان ما ... و الحمدﷲ علی الاتمام
حاشیه بر دو قسم طبیعیات «ص 1پ» و الهیات «ص 86پ»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي اشرفی، تا: 1193ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 32 سطر (6×5/17)، اندازه: 12×24سم [ف: 13 - 312]
آغاز: برابر متن
انجام: قال المحاکم فی حصر المذاهب فی الاربعة کلام. اقول ... او عن الجزء مع الخط، او عن الجزء مع السطح.
در فهرست نام کتاب «المحاکمات» بدون مؤلف آمده که باتوجه به آغاز آن تصحیح گردید؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 19گ (159ر-177پ) [ف: 2 - 225]
آغاز: برابر
بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 45گ (9-53)، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 72]
آغاز: برابر متن؛ انجام: و هو حال موت صاحب الجهل المرکب.
هذا ما تیسرلی نقدشرح الشرح و ما وقع فیه من الجرح ... وقد وقع الفراغ من التصنیف فی سلخ جمادي الاول من شهورسن 978 تمت الحاشیة
خط: نسخ، بیکا، تا: 1 جمادي الاول 1226ق، محشی با نشان «منه، جم»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 184گ، 22 سطر (10×15)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 4 - 263]
آغاز: برابر متن
کا: محسن بن عبدالکریم تنکابنی، تا: 1238ق؛ محشی [تراثنا: س13ش2و3 - 315]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
فاقد دیباچه؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد علی شیرازي، تا: 1239ق؛ محشی به امضاي «منه»؛ اهدایی: جواد کمالیان،1354؛ جلد: تیماج مشکی، 104گ، 25 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2-90]
این نسخه را محقق محترم آقاي احمد عابدي براي تصحیح «حاشی شروح الاشارات» محقق خوانساري استفاده کرده و معتقد است که مؤلف میرزا جان باغنوي است و در حواشی آن بعضی از حواشی محقق خوانساري و حتی برخی حواشی آقا جمال دیده میشود و این نسخه شرح محقق خوانساري نیست و فهرستنگار اشتباه کرده است. بخش طبیعیات و الهیات؛ خط: نستعلیق، کا: ملک محمد بروجنی، تا: 17 ذیحجه1244ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تاریخ وقف: جمادي الثانی 1237؛ جلد: تیماج مشکی، 300گ، 15 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 20 - 319]
خط: نسخ، بیکا، تا: 14 محرم 1273ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 279گ، 17 سطر، اندازه: 3/ 13×7/ 21سم [ف: 1 - 179]
طبیعیات = سه نمط اول؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمد ولد شیخ رضا واعظ بروجرد، تا: 1301ق، حسب امر میرزا محمد طاهر؛ داراي دیباچه است؛ جلد: تیماج سبز رنگ، 301ص، 22 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 5 - 190]
آغاز: (ص 148)، المحسوس و ینقسم الی الواجب و الممکن؛ انجام: برابر
از تقسیم محسوس به ممکن و واجب آغاز میکند تا صور علمیه و حصول لذت بر اثر صورعلمیه و نیز حصول لذت بر اثر معلومات خارجیه؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضاي منه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، تیماج تریاکی، 22ص (126- 147)، 19 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 433]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ بن هیبت اﷲ بافقی، بیتا؛ 220گ (33پ-252پ)، 18 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 115]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد جواب النقص ما ذکره الشارح.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ محشی؛ مهر «علی اﷲ فی کل الامور توکلی عبده محمد»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 239گ، 20 سطر (7×14/5)، اندازه: 12×20سم [ف: 4 - 1172]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی از آقا حسین خوانساري؛ 166گ، 20 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 1 - 91]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 235گ، اندازه: 6/ 16×26/5سم [رایانه]
آغاز: دیباچه: العدال و قطب فلک الرساله محمد الذي دینه القویم ... آغاز حاشیه: بسمله قال المح بل یکفی فی اثباته اما مجرد ملاحظة تصوراته أو النظر السابق. اقول لا یذهب علی من؛ انجام: و یمکن ان یقال ایضاً صیرورة الشی موجوداً و ان کان محالا علی رأي.
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 177گ، 19 سطر چلیپا و راسته (5×13/5)، اندازه: 10×21سم [ف: - 93]
آغاز: الواجب کما لا یخفی و من له ممارسة بهذا الکتاب؛ انجام: فلا یبزم الاستحالة فی الانفاك و مرادنا باللازم ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر متن؛ انجام: ثم یستعملونها فی سایر الحیوانات
خط: مختلف، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با رویه مشمع [رایانه]
آغاز: الشیء لا ینفسم الی ما لا یوجد فیه؛ انجام: الذي هو عبادة عن الجسم فتأمل
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي؛، جلد: مقوا [رایانه]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، 20 سطر (6×14/5)، اندازه: 12/5×22سم [ف: - 51]
آغاز: قال المحاکم قد عرفت فیما سبق ان الاشاره؛ انجام: الفرق بین ما نحن فیه و بین الاعتراض
فقط قسمت طبیعیات است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: فهرستی، 48گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف: 4 - 90]
آغاز: ... المحاکم فیکون هذا النمط اه؛ انجام: برابر
از قسمت الهیات تا آخر کتابست؛ خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، بیتا؛ 151گ، 27 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 4 - 90]
آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ واقف: فهرستی؛ 279گ، مختلف السطر، اندازه: 10×19سم [ف: 4 - 90]
از آغاز نمط چهارم؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-ul muḥākimāt
محقق خوانساري، حسین بن محمد،1016-1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 -1688)
وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
آقا حسین خوانساري بر شرح اشارات طوسی و المحاکمات بین شرحی الاشارات قطب رازي دو حاشیه نگاشته است که حاشیه نخست ناظر بر شرح خواجه نصیر طوسی و محاکمات قطب رازي و حاشیه باغنوي بر محاکمات است و چون محقق سبزواري این حاشیه را دیده و خردهگیري ها کرده، خوانساري حاشیهاي دیگر بر محاکمات نگاشته و خردهگیريهاي سبزواري را پاسخ گفته است. این حاشیه دوم را «ریاض العلماء» یاد کرده و در «الذریعه» به نام حاشیه شرح اشارات آمده و به نسخهاي از آن اشارت نرفته است. «جامع الروات» از این دو حاشیه خوانساري بدین گونه یاد کرده: یکی حاشیه بر شرح اشارات و دیگري حاشیه بر حاشیه سبزواري بر شرح اشارات. مؤلف دانشمند «الذریعه الی تصانیف الشیع» این کتاب را دوبار معرفی کرده است یک بار با عنوان «حاشیه بر شرح اشارات» و بار دیگر با عنوان «حاشیه بر محاکمات.» نگارنده عنوان دوم را از آن رو ترجیح داد که مؤلف خود در آغاز کتاب عبارت کتاب محاکمات را متن و موضوع سخن قرار داده است. کتابی که جاي سخن ماست حاشیه نخستین خوانساري است زیرا در این حاشیه نظري به حاشیه سبزواري نداشته و در دیباچه آن نیز از حاشیهاي دیگر سخن نرفته و حال آنکه اگر حاشیه دوم بود در آن از نخستین یاد میکرد. خوانساري در این کتاب دیباچهاي نوشته که بیشتر نسخهها فاقد آن است و در «الذریعه» نیز بدان اشاره نشده و حتی نسخهاي که در زندگی خوانساري نوشتهاند و
اکنون در جمله کتب اهدائی طباطبائی به کتابخانه مجلس موجود است نیز فاقد آن است. تنها یکی از نسخههاي آن در این کتابخانه دیباچهاي دارد نظیر دیباچه حاشیه نخستین خوانساري بر الهیات شفا و خوانساري این تألیف خود را نیز به شاه صفوي (که در نسخه جاي نام او سفید مانده و مسلماً شاه سلیمان صفوي است) هدیه و از او با القاب و ستایش فراوان یاد کرده و در 1071 تألیف این کتاب را به پایان رسانیده است. در ریاض و روضات و الذریعه و دیگر کتب تراجم تصریح نشده است که خوانساري بر تمام بخشهاي محاکمات و شرح اشارات حاشیه نگاشته و یا تنها بر الهیات و طبیعیات، و بر منطق حاشیه ننوشته. نسخه هایی که من [عبدالحسین حائري] دیدهام طبیعیات و الهیات است تا آخر نمط هشتم و نمط نهم و دهم و منطق را ندارد. از دیباچه مذکور نیز استفاده میشود که به منطق محاکمات نظر نداشته است. خوانساري خود بر این کتاب حاشیههایی نوشته که در کنار برخی نسخ با نشان «منه» آمده و فرزند وي آقا جمال نیز تعلیقاتی بر کتاب پدر خود نوشته که در کنار برخی از نسخههایی که تا کنون دیدهام موجود است و در الذریعه نیز بدان اشارت رفته است. خوانساري عبارت محاکمات را با عنوان «قال المحاکم» و عبارت خواجه نصیر را با «قال الشارح» و حاشیه میرزا جان باغنوي را با «قوله فی الحاشی» مشخص ساخته است. از متن اشارات نیز گاه فقراتی نقل کرده است. (عبدالحسین حائري)
آغاز: دیباچه: الحمدﷲ واهب جمیع النعم و معلم المعارف و الحکم. خلق فاتقن و صور فاحسن ابدع خلق الاشیاء و احکم ... طبیعیات: قال المحاکم قد عرفت فیما سبق ان الاشار الی آخره. اي الحکم المصدر بها فلا اشکال ح فی تعدیتها بالی فی قول الشیخ هذه اشارات الی اصول ... قوله فی الحاشی ان فی تعریف احد المتضایفین لابدان یذکر ا خر. هذا فی تعریفه الحدي مسلم و اما فی التعریف الرسمی فلا ...
الهیات: لا یخفی علی الناظر ان المذکور ... لا یخفی ان کلام المحاکم لا یدل علی ان هذا النمط فی الوجود المطلق و فی بیان ان الوجودات الخاصه علل له. قوله لان المقول بالتشکیک ... هذا و ان کان کذلک لکن الظاهر ان زعمهم ان الوجود مقول بالتشکیک ...
انجام: دیباچه: و کواکب مخالفته مقرون بالهبوط متحیر و المرجو من اﷲ یجعلها ذخراً لیوم الدین و ینفع بها الطالبین و ها انا اشرع فی المقصود و اتوکل علی الملک المعبود طبیعیات: قال الشارح و ههنا قد صرح بکون التذکرة. لا ادري این هذا التصریح اذ لیس فی کلام الشیخ ما یتعلق بهذا الامر سوي قوله ... و قد تعارف التعبیر من الخاطر و الذهن بالذکر کما یقولون فی الفارسی «بیاد داشتم و بیاد مانده بود...» و لو سلم ان الذکر فی کلام الشیخ هو التذکر المصطلح فلا یخفی انه ح یدل الکلام علی ان التذکر هو الحفظ فقط لا انه مرکب من حفظ و ادراك فتثبت
الهیات: قال المحاکم او یتدافع فلا یتعلق به فلا تناسخ فیه اذ یجوزان یدفع بعضها بعضا و یتعلق هی دونها فان قلت هذا لما کان مستلزم التعطیل البعض و هو مناف لما علیه بناء الکلام ... قلت تدافع الجمیع ایضا مستلزم للتعطیل ... هذا آخر ما تیسرلنا من الکلام علی الشرح و شرح الشرح و حاشی المحقق الشیرازي الباغنوي
چاپ: به اهتمام دکتر احمد عابدي، به وسیله دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1378
[الذریعه 6/ 110-111 و 192؛ اعیان الشیعه 27/ 164؛ نجوم السماء ص 111- 113؛ نسخه هاي مصنفات ابن سینا ص 36؛ آثار و مؤلفات خواجه نصیر از مدرس رضوي ص 247]
آغاز: برابر طبیعیات؛ انجام: برابر طبیعیات
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1079ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی از خود شارح با امضاي «منه مدظله العالی»؛ مهر: «محمد سعد بن باقر الرضوي» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 275گ، 24 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 2/ 24 - 162]
آغاز: (نمط چهارم): قوله لا یخفی عفی الناظر ان المذکور؛ پایان: (اوائل نمط هشتم): هذا آخر ما تیسر لنا من الکلام ... و اتفق الفراغ منه بحمداﷲ و حسن توفیقه یوم الاثنین رابع شهر شعبان المعظم سن احدي و سبعین بعد الالف من الهجر النبوی علی ید مؤلفه المذنب الراجی لمغفر الباري ابن جمال الدین محمد حسین الخوانساري اوتیا کتابهما یمینا و حوسبا حسابا یسیرا و الحمدﷲ رب العالمین قد فرغ من تسوید هذا الکتاب بعون اﷲ فی عشر الثانی من شهر شوال من شهور سن احدي و تسعین و الف من الهجرة ...
نسخه شامل الهیات است و طبیعیات را ندارد؛ کا: ظهیر پسر معصوم، تا: 1091ق، بر حسب اشارت میرزا محمد نصیرا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 474ص، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 197]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 295]
انجام: (پایان نمط سوم، آخر طبیعیات): لا انه مرکب من حفظ و ادراك فتثبت. تمت الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب فی تاریخ سن احدي و ما بعد الالف سنه 1101
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1101ق؛ داراي دیباچه مؤلف است، از حاشیهها جز چند فقره در این نسخه نیست، امتیاز بزرگ این نسخه آن است که 2 سال پس از وفات مؤلف نوشته شده و حاشیههاي بسیاري از فرزند وي آقا جمال با نشان «آقا جمال سلمه اﷲ» به خط کاتبی دیگر بر کنار صفحات آن نوشتهاند، حواشی آقا
جمال در نمط اول است و در بقیه کتاب حاشیهاي از او نوشته نشده؛ مهر: «عبده الراجی احمد الحسینی» (بیضی)، «محمد ابراهیم الحسینی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 586ص، 25 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 5 - 196]
آغاز: برابر الهیات؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد رفیع نائینی، تا: 1102ق؛ از روي خط مؤلف که به سال 1071 به پایان رسانده است استنساخ کرده؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج زیتونی، 215گ، 22 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 1 - 86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 11 رمضان 1105ق؛ مجدول، با کمند، داراي سرلوح مرصع و مذهب، محشی از مؤلف با نشان «منه»، مصحح، دیباچه خوانساري و حواشی آقا جمال را ندارد، با یادداشتی از عطاء اﷲ حسینی و نقش مهر آن «محمد عطاء اﷲ الحسینی»؛ کاغذ: شبیه ترمه، جلد: تیماج قرمز، 755ص، 23 سطر، اندازه: 24/5×15سم [شورا: ف: 5 - 192]
آغاز: برابر طبیعیات؛ انجام: برابر طبیعیات
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1112ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 159گ، 27 سطر (12×18/5)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 1 - 173]
انجام: و اقول فیمکن ان یقال قد تقرر عندهم انه بشرط ... فیه نظر اما اولا فلانهم یقولون ان فی صدق التأثیر ... فما الذي یقتضیها ان کان مقتضیها النفس علی آلات
تا اواسط نمط ثالث؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ تفاوت هاي بسیار با دیگر نسخههاي حاشیه خوانساري دارد و بسیاري از فقرات حواشی که در دیگر نسخهها هست در این نسخه نیست و همچنین در آغاز نمط دوم با پایان نمط اول خلط شده و به هم پیوسته، علاوه بر اینکه چندین فقره حاشیه را نیز ندارد؛ مهر: آقا علی حکیم و فرزندش آقا حسن؛ جلد: تیماج قهوه اي، 270ص، 20 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 5 - 196]
آغاز: ان یکون بناء الکلام علی ما ذهب الیه الشیخ لان الکلام فی کلامه و الظاهر انه علی مذهب الشیخ لا یمکن ان یصیر الشیء جوهراً بعد ما لم یکن؛ انجام: فلو تم ما ذکره سابقاً من ان قسمه المحل یستلزم قسم الحال من الصور العقلی ایضاً لیتم المراد و اندفع الایراد.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ» و «لراقمه»، رکابهدار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 253گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 44 - 186]
بیکا، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 590]
ḥāšīyat-ul muḥākimāt
احمد بن سلیمان
ahmad ebn-e soleymān
وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
گویا از شمس الدین احمد بن سلیمان باشد، با عنوان «المح، و اقول.»
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 236
آغاز: بسمله. المح بل یکفی فی اثباته اما مجرد ملاحظة تصوراته او النظر السابق. اقول لایذهب علی من تتبع فصول الکتاب ان کثیرا من الاحکام المصدرة بالتنبه یستنبط من النظر فی الفصل السابق علی طریق الفکر؛ انجام: المح فلابد معروض القبلی بالذات و لاشک الخ حاصله انه لابد من معروض القبلیة بالذات فلو فرض انه ذات العدم فلم یجز ان یصیر بعدلان ما بالذات لاتخلف و هذا بناء بخش طبیعیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ محشی با نشانه «منه ره»؛ تملک: ابوتراب؛ جلد: تیماج سرخ، 127گ، 28 و 33 سطر (5/5×7/5-1/56)، اندازه: 10×19/5سم [ف: - 536]
ḥāšīyat-ul muḥākimāt
وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
غیر همانند:
حاشیهاي است بر محاکمات قطب رازي؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ هامش [مختصر ف: - 294]
آغاز: المح لان الفلسفة الالهیة هی علم باحوال الموجودات المجرد من حیث الوجود هذه العبارة و ما سیجیء عقیب ذلک؛ انجام: و لقد تمت التعلیقة علی المراتب الذي ذکر المحاکمات فی هذا النمط وفقنا اﷲ لاتمام جمیع المراتب و کیف الحقایق انه ولی التوفیق.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1019ق؛ مقابله شده در جمادي الثانی 1019ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 182گ، 16 سطر، اندازه: 7/12×1/19سم [ف: 1 - 178]
ḥāšīyat-ul muḥarrar
وابسته به: المحرر فی الفقه = محرر التدوین = المحرر فی الفروع الشافعیة؛ رافعی قزوینی، عبدالکریم بن محمد (557-623)
تعلیقی است بر متن فقهی از شافعیان. در حاشیه نسخه، به خط مغایر با نسخه نوشته شده: «حاشیه مولانا جلال دوانی بر محرر فقه شافعی.» تذکرههاي موجود براي ملا جلال الدین دوانی چنین اثري ضبط نکرده اند. [مجالس المؤمنین در تعداد مؤلفات او «حاشیه بر انوار فقه شافعی» ضبط نموده.] در جلد دوم فهرست کتابخانه جامع ازهر کتابی به نام «تحف الفتاوي» از جلال الدین سیوطی است و آورده است که این کتاب حاشیه بر کتاب «محرر» [تألیفی ابوالقاسم عبدالکریم قزوینی رافعی شافعی] و کتاب «روضه» [مؤلفه محیی الدین ابو زکریا یحیی نووي] است. جلال الدین سیوطی در کتاب «حسن المحاضره» ضمن ترجمه احوالش، حاشیه بر کتاب روضه را ذکر نموده و نامی از حاشیه بر کتاب محرر نبرده.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 5896
آغاز: پس از تسمیه: ... هذا کتاب هو فی الاصل مصدر بمعنی الجمع و منه سمی الجیش کتبه (کذا) ثم اطلق علی المعنی المتعارف و هو الالفاظ المخصوص المدونه الداله علی المعانی المخصوصه؛ انجام: لا ابطاله من اصله کما یقال نقص العهد و یراد به مثل ذلک فلا یجري از اول کتاب تا مسأله نقض وضوء؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 25ص، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 5 - 469]
ḥāšīyat-ul muḥaṣṣal
وابسته به: المحصل؛ فخر رازي، محمد بن عمر (544-606)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 7/ 2130
آغاز: احمداﷲ علی نعمة التی التوفیق بحمده علیها محسوب منها و اشهد بتوحیده و عدله شهادة ارجو ان انطلق بها یوم اسال عنها؛ انجام: فهذا ما حضرنا الان من (؟) علی ما علقنا من الکلام علی کتاب المحصل و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ ... و سلم تسلیما
خط: نستعلیق، کا: درویش مصطفی استنبولی، تا: 1063ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: میشن آلبالویی، 106گ (136پ-241پ)، اندازه: 13×23سم [ف: 5 - 428]
حاشیه مختصر خطائی- حاشیة مختصر المعانی
حاشیه مختصر خلیل- تیسیر الملک الجلیل
حاشیة مختصر المعانی- مجموعه
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī
اوبهی، جلال الدین یوسف، - 833 قمري
awbahī, jalāl-od-dīn yūsof ( - 1430)
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722 -792)
حاشیهاي است با عناوین «قوله» بر کتاب مختصر المعانی سعدالدین تفتازانی از آغاز تا مباحث مسند الیه. محشی جلال الدین اوبهی از شاگردان تفتازانی بوده است.
تذکر: نسخه هاي با این آغاز و انجام، چنانکه در ادامه خواهد آمد، همگی در فهرستها به خطائی نسبت داده شده اند.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: / 1115م
آغاز: بسمله، نحمد اللهم علی ما اعطیتنا من سوابغ النعم و بوالغ الحکم و نصلی علی نبیک الهادي للعرب و العجم علی وجه اکمل و اتم قوله نحمدك آثر الحمد علی الشکر؛ انجام: قوله و یترك الخطاب مع معین ... و الاولی ان یقابل المتروك بالمتروك الیه فیقال یترك المعین علی غیر المعین او الخطاب. قد تم ...
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: پنجشنبه 16 محرم 1201ق؛ محشی از عبدالرحیم، ملا عبداﷲ، میرزا جان، منه، سید قدس سره، یزدي و ابوالقاسم؛ جلد: چرم قهوه اي، 80گ، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 332]
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī
ابن فناري، حسن بن محمد شاه، 840 - 886 قمري
ebn-e fannārī, hasan ebn-e mohammad šāh (1437 -1482)
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح مختصر تفتازانی.
[کشف الظنون 1/ 475]
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 102
آغاز: احوال المسند الیه قوله اعنی الامور العارضة الخ اراد بالامور العارضة الاحوال التی بها یطابق اللفظ؛ انجام: قوله والتذکر للاحکامة المذکور فی علمی المعانی و البیان انما لم یتعرض للبدیع لکونه خارجعن البلاغة»
از احوال مسند الیه تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: محمدتقی بن علی محمد چهاردهی، تا: شنبه از ماه رمضان، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قرمز، 182گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 64]
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī = ḥāšīyat-u muxtaṣar-i talxīṣ-il miftāḥ = hāšīye-ye moxtasar-e xatā’ī
خطایی، عثمان بن عبداﷲ، - 901 قمري
xatā’ī, ‘osmān ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1496)
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیهاي است بر کتاب «المختصر فی شرح التلخیص» تفتازانی. این حاشیه فقط بر بخش ابتدایی کتاب (دو باب از ابواب هشت گانه فن اول در علم معانی) تا مبحث تعریف مسندالیه به ضمیر که شامل یک پنجم کتاب مختصر را حاشیه نوشته است. تذکر: تاریخ برخی از نسخه ها با تاریخ وفات خطائی (901ق) تطبیق نمیکند و اگر تاریخ وفات ذکر شده درست باشد بعید است که از خطائی باشند. البته علینقلی منزوي (دانشگاه 2: 376) معتقد است که تاریخ ذکر شده نادرست است و تاریخ درست احتمالاً 801ق میباشد. وي به عنوان شاهدي بر این نظر به نسخه شماره 1056 دانشگاه تهران استناد میکند که تاریخ کتابت آن 871ق است ولی کاتب از مؤلف (خطائی) چنان سخن میگوید که گویی سالها پیش مرده است.
آغاز: بسمله نحمدك اللهم علی ما اعطیتنا من سوابغ النعم و بوالغ الحکم و نصلی علی نبیک الهادي العرب و العجم علی وجه اکمل و اتم قوله نحمدك آثر الحمد علی الشکر لان الحمد یعم الفضائل و الفواضل و الشکر یختص بالاخیر ...
انجام: قوله و قد یترك الخطاب المعین قال رحمه اﷲ فی قول السکاکی ... و الاولی ان یقال المتروك بالمتروك الیه فیقال یترك المعین الی غیر المعین او الخطاب تمت.
چاپ: کلکته، 1256ق؛ هند، 1286ق
[کشف الظنون 1/ 476؛ ریحانة الادب 13/29؛ هدی العارفین 1/ 656؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 400؛ الاعلام زرکلی 25/68؛ الاوقاف العام موصل 2/ 201 و 2/ 243 و 3/ 176 و 4/ 117]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی؛ نظامی بسطامی، فصیح بن عبدالکریم (-9)
2- حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی؛ میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ (-994)
3- حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی = حاشیه ملا عبداﷲ یزدي بر حاشیه خطایی؛ ملا عبداﷲ بن حسین یزدي (-981)
4- حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی؛ غفاري، حامد بن برهان (-10)
5- حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
6- حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی؛ مازندرانی، محمد بن شمس الدین محمد
7- حاشیة حاشیة مختصر المعانی
8- حاشیة حاشیة الخطائی علی مختصر المعانی (2عنوان)
کا: علی بن محمد بیدگلی، تا: 17 شعبان 831ق [نشریه: 5 - 387]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 22 ربیع الاول 840ق، جا: شیراز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 59گ (59پ- 117ر)، 25 سطر (6×14)، اندازه: 1/50×20سم [ف: 17 - 84]
خط: نسخ زیبا، کا: عثمان بن عمر بن محمود، تا: 20 رجب 843ق (این تاریخ با تاریخ وفات خطایی 901 تطبیق نمیکند و گویا همان صحیح باشد که گویند این حاشیه از جلال الدین اوبهی شاگرد تفتازانی است و کاتب این نسخه حاشیه را به مولانا زاده نسبت داده است)، جا: مدرسه مولانا لطف اﷲ؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالکریم بن محمد القاحی به تاریخ 1019، محمد بن محمد عطار شهابادي، ابی الفتح بن مخدوم الحسینی، محمود بن درویش محمد؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 55گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×17سم [ف: 5 - 340]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضی الدین بن فضل اﷲ حسینی استرآبادي، تا: سهشنبه ربیع الاول 888ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمدباقر بن محمدتقی جزي اصفهانی در 1282ق؛ جلد: تیماج مشکی، 53گ، 23 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 3 - 1549]
آغاز: معانی و بروا عنها بعباراتهم کانت العبارات أدون من عبارات الکتاب قوله: اضرب عن هذا الخطیب یقال ضرب عنه اي صرف عنه اي اصرف نفسی عنه قال اﷲ تعالی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 889ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «12، منه»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 113گ، 11 سطر (7×10)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 36 - 608]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 26 محرم 898ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مظفر بن حیدر با مهر «العبد المظفر بن حیدر حسین الرضوي» (دایره)، محمد ابراهیم اصفهانی؛ مهر: «یا صالح المؤمنین» (چهارگوش)، «اتخذ اﷲ ابراهیم خلیلا» (بیضی)؛ جلد: تیماج لایه ي قهوه اي، 49گ (1-49)، 24 سطر(6×12)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 3 - 1595]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالمعالی بن بدرالدین حسینی، تا: شعبان 905ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 98ص (1-98)، 19سطر (10×12)، اندازه: 12×17سم [ف: 14 - 159]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1/ 1023
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 266]
آغاز: علیها و الحاصل ان اسم الفاعل مع فاعله مضمرا کان او مظهرا؛ انجام: احسن وجوه البلاغه و الفصاحه فی قرآنه العزیز و فرقانه الکریم و هو حسبنا و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر.
این رساله که بدون مطلع و سر آغاز است در پشت صفحه اول آن نوشتهاند «شرح، تلخیص مفتاح للخطائی»، اول این نسخه تا تقدیم مسند الیه کسر است؛ خط: نستعلیق بد، بیکا، تا: 920ق؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشتهایی با امضاء «ه ر»؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهی؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید، جلد: مقواي چرمی مشکی، 316ص، 23 سطر (7/5×15)، اندازه: 11/5×21سم [ف: 82]
آغاز: قوله لکونه متعلقا بقوله یعرف فیکون المعنی أن المعرفة بکونه فی اعلی مراتبها؛ انجام: برابر
خط: نسخ،کا: عبداﷲ بن شهاب الدین یزدي، تا: 17 ذیحجه 962ق، جا: شیراز؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا قهوه اي عطف تیماج مشکی، 57گ (1ر-57پ)، 21 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 1-503]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن علی، تا: 17 ذیحجه 966ق؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 33گ (2پ- 34پ)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 5/14×5/21سم [ف: 359]
آغاز: و الدوام لدلال الاول بمقتضی المقابلة علی ان ما یقابل بالحمد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه آخر ربیع الثانی 970ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 73گ، 21 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 25 - 54]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 29 رمضان 971ق؛ مصحح، محشی، داراي بلاغ؛ مهر: «یا هادي المضلین» (بیضی)؛ تملک: محمد هادي بن سید محمد حسینی، محمد مؤمن بن حافظ حسینی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 69گ، 19 سطر (5×12/5)، اندازه: 1/50×18/5سم [ف: 3 - 881]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 45
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 595]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن عبدالغفار خطیب حسنی استرابادي، تا: سهشنبه 29 ذیحجه 971ق؛ محشی با نشان هاي «ع ا ه» و «ع آ ه سلمه ا ه» و «سیف» و «حامد» و «منه» و «داود» و «جم ره» و حاشیههاي یزدي و سیف در بیشتر جاها هست؛ در صفحه عنوان دارد «خطائی حاشیه بر مختصر و ملا عبداﷲ حاشیه بر خطائی»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا و گرد آن میشن، 58گ (1پ-58پ)، 18 سطر (5×11)، اندازه: 10×18سم [ف: 6 - 2198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره صفر 984ق، جا: شیراز مدرسه منصوریه؛ مصحح، محشی؛ تملک: تقی بن محمد علی؛ مهر: «العبد تقی الدین محمد الحسینی» (دایره)؛ جلد: گالینگور سبز، 66گ، 17 سطر، اندازه: 5/9×5/16سم [ف: 2 - 338]
آغاز: بسمله، لک الحمد جعل اﷲ تعالی مخاطبا تنبیها علی القرب؛ انجام: الذي جمعه الامام الشیخ ابوالعباس المستغفري فی کتابه المسمی بطب النبی صلی اﷲ علیه و آله یجده من طلبه
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین بن محمد عتیقی شولستانی، تا: یکشنبه 6 جمادي الثانی 989ق؛ محشی، نسخه مصدر به «آداب المتعلمین» از خواجه نصیر الدین طوسی میباشد؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی،80گ، 18 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 25 - 56]
خط: نستعلیق، کا: محمد شمساي گیلانی، تا: رجب 998ق؛ محشی شمساي کیلانی و سلطان محمد و ضیاء و ملا میرك خان و ملا عبداﷲ که براي همه اینها «سلمه اﷲ» آمده پس در زمان آنان این حواشی نوشته شده است، یادداشت بهاء الدین املشی در 21/ 12/28؛ اندازه: 12×1/58سم [رشت و همدان: ف: - 1113]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله نافر کل تنافر اي ان فیه تنافراً کاملاً و لا یلزم أن لا یکون تنافر اکمل منه لتنافی ما سبق ان الثانی دون المتناهی و لا أن یکون.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ، شیخ الاسلام، م ل، شیخ بهاء الدین، م ح، سیف و «...؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین، محمد بن قاسم» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 29گ (94پ-122پ)، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 32 - 534]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محمد حسین بن طاهر نسخه را در روز جمعه 14 رجب 1194خریده است؛ کاغذ: سپاهانی، 97گ، 15 سطر (11×16)، اندازه: 11/5×5/16سم [ف: 17 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: لیس اولی من العکس کیف و فی الاول مصیر
الی اعجاز قبل اوانه و یمکن دفعه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به امضاي «منه ره» و «ع ب» و حواشی دیگر؛ واقف: جواد کمالیان، 1354؛ جلد: روغنی مشکی مذهب، 72گ، 17 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 1 - 273]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 9/5×20/5سم [رشت و همدان: ف: - 1113]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «م ن، شرح، ع ا ه»؛ کاغذ: پستهاي و ترمه، جلد: میشن تریاکی، 110گ (67پ-176پ)، 12و15سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: ابن میر نظام محمد سعید حسینی مازندرانی،تا: قرن11؛محشی؛کاغذ: رنگارنگ، جلد: تیماج یشمی، 79گ، 17سطر (4×10)، اندازه: 9×15/5سم [ف: 1 - 85]
انجام: و یمکن توجیه کلام المصنف بحیث لایتوجه علیه شیء بان یقال لما ثبت سابقا ان الامکان علة للاحتیاج.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «م ن»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 72گ، 16 سطر (4×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 12 - 2768]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با حاشیه «عب»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج سبز، 17سطر (5/6×12)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 16 - 478]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ تملک با نقش «عبده ابن احمد الحسینی البهشتی محمد نصیر»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 75گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 55]
آغاز: ذي بال لم یبدء فیه بحمداﷲ فهو اجزم؛ انجام: والا لم یدخل فی حد المعرف غیر الاعلام اذا الضمیر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 106گ، 15 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 25 - 46]
آغاز: برابر؛ انجام: قلت قد صرحوا بثبوت الترشیح للمجاز المرسل حیث قالوا فی قوله علیه الصلاة و السلام اسرعکن ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی از ملا عبداﷲ یزدي و غیره، نسخه ناقص و موجودي فقط ده برگ و سه برگ نیز در همین موضوع ضمیمه است؛ اهدایی: رهبري، دي 1380؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 10گ، 19 سطر، اندازه: 12/2×23سم [ف: 25 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: تیماج عنابی، 136گ، 16 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 25 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: لان مرتب الفاعل قبل مرتب المفعول و التقدیم المعنوي قسمان احدهما ان یکون.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی از ملا عبداﷲ و غیره؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 79گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 25 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف الدار (کذا)، تا: قرن 11؛ محشی از شیخ الاسلام، سیف و دیگران؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 103گ، 15 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 25 - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: غیر کونه الا حتراز عمالا فائدة فیه.
خط: نستعلیق تحریري، کا: نامعلوم، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 75گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: ان نفس الحسن و القبول بمطابقته للاعتبار المناسب و الارتفاع فی الحسن لابدان
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به حواشی حسن چلپی، ملاعبداﷲ یزدي و دیگران؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 43گ، 17 سطر، اندازه: 5/15×5/21سم [ف: 25 - 47]
انجام: فیجوز ان یحمل هذه علی الاسمیة علی افادة الدوام
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 33گ، 16 سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 2 - 52]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ در حاشیه صفحه آخر نسخه بخط کاتب تاریخ نسخ 887 یاد که گویا سبق قلم میباشد؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 59گ، مختلف السطر، اندازه: 12×17سم [ف: 12 - 273]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: هادي بن مطیع طالقانی؛
جلد: تیماج قهوه اي، 78گ، 15 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 24 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحی اشکوري، تا: 9 شعبان، قرن 11، جا: مشهد رضوي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 71گ، 14 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1549]
آغاز: بالتسمی لان ان یکون الابتداء بها فعدم الافتتاح بها لایفوت العمل بالحدیث؛ انجام: بالذکر بل یجوز ان یکون باعتبار (یک سطر آخر آن غیر مقرو است)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج قهوه اي، 23 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 2115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سعداﷲ گیلانی لاهیجانی، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج عنابی، 19 سطر (6×13)، اندازه: 11/5×5/19سم [ف: 4 - 2137]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ دراین کتابخانه به نام حاشیه میر بر مطول وقف و ثبت شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج، 107ص، 12 سطر، قطع: نیم خشتی باریک، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 409]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه اذا لم یعرف حاله
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: پارچهاي، 22 سطر (12×5)، اندازه: 18×10سم [الفبائی آستان قدس: - 202]
آغاز: و الثبات الذي یدل علیه الاسمیه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي، 17 سطر (6×11)، اندازه: 12×17سم [الفبائی ف: 202]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ ناقص [نشریه: 7 - 696]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نسخه پژوهی: 3 - 118]
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن اسماعیل حسینی سمنانی، تا: 29 رمضان 1001ق؛ مصحح، محشی به امضاي «ضیا مد ظله» و «منه»؛ اهدایی: جواد کمالیان، جلد: تیماج مشکی، 88گ، 18 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 2 - 119]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1009ق، جا: کاشان مدرسه خواجه تاج الدین حسین؛محشی از حامد و ملاعبداﷲ؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 17 سطر، اندازه: 9/5×16سم [ف: 4 - 265]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن آقا علی مازندرانی، تا: 1009ق؛ 88گ، 15سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 157]
آغاز و انجام: برابر
مؤلف در فهرست ناشناس است؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد نبی بن محمد شریف، تا: ربیع الثانی 1012ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج آلبالویی، 102گ، 12سطر (6/5×11/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 1174]
خط: نستعلیق، کا: شفیع بن ملا عبدالرحمن سخته سري، تا: 12 جمادي الثانی 1013ق، در خدمت استادش آخوند مولانا؟؛ محشی؛ مهر: «یا من لا شفیع الا من تعدد به» (بیضی)، «علی محمد»، «عبده عسکر الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 81گ، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 3 - 365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1013ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 55گ، 20 سطر (6×13/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن علی یزدي، تا: 1014ق؛ محشی؛ واقف: عبدالباقی آیة اللهی شیرازي، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف میشن عنابی، 93گ، 15 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 25 - 55]
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر خلخالی پسر بدیع الزمان، تا: نیمه جمادي الاول 1024ق، جا: اصفهان (صفاهان)؛ محشی با نشان «ملاحامد عبداﷲ، سید حسین با تاریخ 1212، ق م، منه ره، ع ره، ع ح، م ع، م ص، شرح، حاشیة الشرح، ح م»؛ مهر: علی اصغر؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 66گ، 16 سطر (7×5/12)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 536]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ملا حسین طهرانی، تا: 1026ق، جا: مشهد رضوي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 107گ، 14 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 24 - 216]
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین احمد بن محمد امین فیروز آبادي،
تا: پنجشنبه اوایل صفر 1029ق، جا: کاشان؛ 55گ (1ر-55پ)، 19 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 2 - 261]
آغاز: انما هو تبینه و جعله خالصا عن القصور؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1030ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي، 19 سطر (5×14)، اندازه: 12×24سم [الفبائی ف: 202]
آغاز و انجام: برابر
مؤلف در فهرست ناشناس است؛ کا: رودسري، تا: یکشنبه محرم 1039؛ کاغذ: ترمه، 15 سطر، اندازه: 9/8×3/ 17سم [نشریه: 7-790]
بیکا، تا: 1039ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: فان اما تفید لزوم ما بعد فانها لما قبلها لا انه کان فی.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1039ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 13 و 15 سطر (7×1/51)، اندازه: 14×20سم [ف: 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ علی بن استاد کار کفاش قمی، تا: چهارشنبه ربیع الاول 1043ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج سرخ، 84گ (1-84 )، 17 سطر (4×12/5)، اندازه: 8/5×19/5سم [ف: 3 - 1238]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1045ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد رضا بن معین الدین بن علی فیروز آبادي، تا: 7 ربیع الاول 1048ق؛ مصحح؛ مهر: «اﷲ اکبر» (مربع)؛ جلد: تیماجسیاه، 103گ،14 سطر، اندازه: 9×16سم [ف مخ: 2 - 742]
آغاز: نظم التنزیل و اما السائل فلا تنهر مع توافقها فی المعنی قوله و لمثل هذا فلیعمل العاملون؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خلخالی، عبدالوالی، تا: 1050ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن محمد حسین رازي، تا: غره ربیع الاول 1050ق، جلد: پلاستیکی مشکی، 90گ (2پ-91ر)، 16سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 103]
آغاز: هذه الانحصار بان لایخطأ بدون المحافظه و یتقدم مع وجودها ... قوله و یدخل فی تمیز الکلام الفصیح انما لم یقدر موصوف الفصیح اللفظ فی قوله و الی تمیز الفصیح؛ انجام: برابر
بخشی از آغاز رساله است؛ خط: تحریري، کا: ابراهیم بن حمزه، تا: یکشنبه از جمادي 1051ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 37گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1550]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا کان عینیه زرقاء و الاخري سوداء و نیل الرقطاء الرقط سوداء یشوبه نقط بیاض یقال دجاج رقطاء تم کامل؛ خط: نسخ، کا: سلطان محمد اصفهانی، تا: 14 محرم 1052ق، جا: اصفهان مدرسه قطبیه؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 235گ، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ، تا: 1053ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 78گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 741]
خط: نسخ، کا: بهاء الدین بن محمد بن حمادي لیثی جزایري، تا: 22 محرم 1053ق، جا: شیراز مدرسه خان؛ نویسنده آن را به شیخ عبد علی بن شیخ عبداﷲ جزایري فروخته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 79گ، 18 سطر (7×12)، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 444]
آغاز: احدالامرین من حقیقة الطرفین او مجازیتهما عنی ما یشعر به کلم او؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: قاضی جهان مشهور به علی نقی ابن قاضی حسن حسینی اوجی تفرشی، تا: چهارشنبه غره رمضان 1054ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مشمع لاجوردي، 6گ (80-85)، 16 سطر (7×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 3-1222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلمان بن محمد اردکانی، تا: 6شعبان 1058ق؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 139گ، 14 سطر، اندازه: 5/9×17سم [ف: 25 - 52]
آغاز و انجام: برابر
فقط تا بحث تعریف مسند الیه بضمیر نوشته شده؛ خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن ملا ابوالقاسم حسینی مازندرانی، تا: 4 شوال 1059ق، جا: اصفهان مدرسه شیخ لطف اﷲ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 60گ (1پ-60پ)، مختلف السطر (5/5×16)، اندازه: 9×19سم [ف: 2 - 272]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن سعدي بن نورالدین محمد لاهیجی، تا: نیمه رمضان 1059ق؛ 118ص، 16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف:
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن امیر غیاث اردستانی، تا: 1060ق [ف: 54]
آغاز: بسمله، حمداً لمن خلق الانسان و علمه البیان و شکراً لمن ... قوله نحمدك اللهم؛ انجام: قوله هو مطابق الوافق الموافق انت خبیر بان موافق الواقع الاعتقاد انما لزم من اعتقاد مطابق هذا الخبر للواقع، تمت.
خط: نستعلیق نازیبا، کا: محمد سلیم بن ملا علی بالانکائی، تا: 1060ق، جا: مدرسه ابی نصر؛ مصحح؛ مهر: «الراجی محمد طاهر بن علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 188ص، 16 سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: 45 - 132]
آغاز: مذکورا کان هناك مجاز لغوي فی المسند لامجاز عقلی فی الاسناد؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبداللطیف بن میر مخدوم رضوي، تا: 23 ربیع الاول 1062ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، 1351؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 91گ، 13 سطر، اندازه: 5/9×5/16سم [ف: 25 - 55]
خط: نستعلیق، کا: میر علی بن نظر شاه اردلان، تا: 1065ق، جا: اصفهان؛ جلد: چرم مشکی، 95گ (1پ-95ر)، 16 سطر، اندازه: 10×20سم [مؤید: 1 - 347]
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمد مسگري گوناآبادي، تا: 1 ربیع الاول 1066ق، جا: توس؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی،جلد: تیماج مشکی، 83گ، 15سطر (4×12)، اندازه: 5/9×19سم [ف: 4 - 266]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله او الخطاب اویق بترك الخطاب مع معین الی غیره اي الخطاب مع غیر معین و بالجمل مما فعله الشارح من تفسیر المتروك بالخطاب مع معین و تفسیر المتروك الیه اعنی غیره لغیر معین مقوت للمقابل عنهما فلابد من تصرف اما فی تفسیر الثانی حتی لا یقوت ذلک الحسن هذا و المرجو من اﷲ تعالی حسن الخاتم و صلاح العافی انه علی ما یشاء قدیر و بالاجاب رجاء الراجین جدیر و الحمدﷲ علی توفیق الاتمام و السلام.
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی طالقانی، تا: 1068ق؛ واقف: سید حسن موسوي هروي، تیر 1320؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 168گ، 14 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 25 - 57]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت ... بحاشیه الخطائی یوم الثلاث عشر عصریته سنه 1069 بشیراز بالمدرسه المنصوریه ... کتبه علی بن محمد سلمان الجزائري المدنی الحایري
خط: نسخ تحریري، کا: علی بن محمد بن سلمان جزایري حایري، تا: 1069ق، جا: شیراز مدرسه منصوریه؛ محشی با نشان عب، در برگ 1ر روایت نوروز معلی بن خنیس را نوشته که فیض کاشانی آن را شرح کرده و دکتر معین چاپ کرده؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: جلد تیماج، 66گ، 17سطر (7/5×12/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 17 - 260]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 11 رمضان 1069ق؛ 79گ، 17 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حسن علی مبارکه، تا: شعبان 1070ق؛ مهر: «عبده محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 72گ، 14 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 742]
خط: نسخ، کا: محمد ربیع بن شرف جهان بن ابی صلاح بن جعفر حسنی حسینی اردستانی، تا: 23 رمضان 1070ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: ورثه امام زاده؛ 114گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: منصور بن علیخان سبزواري، تا: 8 ذیحجه 1071ق، جا: اصفهان مدرسه ملا عبداﷲ؛ محشی؛ واقف: در السلطنه، آبان 1326؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه پارچه خاکستري، 42گ، 23 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 25-49]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین بن محمد رضاي تویسرکانی، تا: چهارشنبه 9 رمضان 1073ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 20 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 213]
کا: میرزا محمد ولد میر محمد حسنی، تا: 1074ق؛ تملک: سعید بن محمد؛ قطع: رقعی [ف: 120]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ولیخان بن محمد وزوائی، تا: پنجشنبه 20 جمادي الاول 1074ق؛ محشی از ملا عبداﷲ و دیگران؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 70گ، 18 سطر، اندازه: 8×1/88سم [ف: 25 - 44]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد سعید طهرانی، تا: شنبه 12 جمادي الثانی 1074ق، جا: تهران؛ محشی با نشان «ح م، منه، مط، م ن، حاشیه شرح، ك م، ع ب، سیف، تاج، مهذب، میرك،
زین الدین»؛ کاغذ: اصفهانی کبود و زرد و سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 69گ (3پ-71ر)، 18 سطر (5×12)، اندازه: 11×19/5سم [ف: 366]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن محمد مؤمن درختچی قاینی، تا: 21 صفر 1074ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: شرف النساء فرزند محمد صالح، 1145؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی نقش ترنج «یا سلطان ابوالحسن علی بن موسی الرضا»، 121گ، 18 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 5 - 410]
خط: نستعلیق ناخوانا، کا: مراد اصفهانی، تا: 1075ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 151ص (4-154)، 15-16 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 10 - 1827]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عزیز جرپادقانی، تا: 9 محرم 1076ق؛ محشی با امضاي «غفاري»؛ واقف: ملا محمد علی آرانی، 1237ق؛ جلد: تیماج سرخ، 77گ، اندازه: 10×20سم [ف مخ: - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن شمس الدین ورکی مازندرانی، تا: شعبان 1077ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا اسلیمی، 102گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف مخ: 2 - 742]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن غلام حسین تبریزي، تا: 14 شعبان 1078ق؛ محشی به امضاء «عب» و «م ح»؛ جلد: تیماج مشکی، 95گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 25 - 427]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالقائم، تا: چهارشنبه 25 محرم 1080ق؛ محشی از میر محمد هاشم با جمله دعائی «رحم اﷲ علیه» و غیره؛ واقف: سید جلال الدین تهرانی، مرداد 1361؛ کاغذ: متن حنایی و حاشیه نخودي، جلد: میشن زرشکی، 70گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 25 - 48]
خط: نستعلیق، کا: ابن حاجی حسین محمد جعفر قهپائی، تا: شنبه 7 جمادي الاول 1082ق؛ 154گ، 14 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 379]
خط: نستعلیق، کا: معزالدین بن میر اشرف حسینی، تا: سلخ ذیقعده 1083ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده محمد شریف» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 75گ، 16 سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: 22 - 247]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد رضا کونجی (الکنجی)، تا: یکشنبه 12 محرم 1083ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع موسوي، تا: 1084ق؛ محشی؛ تملک: محمود کمائی سنجري در 1355ق؛ 63گ، 22 سطر، اندازه: 10×21سم [ف مخ: 2 - 742]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: ملا فارق، تا: 1084ق؛ کاغذ: هندي نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي، 51گ (5پ-55پ)، 16 سطر (5/8-10 × 5/15 -16)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 13 - 311]
خط: نسخ، کا: حسن بن علی، تا: 4 جمادي الاول 1085ق، جا: قسطنطنیه؛ تملک: علی بن احمد بن محمد بن علی، سید محمد استانبولی با مهر «هذا ... السید محمد» (بیضی)؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد النبی بن حسن علی استرآبادي انصاري، تا: جمعه 28 جمادي الاول 1086ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، 103گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 25 - 52]
خط: نسخ، کا: حسین بن الاونکودي، تا: غره ربیع الثانی 1086ق، جا: عباس آباد گنجه؛ افتادگی: آغاز؛ 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 386]
خط: نسخ، کا: حیدر بن میرزا خان بن میرباقر حسینی، تا: 1087ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 142گ، 14 سطر، اندازه: 8 ×18سم [ف: 41]
خط: نسخ، کا: عبدالباقی بن مصطفی، تا: جمعه ربیع الاول 1088ق، جا: سلیمانیه مدرسه دارالحدیث؛ محشی به نشان «عب = عبادي، میرزاجان، منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 67گ، 19سطر (6×5/14)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1089ق؛ با سرلوح؛ واقف: محمد حمامی؛
کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 107گ، 14سطر (5×11/5)، اندازه: 9×17سم [ف: 3 - 948]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1090ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 74گ، 15 سطر، اندازه: 14×16سم [ف مخ: 2 - 741]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن بیک احمد خلخالی، تا: جمعه 15 محرم 1091ق، جا: اردبیل؛ مهر: «الواثق باﷲ محمد بن محسن 1217» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 79گ، 16 سطر، اندازه: 15×23سم [ف مخ: 2 - 742]
خط: نسخ، کا: ابوالحسن اشرفی بن شیخ علی رضا، تا: دوشنبه 21 شوال 1092ق، جا: مدرسه خواجه امینا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 14 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 211]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1093ق؛ محشی از ملا حامد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج، 110ص، 12 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدعلی بن امرعلی بن نظام قوز، تا: 22 رمضان 1093ق؛ جلد: تیماج مشکی، 142گ، اندازه: 12/5×19سم [ف مخ: - 64]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد تقی شهمیرزادي، تا: سهشنبه 16 صفر 1093ق؛ افتادگی: وسط؛ محشی؛ واقف: مکتب الامام امیر المؤمنین (علیه السلام)، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 53گ، 22 سطر، اندازه: 4 /12×7/ 24سم [ف: 25 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر صالح مازندرانی، تا: 1 جمادي الثانی 1093ق؛ افتادگی: وسط (چند صفحه بعد از برگ اول افتاده)؛ محشی به حواشی سیف و دیگران، مذیل است به انواع بیست و پنج گانه مجاز؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا رویه پارچه فیلی، 75گ، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 25 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین الدین علی بن صدرالدین محمد، تا: شعبان 1093ق، جا: شیراز مدرسه امامیه؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله، محشی با امضاهاي مختلفی مانند «12» و «ملا حامد» و «ملا فصیح رحمه اه» و «م ن» و «سیف ره» و «منه» و «س«و «خواجه«و «حسن چلبی رحمه اه» و «حامد الغفاري رحمه اه» و «ع ل» و «ضیاء الدین» و «ص«و «ع ب» و چند حاشیه لغوي از تاج و قا موس؛ تملک: ضیاءلشکر تقی دانش؛ مهر: «ابن محمدحسین ابوالقاسم التمامی» (بیضی)، «یا امام حسین 1127» (مربع)، «لا اله الال اﷲ الملک الحق المبین محمد حسین بن ابوالقاسم التمامی 1233» (مستطیل)، ضیاء لشکر «ضیاء لشکر 1336» (بیضی)، کاتب «الواثق باﷲ الغنی زین الدین علی 1080» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ خریداري از جعفر سلطان القرایی در اذر 1348ش؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج روغنی، 138گ، 14 سطر (5/ 4×11) اندازه: 9/9×4/ 17سم [ف: 2 /29-745]
خط: نسخ، کا: ملا علی طالقانی، تا: پنجشنبه صفر 1094ق، براي سید امیر طاهر حسینی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 100گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 26 - 51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن خیراﷲ حسینی موسوي، تا: جمعه 8 ربیع الثانی 1095ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 81گ (1پ- 81ر)، اندازه: 1/51×19سم [ف: 1 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن جعفر بن محمد امین اصفهانی، تا: 21 ربیع الثانی 1097ق؛ محشی از ملاعبداﷲ و غیره؛ تملک: صنیع اﷲ بن محمد حسینی کرمانی در 1113، محمد حسین بن میر صنیع اﷲ حسینی کرمانی در 1133؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405 ق؛ کاغذ: نخودي و فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 74گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی بن گنج علی، تا: رجب 1097ق؛ مصحح، محشی با امضاي «ع ا ه» «عب»؛ جلد: تیماج مشکی، 58گ، 21 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 3 - 1549]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد مؤمن قائنی، تا: 1099ق؛ محشی از ملا حامد و ملا عبداﷲ یزدي؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوایی دور تیماج، 93ص، 15 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 2 - 408]
خط: نسخ، کا: ابوالبقاء، تا: ربیع الثانی 1099ق؛ تملک: علی
حسینی ترماشیزي در 1306؛ جلد: چرم سیاه، 101گ، 16 سطر، اندازه: 10×17/5سم [مؤید: 2 - 80]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن ابراهیم عامري سبزواري، تا: رجب 1099ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالصانع بن محمد کاظم سبزواري؛ اندازه: 9×16سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: رقعی [ف: 120]
انجام: و لذا قالوا ما وضع لاستعمال فی شیء معین لکان أصرح و المحققون علی ان معناه ما هو المفهوم ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: میر محمد باقر پیشنماز؛ 128گ، 11 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 461]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن علی بروجردي، تا: قرن 12؛ 96گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 293]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 12 (تاریخ 1139 در پایان نسخه جدید است)؛ 86گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 1 - 204]
آغاز: برابر؛ انجام: فحق العبار هنا علی قود کلامه یترك الخطاب ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سیاه، 169ص (4-172)، اندازه: 15×19سم [ف: 1/33- 154]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج قهوه اي، 59گ، 17 سطر (6×13/5)، اندازه: 12×22سم [ف: 4-266]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «شفیع، عبداﷲ، سیفه، عب، م ج، منه»؛ کاغذ: سپاهانی، 92گ، 15سطر (5/5×1/50)، اندازه: 10/5×18سم [ف: 4 - 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد علی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزي با تاریخ 1298؛ مهر: «عبده محمد علی بن علی» (بیضی)، «الواثق باﷲ عبده علی بن لطفعلی» (مربع)، «عبده الراجی میر اسداﷲ المولوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 132گ، 12 سطر، اندازه: 10×14سم [ف مخ: 2 - 742]
آغاز: بسمله قوله آثر الحمد علی الشکر لان الحمد فی جملة نحمدك فی الاصل اخبار و یلزمه انشاء التوصیف بالجمیل و قد یتضمن الحمد (صلی الله علیه و آله) انشاء اذا قصد به تعظیم المنعم لکونه منعما علیه؛ انجام: و المراد هنا الاعضاء الظاهر غیر اللسان و ان کان الانسب بالاطراف و افراده باعتبار اثره فان اثره المختص به مسمی بالقول
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 47گ، 19 سطر، اندازه: 9×19سم [ف: 3 - 1550]
آغاز: الهمه نحو اختصاره والاقتصار علی بیان معانیه وکشف استاره کما شاهد وامن ان المحصلین قد تقاصرت؛ انجام: اجاب عن هذه الاعتراضات بما هو بري عنه وراینا ترکه اولی خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (اندکی از خطبه)؛ جلد: گالینگور مشکی، 37گ، 15 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 3 -1550]
آغاز: برابر؛ انجام: و حق الخطاب ان یکون مع معین حق الخطاب ان یکون مع معین.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام (شش سطر)؛ محشی؛ واقف: سید رضا زنجانی، آبان 1345؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 112گ، 11- 15 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 25 - 50]
خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن عطاءاﷲ تونی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 103گ (50پ-152ر)، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [مؤید: 3 - 254]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ دو ستون در هر صفحه؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی، 20 سطر [ف: 9 - 88]
انجام: والنکت هو ما افاده الشارح بقوله تنبیها علی ان المسند الیه هو الرکن الاعظم الشدید الحاج الیه خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 157گ، 14 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ محشی از ملا عبداﷲ در 1229؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 60گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 25 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: وسط (پس از برگ اول کسر دارد)؛ محشی از شیخ الاسلام، سیف الدین و غیره؛
واقف: سید ضیاء الدین تقوي بهبهانی شیرازي، دي 1367؛ کاغذ: نخودي، 111گ، 14 سطر، اندازه: 8/5×16سم [ف: 25 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 4 جمادي الاول 1104ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 176ص (2-177)، 16+15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 7 - 87]
خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن حسین تنکابنی، تا: رمضان 1107ق؛ محشی؛ اندازه: 11×20سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
خط: نسخ، بیکا، تا: 7 ربیع الاول 1107ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1452]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: الغ محمد محسن قاري، تا: جمعه 24 ربیع الاول 1109ق، جا: مشهد رضوي؛ محشی؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهد پور، مرداد 1362؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج ماشی، 48گ، 22 سطر، اندازه: 7/ 11×20سم [ف: 25 - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرحیم بن محمدباقر خویی، تا: 25 ربیع الاول 1109ق؛ مهر: «هو الرزاق» (بیضی)؛ تملک: محمدرحیم بن محمدباقر؛ جلد: تیماج مشکی، عطف تیماج، 62گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: ایوب بن حاجی قربان شماخی، تا: 1111ق؛ کاغذ: فرنگی، 68گ (24پ-91ر)، 11 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 4 - 267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بابا پاداد، تا: 1111ق؛ محشی از قاضی، ملا عبداﷲ، ملا میرزا جان و غیره؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 68گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 25 - 54]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاجی افضل، تا: 1112ق؛ محشی با نشان «ملا عبداﷲ قدس سره، مختار الصحاح، ح داودي، منه، قدس سره، محمد مشکک، تفتازانی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 69گ (1پ-69پ)، 15- 16 سطر (4/5×11- 13)، اندازه: 10×18سم [ف: 279]
انجام: قد وقع الفراغ من هذه الحاشیة المسماة بالخطائ المنسوب الی مولانازاده علی المختصر المعانی ... سنه الف و مأته ثلث عشر 1113
کا: علی نقی ابن سید عبدالجلیل ابن سید فتح اﷲ ...، تا: 1113ق؛ کاغذ: نخودي دولت آبادي، جلد: مقوا با تیماج حنایی، ابعاد متن: 6/5×17/5، اندازه: 12/5×24سم [ف: 2 - 52]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: شیخ محمد بن شیخ طاهر، تا: 1113ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج عنابی، 135گ، اندازه: 10×14/5سم [ف: 5 - 1747]
آغاز: برابر؛ انجام: مع المعین اللحظات مع غیره.
این رساله در فهرست به عنوان «حاشی کلامی» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن حاجی محمد علی بیاري، تا: پنجشنبه 20 ذیقعده 1115ق؛ 85گ (1پ-85ر) [ف: 16 - 257]
بیکا، تا: 1116ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 محرم 1117ق؛ مجدول، محشی به حواشی ملا عبداﷲ یزدي و غیره؛ تملک: قوام الدین حسین با مهر «غلام آل محمد قوام الدین خان»؛ واقف: فاضل خان، 1065 ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، عطف میشن قهوه اي، 93گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 25 - 45]
بیکا، تا: 5 ذیقعده 1118ق [مخطوطات دزفول: - 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 14 رجب 1119ق؛ محشی؛ تملک: حاج سلیم حسینی؛ جلد: چرم زرد، 110گ، 12 سطر، اندازه: 9/5×17سم [مؤید: 2 - 20]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1119ق؛ 93گ، 15 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 1 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد صالح صوفیلو، تا: 23 رجب 1120ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 51گ، 12 - 15 سطر، اندازه: 7/ 15×2/80سم [ف: 25 - 58]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمدعلی بن اسماعیل بیگ طسوجی، تا: رجب
1120ق؛ 82گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1549]
خط: نسخ، کا: یوسف بن حاجی علی بن حاجی علی دیرینانی، تا: پنجشنبه 8 جمادي الاول 1120ق، در خدمت ابراهیم بن رسول زیرك؛ محشی با نشان «میرزا جان عفی عنه، یوسف قاضی، احمد، جامی، ح م ي رز، حاشیه، منه، چلبی، عبداﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 87گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 536]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد فصیح طبیب حسینی، تا: پنجشنبه، 8 ذیقعده 1121ق؛ محشی؛ واقف: دکتر شمس الدین جزایري، شهریور 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن دارچینی، 51گ، 22 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 25 - 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن پیر محمد، تا: 15 ربیع الاول 1121ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 81گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1548]
خط: نستعلیق، کا: محمد نبی، تا: 1122ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 39گ، 30 سطر چلیپایی، اندازه: 20/5×29سم [ف: ]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن نظام الدین حیدر محمدي نائینی، تا: سهشنبه 14 رجب 1122ق؛ تملک: عبدالمحسن مورخ 1293؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن آلبالویی، 95گ، 16 سطر، اندازه: 11/5×9/ 19سم [ف: 1 - 179]
خط: نسخ، کا: عبدالصانع بن حاجی محمد حسین مهمان دوستی، تا: چهارشنبه 29 صفر 1122ق؛ محشی، امانت نزد عبدالواسع بن حاجی محمد حسین مهمان دوست؛ واقف: ابوعلی، 1202؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 77گ، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 503]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه دهه اول ذیقعده 1127ق؛ محشی با رمز «514»؛ جلد: چرم سیاه، 107گ، 11 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [مؤید: 1 - 47]
آغاز: ... قوله و العدول الی الجمل الاسمیه یعنی ان قوله الحمدﷲ کان فی الاصل جملة فعلیه الی حمدت او احمد حمداﷲ فحذف الفعل مع الفاعل و اقیم المصدر مقامه و جعل جمل اسمیه؛ انجام: و علی اصحابه و تابعیهم الی یوم الحشر والقباع و علی جمیع المؤمنین.
خط: نستعلیق نازیبا، کا: محمود بن صادق بن نور محمد حسنلو (ساکن شروان)، تا: 1132ق، جا: شروان من محال سعدان رود؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «محمد امین»، «فیض اﷲ»، «میرزا جان»، «حسن چلبی»، «گیلانی»، «خواجه ابوالقاسم» و ...؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ 40گ، 19-20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 743]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمود، تا: 29 رمضان 1140ق، جلد: مقوا به رنگ اسلیمی، 81گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1548]
خط: نسخ، کا: فیض اﷲ بن اسماعیل، تا: 1153ق، جلد: مقوا روي کاغذ ابر و باد، 62گ (2پ-63پ)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 31 - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید جواد بن سید ابوالقاسم موسوي حسینی، تا: شنبه 11 جمادي الاول 1155ق؛ محشی از سید حسین با جمله دعائی «سلمه اﷲ تعالی»، و رمز «منه»؛ واقف: دکتر محمد زهرائی، تیر 1350؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 15 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 25 - 49]
بیکا، تا: 1182ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد، تا: 1191ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي نخودي، 81ص (2-82)، 13سطر (8/5×13/5)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 16 - 218]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1197ق؛ جلد: تیماج مشکی، 84گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 1 - 91]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 1
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 23]
آغاز: التحمید و علی المدح لأنه یعم ما لا اختیار للممدوح فیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ واقف:
حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 81گ، 13 سطر، اندازه: 2/9×5/14سم [ف: 25-53]
آغاز: برابر؛ انجام: و الواوفی و الوري للحال آثره علی کونه
للعطف علی المستکن فی امدحه لوجود الفصل فیکون المعنی.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی به حواشی ملا عبداﷲ و غیره؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 30گ، 16 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 25 - 57]
بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [ف: 310]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 101گ، اندازه: 10/5×17سم [ف: 2 - 145]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ خریداري از آقا محمد بن حاج محمد علی تاجر اردکانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 95گ، 14 سطر (5×11)، اندازه: 12×18سم [ف: 16-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد، تا: قرن 13؛ محشی از مولی عبداﷲ یزدي بر حاشیه خطائی؛ تملک: کاتب با مهر «عبده الراجی محمد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 80گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 24 - 390]
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد سمیع، تا: دوشنبه 19 جمادي الاول 1201ق؛ مصحح، محشی با نشانی «ع ب»؛ مهر: کاتب «و اذکر اسماعیل فی الکتاب» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 100گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 15 - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی محمد بن قربانعلی خلخالی، تا: جمعه غره رمضان 1207ق؛ محشی؛ یادداشتی از عبدالحسین موسوي در 1307ق؛ جلد: تیماج سیاه، 70گ، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2-742]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1207ق؛ محشی با امضاي محمد بن محمود؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 167گ، 11 سطر(6×12/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 15 - 140]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1207ق؛ مهر: اسداﷲ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 82گ، 19 سطر (6×15)، اندازه: 11×22سم [ف: 16 - 454]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد سعید، تا: جمعه 12 رمضان 1209ق؛ محشی به حواشی ملاعبداﷲ و غیره؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 39گ، 21 سطر، اندازه: 17×22/5سم [ف: 25 - 51]
خط: نسخ، بیکا، تا: 14 محرم 1211ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 84گ، 15 سطر، اندازه: 7/ 10×7/ 16سم [ف: 1 - 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نجم الدین قندهاري، تا: 1213ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: پارچهاي، 24 سطر (7×14)، اندازه: 13×20سم [الفبائی ف: 202]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1215ق؛ جلد: پوست مشکی، 92گ (50پ-141ر)، 13 سطر، اندازه: 10×14/5سم [مؤید: 2 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن حاج علی آرانی، تا: ذیحجه 1215ق؛ مصحح؛ مهر: «عبدالراجی علی اکبر» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 122گ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: - 51]
آغاز و انجام: برابر
از ابتدا تا بحث تعریف مسند الیه؛ خط: نسخ عالی، کا: محمد علی بن عبدالعلی نوري تورانی الکائی، تا: ذیحجه 1218ق، محشی؛ جلد: سوخت سیاه، 75گ، 16سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 11 محرم 1220ق؛ جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 186]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد کاظم گرگري، تا: 12 محرم 1220ق؛جلد: تیماج مشکی، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 368]
خط: نسخ، کا: احمد بن حاج علی خوانساري، تا: 1220ق؛ 158گ، 16 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 1 - 95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر حسینی، تا: جمعه جمادي الثانی 1221ق، جا: تبریز مدرسه طالبیه؛ محشی؛ کاغذ: شکري و بعضاً حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 157گ، 12 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 25 - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی بن محمد تنکابنی، تا: سهشنبه 24 رمضان 1222ق، جا: مدرسه میرزا محمد شفیع؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 75گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مقصود بن شاه ولی ذوالخیري سلیمانی، تا: جمعه 5 رمضان 1223ق؛ مصحح، محشی از «م ق» و «مقصود» و «میرزا جان» و «عبداﷲ» و «جزري» و «سید»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 56گ، 18 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 جمادي الاول 1223ق؛ کاغذ: شکري، جلد: پارچهاي،15سطر(7×15)، اندازه: 13×20سم [الفبائی ف: 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حاجی محمد طاهر تربتی، تا: شنبه 3 محرم1224ق؛ مهر «عبده الراجی محمد باقر بن محمد طاهر»، کاغذ فرنگی؛ 90گ، 13 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 3 - 860]
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 595]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1225ق؛ 90گ، 16سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خداوردي بن الیاس خوئی، تا: 1226ق؛ 41گ (1پ-41پ)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 587]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1226ق؛ 105گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 89]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن ملا رحیم کوماري علیائی، تا: 21 صفر 1227ق؛ مهر: «عبده الراجی محمد صادق» (بیضی)؛ واقف: ملا محمد بن ملا حسن مرحوم، 1289؛ جلد: تیماج قهوه اي جدول دار، 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسن فرزند میرزا عبداﷲ، قراجه داغی، تا: پنجشنبه 5 ربیع الاول 1227ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده صدرالدین بن محمد» (مربع)، «محمود محمد زاده»، «محمد المدعو بصدرالدین»؛ کاغذ: فرنگی، 48گ (1-48)، 19 سطر، اندازه: 10×22سم [ف: 29 - 489]
آغازو انجام: برابر
کاتب: میرزا ابوالقاسم ایروانی، تا: 1228ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 131ص (1-131)، 17 سطر (5/7×15)، اندازه: 15×20سم [ف: 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1228ق؛ محشی، یادداشت مورخ 1228ق؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ اسماعیل الموسوي» (بیضی)؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن، 192ص، مختلف السطر (5/ 1×5/ 5)، اندازه: 11×21/5سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 86]
خط: نسخ، کا: احمد بن حاجی علی براغوشی، تا: 25 جمادي الثانی 1229ق، جا: تبریز، مدرسه طالبیه؛ محشی با نشان «ملاعبداﷲ»؛ جلد: چرم مشکی، 60گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20سم [مؤید: 2 - 277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم بن محمد زمان کاردگر، تا: 1229ق، جا: مدرسه چماسان؛ جلد: تیماج مشکی، 72گ، 18 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 3 - 1548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ... پسر کربلایی، تا: رمضان 1231ق؛ مهر: «محمد ربیع»؛ محشی از ملاعبداﷲ و دیگران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 75گ، 17 سطر، اندازه: 11×20سم [نشریه: 13 - 185]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام کتاب «حاشیه خطایی» بدون مؤلف آمده است که به قرینه آغاز نسخه کامل شد؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1232ق؛ کاغذ: نازك زرد آهار زده، جلد: کاغذي، 86گ، 17 سطر (5/5×12)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 77]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1232ق؛ جلد: تیماج مشکی، 117گ، 14 سطر، اندازه: 11×16/5سم [مدرسه جعفریه زهان: ف: - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: عبدالرزاق اردبیلی، تا: 1234ق؛ محشی از عبداﷲ، شرح، حسن چلبی، باقی حاشیه چلبی؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 97گ، 13سطر (5/5×11)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 17 - 243]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن ابراهیم، تا: سهشنبه 19 محرم 1235ق،
جا: کرمان مدرسه معصومیه [ف: 3 - 85]
خط: نسخ، کا: خداوردي پسر ملا قربان، تا: جمعه ربیع الثانی 1235ق، جا: تبریز مدرسه صادقیه؛ کاغذ: فرنگی سفید، 160گ، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 15×21سم [نشریه: 3 - 136]
خط: نسخ، کا: سید حسین بنائی، تا: دو شنبه 2 جمادي الاول 1236ق؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: - 1319]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1236ق؛ 97گ، 14 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 1 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مؤمن بن حسن بقمیچی، تا: 1236ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج ساغري، 20 سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 25 - 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 19 سطر (5×13)، اندازه: 11×19سم [الفبائی ف: 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: 1238ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، مشکی، 56گ، 20 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 593]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن فضل اﷲ، تا: دوشنبه 27 ذیحجه 1239ق، جا: اصفهان مدرسه جده کوچک؛ 74گ (37-110)، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1549]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن رمضانعلی، تا: 17 ربیع الثانی 1239ق؛ جا: همدان؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1319]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ مهر: «عبده علی نقی»؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 139گ، 17 سطر (8/5×11/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 15 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن کربلائی حسن، تا: یکشنبه 13 رجب 1248ق؛ جلد: ساغري مشکی، 69گ، 16-23 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن حسین موسوي، تا: صفر 1251ق؛ محشی از ملا عبداﷲ؛ واقف: مکتب الامام امیر المؤمنین (علیه السلام)، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 55گ، 17 سطر، اندازه: 11×2/80سم [ف: 25 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1256ق؛ کاغذ: فرنگی قرمز، جلد: تیماج زرد، 54گ، 19 سطر (7×16)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 10 - 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: ابوالقاسم فرزند محمد اسماعیل موسوي ملقب به خراسانی، تا: دوشنبه 13 ربیع الثانی 1261ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: مشمعی قهوه اي، 68گ، 16 سطر (5/ 6×1/52)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 30 - 598]
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 2 ذیحجه 1265ق؛ جلد: تیماج مشکی، 82گ، 16 سطر (7×14)، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 83]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 22 جمادي الثانی 1268ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 90گ (1پ-90ر)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 13 - 301]
خط: نسخ، کا: ابن میرزا حسین محمد رفیع خوانساري، تا: ربیع الاول 1268ق؛ 103گ (355پ-457ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 357]
انجام: غای الامر أن یختص ذلک بما یخصه تعلی ولو استعمالاً فینبغی أن یکون الرحمن ایضاً
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1290؛ افتادگی: انجام؛ 8گ (75پ-82پ)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 2 - 412]
خط: نسخ، کا: قاسم بن شاه محمود، تا: سهشنبه 1 جمادي الاول 1292ق؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ، میرك، م ق ش، م ن، ع ق»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 124گ، 14 سطر (4/5×11)، اندازه: 9/5×18سم [ف: 537]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هاشم حسینی (نونویس)، تا: 4 جمادي الثانی 1321ق (نونویس)؛ مصحح، محشی با امضاي «ع ب» و «ع ا ه»؛ تملک: احمد بن محمد علی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 103گ، 12 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 3 - 1549]
خط: نسخ، کا: الباري بن خلف بیک محمد باقر دزماري، تا: شنبه 22 صفر 1330ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشی؛ تملک: حاجی تاري ویردي تاجر تبریزي، تملکی در 1288 در تبریز؛ جلد: چرم مشکی، 133گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×19/5سم [مؤید: 2 - 245]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 9/5×19/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مغلوط، بیکا، بیتا؛ 48گ، 19 و 21 سطر، اندازه: 12×18سم [آینه پژوهش: سال 4ش22 - 96]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 91گ، اندازه: 9×19سم [ف: 3 - 1549]
آغاز: برابر؛ انجام: ان التقوم اللفظی قسمان
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: گالینگور، 19سطر (8×12)، اندازه: 14×19سم [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: - 638]
خط: نسخ، کا: عثمان بن درویش، تا: سهشنبه، جا: دیر شیرنیس، نزد ملا محمد بن موسی به حضور ملا أحمد بن ملا علی السکبري؛ محشی؛ جلد: چرم مشکی، 59گ (2پ-60ر)، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»، «سیف» و «شیخ الاسلام»؛ جلد: تیماج زرشکی، 53گ، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 2 - 741]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سهشنبه 4 رمضان؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 105گ، 14 سطر، اندازه: 10×19سم [ف مخ: 2 - 742]
آغاز: برابر؛ انجام: وبین ماجعل زایداً علیها و ترشیحاً قوة الاختصاص بالمتنبه به فانهما اقوي اختصاصاً و تعلقاً به فهو القرینة و ماسواه ترشیح. تمت
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 53گ، 22 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 3 - 1550]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ تملک: عبدالعلی بن احمد طبسی؛ مهر: «عبده الراجی ابن الرضا احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 103گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ لاشک ان انتفاء المعنی فی الواقع لایقدح فی صح استعمال اللفظ فیه کما تقول الاقدام المعدوم او الموهوم خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 50گ، 19 سطر، اندازه: 5/13×21سم [ف: 3 - 1550]
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 61گ (113ر-173) [ف: 4 - 264]
آغاز: قوله کما ذهب الیه صاحب الکشاف خصه بالذکر لان صاحب المفتاح ذهب الی ان اقرء الاول منزل منزل اللازم غیر متعد الی مقروبه وباسم ربک متعلق باقرء الثانی؛ انجام: قوله وتقدیم الحمد الخ لایقال هذا لاهتمام عارضی بواسط المقام والاهتمام باسم اﷲ تعالی ذاتی و الذاتی ینبغی ان یقدم فی الاعتبار
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»، حامد الغفاري؛ جلد: گالینگور سبز، 31گ (42ر-72پ)، 21 سطر، اندازه: 14×22سم [ف مخ: 2 - 743]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: تیماج عنابی، 17 سطر (4×11)، اندازه: 8×17/5سم [ف: 51]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 151گ، 12 و 11 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 3 - 1550]
بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 41گ (9پ- 49)، 23 سطر، اندازه: 5/13×21سم [ف: 4 - 266]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی با امضاي عبداﷲ؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 73گ، 17 سطر (6×12/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 15 - 237]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد قاسم موسوي، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مقوایی، 148گ، 12 سطر (4×10)، اندازه: 9/5×1/56سم [ف: 14 - 28]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 83گ (1پ-83پ)، اندازه: 10×17سم [ف: 7-87]
بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با نشان هاي «عبداﷲ، ع ب، ع ا ه، م ن»؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج تریاکی، 56گ، 18 سطر (8/5×15)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 16 - 382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با امضاي منه، عبداﷲ؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: گالینگور با روکشی از چرم مصنوعی قهوه اي، 97گ، 13-17 سطر (7-8 × 12-13)، اندازه: 15×7/ 21سم [ف: 18 - 246]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 125گ، 15سطر، اندازه: 9×19سم [ف: 1 - 92]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ تملک: محمد اسماعیل بن محمد حسین حسینی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 83گ، 15سطر (7×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 16 - 287]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «ع ل» و «شیخ الاسلام»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: مختلف، جلد: تیماج عنابی، 73گ، 16 سطر (5×10)، اندازه: 9/5×16سم [ف: 4- 1330]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 78گ (41پ-118ر)، 14 سطر، اندازه: 9/8×6/ 18سم [ف: 6-327]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 82گ (68-149)، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 42]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1319]
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات: 1 - 228]
خط: نستعلیق کهن، بیکا، بیتا؛ اندازه: 13×20سم [رشت و همدان: ف: - 1611]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1486]
آغاز: الشیء الذي اعطیتناه او علی شیء اعطیتناه و اما مصدریة
خط: نسخ، کا: ضیاء الحق بن محمد قریش موسوي میانجی، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: عبدالرزاق بن ملا محمد علی، سمیع بن غلامعلی؛ مهر: «عبده قوام الدین حسین الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 98گ، 19 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 26 - 60]
کا: محمد بن حامد، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 278]
بیکا، بیتا؛ قطع: رقعی [ف: 120]
بیکا، بیتا؛ قطع: رقعی [ف: 333]
کا: حبیباﷲ بن نعمتاﷲ عبدالعظیمی، بیتا، قطع: رقعی [ف: 120]
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده محمد صادق الحسینی» (مستطیل)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 50گ، 23سطر [ف: 72]
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī = ḥāšīyat-ul ḥafīd
حفید تفتازانی، احمد بن یحیی، - 916 ؟ قمري
hafīd-e taftāzānī, ahmad ebn-e yahyā ( - 1511)
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تاریخ تألیف: 886ق
حاشیه مختصري بر کتاب «مختصر المعانی» تألیف جد محشی سعدالدین تفتازانی است که بهصورت «قوله، قوله» تنظیم شده و بیشتر جنبه توضیحی دارد و در آن کمتر به رد و ایراد دیگران پرداخته است.
آغاز: بسمله. نحمدك انما اختار الحمد علی الشکر مع ان المتبادر من العبار ان المحمود علیه ههنا نعم ...
انجام: انت خبیر بان المعنی الذي ذکره الشارح غیر ظاهر العبار و اﷲ تعالی اعلم. هذا آخر ما اردنا ایراده من الفوائد اللطیف و الفوائد الشریف التی اخذت بعضها من مشاهیر الائم الاعلام و مفاخر الائم الکرام ... واستخرجت کثیرا منها بقریحتی القرح و فکري الجریح علی شرح التلخیص المسمی بالمختصر فی فن المعانی و البیان المنسوب الی جدي لازال کاسمه المسعود سعدا فی الخیال (؟) فی شهور سن ست و ثمانین و ثمانی قد کتب المولی الفاضل المحقق و التحریر المدقق المصنف ادام اﷲ تعالی ظله علی روس الافاضل و الاهالی فی ذیل هذه الحواشی: حرره مؤلفه الفقیر الی الغنی احمد بن یحیی بن محمد بن سعد
التفتازانی او صله اﷲ تعالی الی جمیع الامال و الامانی بحق محمد المرسل و اولاده العظام علیه و علیهم السلام من الملک العلام و السلام و الاکرام.
[کشف الظنون 47/16]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10، گویا اصل؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 168گ، 12 سطر (5×9)، اندازه: 9×17سم [ف: 17 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن مرادي، تا: 886ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه اي، 21 سطر (9×14)، اندازه: 15×21سم [الفبائی ف: 202]
آغاز: الحال و کذا ما یقال ان ا خبار الایجابی الاستقبالی کلها کاذب لانقائها فی الحال؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن علی، تا: 887ق، جا: مدرسه اخلاصیه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 64گ، 15 سطر، اندازه: 12×15/5 سم [ف: 20 - 140]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین حمزه حسینی استرآبادي معروف به سماکی، تا: 913ق، جا: هرات، مدرسه سلطان؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اوایل قرن 11؛ افتادگی: وسط (قبل از دو برگ آخر نسخه، یک برگ کسر دارد)؛ محشی؛ تملک: محمد شفیع بن محمد صالح یزدي با مهر «یا شفیع اشفعنی بشفاعتک 1030»؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 189گ، 12 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 25 - 42]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد، تا: 18 جمادي الاول 1017ق، جا: آماسیه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 91گ، 20 سطر، اندازه: 10×18/5سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 758]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالشیخ بن ملا حسن چرخی، تا: 1024ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج یشمی، 180گ، 19سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 24 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن طیفور بسطامی، تا: 1040ق؛ مصحح؛ تملک: سید عباس حسینی؛ جلد: چرم سیاه، 100گ، 16 سطر، اندازه: 10×5/19سم [مؤید: 1 - 336]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: عید غدیر 1052ق؛ اندازه: 10×19سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: الکلب الکلب الثانی بکسر اللام هو الذي یا کل لحوم الناس ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 76گ، 17 سطر، اندازه: 3/ 10×15سم [ف: 25 - 43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1253ق؛ 117گ، 19 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 1 - 92]
آغاز: برابر؛ انجام: و عند القصد الی العبد یؤتی بذلک بیکا، بیتا، براي آقا جمال الدین خونساري نوشته شده؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ (75پ-90پ)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 18 - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زرد، 67گ (14پ-80ر)، 22 سطر (7×11)، اندازه: 12×19سم [ف: 13 - 3476]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی اصغر، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 51ص (1پ-51ر)، 21 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 26 - 25]
آغاز: برابر؛ انجام: و الوقوف جمع واقف کا الشهود و الشاهد و المعنی قفا حال کون اصحابه و اقفین علی
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي نازك، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 87گ، 19 سطر (6×13)، اندازه: 1/50×18سم [ف: 1 - 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی، 64گ، 22 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 3 - 1403]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله الرداء هو بالکسر و المدحبل یشدبه المتاع البعیر و الجمع الاردیة قوله فمن زعم انه الح انت خبیر بان المعنی
الذي ذکره
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد حسینی 1149» (بیضی)؛ 39گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف مخ]
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī
علیمی، یاسین بن رین الدین، - 1061 قمري
‘alīmī, yāsīn ebn-e reyn-od-dīn ( - 1651)
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر شرح تلخیص المفتاح سعدالدین تفتازانی «المختصر»، بیشتر گرفته شده از فوائد شیوخ و استادانش با آنچه خود تحقیق کرده، با رمز «سم» براي شهاب الدین احمد بن قاسم عبادي و «ع س» براي سید عیسی صفوي و «ف» براي غفاري.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7861
آغاز: قال شیخنا ... احمد ﷲ الذي خلق الانسان علمه البیان و أعجز ببدیع معانی کلامه ا لعزیز اهل الفصاح و اللسان؛ انجام: قوله من ذکر الاهوال الخ، أي التی قد یتوهم عدم مناسبتها للابتداء و الختم، ختم اﷲ بالصالحات أعمالنا
خط: نسخ، کا: عثمان بن علی بن عبد الحریم بن محمد مشهور به لبقی (نیمه دوم)، تا: شنبه 22 صفر 1123ق؛ از روي اصل مؤلف؛ تملک: حافظ عبد اﷲ بن احمد بن محمد رستم افندي به تاریخ 1234؛ جلد: تیماج قهوه اي، 401گ، 25 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 20 - 202]
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī
خوئی، علی بن علیرضا، 1292 - 1350 قمري
xū’ī, ‘alī ebn-e ‘alī-rezā (1875 - 1932)
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
بیشتر این حاشیه که بر «المختصر» تفتازانی میباشد انتقاداتی است که روش میانه بین تطویل و اختصار را دارد و در این نسخه چند برگ آغاز آن آمده و گویا بیش از این نوشته نشده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10980/10
آغاز: الحمد ﷲ الذي خلق الانسان و علمه البیان لیحسن التبیان عن الاغراض و المعان و الصلاة علی نبیه الذي ارسله بشیرا و نذیرا
خط: نستعلیق، کا: خاکمردانی خوئی، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (313پ-322پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 27 - 392]
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī
چلبی، ابراهیم بن احمد
čalabī, ebrāhīm ebn-e ahmad
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) [کشف الظنون 476]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5979
آغاز: الکلام المذکوره فیه انما لید محسن بعد رعایة المطابقه وضوح الدلاته؛ انجام: و التذکر للاحکام المذکوره فی علمی المعانی و البیان انما بتعریض للبدیع لکونه خارجا عن البلاغة قد فرغ من تسوید هذه الحواشی فی سادس شهر ذي الحجه سنه ئمان و خمسین و الف من الهجرة.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1058ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 794ص، 29 سطر، اندازه: 13×5/25سم [ف: 17 - 355]
ḥāšīyat-u muxtaṣar-il ma‘ānī
وابسته به: مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
غیر همانند:
حاشیهاي است با عناوین «قوله - قوله» برشرح مختصر تفتازانی. از «محشی» نامی بسیار یاد کرده است؛ کا: رضی الدین بن فضل اﷲ حسینی استرآبادي، تا: 30ربیع الثانی 888ق [دلیل المخطوطات: 1- 52]
آغاز: ضوء مصباح البدایه فاستعمل سراج اقبالی لمح نور مشکاة الدرایة فالهلنت مستعمل امالی و ماله الی مطالعة هذا الکتاب مخزن اسرار البلاغه و مطلع انوار الفصاحة؛ انجام: ولابأس بحصول ذالک المعنی عند تاخر الموصول فانه الاطرادو لا انعکاس بین المقتضی والمقتضی بل نقول حصول ذلک المعنی علی هذا التقدیر ایضا بناء علی ان حال المسند
معلوم و هو المقصود من الایماء اذ نسب کون الایماء وسیل اشتماله علی العلم بالمسند بخش معانی را دربردارد؛ خط: نسخ، کا: آقا ملا بن حسین بن محمد اصفهانی، تا: شوال 976ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج
قهوه اي، 56گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 - 741]
آغاز: علیه و هو المرفوع المسکن بالمفعول فیصح العطف من غیر تأکید؛ انجام: قوله لوجود الفصل بین المعطوف و هو الوري و المعطوف علیه.
احتمالاً از عثمان بن عبداﷲ خطائی باشد. عبارت آن با حاشیه المختصر عثمانی مماثلت دارد ولی باید تحقیق شود؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، 87گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 58]
آغاز: قوله نحمدك یا من شرح صدورنا انما اختار الحمد علی الشکر
شیخ الاسلام، متن شرح تخلیص تفتازانی است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 43]
آغاز: الاصل فی العامل التقدیم ... قوله یا من شرح صدورنا الشرح الکشف و الاظهار؛ انجام: و لا حاج الی الدلیل و التنبیه کما سنح لی فتامل جدا حاشیهاي است بر مختصر تفتازانی بر تلخیص المفتاح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 120گ (87ر-206ر)، 17 سطر (6/5×12)، اندازه: 10/5×1/58سم [ف: 11 - 2375]
خط: نستعلیق، کا: محمد سمیع بن امام قلی، تا: جمعه 28 ربیع الاول 1122ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 894]
آغاز: منتفیة راسأ فاحتجنا فی سلوك سبیل الا ستقامة؛ انجام: او یترکا الخطاب لمعین الی غیر هذا الخطاب.
حاشیه مختصري است بر «مختصر المعانی» سعد الدین تفتازانی (793 )؛ خط: ثلث جلی، کا: عبداﷲ بن خان، تا: 1212ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: علی اکبربن اسداﷲ موسوي، علی بن محد رضا زنوزي، حسن بن محمد حسین؛ جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 19/5×29سم [ف: 28]
آغاز: کذلک و هی فی اللغة الدعاء و النماء و الامساك و القصد مطلقا ثم قال بعد نقل ایراد آخر فی تقریر هذا الایراد؛ انجام: و لا یلزم من ذلک أن یکون نفس اللفظ ظاهرا فی العموم حتی تنافی المطلوب و ایضا نقول هذه الصیغ من صیغ العموم عندهم فان کان مستعملا ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، عطف پارچهاي قرمز، 96گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×5/19سم [ف: 2 - 367]
حاشیه مختصر نافع- حاشی النافع فی مختصر الشرایع
حاشی مختصر النافع- شرح المختصر النافع
ḥāšīyat-ul muxtaṣar-in nāfi‘
بحرانی، علی بن سلیمان، ق7 قمري
bahrānī, ‘alī ebn-e soleymān (- 13c)
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 1/ 419
آغاز: مسأله: السؤرما باشره فم حیوان و فضله المشروب و هذا المعنی هو المعروف من أهل اللغة؛ انجام: و یحتمل الاقتصار علی الثالث و السادس لوجود النص فیهما دون غیرهما و اﷲ اعلم.
از کتاب الطهارة تا کتاب الاعتکاف؛ کا: عبداﷲ بن یحیی بن عبداﷲ بن ناصر بن محمد بن ابطال، تا: 1049ق؛ افتادگی: آغاز؛ 150گ (2ر-151ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 297]
ḥāšīyat-ul muxtaṣar-in nāfi‘
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمري
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
به درخواست: سید عمادالدین علی
رسالهاي مختصر در تحشیه و تعلیقه کتاب المیراث «المختصر النافع» نگاشته محقق حلی (676ق) به صورت «قوله، قوله» که به درخواست» سید عمادالدین علی» نگاشته تا او در تحصیل و فراگیري این مبحث معین و یاور باشد.
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ المنعم بسوابغ الانعام و المتفعل مالایاوي القوام و الصلا علی خیر الانام و عترته الافاضل الکرام، اما بعد هذا حواشی کتبتها علی بحث المیراث من کتاب مختصر الشرایع و الباعث علی کتابتها ... السید عماد الدین علی ...
انجام: و یتقرب الانثی بینهما الاسهم اولاد حقیق و الاول اشهر فتوي روای
آغاز و انجام: برابر
مبحث فرائض؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10، اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 10گ، 16 سطر، اندازه: 15×25/5سم [اهدائی رهبر: 3-236]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی رسوله محمد و آله و
بعد، فهذه هوائد علقتها علی کتغاب النافع مختصر الشرائع لبیان ما نعتمد علیه من الفتوي مما تردد فیه صاحب الکتاب أو أفتی به، بخلاف ما نقشیه الدلیل و ایضاح ما قد مخفی من العبار أو مقصود؛ انجام: قوله فیها الجماعة و الإطال بقدر الکسوف و طریق ذلک العلم اذ الظن کان یکون رصدیاً أو یرجع الی قول الرصدي. تم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 131گ (8-138)، 18 سطر، اندازه: 7/5×12/57سم [ف: 36 - 303]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ ریز، بیکا، تا: 978ق؛ کاغذ: نخودي و زرد، جلد: مقوا با کاغذ آبی، 9گ، 17 سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 193]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید افضل بن معین الدین طالقانی، تا: 981ق، جا: مدرسه قدمگاه؛ جلد: مقوا با روکش مشکی، 19 سطر (7/5×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 198]
آغاز: بسمله، قوله رحمه اﷲ المقدمة الثالثة فی السهام و [هی] ستة المراد بها هنا بالسهام المذکورة فی القرآن؛ انجام: و لما مات احد الاولاد و ورثة الاخوان و الجدة من ترکته خمس سهم من سهم.
در فهرست با عنوان «شرح الفرائض» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد رفیع تونی، بهمن 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 11گ، 13 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 21 - 881]
آغاز: برابر؛ انجام: لا نا نطلب اقل عدد له ثمن.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ اوراق بسیار آشفته و نامرتب؛ کاغذ: نخودي، 15 سطر [ف: 5 - 224]
آغاز: بسمله. قوله صغرت الصغیر کعنب و الصغار بالفتح؛ انجام: و الاصل فیه اللزوم و قیل هی مجالة فیکون جایزة
از ابتداي مقدمه تا انتهاي کتاب الوقوف و الصدقات و الهبات؛ خط: نسخ، کا: جلال بن محمد صالح، تا: اول قرن 11؛ تملک: محمد تقی بن محمدرضا رازي 1035، محمد حسین بن محسن و محمدباقر بن زین العابدین موسوي؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1372؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 66گ، 20 سطر، اندازه: 13×19/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 236]
آغاز: برابر؛ انجام: ینقسم علیهما اثلاثا ایضا للجد اثنان و ثلاثون و للجدة ست عشر و من هذه اجداد ثمانیة.
تذکر: در فهرست بدون مؤلف. توضیحی است با عناوین «قوله - قوله» و براي فخر السادات عماد الدین علی هنگام خواندن کتاب نزد مؤلف نگاشته شده است. حاشی بحث المیراث من المختصر النافع؛ خط: نسخ، بیکا، تا: غره جمادي الثانی 1041ق؛ 29گ (106پ-134ر)، 11 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 302]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسین قلی بن عوض علی بیعی، تا: نیمه صفر 1050ق؛ 10گ (157پ-166پ)، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 327]
آغاز: برابر؛ انجام: لاسهم اولاد حقیق و الاول اشهر.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1064ق؛ در 81ر-83ر باز مناسخات مهذب و حساب فرایض شرایع است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 11گ (71پ-81پ)، 15 سطر (5×13)، اندازه: 10×19سم [ف: 8 - 220]
آغاز: بسمله. هذه الحواشی للشیخ [علی] کتاب المیراث من المختصر النافع للمحقق. قوله: المقدمة الثالثة فی السهام و هی ستة المراد ههنا بالسهام المذکور فی القرآن فانها منحصرة فی ستة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی نصیري، تا: 1072ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ 4گ (266ر-269ر) [ف: - 443]
آغاز: بسمله، کتاب المیراث ا ول فی السهام و هی ستة المراد بها هیهنا السهام المذکورة فی القرآن؛ انجام: فیحصل للخنثی ثلثة عشر و للأنثی تسعة و للذکر ثمانیة عشر.
مبحث میراث؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 20 ذیحجه 1084ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 17گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [اهدائی رهبر: 3 - 236]
آغاز: قال المصنف رحمه اﷲ المقدمة الثالثة فی السهام و هی ستة، المراد بها ههنا السهام المذکور فی القرآن فانها منحصر فی ستة؛ انجام: و وارث الثانی هو ولد المیت غیر ابیه.
خط: نسخ، کا: خیراﷲ بن حاجی علی بن حاجی علی بن سعد جزایري، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 9گ (141پ-149ر)، 19 سطر (7×17)، اندازه: 12×24سم [ف: 16 - 369]
آغاز و انجام: برابر
مبحث المیراث؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن عبد اﷲ بیارجمندي، تا: قرن 12 [ف: 15 - 20]
آغاز: قال المصنف رحمه اﷲ المقدم الثالثة فی السهام و هی ستة المراد بها منها السهام المذکور فی القرآن فانها منحصر فی ستة
نسخه اصل: کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی - قم 1133 [این رساله در فهرست مرکز و ضمن این مجموعه معرفی نشده]؛ کا: محمدرضا بن موسی انصاري، تا: قرن 13؛ 30ص (38-67) [عکسی ف: 7 - 270]
آغاز: برابر؛ انجام: و نقل للشیخ ان اولاد البنت یقسمون بالسویة و اختار تلمیذ القاضی و ابن ادریس تفسیر اولاد الاولاد بقسم للذکر مثل حظ الانثیین و ان یتقرب بامه الانثی ... تمت در فهرست بدون نام مؤلف است؛ بیکا، تا: 1209ق؛ جلد: گالینگور آبی، 12گ، اندازه: 12×20سم [ف: - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ظاهراً در عصر مؤلف؛ 9گ (165ر-173ر)، اندازه: 15×25/5سم [مؤید: 1 - 92]
ḥāšīyat-ul muxtaṣar-in nāfi‘
قطیفی بحرانی، ابراهیم بن سلیمان، - 950 ؟ قمري
qatīfī bahrānī, ebrāhīm-e-bn-e soleymān ( - 1544)
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25822
آغاز: بسمله، حمدله ... قوله فان السهو کالطبیع الثانیة؛ انجام: لابد من التحرز عن الربا الی هنا، تم الکلام المحشی
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسینی استرآبادي، عبداﷲ بن حسین، تا: 955ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
ḥāšīyat-ul muxtaṣar-in nāfi‘
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمري
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
آغاز: بسمله. لومات شخص و خلف احد الابوین و بنت؛ انجام: و لمذکر ثمانی عشر.
خط: نسخ، کا: محمد علی بناي اصفهانی، تا: 15 ربیع الاول 1035ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: رویه مقوا عطف میشن، 14گ (1پ-14ر)، 18 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 16 - 251]
آغاز: (حاشیه مختصر نافع) بسمله. قوله: «و حصرت» یقال حصر الرجل یحصر حصرا مثل تعب یتعب تعبا (از دیباچه)؛ انجام: قوله: «و للثانی ثلث الدی» الخ. و ظاهر کلامه دی الثانی علی الاول ... الاقوي انها لا تحمل ما نقص او من نصبه للحکوم عموما او خصوصا. (تمت الحاشی لخاتم المجتهدین قدس اﷲ روحه الشهید الثانی شیخ زین الدین علی النافع).
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تملک: حاجی احمد در 1291؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سرخ، 75گ، 12 سطر (5/ 6×12/5)، اندازه: 5/12×19سم [ف: 5 - 1869]
ḥāšīyat-ul muxtaṣar-in nāfi‘
صدرالافاضل، مرتضی حسین، ق15 قمري
sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn (- 21c)
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
حاشیه مختصري است بر کتاب الطهارة «المختصر النافع» محقق حلی که تألیف آن ناتمام مانده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2755/2
آغاز: قوله و الوضوء یستدعی بیان امور الوضوء بضم الواو اسم لمصدر اذا المصدر هو التوضوء علی وزن التعلم و اما الوضوء فهو اسم للماء الذي یتوضا به کالطهور نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مؤلف - پاکستان؛ خط: نستعلیق هندي، کاتب = مؤلف، بی تا، از صفحه 72-82 همین رساله به خط دیگري دوباره کتابت شده؛ 24ص (49-72) [عکسی ف: 7 - 350]
ḥāšīyat-ul muxtaṣar-in nāfi‘
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
غیر همانند:
آغاز: قوله بسم اﷲ الرحمن الرحیم انما قدم البسملة علی سائر ما عداها لوجوه: الاول الاقتداء و التأسی بالحق؛ انجام: عشیرتها الاذنین الیها کالام و الاخوات.
حاشیه مختصر استدلالی است از مؤلفی نامعلوم با عناوین «قوله» بر المختصر النافع محقق حلی است که مشتمل بر کتب طهارت تا نکاح میباشد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 9؛ با یادداشتی که شاید به خط سید ماجد بحرانی استاد فیض کاشانی باشد؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه عطف تیماج، 57گ، 23 سطر، اندازه: 16×24سم [اهدائی رهبر: 3 - 235]
آغاز: بسمله. قوله و لو شارکهم زوج او زوج دخل النقص علی البنات او البنت؛ انجام: ان کانت من الام نصیبها نصف الاخت من الام
حاشیه مختصر استدلالی بر مبحث فرائض از کتاب المختصر النافع محقق حلی است؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبري، مهر ماه 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 3گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×25سم [اهدائی رهبر: 3 - 234]
آغاز: قوله فان السهو کالطبیعة الثانی انماقال کالطبیعة لان الطبیع أمروجودي و السهو أمر عدي؛ انجام: اجتماعه مع البیع أن یقول بعتک هذا المتاع علی أن تقرضی ألفاً، و کرهه الشیخ فی الخلاف.
حاشیهاي است با عناوین «قوله-قوله» بر»المختصر النافع» محقق حلی؛ خط: نسخ، کا: ناصر بن خزام، تا: قرن 11؛ مصحح؛ دردو برگ آخر یادداشتی در علم اشیاء و اضداد؛ 71گ (168ر- 238ر)، اندازه: 15/5×22سم [محدث ارموي مخ: 2 - 553]
آغاز: کتاب التجارة و هی علی ما عرفها المصنف فی کتاب الزکاة، عقد معاوضة قصد به الاکتساب عند التملک و المراد بالاکتساب، الاسترباح و القید الاخیر علی ما یظهر منه؛ انجام: اذا لم یکن له معارض اقوي، کما حققناه فی محله و ان القیاس المنصوص العل حج و کذلک الاجماع المنقول بخبر الواحد اذا افاد الظن ... ناتمام.
حاشیهاي است بر کتاب مختصر النافع محقق حلی، نام محشی را در منابع موجود نیافتیم، لیکن از عبارت «منه دام ظله» در حواشی نسخه چنین برمی آید که از علماي قرن 13 بوده است. نسخه موجود مباحث تجارت و صلا مسافر را در بر دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»، افزودگیهایی در موضوع رساله و اجتهاد و تقلید، در چند برگ بعد از انجام آمده؛ کاغذ: فرنگی، 91گ (121ر-211ر)، 26 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 37 - 134]
آغاز: کتاب القضاء القضاء فی الاصطلاح هو الحکم بین الناس علی وجه شرعی ممن له اهلی الحکم و هو مرتبه؛ انجام: انها ما تزوجت و المهر للزوج الاول و هی من مسائل الخلاف قد ضمها الشیخ فی مسئلتین
حاوي کتاب قضا و شهادات میباشد؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 7گ، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [اهدائی رهبر: 3 - 235]
آغاز: قال دام ظله: و النظر فی المطلق و المضاف و الاسئار، هذه الجمل مرکبة من المبتدا و الخبر؛ انجام: و الوجه ما فصله شیخنا انه مع التعیین لایجزي غیره، و مع عدم التعیین یجزیه، الا ان الافضل هو القران.
حاشیهاي است متوسط بر کتاب «المختصر النافع» محقق حلی، به عنوان «قال دام ظله - قال دام ظله»، گفته هاي شیخ طوسی و سید مرتضی و شیخ مفید را میآورد، ادله احکام را نیز بیان میکند.
نسخه تا بخشی از مسائل حج میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 128ص (1-128)، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 239]
آغاز: قوله: و لو شارکهم زوج؛ انجام: و ان کانت من الام نصیبها نصیب الاخت من الام.
بین فیه صور ما لو شارك البنت الزوج أو الزوجة فی الارث و أورد فیه مسائل. الحاشیة علی الفرائض؛ بیکا، تا: ظاهراً در عصر مؤلف؛ جلد: چرم زردرنگ،4گ (161ر -164پ)، اندازه: 15×25/5سم [مؤید: 1 - 92]
آغاز: ... او یکون الامام ممن لا یقید به لان الانصات الی قرائة الامام فضل قلت؛ انجام: فانما ائمه علی الذین یبدلونه قوله نعم لو اوصی المکاتب.
حاشیهاي است مفصل که با عبارات «اقول» و «قوله» ترتیب یافته است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم طوسی، 266ص (149-414)، 17 و 20 و 21 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 45 - 120]
آغاز: کتاب التجاره، آه بدان که تعریف کرده شد از تجاره در کتاب زکوه و آنکه او عقد معاوضه است به قصد اکتساب؛ انجام: (افتاده در وصایا) قوله و اما الاقرار للاجنبی فان کان منهما علی الورث آه یعنی و اما اقرار کردن مریضی از براي اجنبی پس اگر بوده باشد مریضی ... و بر انتفاع تهمت بر نفس الامر.
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن سبز، 111گ، 22 سطر، اندازه: 4/ 12×2 /19سم [ف: 2 - 204]
ḥāšīyat-ul muxtaṣar fi-ṣ ṣarf
بیرجندي، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمري
bīrjandī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad (- 1528)
تاریخ تألیف: 903ق
شرح مزجی است بر متنی مختصر در علم صرف. نویسنده متن، کتاب مفصلی در این باره نگاشته و متن مورد شرح را از آن مختصر کرده است. چنانکه خود گفته: «لما رأیت قصر أمد المراد أقرب الی نهای الارشاد رأیت عنان جواد القلم أولی بالصرف نحو قصاري مختصر فی الصرف ...»، نام ماتن به تصریح
شارح، احمد خجندي است چنانکه شارح میگوید: «مع قوله احمد هو المشهور باحمد البرهان الخجندي صاحب هذه الرسال.» تاج الدین احمد بن محمود خجندي (700 ق) داناي در ادبیات عرب بوده و «الاقلید» در شرح المفصل فی النحو زمخشري و» المقالید» در شرح المصباح فی النحو مطرزي و «شرح کافیه» در نحو و «عقود الجواهر فی علم الصرف» از تألیفات اوست.
[معجم المؤلفین 17/22؛ کشف الظنون: 11/255 و 1376 و 1708 و 1778؛ طبقات أعلام الشیعة، احیاء الداثر من القرن العاشر: 125]
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 355
آغاز: و الجار و المجرور يتعلق بيحمد قدم عليه ... قوله احمد هو المشهور باحمد البرهان الخجندي صاحب هذه الرسالة ... مصلياً الصلوة في اللغة الدعاء؛ انجام: و الحمد الله تعالي علي ما أيدني في أولاه و أخراه ... أولي ذلك الكتاب و هيالتي اختصر هذا المختصر منها و الاضافة لأدني ملابسة و في نسخة أخراه و هي هذا المختصر والاضافة بيانية قد جمعت هذه الحواشي عليهذه النسخة الشريفة من الكتب المعتبرة في هذا الفن و أضفت اليها ماسنح علي الخاطر الفاتر ... سنة ثلاث و تسعمائة و أنا العبد ... عبدالعلي بن محمد بن حسين البيرجندي ... الحمد الله الكريم علي الاتمام و استغفر الله العليم من الآثام.
خط: نسخ معرب، کا: عبدالرزاق بن جاي لده بن شیخ جمال عباسی هاشمی قادري، تا: اواخر جمادي الاول 991ق، جا: لاهور؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب، مصحح، مقابله شده؛ تملک: ضیاء لشگر تقی دانش؛ جلد: تیماج مشکی، 130گ، 13 سطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 1 - 222]
ḥāšīyat-ul muxtaṣar fī ‘ilm-il ‘arūḍ
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1580/3
انجام: و عکسه من عین فاعلن الاول ... ولی التوفیق
فی علم العروض الموسوم بالاندلسی؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن مصطفی بن حاج علی، تا: 1105ق، جا: قیصریه مدرسه ملک غازي؛ افتادگی: آغاز؛ 6گ، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 103]
ḥāšīyat-ul muxtalif = al-ḥāšīya ‘alā muxtalaf-iš šī‘a fī aḥkām-iš šarī‘a
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
وابسته به: مختلف الشیع فی احکام الشریعة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیهاي است استدلالی با عناوین «قوله-قوله» بر مبحث طهارت کتاب مختلف الشیعه علامه حلی.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله رحمه اﷲ کتاب الطهارة قال الشیخ فی النهایة انها اسم لما یستباح به الدخول فی الصلاة ...
انجام: فا قرب الاظهر ان ما ذکره غیر منجح و الوجه عدم اجراء مثل ذلک فی الطهارة.
چاپ: در ضمن مجموعه اثنی عشر رساله چاپ شده است.
[الذریعه 6/ 194]
آغاز و انجام: برابر
بخش طهارت را دارد تا پایان ماءالبئر؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: حدود 1046ق؛ 52 ص (470-521) [عکسی ف: 1 - 141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي آهارمهره، جلد: تیماج زرشکی، 33گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [اهدائی رهبر: 3 - 237]
آغاز: و المطلق یحمل علی المقید جمعا بین الادلة و نحن نقول اقول فی هذه ا خبار من هذا السبیل متجه؛ انجام: ثم لم یجعلها فی حکمه حین الاتحاد معه و الاحتساب من جملته و الدخول تحت اسمه.
حاوي حکم آب قلیل و آب چاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به لفظ «منه دام ظله»؛ مصدر است به رسالهاي ناقص الاول با عناوین ذیل: باب التعقیب و الشکر، باب الجماعة، باب الخلل، باب القضاء، المقال الثالث فی الصیام، باب التعداد، باب الشرائط، باب الهیأة، باب التسحر و الافطار، باب القضاء؛ واگذاري اولاد مرحوم فیض کاشانی در دي 1375؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 14ص، 18سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1/21 - 492]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد موسوي، تا: 26 شعبان 1279ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 27گ (1پ-27ر)، 19 سطر، اندازه: 5/13×5/21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 589]
آغاز و انجام: برابر
دیباچه از مؤلف نیست. از اول کتاب طهارت تا قدري از مبحث تنجیس آب چاه: «مسئل اختلف علمآئنا فی ماء البئر»؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ محشی به حواشی اضافی از مؤلف؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه،
24گ، مختلف السطر، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 471]
آغاز: برابر؛ انجام: حین الضرور عند من یقول بالضرب علیه کالتراب فی فقد غیره م ح ق دام ظله
تذکر: در فهرست با عنوان «حاشیة کتاب الطهار» آمده و با احتمال از کرکی دانسته شده که با توجه به آغاز و انجام سه نسخه این مجموعه نام کتاب و مؤلف در این سه شماره تصحیح شد؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 2گ (2پ-3پ)، 17 سطر، اندازه: 4/13×8/19سم [ف: 6 - 60]
آغاز: بسمله، قوله رحمة اﷲ تعالی و المطلق یحمل علی المقید جمعاً بین الادل و نحن نقول القبول فی هذا الاخبار؛ انجام: و یحیط باطراف الکلام من الجانبین و الحمدﷲ حق حمده م ح ق دام ظله
حاشیه دوم؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 1ص (74ر)، 17 سطر، اندازه: 4/ 13×1/89سم [ف: 6 - 60]
آغاز: قوله الا ان ابی عقیل و فی المنتهی الما القلیل ینجس بملاقاته النجاس سواء غیرت احد اوصافه اولا؛ انجام: برابر
حاشیه سوم؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 25گ (7ر-31ر)، 17 سطر، اندازه: 4/ 13×1/89سم [ف: 6 - 60]
بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 109]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی با نشان «منه ظله اﷲ العالی، م ح قد مدظله العالی»؛ 32گ [فیلم ها ف: 2 - 146]
حاشیة مختصر تلخیص المفتاح- حاشیة مختصر المعانی
ḥāšīyat-u muxtalaf-iš šī‘a
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمري
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
وابسته به: مختلف الشیعة فی احکام الشریعة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
کتاب حاشیه استدلالی است بر کتاب الطهارة مختلف الشیعه علامه حلی مشتمل بر: باب فی المیاه، باب الوضوء، باب الغسل
آغاز: بسمله. اما بعد حمداﷲ حمداً یستوجب من نعمه المزید و الصلوةعلی نبیه الداعی الی النهج السدید ... فهذه تعلیق تشتمل علی فوائد الکتاب مختلف الشیعه ...بحمده
انجام: فمن ادعاه وجب علیه البیان تم ما وجد من الحاشی و عفوه.
[الذریعه 6: 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن نجفی، تا: قرن 10؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 17 سطر (7×12)، اندازه: 12×19سم [الفبائی ف: 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین الغاربات نجفی، تا: 980ق؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی، قرن 11؛ کاغذ: نخودي آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 17سطر، اندازه: 5/12×19سم [ف: 20-164]
آغاز: برابر؛ انجام: فی البئر فقال لیس بشیء حرك الماء بالدلو و فی اخبار کثیره ان ما لیس له نفس لا یفسد الماء
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 68گ، 22سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 24 - 417]
آغاز: برابر؛ انجام: کان یختلف جماع فی اسناد روایه فیقدم بعضهم و یوخر البعض
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اهدایی: احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف تیماج تریاکی، 106گ، 18سطر (5/7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 1163]
ḥāšīyat-u muxtalaf-iš šī‘a
میسی، لطف اﷲ بن عبدالکریم، - 1032 قمري
mīsī, lotf-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-karīm ( - 1623)
وابسته به: مختلف الشیعة فی احکام الشریعة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «مختلف الشیع» علامه حلی، بیشتر توضیحی و مخصوصاً به ادله روایی نظر دارد با نقل گفتههاي فقها و هنگام تدریس کتاب به رشته تحریر در آورده است. در این نسخه برگ هایی از کتاب طهارت و صلات آمده است.
قم؛ مؤسسه آية االله بروجردي؛ شماره نسخه: 355/1
آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین و الشکر له فی کل حین و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین حفظة الشرع المبین و العقل المتین
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 78گ (1پ-78پ)، اندازه: 13×22سم [ف: 1 - 208]
ḥāšīyat-u muxtalaf-iš šī‘a = ta‘līqāt
رفیعا، محمد بن حیدر، 997 - 1080 ؟ قمري
rafī‘ā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)
وابسته به: مختلف الشیعة فی احکام الشریعة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله» بر مختلف الشیعة علامه حلی.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول المفتقر الی فضل ربه الغنی محمد ... هذه تعلیقات علقتها علی کتاب مختلف الشیع فی احکام الشریع مجنبا عن التطویل ...
انجام: و الظن الذي یعتبر شرعا لا یعول علیها ... یعد وقت فضیل کل منها وقتین قوله مسأله.
[الذریعه 6/ 195]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ اندازه: 12×1/58سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
آغاز و انجام: برابر
کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 99گ، 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 20 - 165]
آغاز: فی کتبنا الا انه رواها الشیخ ... الفصل الثانی فی حد الکر قوله و قال ابن الجنید حده قلتان؛ انجام: برابر
کتاب طهارت؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 167گ، 19سطر، اندازه: 5/12×23سم [اهدائی رهبر: 3 - 237]
آغاز و انجام: برابر
کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ مهر: «علی رضا بن محمد باقر الحسینی» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 185گ، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 8 - 82]
آغاز: پس از پنج سطر دیباچه: قوله اتفق علماؤنا الا ابن ابی عقیل علی ان الماء القلیل الخ اقول لا یخفی ان لا دلاله فی کلامه علی انه نجس دائماً او علی کل حال فلا یرد علیه ماء لاستنجاء علی ما قیل؛ انجام: لطول امتدادها یعد وقت فضیله کل منها وقتین قوله مسئله
از اول کتاب تا اوایل باب صلوة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی به حواشی از مؤلف و در برخی صفحات حاشیهاي است از محمد رضا الحسینی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 99گ، 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 471]
ḥāšīyat-u muxtalaf-iš šī‘a
تبریزي، علی (زین العابدین)، ق11 قمري
tabrīzī, ‘alī (zeyn-ol-‘ābedīn) ( - 17c)
وابسته به: مختلف الشیعة فی احکام الشریعة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
حاشیهاي است با عناوین «قال، اقول» بر «مختلف الشیعة» علامه حلی.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 536/1
آغاز: ان احسن ما يوشح به مبادي الكلام و احق ما يرشح به مجاري الاقلام حمداالله الذي اخرج آدم و ذريته من ظلمة العدم الي فضاء الوجود؛ انجام: و لكل منهم دليل من الروايات لو لا خوف الاطالة لذكرته مع جوابه و االله الهادي قال و الجواب لعل السؤال وقع عن النوافلة.
از آغاز کتاب الطهار تا اواخر صلاة الکسوف و ناتمام مانده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 121گ (1پ-121ر)، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 387]
ḥāšīyat-u muxtalaf-iš šī‘a
وابسته به: مختلف الشیع فی احکام الشریعة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
غیر همانند:
آغاز: الفصل الثالث فی الأوانی و الجلود قوله و الظاهر ان مراده فی ف بالکراهیة التحریم؛ انجام: فان اقام الشیء عبارة عن انفاقها و لا شک انه ...
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله» بر کتاب «مختلف الشیعه» علامه حلی. این نسخه از «الفصل الثالث فی ا وانی و الجلود» است تا بخشی از مبحث صلاة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ظاهراً اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 10گ، 25 سطر، اندازه: 13×16سم [ف: 1/21 - 493]
تنها طهارت است. در آن از محقق کرکی و نگارندگان معالم و مدارك یاد میشود. بنگرید به الذریعه 6/194؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با حاشیه منه مد ظله؛ 96گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [صد و شصت نسخه: - 16]
آغاز: فی کتبنا الا أنه رواها الشیخ و تلقاها بالقبول؛ انجام: الظن الذي لایعتبر شرعاً لایعول علیه. تم کتاب الطهارة من الحواشی التی علقناه.
تعلیقاتی بر کتاب مختلف الشیعه علامه حلی. نسخه تا آخر کتاب طهارت است و در آن آمده است که پس از آن کتاب صلات خواهد آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 68گ، 19 سطر، اندازه: 13×23/5سم [مؤید: 1 - 272]
ḥāšīyat-ul maxrūṭāt
قرطبی، موسی بن میمون، 529 - 601 قمري
qortobī, mūsā ebn-e maymūn (1135 - 1205)
وابسته به: مخروطات؛ ابلونیوس نجار
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 670/5- ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1706. حواش علی بعض اشکال کتاب المخروطات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 699ق، جا: تبریز؛ 8گ (26پ-33پ)، 18 سطر [فیلم ها ف: 1 - 521]
حاشیة المدابغی علی التحریر - حاشیة تحریر تنقیح اللباب
حاشیة المدارك - تدارك المدارك
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
ملامحمد رفیع، ق10 قمري
mollā-mohammad rafī‘ ( - 16c)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3698/1
آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد هذه تعلیقات علقها الفاضل الکامل ... مولانا محمد رفیع اطال اﷲ عمره و اوصل فیضه ... علی کتاب مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام الشریف سید محمد ... جعلتها من حواشی کتابه دام ظله ... کاتبا قول المحقق رحمه اﷲ بالحمر فی بعض المواضع ... قوله رحمه اﷲ الکتاب مصدر ثالث آه فی الصحاح کتبت کتبا ... خطه و لعل کلامه رحمه اﷲ بناء علی مذهب الجوهري؛ انجام: قوله: فی الطرف المنسی علی خاص الظاهر ان مراد المتعذر هو ذلک او ینقص عنه فتامل.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج عنابی، 82گ (6پ-87پ)، 18 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 12 - 2703]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
رفیعا، محمد بن حیدر، 997 - 1080 ؟ قمري
rafī‘ā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
حاشیه استدلالی مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «مدارك الاحکام» سید محمد عاملی.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه ما علقته علی کتاب المدارك حین اشتغالی بمدارسته و مباحثته ...
انجام: و سیجیء منه ما ینافی ذلک فی مسألة الخروج الی مادون بعد نیة الاقامة فتأمل
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 47گ، 29 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 2 - 744]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز کتاب طهارت تا احکام نماز جماعت است و گویا بیش از این تدوین نشده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ تملک: احمد ابن اسد اﷲ به تاریخ 1363؛ جلد: تیماج مشکی، 146گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 9 - 90]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
Šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946 -1009)
حاشیه کوتاهی است بر «مدارك الاحکام» سید محمد عاملی از طهارت تا حج.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 30/185-6305/5
آغاز: بسم االله الرحمن الرحيم و کتب رحمه االله و حشره مع محمد و آله عليهم الصلوة و السلام علي مدارک الاحکام؛ انجام: قول المصنف و وجوب العمرة علي الفور الخ ... حصول استطاعة العمرة قبل استطاعة الحج فلا وعلي هذا يحصل الجمع بين القولين الي هنا تم ما کتبه رحمه االله علي مدارک الاحکام
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: خلف بن یوسف نجفی، تا: سهشنبه 8 جمادي الاول 1103ق؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 14گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1552]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
مرعشی، ابراهیم بن حسین، - 1098 قمري
mar‘ašī, ebrāhīm ebn-e hoseyn ( - 1687)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
حاشیه مختصر استدلالی است با عناوین «قوله» بر مدارك الاحکام موسوي عاملی این حواشی را محمد معصوم بن محمد رفیع خادم مشهدي یزدي، به دستور مؤلف و فرزندش سید محمد، تدوین نموده است. مشتمل است بر: 1. بخشی از کتاب الطهارة؛ 2. بخشی از کتاب الصلاة؛ 3. بخشی از کتاب الحج.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ المتعالی فی عظم جلاله عن مدارك الافهام المتعاظم.
انجام: اعنی استحباب التلبی فلا یبعد ان یکون الامر فی المفرد ایضا کذلک.
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن محمد رفیع اصفهانی، تا: نیمه ربیع الثانی 1175ق، جا: یزد، به دستور شیخ عبدالنبی شیرازي؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 119گ (1پ-119پ)، 18 سطر، اندازه: 12/5×21سم [ف: 16 - 337]
کتاب الصلات؛ کا: رمضان بن حاج بابا خوئی سلطانی، تا: رجب 1244ق [ف: 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی بن سید جلیل خوانساري حسینی، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 46گ،20 سطر، اندازه: 10×17سم [اهدائی رهبر: 3 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهدي بن محمد حسینی قمی، تا: غره ربیع الاول 1363ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 83گ (140پ-222ر)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 8 - 282]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
بحرانی، محمد بن یوسف، ق11 قمري
bahrānī, mohammad ebn-e yūsof ( - 17c)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
حاشیه مختصري است بر یک جمله از کتاب مدارك: «قوله و المعتمد ما اختاره المصنف ره من بطلان الصلاة ان کان الثوب ساتراً للعورة»
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 10/142-1832/8
آغاز: افادة من افادات الشيخ الفاضل المقدس المحدث الشيخ محمد يوسف البحراني في حاشية الشريفة علي المدارک قوله و المعتمد علي ما اختاره المصنف ره من بطلان الصلاة ان کان الثوب ساتراً للعورة اه اقول ظاهرهم الاتفاق علي اصل الحکم؛ انجام: سيما في کتاب الدرر النجفية الا ان التأويل فيهما ممکن وبالجملة فالمسألة لايخلو من شوب الاشکال وان کان قول الفصل لا يخلو من قوة واالله العالم بجميع الغيوب والعلوم تمت
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ، 28 سطر، اندازه: 21/15×سم [ف: 3 - 1404]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
قزوینی، ابراهیم بن محمد، 1065 - 1145 قمري
qazvīnī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1655 - 1733)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
حواشی مختلفی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «مدارك الاحکام» که گویا این حواشی به خط قزوینی در نسخهاي از کتاب نوشته شده بوده و شخصی آنها را تدوین کرده است و در آخر هر حاشیه با رمز معلوم میشود که از کیست. اغلب این حواشی از خود قزوینی میباشد.
آغاز: کتاب الطهارة، قول السید الشارح: الکتاب مصدر ثالث لکتب من الکتب الخ یقول کتبت کتابا کتاب؛ انجام: وکن به عن سلامتها وانقطع او نقصان الخلق و العصباء مکسورة القرن الداخل وکنی بجر رجلها عن عرجها انتهی.
کاتب آن را از حاشیه «مدارك الاحکام» مؤلف پیاده و جداگانه تحریر کرده است. کاتب از مؤلف بدینگونه یاد کرده است: «فهذه تعلیقات محرر فی حواشی کتاب مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام بخط شریف السید السند الفاضل الکامل البارع المحقق و العالم العامل العارف المدقق الجامع لحقائق معارف الشریع و الطریق و الکاشف لدقائق اسرار الوصول الی عین الحقیق مولانا و سیدنا و مقتدانا قدو الفضلاء السادات العظام و سمی خلیل الرحمن السید میر محمد ابراهیم الحسینی التبریزي الاصل و القزوینی المولد و المسکن.» کتابهاي طهارت، صلوة، زکوة، صیام و مقداري ازحج را دربر دارد؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محسن حسینی، تا: 1239ق؛ تاریخ کتاب طهارت ذیحجه 1238ق و تاریخ کتاب صلوةصفر 1239ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 150گ، 17 سطر [ف: 1 - 101]
آغاز: نقول کتب کتبا و کتابا و کتابة کما صرح به الجوهري و
غیره فیه ان المصدر لا یشتق من المصدر و اجیب بان هذا انما هو فی المصدر المجرد و اما المزید فانه مشتق منه کما نص علیه التفتازانی (طهارت)؛ انجام: لا یخفی عدم ورود الایر ادلان المراد من اذن الحاکم لیس ان ... ان علی فلان حج حتی ان الحاکم لو کان المال بیده (حج)
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: جیبی [رشت و همدان: ف: - 1320]
آغاز: الحمدﷲ و الصلاة علی نبیه و آله، فهذه تعلیقات محرر فی حواشی کتاب مدارك الأحکام فی شرح؛ انجام: و الحدیث الأول رخصة و رحمة و اسناده متصل انتهی، قوله قدس سره و قال..
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: ابن محمد تقی به تاریخ 1277؛ جلد: روغنی عطف تیماج مشکی، 114گ، 20 سطر، اندازه: 16×5/20سم [ف: 19 - 192]
ḥāšīyat-u madārik-il ’aḥkām
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn ( - 1760)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
تاریخ تألیف: 1172ق
حاشیهاي استدلالی متوسطی است با عناوین «قوله، قوله» بر مدارك الاحکام محمد بن علی موسوي عاملی جبعی و آن گونه که از نسخهها برداشت میشود تا کتاب حج میباشد و این بخش در سال 1172 پایان یافته و گویا بیش از این نگاشته نشده است.
آغاز: بسمله، بعد البسمله و الحمدﷲ و الصلوه اقول و انا العبد ...
هذه تعلیقات علقتها علی هذا الکتاب المستطاب الموسوم بمدارك الاحکام ...
[الذریعه 6/196]
آغاز: قوله و نقض فی طرده بالخمس، لا یخفی أن تعریف الزکا علی النحو المذکور جزء من تعریف الخمس نه لابد فی تعریفه من اعتبار قید آخر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، در عصر مؤلف؛ نسخه به دو خط، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، اندازه: 17×26سم [ف: 5 -119]
آغاز: برابر
انجام: و عن ابنه العسکري ایضا کما تقدم اتقان انه هو و علی اي تقدیر فالسند ضعیف بجهالة الراوية ...
جلد اول، مشتمل بر کتاب طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1192ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه قدس سره، منه ره» آمده که ظاهراً از کاتب است؛ واقف: حاجی محمد حسن قزوینی، تاریخ 1238ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج پوست اناري، 226گ، 19 سطر (1/50×1/56)، اندازه: 3/ 15×2/80سم [ف: 18-57]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1036
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 144]
آغاز: بسمله. قه و نقض فی طرده بالخمس لا یخفی ان تعریف الزکوه علی النحو المذکور جزء من تعریف الخمس؛ انجام: قوله اسئلک فی الحج منه اربعین عاما الظ ان کلمه ... و کان زراره سیاله علیه السلم فی حیوه ابیه ایضا قبل امامته و اﷲ یعلم جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: عبدالقادر در المختار ابن کربلایی
سرخوش محمد باقر افشار، تا: 12 رجب 1192ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 255گ، 19 سطر (10×16)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 15 - 47]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 206
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 144]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
حاشیه استدلالی مختصري است با عناوین «قوله» بر کتاب «مدارك الاحکام» سید محمد بن علی موسوي عاملی با رد و ایرادها بر شارح و اصلاحات نگاشته او. از نسخههاي موجود چنین مینماید که وحید از طهارت و صلات پیشتر نرفته ولی صاحب الذریعه فرموده است علاوه بر دو کتاب مذکور بخشی از زکات را نیز نوشته است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین اللهم وفقنی لما تحب و ترضی و اهدنی طریق المثلی و ایدنی وسددنی و اعنی علی اتمامه ... قوله و اعلم ان المعروف من مذهب آه بل نقل جمع من الفقهاء الاجماع مثل العلام فی التذکر و المحقق الشیخ علی و الشهید الثانی
انجام: قوله تعویلا علی روای سلیمان بن حفص المروزي وهو ضعیف اه لایخفی ان فی صحیحة ابی ولاد ایضا ... مع انه تقدیر التکافؤ فالحمل علی الاستحباب و الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
چاپ: مشار عربی، ص294؛ ایران، سنگی، 1268ق، رحلی، 278ص... + (در هامش)؛ حاشیه مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام: [تهران]، سنگی، 1321-1322، رحلی، 463ص؛ طهران، سنگی، 1274، رحلی
[الذریعه 6/ 196؛ ریحان الأدب 1 /52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1189ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 147گ، 22-29 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1/21 - 489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ تولیت مفروض گردیده به سید ابوالحسن تنکابنی قروینی با مهر «عبده ابوالحسن الحسینی»؛ واقف: حاج میرزا، حاج محمد رحیم؛ جلد: تیماج قهوه اي، 312گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 77]
آغاز و انجام: برابر
کتاب طهارت و صلوة تا قصر و اتمام؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ واقف: سید عبدالجواد فرزند میر حسینا، 1238؛ 350گ، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 77]
آغاز و انجام: برابر
طهار و صلوة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 182گ، 27 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1551]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم شریف بن عبدالمطلب، تا: 1202ق؛ مهر: اسداﷲ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 355گ، 17 سطر (8×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 365]
آغاز: برابر؛ انجام: و کانت نفساء فلو لیمکن حکمها واحداً لما صح الاستناد الی رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله)
از ابتداي مقدمه تا پایان صلاة؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم حلی، تا: 1202ق، جا: کربلا؛ محشی با رمز «منه دام فضله»؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 155گ، 21سطر، اندازه: 16×21/5سم [اهدائی رهبر: 3- 238]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 287
آغاز: برابر؛ انجام: و کون الازال یحتاج الی دلیل شرعی من اجماع أو عموم فتأمل همان نسخه بالا [مؤید: 1 - 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی1211ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 154گ، 25 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1/21 - 491]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن حاج ابو محمد شیرازي جهرمی، تا: 9 رجب 1231ق؛ جلد: تیماج مشکی، 153گ، 33 سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 11 - 303]
آغاز: الایراد مبنی علی الاشتباه بین القیام الی الشیء و القیام فی الشیء کما مر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خلیل بن ابراهیم زاهدي تبریزي، تا: پنجشنبه رمضان 1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري و بعضاً نخودي، جلد: مقوا، 189گ، 30 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 1/21 - 490]
خط: نسخ خفی، کا: علی اصغر بن زین العابدین نجف آبادي، تا: غره صفر 1258ق؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 51گ، 29سطر، اندازه: 5/20×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 239]
آغاز و انجام: برابر
شامل طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خراد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن قهوه اي، 31 سطر، اندازه: 20×29/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 239]
آغاز و انجام: برابر
طهارت و صلاة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با حواشی «منه»؛ اهدایی: زین العابدین مجاهدي؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 257گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1551]
آغاز: برابر؛ انجام: انه مثل الوقت من فرائضها فتأمل و یؤیده جریان العاد فی الاخبار و کلام الاصحاب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی بعضا با عناوین «ملا محمد رفیع»؛ جلد: تیماج شتري، 156گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×20/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 590]
آغاز: برابر؛ انجام: یقول با عاد ب تمام فی الوقت فتکون شاذة فتعین الحمل علی الاستحباب.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذي ابر و باد با مقوا، 128گ، 37 سطر (11×25/5)، اندازه: 20/5×5/ 31سم [ف: 29 - 504]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالحسن، تا: قرن 13؛ در حاشیه صفحه آغاز یادداشتی دیده میشود که نویسنده آن از وحید بهبهانی نقل میکند که شارح را در خواب دید و از اینکه لغزشهاي او را در این تعلیقات گوشزد کرده پوزش خواسته و شارح نهایت رضایتش را ابراز داشته است. همچین وحید در این سطور تعدادي از حواشی خود بر دیگر کتب را یاد میکند. کاتب در پایان این یادداشت میافزاید که این مطالب را از خط وحید نقل میکند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 280گ، 22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 24 - 190]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا النص مع فتوي الفقهاء و ما یشعر به النص عن قوله فأصابته.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به لفظ «منه دام ظله العالی»؛ 12گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 224]
آغاز: برابر؛ انجام: لایرضی بها الشیخ لانه یقول بالاعاد مادام فی الوقت فتکون شاذ فتعین العمل علی الاستحباب ...
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ با یادداشت «رساله فارسیه در زکا و خمس، این رساله و حواشی مدارك تألیف اقل محمد باقر بن محمد اکمل است»؛ مهر: «نسئلک اللهم ...» (چهارگوش)؛ تاریخ وقف: غره جمادي الثانی 1245ق؛ 484ص، 23 سطر (19×21/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 141]
آغاز: بل والغسل أیضاً فضلاً عن التیمم بل ادعی الاجماع علی عدم وجوبه بالخصوص أیضاً کما سیجیء فهو مؤیده لعدم وجوب الوضوء أیضاً لحکای عموم البدلیة؛ انجام: برابر طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: روغنی مشکی، 247گ، 23 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 3 - 1551]
آغاز: برابر؛ انجام: سوي کون مصلی مفتقرة الیها فان کانت النیة ایضاً مفتقرة الیها یلزم التسلسل و هذا بعینه الدلیل الأتی و منع اﷲ
کتاب الطهارة و الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 104گ، 33 سطر، اندازه: 5/20×30سم [ف: 3 - 1551]
بیکا، بیتا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداري از منصوره تألهی معین الدین [رایانه]
از اول باب وضو تا اوایل صلاة مسافر؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبداﷲ» (شلجمی)؛ 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 375]
آغاز: برابر؛ انجام: رواها الشیخ بطریق صحیح فی یب وبطریق صحیح فی الاستبصار مفتیاً فی کل واحد من کتابیه بمضمون هذه الصحیحه وف ایضاً رواها فی الفقه بطریق صحیح مفتیا بمضمونه و الطریق فی غای الصحة و یعضد هذه الصحیحه صحیحة اخري رواها زراره
طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 189گ، 22سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2-745]
آغاز: برابر؛ انجام: قال امسح بفضل مابقی فی یدیک من الماء راسک و رجلیک الی الکعبین
از ابتداء کتاب تا آخر مبحث مسح قدمین؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ به قرینه عبارت ذیل که در ابتداء صفحه اول نوشته شده ظاهر این است که در حیات محشی و به خط یکی از شاگردان ایشان میباشد و آن عبارت این است: «من حواش الاستاد الاعلم الافخم الافضل محمد باقر ابن محمد اکمل علی المدارك»؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 56ص، 23 -34 سطر، اندازه: 5/8×19سم [ف: 1 - 391]
آغاز و انجام: برابر
کتاب طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: محمد صالح بن حاجی مؤمن استرابادي با مهر «یا صالح المؤمنین» (مربع)، حاجی علی بن حاجی صالح با مهر «حاجی علی بن صالح» (بیضی)، نشانی عاریت از حاجی علی بن حاجی صالح با مهر «یا صالح المؤمنین» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 259گ، 23 سطر، اندازه: 17×26/5سم [ف: 5 - 267]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 104]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 256گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 13 - 400]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله قدر ثلث اصابع اه فی کش فی ترجمة حریز بن عبداﷲ فی الصحیح عن یونس بن عبدالرحمن ...
تا مبحث مسح وضو؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مشکی، 41گ (1پ-41پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 65]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمري
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 -1823)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946 -1009)
حاشیه استدلالی نسبتاً مفصلی است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «مدارك الاحکام» سید محمد عاملی. جلد اول در سال 1208ق در قریه کبودر آهنک همدان به پایان رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2538
آغاز: الحمدﷲ الذي أبدع البدائع و الروائع و قرر الاحکام و الشرائع و الصلا علی معالم المدارك و لوامع المسالک؛ انجام: و تدارك مافات مخبثه عن التدنس بأدناس السیئات مصروف فی اکتساب السعادات ...
جلد اول، مشتمل بر کتاب طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ تملک: اسماعیل بن محمد تقی موسوي زنجانی و مهر «اسماعیل بن محمد تقی الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 380گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 7 - 122]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
استرآبادي، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 - 1263 قمري
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 -1847)
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع موسوي عاملی، محمد بن علی (946 -1009)
حاشیه استدلالی مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «مدارك الاحکام» سید محمد عاملی، استفاده شده از تقریرات استادش و فوائد علمی که از بعضی معاصرین گرفته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3854
آغاز: الحمدﷲ الذي أعطانا من فضله مدارکنا و أوضح لنا باعطائها مسالکنا و هدانا بارسال رسوله؛ انجام: و لم یحتمل تعاقب المتجانسین و هذا الغرض نادر جداً، فتدبر
قطعه اي از کتاب طهارت است و گویا بیش از این تألیف نشده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، با اضافات؛ مهر: «محمد حسن بن محمد جعفر» (بیضی)؛ تاریخ وقف: جمادي الثانی 1316؛ جلد: تیماج مشکی، 51گ، 23 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 10 - 242]
ḥāšīyat-u madārik-il aḥkām
وابسته به: مدارك الاحکام فی شرح شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ موسوي عاملی، محمد بن علی (946-1009)
غیر همانند:
آغاز: بسمله، حمدله ... و بعد فهذا ما علقته علی کتاب المدارك حین اشتغالی بمدارسته و مباحثته؛ انجام: قوله و قیل هی مخفی هذا القول فی المجمع و هو بعید فی نفسه فلا یحفل به.
از طهارت تا زکات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 79گ، 25 سطر، اندازه: 1/88×21سم [ف: 1 - 180]
آغاز: فی المیاه فی شرح قول المصنف و اما الجاري قوله کل ماء طاهر حتی یعلم الخ لایخفی ان هذا الخبر لیس معارضا لما ذکره این حاشیه ظاهراً از سلطان العلماء است و تا حج است. به دستور سید محمد پسر سلطان العلماء توسط محمد معصوم خادم مشهدي بن رفیع الدین محمد یزدي از حاشیه نسخه مدارك جمعآوري شده است؛ بیکا، تا: 1138ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: جیبی [ف: 121]
بندي منقول از حاشیة مدارك الاحکام. در ادله سنن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ اندازه: 15/5×22سم [ف: 195]
ḥāšīyat-u madārik-it tanzīl wa ḥaqāyiq-it ta’wīl
جونپوري، اﷲ داد بن عبداﷲ، - 923 ؟ قمري
jonpūrī, al-lāh-dād ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1518)
وابسته به: مدارك التنزیل و حقایق التأویل = تفسیر نسفی؛ نسفی، عبداﷲ بن احمد ( -710ق)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» و بعضاً «فان قلت، قلت أو أجیب» بر «مدارك التنزیل و حقائق التأویل» تألیف ابی البرکات عبداﷲ بن احمد نسفی. محشی رد و ایراداتی بر نسفی دارد و از آراء زمخشري دفاع می کند. وي در این کتاب، معادل فارسی برخی واژگان عربی را از کتاب «التاج» (احتمالاً تاج المصادر بیهقی (- 544ق) بیان داشته و به اشعار فارسی از جمله اشعار حافظ شیرازي (-792ق) نیز استناد کرده و همچنین در ابتداي اکثر سوره ها یک یا چند حدیث نبوي در ثواب قرائت سوره مورد بحث را آورده است. این حاشیه از اولین حواشی تفسیر نسفی به شمار میرود.
آغاز: حمدله. قال رضی اﷲ عنهم سورة فاتحة الکتاب مکی و هو ابن عباس؛ انجام: و لا ازلاق لزلقت الناقة سقطت قوله الضمیر
شامل بخش اول حاشیه، از مقدمه تا آیه 189 سوره اعراف میباشد و ادامه آن در نسخه بعدي صحافی شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ داراي سر لوح زرین منقش مرصع با پیشانی
هراتی، یادداشتی به تاریخ 1198ق و لفظ «یاکبیکج»؛ مهر: «حیدر حسین خان 1208» (مربع)؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي دولت آباد، جلد: تیماج مشکی، 336گ، 29 سطر، اندازه: 18×31سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 174]
آغاز: قوله الضمیر فی آتینتنا و لنکونن لهما و لکل من یتناسل من دونها؛ انجام: قوله ... او قیل و اﷲ یشفیک من کل ... ظاغهر و باطن هذا آخر ما تیسر بی بخش دوم حاشیه و شامل تفسیر آیه 190 سوره اعراف تا پایان قرآن میباشد که بخش اول در نسخه قبلی صحافی شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن ماشی، 532گ، 29 سطر، اندازه: 14×25سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 176]
حاشیة المدارك و المسالک- الفذالک فی شرح المدارك و المسالک
ḥāšīyat-u mirāḥ-il arwāḥ
بهبهانی، محمد جعفر بن محمد علی، 1178 - 1259 قمري
behbahānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī(1765 - 1843)
وابسته به: مراح الارواح؛ ابن مسعود، احمد بن علی (-8)
حاشیهاي با عنوان «قوله.»
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 194/2
آغاز: بسمله. حمدله. و بعد فیقول العبد الجانی محمد جعفر بن محمد علی بن محمد باقر الاصفهانی البهبهانی ان هذه تعلیقات منی علی مراح الارواح وفق اﷲ لاتمامه، قوله و انما بنی الماضی لفوات موجب اه فیه انه ان اراد بموجب الاعراب الشباه باسم الفاعل خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (16پ-20پ)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 729]
ḥāšīyat-u marmūzāt-i bāġnawī
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمري
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
وابسته به: المرموزات العشرون؛ باغنوي شیرازي، مظفر بن محمد (-688)
در هامش نسخه مرموزات بوده و در این نسخه به شکل رساله اي تدوین گردیده است.
آغاز: بسمله. هذه الحواشی کتبها الشیخ العارف الربانی رکن الملة و الدین علاء الدول السمنانی قدس اﷲ سره علی کتاب المرموزات العشرین للشیخ ابی المعالی المظفر بن محمد بن المظفر العدوي الباغنوي قدس اﷲ روحه. کتب تحت اسمه انتفعت بکتابه و استرحت من مرموزاته و حکایاته
آغاز: برابر؛ انجام: و جعلکم بین الحوادث الواقع فی عالم الحوادث و بین الخلق سدا.
کا: ساروي، تا: آغاز دهه سوم ذیحجه 1076ق؛ پس از انجام گ122ر-127ر پراکنده هاي نظم و نثر کلامی و فلسفی و خبري است از اثبات الواجب محمد بن کمال لاري و محمد طاهر منجم یزدي درباره عبارتی از قواعد شهید و از شرح مشکو و تفسیر نیشابوري و خطبه مونقه بی الف از حضرت علی (علیه السلام) و خبري غلوآمیز از سلمان فارسی از فضائل الائم ابن بابویه قمی نیز از روض الواعظین و کامل الزیار ابن قولویه از مقتل ابن طاوس نیز از دیگران که نام برده نشده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (120ر-121پ)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15سم [ف: 7 - 2674]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شیخ اسماعیل مساله گو تبریزي، تا: 1341ق؛ 4گ، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 43]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 28 ذیقعده 1352ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 6گ (48ر-53پ)، 12سطر (7/5×12/5)، اندازه: 1/50×1/56سم [ف: 288]
ḥāšīyat-u masālik-il ifhām
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: مسالک الافهام الی تنقیح (فی شرح) شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
حاشیهاي است از حج تا دیات.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 30/185-6305/6
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم وکتب رحمه اﷲ تعالی و اسکنه فرادیس الجنان علی مسالک الافهام فی الربع من احکام الاحرام عند قول الشارح و اما تعجیلی التحلل فمخصوص بالمحصر ... فان
المصدود لیس نوعا آخر؛ انجام: قول المصنف و لاتضمن العاقل عند قوله و کذا لاتعقل العاقل الانسان لافرق بین المالک والعاقل فی الضمان الاعلی تقدیر عدم ضمان الانسان للعاقل الی هنا انتهی ما کتبه رحمه اﷲ
خط: نسخ، کا: خلف بن یوسف نجفی، تا: سهشنبه 8 جمادي الاول 1103ق؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 36گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1552]
ḥāšīyat-u masālik-il ifhām
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: مسالک الافهام الی تنقیح (فی شرح) شرایع الاسلام = شرح شرایع؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
حاشیه استدلالی است بر آغاز مکاسب محرمه تا پایان معاطات از کتاب «مسالک الافهام» شهید دوم، و بعضی رساله «اصال الصحه» مؤلف را چون در پارهاي از نسخهها با این حاشیه بوده از آن پنداشتهاند (لذا ن. ك.: اصال الصح و الفساد فی المعاملات؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل).
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8565/3
آغاز: قوله أو غلب الخ، هذا هو ا ظهر و الدلیل علی حرمة بیع المسکرات قد مضی مضافا الی أخبار کثیر متضمنة لحرمة بیع الخمر و النبیذ؛ انجام: قوله الا ان فی مثال الخ، ما فهمت ما ذکره أصلا، قوله حیث
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبدالوهاب سرایانی تونی خراسانی (شاگرد وحید بهبهانی)، تا: 1183ق؛ جلد: تیماج قرمز، 16گ (19ر-34ر)، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 22 - 144]
حاشیة مسائل الطهارة و الصلاة- حاشیة نجاة العباد
ḥāšīyat-u maslak-ir rāšidīn fī aḥkām-id dīn
برغانی، محمد صالح بن محمد، - 1271 ؟ قمري
boraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad ( - 1855)
وابسته به: مسلک الراشدین فی احکام الدین؛ برغانی، محمد صالح بن محمد (-1271)
حاشیه بر مسلک الراشدین تألیف خود او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11516/2
خط: تحریري، کاتب= مؤلف، تا: قرن 13؛ هامش [مختصر ف: 296]
حاشیة المشاعر- نور البصائر فی حل مشکلات المشاعر
حاشیة المشاعر- شرح المشاعر
ḥāšīyat-ul mašā‘ir
نوري، علی بن جمشید، - 1246 قمري
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd (- 1831)
وابسته به: المشاعر؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
چاپ: مشار عربی، ص295؛ سنگی، طهران، بی ناشر، 1315ق، رقعی، 210ص، در هامش المشاعر
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1934/2
آغاز: بسمله، و به ثقتی، قوله تعالی ثم اﷲ ینشی النشأ الأخر یعنی یوم القیمه الکبري یوم لمن الملک الیوم اﷲ الواحد القهار و هو الیوم الاول السابق علی الیوم الربوبی المتقدم علی الیوم الدنیاوي المسمی بالزمانی نزولا و بدوا و المتاخر عنها رجوعا و عودا الی ما نزل منه فهو بدو الخلق و آخره کما بدئکم تعودون و لکن الترتیب فی العود و الرجوع علی عکسی النزول فلهذا؛ انجام: فلک الافلاك المسمی بالفلک الاطلس هو الوجود الثانی للعرش الرحمانی. قد تمت هذه الحواشی المکتوبه علی الرسال التی هی من تصنیفات العلام المرحوم الصدر الشیرازي اسکنه اﷲ دارالجنان و هذه الحواشی من العلام المنور بنور اﷲ الناقد المسمی بالنوري المرحوم اسکنه اﷲ فی روضات جنانه و غفراﷲ له ذنوبه و خطیاته
نام فوق بر اساس «کتابشناسی ملاصدرا» برگزیده شد. در فهرست با عنوان شرح عرشیه معرفی شده است که درست نیست؛ بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 157ص (49-205)، اندازه: 18×22سم [ف: 9 - 645]
ḥāšīyat-ul mašā‘ir
وابسته به: المشاعر صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «المشاعر» ملاصدرا که بیشتر در پایان هر حاشیه کلمه «فتدبر» آمده است. محشی در این حاشیه از مرحوم آقا جمال خوانساري و فاضل لاهیجی نام برده است با توجه به رسالههاي دیگر مجموعه بعید نیست این حاشیه از ملا اسماعیل اصفهانی باشد.
[الذریعه 6/ 200]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/83937
آغاز: قوله فی فاتحة رسال المسماة بالمشاعر، انی الوجود اجلی
الاشیاء الخ لا یقال هذا المساق من الکلام یدل علی انه اجلی الاشیاء و ابده البدیهیات؛ انجام: قوله فاستبقوا الخیرات اي احسن الوجوه ... لان اﷲ تعالی خلق آدم علی صورته و لابد من ان یکون هو ایضا فاعل بالتجلی بالقیاس الی قواه لکن لا اذا اخذت القوي من حیث التعین بل من حیث وجودها فتدبر.
از اول کتاب مشاعر تا مشعر اول از منهج سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «محمد علی عفی عنه»؛ کاغذ: فرنگی، 11گ (215ر-225پ)، 25 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 35 - 363]
ḥāšīyat-ul mašā‘ir
وابسته به: المشاعر صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
متن از صدراي شیرازي است و شرح از احمد اردکانی نیست در آن از دوانی و سید داماد و لاهیجی و شوارق او یاد شده است. در آن آمده است: «قوله الرابع انه تعالی المبدء و الغای اه المقصود من هذا المشعر هو اثبات الوحد الفعلی بمعنی انه لیس للواجب شریک فی الفعل و الافاض اصلا ...»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9114
هامش ص 69چ؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 و 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، 83گ، 16 سطر (5×10)، اندازه: 11×96سم [ف: 17 - 297]
ḥāšīyat-u mašriq-iš šamsayn
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn ( - 1760)
وابسته به: مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین = مجمع النورین و مطلع النیرین؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
حاشیه استدلالی مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «مشرق الشمسین» شیخ بهاء الدین عاملی، که کاتب نسخه محمد بن زین العابدین موسوي از روي خط مؤلف آن را تدوین کرده و سرآغاز کوتاهی بر آن افزوده و به روز یکشنبه 25 شوال 1272 به پایان برده است.
چاپ: توسط بنیاد پژوهش هاي آستانقدس رضوي منتشر شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5467/4
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فلما کان کتاب مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین للشیخ العلام بهاء الدین؛ انجام: و قد روي عن النبی أنه کان یتطیب به و کان أحب الطیب الیه و قد سبق أیضاً
خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدین (مرعشی) موسوي، تا: یکشنبه 25 شوال 1272ق؛ جلد: تیماج مشکی، 67گ (216پ-282پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 14 - 250]
ḥāšīyat-u miškāt-il maṣābīh
وابسته به: مشکاة المصابیح؛ خطیب عمري، محمد بن عبداﷲ (-749)
حاشیه توصیفی با عناوین «قوله، قوله» بر «مشکا المصابیح» شیخ ولی الدین محمد بن عبداﷲ الخطیب است، وي در این کتاب از شیخ عبدالقادر جیلانی به تجلیل و عظمت یاد می کند و به احتمال، محشی از رجال قرن دهم هجري قمري به بعد است.
آغاز: و هنا بضع و ثلاثین و ذکرنا وجهه و زاد هنا لفظ اول؛ انجام: قال الطیبی فی الحاشی ... فلعله کان فی وقت احرام حج الوداع و اﷲ اعلم تم کتاب الحج ... و به تم الدفتر الاول من الشرع موجودي آن از صلوةتا پایان حج میباشد. ادامه این نسخه در شماره بعدي 35269 آمده است؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی، 448گ، 25 سطر، اندازه: 17×26سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 271]
آغاز: (باب تسوی الصف) فی غایة الهدیة ... قوله فاقبل علینا؛ انجام: (باب قیام شهر رمضان) و یوجب الفلاح فی الأخرة ...
شامل ابوابی از کتاب الصلا میباشد؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ادامه نسخه قبل است؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: خودي، جلد: تیماج فرنگی، 230گ، 25 سطر، اندازه: 17×26سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 271]
hāšīya-tul maṣābīh
وابسته به: المصابیح فی الفقه المستنبط علی الوجه الصحیح = مصابیح الاحکام؛ بحرالعلوم، محمد مهدي بن مرتضی (1155-1212)
تعلیقی است بر یک فقره از کتاب مصابیح (ظاهراً مقصود مصابیح سید مهدي بحر العلوم است) از یکی از شاگردان مؤلف مصابیح.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7/ 131- طباطبائی
آغاز: قال السید الاستاد دام ظله العالی فی کتاب المصابیح بعد الحکم بجواز الصلوة فی جلد ما یوکل لحمه مع التذکیه و هل
یتوقف صحة الصلوة فیه علی الدباغ؛ انجام: قلت لعله دام ظله وقف علی ما لم نعثر علیه من اجماع منقول کما ادعی الاخ العزیز حرسه اﷲ تعالی انه ایضا عثر علیه فی کلام الشیخ او غیر ذلک فعسی اﷲ ان یهدینا ما هداه و الحمد ﷲ رب العالمین.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اصلاحات مکرر؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 2گ (37-38)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 22 - 91]
ḥāšīyat-u miṣbāḥ-il faqīh
ابسته به: مصباح الفقیه = شرح شرایع الاسلام؛ همدانی، رضا بن محمد هادي (1241-1322)
از ناشناس. بر کتاب صلا حاج آقا رضا همدانی و متن «مصباح الفقیه»، که جلد یکم آن در طهارت و دوم در صلا و سوم آن در زکا است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 599
آغاز: هذا کتاب الصلوة، و جعلناه تعلیقة علی کتاب الصلاة للمرحوم الفقیه المتبحر الحاج آقا رضا الهمدانی، اسکنه اﷲ بحبوحة جنانه. قوله (ص9) السادس ربما یظهر من جملة من الاخبار؛ انجام: هو عدم التطوع فی وقت الفریضة.
کتاب الصلاة است؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: نخودي فرنگی، 8گ، 16-17سطر (12/5×16/5)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 2 - 83]
حاشیه مصلحیه- شرح هدایة الحکمة
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
مطالع الانظار شرحی است مشهور بر کتاب «طوالع الانوار» قاضی بیضاوي که شمس الدین محمود بن عبدالرحمن اصفهانی آن را به رشته تحریر آورده است. این حاشیه سید شریف با عناوین «قوله، قوله» برگزار شده است
[کشف الظنون 17/216 و 11/216؛ الذریع 6/ 125؛ ریحان الادب 3/ 249 و 217]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الجرجانی علی لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار؛ قیصري، داود بن محمود (-751)
2- حاشیة حاشیة الجرجانی علی مطالع الانظار
3- حاشیة حاشیة شریف الجرجانی علی شرح الطوالع = حاشیة مبحث المعرف من حاشیة الجرجانی علی شرح الطوالع
آغاز: قوله: بحسب تعلق الاراد اقول: لا باعتبار ان القدر عل تام لتخصیص ذلک البعض؛ انجام: ابتلعها الیه قوله: النبی فقیل اما من النبو قوله، النبو و النباء ما ارتفع من الارض
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رمضان 909ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 28گ (1- 28)، 19 سطر، اندازه: 5/ 6×13سم [ف: 28 - 380]
آغاز: فیه انقد فیه الافکار فأمر بین الصحیح بینها و بین الفاسد العیار اوضح الاسرار التی احتجبت عن الاغیار؛ انجام: محال العین معلوم دون حال النقیض ففی القضی التی هی نقیض المدعی لابد ان یلاحظ صدق عین احدهما علی شی بدون صدق عین الاخر علیه ... یظهر الخلف
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی، 197گ، 16 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف مخ: 2 - 745]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
لیثی سمرقندي، ابو القاسم بن ابی بکر، - 888 ؟ قمري
laysī samarqandī, ab-ol-qāsem ebn-e abī-bakr ( - 1484)
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
حاشیه متوسطی است بر کتاب معروف «مطالع الأنظار فی شرح طوالع الانوار» شمس الدین اصفهانی، که در اثناي تدریس کتاب به رشته تحریر در آورده و مشتمل بر حل مشکلات کتاب میباشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7812
آغاز: حمداً لمن تلأ علی صفحات الکائنات سواطع آیات وجوب وجوده و تهلل علی و جنات الموجودات لوایح سمات کرمه؛ انجام: ولیکن هذا آخر ما أردت تنظیمه فی سلک التحریر و نهای ما قصدت ترتیبه فی سمط التقریر فی مباحث الأعراض.
خط: نسخ نازیبا، کا: حسین بن غریب، تا: 952ق، جا: مدرسه سلطانیه جنب عمادیه؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 140گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 20 - 169]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
تونی، معین بن حسن، - 907 قمري
tūnī, mo‘īn ebn-e hasan ( - 1502)
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
حاشیه بر شرح شمس الدین محمود بن عبدالرحمن اصفهانی بر متن «طوالع الانوار» بیضاوي و ناظر به حاشیه سید شریف گرگانی بر این شرح. تونی (به طوري که در دیباچه مرقوم است) حواشی میر سید شریف گرگانی بر مطالع الانظار را در این شرح گنجانیده و هر جا از آن نقل می کند در آغاز آن چنین میگوید: «قال قدس سره» و عبارت مطالع را با عنوان «قوله» میآورد.
آغاز: بسمله: الحمدﷲ الذي لا اله اﷲ هو الحی القوم لاتأخذه سن و لاتوم العلم الذي لایعزب عنه مثقال ذر فی الارض و لافی السماء لافی الهیم و لا فی الهیی من الیوم القدیر الذي ... و بعد فیقول العبد المفتقر الی لطف اﷲ الغنی معین بن حسن بن محمد التونی ... هذه فوائد متعلقه بالشرح المشهور بطوالع الانوار قد کنت جمعتها فی سالف الزمان مما استفدت من اعاظم الفضلاء و التقطت من کتب القدماء ... او سنح بخاطري الفاتر ... و قد نظمت فی سلک ذلک در را نفیسه شریفه و لی فاخره منیفه لیرغب فی ذلک العقد لاجلها کل من رآه ... و هی الحواشی.. التی علقها علی هذا الشرح سیدنا و سید البشر شریف الحق و المله و الدین قدس اﷲ سره.. اثبات الصانع دون اثبات الواجب لان قوله لمن وجب وجوده ...
انجام: فان قیل: جازان یعرف أن هناك معارف حقیقی و لم یعرف أنه ماذا قلت: انها بعد مفارق البدن ان لم یحصل ... له فی الدنیا أصلا فهی لاتدرك جهلها و لان ان هناك شیئا لم یحصل له فلم تتألم من ذلک ... قلت: الاحتیاج الی ا لات فی غیر الجسمانیات اي الجزئیات ممنوع ... و اما الکلیات من الجمسمانیات و ان جازان یحصل بمعون ا لات بأن تدرك النفس جزئیاتها بمعون ا لات فیلیه و لما معها من المباینات و المشارکات،فاذا خرت البدن و بطل ا لات لم یحصل تلک ... و ان سلم فلا نسلم أنها حین المفارق تتألم بفقدانها فانها لم تتوقف علی الشعور بها و ذلک علم فلا فقدان.
[معجم المؤلفین 12/ 312؛ الذریعه 6/ 125؛ بروکلمان ذیل یکم: 742]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، کا: حسین بن خلیل بن حاجی حسین بن حاجی جلال، تا: جمعه 10 شوال 901ق، جا: هرات؛ کاغذ: سمرقندي، نخودي، فاقد جلد، 192گ، 23 سطر (9×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 11 - 732]
آغاز: یکون اعلی العلوم الشرعیة مستعیناً بغیره من العلوم فجعلوا کل ما یحتاج الیه فی الجمل ... قال قدس سره و هو قوله فان العلم بتلک المسائل ... قوله صار مباحث؛ انجام: برابر
از مبحث جواهر مفارقه نیز گذشته است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 922ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 143گ، 27 سطر (11/5×17)، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 38 - 552]
آغاز: بسمله. من اثبات الصانع دون ان یقول من اثبات الواجب؛ انجام: برابر
روي ورق اول کتاب راجع به نسخه و مؤلف آن چنین آمده است: «حاشیه مولانا معین الدین تونی بر شرح اصفهانی»، «تصنیف مرحوم مولانا معین الدین محمد علامه تونی است که عم خواجه شیر احمد است و خواجه شیراحمد ولد مرحوم خواجه عمیدالملک است که والد بنده شیر احمد است غفراﷲ تعالی لی ولهم ولجمیع المؤمنین و المؤمنات و مولانا مذکور در زمان پادشاه عالیجاه سلطان حسین میرزا بایقرا فوت شده و مدفن ایشان در گازرگاه هرات است»؛ خط: نسخ تحریري، کا: قاسم قریشی، تا: جمادي الثانی990ق؛ واقف: خواجه شیراحمد، پایان قرن 10 و اوایل قرن 11ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 353گ، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 102]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان سلم فلا، ثم انها حین المفارقه تألم بفقدانها فان التالم یتوقف علی الشعور بهر و ذلک علم فلا فقدان تم کتاب الکتاب الا الالهیات.
تنها طبیعات و تا آخر طبعیات و مباحث نفس است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی از مؤلف با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی به رنگ زر و شکري، جلد: مقوا مشکی، 522ص، 21 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 10 - 1276]
آغاز: برابر؛ انجام: فین امتناعه ببرهان.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه ابري فرنگی،205گ، 27 سطر، اندازه: 3/ 14×24سم [ف: 1 - 180]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
حسینی، حمیدالدین بن افضل الدین، - 908 قمري
hoseynī, hamīd-od-dīn ebn-e afzal-od-dīn ( - 1503)
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
حاشیه نسبتاً مبسوطی بر مطالع الانظار با عناوین «قوله، قوله» میباشد.
[الذریعه 6/ 125؛ کشف الظنون 11/216؛ معجم المؤلفین 48/84؛ الاوقاف
العام موصل 2/259]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11258/2
آغاز: الحمدﷲ علی نواله و الصلاة علی محمد و آله قوله: ضمن اي جعل هذه الخطب متظمن للاشار الی معظم مقاصد علم الکلام؛ انجام: یحدث تألیف ثان بین الجوهرین الباقین حال انعدام التألیف القائم بالجواهر الثلاث
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 909ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 64گ (30-93)، 19 سطر (5/ 6×13)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 28 - 381]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
جمال حسینی، عطاءاﷲ بن فضل اﷲ، - 930 ؟ قمري
jamāl hoseynī, ‘atā’-ol-lāh ebn-e fazl-ol-lāh ( - 1524)
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
حاشیهاي است بر مبحث معرف» مطالع ا نظار» محمود بن عبدالرحمن اصفهانی بر طوالع الانوار قاضی بیضاوي.
آغاز: بسمله بعطاء اﷲ الذي معرف کلامه اشتهاري و بر رسول اﷲ الذي ظهر بمنطقه ... قوله الفصل الثانی فی الاقوال الشارح اي هذه الالفاظ ...
انجام: لان صدق النوع علی نفس مفهوم الانسان مفید فی اخصیته من النوع.
[الذریعه 6/ 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 846ق؛ مصحح، محشی، یادداشت عطاء اﷲ الحسینی در معرفی رساله؛ مهر «محمد الموسوي الجزائري»؛ جلد: گالینگور آبی، 7ص (1-7 )، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 32-284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري بدخط کم نقطه، کا: شاه حسین بن عبدالمجید تربتی، تا: بین سالهاي 954-957ق؛ محشی (حواشی از فتح اﷲ شیرازي با امضاي «فتح»)؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودي، جلد: پارچهاي زرد اخري، 14گ، 19 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 1 - 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی با رمز «فتح سلمه اﷲ» و «منه رحمه اﷲ»؛ واقف: استاد محمود شهابی، آبان 1369؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 26ص، 19 سطر، اندازه: 3/9×5/16سم [ف: 24 - 152]
.4اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 244/4
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 933]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 27ص (103-129)، 19 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32-222]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951 ؟ قمري
‘esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
حاشیهاي است با عناوین «قال، قال» بر مبحث معرف «شرح طوالع الانوار» شمس محمودبن عبدالرحمن اصفهانی بر «طوالع الانوار» قاضی بیضاوي.
آغاز: بسمله. و به نستعین لک الحمد علی کل حال و لک الشکر لکل عمل و مقال یا من لاحدله و منه تحدید انواع الاشیاء و تحصیل الفصول و تقویمها للاجناس فی اي صور ماشاء ... قوله: واهب الانوار لطوالع مطالع افق الکمال شمس المل و الدین الاصفهانی خصه اﷲ بمزید الرحم و الافضال. اقول الفصل الثانی فی الاقوال الشارح ...
انجام: (قوله) و معرف المعرف کذلک قال السید السندس ... لایقتضی الا صدقه علیه من حیث انه معرف و معرف المعرف ایضاً یصدق علیه بهذا الاعتبار اللهم ارنا حقائق الاشیاء کما هی و لاتؤاخذنا بما کنا فیه الساهی. تم.
آغاز و انجام: برابر
در چاپ نخست فهرست، عنوان این نسخه چنین آمده است «حاشیه بر مبحث معرف شرح طوالع اصفهانی» و در کشف الظنون به جاي حاشیه، شرح ذکر شده است؛ خط: نستعلیق تحریري بدخط و کم نقطه، کا: شاه حسین عبدالمجید تربتی، تا: بین سال هاي 954 تا 957ق؛ محشی (حواشی از فتح اﷲ شیرازي است) با رمز «فتح»؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودي، جلد: پارچهاي زرد اخري، 20گ، 19سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 1 - 290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن شاه میر حسینی، تا: 961ق؛ محشی به حواشی فتح اﷲ به لفظ «فتح سلمه اﷲ»؛ واقف: استاد محمود شهابی، آبان 1369؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 18گ، 19 سطر، اندازه: 3/9×5/16سم [ف: 24 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امین الدین محمد بن شهاب الدین علی، تا: 1009ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 14گ (115پ- 128پ)، 21 سطر (5×11)، اندازه: 9×16سم [ف: 6 - 2452]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
بحرآبادي، محمد بن یوسف، ق10 قمري
bahrābādī, mohammad ebn-e yūsof ( - 16c)
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
حاشیه مفصلی است بر کتاب مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار که بنا بر گفته مؤلف در سر آغاز کتاب، وي نخست حاشیهاي بر مطالع الانظار شمس الدین محمد [محمود] اصفهانی و حواشی میر سید شریف جرجانی (-816ق) در خراسان نگاشته، سپس بر اثر حوادث و فتنه ها، جلاي وطن کرده و در جایی دیگر حاشیه دیگري نوشته که از مسوده خارج نمیشود آنگاه در پناه ابوالغازي عبیداﷲ بهادرخان در ماوراء النهر این حاشیه را با عناوین» قال، اقول» مینگارد که جمع بین آن دو حاشیه بوده و در آن به حل مشکلات شرح اصفهانی و حواشی آن پرداخته است.
آغاز: لسان العارفین فی شرح طوالع انوار رحمتک کلیل و جنان الناظرین فی کشف لوامع اسرار معرفتک علیل ... فیقول الفقیر ... انی قد قیدت فی سالف الزمان حاشی علی شرح طوالع الانوار
آغاز: لسان العارفین فی شرح طوالع انوار رحمتک کلیل و جنان الناظرین فی کشف لوامع اسرار معرفتک علیل ... فیقول الفقیر ... انی قد قیدت فی سالف الزمان حاشی علی شرح طوالع الانوار؛ انجام: فلم لا یجوز ان یصیر المجموع بواسط التماس و المجاور مستعداً... لابد لنفی ذلک من دلیل و ایضاً لا یخفی ان کثیراً...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی محمد مهدي» (بیضی)، «... ابن محمد نصیر» (مستطیل)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده نصراﷲ 1242»، «عبدالمجید 1220» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی، عطف: تیماج قهوه اي، 302گ، 21 سطر (8×15/5)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 38 - 750]
آغاز: برابر؛ انجام: لزم أفحام الأنبیاء علیهم السلام و هو بعجزهم عن اثبات ثبوتهم فی مقام المناظر و ذلک باطل اجماعاً و النظر موقوف علی العلم بوجوبه توقف النظر علیه ممنوع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: شرقی، 49گ (61پ-109ر)، 23 سطر، اندازه: 8×13/5سم [ف: 39 - 536]
نسخه اصل: کتابخانه وزیري جامع یزد؛ بیکا، بیتا؛ 309گ [فیلم ها ف: 1 - 315]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
افضل زاده
afzal-zāde
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
[کشف الظنون 11/217]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2705/2
آغاز: ولو اعتبر الجز، مع اغیاره فهو عین الکل والجزء مغایر للمجموع المأخوذ منه و من اغیاره لالنفسه و صاحب المواقف بان معناه انه لاهو بحسب الهویة؛ انجام: لایجوزون بحدوث تالف ثان بین الجوهر من الباقین حال انعدام التألیف القائم بالجواهر الثلث بانعدام احدهما و الاتصاف ان ما ذکرناه اولاً اقرب، تمت الحاشی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 921ق؛ افتادگی: آغاز؛ 15گ، 21 سطر، اندازه: 13×17سم [ف مخ: 2 - 746]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār fī š.-i ṭawāli‘-il anwār
ملاغیاث الدین محمد
mollā-qīyās-od-dīn mohammad
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 1156
آغاز: بسمله و منک الاستعان و علیک الاعتماد فی التتمیم یا کریم، لسان العارفین فی شرح طوالع الانوار؛ انجام: و کذا اثر النامی ینعدم فی سن الوقوف کذا فی حاشیة التجرید.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: اخوان
مصلائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 309گ، 23 سطر (8×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 875]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anẓār
وابسته به: مطالع الانظار فی شرح طوالع الانوار = شرح طوالع؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749)
غیر همانند:
آغاز: بسمله قواه الفصل الثانی فی الاقوال الشارحة الاول فی شرائط المعرف؛ انجام: من جمیع المؤمنین بقوله ان اکرمکم ... المؤمنون
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الاول 829ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد اشرف حسینی ابن زین العابدین اشرف حسینی، محمد تقی بن ابی با مهر «افوض امري الی اﷲ عبده محمد تقی 1113» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22 سطر، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 32 - 121]
آغاز: بسمله، قوله: بحسب تعلق الاراد لاباعتبار ان القدرة علة تامة لتخصیص ذلک البعض لانه لوکان کذالک یلزم اتنهاء القدر فی ذلک البعض بل السبب فی تخصیصه القدرة؛ انجام: قوله: لم یبعد ان یکون للنفس فلتات اي فرص لان الغداء یزدرد عند الانعظ س ... قوله: فعیل اما من النبوة النبوه والنباوة ما ارتفع من الارض.
حاشیهاي کوتاه به صورت «قوله - قوله.» نسخه حاضر ظاهراً تا قسم ثالث (فی الکیفیات المختص بالکمیات) را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 877ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا اسلیمی با عطف تیماج، 26گ، 23 سطر، اندازه: 13×17سم [ف مخ: 2- 746]
آغاز: ان کل معلوم هو الوجود الذهنی بالضرورة فتقسیم الموجود الذي هو المعلوم، الی الذهنی و غیره ... قوله الفصل الثانی فی الوجود و العدم. لما کان العمد فی المقصود ... قوله تصور الوجود بدیهی لوجوه ثلثه، یعلم منه أن الحکم ببداه تصوره مدلل بهذه الوجوه مع ان الحکم؛ انجام: قوله یفیدان یحدث فی ذهنک الخ، افاد الشامل لمشمولاته فاندفع ما قیل من انه یلزم افاده الشیء نفسه فافهم حاشیه مختصري است بر بخش مبحث وجود از کتاب الاول فی الممکنات؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه به شیوه مسوده در متن و حاشیه نگاشته شده با قلم گیري و بازنگاري؛ کاغذ: شرقی، 6گ (93-98)، 26 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 31 - 82]
آغاز: بسمله، قوله بحسب تعلق الاراده لا باعتباران القدره عل تام لتخصص ذلک البعض لانه لو کان کذلک للزم انتهاء القدر فی ذلک البعض بل السبب فی تخصص القدر بحسب تعلق الارادة؛ انجام: قوله النبی فعیل، اما من النبو و النباو ما ارتفع من الارض لمم یبعد ان یون للنفس طبات ... تم مبارکا بقدر اﷲ تعالی و عنایته.
حاشیه مختصري است با عناوین قوله قوله بر شرح مطالع الانوار محمد بن عبدالرحمن اصفهانی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 921ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج اناري، 7گ (200پ- 206پ)، 16 سطر (7/5×12)، اندازه: 13×18سم [ف: 14 - 158]
آغاز: باسمه سبحانه. قوله المص. الکتاب الاول فی الممکنات یجوزان یراد بالممکن ههنا الممکن العام المقید بجانب العدم؛ انجام: هذا آخر ما اردنا جمعه و قصدنا نظمه فی هذه الاوراق مستعیناً من المعین الرزاق. تم.
حاشیهاي است بر اول کتاب حکمت (الهیات) از شرح شمس الدین محمود بن عبدالرحمن اصفهانی. توضیح: در چاپ اول فهرست نامی از شارح و محشی برده نشده ولی در روي ورق اول نسخه چنین آمده است «این حاشیه بر اول کتاب حکمت از شرح طوالع شمس الدین اصفهانی است»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 103گ، 23 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 103]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به نستعین بحسب تعلق الارادة به لاباعتبار ان القدرة علة تامة لتخصص ذلک البعض لانه لو کان کذلک یلزم انتهاء القدر فی ذلک البعض بل السبب فی تخصیصه القدر بحسب تعلق الاراد فلا یلزم ح انتهاء القدر عنه حصول المراد ... قوله لا نا نقول انما یلزم الدور او التسلسل هذا لا یجدي نفعالان الوجه ان کان متصورا بالکنهه کان الدور او التسلسل لازما؛
انجام: قوله لقیامه با الحرک المنقطع علی المساف جعل انطباق الحرک علی المساف ... و اما قوله و الزمان کم منفصل بالعرض فلیس مثالا لما هو کم بالعرض لحلوله فی الکم بالذات بل لما هو کم بالعرض لکونه محلا للکم بالذات فما ذکره هیهنا علی سبیل النظیر و العشبه ازال الاستبعاد عن کون الکم بالذات.
تذکر: نام کتاب به استناد نسخه مسجد اعظم ج 2/ 746 تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 38ص (1-38)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1447]
ḥāšīyat-u maṭāli‘-il anwār wa ḥawāšī-h
وابسته به: مطالع الانوار؛ سراج الدین ارموي، محمود بن ابی بکر (594-682)
حاشیهاي است بر مطالع و شرح ها و حاشیههاي آن و چون آغاز
افتاده است شناخته نمیشود. محشی ناسنی است، شاید شیعی و یا دست کم پیرو معتزلیان باشد؛ او حسن و قبح را عقلی میداند. مکرراً از شرح الشرح، که تألیف میر سید شریف است، سید در حاشیه مطالع، حاشیه شرح مطالع، آمدي، بعض الشارحین و «التلویح» تألیف تفتازانی نقل دارد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2266
آغاز: المرکب لفظا فکیف یجعل دلالته قسماً من الدلالة اللفظیة بالمعنی العام الذي جعل منقسماً، و ان کان هو اللفظ حین مقارنة القرینة و فی زمانها علی ما هو شان ... (گ1ر) قال فی شرح الشرح و قد یجاب بان المنحصر فی الثلث دلال اللفظ، و الدال هناك اللفظ (گ1ر) ...
انجام: حصول نسخ الجمیع. أقول: یمکن ان یقال: رفع هذا التکلیف یمکن ان یکون بطریق النسخ، اي بان یحکم بنسخ جمیع أحکامه التی کانت بوجوب معرف هذا الحکم الناسخ و بانه ایضا منسوخ بعد العمل به ... کانه قال له: جمیع احکامی مرفوع عنکم حین معرف هذا الحکم. تم الکتاب بعون الملک الوهاب فی شهر محرم الحرام 1058 علی ید اضعف عباد ... افضل بن عطاء اﷲ عفی عنهما ... و آله الاطهار.
خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، کا: افضل بن عطاء اﷲ، تا: محرم 1054ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، محشی با نشان «منه» و «ص» و «آقا حسین» و «سلطان»؛ مهر: «محمد جعفر بن «... (چهارگوش)؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی، رویه تیماج سرخ، 319گ، 20سطر (5/6×5/14)، اندازه: 12×22سم [ف: 11 - 673]
حاشیة المطول - شرح المطول
ḥāšīyat-ul muṭawwal = ḥāšīyat-u š.-i talxīṣ-il miftāḥ = hāšīye-ye mīr bar motavval
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
سراج الدین ابی یعقوب بن ابی بکر بن محمد سکاکی (-626ق)
کتاب جامعی در انواع ادب به جز لغت نگاشته است به نام «مفتاح العلوم» که در سه قسم است: 1. صرف، 2. نحو، 3. معانی و بیان و بدیع. قسم سوم این کتاب را شیخ جلال الدین محمد بن عبدالرحمان قزوینی شافعی معروف به خطیب قزوینی (-739ق) خلاصه نموده و «تلخیص المفتاح» نامیده است. سپس این خلاصه را علامه سعدالدین مسعود بن عمر تفتازانی دو مرتبه شرح کرده است که بار اول شرحی مفصل و مزجی بوده و بار دوم شرحی مختصر که شرح اول تفتازانی را» مطول» یا شرح تلخیص المفتاح گویند و بر این کتاب مطول، حواشی زیادي نوشته شده است از جمله حاشیه میر سید شریف علی بن محمد جرجانی میباشد که همین کتاب است. این حاشیه را حین تدریس کتاب نگاشته و سپس بهصورت یک کتاب مستقل تدوین کرده است. این حاشیه شهرتی بهسزا دارد و مورد بحث و نظر گردیده و در تأیید و رد آن تعلیقاتی نگاشته شده است.
آغاز: بسمله؛ الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد، فهذه حواش علی الشرح المشهور بتلخیص المفتاح کنت قد قیدتها علیه مجمل حال ...
انجام: و مثل الرقطاء الرقطه سواد یشوبه نقط بیاض یقال دجاجه رقطاء. تمت.
چاپ: استانه، 1241 و 1289 و 236ص، 1310ق؛ ایران، سنگی، 1281ق، وزیري، 198+1صص
[مخطوطات اللغوی فی المتحف العراقی ص 121؛ کشف الظنون 1/ 474؛ معجم سرکیس 1/ 679؛ ریحان ا دب 3/ 214؛ معجم المؤلفین 7/ 216؛ مکتب امیرالمؤمنین 2 /403]
شرح و حواشی:
1- الحاشیة علی مسألة «ما أنا قلت=» حاشیة حاشیة الشریف علی المطول؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
2- حاشیة حاشیة المطول؛ ملا عبداﷲ بن حسین یزدي (-981)
3- حاشیة حاشیة المطول = حاشیه میرزا جان بر مطول؛ میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ (-994)
4- حاشیة حاشیة المطول؛ عبدالرحمن بن لطف اﷲ
5- حاشیة حاشیة الجرجانی علی المطول
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی خیر البریة محمد آله اجمعین. یقول العبد الخ المراد بالعبد نفسه ... (در صفحه بعد) اعلم ان الشارح ذکر فی شرحه للرسالة الشمسیة ان مقدمة الکتاب مایذکر فیه قبل الشروع فی المقاصد لارتباطها به؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 20 شعبان 822ق؛ با نسخه مصنف
تصحیح و مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 18 سطر (5/10×5/11)، اندازه: 16×18/5سم [ف: 3 - 1303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر رمضان 828ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «داود بجهان تاج محمد تأیید از یمن سرافرازي این نام سعید» (مربع)، «جعفر الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 159گ، 19 سطر، اندازه: 15×23سم [محدث ارموي مخ: 2 - 555]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد قاري رود آوري، تا: 836ق؛ محشی، مجدول مذهب، با یک سرلوح کوچک؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي و خانبالغ، جلد: تیماج، 131ص، 23 سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 2 - 413]
آغاز: فاستمع لما یتلی علیک من المقال فنقول ان اسماء العلوم المدونة قد تطلق علی معلومات مخصوصة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 20 صفر 837ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ» و جز آن؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 74گ، 28 سطر (8×17)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 14 - 4053]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد پسر حاجی عمر، تا: آخر رمضان 864ق؛ محشی بامضاي «خسرو» و «منه»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج زرد، 123گ، 19 سطر (9/5×13/5)، اندازه: 1/81×18سم [ف: 2- 375]
آغاز: قوله، اسمی خبریه متعلق خبرها جمل فعلی انشائی و لا شبه فی صح عطفها علی الجمل الاسمی الخبریة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 28 شعبان 864ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجی کلبعلی» (بیضی)، «عبده الراجی محمد حسن»، «یا امام حسین 1209 ه-» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 107گ، 19 سطر (9×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 33 - 317]
خط: نستعلیق، کا: موسی بن نعمه بن حسن بن ابراهیم، تا: یکشنبه دهه آخر رمضان 864ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مصطفی بن عثمان و مهر «حسبی اﷲ و ثقتی عبده مصطفی» (بیضی)، علی بکري دمشقی، علی الکرشی به تاریخ 1096 با مهر «توکلی علی ... عبده علی» (بیضی)؛ مهر: «السید مصطفی حمدي» (دایره)؛ جلد: تیماج مشکی، 93گ، 19 سطر، اندازه: 13×1/57سم [ف: 12-254]
کا: احمد بن دولتیار، تا: 868ق؛ قطع: رقعی [ف: - 121]
خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ ابراهیم، تا: 897ق؛ 187ص، 21 سطر (11×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق کهن، کا: اسداﷲ فرزند علی فرزند صدرالدین فرزند اسداﷲ حسینی سمنانی، تا: 5 جمادي الثانی 898ق، جا: لواشان (احتمالاً) «لواسان» و یا «لوشان» باشد)؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه، خواجه، سلمه اﷲ، م ن، حاجی محمد جلیل مد ظله: مولانا حامد و ...»، روي برگ آغاز دستخط «محمد شریف بن محمدرضا لاهیجی» آمده؛ مهر: «یا مولی علی» (دایره)؛ کاغذ: شرقی، جلد: ساغري قهوه اي، 161گ، 17-18 سطر (7/5×10/5)، اندازه: 13×18سم [ف: 30 - 354]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مهر: شیخ بهائی؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن مصطفی بن امور، تا: سهشنبه آخر جمادي الاول 919ق؛ محشی به حواشی ابراهیم، قطب زاده، چلپی و دیگران؛ تملک: محمد حسین بن امامقلی در نهم ربیع الاول 1295؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 112گ، 19 سطر، اندازه: 13×18/5سم [ف: 25 - 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد یوسف بن عبداللطیف طبیب، تا: یکشنبه 3 ربیع الثانی 931ق، جا: سمرقند؛ محشی به حواشی قاضی و دیگران و بعضاً به لفظ «منه قدس سره»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 124گ، 20 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 5 - 446]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد بن علی موسوي بیابانکی، تا: 977ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قهوه اي، 171گ، 15 سطر (5/ 6×10)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 10 - 76]
آغاز: باسرها مختص به تعالی ینافی هذه القاعد المشهورة من الاعتزال
خط: نستعلیق، کا: بهلول بن تاج الدین، تا: یکشنبه 25 ذیحجه 986ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد مومن بن فخرالدین احمد، محمد تقی بن مرتضی موسوي خلخالی به تاریخ 1315 در اردبیل؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 141گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: - 41]
کا: عبدالسلام بن عبدالملک حسینی، تا: شنبه ربیع الثانی 989ق [ف: - 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: جمال محمد بن ابومحمد، تا: 7 صفر 997ق؛ مجدول؛ مهر: «عبده الراجی محمد الحسنی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 217گ، 17 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 1 - 345]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی، مجدول، داراي کتیبه اي رنگین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 134گ، 23 سطر، اندازه:
12/5×22/5سم [ف: 2 - 407]
آغاز: المشهور من الاعتزال فکیف یذهب علیه مع تصلبه فی مذهبه؛ انجام: لم یکن مما یعتد به عندهم و الا ظهر فی الاعتذار ان یقال ان
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 60گ، 21 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 25 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ در آخر نسخه تاریخ 846ق دارد که نباید مربوط به تاریخ تحریر باشد، محشی منقول از» تاج - صراح اللغه شرح دمامینی، صحاح - چلبی، کاتب، عصام، ابوالقاسم، ملازاده، خطائی و «... و درحواشی تعلیقاتی به خط رضا بن کمال الدین محمد و ...؛ تملک: شیخ الاسلام با مهر «خادم شرع محمد علیه السلام قاضی شیخ ...» (دایره)؛ جلد: تیماج زرد، 191گ، 21 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1179]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ اندازه: 13×17/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
آغاز: بسمله، قال الشارح و بهذا یظهر ان ما ذهب الیه و ان اللام فی؛ انجام: فقط بیاض ... و فطاء ثم تمت بعون اﷲ الوهاب و الیه المرجع و المآب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 100گ، 21 سطر (9/5×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 7 - 64]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: حسین اعلمی، مهر 1370؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 119گ، 23 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 25 - 73]
آغاز: یظهر ان ما ذهب الیه من ان اللام فی الحمد لتعریف الجنس؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ محشی به حواشی خواجه ابو القاسم و احمد؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 180گ، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 25 - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی به حواشی چلپی و قاسم و دیگران، مصحح؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 176گ، 15 سطر،اندازه: 12×18/5سم [ف: 25 - 71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ داراي سر لوح مذهب مرصع، مجدول، اندازه محشی به حواشی به لفظ «منه رحم اﷲ» و «منه قدس سره»؛ تملک: محمد بن حسین حسینی، در ذیقعده 1255 با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده ابن حسین محمد الحسینی 1248»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 144گ، 21 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 25 - 65]
آغاز: دون الاستغراق اه یرید ان اختصاص جنس الحمد باﷲ تعالی یستلزم جمیع المحامد به تعالی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 25 - 66]
آغاز: الکلام لکنه تفیده ضرور تکرر الاسناد و فی عبارة المفتاح اشارة الی ذلک؛ انجام: قصر ضرب زید علی عمرو بمعنی ان مفهوم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ واقف: مکتب الامام امیر المؤمنین (علیه السلام)، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، عطف تیماج قهوه اي، 131گ، 17 سطر، اندازه: 7/ 12×19سم [ف: 25 - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 364ص، 19 سطر (5×11)، اندازه: 18×18سم [ف: 1 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قرامندي بن جاه تکه، تا: قرن 11، جا: خانقاه شیخ ابوالمغیث؛ مصحح، داراي بلاغ، یادداشت عبدالغفور بن حاج صفرعلی در غره شوال 1232ق؛ مهر: «محمدطاهر حسینی» (بیضی)، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 228گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1177]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصح-ح، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج مشکی، 131گ، 23 سطر (5/ 6×13/5)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 - 793]
آغاز: یستحق بها الحمد من اﷲ تعالی فمن هذا الوجه یمکنه فعل ذلک الحمد راجعا الیه تعالی ایضا یرشدك الی هذا المعنی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه اول قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهد پور، مرداد 1362؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 122گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 25 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 11؛ محشی؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 136گ، 19 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 25 - 68]
آغاز: الاستعارات و باﷲ العصم و التوفیق قوله و بهذا یظهر اقول یریدان اختصاص جنس الحمد باﷲ سبحانه و تعالی یستلزم اختصاص جمیع المحامد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به حاشیه چلپی، محیی الدین و غیره؛ واقف: شیخ محمد باقر مازندرانی، 1349ش؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 185گ، 13 - 14 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 25 - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله فالمنشاء فی تنزیل المخاطب منزلة المنکر فی هذا المثال هو حال المتکلم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ واقف: علی مردان، 1299؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، رویه پارچه، 98گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 25 - 70]
آغاز: و ان کانت بلسان الحال و جعل قوله و لهم ما یشتهون جملة حالیة؛ انجام: ان المص رد علی السکاکی فی عد التمثیل علی سبیل الاستعارة من الاستعار التحقیقة بان التمثیل.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به حواشی «چلپی و خواجه»؛ واقف: حاج علی مردان، 1299؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه پارچه، 38گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 25 - 70]
انجام: اقول محصوله ان تنزیل المقام منزلة المقام المقدر کتنزیل الانکار ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن11؛افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 14گ (118پ- 131ر)، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 554]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 179گ، 19 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 269]
آغاز: برابر؛ انجام: مما ذکره توجیه ما فی الکتاب و اما اذا ارادبه رده فلا قوله ...
خط: نستعلیق کهن، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 181گ، 17 سطر (5×12)، اندازه: 10×19/5سم [ف: 9 - 377]
آغاز: بسمله، نحمدك اللهم علی ما هدیتنا الیه من دقائق المعانی ببدایع البیان؛ انجام: ان ینفع به المسترشدین و ان یجعلها ذخر النا یوم الدین من تألیفه تمت بعون اﷲ و حسن توفیقه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج زرد، 227گ، 23 سطر (9/5×18)، اندازه: 18×26سم [ف: 8 - 3]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةعلی سید المرسلین محمد و آله و صحبه اجمعین؛ انجام: کالترك و الروم و هم اهل الامصار و اما الاعراب فهم اهل البادیه و لا واحد لها
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: کشمیري، شکري، جلد: تیماج عنابی، 133گ، 19 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 8 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج سرخ، 326گ، 13 سطر (5×10)، اندازه: 1/51×18/5سم [ف: 9 - 82]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 11 [ف: 1 - 76]
بیکا، تا: قرن 11؛ قطع: رقعی [ف: - 121]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 6 - 643]
آغاز: بسمله قوله و بهذا یظهر ان ما ذهب الیه من ان اللام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد، تا: قرن 11؛ فاقد خطبه؛ محشی با علامت هاي «رض، زاد اﷲ توفیقانه م ن، م س، چلپی، خواجه ابوالقاسم سمرقندي»؛ جلد: تیماج عسلی، 256گ، 17 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2/ 24 - 55]
آغاز: ثابتاً له فی ضمنه فلایکون الجنس مختصاً به و المقدر خلافه فصاحب الکشاف حیث صرح باختصاص جنس الحمد باﷲ سبحانه؛ انجام: فما ذکره فائد اطلاق لفظ المخاطب علی المتکلم و بیان النکت الخاص ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 152گ، 19 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 1 - 71]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی
با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج سبز، 155گ، ابعاد متن: 5/4×13، اندازه: 9×20سم [ف: 16 - 444]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ محشی با نشانه «ه-، چلبی، ص ح، کشاف، میرزا قاضی، حاشیه، شرح»؛ تملک: زین العابدین بن حسین طباطبائی، محمد بن شیخ عبدالحسین با تاریخ 1346، خلیف بن سید علی موسوي احسائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 133گ، 18 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 537]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه، 21 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 203]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی، تا: قرن 11؛ سپس یک صفحه پایان شرح الزید محمد صالح مازندرانی است به خط نسخ زمان خود او؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 103گ، 21 سطر (7×12)، اندازه: 17×21سم [ف: 17 - 135]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله او یزوجهم ذکرانا واناثا ان قلت ... والسر فی ذلک ان هذه الاقسام اذا قیست الی طائف واحد کانت مساوی
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1000ق؛ افتادگی: انجام؛ تملکی به سال 1000؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 134گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن عنایت اﷲ مدعو به ابی طالب، تا: 1001ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 174گ (15-188پ)، اندازه: 8/10×2/17سم [ف: 14 - 275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: هدایت حافظ شیرازي، تا: 10 جمادي الاول 1012ق؛ محشی با رمز «م ن» و غیره، مجدول، داراي سرلوح مزدوج زرپوش مرصع؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 134گ، 22 سطر، اندازه: 11×20/5سم [ف: - 102]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن شمس الدین محمد، تا: پنجشنبه 14 رمضان 1013ق، محشی به نشان «احمد»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 144گ، 19 سطر (5/5×13)، اندازه: 10×19سم [ف: 4 - 270]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1027ق؛ محشی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 130ص، 23 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2 - 414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ بن علی اکبر حسینی، تا: دوشنبه 20 ربیع الاول 1034ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد هاشم بن محمد نصیر مستوفی تبریزي به سال 1104؛ جلد: تیماج قهوه اي، 212گ، 16 سطر، اندازه: 12×5/19سم [محدث ارموي مخ: 2-554]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد المطلب بن حسن حسینی، تا: رجب 1039ق؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 134گ، 19 سطر (6×12/5)، اندازه: 1/51×19سم [ف: 2 - 145]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن یعقوب مازندرانی، تا: 1051ق؛ مصحح، با بلاغ؛ تملک: ابن زین العابدین الکوساري الهزار جریبی؛ جلد: چرم مشکی، 200گ، 19 سطر، اندازه: 10×19/5سم [مؤید: 1 - 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن مصطفی پنجه زاري، تا: 1053ق، جا: مدرسه ملا عبداﷲ؛ مصحح، محشی با امضاي «عبدالحکیم، خواجه ابوالقاسم، منه و «...؛ تملک: جعفر بن ملامیرزا محمد و به تاریخ 1182ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 203گ، 15-16 سطر (5/6-7×13-14)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 18 - 217]
خط: نسخ، کا: امیرزمان بن محمد هسته اي، تا: چهارشنبه شعبان 1054ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: شیخ ابوالقاسم کازرونی، عبدالحی بن نورالدین محمد؛ یادداشتی به خط ابوالحسن قائنی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 203گ، 20 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 5 - 72]
آغاز: ... فان قلت: لعله اختار الجنس و جعله فی المقام الخطابی محمولا علی الکامل من افراده؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد سعید رازي ابن محمد صالح، تا: سال 1054ق؛ افتادگی: آغاز (یک صفحه)؛ محشی با نشان «12»، «منه»، «من الکشاف»، «منه رحمه اﷲ»، «عثمان»، «م.ن»، «سلیم سلمه اﷲ»، «حسن چلپی»، «ن.ظ»، «مفتاح»، «م.ص»، «شیخ الاسلام»؛ کاغذ: نخودي اصفهانی، 14-19 سطر (5×12/5)، اندازه: 3/ 10×3/ 19سم [ف: 11 - 186]
آغاز: من حیث ماهیتها مجردة عن العوارض و الخصوصیات یحتمل الصدق و الکذب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ، تا: 7 صفر 1055ق؛ افتادگی: آغاز؛
تملک: محمد امین خبوشانی؛ واقف: محمد حسینی خراسانی، 1318؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 106گ، 22 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 25 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رمضان 1059ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: «محمد علی کهکیلوئی» با مهر «عبده محمد بن محمد حسن» (بیضی)؛ مهر: «عبده الراجی محمد ولی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 138گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×22سم [محدث ارموي مخ: 2 - 554]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صفی بن جمال میرزا صفوي موسوي، تا: دوشنبه 18 رجب 1060ق، جا: مشهد رضوي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 195گ، 18 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 1 - 118]
خط: نستعلیق، کا: محمد ولی بن محمد علی بسطامی، تا: 1061ق؛ جلد: تیماج عنابی، 133گ، 17 سطر [ف: - 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: خان محمد بن میرزا محمد دزماري، تا: جمعه 25 ربیع الاول 1064ق؛ محشی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 160گ، 13-15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 73]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل طبیب پسر محمد زمان اصفهانی، تا: دوشنبه 28 شعبان 1067ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 122گ، 24 سطر (7/5×15)، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 270]
آغاز: برابر؛ انجام: ذلک فی حاشیته بان المراد بالقابلة ... یقال ورد به الحمی ...
خط: نسخ، کا: محمد شفیع طبسی، تا: 1068ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ واقف: محمد رفیع بن محمد شفیع طبسی، 1366؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 65گ، 28 سطر، اندازه: 19×24سم [ف: 25 - 75]
خط: نستعلیق، کا: مسیح بن حمزه الصاحب، تا: 1069ق؛ با دیباچه میر بر این حاشیه، محشی با نشانه «چلبی، م ن، منه، سم»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 212گ، 18 سطر (7×19)، اندازه: 16×26سم [ف: 16 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نظام بن محمد محسن قرشی، تا: دوشنبه 10 ذیحجه 1070ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 163گ، 18 سطر، اندازه: 3/ 12×6/ 18سم [ف: 25 - 72]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: محمد شریف بن حاجی حسن آملی، تا: 1070ق؛ محشی به امضاء «ابی وردي، چلبی ملا میرزا جان» وغیره؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کاهی و دولت آبادي و فرنگی، جلد: تیماج،192ص،16سطر،اندازه: 9×15سم [ف: 2-414]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 ذیحجه 1070ق؛ محشی با نشانه «منه، م ن، م ق، م ه- م»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 202گ، 20 سطر (5/6×5/15)، اندازه: 5/12×5/23سم [ف: - 537]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد جعفر بن ابی القاسم حسینی استرآبادي، تا: 1072ق، جا: اصفهان؛ محشی با نشان «م ل، ع، ه-، م ن، مولانا احمد، شیخ ابوالقاسم، خواجه ره، چلبی، مولانا حامد، باوردي، خطائی، شیخ الاسلام،حاشیه مطالع، م ق ...»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج جگري، 160گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×18/5سم [ف: 2/ 24 - 101]
آغاز: هذا الاختصاص حاصل علی تقدیري الجنس و الاستغراق فلا دلال فیه علی تعیین احدهما
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن شرف الدین راثی اشرفی، تا: 15 رمضان 1076ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 214گ، 19 سطر، اندازه: 10×19/5سم [ف: - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 28 ذیحجه 1076ق؛ واقف: سید عبدالباقی آی اللهی شیرازي، اسفند 1374؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 161گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 25 - 77]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین بن محمد رضاي تویسرکانی، تا: دوشنبه 1 محرم 1078ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 20 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1080ق؛ محشی؛ تملک اسماعیل بن محمد رفیع حسینی، فاقد دیباچه؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 186گ، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 25 - 72]
آغاز: و اما اطلاق التصور علی ما یقابل التصدیق فذلک معلوم من
المتعارف المشهور؛ انجام: بل مندرجاً فیه المبادي التصدیقیة واﷲ اعلم بالصواب تمت الکتاب بتاریخ 14 شهر ذي القعده سنه 1083.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیقعده 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: آقا باباخان؛ کاغذ: نخودي کلفت، جلد: مقوایی، 84ص، 16 سطر (5/5×1/53)، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 2 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر ابن محمد هادي، تا: 1085ق؛ 240گ، اندازه: 10×18سم [نشریه: 13 - 395]
خط: تحریري، کا: مرتضی بن رضی الدین محمد بن حسین بن عبدالصمد حارثی جبل عاملی، تا: سهشنبه 3 جمادي الاول 1086ق؛ جلد: تیماج مشکی، 237گ، 11 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 26 - 33]
خط: نسخ، کا: محمد عزیز بن حافظ محمد، تا: پنجشنبه از محرم 1087ق؛ 245گ، 15 سطر، اندازه: 11×22/5سم [ف: 1 - 207]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 27 صفر 1087ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 147گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1-220]
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن عبدالرشید حسینی، تا: 1088ق؛ اندازه: 10×20سم [رشت و همدان: ف: - 1114]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مهدي مشهدي، تا: محرم 1089ق؛ در 25 رمضان سال 1086 تصحیح و مقابله شده، محشی با رمز «ك ق، ابوالقاسم، شرح مصباح شري»؛ مهر: «عبده الراجی محمد علی»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج عنابی، در داخل جلد مهر ضربی دارد «السلطان ابوالحسن علی بن موسی الرضا»، 196گ، 17 سطر (8 /6×1/82)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 1 - 92]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 146
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 18 ربیع الاول 1093ق؛ محشی با نشان: «سمرقندي، ابیوردي و ابو القاسم»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15 و 17 سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 14 - 146]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن درویش محمود کلار دشتی، تا: 17 صفر 1093ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 176گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 12/5×1/58سم [ف: 8 - 217]
خط: شکسته نستعلیق، کا: نصیر بن ملا حسن بن داود، تا: 1094ق؛ توضیح لغات متن با استفاده از کتبی همچون «صحاح» و «مهذب» و «مصادر» به همراه توضیح عبارات متن با امضاي «قاضی»، «عبد الرحیم»، «شیخ ابوالقاسم»، «ملا عطاء اﷲ»، «سعید»، «رضی» و «منه»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج سرمهاي، 133گ، 21 و 24 سطر (5×14)، اندازه: 11×21سم [ف: 12 - 349]
انجام: اتفق الفراغ من ... ابن علینقی عبدالحی عفی عنهما بالنبی و آله فی عصر الخمیس شهر رمضان المبارك لسنه 1096 ست و تسعون بعد الف من الهجره النبویه فی بلدة کاشان
خط: نسخ، کا: عبدالحی بن علینقی، تا: 1096ق، جا: کاشان؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 200گ، 17 سطر (6×13)، اندازه: 1/52×19سم [ف: 1 - 362]
خط: نسخ، کا: روح الامین بن محمد مقیم، تا: 20 شعبان 1099ق؛ مصحح، محشی؛ اندازه: 23×13سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی از ابومحمد و دیگران؛ قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 10]
آغاز: لاحصر المقدمة فيها بالبرهان و لايرد عليهم ان البصيرة ليست امراً مضبوطاً يقتضي الاقتصار علي ما ذکروه ان وجدت خامساً للاربعة ... قوله يوصف بها المفرد والکلام المراد بالکلام هو المرکب؛ انجام: قوله قلنا فرق بين المقيد والمجموع و المشبه به هو الموصوف و الصفة خارجة عنه هذا الفرق مما لايجدي نفعاً لان المشبه به اذا کان هو المقيد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «ابوالقاسم» و «م ن»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 160گ، 21 سطر، اندازه: 11×20/5سم [ف مخ: 1 - 180]
آغاز: لتعریف الجنس دون الاستغراق الخ یرید أن اختصاص جنس الحمد؛ انجام: أولاً ینجل مثلک بمعنی فلان لا ینجل فلیس فی الکلام ح کنای فی الحکم نه مصرح به ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، 46گ (1-46)، 19 سطر، اندازه: 6×10/5سم [ف: 36-161]
کامل، با حواشی از چلبی؛ بیکا، تا: قرن 11 و 12 [د.ث. مجلس]
انجام: لا یزلم من ظهور العلة فی العادة ان یکون علة حقیقة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: حسن بن علی نواب نوري به تاریخ 1318؛ جلد: تیماج مشکی، 160گ، 18 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 17 - 261]
آغاز: برابر؛ انجام: و یصح ان یخاطب به و خاطبته بذلک تشهیر
اللومه (کذا) و تنویها بسوء معاملته.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ وقفنامه شیخ محمد باقر مدرس در 1176؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 170گ، 14 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 25 - 72]
فقرهاي منقول از حاشیه؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11 و قرن 12؛ 1ص (111) [مختصر ف: - 296]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 120گ، 21 سطر (5×11)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16 - 457]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ملا اسد دستگردي، تا: پنجشنبه 6 جمادي الاول 1100ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 4 سطر (7×13)، اندازه: 13×20سم [نشریه: 3 - 137]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشت محمد علی مکایی در 1188 که نسخه نوشته ملاحسن الموتی است و تألیف گرگانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 199گ، 15 سطر (5×14)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 17 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، محشی به لفظ «منه قدس سره»؛ 155گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 1-224]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1320]
آغاز: الحمدﷲ، فتح کتابه بعد التین بالتسمیه بحمداﷲ سبحانه و اداء الحق (برگ 2پ، که برابر است با برگ 7ر نسخه شماره 2065 که در ج 11 معرفی شده است)؛ انجام: الجمع مع التفریق و هو ان یدخل شیئان فی المعنی و تفرق بین جهتی الاجرخال ... الجمع مع التقسیم و هو جمع متعدد تحت حکم ثم تقسمه خط: نستعلیق متوسط، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح،
محشی؛ تملک: علی اکبر در 1265؛ کاغذ: هندي نخودي سپید، جلد: مقوا، رویه ابري گل و بوته سبز، 230گ، 24،22 سطر (8/5-8 /8 × 20-9/ 21)، اندازه: 17/5×2/ 30سم [ف: 17 - 151]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ابوالقاسم»؛ تاریخ وقف: 26 ذیقعده 1338؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 173گ، 18 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: - 21]
آغاز: الادلة و شرایطها الایجاب الصغري و فعلیتها و کلیة الکبري؛ انجام: فکیف یعد جزءاً منه بل نرید.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن قهوه اي، 141گ، 15 سطر (5/5×11)، اندازه: 12×20سم [ف: 9 - 435]
آغاز: برابر؛ انجام: و هم الذین یردون المایوم الحمی یقال ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، 17 سطر (5/5×1/54)، اندازه: 11×21سم [ف: 9 - 78]
آغاز: برابر؛ انجام: و مثل الرقطا الرقط یشعر به لفظ بیاض یقال زجاج رقطا.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ 155گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 1-224]
کامل نیست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ چند بیت فارسی از محمد علی نوري به خط خود او؛ واقف: مهد علیا، 1272؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 127گ، 17 سطر (5×12/5)، اندازه: 9/5×18سم [ف: - 322]
آغاز: بمعرف المقام کما هو مذهبه فی الجموع المعرفة باللام الجنسیة یفصح عن ذلک تصفح کتابه فی مواضع عدیدة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 85گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 100]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دو شنبه 16 ذیحجه 1103ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم ترشیزي، تا: 1105ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 16 سطر (7×12)، اندازه: 11×14سم [الفبائی ف: 210]
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین رضوي قمی، تا: 12 صفر 1106ق، اندازه: 12×19سم [رشت و همدان: ف: - 1611]
آغاز: الاسد لایتغیر فی نفسه سواء عبر عنه بلفظ او دل علیه من حیث المعنی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب اﷲ بن میر فاضل طالقانی، تا: 1109ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده، محشی به حواشی «چلپی، ابوالقاسم، سمرقندي، میرزا» و دیگران؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 223گ، 13 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 25 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1110ق؛ محشی از شمس الدین و غیره؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 122گ، 19 سطر، اندازه: 1/53×20/5سم [ف: 25 - 71]
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 شعبان 1118ق؛ اندازه: 12×18سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کلب علی بن عبداللطیف شریف نجفی، تا: یکشنبه 26 رمضان 1118ق؛ محشی از «قاسم، چلپی» و غیره؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 113گ، 22 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 25-69]
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن علینقی حسینی شوشتري، تا: 1120ق؛ 110گ، 19 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 1 - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد شریف طبیب، تا: 2 صفر 1120ق؛ هبه کتاب از طرف محمد صالح استرآبادي به فرزندش محمد تقی در سال 1140 ق با مهر «مهر محمد خاتم کنده بر خاتم دل 1132» (مربع)؛ مهر: «عبده الراجی محمد ابراهیم الموسوي» (بیضی)؛ واقف: سید محمد ابراهیم بن حاج آقا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر، اندازه: 12×1/58سم [ف: - 147]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن ملا علی، تا: 1120ق؛ اندازه: 12×18سم [رشت و همدان: ف: - 1611]
بیکا، تا: 1121ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1134ق؛ مالکیت نسخه در سال 1134ق، محشی با امضاي «منه» و «استرآبادي»، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی و فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 146گ، 18 و 24 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 12 - 215]
بخش بیان؛ بیکا، تا: محرم 1145ق [مخطوطات مرتضوي: ف: 14]
آغاز: بسمله. و بهذا یظهران ما ذهب الیه من ان اللام فی الحمد لتعریف الجنس دون الاستغراق الخ. یرید ان اختصاص جنس الحمد باﷲ تعالی یستلزم اختصاص؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1165ق؛ تملک: محمد زکی بن محمد زمان همدانی، تملکی به تاریخ 1165؛ جلد: تیماج قهوه اي، 193گ، 17-19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1407]
آغاز: برابر؛ انجام: بأولئک و ربما لم یفهموا بعض وجوه تصرفاتهم فی کلامهم خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، اهري، تا: سهشنبه 21 محرم 1177ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی،، 42گ (1-42)، 9 سطر، اندازه: 6×11سم [ف: 29 - 113]
آغاز: بسمله، حمدله، قوله و بهذا یظهر ان ماذهب الیه من ان اللام فی الحمد للجنس دون الاستغراق؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین ابن محمد تقی نوري، تا: 1191ق؛ مصحح، محشی با امضاي «چلبی، فتح اﷲ عفی عنه، منه»؛ تاریخ وقف: 1205ق؛ کاغذ: اصفهانی و فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 168گ، 16-17 سطر (5/5× 12-12/5)، اندازه: 10×18/5سم [ف: 18 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 شعبان 1193ق، جا: شیراز؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن زرشکی، 113گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 69]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 154گ، 18 سطر (5/ 6×18)، اندازه: 13/5×26سم [ف: 4 - 269]
آغاز: الجنس فان الحمد اذا استغرق افراده لم یکن تعریفه تعریف الجنس فقد یقال علیه ان اللام لتعریف مد خولها قطعاً فاذا دخلت علی ما یدل علی الجنس لم یکن هناك؛ انجام: فقال وردی الفماء وبالظم جمع الورد علی مثال جون و جون یقال فرس و مرد اسود و ... هی الذي بین المکی و ... و مثل الخنویق اخنوم الخفو اذا کانت اصل ... یشعر به نقط بیاض ساقه و فظاء.
خط: نسخ، کا: نعم اﷲ جزائري اصلاً ونجفی مسکنا، تا: جمعه 23 ربیع الثانی؟ قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 202گ، 18 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 1 - 180]
آغاز: ان دلالة اللفظ علی الجنس وعلی اختصاصه باﷲ سبحانه لایحتاج فیها الی استعان بالمقام مع ان اختصاص الحمد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 151گ، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1408]
آغاز: «برابر؛ انجام: و لایلزم من ذلک ان یکون المخاطب واحدا لجواز تعدده مع وحد السامع ...
بخشی از آن است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛
واقف: شیخ محمد باقر آی اﷲ زاده مازندرانی، مرداد 1353؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن قهوه اي، 39گ، 23 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 25 - 77]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد اجتمع فی غیر العقلاء جهتا تغلیب احدیهما من حیث اختصاص خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 123گ، 12 سطر، اندازه: 10×16/2سم [ف: 25 - 77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد علی بن مهدي موسوي دزفولی؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج مشکی، 238گ، 12 سطر، اندازه: 9/5×16سم [ف: 25 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1200ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 166گ، 15 سطر (8×15/5)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 7 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی به نقل از حاشیه چلپی و نیز با علامت هاي «س و 12»؛ مهر: «متوکل علی اﷲ عبده محمد کاظم»، «محمد علی الرضوي»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 241گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2/ 24-71]
انجام: و الا فلا اشکال و الا و لتان منهمافعلیتان و الاخریان انفعالیتان ما کان الفعل فی الاولتین ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 (نیمه اول) و قرن 13 (نیمه دوم)؛ افتادگی: انجام؛ 110گ، اندازه: 5/15×21/5سم [ف: 1 - 72]
آغاز: برابر؛ انجام: المعنی ایضا فان بیان الفرض اولی بحالهم و انفع لهم من بیان السبب و اعلم ان صاحب (ناقص).
خط: نسخ شکسته و نستعلیق، کا: زین العابدین تاکري نوري، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی متوسط، جلد: تیماج قرمز، 104ص (141-244)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 568]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ممند، تا: 1210ق، جا: مدرسه ملا مصطفی؛ محشی از حسن چلپی، کتاب طوالع، عبدالحکیم؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی، روکش کاغذي فیروزهاي، 144گ، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 15 - 94]
کا: محمد حسن بن محمد باقر مزجی، تا: جمعه 3 ذیحجه 1215ق، جا: اصفهان مدرسه باقریه [تراثنا: س5ش3 - 99]
آغاز: برابر
خط: شکسته، بیکا، تا: 1218ق؛ 131گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1408]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 18 رمضان 1218ق؛ 145ص، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 28]
کا: اسماعیل بن محمد حسین بن عابدین خطیب شاهرودي شاهکوهی، تا: چهار شنبه 15 رجب 1219ق [ف: - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: سلمان بن قربانعلی نوري، تا: 1220ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 148گ، 23 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 3-1407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن حاجی محمد سرخهاي، تا: جمعه 9 ربیع الاول 1223ق، جا: اصفهان مدرسه مبارکیه؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی به امضاي «م ن»؛ تملک: محمد صادق حسینی به تاریخ 1227ق؛ واقف: هادي اسکویی حائري، جلد: تیماج مشکی، 139گ، 22 سطر، اندازه: 5/13×5/20سم [ف: 1 - 225]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1223ق؛ 146گ، 13 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 75]
خط: نسخ، کا: محمد بن شیخعلی، تا: 1225ق؛ 190گ، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 1 - 94]
آغاز و انجام: برابر؛ و قدوقع من یوم الاربعاء فیشهر جمادي الاولی من فراق (کذا) هذه النسخه بفرموده استادي ام آخوند ملا حاجی صمد سلمه اﷲ تعالی ... سنه 1226 - کتبه العبد الحقیر محتاج الی رحم اﷲ الغنی عبده الاقل الاصفهانی
خط: شکسته نستعلیق، کا: اصفهانی، تا: 1226ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی سفید، 18 سطر [ف: 1 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد لاري، تا: دوشنبه ربیع الاول 1226ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 274ص، 19 سطر، اندازه: 11/5×21سم [ف: 2 - 176]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1227ق [ف: - 54]
آغاز: بحسب وضعه یصلح ان یطلق علی معنی کلی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 رمضان 1227ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: مصطفی سلامتیان؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهر، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 89گ، 17 سطر (9×14)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5 - 1548]
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبد الحمید بن عبد المجید، تا: 1230ق؛ جا: رشت؛ اندازه: 15×20/5سم [رشت و همدان: ف: - 1114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بردونی، تا: 1230ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 15 سطر (7×13)، اندازه: 20×14سم [الفبائی ف: - 210]
آغاز: الکشاف حیث صرح باختصاص جنس الحمد باﷲ سبحانه و تعالی فقد حکم باختصاص المحامد کلها به؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد رحیم، تا: دوشنبه رجب 1231ق، کتابت به خواهش محمد علی؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: آبی و فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 125گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 25 - 74]
خط: نسخ، کا: محمود بن حاجی بابا ابن حاجی ابراهیم خیابانی ساکن تبریز، تا: 1231ق؛ 125گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 75]
خط: نستعلیق، کا: عبدالخالق بن زین العابدین حسینی، تا: چهارشنبه 8 رجب 1233ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 107گ، 16 سطر (6×15)، اندازه: 11×20سم [ف: 17 - 218]
آغاز: ... علیک توکلی ... قوله و هذا یظهر ان ما ذهب من ان اللام فی الحمد لتعریف الجنس دون الاستغراق یرید ان اختصاص جنس الحمد؛ انجام: برابر دیباچه در این نسخه نیامده؛ خط: نسخ مغلوط، کا: حسین بن علی خوسقی قائنی خراسانی، تا: 27 ذیحجه 1233ق، جا: مشهد رضوي مدرسه خیرات خان؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×21سم [ف: 2 - 37]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 16 رمضان 1233ق؛ جلد: چرم مشکی، 151گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [مؤید: 2 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد کیثمی، تا: چهارشنبه 12 شعبان 1233ق؛ محشی؛ مهر: «عبده الراجی محمد» (بیضی)، «یأتی من بعدي اسمه احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 110گ، 19 سطر (7×16)، اندازه: 11/5×21سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: 150]
خط: نستعلیق، کا: میرزا اعلی بن محمد هادي، تا: 1235ق؛ 96گ، 11 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نجفقلی اندواري، تا: رجب 1240ق، جا: بارفروش مدرسه میرزا زکی؛ 134گ، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 2 - 747]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1240ق؛ 115گ، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 93]
کا: شعبانعلی نوري، تا: شوال1243ق، بهحسب خواهش ملایحیی دینایی؛ جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 17×23سم [ف: - 218]
خط: نستعلیق، کا: حسنعلی بن عباسعلی، تا: 1245ق؛ 100گ، 16 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 1 - 75]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالهادي پسر محمد مهدي یزدي، تا: دوشنبه 12 شوال 1254ق؛ مهر: «یا هادي المضلین»، «یا محمد»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 158گ، 16 سطر (7×11)، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 964]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن حاج محمد تقی ورنوسفادرانی، تا: 4 ربیع الاول 1258ق؛ 168گ، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاجی محمد هادي سبزواري، تا: جمعه ربیع الثانی 1261ق، جا: مشهد رضوي مدرسه خیراتیه؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 94گ (1پ-94پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5×22سم [مؤید: 1 - 67]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن استاد حسین خیاط، تا: 1262ق؛ افتادگی: انجام؛ 168گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1273ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 146گ، 16 و 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف:
25 - 68]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال صاحب العین ارض محوا قیل و الحق قول سیبویه و مصنف کتاب العین مجهول.
خط: نسخ، کا: خسرو بن ولی خان طالقانی، تا: جمعه 17 ذیقعده 1286ق، جا: کردستان؛ تملک عبدالعلی 26 ذیقعده 1286؛ جلد: تیماج آبی، 135گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 25- 160]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1290؛ افتادگی: انجام؛ 41گ (2ر-42ر)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 2 - 411]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 182گ، 17 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: - 81]
انجام: منازل احبائه التی کان قاصد الیها ذهب عنها الاعیاء و الکلال لانها اقامت بها و هو لما وصل الیها
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 182گ، 14 سطر (7×11)، اندازه: 11×1/55سم [ف: 1 - 295]
انجام: تمت الحاشیه الشریفه المعلقه علی شرح تلخیص المفتاج الموسوم بالمطول الذي فی فن البلاغه ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 167گ، 17سطر (6×14/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1-270]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی گوناگون، جلد: تیماج سبز رنگ، 105گ (1-105)، اندازه: 5/14×20سم [ف: 22 - 104]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 124؟؛ 130گ، 14 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 1 - 75]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 110گ، 14 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1 - 75]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 175گ، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 94]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 106گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 93]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 125گ، 23 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 1 - 93]
در نیمی از هر صفحه، مطول و نیم دیگر حاشیه جرجانی آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد فرحی، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، نخودي،369ص (3-371)، اندازه: 18×19سم [ف: 11 - 225]
آغاز: للجنس منه علی انه المتبادر الی الفهم الشایع فی الاستعمال لاسیما فی المصادر و عند خفاء قرائن الاستغراق؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضاي «ابوالقاسم»، «ع»، «عبد»، «تاج»، «منه»، «سید» و «چلبی» و با استفاده از کتب لغت حاشیهنویسی دارد، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوایی به رنگ پوست پیازي، 99گ، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 141گ، 17 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1408]
آغاز: قوله، اي قول صابی بن الحارث الترحمی قال الفاضل المحشی یقال ضبأت فی الارض ضباء و ضبوءا اذ اختبات فیها و قد یرد امثال هذا الترکیب جلد دوم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 169گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1406]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله لان المثال انما هو هذا المصراع مسلم لکن باعتبار دلالته علی المحکی لاباعتبار نفس الحکای و لا تعسف
خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 133گ، 15 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 3 - 1407]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: - 316]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: طالقانی، بیتا؛ جلد: مقوا عطف میشن قهوه اي، 145گ، 16 و 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 191]
آغاز: صح تفسیر الفصاح بالخلوص لامتناع تعریف الشیء بما لیس محمولا علیه کما هو المشهور
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 164گ، 17 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 3 - 1408]
بیکا، بیتا؛ 32گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 75]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [ف: 1 - 75]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 195گ، 14 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 75]
بیکا، بیتا [ف: 1 - 75]
بیکا، بیتا؛ 100گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 75]
بیکا، بیتا [مدرسه حجتیه: ف: - 54]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی برسم «12ع»؛ تملک باسم حسنعلی؛ جلد: عادي، 147گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×22/5سم [مؤید: 1 - 277]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 185گ، 14سطر، اندازه: 9 ×16سم [ف: 2 - 369]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: و قوله نعم الوکیل عطف اما علی جملة و هو حسبی استصعب ... هذا العطف و الامر هین لانا نختار اولا انه معطوف علی مجموع جمل و هو حسبی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 146گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: - 71]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 947]
خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد مهدي» (بیضی)، «عبده عبدالکریم»؛ 141گ، مختلف السطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6 - 259]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
سیرامی، یحیی بن سیف، - 833 قمري
seyrāmī, yahyā ben sayf (- 1430)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تاریخ تألیف: صفر 830ق
حواشی مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «المطول» سعدالدین تفتازانی.
آغاز: الحمدﷲ الذي زین سماء البلاغة ...
[کشف الظنون 2/ 475]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14061
آغاز: الذات فی جمیع الصفات و لا اشعار بهذا العموم اتی باسم الذات المستجمع لجمیع الصفات دون ما یدل علی صف مخصوص فلقائل ان یقول؛ انجام: قوله اذا حذف الزاید الی لابد فی الناقص من الاتفاق فی الامور الثلاث فیکون الاختلاف فی القدر فقد قوله
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد الموسوي ربیع الثانی 1267؛ جلد: تیماج مشکی، 198گ، 26 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 38 - 85]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
ملا خسرو، محمد بن فرامرز، - 885 قمري
mollā xosrow, mohammad ebn-e farāmarz (- 1481)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722 -792)
حاشیه مفیدي است با عناوین «قال، اقول» بر کتاب مطول سعد الدین تفتازانی. نویسنده در مقدمه میگوید: هر چند میر سید شریف جرجانی در حاشیه خود بر مطول نقاب از چهره گوهرهاي آن برداشته و مشکلات آن را حل کرده و اعتراضاتی هم بر تفتازانی نموده لیکن آنگونه که باید، مطالب پیچیده آن را توضیح نداده است و با همین هدف به نگارش آن مبادرت نمودم تا مورد استفاده همگان باشد. به گفته حاجی خلیفه: این حاشیه تا نیمه مطول نگاشته شده و مؤلف به اعتراضات قدیمی نیز پاسخ داده است.
آغاز: الحمد ﷲ الذي هدانا الی تلخیص المعانی بمفتاح البیان و حدانا الی ایضاح المبانی بمصباح التبیان
آغاز: برابر؛ انجام: ان البلاغة عبارة مطابقة الکلام الفصیح لمقتضی الحال و قوله و الا لادي المعنی الی آخره اشار الی ان هذا الامر ایضا من البلیغ قلیل ثم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، این نسخه در زاویه یحیی قاضی در «یکی شهر» ترکیه قرار داشته؛ تملک: «احمد بن لطفعلی تبریزي» از نیاکان خاندان مجتهدي تبریز با مهر «و مبشراً برسول یأتی من بعدي اسمه احمد» (مستطیل)؛ مهر: «حسین منی و أنا من حسین» (هشت گوش)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 67گ، 18 سطر (7/5×12)، اندازه: 13×19سم [ف: 33 - 316]
آغاز: برابر؛ انجام: لان الاستعارة بالکنایة تشبیه عنده لانه یعرفه بتشبیه مضمر فی النفس فوجب حمله علی الاعتراض علی الشیخ فقط
خط: نسخ و نستعلیق، کا: منصور مغیث الدین بن شرف الدین بن
مغیث الدین اصفهانی، تا: جمعه 2 شعبان 950ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 75گ (27پ-101پ)، اندازه: 12×25سم [ف: 9 - 261]
آغاز: برابر؛ انجام: «اجزأ طرفیه بعضها ببعض و لا یعتبر ... ما یقابله من الطرف الاخر.»
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1058ق؛ تملک: محمد بن سیف الدین محمد مختاري در 1225، سیف الدین محمد مختاري در دوم محرم 1223؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 134گ، 25 سطر، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: 25 - 59]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
ابن فناري، حسن بن محمد شاه، 840 - 886 قمري
ebn-e fannārī ،hasan-e bn-e mohammad šāh (1437 -1482)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیه مختصر و مفیدي به صورت «قوله -قوله» در توضیح مشکلات آن است. این حاشیه مشتمل بر فوائد بسیاري می باشد دانشمندان و دانشجویان با نظر اهمیت بدان نگاه مینمایند، و بر مطالب مشکله هرسه قسمت (معانی و بیان و بدیع) مطول حاشیه دارد گردیده است.
آغاز: (دیباجه): الحمدﷲ الذي شرح صدور ارباب الاذهان لایضاح معانی الکلم ببدیع البیان ... (آغاز متن): قوله الحمدﷲ الذي الهمنا ... الاقرب الی الفهم ان المراد بالالهام فی هذا المقام الخ
انجام: قوله و التذکر للاحکام المذکورة فی علمی المعانی و البیان انما لم یتعرض للبدیع لکونه خارجاً عن البلاغه.
چاپ: استانه، 1254و1270و 1309ص586؛ ایران، سنگی، 1261، وزیري بزرگ، بدون شماره صفحه
[کشف الظنون 1/ 474 و 475؛ ریحانه الادب 1/ 451؛ معجم المطبوعات 1/ 757 و 1 /638؛ الاوقاف العام موصل2/ 202 و 3/ 135 و 4/ 129]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الچلبی علی المطول
آغاز و انجام: برابر
از آغاز مطول تا انتهاي آن میباشد که حاشیه باب بدیع نیز جزء آنست؛ خط: نسخ، کا: محمد بن رسول بن ابراهیم، تا: 953ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، تیماج تریاکی، 293گ، 21 سطر (7×11/5)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 10 - 393]
خط: نستعلیق، کا: صدر الدین بن قاضی روح اﷲ بن قاضی صدر الدین شیروانی، تا: 23 شعبان 975ق، جا: اردبیل؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 252گ، 23 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 13 - 368]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی کلیبویی، تا: 977ق؛ 344گ، 21 سطر، اندازه: 1/55×21سم [ف: 2 - 451]
خط: رقاع، بیکا، تا: با تاریخ 979ق؛ مجدول، مصحح، محشی، مقابله کتاب به سال 979 پایان یافته؛ تملک: محمد امین بن محمد اسلونی به تاریخ 1060، محمد رفیع مدرس مدرسه بروسه (رکیه)، خلیل افندي بروسوي با مهر «بنده خدا خلیل» (هشتگوشه)، عثمان بن اسماعیل؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 214گ، مختلف السطر، اندازه: 13×18سم [ف: 24 - 252]
خط: نسخ، کا: محمد بن ادین المستوی حسینی، تا: سهشنبه 7 ربیع الثانی 995ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: چرم سیاه، 284گ، 21 سطر، اندازه: 5/14×23سم [مؤید: 1 - 283]
آغاز: برابر؛ انجام: لو لم یمنع قوله ما لا یلزم
خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي، ابعاد متن: 15×18، اندازه: 13×20سم [الفبائی ف: - 210]
آغاز: افتاده: المیل و المنهج الطریق الواضح و الرشاد خلاف الغی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ سه برگ آخر از اصل نسخه نیست و تاریخ 893 که در پایان آمده است صحیح نمیباشد، مصحح، محشی؛ 287گ، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: - 12]
آغاز: برابر؛ انجام: استطرق النوادر رده الفضل فی شرح
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نباتی، جلد: پارچهاي، 29 سطر (7×12)، اندازه: 14×21سم [الفبائی ف: - 210]
آغاز: لجماع أو تأکید لما سبق أو استیناف کانه قبل کیف یتعاطون به غیر توثیق فاجاب به؛ انجام: و آخره اعنی قوله ضارع علی خصوصه فافهم قوله نحو قوله و لئن سألتهم من خلق السموات ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 194گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×24سم [ف: 1 - 135]
کا: نظام بن محمد کاتب شیرازي، تا: قرن11؛ قطع: وزیري [ف: -120]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 558 ص، 27 سطر (7×18)،
اندازه: 12×24سم [ف: 1 - 238]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یلزم، ما اتفق علی عدم و قوعه کلام العرب کون المسند الیه اعنی اسمه نکرة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط و انجام؛ اهدایی: رهبري، دي 1380؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: مقوا، 79گ، 25 سطر، اندازه: 12/2×23سم [ف: 25 - 63]
آغاز: برابر؛ انجام: قلت ان کفی فی علمه الاعتماد علی موصوف خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ ارسالی اداره رایزنی فرهنگی در دمشق، خرداد 1367؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 218گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 25 - 65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 336گ، 21 سطر، اندازه: 1/55×2/81سم [ف: 25 - 62]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: «رسول بن جعفر الحسینی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 328گ، 20 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 3 - 830]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 368گ، 27 سطر (7/5×19)، اندازه: 12×24سم [ف: 4 - 271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج، 265ص، 20 سطر، اندازه: 16/5×27سم [ف: 2 - 404]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از مؤلف یا دیگران؛ تملک: محمد صالح بن محمد حسین لاهیجانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 266گ، 22 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 4 - 420]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 246ص، قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: - 1114]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد باقر بن فخرالدین عاملی، ابوالقاسم بن علیرضا با تاریخ 1245؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 25 سطر (7×15) [ف: - 766]
خط: نسخ ریز، کا: عبدالعلی شیرازي، تا: 14 جمادي الثانی 1009ق؛ 535ص، 25 سطر (5/ 6×14)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 1 - 237]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن احمد سینکی رازي، تا: 1013ق؛ دیباچه را ندارد؛ محشی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج، 319ص، 21 سطر، اندازه: 12/5×21سم [ف: 2 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود قزوینی، تا: جمعه 8 ذیحجه 1015ق؛ مصحح، محشی از مؤلف را دارد؛ یادداشت و نشانی امانت از ملا عبد الوهاب اردکانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 273گ، 28 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 4 - 252]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن ابوالصلاح ابن جعفر حسنی حسینی، تا: 28 جمادي الثانی 1026ق، جا: مدرسه عباسیه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 218گ، 25 سطر (7×17/5)، اندازه: 12/5×25/5سم [ف: 4 - 272]
خط: نسخ، کا: سید مرتضی بن علی حسینی، تا: 8 رجب 1027ق؛ 232گ، 23 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 1 - 82]
بیکا، تا: 1030ق، قطع: وزیري [ف: - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، کا: محمد امین بن سلیمان علوي اردکانی، تا: شنبه، 7 شعبان 1041ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 270گ، 35 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 25 - 61]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نظام بن ملا احمد اردبیلی، تا: 1042ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 294گ، مختلف السطر، اندازه: 12×24/5سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 84]
آغاز: البغی و الاعتساف اذا عثروا علی شیء زلت فیه القدم او طغی منه القلم ان یستحضروا ان لکل جواد کبوه و لکل صارم نبوه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1043ق، جا: مدرسه قلندرخانیه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ کاغذ: فرنگی نخودي و شکري، جلد: گالینکور، روکش آبی روشن، 410گ، 19 سطر (3/ 7×16/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 18 - 191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابی معصوم علی نعیم خطیب عبدالعظیمی رازي، تا: 1048ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 190گ، 30 سطر (8/5×20/5)، اندازه: 14×26سم [ف: 19 - 191]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1048ق؛ مهر: «محمدعلی بن محمدباقر» (بیضی)، «محمدالموسوي» (بیضی)؛ تملک: ابوطالب بن محمد رفیع؛ جلد: گالینگور سبز، 257گ، 24 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف مخ]
آغاز: ما یظهر تلک الصور اعنی المنطق الفصیح المعرب عما فی الضمیر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 14 ربیع الاول 1048ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 264گ، 25 سطر، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 26 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: (اسمش را محو نموده) فرزند محمد کاظمی، تا: دوشنبه، 11 ذیحجه 1050ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ تملک: علی نقی بن علی بن لطف علی در 1295 در دارالسلطنه تبریز با مهر «الواثق باﷲ عبده علی نقی بن علی»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی 364گ، 23 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 25 - 63]
خط: نستعلیق، کا: عیسی نائینی، تا: 24 رمضان 1052ق؛ مهر: «ابوالقاسم محمد باقر حسینی» (مربع)، «یا محمد الا هو» (بیضی)؛ تملک: عبدالعلی میرزا فرزند فرهاد میرزا معتمد الدوله که این نسخه را در سال 1297 در شیراز خریداري نموده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 352گ، 21 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 1 - 369]
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن محمد صالح رازي، تا: 1054ق؛ قطع: ربعی. [نشریه: 7 - 144]
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین محمد بن نظام الدین قرشی، تا: سهشنبه 19 صفر 1057ق؛ 263گ، 27 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 2 - 563]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صالح، تا: اواخر ذیقعده 1057ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1320]
آغاز و انجام: برابر
از دیباچه تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: حافظ مصطفی قونوي، تا: 1058ق؛ مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 395ص، 21 سطر، اندازه: 5/14×20سم [ف: 2 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد سعید حسینی قزوینی، تا: شوال 1059ق، جا: قزوین مدرسه التفاتیه؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین» (بیضی)؛ تملک: محمد ولی سوکه هی با مهر «المتوکل علی اﷲ الغنی عبده محمدولی» (مربع)؛ واقف: میرزا محمد تقی، جلد: تیماج قهوه اي، 233گ، 27 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 1 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شمس الدین طهرائی، تا: 1065ق؛ محشی با امضاي «ابراهیم»، مصحح؛ مهر: «شمس الدین محمد»؛ تملک: «شمس الدین محمد بن محمد حسین»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 297گ، 25 سطر (7×18)، اندازه: 1/53×25سم [ف: 12 - 65]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 25 ذیحجه 1068ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 325گ، 25 سطر، اندازه: 9/5×2/83سم [ف: 1 - 181]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع صحاف، تا: 21 رمضان 1069ق؛ محشی؛ مهر: «ماشاء اﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 24 سطر (5/ 6×16/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2 - 547]
خط: نسخ، کا: محمد مقیم، تا: ذیقعده 1071ق؛ مصحح، با بلاغ؛ تملک: محمد رشید؛ واقف: حاج محمد حسن، 15 ربیع الثانی 1245؛ جلد: چرم سیاه، 125گ، 29 سطر، اندازه: 19×26سم [مؤید: 1 - 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 ربیع الثانی 1073ق؛ تملک: علی بن حسین بن محمد بن عبد اﷲ بن عمران، محمد بن کاظم در 1303؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 340گ، 21 و 23 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 25 - 61]
آغاز: ثم المراد بالاعلی الاعلا النوعی و هو مرتبة من البلاغة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: حسن بن گدا علی قائنی، تا: پنجشنبه 28 جمادي الاول 1078ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به لفظ «منه»، مصحح، مقابله شده در 1098ق؛ جلد: تیماج عنابی، 224گ، 27 سطر، اندازه: 12/5×26سم [ف: 25 - 64]
خط: نستعلیق، کا: ابوالفضائل بن حاجی حسین یزدي، تا: جمعه 15 ذیقعده 1078ق [ف: 3 - 85]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن گراعلی القاینی، تا: پنجشنبه 28 جمادي الاول 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، 27 سطر (7×18)، قطع: مستطیلی [تراثنا: س6ش1 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ظاهراً شمس الدین خضر بن حسین، تا: دوشنبه 10 شعبان 1085ق، جا: شیراز مدرسه منصوریه؛ مجدول مذهب مرصع، مقابله شده، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 267گ، 23 سطر، اندازه: 16×26/5سم [ف: 25 - 440]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: بهاء الدین علی آشتیانی، تا: 12 جمادي الاول 1085ق؛ مهر: «اسماعیل»؛ اهدایی: عبدالحسین طباطبائی همت یار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 216گ، 21 سطر (11×17)، اندازه: 18/5×25سم [ف: 1 - 384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: محمد مهدي بن محمد خادم حایري، تا: 18 رمضان 1087ق؛ محشی به لفظ «سلطان دام ظله» و «منه رحم اﷲ تعالی»، مصحح؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 236گ، 27 سطر، اندازه: 5/12×24سم [ف: 25 - 63]
خط: نسخ، کا: محمد بن آقا میرافراسیاب مازندرانی، تا: جمعه 29 جمادي الاول 1094ق؛ محشی؛ در گ 344پ قصیدهاي از ابوالفوارس آمده؛ مهر: عبده محمد بن موسی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 344گ، 27 سطر (9×18)، اندازه: 16×27سم [ف: 12 - 111]
خط: نستعلیق، کا: نصیر بن ملاحسن بن داود، تا: ربیع الثانی 1094ق، جا: مدرسه محمد سعیدا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی. [نشریه: 7 - 144]
کا: عطی بن عبدالرحمن، تا: 1095ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي -مجموعه نوازي؛ اندازه: 14/5×20سم [رایانه]
آغاز: ... المفهوم من قولهم لا اعلم من فلان فی البلدانه اعلم من الکل کیف و لو اجري الکلام علی ظاهره لا یلزم منه اثبات الکاشفی لهذین العلمین؛ انجام: قال الاسمعی الرقمتان احدیهما قرب المدین و الاخري قرب البصر و معناه بینهما و المراجیع جمع مرجوع من ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ در نگاه اول چنین مینماید که دو حاشیه از دو مؤلف باشد حال آنکه یک حاشیه و کلاً از همان چلبی است؛ تاریخ وقف: 1371ش؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 200گ، 19 - 20 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 5-725]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندي [نشریه: 2 - 149]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه روغنی، 326گ، 24 سطر، اندازه: 9/ 12×26سم [ف: 1 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ماوراء النهري، کا: محمد فرزند سعید، سعدي حویزي، تا: قرن 12، جا: مشهد رضوي مدرسه میرزا ابوصالح صدر؛ مصحح، مقابله شده با عبارت: «بلغ مقابل»، محشی با علامت «منه»؛ کاغذ: سمرقندي،، جلد: مشمعی مشکی، 311گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 19×25سم [ف: 29 - 450]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف میشن ماشی، 278گ، 23 سطر (11/5×1/57)، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 9 - 507]
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 12؛ جلد: تیماج تریاکی، 10گ (81-90)، 21 سطر (8×16)، اندازه: 11×19سم [ف: 3 - 919]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی، 20 سطر [ف: 9 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: لا رزق بن طرف الباهلی تنازع هو مع قشیري فی ...
از اول کتاب تا آخر باب مسند؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 238گ، 18 سطر (8×12)، اندازه: 13×18سم [ف: 7- 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1114ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 24
سطر (12×17)، اندازه: 18×25سم [الفبائی ف: - 210]
آغاز: «یحصل بقیام القرین فلا حاجة الی الذکر»؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الاول 1123ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 198گ، 23 و 25 سطر، اندازه: 5/15×21سم [ف: 25 - 61]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی عقدائی، تا: شنبه 23 رمضان 1151ق؛ تملک: عبدالحسین بن علی محمد بن رضا عقدائی؛ جلد: تیماج قرمز، 192گ، 22 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 14 - 215]
آغاز: بسمله، الاقرب الی الفهم ان المراد بالالهام فی هذا المقام معناه اللغوي؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 ربیع الاول 1160ق، جا: مدرسه شاه محمد افندي؛ مجدول؛ 251ص (35-285)، 25 سطر [ف: 2- 426]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1172ق؛ محشی؛ تملکی به تاریخ 1172 ق؛ جلد: تیماج سرخ، 126گ، 27 سطر، اندازه: 13×26سم [ف مخ: - 51]
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1186ق؛ تملک: حسن بن محمد عمري عاملی در 1186؛ 153گ، 21 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 1 - 94]
آغاز: برابر؛ انجام: و لهذا حکم بعدم الجواز و اما فیما فیه ضرورة
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد یوسف بن عبدالفتاح حسنی حسینی طباطبایی تبریزي به تاریخ 1196 در شیراز؛ جلد: تیماج مشکی، 164گ، 21 سطر، اندازه: 14×24سم [مرعشی: ف: 9 - 40[
آغاز: برابر؛ انجام: و التأنیث لکون ما عبار عن المتعلقات فی المعنی و فی عنهار اجع الی معانی و فی معانیها ...
خط: تحریري، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضاهاي «شرح زوزنی، سید علی خان، منه، صحاح، تفسیر قاضی، خطایی، رضی، ملا میرزاجان، سید شریف و لمحرره احمد» و جز آن؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 309گ، 18-23 سطر، اندازه: 3/ 14×7/ 20سم [رایانه]
انجام: فالبیت علی ما ذکره ابن جنی من المعانی کقوله و اخفت
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «یا امام حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 232گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: نیمه اول قرن 13؛ محشی؛ یادداشتی مبنی بر فروش این نسخه، با جلد اول شرح لمعه، شرایع الاسلام، معالم الاصول و حاشیه میرزا بر آن به مبلغ 21 هزار یکشاهی سفید تبریزي در 24 شوال 1248؛ تملک: محمد باقر در 1278؛ واقف: سید کمال الدین مرتضوي، مهر 1377؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 376گ، 24 و 28 سطر، اندازه: 14/5×26/5سم [ف: 25 - 60]
آغاز: برابر؛ انجام: الفن الاول ان ارید بالفن الاول الالفاظ والعبارا کما یدل علیه قول الشر فیما سبق رتب الکتاب علی مقدمه و ثلاثه فنون احتیج الی تقدیر المضاف اما فی الاول او فی الثانی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده الراجی ابوتراب» (بیضی)؛ مصحح، محشی؛ 77گ، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 748]
آغاز: والبدیع علم البیان فیجوز ان یکون دقائق الخ؛ انجام: و لما کان الحمل مفیداً فی الفن الثانی و الثالث لبعد العهد اجري الفن الاول مجراهما سوقاً للفنون الثلاثه علی نسق واحد و.
قسمتی از اول این حاشیه میباشد (اوایل حاشیه تا حواشی شرح دیباچه تلخیص المفتاح)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: آبی فرنگی، 32ص، 23 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوب، بیکا، تا: قرن 13؛ به سال 1275 به کتابخانه اعتضاد السلطنه درآمده؛ مجدول مذهب؛ محشی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رو پارچه و داخل نرگس روغنی، 272ص، 26 سطر، اندازه: 18×5/ 30سم [ف: 2 - 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج سبز، 396گ، 21 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 3 - 1405]
آغاز: بسمله قوله الفن الثانی علم البیان قد اشیر فی الفن الاول الی أن المراد من الفن المعانی او المضاف الیه محذوف من الاول أو الثانی فلیتذکر قوله وهو علم یعرف به ایراد المعنی الواحد الخ؛ انجام: برابر
از فن ثانی علم البیان تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 86گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1406]
آغاز: الکلام المذکورة فیه انما تعد محسنه بعد رعای المطابقة و وضوح الدلالة؛ انجام: و ان کان هذا الا دعاء مردوداً عند السکاکی. تامل. و قد حرره عبد ...
از اوایل مطول تا اسناد خبري؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قسمتی از این نسخه توسط ملا نوروز علی بن کربلایی باقر بسطامی (فاضل بسطامی) در مشهد مقدس رضوي در مدرسه نواب در 8 شعبان 1222ق کسرنویسی شده؛ جلد: تیماج مشکی، 107گ، 23 سطر (10×16/5) [ف: - 190]
خط: نسخ، کا: حسین علی بن ملا موسی، تا: شعبان1223ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 15×22سم [رشت و همدان: ف: - 1114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «یا اسداﷲ الغالب 1226» (مربع)؛ جلد: تیماج زرشکی، 389گ، 21 سطر، اندازه: 13×23سم [فمخ: 2 - 747]
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد صادق گلستانه، تا: پنجشنبه 9 رمضان 1229ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 271گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1229ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 191]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن محمد بن موسی بن احمد مشهور به بیرمی، تا: رمضان 1231ق، جا: بیرم؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: - 1675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1232ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي و شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 157گ، 32 سطر، اندازه: 17×30سم [ف: 25 - 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا علی وردي، تا: 1232ق، جلد: تیماج مشکی، 151گ، 36 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 3 - 1405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن باقر تبریزي، تا: 5 رمضان 1233ق، جا: تبریز مدرسه طالبیه؛ مصحح؛ تملک: محمد جعفر بن قاسم در 1247؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 155گ، 32 سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 25 - 64]
خط: نسخ، کا: محمد بن میرزا محمد بن آقا میرزا مرعشی، تا: 1233ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 286گ، 23 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد اشکوري، تا: 1235ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: گالینگور، 349گ، 23 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 25 - 60]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: عبدالسمیع السبزواري، شعبان 1236ق؛ 21 سطر (15/5×19) [تراثنا: س6ش1 - 107]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن حسین حسینی، تا: 1237ق؛ 190گ، 31 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 1 - 94]
خط: نستعلیق، کا: سید صادق ولد میر زین العابدین بهاء الدوله، تا: 1239ق؛ 217گ، 26 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 1 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 221گ، 25 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 7 - 164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن بن مشهدي بابا مراغی، تا: دوشنبه 5 ذیحجه 1244ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 286گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1405]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن هاشم موسی اصفهانی، تا: 15 رمضان 1245ق؛ از کتابهاي فریدون میرزا بوده و ضبط کتابخانه بهمن میرزا پسر فتحعلی شاه قاجار شده با مهر او مورخه 1260ق؛ جلد: تیماج مشکی، 150گ، 26 سطر (15×22/5)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1 - 92]
خط: شکسته نستعلیق، کا: رجبعلی بن کمال، تا: ربیع الاول 1251ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 262گ (43پ-304پ)، 16 سطر (5×13)، اندازه: 10×17سم [ف: 12 - 2530]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1251ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی تیماج ماشی، 198گ، 27 سطر (11×19/5)، اندازه: 17×27سم [ف: 1 - 45]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن ملا محمد زمان شهمیرزادي، تا: 20 رجب1252ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 210گ، 25 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 3 - 1405]
آغاز: برابر
بیکا،تا: 1262ق؛جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 13×22سم [ف: 224]
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ، تا: 1263ق؛ 140گ، 29 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 1 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بیکا، تا: 1267ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قرمز، 350گ، اندازه: 19×33سم [ف: 7 - 102]
خط: نسخ، کا: صادق بن محمد رؤنیري، تا: 11 جمادي الثانی 1267ق، به فرمایش آقا میرزا علی اکبر؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 251گ، 25 سطر (13×22)، اندازه: 21×34سم [ف: 17 - 520]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه 20 جمادي الثانی 1271ق، جا: مدرسه ألماسیه؛ محشی با عناوین «منه»، برخی دیگر با عناوین «خ خ»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی،آهار مهره، جلد: روغنی، با زمینه قهوه اي، 321گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 29 - 391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد بن احمد موسوي، تا: شنبه 17 ربیع الاول 1274ق، جا: اصفهان؛ مهر: «انا مدین العلم وعلی بابها» (مربع)، «انیس الادبا 1277» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 184گ، 29 سطر، اندازه: 19×32سم [ف مخ: 2 - 747]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو فی غیر هذین البابین و کذا الحال و التمییز فعلم ان الجریان فی غیر هذین البابین عند هذا القایل ان یجري فی کل واحد واحد من غیر هذین البابین فیرد علیه رد الشارح و اﷲ اعلم
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ قسمت نونویس جمادي الثانی 1293 در نجف اشرف؛ مصحح؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354؛ جلد: تیماج، مشکی، 245گ، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن بن محمد صادق، تا: 1297ق؛ جلد: چرمی سبز، 314گ، 21 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 1-409]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ محشی از «ابوالقاسم» و مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 298گ، 25 سطر، اندازه: 12×35/5سم [ف: 26 - 20]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه، مؤمن»، تملک: محمد نعیم عرفی طالقانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 132گ، 30 سطر (7/5×22)، اندازه: 14×5/ 30سم [ف: 10 - 1893]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 206گ، 24 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 1 - 94]
آغاز: العظمی من التصدیق باعجاز کلام اﷲ تعالی و نهای الوصول..؛ انجام: انت و انت فعلنا و انا ورید ضربنا اغرض.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشانهاي «منه»، «صح» و ...؛ کاغذ: فرنگی نخودي و آبی، جلد: مقوایی، روکش تیماج سیاه، 91گ، 17سطر (11×14)، اندازه: 17×2/ 21سم [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 17گ (162ر-178پ)، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 187]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه مفروض الصدق فی الاستقبال فلایکون طلبا لان فرض الصدق الی التحقق فی الاستقبال لایتصور فی الانشاء ولقائل ان یقول فح یلزم وقوع الصدق فی المرکب الغیر التام لان ادات الشرط اخرجته عن کونه کلاما وهو خلاف المذهب
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 146گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 2 - 747]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 409گ، 19 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 3 - 1405]
آغاز: برابر؛ انجام: اعدي الزمان سخاوه الی آخره الاعداء ان یتجاوز الشیئی من صاحبه الی غیره و الاسم العدوي - فی لا عدوي اي لا یعدي شیئی شیئا - لان المعنی علی المضی و المراد
لقد کان فان قلت.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 259گ، 23 سطر (9×15)، اندازه: 1/54×19/5سم [ف: 2 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا نظرت الی فواتح السور جملتها و مفرداتها من البلاغه و التفنن و انواع (افتاده برگ 292پ)
خط: نسخ زیبا، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان هاي: «م، ق، منه، ع ل، صحاح»، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی سپید ترمه، جلد: مقوا، رویه چرم مشکی، 292گ، 24 سطر (7×16)، اندازه: 12×20سم [ف: 17 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 299گ، 25 سطر (7/5×1/57)، اندازه: 13×26سم [ف: 15 - 167]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مهر: «یا عالمأ بحالی علیک اتکالی عبده حافظ علی» (بیضی)؛ محشی از مؤلف؛ واقف: شهید، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: - 298]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: جانی بکم خانم با مهر «جانی بکم» (بیضی)؛ مهر: «عبده الراجی حسنعلی» (مربع)؛ واقف: حسن صدرزاده خویی، 1347ش؛ جلد: تیماج روغنی، 25 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: - 313]
ḥāšīyat-ul muṭawwal = ḥāšīyat-u š.-i talxīṣ-il miftāḥ
لیثی سمرقندي، ابو القاسم بن ابی بکر، - 888 ؟ قمري
laysī samarqandī, ab-ol-qāsem ebn-e abī-bakr (- 1484)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
اهدا به: امیر علیشیر نوائی
تاریخ تألیف: 875ق
حاشیه مختصري است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب مطول تفتازانی و حاشیه میر سید شریف جرجانی. نویسنده در مقدمه میگوید: کتاب مطول و حاشیه سید شریف در برخی از موارد بسیار طولانی بود که موجب ملال بود و گاهی هم ایجاز، سبب اخلال میشد بدین سبب به تدوین این حاشیه مبادرت نموده ضمن رفع این دو نقیصه به توضیح و بیان مشکلات آنها پرداخته و هم به خطاهاي آنها اشاره کردهام. به تصریح خود او این نخستین تألیف اوست. این حاشیه بیشتر توضیحی است و کمتر به رد و ایراد میپردازد.
آغاز: الحمدﷲ الذي انعمنا بتلخیص دقائق المعانی ببدائع البیان و خصصنا بایضاح حقائق المعانی بذرائع البرهان ... قوله بحمدﷲ سبحانه نسب الافتتاح الی الحمد فقط مع تاخره عن التسمیه ...
انجام: انه لوصوح بثبوت المجد لثوبیه ایضا کان کنایه عن النسب لا عن الصفه فلتامل.
چاپ: آستانه، چاپ سنگی، 1307ق.
[کشف الظنون 1/475 سطر3؛ معجم المطبوعات 1/ 1044]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: دهه آخر صفر901ق؛محشی با امضاء: «منه سلمه اﷲ»؛ واقف: محمد بن محمد حسین رضوي؛ جلد: تیماج مشکی، 234گ، 23 سطر (10×21/5)، اندازه: 15×27/5سم [ف: - 508]
آغاز: برابر؛ انجام: و التحقیق انه لو صرح بثبوت المجد لثبوته ایض کان کنای فلیتامل و قد وقع الفراغ عن جمع هذه الفوائد ...؟
خط: نسخ ریز، کا: میر کان بن محمد محلاتی، تا: 947ق؛ محشی از مؤلف؛ کاغذ: ایرانی و ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 401ص، 23 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 4 - 330]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 6 رمضان 972ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 238گ، اندازه: 1/52×18سم [ف: 3 - 28]
آغاز: برابر؛ انجام: موارد الشهر فی ظلم ... فکان الفکر فی ظماء خط: نسخ، بیکا، تا: 980ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 280گ، 21 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 7 - 157]
آغاز: برابر؛ انجام: لان اسناد طویل مکنی عنها. قد وقع الفراغ من ... بعون الملک الوهاب و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: علیمردان خان تیموري (نصرت الملک)؛ جلد: تیماج مشکی، 205گ، 25 سطر (9×16)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: - 188]
آغاز: برابر؛ انجام: فاندفع بهذا التقریر أن الاکمل أن یکون حین استعماله للفظ المطلق حتی لا یکون قوله کذلک مستدرکاً، قوله فلو وقع ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 106گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 14 - 358]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا لا معین لاستعمال اللفظ فی غیر معناه لینتقل منه
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی به حاشیه مؤلف؛ کاغذ: حنایی روشن، جلد: تیماج مشکی، 250گ، 24 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: - 101]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1006ق [ف: 3 - 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1030ق؛ محشی به لفظ «منه رحمه اﷲ»؛ واقف: مهدي دهقان، 1393؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 23 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 5 - 505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1080ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 236گ، 23 سطر (9/5×16)، اندازه: 13×21سم [ف: 7 - 225]
آغاز: برابر؛ انجام: قد صرح بالصف اعنی الاسلام و کنی عن نسبتها بالانتفاء الی الجود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ مصحح؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ کاغذ: نخودي، 173گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 25 - 81]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: عبدﷲ بن محمد حسینی بحرانی به تاریخ 1063، محمد حسینی بحرانی به تاریخ نیمه جمادي الاول 1099، صالح بن عبد الکریم بحرانی به تاریخ اول رجب 1069؛ جلد: تیماج قهوه اي، 343گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 17 - 68]
آغاز: برابر
بیکا، تا: قرن 11، به امر سید علیخان کبیر (علی صدرالدین بن احمد نظام الدین)؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن، 192ص، 27 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 411]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله لان اسناد طویل الی النجاد و ایضا الصفة هنا وهی المجد مصرح بها و فی القسم الثانی اعنی نحو طویل نجاده مکنی عنها (وقد وقع الفراغ ...)
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، 197گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1406]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 یا 12؛ مصحح، محشی، مجدول؛ یادداشتی به سال1157 و یادداشت محمد حسن بن الغزلجی؛ جلد: تیماج مشکی، 240گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1-128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مصطفی، تا: اواسط صفر 1120ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرشکی، 414ص، 23 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 176]
آغاز: احدهما یعنی ان اخذ القایل قد حکم بان الاعتبار الجنسی لجعله فی المقام الخطائی محمولا علی الکامل من افراده رعایه..؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضاي «منه، منه رحماﷲ»؛ مهر بیضوي به تاریخ 1191؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 394گ، 17 سطر (5×12/5)، اندازه: 11×3/ 20سم [ف: 18 - 112]
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان پسر حاجی محمد امین، تا: 1223ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 894]
آغاز: برابر؛ انجام: طویل النجاد فکنی عنها قد وقع الفراغ من جمع هذه الفوائد ... الی یوم القیامه تمت.
از اول تا آخر مجاز مرکب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: علیمردان خان تیموري (نصرت الملک)؛ کاغذ: ترمه نخودي، جلد: تیماج مشکی، 96گ، 27 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×20سم [رشت و همدان: ف: - 1776]
آغاز: قوله بحمداﷲ سبحانه نسبت الافتتاح الی الحمد فقط مع تأخره عن التسمیه افاد لما خفی و اعراضا عما ظهر و تلویحا الی دفع ما اشتهر؛ انجام: برابر
فاقد خطبه کتاب است؛ خط: نسخ متوسط، کا: صنیع اﷲ بن محمد، بیتا؛ کاغذ: ایرانی ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 533ص، 23 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 332]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
هروي، ملاعلی، ق9 قمري
heravī, mollā-‘alī (- 15c)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تاریخ تألیف: 835ق
حاشیه متوسط و کاملی بر مطول تفتازانی است که محشی بخشی از آن را ظاهراً در تاریخ 835 قمري به پایان برده است.
[کشف الظنون 1/473-474]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12094
آغاز: قوله افتتح کتابه یفهم منه أن التسمی لیست جزءاً من الکتاب و قیل الظاهر أن الحمد فی الخطب و تصنیفها یکون فی آخر
الکتاب؛ انجام: قال فی الصحاح الأربعاء جمع الربیع فلم یظهر کون الأربعاء صفة للیوم لا علی ما قال حدوداً علی ما قال فی الصحاح؛ قد وقع الفراغ.
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: عبدالرحیم، تا: اوایل جمادي الاول 835ق؛ مصحح؛ تملک: محمد مسلم هروي؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی با روکش کاغذي نقاشی شده ماوراء النهري با عبارت «عمل ملامحمد امین صحاف»، 138گ، 20 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 30 - 520]
ḥāšīyat-ul muṭawwal = ḥāšīyat-u xaṭā’ī ‘alā talxīṣ-il miftāḥ
خطایی، عثمان بن عبداﷲ، - 901 قمري
xatā’ī, ‘osmān ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1496)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیه متوسطی است با عناوین «قوله، قوله» بر مطول سعدالدین تفتازانی؛ و بیشتر توضیح عبارت مصنف است و کمتر به رد و ایراد پرداخته است. این حاشیه به پایان نرسیده و تا اواسط مبحث مسند الیه است.
آغاز1: بسمله، لک اللهم الحمد والمن و علی رسولک و آله و اصحابه الصلاة و التحیة. افتتح کتابه بعد التیمن بالتسمی بحمد اﷲ سبحانه نسب الافتتاح الی الحمد فقط مع تاخره عن التسمی تحتمل وجوها احدها ان وقوع الافتتاح بالتسمی لما کان ظاهرا و بالحمد خفی ...
آغاز2: بسمله، قال الشارح الفاضل رحمه اﷲ الحمدﷲ الذي الهمنا الالهام ایقاع الشیء من الخبر فی القلب بطریق الفیض ... بسمله، لک اللهم الحمد و المن علی رسولک و علی آله و اصحابه ... قوله افتتح کتابه بعد التیمن بالتسمی بحمد اﷲ نسب الافتتاح الی الحمد مع الحمد مع تأخره عن التسمی یحتمل وجوها انجام: قوله: فان لفظ ماوان کان یعم الذکور. یعنی انه و ان کان عاما لکن خصصه الحکم ... بطریق الکتاب لا یلزم ان یکون تخصیصها بالذکر بل یجوز ان یکون باعتبار ... ان مطلوبها هو الذکر و هو لیس بمذکور صریحا و اﷲ اعلم بالصواب.
[کشف الظنون 47/16 و 1/ 324-325 و 17/267؛ نسخه هاي منزوي 2 /376]
خط: نسخ درشت، بیکا، تا: ربیع الاول 836ق؛ افتادگی: انجام؛ با خط و مهر محمد بن حیدر بن نورالدین حسین عاملی مورخ 1050؛ مهر: محمد شفیع مورخ 1086؛ خط علی بن جعفر سپاهانی در 1210 با مهر 1199؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا،74گ (1پ- 74ر)، اندازه: 14×18سم [ف: 8 - 646]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابواسحاق بن جبرئیل بن ابراهیم شیروانی، تا: 846ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي و پارچهاي، 85گ، 21 سطر (9×13)، اندازه: 1/52×17/5سم [ف: 13 - 97]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: غره رمضان 855ق؛ جلد: چرمی، 95گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 1 - 410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد پسر حاجی عمر، تا: رمضان 871ق؛ پیش از آن، حاشیه میر سید شریف بر مطول نوشته شده، محشی بهامضاي «لمولانا احمد الجیلانی» و چاربردي و «خلخالی» و «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج زرد، 76گ، 19 - 21 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 13×18سم [ف: 2 - 376]
آغاز: برابر 2؛ انجام: حیث ذکر ان الموجود انما هو المعدوم و الضرور یشعر بانه نفی الفاعل الحقیقی رأساً لانه اذا لم ین اقدام لم یکن مقدم.
خط: نسخ، بیکا، تا: 877ق؛ مصحح، محشی با علامت «منه»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 66گ، 24 سطر (9/5×19/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 32 - 573]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 6 محرم 879ق؛ 116گ، 17 سطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 2 - 580]
آغاز: لاتصافه تعالی بصفات الکمال فلو کان الشکر هو اعتقاد الاتصاف بصفات الکمال لم یحسن ذلک؛ انجام: و لیس هو مذکور (کذا) صریحا قوله من لم یمارس بدل من العقلاء ... فظهر جه قول المنصف کقولهم بلفظ الجمع وجهه الشارح الی قول بعض المعتزل
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر، تا: جمعه 23 شوال 899ق؛ افتادگی: آغاز (سه برگ) و از انتها مقدار پنج برگ از نسخههاي پیشین اضافه دارد؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 148گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×17/5سم [ف: 25 - 80]
آغاز: برابر1؛ انجام: اذا قلت الانسان کاتب لم یلزم تقیید الانسان و تخصیصه ...
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 58گ، 29 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 16]
آغاز: برابر1؛ انجام: لکل نظر بدي حداً آخر و دقیقه من الدقائق بحاله فلا تکرار.
خط: نستعلیق، کا: ابوالمعالی بن بدرالدین حسینی، تا: 905ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 81 ص (99-179)، 19 سطر (10×12)، اندازه: 12×17سم [ف: 14 - 160] تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 2/1023
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 266]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن قاضی بن محمود، تا: شعبان 939ق؛ محشی؛ واقف: فاضل خان، 1065 ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه پارچه، 109گ، 24 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 25 - 79]
آغاز: نحمدك اللهم علی ما اعطینا من سوابغ النعم؛ انجام: بالمتروك الیه فیق بترك المعین الی غیر المعین او الخطاب
خط: نستعلیق خوانا، بیکا، تا: سهشنبه 4 رجب 950ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 60گ، 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: - 98]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن عبدالمجید حسینی، تا: شعبان 962ق [ف: 3 - 46]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 976ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 933]
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد حسن، تا: ذیقعده 979ق؛ محشی، مصحح؛ اندازه: 9×16/5سم [نسخهپژوهی: 1 - 44]
آغاز: برابر 1؛ انجام: قوله وان البحث عن الحقیقة و المجاز یعنی ان الحال و ان کان قد یقتضی الحقیقة العقلیة و قد تقتضی المجاز العقلی.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سیاه [ف: 1 - 369]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ 75گ، 21 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 1 - 95]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ تملک: امین الدین محمد بن سیف الدین بیانکی با مهر «المتوکل علی اﷲ محمد امین الدین بن سیف اﷲ» (دایره)؛ مهر: «شاه کمال الدین (کمال بن) علی الموسوي1053» (بیضی)؛ 57گ، اندازه: 13×21/5سم [ف: 3 - 29]
بیکا، تا: قرن 11؛ ناقص؛ قطع: رقعی [ف: - 120]
بیکا، تا: قرن 11؛ قطع: رقعی [ف: - 120]
آغاز: برابر 1؛ انجام: ذلک کنای مشکل یقال یجوزان یعتبر الانتقال من الشخص بواسط اشتهاره بالوصف الیه و هیهنا و هو انهم شرطوا
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی؛ وقفنامه از آقا اسماعیل در شوال 1209، این نسخه را سید علی حائري مفسر وقف نموده و تولیت آن را به متولی کتابخانه آستانه حضرت عبدالعظیم (علیه السلام) سپرده؛ جلد: تیماج سرخ، 92گ، 21 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: - 28]
آغاز: نحمدك اللهم علی ما أعطیتنا من سوابغ النعم؛ انجام: و هذا الخطاب له لا خاطب به فحق العبار هنا علی قود کلامه بترك الخطاب ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: علی اصغر هزارجریبی ولوئی مازندرانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 93گ، 15 سطر، اندازه: 10×19سم [ف مخ: - 65]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی به حواشی عصام الدین و فتح با جمله دعائی «سلمه اﷲ» و «منه»؛ تملک: محمد علی بن عبد اللطیف و غیره؛ واقف: مهدي قدوسی، اسفند 1319؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 18 - 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 25 - 80]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و هذا اشاروا الی ما ذکر من ان المحصلین الموصوفین بهذه الصفات ... و الجزیل العظیم عظمنا اﷲ بجزیل لطفه و کرمه بعونه و اﷲ اعلم بالصواب خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 22 ذیحجه 1001ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذ طوسی، 19گ (128پ- 146پ)، 14-15 سطر (6/ 4×9/5-5/10)، اندازه: 9/5×17/5سم [ف: 17 - 298]
آغاز: نحمدك اللهم عل ما اعطیتنا من بواسغ النعم ... قوله نحمدك آثر الحمد علی الشکر لان؛ انجام: ترك المعین الی غیر المعین و الخطاب و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1018ق؛ با یک سرلوح کوچک مذهب، مجدول؛ کاغذ: شکري نازك، جلد: تیماج قهوه اي، 200ص، 15-18 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 17 - 194]
خط: نستعلیق، کا: علی بن خداویردي، تا: 1029ق؛ 100گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 1 - 91]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن غانم حویزي، تا: 3 شوال1056ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 140گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 25 - 78]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن ابراهیم قرشهري، تا: 29 محرم 1067ق، جا: آنقره مدرسه دوغان بیگ؛ مصحح، محشی؛ 117گ (1پ- 117ر)، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 555]
خط: نسخ، کا: شمس الدین بن اسماعیل، تا: 1060-1070ق؛ 88گ، 18 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 92]
آغاز: بسمله، نحمدك اللهم علی ما اعطینا من سوابغ النعم و بوالغ الحکم و نصلی علی نبیک محمد الهادي للعرب و العجم علی وجه اکمل و اتم؛ انجام: و الاولی ان یقال المتروك بالمتروك الیه فیقال یترك المعین الی غیر المعین او الخطاب.
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه، 17 ذیقعده 1073ق؛ محشی با رمز «س»، «ع ب رحمه اﷲ»، «شیخ محمد سلمه اﷲ» و «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: نخودي، 213گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×19/5سم [ف: 5 - 501]
خط: نسخ، کا: عبد اﷲ بن محمد بیک، تا: سلخ صفر 1074ق؛ 77گ (1پ-77ر)، 19 سطر، اندازه: 1/52×19/5سم [ف: - 11]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ علی بن عبد الرحمن سولشی گیلانی، تا: دهه دوم شوال 1075ق؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 5/8×17سم [رشت و همدان: ف: - 1113]
خط: نسخ، کا: شرف الدین علی بن زین الدین نائینی شهدادي، تا: چهارشنبه ذیحجه 1086ق؛ افتادگی: انجام؛ متن «حاشیه بر حاشیه بر شرح مختصر تلخیص» تألیف ملا عبداﷲ یزدي توسط کاتب در حواشی نسخه در ذیقعده 1086 کتابت شده؛ کاغذ:
نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 87گ، 14 سطر، اندازه: 9×19سم [ف: - 98]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن طاهر، تا: 6 رمضان 1095ق؛ 147گ، 17 سطر [ف: - 71]
آغاز: بسمله، نحمدك اللهم علی ما اعطیتنا من سوابع النعم و بوالغ الحکم؛ انجام: اوبترك الخطاب مع معین الی غیر الخطاب مع معین.
از ابتداي کتاب تا اواخر باب اسناد خبریست؛ خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، فستقی، جلد: تیماج مشکی، 85ص (1-85)، 22 سطر (1/50×16)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 6]
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 12، بی نام؛ محشی که اندکی از آنها فارسی و با امضاي «حامد الغفاري»، «حامد»، «غفاري»، «ملا حامد»، «عبدالکریم»، «ع ر ه»، «ه-»، «کنز»، «سیف اﷲ»، «یف»، «عبداﷲ»، «عب»، «ع ا ه-»؛ کاغذ: نخودي، اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 90گ، 15 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 11 - 454]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی بعضی از آنها با امضاي «فتح سلمه اﷲ»؛ تملک: محمد معصوم بن کمال الدین حسین حسینی اردکانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 185گ، 14 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 1-123]
آغاز: برابر1؛ انجام: انه اراد بذلک الافراد اي فردا واحدا اواثنین و اطلاق الحصة ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر تملک: «سید حسین الحسینی 1258»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 110گ، 15 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 863]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 16 محرم 1205ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد ولد مرحوم کربلایی علی اکبر لواسانی؛ مهر: یحیی بن محمد الموسوي؛ 133گ، 13 سطر، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه-ف: - 16]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کاتب: موسی بن ابومحمد جهرمی، تا: 22 ذیقعده1210ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 128گ، 15 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 2 - 748]
خط: نسخ خوش، کا: ابن حسین، نجفعلی، تا: جمعه 27 جمادي الثانی1226ق؛ محشی با نشان هاي «ع ه»، «ره»، «منه»، «ملا عبداﷲ»، «ط»، «م»، «ع ب»، «م ب ه»، «ع یزدي»؛ مهر مالکیت: «عبده الراجی محمد مهدي» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: تیماج سیاه، 87گ، 14 سطر (6×13)، اندازه: 5/12×20سم [ف: 11 - 249]
از ابتدا تا مسند الیه؛ خط: نسخ، کا: مؤمن بن حسن، تا: 1236ق؛ 20 سطر (7×13/5)، اندازه: 10/5×16/5سم [تراثنا: س6ش1 - 108]
خط: نسخ، کا: شیر علی، تا: 1238ق؛ 82گ، 17 سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 1 - 92]
خط: نستعلیق، کا: اقل خلق عربی بحرینی ... بن محمد طاهر ... استرابادي، تا: ذیقعده (پاك شده است)؛ محشی با نشان «منه»، «ع»، «ب»، «ره»، «سیف»، «ح»، «12»، «د»؛ کاغذ: نخودي، اصفهانی، جلد: تیماج حنایی، 95گ، 14 سطر (5×1/51)، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 58]
آغاز: برابر 1
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 145گ، 18 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 1 - 94]
آغاز: برابر 1
بی کا، بیتا؛ قطع: رقعی [ف: - 314]
آغاز: برابر 1؛ انجام: خلاف ما عند العقل
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: ورثه سید حسین و سید مرتضی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 109گ، 21 سطر (5×12)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 4 - 1200]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
حفید تفتازانی، احمد بن یحیی، - 916 ؟ قمري
hafīd-e taftāzānī, ahmad ebn-e yahyā (- 1511)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تاریخ تألیف: قرن 10؛
حاشیه نسبتاً متوسط و تحقیقی است با عناوین «قوله - قوله» بر کتاب مطول جدش سعد الدین مسعود تفتازانی. نویسنده به رد و ایراد و ذکر اقوال علما نیز پرداخته و در بیشتر موارد از تفتازانی دفاع کرده و به ایرادات دیگران پاسخ داده است.
آغاز: بسمله، (جاي عناوین سفید است). الهمنا حقائق الخ الالهمام القاء معنی فی القلب هکذا فی عام اللغ و قد قید فی العرف بان لا یکون بطریق الاکتساب و الاستعلام؛ انجام: کما لا یخفی علی ما وجد فی بعض النسخ کما لا یخفی تم الفن الثانی بعنای اﷲ و حسن توفیقه.
از ابتداي کتاب تا پایان فن دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ چند مهر یادداشت عرض دید از 1057 تا 1289 با نقشهاي «و اتخذ اﷲ ابراهیم خلیلا 1057»، «بنده آل علی هست محمد نقی 1074»، «المتوکل علی اﷲ الغنی عبده محمد نقی» و ...؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: تیماج عنابی، 108گ، 25 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 25 - 82]
آغاز: بسمله قوله حقایق العالی و رقایقایق البیان فی ذکر المعانی؛ انجام: لان المقابله کل و مراعات النظیر جز خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 19 سطر (8×12)، اندازه: 12×17سم [الفبائی ف: - 210]
بیکا، بیتا [نشریه: 13 - 383]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
سلطان العلماء، حسین بن محمد، 1001 - 1064 قمري
soltān-ol-‘olamā’, hoseyn ebn-e mohammad (1593 -1654)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
همدان؛ دانشگاه بوعلي؛ شماره نسخه: 262/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1240ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 163گ (1پ-163ر)، 21 سطر، اندازه: 10×20/5سم [ف: - 140]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس الدین، - 1067 قمري
sīyālakūtī, ‘abd-ol-hakīm ebn-e šams-od-dīn (- 1657)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیه مفصل توضیحی است با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب معروف «المطول» سعد الدین تفتازانی، بیشتر این حاشیه توضیحی و در پاره اي از مطالب داراي رد و ایراد می باشد. این حاشیه تا ضرب دوم از هفت ضرب محسنات لفظی از علم بدیع «رد العجز الی الصدر» میباشد.
آغاز: بسمله، قوله افتتح کتابه آه اي کتابه المقدر فی الذهن ان کانت الخطبه ابتدائیه او المحقق ان کانت الحاقیه ...
انجام: فمبتخون من الفتن بمعنی الاحراق قال اﷲ ... فمنهم الصالحون و منهم دون ذلک و المقصود ان البصره مصر جامع و اﷲ اعلم
چاپ: در استانبول و تهران مکرر چاپ شده است.
[الذریعه ج6ش1121؛ فهرست مشار عربی ص 296]
شرح و حواشی:
1- تعلیقات قادریه = حاشیة حاشیة المطول؛ مولوي قادر بخش
آغاز: بسمله قدس سره الشریف و ههنا بحث و هو ان محصول ما ذکره الشارح قال فی الکشاف بهذه العبار التعریف فیه قلت هو
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 160گ، 25 سطر (7×15)، اندازه: 12×22/5سم [ف: 1 - 329]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 148گ، 23 سطر 15×22سم [ف: 17 - 200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن علی نقی حسینی امامی اصفهانی، تا: 7 جمادي الثانی 1207ق؛ جلد: تیماج مشکی، 235گ، 25 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 24 - 108]
آغاز: اشار الی ان اللام للتنوین اتفاقا فبین انه موضوع للجنس و القول بانه موضوع للاستغراق؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن محمد بن محمد بن موسی بن احمد مشهور به بپرمی حالا والکلولانی، تا: شنبه رمضان1231ق، جا: بپرم؛ افتادگی: آغاز؛ 224گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رفیع بن محمد علی اصفهانی، تا: 22 ذیحجه 1245ق؛ مصحح در سال 1246؛ جلد: تیماج مشکی، 215گ، 25 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 64]
کا: رفیع بن محمد علی اصبهانی، تا: 22 ذیحجه 1245ق؛ مصحح در سال 1246ق، [تراثنا: س18ش1و2 - 216]
آغاز: برابر؛ انجام: فمفتون من الفتن بمعنی الاحراق قال اﷲ تعالی و هم علی النار یفتنون او بمعنی الاعجاب او بمعنی الجنون ...
الحمدﷲ الذي من بلطفه العظیم و وفق لاستکتاب هذا الکتاب المستطاب ... بخط اخی و حبیبی و قر عینی ملا صدرالدین ... وقع استنساخه فی سن الف و ماتین و خمسین و واحد من هجر خیر المرسلین ... الی یوم الدین امین.
خط: نسخ، کا: ملا صدرالدین، تا: 1251ق؛ با توجه به این که روي صفحه اول کتاب نوشته شده «کتاب عبدالحکیم لمطول المختصر التلخیص» و مطابق نبودن آن با دیگر حاشیههاي مطول میتوان آن را همان حاشیه سیالکوتی دانست، مصحح با علامت «صح»، محشی با رمز «ع ب»، «عبدالقادر»، «ع»، «قاموسی»، «ص»، «محمد القاسم»، «محمد الجسیم مد ظله منه للشارح»، «ابن رسول»، «م»، «شاخ خسرو»، «چلپی»، «چه»، «منه»، «شرح مفتاح اللبیب»، «زوزنی»، «تهذیب»، «یوسف المدرس»، «محمد القیم» و «عبداﷲ جلال الدین» دارد؛ تملک: ملا جلال الدین در سال 1260 و تاریخ فروش این کتاب از ملا عمو پسر ملا رضی الدین به ملا نعمت اﷲ در رجب 1298 و انتقال دیگري نیز از ملا جلال الدین؛ مهر مالکیت: «انک المجید الحمید» با تاریخ 1274، «یا احمد»؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 205گ، 23و 25 سطر (9×16/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 11 - 517]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بدیع بن آقا سید مصطفی موسوي، تا: 1264ق؛ مصحح؛ کاغذ: هندي نخودي، جلد: تیماج مشکی، 236گ، 27 سطر (8×16)، اندازه: 13/5×22سم [ف: 15 - 4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1266ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی سپید، جلد: مقوا، رویه چرم مشکی، 271گ، 22 سطر (8/5×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 17 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: ملا علی ابن حاجی آقاجان؛ کاغذ: هندي (برخی از اوراق کشمیري)، جلد: تیماج سیاه، 260گ، 21 سطر (8×15)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 12]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
؟ محقق خوانساري، حسین بن محمد، 1016-1099 قمري
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 -1688)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
گویا از محقق خوانساري.
آغاز: بسمله. قال التفتازانی فی المطول عند قول صاحب تلخیص المفتاح صدق خبر ...
انجام: الا یلزم ان یکفی تصوره بوجه ... یجب الصوره بعنوانه کما بیناه. و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11، روزگار خوانساري، گویا از یکی از شاگردان او؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (42پ- 43)، 21 سطر (5×12)، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 430]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1113ق؛ ضمیمه نسخه ش 5794 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بیکا، تا: 1154ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 4ص (73-76)، 16 سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 1/ 47 - 165]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
استرآبادي، محمد مهدي بن محمد شفیع،-1259 قمري
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad šafī‘ (- 1843)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8247/4
آغاز: بسمله الحمد ﷲ البدیع الذي جعل البیان مرقا للوصول؛ انجام: انما راهم فی السماء لما اسري به و منه قوله تعالی.
خط: نسخ و تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (500 ر-503پ)، اندازه: 14×20/5سم [مختصر ف: - 296]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمري
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیه مختصري است بر «المطول» سعدالدین تفتازانی که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده و به گفته محشی آن را در ایام مباحثه و مدارسه به رشته نگارش در آورده است.
[الذریعه 6: 203]
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 663/2
آغاز: الحمد لمنزل القرآن الذي هو فی مراتب الفصاحة و البلاغة بمکان المودع فیه اسرار المعانی و دقایق البیان بکافی البیان و شافی التبیان و به علماً علی الادیان؛ انجام: و یمکن الجواب بان المعتبر هو الصفات المعتبرة عرفاً کما اشار الیه السید الشریف فی الحاشیة المتعلق بقول الشارح و هذا مما لایقال فتامل جداً
کا: مقصود علی بن حسینعلی کلاردشتی، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 37گ، اندازه: 11×18سم [ف: - 172]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
عبدالکریم
‘abd-ol-karīm
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
اصفهان؛ مکتب الزهراء؛ شماره نسخه: 164
آغاز: حرف النفی لیس بشیء قوله و ان لم یک حرف النفی؛ انجام: و الفاء لتفصیل أهل البصر أي فمنهم الصالحون و منهم دون ذلک و المقصود ان البصر مصر جامع و اﷲ اعلم.
بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 121گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: - 106]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
مازندرانی، حسین
māzandarānī, hoseyn
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
حاشیهاي است بر کتاب «المطول» که ناقص و ناتمام میباشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15572
آغاز: بسمله. قال الشارح رحمه اﷲ الحمدﷲ و هو قد ذکر ... الهمنا الالهام القاء؛ انجام: یورد ههنا و هوا نه کبف یخصصنا ببدایع النعم و روایح ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (77پ-78پ)، 14 سطر (11×16)، اندازه: 1/55×21سم [رایانه]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
غیر همانند:
بیکا، تا: 857ق [دلیل المخطوطات: 1 - 53]
شاگرد محشی التلویح و محشی حواشی التلویح؛ خط: نسخ، کا: حاج محمد کرمانی، تا: شنبه 15 جمادي الثانی 893ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج عنابی، 21 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 17 - 51]
آغاز: مما ذکر الاستاد رحمه اﷲ فی حاشی التلویح ان قوله باسم اﷲ ابتد الکتاب بجعل الکتاب مفعولاً للابتداء؛ انجام: لایکون الاحضار فیه بنفس لفظه بالمعنی المذکور هذا و أنت خبیر بأن بناء ماذکره علی مااشتهر ان المعارف.
حاشیهاي است با عناوین «قوله - قوله» بر شرح مفصل تفتازانی بر تلخیص المفتاح؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «حیدرقلی» (بیضی)؛ تملک: حیدرقلی بن نور محمدخان کابلی به سال 1311، ابن حاج حسین خان کلهر به سال 1269؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 92گ (1ر- 92پ)، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [محدث ارموي مخ: 2 - 555]
آغاز: بعد صل و ترك العطف لئلا یشعر بالتبعیة المخلة بالمقصود اعنی کون کل واحد من ا مرین محمودا علیه بالاستقلال؛ انجام: حتی بلغ قوله و الشمس قد صارت کعین ا صول فغضب هشام حاشیه توضیحی مختصري است با استدلال در بعضی از مطالب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 281گ، 21 سطر، اندازه: 12×5/21سم [ف: 22 - 267]
آغاز: و استقراره فی العقول مؤنة ذکر مایدل علیه بل ربما یدعی ... قوله و نصلی ینبغی للعاقل ان یستعین فی جمیع اموره و کل ... قوله لسعد التفتازانی نقل عنه ان الاولی لسعد باللام دون الباء و کان وجهه ان الدعاء ههنا لمعنی التسمیه و انه یتعدي الی مفعولین بلاواسطه قال اﷲ تعالی ایا ماتدعوا فله الاسماء الحسنی؛ انجام: فکلمه ما اما مصدریه کما اشرنا الیه اولا او موصوله او موصوفه بحذف العائد ...
نسخه ناقص الاول است و کاتب هم آن را بپایان نرسانده. به حاشیه مطول میماند و یا حاشیه خطائی بر مختصر تلخیص المفتاح؟ از آغاز تا اواخر مسند و مسندالیه را دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، داراي بلاغ؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا عطف پارچه سرخ، 17-20 سطر (6×12)، اندازه: 9/5×16سم [ف: 3 - 1648]
از یحیی بن سیف سیرامی؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد بن علی بنهدهی، تا: دوشنبه 26 رمضان 974ق؛ از نسخه خط قاضی بدرالدین محمد سعدي حنبل نوشته شده بود، استنساخ شده؛ اندازه: 15×25/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 151]
آغاز: و الف الشجره المعلقون تالیقة رشقه مطبوعه؛ انجام: لا عن الصفه فلیلامل ... برحمتک یا ارحم الراحمین
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم، تا: 980ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 21 سطر (6×13)، اندازه: 12×19سم [الفبائی ف: - 210]
آغاز: ح یفوت العمل بالحدیث لاقتضائه انه ینبغی ان یقع الافتتاح و الابتداء بالتسمیة و یجاب بان الباء فی باسم انه فی الحدیث لیست صلة للابتداء بل للالتباس؛ انجام: ولا حاج فی ذلک الی اعتبار الایماء و من نفس الموصول ایضا بان تفسیر ایماء اه ... فیتوصل بذلک الی التعریضة. محشی شناخته نشد. حاشیهاي است با عناوین «قوله - قوله» بر کتاب مطول سعد الدین تفتازانی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 107گ، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 83]
آغاز: موضع المضمر و انما قلنا انهما سببان للاتقان المذکور لان الادراك الخواص المذکور سبب لمعرف اعجاز القرآن و هو سبب للتصدیق بالنبوة؛ انجام: قوله او جمع الخ عطف علی الجمع یعنی یجعل احدهما مشبها و الأخر مشبهابه لکن لا یقصد المبالغ او علی تقدیر قصدها وجب جعل احدهما مشبها و الاخر مشبهابه حاشیه مختصري است از «ملا ابی وردي» بر کتاب مطول سعد الدین تفتازانی. موجودي تا مبحث «الفصل و الوصل» است و عناوین آن «قوله، قوله» میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 101گ، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 25 - 86]
آغاز: التعریف خلوصه عن الغرابة التی یکون سببا لقبحه و علی هذا سایر القیود فح یندفع الاعتراض هذا و قد اورد علی الش انه صرح فیما سبق ان قرب المخرج لیس سببا للتنافر لوقوعه فی القرآن و فیما سیاتی ان مجرد الجمع بین الحاء و الهاء فی امدحه و کذا کثر التکرار و تتابع الاضافات لا یخلان با الفصاح لوقوعهما فی القران کون هذه الامور من اسباب الاخلال و ستطلع علی جوابه انشاء اﷲ تع؛ انجام: فلا یخف اطلاقه علیه لان الاستعار یقتضی تناهی التشبیه او ا دا و لو لو مقدر یقتضی. (کذا)
حاشیه استدلالی مفیدي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب مطول سعد الدین تفتازانی. در این نوشته، علاوه بر نقل آراء بزرگان اشکالاتی هم بر تفتازانی شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به لفظ «منه» و بعضا از ملا عبداﷲ یزدي؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، 178گ، 23 - 26 سطر، اندازه: 12/5×25/5سم [ف: 25-86]
آغاز: ان اعلی مالخصه ارباب الفصاحة و البلاغة و اولی ما بینه اصحاب الحذاقة و البراعة حمد اﷲ؛ انجام: قوله قد یدخل ان للدلال علی ان الظن الخ فی دلالة ان علی ذلک بحث و یکون من قبیل الاخراج لاعلی مقتضی الظاهر.
حاشیهاي است بر مطول تفتازانی و حاشیه میر سید شریف بر آن بهنام ابومنصور سلطان هاشم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 85گ (2پ-86پ)، 17 سطر (6/5×12)، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 11 - 2374]
آغاز: قال الشارح رحمه اﷲ: الحمدﷲ و قد ذکر فکفینا مؤنته؛ انجام: و الجدال الخصوم و الجزیل العظیم، عصمنا اﷲ تعالی بجزیل لطفه و کرمه حاشی علی الشرح المطول للتفتازانی الذي هو شرح علی تلخیص المفتاح؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن مرتضی لواسانی، تا: جمعه 16 ربیع الثانی1011ق، جلد: عادي، 17گ (28پ-44پ)، اندازه: 12/5×19سم [مؤید: 1 - 397]
آغاز: قوله اجذم بالذال المعجمه فی الصحاح جذم الرجل بالکسر جذماً صار اجذم و هو مقطوع الیه و فی الحدیث من تعلم القرآن ثم نسیه نفی اﷲ سبحانه وهو اجذم و قدیروك؛ انجام: و فی تفسیر (الثانی) حتی لایفوت المقابل ذلک الجنس هذا والمرجو و صلاح العاقب انه علی ماشاء قدیر باجاب رجاء الراغبین جدیر والحمدﷲ علی توفیق الاتمام والسلام علی سید الانام و آله حاشیهاي متوسط بر «المطول» نگاشته «و درآن به رد و قبول نظرات شارح پرداخته شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 16 شعبان 1040ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور سبز، 88گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: - 51]
آغاز: اختیار للممدوح فیه و الحمد یختص بما للمحمود فیه اختیار
خط: نسخ، بیکا، تا: 25 ربیع الثانی 1075ق؛ افتادگی: آغاز؛ 89گ، 15سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 39]
آغاز: بسمله حمداً لمن خلق الانسان و علمه البیان و شکراً لمن اعلمه بدایع المعانی و روایع التبیان والصلوةعلی نبیه المبعوث باکمل الادیان المنعوت با فصح اللسان؛ انجام: قوله و الاولی اولی فانه مع کونه اظهر بحسب اللفظ السبب بحسب المعنی او فیه تنصیص علی محط الاعتراض وهو کون المراد بلفظ عنه صاحبها فیکون فهو فی صاحب ...
حاشیه متوسطی برکتاب «المطول» است که بهصورت «قوله، قوله» تنظیم شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علی بن حسن حسینی گلپایگانی با مهر «علی بن حسن الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 116گ، 17 سطر، اندازه: 14×22سم [ف مخ: 2 - 748]
آغاز: و بهذا یظهران ما ذهب الیه من ان اللام فی الحمد لتعریف الجنس دون الاستغراق یریدان اختصاص جنس الحمد باﷲ تعالی یستلزم اختصاص جمیع المحامد به مع استلزامه ظاهرا علی ذلک التقدیر؛ انجام: و ینبغی ان یزاد فیه ... فالطرفان اعنی.
مانند شماره 4/ 5888؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی قورخانهاي، جلد: میشن سرخ، 152گ، 18 سطر، اندازه: 5/16×4/21سم [ف: 1 - 180]
آغاز: بسمله و الاعتصام بکرمه العمیم. الهمنا حقائق الخ الهام الفاء؛ انجام: لایتقدم علیه ما فی خبره.
حاشیهگونهاي است بر مطول تفتازانی و تا اواخر احوال مسند الیه آمده است نویسنده در وقت شرح اقوال شارحان دیگر مفتاح العلوم و حاشیهنویسان مطول را نیز آورده است و نیز جابهجاي از شروح دیگر تفتازانی نامبرده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: مقوایی، رویه گالینگور ارغوانی، 219ص (1-219)، 18 سطر (8×12)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 9 - 247]
بیکا، تا: قرن 12 [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله، قوله و بهذا يظهر ان ما ذهب اليه من ان اللام في الحمد لتعريف الجنس؛ انجام: يقال دجاجة رقطاء واالله اعلم شرعت في تحريرها لاجل نفسي مرتحلا غاية الارتحال و مستعجلا نهاية الاستعجال و اتمها في اقل مدة من الانام بعون الملك العلام ... علي اله البرره الكرام
محشی: از علماي امامیه. کتاب تعلیقات مختصري است در عناوین «قوله» بر کتاب شرح تلخیص المفتاح =) مطول) ملا سعد الدین تفتازانی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 194گ، 16 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: - 103]
آغاز: قوله و اراد بالمعنی الواحد علی ما ذکره القوم ما یدل علیه کلام الذي روعی فیه المطابقة لمقتضی الحال الخ انما قال علی ما ذکره القوم اشارة الی ما سیذکره من ان هذه العبار غیر واضحة الدلالة ... (علم البیان)؛ انجام: فان قلت ربما کان معربا لفظا و لا یکون له محل قلت الذي نفی من الاعتراض هو الاعراب مطلقا و انما عبرعن ذلک بقولهم لا محل لها من الاعراب بناء علی ان الجملة من حیث هی جمل لا یکون لها اعراب الا محلا تمت المعانی بعون اﷲ الملک المنان. (علم المعانی)
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1228ق؛ قطع: ربعی [رشت
و همدان: ف: - 1320]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد قاسم بن علی مردان، تا: 9/ 41228ق، جا: قزوین مدرسه مولا وردي خان؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج حنایی، 84گ (1پ-84ر)، 17 سطر (10×15)، اندازه: 17×22سم [ف: 15 - 4113]
آغاز: مجازا فمجاز فلاوجه لاحتراز بقید اللسان عنه؛ انجام: تم کلام السکالی یحتمل وجها آخر لا یتوجه علیه ما ذکره علیه ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 25 ذیحجه1232ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: مهدي سیگاري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی با کاغذ ابري، 74گ، 9 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 - 873]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد صالح تنکابنی، تا: 1239ق؛ تملک: عباس بن محمد طباطبائی در ربیع الاول 1265؛ کاغذ: فرنگی،200گ،19سطر(12×23)،اندازه: 21×30سم [ف: 17 - 218]
آغاز: الظاهر لا من الالباس الی ربط المجموع بالمجموع فلابد من أدا الجمع، قال الشارح فی شرح الکشاف؛ انجام: قوله و التذکر للاحکام المذکورة فی علمی المعانی و البیان انما لم یتعرض للبدیع لکونه خارجاً عن علم البلاغة
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 153گ، 29 سطر، اندازه: 17×27/5سم [ف: 14 - 83]
آغاز: بسمله. و به نستعین افتتح الخ. افتتح فی مفتتح الشرح بلفظ تفاء لاونسبه الی الحمد مع تاخره عن التسمیة؛ انجام: قوله بعد علم الاصول متعلق بمعنی النفی المستفاد من قوله لاعلم مطول شرح تلخیص المفتاح از تفتازانی است وحاشیه ناشناس میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 13گ (170ر-182پ)، 21 سطر (7/5×1/54)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 267]
آغاز: قوله الهمنا حقائق، الالهام القاء بمعنی فی القلب هکذا ذکروه فی عام کتب اللغة؛ انجام: انجام: فان هذا حسن لان فیه اشار الی کثر الطالبین و قلة الوصول الی المطلوب لعزه و شرفه
حاشیة مختصري است با عناوین «قوله، قوله» مشتمل بر چند برگ از آغاز حاشیه میباشد و ناتمام مانده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: منصور مغیث الدین بن شرف الدین بن مغیث الدین اصفهانی، بیتا؛ تملک: غفار بن علی اشرف، محمد هادي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (1پ-8پ)، اندازه: 12×25سم [ف: 9 - 260]
آغاز: ینافی فیها الوضوح و الخفاء قال و له کلام ... فی تصویر الوضوح و الخفاء فیها و هو قوله قلنا الامر کذلک لکن القوم قوله لان السامع ان کان الخ و کذا یوضع الهیئة الترکیبی فلا یرد انه یجوز ان یکون عالما بوضع الالفاظ و یکون الوضوح و الخفاء فی الکلام بواسط التعقید اللفظی الحاصل من تقدیم بعض المحمولات علی الاخر؛ انجام: قوله و یتوهم ان هذه الثلث من نوع واحد بسبب اشتراکهما فی اشراق الدنیا و ان کان اشراق حسا و اشراق الثالث عقلیا بافاضة انواع العدل و الاحسان بتنزیل ذلک العقول منزلة المحسوس
حاشیه مفصلی است بر «المطول فی شرح تلخیص المفتاح» سعد الدین تفتازانی، این حواشی با عناوین «قوله، قوله» برگزار شده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 276گ، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 1 - 343]
آغاز: خاطبه علی ما سیجی بیانه اللطیفة المختصة بالالتفات فی ایاك نعبد
حاشیهاي است مختصر بر مطول تفتازانی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 101گ، 14 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 146]
آغاز: جمودالعین لاجمود الدمع؛ انجام: فیکون المراد بالمعانی فی قوله و حیث اثبت انها
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي [الفبائی ف: - 211]
آغاز: قوله سواء تعلق بالفضائل ام بالفواضل اه سواء مصدر نعت به کما فی قوله تعالی؛ انجام: ثم انه یتفاوت.
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ رنگین، 115گ (152-266)، اندازه: 22×3/50سم [ف: 4 - 1459]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 947]
آغاز: قال الشارح رحمه اﷲ الحمدﷲ و هوقد ذکر فکفانا مؤنته قوله الهمنا الالهام ایقاع الشیء؛ انجام: و الجزیل الظیعیم عصمنما اﷲ بجزیل لطفه و کرمه بعونه و توفیقه و اﷲ الم.
حاشیة خطبة المطول؛ بیکا، بیتا؛21ص (177-197) [ف: 7 - 87]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام [چند نسخه-ف: - 383]
آغاز: قوله و فیه نظر لانه اراد بالخبر الفعل ... الخ ان جعل النفی جزءا للمسند؛ انجام: کان هناك یراع واحد واحد التخصیص للرد
و الأخر للتسلیم.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 9ص (68-76)، 19 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32 - 222]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی، 20 سطر [ف: 9 - 88]
حواشی و توضیحات دیباچه مطول و حاشیه چند کتاب دیگر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1329ق؛ در آغاز که از کنار برگ 19پ شروع میشود آمده: لغات دیباچه مطول مؤلفش (در نسخه: معلفش) ملا سعد تفتازانی. بدیع الایادي از نعمتهاي متجدده.
دنباله این گونه حواشی تا کناره هاي اندك برگ 34 و نیمی از برگ 35پ و تمام برگ 36 را فرا گرفته است؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 3گ (21پ-23پ)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 22 - 326]
ḥāšīyat-ul muṭawwal
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
از: جمال. در این حاشیه که با عناوین «قوله، قوله» میباشد، بیشتر مطالب تفتازانی توضیح داده شده و کمتر در آنها رد و ایراد مینماید. نسبت این حاشیه به جمال از پایان نسخه گرفته شده است.
آغاز: الحمدﷲ ذي الانعام و الصلاة علی نبیه علیه الصلاة و السلام، قوله افتتح الی آخره اشار الی أن الابتداء وقع بالتسمیة و الحمد جمیعاً...
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1280ق، رحلی، 395 ص (در هامش)
آغاز: برابر؛ انجام: فان تفق الأنام و أنت منهم ** فان المسک بعض دم الغزال
خط: نسخ، بی کا، تا: پنجشنبه از ربیع الثانی 994ق؛ تملک: محمد بن زین العابدین، محمد صادق بن نصیرالدین تبریزي به تاریخ 1062 با مهر «عبده محمد صادق ...» (بیضی)؛ مهر: «عبده محمد تقی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 167گ، 23 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 21 - 337]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و یمکن ان یقال لازم فاید الخبر هذا و ان کان صحیحا لکنه یخالف ما ذکره المصنف کما صرح به الشارح.
موجودي تا «الباب الاول احوال الاسناد الخبري» است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبري، دي 1380؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف مشمع، 20گ، 29 سطر، اندازه: 3/ 12×23سم [ف: 25 - 78]
ḥāšīyat-ul muṭawwal wa ḥāšīyat-ul muxtaṣar
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)؛ مختصر المعانی = المختصر فی شرح تلخیص المفتاح = شرح تلخیص المفتاح = المختصر فی شرح التلخیص؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
شرح از تفتازانی و متن از خطیب دمشقی است و در آن از خلخالی یاد شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 7021
خط: نستعلیق، کا: احمد بن ابراهیم بن عبداﷲ، تا: 923ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 78گ (1پ-78پ)، 19 س 9×13 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 432]
ḥāšīyat-u ma‘ārij-il usūl
استرآبادي، محمد امین بن محمد شریف،-1033 قمري
estarābādī, mohammad amīn ebn-e mohammad šarīf ( -1624)
وابسته به: معارج الوصول الی علم الاصول = معارج الاصول = نهج الوصول الی علم الاصول؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602 -676)
آغاز: بسمه سبحانه، قوله: لفظ افعل حقیقة فی الوجوب الخ، قلت ان شئت تحقیق المقام فاستمع مانقلو علیک من الکلام ...
[الذریعه 6/ 204]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثانیها ان لفظ غیر کان موضعه بعد الان فکتب بعد کانت (ثم علقه الفاضل المحدث مولانا محمد امین الاسترابادي رحمه اﷲ علی رسال المحقق قدس سره فی اصول الفقه و قد نقلته من خطه رحمه اﷲ و انا فقیر عفو اﷲ ابن محمد تقی عزیز اﷲ و کان ذا فی ذي الحج 1071)
خط: نستعلیق، کا: عزیز اﷲ بن محمد تقی مجلسی، تا: ذیحجه 1071ق؛ از روي نوشته استرآبادي؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 11گ، 18 سطر، اندازه: 8×24سم [ف: 5 - 222]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج یشمی، 22گ (81پ-102پ)، 15و 17سطر، اندازه: 7/ 12×3/ 19سم[ف: 43 - 190]
حاشیة المعالم - حاشیة معالم الاصول
حاشیة المعالم- شرح معالم الاصول
حاشیة معالم الاصول- لوامع الانوار
حاشیة معالم الاصول- مجمع العرائس
حاشیة معالم الاصول- شرح معالم الاصول
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
سبط الشهید، محمد بن حسن، 980 - 1030 قمري
sebt-oš-šahīd, mohammad ebn-e hasan (1573 - 1621)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي تحقیقی و بیشتر توضیحی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب پدرش «معالم الاصول» که در آن به شرح مطالب مجمل پرداخته است. از اول فصل نهم از مقصد اول تا اواخر مبحث عام و خاص است.
آغاز: نحمدك یا من لایحیط بأصول نعمه و فروعها حد و نشکرك یا من لا یحوم حول افصاله الاحصاء و العد ... اما بعد فیقول فقیر عفو اﷲ محمد بن الحسن بن زین الدین العاملی عامله اﷲ بلطفه ... قوله قدس سره فی الفصل التاسع من المقصد الاول و لما کان ذلک النفع الخ اقول قد یشکل هذا بان البحث مقصود لبیان ...
انجام: و استفاد المعلومی من الآیة لایخلو بعض مقدماته من کلام و یؤیده حکم الشاهدین فینبغی التأمل فی هذا المقام فانه حري بالتأمل التام.
[الذریعه 6/ 209 و 210 رقم 1170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: شیخ علی فرزند شارح با مهر «الحسن الظن بربه العلی عبد محمد و آله علی» (بیضی)، محمد علی بن خلاق المعانی شیخ محمد واعظ نطنزي همدانی به سال 1324 با مهر بیضوي «بیان المحققین» (بیضی)؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده محمد علی»؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 66گ (207پ-272ر)، 26 سطر، اندازه: 20×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 590]
آغاز: النزاع فی الشرع و الکلام فی اول الاصل محتمل لان الغفله عن التراك؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ محمد بن احمد جیلانی، تا: 12 جمادي الثانی 1060ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روي نسخهاي که اغلاط بسیار و تحریف فراوان داشته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 18 سطر (9×14/5)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 4 - 2141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کم نقطه، کا: محمد شریف بن محمدرضا جیلی، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی به نشانی «منه رحمه»؛ جلد: تیماج سرخ، 95گ، اندازه: 14×23سم [ف: 30 - 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج عنابی، 69گ، 23 سطر (8×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 833]
خط: نستعلیق، کا: سید حسین اصفهانی، تا: 1201ق؛ تملک: میرزا علی عسکر بن میرزا محمد تقی بتاریخ 1214 در نجف با مهر «علی عسکر الحسنی الحسینی» (مربع)؛ مهر «سلام علی ابراهیم» (بیضی)، «عبده رضا بن محمد مهدي الحسنی الحسینی» (بیضی)، «عبده ابوتراب الحسنی الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 131گ، 17 سطر، اندازه: 10×5/15سم [ف: 14 - 323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مهر: «ابوالحسن بن محمد علی الحسینی 1209» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 77گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 3 - 1555]
آغاز: برابر؛ انجام: بل للاستشهاد علی ان اللفظ.
تا اواسط مبحث (مبین) است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: میرزا محمد علی رضوي، 1211؛ 120گ، 23 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 6 - 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1224ق؛ جلد: تیماج مشکی، 140گ، 16 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 5 - 330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1229ق؛ جلد: تیماج مشکی، 78گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1555]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1287ق؛ تملک: محمد مهدي بن میر سید علی حسینی؛ مهر: «عبده محمد مهدي الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 125گ، 23 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 7 - 129]
خط: نسخ، کا: محمد صدر هاشمی، تا: 1340ق؛ افتادگی: انجام [نشریه: 11 - 895]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
سلطان العلماء، حسین بن محمد، 1001 - 1064 قمري
soltān-ol-‘olamā’, hoseyn ebn-e mohammad (1593 -1654)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه مختصري بر کتاب «معالم الاصول» نگاشته پسر شهید ثانی که به صورت «قوله، اقول» تنظیم شده است. این حاشیه تقریباً به اندازه اصل کتاب است و بسیاري از مطالب آن در حواشی نسخ چاپی معالم الاصول چاپ گردیده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول العبد الغریق فی بحر العصیان المشرف بالانتساب الی ثانی سیدي شباب اهل الجنان الحسین ... انی قد کتبت حین مطالع کتاب معالم الدین من مصنفات الشیخ الفاضل ... بعض الحواشی علیه قاصدا توضیح مقاصده و تکثیر فوایده بقدر الوسع ... قال المصنف و لا شک ان العالم اشرف اقول ان هذه المقدم فی مرتب الدعوي بل عین المدعی
انجام: لایخفی ان احتمال التاویل مشترك اذا الفرض تساویها فی جمیع الامور سوي مخالف العام و موافقتها فاحتمال التقی فی احدهما مثل الاخر توجب الترجیح فیما ذکره ساقط ممنوع، تم
چاپ: ایران، تهران، 1274ق، همراه حاشیه ملاصالح بن احمد سروي مازندرانی [الذریع 6/ 206 و 6/ 163؛ کشف الحجب و الاستار ص 189 شماره 972؛ فهرست عربی مشار ص 296-297؛ مکتب امیرالمؤمنین 2 /406 و 2/ 408؛ دنا 4/ 424-432]
کا: صفی بن فضل جوازري، تا: جمعه 6 جمادي الاول 1055ق، جا: تهران [دلیل المخطوطات: 1 - 229]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1059ق، جا: نیشابور؛ 19 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 120]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1064ق؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 80گ، 16 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 15 - 224]
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن محمد تقی قزوینی مکنی به ابن التاجر، تا: 28 ذیحجه 1072ق؛ 4گ (214پ-217ر)، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی، تا: صفر 1073ق؛ محشی به حاشیه حاجی حسن؛ کاغذ: نخودي، 75گ، 18سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 16- 178]
آغاز و انجام:
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع بن علیرضا، تا: 18 رمضان 1076ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با روکش پارچه سورمه اي، 35گ، 25 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 16 - 400]
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد تونی، تا: شوال 1076ق؛ اندازه: 7/5×18سم [رشت و همدان: ف: - 1114]
خط: نسخ، کا: حسین بن منصور سبزواري، تا: 6 رجب 1081ق، جا: مشهد رضوي؛80گ،14سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 2 - 51]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد مؤمن درخچی قاینی، تا: 12 صفر1083ق؛ 118 گ، 14سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 2 - 518]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 56
همان نسخه بالا؛ تملک محمد ابراهیم پسر محمد حسین موسوي استرآبادي [نشریه: 11 - 894]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1087ق؛ مصحح؛ وقف نسخه توسط محمد رفیع همراه با مهر «محمد رفیع»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 94گ، 16 سطر (5×11)، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 12 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الثانی 1092ق؛ مصحح در 1102ق، محشی با نشان «منه ره»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 65گ، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1563]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ملک محمد بن عبداﷲ، تا: شنبه 4 ربیع الاول 1094ق، جا: قزوین؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 20 سطر (10×15) [ف:
2 - 787]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ حسن، تا: 20 محرم 1095ق؛ محشی با نشان «منه، 5» و جز آن، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 78گ (46-123)، 17 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 40 - 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: استرآبادي، تا: 1095ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد بن علی الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 42گ (98پ-139)، 19سطر (7/5×13)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 18 - 334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: گالینگور قرمز، 46گ، 23 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوانا، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: مرتضی قلیخان طباطبایی، 1340؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 52گ، 22 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 16 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن شاه حسین گیلانی، تا: قرن 11؛ واقف: مهدي دهقان، 1393؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 15 سطر، اندازه: 9/5×1/56سم [ف: 5 - 513]
بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 14/5×20سم [رشت و همدان: ف: - 1114]
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن میر محمد امین موسوي مشهدي، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 56گ، 20 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 11 - 2449]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 22 سطر (9/5×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 16 - 510]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 68گ، اندازه: 12×16/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «الراجی الی اﷲ الغنی محمد تقی»؛ 73گ، 17 سطر، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه-ف: - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: یجوز الفتوي بما یحتمل التأویل لا یخفی ان احتمال التأویل مشترك فاحتمال التبعی احد همادون الاخر الترجیح ما ذکره ...
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 80ص [ف: 7 - 103]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعتذر بعضهم لما کان لکل واحد من التضمن و الالتزام بمعنی مقابل لاخر و اطلق.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی ملا صالح و خلیفه سلطان؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، مختلف السطر چلیپایی و مورب، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 5 - 643]
آغاز: برابر؛ انجام: وهذا راجع الی ما یذکر من حج المذهب الثانی وان العمل بالناقل
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 49گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×22سم [ف مخ: 1 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 68گ، 19سطر (7×15)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 9 - 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 56گ، 18 سطر، اندازه: 1/ 10×16سم [ف: 16 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن محمد تقی، تا: 25 رجب 1121ق، جا: لنجان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 80گ، 16 سطر (7×13)، اندازه: 12/5×18سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، کا: محمد بن احمد نهاوندي، تا: 1122ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 70گ، 16-17سطر (7×12-12/5)، اندازه: 6/ 11×9/ 17سم [ف: 17 - 94]
آغاز: فی الحاشی لیندفع ما یتوهم من ظاهر کثیر من العبارات؛ انجام: ثبت بدلیلین العقل و السمع و هو اشد مخالف لانه فسخ للاقوي بالاضعف.
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالجبار تونی، تا: 1135ق؛ افتادگی:
آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 16 - 17 سطر، اندازه: 10/5×1/57سم [ف: 5 - 623]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1151ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن، 101گ، 15 سطر، اندازه: 10/8×17/2سم [ف: 1 - 181]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن مسعود حسینی علوي، تا: پنجشنبه 9 جمادي الثانی 1162ق، جا: مدرسه سلطانیه؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 34]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1167ق [ف: 55]
آغاز: برابر؛ انجام: خاتم تمت حاشیه السلطان علی ید کثیر العصیان ... فی مدرس الجامع فی بلد الامل
کاتب: غلامعلی بن شیخعلی نوایی، تا: 5 ذیحجه 1186ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 74گ، 18 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 750]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1186ق؛ 72گ، 17 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 1 - 96]
خط: نستعلیق، کا: مقیم امیري مازندرانی، تا: رمضان 1187ق؛ مصحح، نسخه را کاتب بسال 1188 در اصفهان مقابله نموده؛ تملک: سید عبدالحسین ناطقی لنگرودي در مشهد مقدس؛ جلد: تیماج مشکی، 88گ، 14 سطر، اندازه: 9/5×1/55سم [ف: 3 - 92]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع مازندرانی بن محمد شریف، تا: 29 ذیقعده 1189ق، جلد: تیماج قهوه اي، 78گ، 18 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 269]
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 8 محرم 1190ق، جلد: تیماج قهوه اي، 77گ (1پ-77پ)، اندازه: 10×17سم [ف: 24 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1195ق؛ تاریخ وقف: 1271؛ جلد: تیماج مشکی، 70گ، 16 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف مخ]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن آلبالویی، 116گ، 14 سطر، اندازه: 11×1/ 15سم [ف: 1 - 181]
آغاز: برابر؛ انجام: لوسایط و سلاقا کما لمن تقدم علیه بل امکان ملاقاته نعم لو لم یعلمه الامور المذکوره کان لما ذکر وجه فتأمل تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 120گ، 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 1564]
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن ملااحمد لباسانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 54گ (1پ-54ر)، 18سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 276]
انجام: فان التعارض عندهم قد یقع مع القیاس أیضاً ثم حصر تعارض الادل الظنی عندنا فی الاخبار اما بناء علی أن ...
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: قرن 13، جا: شروع به کتابت در کربلا و ختم آن در کاشان؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور مشکی، 72گ (1پ-72پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 95]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ مهر: کاتب «محمد علی بن عبد الجواد» (مربع)؛ جلد: گالینگور سبز، 120گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 16 - 265]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 85گ (1پ- 85ر)، 14سطر، اندازه: 10×5/15سم [ف: 66]
انجام: و لا شک أن لهذا الریب دخلاً و تأثیراً فی المرجوحی لکن یرد علیه أن هذا الکلام لا یجري ...
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 84گ، اندازه: 10/5×15سم [ف: 69]
آغاز: اشرف لایخفی ان هذه المقدمة ... قوله فالعالم اشرف المعقولات تلک المقدمات علی تقدیر تسلیمها انما هی یدل علی ان الموجود؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیحجه قرن 13؛ 47گ (1-47)، 20 سطر، اندازه: 1/56×22سم [اوراق عتیق: 1 - 106]
آغاز: بقید الاحکام وان أرید التصدیق بها لموصوفاتها و معروضاتها فالحکم باحد المعنیین الاولین لایخرجه و بالمعنی الثالث مع مافیه ما عرفت یخرج ما یخرجه قیدي الشرعیة؛ انجام: انه ان اراد انه یجب البحث عن انه کیف یدل علی المقصود بعد ثبوت اصل الدلالة ... وان لم یعلم کیفیته و لو تم ذلک لزم البحث عن المجاز.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 107گ، 20 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 3 - 1564]
آغاز: برابر؛ انجام: قال انه للتکرار الممکن عقلاً و شرعاً کما صرح به الابدي فی احکام یلزم التکرا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زیتونی،
12گ، 26 سطر، اندازه: 10×12سم [ف: 3 - 1564]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1362؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 162گ، 12 سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 16 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی نباتی، 36گ، 17 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 16 - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: فالتعویل فی المسئله علی ما ذکر از ابتدا تا مطلب نهم (مبحث اجتهاد و تقلید)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: میرزا اسداﷲ فاضلی؛ کاغذ: فرنگی شکري، 50گ، 19 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 16 - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: اي کما لا یمنع استمرار الاحکام
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی فستقی، 32گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 16 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد سعید، تا: قرن 13؛ مهر: «اللهم صلی علی محمد و آل محمد 1215» (بیضی)، «یا ابهی لک البهاء 1212»؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج تریاکی، 118ص (2-119)، 19 سطر، اندازه: 1/51×18سم [ف: 2 - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد شریف بن محمد صادق خاتون آبادي طبیب، تا: قرن 13؛ مهر: «الراجی فضل اﷲ بن شمس الدین» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (7×13)، اندازه: 12×17سم [ف: 177]
بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کبود و سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 47گ (1-47)، 20 سطر (7/5×16)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 5]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم لو لم یعلم الامور المذکوره کان لما ذکر وجه فتامل قوله اذا جوزنا کون ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 75گ، 16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 34]
دیباچه را ندارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ در پایان عینیه حمیري است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 47گ، 23سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 326]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 65گ، 17 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 16 - 643]
انجام: فیکون معذورا لکونه جاهلا بالحکم کما یشعر بلفظ الخطاء ... اذ لا یختص ما ذکره بالجاهل بالمسألة و الحک فتأمل قوله فیحصل الغرض فیه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 30گ، 25سطر، اندازه: 15×20سم [دارالحدیث: - 182]
آغاز: ساعیا فی تنقیحه و توجیهه بما یقتضیه احال و سالکا طریق الحق و الانصاف مائلا عن الجود و الاعتصاف فاردت جمعها و تنظیمها؛ انجام: قوله لان خبر الواحد مظنون و هما معلومان اه قد نقل سابقا فی بحث تخصیص الکتاب باخبار الاحاد فان ثبت انقطع.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 111گ، 15سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 183]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو النزاع فی تفسیر لفظ ... قوله و دلالته.
خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «عبده الاثم علی رضا بن ابوالقاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 67گ (88پ-154پ)، 15-17 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 2/ 27 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: رمضان 1203ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 150گ، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 178]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: کلبعلی بن عبدالکریم بن کلبعلی مشهور به ملاباشی طالقانی، تا: شوال 1204ق، جا: تهران؛ 116گ، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1 - 163]
خط: نسخ، بیکا، تا: شوال 1206ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1490]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: آقا بابا فرزند محمود علی، کالجی، تا: 16 شوال 1207ق؛ مصحح؛ مهر: «یا امام رضا علیه السلام» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 45گ (1-45)، 18 سطر، اندازه: 1/50×15سم [ف: 29 - 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1208ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 76ص (107-182)، 16سطر (6×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 9-235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: مهدي بن مقصود علی لاهجانی گیلانی، تا: جمعه سلخ صفر 1209ق، جا: کربلا؛ محشی؛ واقف: مکتب الامام امیرالمؤمنین (علیه السلام)، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 34گ، 20 - 25 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 16 - 179]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1209ق؛ محشی از حسین خلیفه سلطان، مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 50گ (72پ-121پ)، 16-20 سطر (10×14 و 8×15)، اندازه: 16×21سم [رایانه]
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی، تا: 1210ق، جا: کربلا؛ 34گ (162پ-195ر)، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تقی بن محمد باقر رشتی، تا: 1210ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج سیاه، 43گ، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 750]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1210ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 71بگ، 15 سطر (7×13) [ف: 15 - 18]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق بدخط، بیکا، تا: 1212ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج، 87ص، 16 سطر، اندازه: 9/5×16سم [ف: 1 - 569]
خط: نسخ، کا: علی نقی بن محمد مقیم جنابدي، تا: 1214ق [چند نسخه-ف: - 383]
آغاز: قال المصنف و لاشک ان العالم اشرف اقول ان هذه المقدم
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالکریم موسوي، تا: 23 شوال 1214ق؛ مصحح؛ تملک: احمد بن لطفعلی تبریزي؛ 40گ (1پ- 40پ)، 21 سطر، اندازه: 9/5×15سم [محدث ارموي مخ: 2 - 595]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت هذه التعلیقة علیکتاب المعالم من مصنفات قدوة الاماجد و الافاضل سلطان العلماء خلیفة سلطان الحسینی علی ید اقل الخلیفة فی ستة عشر من ربیع الاول من شهور سن 124 ظ: 1214
خط: نسخ متوسط، کا: الخلیفه (؟)، تا: 16 ربیع الاول 1214ق؛ کاغذ: ضخیم کم آهار، جلد: میشن، 91گ (1پ-91پ)، 15 سطر (10×14)، اندازه: 17×22سم [ف: 83]
خط: نستعلیق و شکسته، کا: نجم الدین بن عبداللطیف نوري، تا: 1214ق؛ کاغذ: فرنگی سفید آهاردار، جلد: تیماج سرخ، 74ص (2-75)، 18-20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 17 - 286]
آغاز و انجام: برابر
کاتب: یوسف بن سید محمد حسینی خراسانی، تا: 1216ق؛ محشی از مؤلف با نشان «منه» و از ملا میرزا و کاتب نسخه سید یوسف بن محمد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 74ص (86-159)، 15سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 23 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریري، کا: محمد مهدي، تا: 1216ق، جا: مشهد رضوي مدرسه صالحیه؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغري مشکی، 42گ (187-228)، 20 سطر (6×1/50)، اندازه: 10×15سم [ف: 29 - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن عبدالعلی نوري، تا: پنجشنبه 8 ذیقعده 1218ق؛ محشی؛ مهر: کاتب «عبده الراجی عبدالرحمن» (بیضی)؛ 67گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [محدث ارموي مخ: 2 - 594]
بیکا، تا: 1218ق؛ قطع: رقعی [ف: 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 19 ربیع الثانی 1219ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: نخودي و فستقی، جلد: تیماج مشکی، 127گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 5 - 180]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سلخ رمضان1220ق [دو برگ آخر که جدیدتر است]؛ 69گ (212-280)، 18 سطر، اندازه: 17×19سم [ف: 3 - 1563]
خط: نستعلیق، کا: مهدي، تا: شنبه غره محرم 1221ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 69گ (71پ-139پ)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 19-12]
خط: نستعلیق، کا: محمد ولی، تا: دوشنبه 3 محرم 1221ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 11 سطر (11×16/5) [ف: 766]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن فتح اﷲ موسوي مشهدي ابردهی، تا: پایان ذیحجه 1222ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 934]
خط: نسخ، کا: داود بن سید جعفر حسینی ازغندي، تا: جمادي الاول 1222ق، جا: مشهد رضوي مدرسه فاضلی؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 81گ، 18 سطر، اندازه: 13/2×31 سم [ف: 1-181]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن حاج علی خونساري، تا: 1223-1225ق؛ 32گ، 24 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: علی بن رضی الدین بن عبدالغنی بن حسن بن عبدالغنی ماضی حسینی، تا: 23 ذیحجه 1223ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 50گ، 19 سطر، اندازه: 1/50×16سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی 1223ق؛ مهر: «اللهم صل علی محمد و آل محمد 1229»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 92ص، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1223ق؛ کاغذ: فرنگی سفید رنگ، جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (1پ-9ر)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 23 - 808]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل حسینی، تا: شنبه 29 رمضان 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 75گ، 18 سطر (6/5×10)، اندازه: 9×14سم [ف: 8 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1224ق، جا: کربلا؛ مصحح، داراي علامات بلاغ؛ جلد: تیماج سرخ، 31گ (1پ-31ر)، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1225ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 60گ (10پ-69ر)، 16 سطر (5/7×14)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 4 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1225ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: روغنی [رایانه]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد الفیکوي، تا: سهشنبه 4 جمادي الاول 1226ق؛ 113ص، 16 سطر (8×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 239]
آغاز: فیما سبق ان کما لها بتربت ذالک العمل علیها و نقصها بعدم تربتها علیها سواء؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1226ق، جا: اصفهان؛ محشی، در پایان این نسخه رساله دیگري است به خط کاتب که حدس زده میشود حاشیه دیگري بر معالم باشد و آخر آن کسر است، آغاز آن «بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد وآله اجمعین و اﷲ المستعان و علیه التکلان قوله»، وسط آخر این نسخه: «علی مثل هذا الترجیح ان ذالک انما یصح لو لم یعارضه غلبته المجاز فان الظن الحاصل»؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهی؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید تیره، جلد: مقواي ساغري مشکی، 92ص،20 سطر (5/8×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 45]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد قاسم بن علی مردان، تا: شنبه 29 محرم 1226ق، جا: قزوین مدرسه مولا وردي خان؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج حنایی، 41گ (105پ-145)، 17 سطر (10×15)، اندازه: 17×22سم [ف: 15 - 4113]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد روبینی از محال اسفراین، تا: غره ربیع الثانی 1226ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 80گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 1 - 80]
آغاز: لانتشارها و عدم ترتیبها فانها ربما کانت مفیدة للناظرین و مفیدة للطالبین واﷲ هو الموفق والمعین قال المصنف: ولاشک ان العالم اشرف.؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی، تا: اواخر رجب 1227ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 112گ، 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 1564]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: آقا سیدنصراﷲ استرآبادي، تا: 1227ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، 78ص، 17 سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 1 - 569]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن عباس خراسانی، تا: جمعه 10 رجب
1227ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 54گ (1پ-54پ)، 17 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×13/5سم [ف: 397]
آغاز: بسمله؛ الفقه فی الاصطلاح، انما تصدق لتعریف الفقه دون اصول الفقه کما فی المختصر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: جمعه 26 ربیع الثانی 1227ق؛ 43گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1565]
آغاز: بسمله الفقه فی الاصطلاح، انما تصدق لتعریف الفقه دون اصول الفقه کما فی المختصر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: جمعه 26 ربیع الثانی 1227ق؛ 43گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1228ق؛ جلد: تیماج سرخ، 152گ، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبداﷲ، تا: 1228ق؛ 106گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد شریف، تا: 1229ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 2/33 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غفار بن مشهدي عظیم خوئی، تا: 5 رمضان 1230ق؛ جلد: گالینگور عطف تیماج، 62گ (1پ-62ر)، 20 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 26 - 267]
آغاز: سواء کان الزمان واحدا او متعددا و سواء کان ... قوله او بواسطه اه لایخفی ان مراده هاهنا احتمالا ثالثا و هو کون الالفاظ باقی فی المعانی اللغویة؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 27 جمادي الاول 1230ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي،61گ،16سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3-1564]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر زهانی قاینی، تا: 1230ق، جا: مشهد رضوي مدرسه میرزا جعفر؛ کاغذ فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 16-28 سطر (5/5×15)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 729]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 12/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 604]
آغاز: فان له الموعظة ... السلم لاترتابوا ... فی اعتقاد انکم و لاترابوا ... فان هذا یودي الی الشک
از «قال المصنف لما ثبت ان کمال العلم انما هو بالعمل اه اقول لایخفی ...» تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 20 محرم 1231ق؛ افتادگی: آغاز؛ 57گ، 21-19 سطر، اندازه: 11×24سم [ف: 3-1564]
خط: نسخ،کا: علی اصغر،تا: 1231ق،جا: کربلا؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 82گ، 16 سطر، اندازه: 3/ 10×15سم [ف: 1-181]
آغاز: برابر؛ انجام: لو جعلنا المقرر متقدما لکان المنسوخ حکما یثبت بدلیل العقل والسمع وهو اشد مخالف لانه نسخ للاقوي بالاضعف. تمت
خط: شکسته، نستعلیق، کا: میرزا جان بن محمد باقر، تا: 1232ق، جا: کاشان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 63گ، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1563]
آغاز: ... و هذا یقتضی ان العلم اشرف من الجهل و لایقتضی کونه اشرف من العقل و ... و الوجود مما ذکر سابقا و هو ظاهر فان مراده ان العالم من حیث العلم اشرف من جمیع؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن علی آرانی، تا: ذیحجه 1232ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ جلد: تیماج سیاه، 36گ، 21 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیم، تا: 1232ق؛ جلد: تیماج سیاه، 78گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف مخ: 2 - 750]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد مهدي جرفادقانی، تا: 15 ربیع الاول 1232ق؛ جلد: تیماج مشکی، 57گ (2پ-58پ)، 21سطر، اندازه: 12×13/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین بن سید مهدي اقلیدي، تا: جمعه 1 صفر 1232ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 103گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 29]
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن غلامعلی نجف آبادي سپاهانی، تا: دوشنبه 24 صفر 1232ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 45گ (70پ-114پ)، 27سطر (9×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 246]
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 18 شعبان 1232ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1489]
آغاز: کونه اشرق من العقل و الحس و النمو و الوجود مما ذکره سابقاً و هو ظاهر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید خویی چوریسی کتابفروش (فرزند سید محمد موسوي)، تا: ربیع الاول 1232ق، جا: اصفهان مدرسه مبارکیه؛ افتادگی: آغاز؛ حاشیه سلطان را کاتب در همدان، جمادي الاول 1231ق نگاشته؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده نصر اﷲ» (چهارگوش)، «عبده محمد هادي» (بادامی شکل)، «محمد حسن» (بیضی)؛ کاغذ: جلد: مقوا عطف مشمع سرخ، 18 سطر (9×14)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 280]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء-نجف اشرف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1233ق؛ محشی به نقل از مؤلف و جز او؛ 207ص [عکسی ف: 5 - 324]
خط: نسخ خوش، کا: علی محمد بروجردي، تا: 1233ق؛ اندازه: 10×19سم [رشت و همدان: ف: - 1114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نجل شیخ محمدعلی اعسم، تا: ربیع الثانی 1233ق؛ جلد: تیماج مشکی، 38گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1562]
خط: نسخ، کا: حسن بن مهدي حسینی، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 81گ (1پ-81ر)، 16 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 5-359]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: سید ابوطالب ابن سید مطهر حسینی، تا: جمعه 24 صفر 1233ق؛ واقف: سید حسین مدرس طباطبایی، دي 1343؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 32گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 16 - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن حسن بن علی اکبر استرآبادي، تا: جمعه 19 جمادي الاول 1233ق، جا: مشهد رضوي مدرسه نواب؛ مهر: سعید انصاري (1269)، موتمن الملک؛ واقف: ملا علی اصغر، 1284ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 52گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 16 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 16 جمادي الاول 1234ق؛ مصحح؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 13 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن ... یم همدانی، تا: 1234ق؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 57گ، 20 سطر، اندازه: 20×سم [ف: 6 - 34]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن محمد باقر جهرمی، تا: دوشنبه 26 جمادي الاول 1234ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 87گ، اندازه: 9×1/54سم [ف: 15 - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بیکا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج مشکی، 52گ (63پ-114ر)، 16سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 573]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا نجفی جزایري، تا: با تاریخ 1234ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 17 سطر (8×18)، اندازه: 15×26سم [ف: 145]
خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ نوري یاسلی، تا: 1235ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن تریاکی، 18 سطر [ف: 5 - 311]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن غنی کرمانی طبیب، تا: یکشنبه ربیع الثانی 1235ق، جا: فسا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 62گ (1ر-62پ)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 1 - 268]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: حسین خویی ساکن قریه ضیاء الدین، تا: 10 ذیحجه 1236ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 46گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1563]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه 9 جمادي الثانی 1236ق؛ تملک: کربلایی ابراهیم مشهور به جولانه به تاریخ 27 جمادي الاول 1322؛ جلد: تیماج قهوه اي، 137گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 192]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابو الهادي بن محمد سامع یزدي، تا: 1237ق؛ اهدایی: شیشه بري؛ کاغذ: اصفهانی، 43گ (75-117)،30 سطر (8×15) [ف: 4 - 1263]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن علیمحمد، تا: 1238ق [ف: 3 - 105]
خط: نسخ، کا: محمد تقی ابن، تا: 1237 و 1238ق؛ کاغذ: فرنگی، 45گ (201پ-245پ)، 30 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 11 - 414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن اسماعیل، تا: شوال 1239ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 15 سطر، اندازه: 8/5×15سم [ف: 16 - 181]
بیکا، تا: با تاریخ 1239ق؛ افتادگی: انجام [ف: 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن اسماعیل، تا: شنبه 24 ربیع الثانی 1240ق؛ واقف: محمد تقی بن محمد صالح؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 85 گ، 14سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 5 - 475]
خط: نستعلیق، کا: سید عبدالوهاب، تا: 22 رجب 1240ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 92گ (25پ-116ر)، 14سطر [ف: 16 - 280]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1240ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 15 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 143]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1240ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 80گ (165پ-244پ)، 21 سطر، اندازه: 10×20/5سم [ف: 140[
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمحسن بن شیخ حسین، تا: 7 صفر 1240ق؛ مصحح؛ مهر: عبدالمحسن در 1238ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 42گ، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1563]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1241ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 75گ، 16 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 7 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الحواشی الحسینیة علی سمیه الف الف تحیة و علی صاحبها الاف عطیة و غفران وظرحمة من اﷲ الکریم اللهم اغفرلنا و لوالدینا ولمن وجب حقه علینا ولمن وصینا بالدعاء من المسلمین و المؤمنین و ... علی جدتهم فاطم الزهراء (سلام الله علیها)
خط: نسخ، کا: سید مراد بن اسداﷲ بن محمد تبریزي، تا: صفر 1241ق،جا: تبریز؛80گ، 17سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2- 750]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 65گ، 19 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 109]
خط: نسخ، کا: محمد بن کربلایی حسینی حسینی خویی مشهور به مجتهد خویی، تا: 1242ق، ساکن محله قدیم که در سال 1250 ق آن را وقف کرده، ایضا مهر وقف حسن صدرزاده خویی 1347 ش؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×21سم [ف: 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن، تا: 1242ق، جا: نجف اشرف؛ مجدول محرر مرصع؛ جلد: تیماج مشکی، 48گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1563]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق؛ مصحح؛ مهر: «الراجی الی اﷲ جعفرقلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 95گ، 18 سطر [ف: 1-103]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق، 50گ، 18 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 1 - 96]
خط: نستعلیق، کا: محمداردبیلی، تا: 1243ق، 80گ، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 1 - 96]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد تقی اصفهانی، تا: 1243ق؛ 50گ، اندازه: 5/9×5/19سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
خط: نسخ، کا: محمد حاتم شیرازي، تا: 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «فصول ملا میرزا»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 13 سطر (6×10) [ف: 538]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد مهدي بن میرزا حاجی محمد بن میرزا ابراهیم رشتی، تا: جمادي الثانی 1244ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 89گ، 17سطر (5×14)، اندازه: 10/5×19/5سم [ف: 8 - 189]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملا علی خویینی، تا: 1244ق؛ 32گ، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 96]
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 1 رجب 1245ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 32گ (31ر-62پ)، اندازه: 5/14×20سم [ف: 64]
خط: نستعلیق، کا: ملامصطفی، تا: 1245ق، جا: مدرسه شفیعیة؛
کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهویی، 65گ، 18سطر (5/5×13/5)، اندازه: 10×20سم [ف: 4 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن ابوالفضل حسینی توسیرکانی، تا: 1245ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 100گ، 15 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 1 - 181]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی بن حسینعلی مشهور به شیخ، تا: یکشنبه 14 رجب 1245ق، جا: قزوین؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 67گ (169پ-235پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 25 - 10]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین ابن حبیب اﷲ حسنی حسینی انجوي، تا: یکشنبه 2 جمادي الثانی 1245ق؛ کاغذ: فرنگی شکري براق، جلد: مقوا با کاغذ ساغري، 93گ، 15 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 333]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1245ق؛ قطع: ربعی]رشت و همدان: ف: 1543]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن کربلایی حسن، تا: 1246ق، جا: شیراز؛ جلد: مقواي سبز، 72گ، 17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3-1562]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1246ق؛ حاشیه آقا محمد باقر بر قواعد علامه در یک صفحه؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبدالحسین» (چهارگوشه)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر (5/4×12)، اندازه: 5/9×18سم [ف: 3 - 1414]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: رمضان 1248ق؛ جلد: تیماج سرخ، 88گ، 17 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 2 - 751]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد حسین همدانی، تا: دوشنبه 16 ربیع الاول 1248ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ مصحح؛ تملک کتاب و هبه شرعی مولانا آقا عبدالصمد به سید محمد جواد بن محمد سعید حسینی در سال 1256ق با مهر «عبده محمد جواد بن محمد سعید الحسینی الرضوي 1256» (مستطیل)؛ تملک: میرزا صادق روضه خوان همدانی نزل جولان 1344 با مهر «صادق بن محمد حسن» (بیضی)؛ مهر: «عبده محمد حسین بن محمد جواد الرضوي» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 198ص، 15 سطر، اندازه: 9/8×15سم [ف: 45 - 27]
آغاز: برابر؛ انجام: و من لم یجوز ذلک فی المنقول فرق باعبتار ملاحظ المناسب فی المنقول و اعبتار عدمها فی المشترك
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 22 محرم 1249ق، جا: تبریز؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي و حنایی، جلد: تیماج مشکی،9ص(429-437)، اندازه: 3/ 14×1/ 20سم [ف: 1/29 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا پسر محمد حسینی، تا: شنبه ربیع الثانی 1252ق؛ مصحح، محشی با نشان هاي «مط» و «ا ح م د عفی عنه» و «سلط»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 116گ، 12 سطر (5×9)، اندازه: 10×5/14سم [ف: 11 - 314]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی نقی بفروئی یزدي، تا: چهارشنبه 11 رمضان 1252ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 106گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 157]
آغاز و انجام: برابر
کا: علیرضا بن محمد ابراهیم ندوشنی یزدي، تا: 1253ق؛ مهر: «هو المالک من عواري الزمان لدي الجانی هادي الحسینی افجهاي» (مربع تاجدار)؛ جلد: تیماج سرخ، 80گ، 16 سطر، اندازه: 10×21سم [ف مخ: 2 - 750]
آغاز: لانتشارها و عدم ترتیبها ربما کانت مفید للناظرین و معین للطالبین
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1253ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی، دو بیت عربی در تقریظ کتاب از محمد بن جواد بن علی حسینی میبدي بهخط وي؛ تملک: محمد بن محمد جواد حسینی (میبدي) با مهر «عبده محمد بن جواد الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 73گ، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 61]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح حسینی قاضی عسکري، تا: جمعه 9 محرم 1253ق، جا: همدان؛ 77گ، 18 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن علی اکبر، تا: محرم 1254ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 59گ (1پ-59پ)، 19 سطر، اندازه: 14×7/20سم [ف: 9 - 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بیکا، تا: سهشنبه 22 ذیقعده 1254ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا، رویه تیماج مشکی، 64گ (126پ-189پ)، 15-16 سطر (1 /9×7/ 14 و 8/5×14)، اندازه: 13×7/ 19سم [ف: 17 - 283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صادق بن حسنعلی اصفهانی، تا: سهشنبه 22 ذیقعده 1255ق، جا: اصفهان؛ جلد: چرم قرمز، 42گ (1پ-42پ)، 26 سطر، اندازه: 1/54×26/5سم [مؤید: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1256ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 48گ، 19 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 64]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن نعمت اﷲ حسینی، تا: 1256ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 14/5×21سم[ف: 16 - 416]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج مشکی، 111گ (1پ-111پ)، 14 سطر، اندازه: 9/5×15سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 175]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 19 رمضان 1257ق؛ در حاشیه کتاب «التصریح بمضمون التوضیح»؛ کاغذ: فستقی نخودي، 35گ (149-183) [ف: 1 - 27]
خط: نستعلیق، کا: شفیع ابن محمد باقر آشتیانی، تا: محرم 1257ق؛ کاغذ: شیري، جلد: تیماج مشکی، 109گ (130پ-238پ)، اندازه: 10×18سم [ف: 2 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلطان حسین میرزا، تا: 1257ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 272ص، 11 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 17 - 272]
بیکا، تا: 1258ق [د.ث. مجلس[
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 51گ، 21 سطر (7×12/5)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 15 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد علی قاینی فنودي، تا: محرم 1258ق، جا: مشهد رضوي؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا روکش پارچه مشکی، 100گ، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 182]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن ملا ابوالحسن زواري مراغی، تا: 22 ذیحجه 1259ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 61گ، 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16-451]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: رضی حسینی فرزند سیدطاهر فرزند سید صالح فرزند سید طاهر، مازندرانی، تا: 2 شوال 1261ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 35گ (86-120)، 25 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 30 - 103]
خط: نسخ، کا: حسین بن کربلائی اماموردي، تا: پنج شنبه 18 محرم 1261ق؛ کاغذ: قورخانهاي و فرنگی، جلد: میشن تریاکی، اندازه: 12×3 /22سم [ف: 6 - 77]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 17 ذیحجه 1263ق، جا: تهران؛ 70گ (73-142)، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1563]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن شیخ زین الدین گیلانی رانکوهی سیکارودي، تا: پنج شنبه 6 جمادي الاول 1263ق [نشریه: 11- 926]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد باقر، تا: 1264ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 76گ، 15سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 24 - 265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1265ق؛ ضمیمه نسخه ش 15619؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد تبریزي، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 83گ (1پ-83ر)، اندازه: 11×16سم [ف: 4 - 453]
خط: نسخ،کا: محمد باقر بن محمد حسین بن علیمراد، تا: 1266ق؛ مصحح؛ 88گ، اندازه: 10/5×1/55سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 4 ربیع الاول 1267ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 93ص، 16 سطر (8×15/5)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 2 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ،بیکا، تا: یکشنبه 14 ذیقعده 1268ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، عطف میشن زرشکی، 56گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه نسخ للاقوي بالاضعف
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد حسین بن هادي بن ابوالقاسم، تا: شنبه 17 جمادي الاول 1269ق؛ افتادگی: انجام (چهار سطر)؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج مشکی، 72گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 16 - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: ثبت بدلیلین العقل و السمع و هو اشد مخالفة لانه نسخ للاقوي بالاضعف.
خط: نسخ، کا: طیب بن ابراهیم فارسیانی، تا: چهارشنبه 10 ربیع الاول 1269ق، جا: مدرسه صالحیه؛ 76گ (1پ-76ر)، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 143]
خط: نسخ، کا: احمد بن حاجی ملاآقا محمد دهابادي یزدي عراقی، تا: چهارشنبه 9 رمضان 1272ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 68گ، 17 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1 - 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد حسین، تا: رمضان1272ق؛ کاغذ: فرنگی، 46گ (107ر-152پ)، 20 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 9 - 357]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی بن عبدالکریم طباطبائی، تا: دهه دوم جمادي الاول 1273ق، جا: اصفهان؛ با بلاغ تصحیح؛ در گ100ر تاریخ شعبان 1245 دارد؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: مقوایی، رویه کاغذ، 47گ (64-110)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 11 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباسعلی، تا: شبه 6 محرم 1273ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذ سرخ، 48گ (76پ-123)، 21سطر (3 /7×16/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 17 - 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر علوي حسینی فاطمی موسوي زنجانی، تا: 5 شوال 1274ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 80گ (77-156)، 13 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 31 - 492]
کا: به امر شیخ باقر بن شیخ سلیمان عاملی، تا: 1274ق [مخطوطات دزفول: - 14]
خط: نسخ، کا: حسین بن علیرضا یزدي، تا: اواخر شعبان 1280ق؛ مصحح؛ مهر: «یا علی ادرکنی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 58گ، 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 26 - 321]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد حسن جیلانی، تا: پنجشنبه از جمادي الثانی 1284ق؛ مهر: «ابوتراب بن حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 81گ، 16سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 1- 221]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 895]
آغاز: بعض اصحابنا تعدیل من القائل لذلک؛ انجام: برابر
این چند برگ شامل قسمت آخر حاشیه سلطان العلماء بر کتاب معالم الاصول است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 1285ق؛ کاغذ: آبی و نخودي، جلد: تیماج سرخ، 6گ، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 181]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه نسخ للاقوي بالاضعف. تم الکتاب ...
خط: نستعلیق شکسته، کا: حسینی، فیض اﷲ، تا: 1287ق؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1292ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 84گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن ملا مفید، تا: 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 57گ (64ر-120ر)، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 35 - 707]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد رحیم ساوجی، تا: شعبان 1296ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 74گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 750]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابوجعفر بن سلیمان، تا: 1299ق؛
مصحح، محشی؛ وقفنامهاي که حسن بن علی نواب نوري به تاریخ 1318 نوشته؛ مهر: «سلام علی ابراهیم» (مربع)، «المتوکل علی اﷲ جعفر بن عبداﷲ» (مربع)؛ جلد: قهوه اي، 101گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 236]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد فولادي، تا: 21 ربیع الاول 1307ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 93گ (58پ-150ر)، 14 سطر (8×14)، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن ملا محمد مجتهد مشهدي، تا: 16 محرم 1330ق؛ واقف: خلیل اﷲ امام جمعه قدسی نیا، خرداد 1374؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 68گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16 - 183]
آغاز: برابر؛ انجام: و العمل بالعام تقضی القاء الخاص هذا انما یتم لو امکن حمل الخاص علی المجاز ... و لایبعد ان یقال ان مجاز تخصیص العام اکثر شیوعا من سائر المجازات فتأمل.
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 86گ، 25 سطر، اندازه: 17×33سم [ف: 3 - 1563]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 45گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1562]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز (صدر برگ اول)؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 41گ، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سیاه، 75گ، 13 سطر، اندازه: 7 ×15سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 63گ، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1563]
انجام: واقتفی فی ذلک اثر شارح الشرح ولی فیه نظر اذ علی هذا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ روي برگ اول نام شیخ علی تربتی دیده میشود؛ جلد: تیماج قهوه اي، 96گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 2 - 254]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 122گ (29پ- 150ر)، اندازه: 14×17سم [ف: 8 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی تونی، بیتا، جا: مشهد، مدرسه صالحیه؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 32گ، 20 سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: ملکزاده کوثر، 45گ، 22 سطر، اندازه: 20×سم [ف: 6 - 34]
انجام: فقوله فی الکل اي کل المجازات، و قوله خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی از حاج محمد نائینی به خط وي؛ جلد: تیماج قهوه اي،1ص (99پ)، 15 سطر، اندازه: 11×1/55سم [ف: 18 - 256]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 108گ (157پ-264پ)، اندازه: 10×14سم [ف: 14 - 314]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 124]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1320]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 47گ، 24 سطر (8×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 12 - 348]
آغاز: برابر
انجام: قوله قوله تعالی فلیحذر الذین یخالفون عن امره ... بشرط المخالف لا فی زمان المخالفة کما فی تکلیف الکافر الاسلام.
بخش کوتاهی از حاشیه را در بر داشته و در آن تا اوایل مطلب دوم کتاب معالم و تا عبارت «فی الاوامر و النواهی و فیه بحثان الاول فی الاوامر اصل، صیغه افعل و ما فی معناها حقیقة فی الوجب» در نسخه مورد شرح و حاشیه قرار گرفته؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (124پ-132پ)، 16 سطر (5×12)، اندازه: 10×20سم [ف: 12 - 212]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اهدایی: حسین حجاري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ سبز، 103گ، 15سطر (6×11)، اندازه: 10×14سم [ف: 5 - 1669]
خط: نسخ نازیبا، بیکا، بیتا؛ اهدایی: محمد حسین قریشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 128گ، 18 سطر (10×15)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 4 - 1488]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادي ابن افضل، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 40گ (1-40)، 23سطر (8×15)، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 900]
کا: ابوالحسن بن ملا قاسم، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 36ص (96-131)، ابعاد متن: 9/5×15/5، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 5 - 1842]
نسخه کامل؛ بیکا، بیتا؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 70گ (127-196)، اندازه: 10×15سم [ف: 4 - 1297]
آغاز: برابر
از اول تا «قوله او کانت صفات الاکثر الظاهر الواو بدل او فتامل ...»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 83گ، 16 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 3 - 1564]
انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 148]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف میشن، 67گ، 16 سطر (5/7×5/13)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 93]
آغاز: المذکور بدون العلم و هذا انما یقتضی ان العلم اشرف من الجهل و لایقتضی کونه اشرف من العقل و الحسن و النمو و الجود مما ذکر سابقا و هو ظاهر فان کان مراده ان العالم من حیث العلم اشرف من جمیع الموجودات المعقولات کما هو الظاهر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 52گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 751]
بیکا، بیتا؛ 119گ (2پ-120ر)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 99]
آغاز: برابر؛ انجام: ولعله اجمل اعتماداً و ﷲ الحمد و المنة و الشکر.
خط: نستعلیق شکسته، کا: حسین بن صادق، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، 19سطر (7×13)، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 820]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین بن سید محسن حسینی معروف به سید بابا حسینی، بیتا؛ جلد: مقوا، 77گ، 15 سطر [ف: 1 - 346]
خط: نسخ، کا: محمد علی، بیتا؛ محشی از مؤلف و محمد علی نوري؛ جلد: تیماج قهوه اي، 99گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 359]
انجام: نصفه رجال الصحیح اذلوا تصف احدهم بصفة رجال الموثق او الضعیف یسمی الحدیث باسمه لان التسمیه هنا تابعة لادون المراتب ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با کاغذ ساغري، 50گ، 21 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2 - 330]
انجام: هذا ما داینا من حواشی المحشی سلمه اﷲ فی النسخ المقروة علیه تم الکتاب بحمد اﷲ و توفیقه و صلی اﷲ علی محمد و آله.
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 57ص، 18 سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 - 13]
آغاز: قوله - الفقه فی اللغه الفهم آه انما ابتداء بتعریف الفقه
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 132گ، 17 سطر (10×13/5)، اندازه: 5/15×21سم [ف: 1 - 129]
خط: نسخ، کا: محبعلی بن مراد علی لاهیجانی، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 51گ (267پ-317)، 22سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: احمد بن حسین بن محمد شفیع، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 59گ، 20سطر (6/5×15)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 18 - 254]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 51]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 104]
آغاز: برابر؛ انجام: فان کان کلها فلایجوز البناء علی الضائق و الاجاز و هذا غیر بعید فان کان میتاً فالرجوع الی فتواه دور هذا.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ:
نخودي، جلد: مقوا با کاغذ سبز،70گ، اندازه: 10×15سم [ف: 2- 38]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 31گ (22پ- 52پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 358]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جا: اصفهان؛ 71گ، 14سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 360]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی با روکش کاغذي ابري، 67گ، 17سطر (5×11/5)، اندازه: 1/10×1/85سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج سیاه، 125گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 73]
آغاز: نحمدك اللهم یا من خلقنا و لم نک شیئاً؛ انجام: فصل الخطاب و علی آله الذي الیهم الحساب و الایاب صلوات اﷲ علیهم اجمعین.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ 125گ، اندازه: 11×19سم [نشریه: 13 - 395]
کا: ملاابوطالب اسکی، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 589]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، 17 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 222]
آغاز: ... شک فی ذلک فالاولی الاکتفاء بهذه الدعوي.. الکتاب الکریم لو لایجاز ان ذکر؛ انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 62گ (1ر-62 ر)، 20-23سطر [ف: 53]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر، بیتا؛ 96گ (3پ-98ر)، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 69]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 45گ (60-104پ)، 23 سطر، اندازه: 13×21سم [مؤید: 1 - 242]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ رب العالمین؛ انجام: علی ترك الواجب و فعل الحرام بخلاف ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ شرح قصیده صفی الدین اردبیلی و فواید متفرقه در کیمیا و تدبیر حجر مکرم ضمیمهاند؛ کاغذ: الوان، جلد: میشن [الفبائی ف: - 211]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
رفیعا، محمد بن حیدر، 997 - 1080 ؟ قمري
rafī‘ā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16870
نسخه نادر؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
مازندرانی، محمد صالح بن احمد، - 1081 ؟ قمري
māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e ahmad ( - 1671)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959 -1011)
حاشیه استدلالی متوسطی است با عناوین «قوله، قوله» با رد و ایراد در گفتههاي مؤلف و بعضی از علماي مشهور اصول فقه. این حاشیه بنا به گفته وحید بهبهانی در آغاز جوانی مؤلف نگاشته شده است. این حاشیه بیشتر جنبه توضیحی دارد و به گفتههاي علماي اصول نیز گاهی اشاره میشود.
آغاز: نحمدك اللهم یا من خلقنا و لم نک شیئاً مذکوراً و نشکرك یا من رزقنا بمشاهد جلاله نضر و سروراً... اما بعد فیقول المفتقر ... ان بعض اخلائی حین راي ماعلقته علی معالم الدین انجام: بل لابدفیها من مراعات حسن الترکیب فی النظم أیضاً و نظم هذا القصص منه سبحانه و تعالی لامنهم؛ تم الکتاب بعون الملک الوهاب.
چاپ: ایران، 1274، با حاشیه خلیفه سلطان؛ طهران، سنگی، 1278ق، وزیري، 88+ ...؛ تهران، 1282ق، طهران، سنگی، 1278، وزیري
[الذریعه 6/ 207؛ مشار 296؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 407؛ کشف الحجب 188]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ابراهیم، تا: جمعه 22 شوال 1033ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 186گ، 19 سطر، اندازه: 9/8×17/5سم [ف: 1 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی فرزند مشهدي ابراهیم، تا: 22 شوال 1033ق؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 85گ (1- 85)، 26 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 30 - 102]
خط: نستعلیق، کا: برجعلی بن خواجه علی مازندرانی، تا: چهارشنبه دهه اول جمادي الاول 1057ق؛ 149گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 65]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا مازندرانی، تا: 11 ذیحجه 1083ق؛ حواشی ملاصالح مازندرانی به خط خودش بر معالم الاصول در حاشیه نسخه معالم الاصول به شماره 8500-170/57 (برگ 75- 210) همین کتابخانه موجود است؛ 161گ، 18 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه محرم 1088ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 127گ، 23 سطر (8×5/13)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 1 - 61]
خط: نسخ، بیکا، تا: 4 محرم 1089ق، با نسخه خط مؤلف که در سال 1054 نوشته شده مقابله شده؛ واقف: میرعزالدین بن مسعود موسوي؛ 212گ، اندازه: 5/12×5/19سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 14 صفر 1092ق؛ 141گ، 25سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 2 - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1094ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکري، 165گ، 20سطر (7×16)، اندازه: 13×20سم [رایانه]
آغاز: اي المطهر و وجه ترك العطف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: صفر 1095ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: اسداﷲ فاضلی، تیرماه 1366؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن عنابی، 171گ، 19 سطر، اندازه: 3/ 14×3/ 20سم [ف: 16 - 197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 17 رجب 1095ق؛ تملک: اسداﷲ موسوي؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 137گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×22سم [ف: 16 - 194]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1097ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، حاشی معالم 2 190گ، 18 سطر (5×11)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 11-189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ چند برگ اول و آخر در روز جمعه 2 ربیع الاول 1196 در مازندران بازنویسی شده؛ جلد: تیماج مشکی، 165گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 594]
آغاز: برابر؛ انجام: انما یدفع قول من جوز الاقتصار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی،203گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 198]
آغاز: منهما فی الدنیا و الاخر الظاهر انه بمتعلق بکل واحد من الفعلین علی سبیل التنازع
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 182گ، 21 سطر (6/5×17)، اندازه: 13/5×26سم [ف: 16 - 510]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بابا نخجوانی ولد میر منیر، تا: قرن 11، در حیات مؤلف، جا: اصفهان مدرسه سلیمان؛ جلد: گالینگور، 174گ، 21 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 3 - 1558]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 206گ، 19 سطر( 7×5/13)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 538]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: سید محمد بن سید شرف بن سید ابراهیم بن سید یحیی صندیدي حسینی در 24 ذیقعده 1161، مبارك بن علی بن عبداﷲ بن ناصر بن حمیدان جارودي در سال 1189، محمد هادي بن حاج محمد باقر شیرازي در شوال 1260؛ 257گ، اندازه: 11×16سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 206گ، 23 سطر (8/5×12)، اندازه: 15×17سم [ف: 4 - 275]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 200گ، 18 سطر، اندازه: 9/ 13×20سم [ف: 1-182]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو سلم فلا دلالة ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 207گ، 19 سطر (5/ 6×13)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 9-372]
بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی نرم، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 3 - 947]
آغاز: ... بالاعتبارین فی صور الترادف فی الاشتراك و ان تکثرت المعانی واتحد اللفظ
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم کرم قهوه اي، 223گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×4/ 19سم [ف: 43 - 61]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد حسن حسینی استرآبادي، تا: 1100ق، جا: مشهد رضوي؛ فاقد جلد، 19 سطر (7×14/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 387]
آغاز: بسمله قوله: فضل الفقه الفهم یقال الرجل بالکسر اذا فهم و الفهم هو؛ انجام: برابر شرح دیباچه را ندارد؛ خط: نسخ، کا: ملا عبدالحسین، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سیاه، 211گ، 19 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 2-72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ مهر: «عبده اسماعیل الموسوي»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 393ص، 18 سطر، اندازه: 10×5/18سم [ف: 10 - 1187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد رضا ترشیزي، تا: قرن 12؛ مصحح؛ واقف: زین العابدین خادم اصفهانی، 1166ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 186گ، 19 سطر، اندازه: 1/53×24سم [ف: 16 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، جلد: تیماج قهوه اي، 134گ، 21 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 3 - 1558]
بیکا، تا: 1101ق؛ مقابله کرده عبدالعال بن محمد مقیم خوانساري فریدنی [نشریه: 5 - 350]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد هاشم کاشانی، تا: 6 شوال 1105ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 204گ، 22 سطر، اندازه: 10/8×20/9سم [ف: 1 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1107ق؛ مهر: «سلام قولا من رب رحیم» (بیضی)، «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» (چهارگوشه)، «عبده جعفر بن محمد صادق» (بیضی)، حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (5/5×13)، اندازه: 10/5×18سم [ف: 3 - 1325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1110ق؛ جلد: تیماج مشکی، 246گ، 15 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 1558]
آغاز: و مما ینبغی ان یعلم فی هذا المقام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1112ق؛ افتادگی: آغاز (حدود 13 برگ)؛ واقف: سید کاظم عصار، دیماه 1354؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج عنابی،190گ،17سطر، اندازه: 14×5/19سم [ف: 16 - 197]
خط: نسخ، کا: صادق سمنانی، تا: 9 محرم 1112ق؛ 192گ، 22 سطر، اندازه: 5/12×5/19سم [ف: 106]
آغاز: اشار الی أنه مستحق له بواسط صفاته الفعلیة و من هنا یظهر وجه التقدیم و التأخیر بین هذه الفقرات الثلاثة
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد شاه حسینی، تا: 12 صفر 1114ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 171گ، 20 سطر، اندازه: 1/52×19سم [ف: 22 - 290]
خط: نسخ، کا: رمضان علی بن محمد حسن اسفراینی، تا: 1115ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 175گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال بعضهم نسبوا الی رئیس من اهل الکوف یقال له عبداﷲ بن فطیح
خط: نسخ، کا: حبیب اﷲ بن میر فاضل طالقانی، تا: صفر 1116ق؛ جلد: جلد تیماج، 187گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2-72]
خط: نستعلیق، کا: محمد سلیم بن میر برهان حسینی موسوي، تا: جمادي الثانی 1116ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 109گ (1پ-109پ)، 27 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 22 - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: اقرب واظهر وذاك کاف فی الترجیح فکلام الشیخ عندي هو الحق.
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد امین الموتی، تا: شنبه 24 محرم 1118ق، جلد: تیماج مشکی، 199گ، 18-20 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 3 - 1558]
خط: نستعلیق، کا: مرتضی، تا: 1119ق؛ 174گ، 15سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 97]
تا عدالت راوي را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي، تا: صفر 1123ق، براي عبدالعلام؛ تملک: محمد مهدي حسینی در 11 صفر 1299؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 162گ، 22 سطر (5/5×17)، اندازه: 11×23سم [ف: 8 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن فرزند ملا محمد حسین جیلانی، تا: 1124ق؛ با یک واسطه از نسخه خط مصنف نقل شده، با گواهی مقابله؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 224ص، 24 سطر، اندازه: 12×5/18سم [ف: 10 - 1684]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1125ق؛ مهر: «محمد جواد الحسینی الموسوي» (چهارگوشه)، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (5/7×13)، اندازه: 5/12×5/18سم [ف: 3 - 1299]
خط: شکسته نستعلیق، کا: معصوم بن اسحق حسینی وردلی ساوجبلاغی، تا: 1132ق، جا: مسجد نواب علیه مریم بیگم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 148گ (93پ-240ر)، 20سطر (8/5×13)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1155ق؛ مصحح؛ محشی از مالک
نسخه؛ تملک: حسین بن میرزا محمود طبیب روحانی اهري به تاریخ 5 شعبان 1295 با مهر «یا حسین» (هشت گوشه)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 214گ، 14 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 14 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالهدي بن محمد یوسف محدث دهخوارقانی، تا: 1191ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 187گ، 18 سطر (5/6×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 15 - 276]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 106]
آغاز: قوله: الامر بالفعل فی وقت الخ الفعل بالنسبة الی الوقت اما ان یکون مساویا؛ انجام: قوله: سلمنا ان کان المراد به تسلیم ان الاصحاب ینحصرون فی الدول
از تعلیق الامر و الحکم علی الشرط تا مبحث تعادل و ترجیح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج، 126گ، 19 سطر، اندازه: 1/50×1/56سم [ف: 2 - 72]
آغاز: برابر انجام: و قال بعضهم نسبوا الی رئیس من اهل الکوفة یقال له عبداﷲ بن فطیح
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: جلد تیماج سیاه، 281گ، 11 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 71]
کامل است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 145گ، 21سطر (9/5×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 327]
آغاز: فصل الفقه فی اللغة الفهم یقال فقه الرجل بالکسر اذا فهم و الفهم و هو العلم؛ انجام: ان ذکر فیه البیان فقد دل علی الخصوص و ان لم یذکر.
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز دو نسخه در گلپایگانی (3/ 1559) تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ ابري، 81گ، 18 سطر، اندازه: 7/ 15×7/ 21سم [ف: 1 - 39]
دیباچه را ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 246گ (3پ-248پ)، 17سطر (8/5×13/5)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 4 - 274]
خط: نسخ، کا: سلطان علی ابن کربلایی ناد علی گواري، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 145گ، 21سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2-366]
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی بن ملا محمد، تا: 6 رجب قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی محمد حسن حسینی» (مربع)؛ 73گ (1پ-73ر)، 22 سطر، اندازه: 13×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 594]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: آقا جمال الدین نوري، مهر 1364؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 183گ، 17 سطر، اندازه: 1/81×7/ 18سم [ف: 16 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج مشکی، 140گ، 19-20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1557]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی،
139گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: 1 - 182]
آغاز: وهو من علماء اهل الکتاب الذین آمنوا برسول اﷲ کعبد اﷲ بن سلام ... قوله و یرفع اﷲ الذین آمنوا منکم والذین اوتوا العلم درجات قال بعض المحققین المراد به الرفع فی مجلس النبی ... قوله فصل الفقه فی اللغة الفهم یقال فقه الرجل بالکسر اذا فهم و الفهم هو العلم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 218گ، 16 سطر، اندازه: 5/14×5/10سم [ف: 3 - 1559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابومسلم حسینی تویسرکانی، تا: پنجشنبه 19 شوال 1202ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 286گ، 20 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پست، کا: نور محمد بن ملاغفور هزار جریبی، تا: ربیع الثانی 1203ق؛ واقف: ملا فاطمه، 1205ق؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 16×20/5سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق تحریري و نسخ، کا: مهدي، اصفهانی، تا: 25 ربیع الاول 1208ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 112گ (73-184)، 22 سطر، اندازه: 7×1/50سم [ف: 29 - 101]
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی، تا: 1210ق، جا: کربلا؛ 120گ (29پ-148پ)، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن نقی حسینی، تا: 6 جمادي الاول 1215ق، جا: نجف اشرف؛ تملک: جواد بن سید محمد بن سید میرعلی بن سید محمد علی طباطبایی با تاریخ دوشنبه 5 جمادي الثانی 1259، ابوتراب قزوینی با تاریخ 1259؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف میشن، 25 سطر (9×14/5) [ف: 767]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد اسمعیل بن محمد کاظم، تا: یکشنبه 18 ذیحجه 1220ق؛ قطع: ربعی]رشت و همدان: ف: 1321]
خط: نسخ، کا: یوسف بن احمد اشرفی مازندرانی، تا: 1221ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 158گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 26 - 329]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رمضانعلی ابن اقا ابراهیم کاشانی، تا: 1222ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 186گ، 19سطر (8/5×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [رایانه]
بیکا، تا: 1223ق، قطع: خشتی [ف: 123]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1223ق؛ 155گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 96]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223ق؛ مصحح؛ تملک: موسی تبریزي در نجف اشرف؛ جلد: تیماج قرمز، 109گ، مختلف السطر، اندازه: 17×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 594]
آغاز: هذه الالفاظ عربی و تلک رومی انما هو بحسب دلالة تلک الالفاظ فی تلک اللغة علی مدلولها بسبب وضعها
خط: نسخ، کا: نقی موسوي، تا: سهشنبه از جمادي الثانی 1225ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: صادقی؛ 120گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 453]
آغاز: حال و وحده منصوب علی المصدریة و اما باعتبارانه بمعنی منفرداً فهو و ان کان معرف بحسب الصورة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدتقی بن علی محمد چهاردهی، تا: رجب 1226ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، ما بین دو کتاب فوائدي از وحید و بحرالعلوم آمده است؛ جلد: تیماج قرمز، 119گ، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: - 74]
کا: عبدالعلی جیلانی، تا: 1227ق؛ قطع: خشتی [ف: 285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صادق بن حاج شیخ مسیح خوانساري، تا: ربیع الاول 1227ق؛ در همین سال (1227) مقابله نموده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 159گ، 20 سطر (7×5/11)، اندازه: 5/9×5/14سم [ف: 5 - 1674]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1229ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (9×16)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 687]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد شریف، تا: 1229ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18 سطر، اندازه: 10×18سم [شورا: ف: 2/ 33 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 ربیع الثانی1231ق؛ واقف: ابوالفتح علوي خلخالی، 29/13/542؛ جلد: تیماج زرد، 180گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 226]
آغاز: اي المتطهر و وجه ترك العطف انه کالتاکید للسابق لتضمنه ایاه بکمال ذاته فیه اشار الی انه تعالی یستحقق الحمد ... قوله الفقه فی اللغ الفهم. یقال فقه الرجل بالکسر اذا فهم و الفهم هو العلم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الثانی 1231ق؛ افتادگی: آغاز؛ 162گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید خویی چوریسی کتابفروش، تا: ربیع الاول 1232ق، جا: اصفهان مدرسه مبارکیه؛ کاغذ: جلد: مقوا عطف مشمع سرخ، 18 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 280]
بیکا، تا: سهشنبه 22 ذیحجه 1232ق؛ در هامش صفحه آخر نوشته شده که کتاب به خط ملا عبدالهدي متوفی اواخر جمادي الثانی 1233 است ]تراثنا: س2ش4 - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن علیرضا شهر بابکی، تا: 1234ق؛ واقف: حاج احمد آقا فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی،150گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابو الحسن حسینی ابرند آبادي، تا: محرم 1235ق؛ مهر: «عبده محمد محسن»، «الواثق باﷲ الغنی عبده مهدي بن ...»؛ اهدایی: محمد جواد ریحانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 176گ، 17سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 758]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن حیدر نوري یوشی، تا: 1235ق؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج سیاه، اندازه: 15×21سم [ف: 222]
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 21 محرم 1235ق، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1408]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد مهدي، تا: پنجشنبه شوال 1236ق؛ واقف: فروزانفر، 1347ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 174گ، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 4 - 275]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق؛ افتادگی: انجام؛ 122گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 379]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین گلپایگانی، تا: پنجشنبه 3 شعبان 1237ق؛ مصحح، محشی با عناوین «لمحرره زین عفی عنه»؛ جلد: تیماج مشکی، 128گ، 18سطر، اندازه: 15×20/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 68]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صادق بن محمد خلیل، تا: 1238ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 220گ، 16سطر (6×10)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 7 - 17]
آغاز: الفاء للتفریع وانما خص العارف بالذکر لان حکم غیره یعرف بالاولویة ولان غیره لایعتدبه المتقدس اي المتطهر و وجه ترك العطف انه کان لتأکید السابق؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد صالح تنکابنی، تا: 1241ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 127گ، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1559]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1244ق [چند نسخه-ف: - 320]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملا علی خویینی، تا: 1244ق؛ 195گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 104]
آغاز: برابر؛ انجام: راسخة فی موضعها اي مستحکمة فیة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 12 محرم 1247ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج سبز، 148گ، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 16 - 197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1252ق؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 188گ، 16 سطر (6×10/5)، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 40]
خط: نسخ، کا: ابوالهادي شریف پسر محمد مهدي یزدي (مالک نسخه)، تا: جمعه 16 ذیقعده 1254ق؛ مهر: «یا هادي المضلین»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 84گ، 27 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×5/20سم [ف: 16 - 454]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن امام، تا: 1255ق؛ 175گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 96]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد هاشم (یزدي) مشهور به خوشنویس، تا: یکشنبه 10 جمادي الثانی 1256ق؛ 125گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن ابوالحسن، تا: جمادي الاول 1257ق؛ واقف: شهر بانو و شرف نساء دختران اسماعیل ناطري، 1265ق؛ جلد: تیماج سیاه، 125گ، 16سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 72]
خط: نسخ، کا: خیراﷲ بن شعبان، تا: 19 صفر 1259ق؛ جلد: چرم زرد، 46گ (118پ-163پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1259ق؛ محشی؛ اهدایی: احمد معتمد ریاضی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج سبز، 242گ، 15سطر (5×8)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 710]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد حسین سرخداي، تا: سهشنبه9شوال 1264ق؛ محشی از کتاب هاي مختلف؛ جلد: تیماج مشکی، 80گ (122پ-201پ)، اندازه: 17×26سم [ف: 3 - 101]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی بن ملا محمد کریم اشتهاردي، تا: 1265ق؛ 95گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 96]
کا: محمد کاظم بن ابو القاسم اصفهانی، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 135گ (141پ-275پ)، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×22سم [ف: 12 - 377]
خط: نسخ، کا: علی بن لطفعلی بنابی، تا: جمادي الثانی1266ق؛ 137گ، 22 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی قزوینی الاصل، تا: غره صفر 1266ق؛ 155گ، اندازه: 16×21سم [نشریه: 13 - 391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاجی نادعلی ملقب به صباغ، تا: یکشنبه 25 ربیع الثانی 1266ق، جا: سمنان مدرسه صادق خان؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایري، مرداد 1351؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 148گ، 20 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 16 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: دهه سوم شوال 1267ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 16 سطر (6×11)، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 947]
کا: محمد علی بن مهدي کاظمی،تا: 1272ق؛ قطع: خشتی [ف: 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بیکا، تا: ذیحجه 1272ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 148گ (46-193)، 18 سطر (11×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 29 - 405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه سلخ ربیع الثانی 1274ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 150گ، 21 سطر، اندازه: 11/5×21/5سم [ف: 3 - 1557]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالشکور میانجی، تا: 1274ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علیقلی، بیتا؛ تاریخ مقابله: 20 ذیحجه 1274 توسط ابوطالب بن احمد موسوي، محشی به حاشیه سلطان العلماء و دیگران؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 89گ، 28 سطر، اندازه: 15×3/ 21سم [ف: 16 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ، تا: ذیقعده 1276ق؛ مصحح، محشی با نشان «لمحرره عباس»؛ مهر: کتابخانه شیخ فضل اﷲ نوري؛ جلد: تیماج سبز، 161گ، 16 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 518]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد هاشم باغجوزانی، تا: دوشنبه 13 محرم 1277ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 154گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 25 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الثانی 1277ق؛ مهر: «عبده الراجی
محمد مهدي» (بیضی) در 1280ق؛ جلد: جلد تیماج قهوه اي، 80گ، 20 سطر، اندازه: 22×80سم [ف: 2 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله یقول ذلک الغیر اخبرنی فلان بکذا وفیه نوع مصادر قوله علی غیره
خط: نسخ، کا: عباس، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 225گ، 14 سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 2 - 751]
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1298؛ افتادگی: انجام؛ 65گ (309پ-373پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 2- 440]
کا: یوسف بن عبدالعلی مزجی بسطامی، تا: سهشنبه غره رجب 1334ق [تراثنا: س5ش3 - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم سبز، 157گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [مؤید: 1 - 88]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ با علامت بلاغ و مقابلة؛ تملک: صاحب جواهر الکلام الفقیه الشیخ محمد حسن النجفی، محمد بن محمد هادي در 1318 [تراثنا: س13ش2و3 - 318]
آغاز: برابر؛ انجام: لایقال ماذکر تموه آه اي لایقال ما ذکر تموه من ان مقتضی الایة توقف قبول الخبر علی العلم بانتفاء صفة الفسق وارد علی قبول شهادة العدلین ...
خط: نسخ و شکسته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 125گ، 18 سطر، اندازه: 12×15سم [ف: 46]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج خرمایی، 100گ، 20 سطر [نشریه: 7 - 766]
انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 200گ، 14 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 1 - 354]
خط: نسخ، کا: محمد خراسانی، بیتا؛ 25 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 176]
بیکا، بیتا؛ خریداري از عباس محسنی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 7/ 14×20/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: مهدي حسینی موسوي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه اي، 136گ، 23سطر (8/5×15)، اندازه: 1/85×22سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 139گ، 22سطر (15×21)، اندازه: 15×21سم [ف: 2- 88]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد ضمن معنی الغضب و نحوه و عدي بعلی. خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 51گ، 21 سطر (7×12/5)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 15 - 162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 182گ، 18سطر (6/5×11/5) [ف: 14 - 299]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 161گ، 17 سطر (7/5×15)، اندازه: 13/5×23سم [ف: 12 - 493]
بیکا، بیتا؛ از روي نسخه اصل [ف: 55]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی با نشان «ملا میرزا» و «12»؛ مهر: «محمد امین»؛ کاغذ: اصفهانی آهار شده، جلد: مقوایی روکش تیماج تریاکی، 263گ، 15سطر [ف: 5 - 1549]
انجام: او باولویة.
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: اخوان مصلائی؛ جلد: مقوایی روکش کاغذ مشکی، 16گ (143-158)، اندازه: 12×1/58سم [ف: 4 - 1254]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 64گ (82-145)، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 15]
بیکا، بیتا؛ اندازه: 11×17سم [رشت و همدان: ف: - 1582]
آغاز: برابر؛ انجام: بسبب المجموع بالکلیة و اما لوضع الراوي لفظ فی موضع لفظ آخر عملا بمذهبه و اعتقاد الصحة
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي،
171گ، 23سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 1 - 357]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1321]
آغاز: برابر؛ انجام: و بین اراده جمیع المعانی بخصوصها ظاهرا و لذا لم یکن اللفظ المشترك المستعمل فی المعانی من قبیل العمومات انتهی کلامه ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ بین برگهاي 123 و 124 افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 136گ (11پ-146)، 20-24 سطر (8-9 × 18/5-20)، اندازه: 16×27سم [ف: 18 - 211]
آغاز: من رجاء شیئا یجتهد فی تحصیله قوله و قد رتبنا کتابنا هذا علی مقدمه و اقسام اربعة، المقدمه فی تهذیب المباحث الاصولیه ... (برگ3)؛ انجام: قوله تجوز مع القرینه لان اخبرنی حقیقه فی نطق الراوي به و استعمل هنا ... (برگ 250) قوله و منها ان اﷲ تعالی قص القصه ... ذلک الی الاخلال بمقصود الحدیث ... (گ 2پ)
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام (در تطبیق با نسخه شماره 14/ع، نسخه حاضر حدود 54 برگ از آغاز و یک برگ از انجام کم دارد)؛ مصحح، دو برگ انجام نسخه اشتباها به آغاز نسخه صحافی شده که میان آخرین برگ نسخه و دنباله مطالب آن به آغاز نسخه صحافی شده نیز دو برگ افتادگی دارد، همچنین بین برگ هاي 80 و 81، 230 و 231 نیز افتادگی دارد؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 250گ، 14 سطر (6/5×12)، اندازه: 12/2×19سم [ف: 18 - 275]
خط: نسخ، کا: محبعلی بن مراد علی لاهیجانی، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 166گ (1پ-166)، 22سطر (9×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 360]
خط: نستعلیق، کا: آقا سیدابوالقاسم بن میربزرگ موسوي تهرانی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی،143گ، 17سطر (5/1 6×21/5)، اندازه: 10×16سم [ف: 4 - 275]
آغاز: المخطئ علی ما زعم المصنف و وجه الحد علی وفقه أن یقال انه علم ان کلما افتی به المفتی؛ انجام: قوله هذا وجه لدعوي العلامه، قد عرفت مراد العلامة.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛جلد: تیماج مشکی، 21گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابع امن الامر والناهی من الضرر الی اصل بسبب الامر و النهی ... و لاینتقل الی الاصعب مع النجاع الاسهل فهذا ما تهمانی و تنمیغه و کتابته ... و ان یجعله خالصا لوجه اﷲ انه سمیع مجیب.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 160گ، 16 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف مخ: - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 115گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
آغاز: برابر
از اول تا «قوله وان مقتضی اشتراط العدالة الخ هذا دلیل آخر اي لنا ان مقتضی اشتراط العدالة لقبول الروایة...»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 163گ، 20-19 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1558]
آغاز: برابر؛ انجام: فیبطل الاعتماد بالحدیث حینئذً قلت الوجه الاول مدفوع بأن المفروض عدم حصول التغییر فی المعنی مطلقاً.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی بن موسی بن محمد بن یوسف بن احمد بن ابراهیم درازي بحرانی، تا: جمعه النصف الثانی من الثلث ا خر من الشهر الاول السدس الاول من النصف الاول؛ مصحح؛ جلد: مقوا آبی عطف تیماج قهوه اي، 119گ، 15-25 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3 - 1558]
آغاز: واولوا العلم فی ق شبهت دلالته علی وحدانیته بافعال الخاصة التی لایقدر علیها غیره ... قوله ومایعلم تاویله ... فصل الفقه فی اللغة الفهم یقال فقه الرجل بالکسر اذافهم والفهم هو العلم و منه قوله تعالی؛ انجام: قوله فقال قوم بالقبول فیهما قال القاضی ابوبکر یکفی الاطلاق فیهما لان الجارح ... لیظهر انه سبب اولا وقد یجاب بان
نام مؤلف به قرینه آغاز دو نسخه در گلپایگانی (3 /1559) تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 222گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1555]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله ومنها ان اﷲ قص القص فان ... لحکای لقمان و حکایة مؤمن من آل فرعون لانا نقول لیست البدیه بمجرد ... التالیفی المعنی بل لابد فیها من.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: تیماج مشکی، 132گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1558]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است مفصل و شرح گونه با عناوین «قوله، قوله» که شارح نخست یک عبارت از ابتدا هر مبحث را نقل و سپس با عناوین «اول، دوم، سوم ...» توضیحات خویش را مینگارد. با رد و ایراد در گفتههاي مؤلف و بعضی از علماي مشهور اصول فقه، این حاشیه بنا به گفته وحید بهبهانی در آغاز جوانی مؤلف نگاشته شده است. شیروانی حاشیه / شرحی به فارسی نیز بر معالم الاصول دارد (ن.ك.: شرح معالم الاصول).
آغاز: بسمله قوله الفقه فی اللغة الفهم الخ انما ابتدأ بتعریف الفقه دون اصول الفقه کما هو المعروف فی کتب الاصول.
انجام: قبل حضور وقت العمل بالمنسوخ و الایکون نسخا علی التقدیرین کذا قیل و لعله اجمل اعتمادا.
چاپ: با اصل کتاب هم چاپ شده است. این حاشیه نخستین بار در سال 1290 ه- به اهتمام محمد علی بن حسن خراسانی به صورت سنگی در تهران به چاپ رسیده است.
[الذریعه 21/60 و 6/ 208و 14/ 71؛ مشار 297؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 410]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الشیروانی علی معالم الاصول؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205)
2- حاشیة حاشیة الشیروانی علی معالم الاصول؛ هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع (-1234)
3- دقائق الافکار؛ هروي، محمد تقی بن حسینعلی (1217-1299)
4- حاشیة حاشیة الشیروانی علی معالم الاصول؛ هروي، محمد تقی بن حسینعلی (1217-1299)
5- حاشیة حاشیة الشیروانی علی معالم الاصول؛ نوري، محمد علی بن محمد اسماعیل (-13)
6- حاشیة حاشیة الشیروانی علی معالم الاصول
آغاز: برابر؛ انجام: و الشیوع و غیر ذلک یختلف باختلاف الموارد فقد عرفت مافیه و اما الاضمار فهو ایضا اسوء النسخ وغیره تمت الحاشی
خط: نسخ، کا: فتحعلی بن مشهدي بالی، تا: جمعه 25 محرم 1057ق؛ جلد: تیماج مشکی، 124گ، 21 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1561]
آغاز: برابر؛ انجام: دویم در امکان با آن، سیم در حجت آن و مصنف رحم اﷲ.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1078ق؛ 178گ، اندازه: 17×25سم [نشریه: 13 - 390]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اکبر بن عبداللطیف، تا: 1094ق؛ 91گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 1 - 225]
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن ملاصفات اﷲ نائینی، تا: سهشنبه 3 جمادي الاول 1098ق؛ محشی با لفظ «منه دام ظله»؛ 140گ، اندازه: 12×5/18سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
آغاز: فرعی اي متلقا من الشارع متعلقة بکیفیة العمل و اما ما ذکره المصنف من اخراج العلم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ» و «لمحرره عفی عنه»، رکابهدار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 133گ، 14سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 44 - 39]
آغاز: برابر؛ انجام: و الا احتماله ههنا لا یعارض الاحتمال الظاهر الذي هو الحمل علی التقیة کما سیشیر المصنف الیه أیضاً.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد صادق بن محمد یوسف حسنی حسینی طباطبائی تبریزي به تاریخ 1226 با مهر «الراجی محمد صادق الحسنی» (مربع)، تملکی بدون نام به تاریخ 1197 در اصفهان با مهر «المتوکل علی اﷲ الغنی محمد یوسف الحسنی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 192گ، 17 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با امضاي «منه مد ظله»؛ مهر: «علی اشرف 1162» (مربع)، «المتوکل علی اﷲ عبده اسداﷲ 1246»، «الواثق باﷲ الاکبر، المدنب محمدجعفر» (بیضی)، «المستغنی عن غیراﷲ عبده الراجی اسداﷲ 1247ق» (مربع)؛
تملک: محمد جعفر بن محمد حسین در عصر مؤلف دام ظله، محمدتقی بن محمد مومن فسوي فارسی در 1294ق با مهر «العبد المذنب محمد تقی» (مربع)؛ جلد: تیماج سرخ، 115گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 2 - 752]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا الکلام فی تقدیم الخاص علی العام.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده محمد هاشم الحسینی»؛ اهدایی: محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 124گ، 17 سطر (6×10)، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 972]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه رحم اﷲ» آمده [ف: 7 - 103]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 140گ، 21 سطر (6×14)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 538]
انجام: لنا انهما دلیلان تعارضا قال فی الحاشیة من الادلة علی ماصرنا الیه انه لو لم یحض العالم المتاخر بالخاص المتقدم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آبی، 128گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 16 - 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج زرد، 292ص، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10-1740]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ تملک: مصطفی حسینی صفائی خوانساري در ذیحجه 1358 [نشریه: 7 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد تقی گلپایگانی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ محشی؛ تملک: محمد مهدي حسینی در اواسط 1227ق با مهر «عبده محمد مهدي بن علی الحسینی» (بیضی)؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 137گ، 19 سطر (6×13)، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 666]
خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد بن محمد نصیر طباطبائی حسینی، تا: رجب 1101ق؛ مصحح، محشی، یادداشتی بهخط محمد یوسف بن عبدالفتاح طباطبائی؛ تملک: صدرالدین بن محمد نصیر حسینی (کاتب نسخه)؛ جلد: چرم سیاه، 110گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 2 - 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1114ق؛ محشی از مؤلف؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج، 138گ، 18 سطر (8/5×16)، اندازه: 15×24سم [ف: 19 - 367]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1114ق؛ 118گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 95]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1114ق [ف: 55]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: 1128ق؛ اندازه: 17×25سم [ف: 1- 18]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی خادم ابن محمد حسن مشهدي، تا: 13 رجب 1130ق؛ 79گ (3پ-81پ)، اندازه: 1/50×18سم [نسخهپژوهی: 3 - 69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1156ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد هادي»؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج تریاکی، 141گ، 15 سطر (10×15)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 15 - 149]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ابی القاسم موسوي، تا: 1157ق؛ کاغذ: دولت آبادي و فرنگی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 108گ (1پ-108)، 22 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 14 - 89]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد علی خراسانی، تا: 1190ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد حسن بن محمد معصوم قزوینی، 1238ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 92گ (1پ-92پ)، 22سطر (8/5×15)، اندازه: 6×21سم [ف: 16 - 35]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 22 ربیع الاول 1199ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم زرد، 90گ، 17 سطر، اندازه: 12×21سم [مؤید: 2-186]
آغاز: برابر؛ انجام: وغیر ذلک یختلف باختلاف المواد فقد عرفت مافیه واما الاضمار فهوا ایضاً اسوء النسخ و غیره
خط: نستعلیق، بیکا، تا: غره محرم 1199ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده محمد» (مربع)، «عبده محمدابراهیم» (بیضی)، «افوض امري الی اﷲ عبده محمد ابراهیم 1235» (مربع)، «عباسعلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 85گ، 18 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 2 - 753]
آغاز: برابر
تا اواخر حقایق عرفیه؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 18 سطر (8/5×1/54)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 579]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با لفظ «منه ره»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 192گ، 20 سطر (10×16)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 273]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ مهر: «این کتاب از متملکات و جزء کتابخانه احقرمحسن الحسینی است» (مربع)، «کتابخانه حقیراسماعیل الحسینی» (بیضی)؛ 109گ (57پ- 165پ)،20سطر،اندازه: 1/54×20/5سم [محدث ارموي مخ: 2- 593]
آغاز: برابر انجام: علی تقدیر الحمل المذکور یمکن ان یکون عدم
تا مبحث نهی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: محمود شهابی، آبان 1366؛ کاغذ: شکري و نخودي فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 37گ، 18 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 100]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو ایضا اسو النسخ و غیره قوله یقتضی الغاء الخاص هذا مبنی ... کذا قیل و لعله اجمل اعتماد اعلی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف و ابوالقاسم حسینی؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: فرنگی نیلی، جلد: تیماج مشکی، 125گ، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 - 191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: شیخ محمد رضا قائمی، اردیبهشت 1341؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، عطف تیماج دارچینی، 81گ، 24 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، 60گ، 21 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 16 - 191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: عبدالصالح بن محمد حسین کرمانی، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: آیت اللهی شیرازي، اسفند 1374؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن زرشکی، 370گ، 8 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد شوشتري، رمضان 1309؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن مشکی، 106گ، 16 سطر، اندازه: 1/54×21سم [ف: 16 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: فی توجیه التعریف لما ستقف علیه و لا یحفی ما فی وجهین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به حاشیه
مؤلف و ابراهیم بن علی بن ابراهیم؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن دارچینی، 117گ، 20 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 16 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: من المسئلة فان ورد الخاص بعد حضور وقت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا عطف تیماج خرمایی، 87گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 16-193]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانهاي در عراق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با عناوین «لمولانا محمد علی النوري سلمه اﷲ»؛ 153ص [عکسی ف: 6 - 300]
آغاز: برابر؛ انجام: بل انما یلزم مزیة الخاص
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شکري؛ فرنگی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی آخر ذلک ولانزاع فی صحته وفی کونه مجازاً وکذا ما یساویه من المفهومات المشترک بین المعنیین الثالث اطلاقه علی مجموع المعنیین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقواي مشکی، 8گ، 20 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تعلیقاتی از شارح با امضاي «منه»؛ تملک: باقر بن محمدعلی خراسانی با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده باقر» (مربع) مورخ 1258ق؛ مهر: «محمد بن صادق الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 13 سطر، اندازه: 11×14/5سم [ف: 2/24 - 170]
آغاز: ... باي معنی فشرلم یکن ما ذکره جیدا کما عرفت مما فصلناه، کالعقلیة المخض انما قید به لان الشرعیة ایضا فیها مدخل العقل کذا قیل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عنوان «منه دام ظله»؛ جلد: چرم مشکی، 114گ، 20 سطر، اندازه: 11×3/ 20سم [ف: 43 - 35]
آغاز: برابر؛ انجام: من خالف امرا کذا فلیحذر و من خالف هذا الامر فلیعذر الی غیر ذلک تحکم ... فلیتامل فی هذا المقام فانه من مزال الاقدام قلنا اضاف المصدر عنه عدم ...
خط: نسخ، کا: محمد جعفر، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان هاي «منه رحمه اﷲ»، «المحرره»، «المحرره محمد جعفر»، «لمحرره الاثم»؛ کاغذ: فرنگی، 32گ (1پ-32پ)، 13 سطر، اندازه: 6/5×10/5سم [ف: 35 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعظیم بن محمد حسین بیدگلی کاشانی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»، «ع عفی عنه»، «سو»، «ع
ظیم عفی عنه» یک مورد آن چنین است: «هذا من افادات الاستاد المحقق و مولینا المدقق میرزا ابوالقاسم دام شیاع ظله العالی»؛ کاغذ: فرنگی، 105گ (52ر-156پ)، 20 سطر، اندازه: 6×11/5سم [ف: 35 - 232]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 41]
بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [ف: 123]
بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [ف: 123]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول، داراي سر لوح؛ جلد: تیماج مشکی، 175گ، 18 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 41]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ ترتب المفسدة علی اللازم من حیث خصوصی لا یقتضی عدم ترتب المصلحة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 91گ (66پ-156پ)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 1 - 268]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 15×20سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
آغاز و انجام: برابر؛ تحریراً فی دهم جمادي الثانیه سنه 1273.
خط: نسخ، کا: ابراهیم شیرازي، تا: قرن 13؛ تملک: سید مهدي پسر مرحوم آقا سید جواد باقر یزدي به تاریخ 19 صفر 1314؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 226ص، 18 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 10 - 206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید آهاردار، جلد: تیماج مشکی، 209ص، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 10- 777]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13،؛ محشی با حواشی «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 147گ (41پ-187پ)، 23 سطر (9×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 364]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن صادق خوانساري، تا: یکشنبه11 شعبان 1202ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 9گ، 25 سطر، اندازه: 17×33سم [ف: 3 - 1560]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایلزم القا و لانسخ ... فی ملاحظه ترجیحات المجاز من الطرفین من الشهر والشیوع وغیره وذلک یختلف باختلاف المواد فقد عرفت مافیه واما الاضمار فهو ایضاً... النسخ و غیره
خط: نستعلیق، کا: تقی بن محمدباقر رشتی، تا: جمادي الثانی 1207ق؛ مصحح، محشی؛ 116گ، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2- 753]
آغاز: برابر؛ انجام: بعون الملک المتعالی الوهاب ...
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: مهدي بن مقصود علی لاهجانی گیلانی، تا: جمعه سلخ صفر 1209ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 65گ (1-65پ)، 20- 25 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 16 - 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق تحریري و نسخ، کا: مهدي اصفهانی، تا: 1211ق؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 72گ (1-72)، 24 سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 29 - 101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی؛ مهر: «الراجی عبدالرحیم» (بیضی)؛ تملک: حسن بن محمدعلی الحانبی (کذا) با تاریخ 1213ق و مهر «عبده حسن بن محمدعلی 1221» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 88گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن سید راضی حسینی، تا: 1216ق؛ مصحح، محشی به حاشیه کاتب و مؤلف؛ واقف: سید محمد شوشتري، 1309ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 130گ، 19 سطر، اندازه: 12×5/17سم [ف: 16 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن محمد حسین کرهرودي، تا: 1216ق؛ محشی به حاشیه آقاي بهبهانی بر معالم و قسمتی از کتاب اصول که مشتمل بر مباحث الفاظ و ناتمام است و منظومه در اصول از ملامحسن کرمانشاهی در حاشیه آن است و تحقیقات مؤلف این کتاب را در موقع درس یکی از شاگردانشان بدون ذکري از خود و نامی از استاد در حواشی بعضی از صفحات آن نوشته و در ذیل آن نگاشتهاند: «هذا من تقریر السید دام ظله حین الدرس»، در کتابخانه و اول نسخه این حاشیه به نام ملامیرزا جان بر معالم ثبت شده و غلط است؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 110ص، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 575]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبداﷲ تفلیسی الاصل ساکن تبریز، تا: جمعه صفر 1217ق، جا: یزد؛ 160گ، 18-14 سطر، اندازه:
10×17سم [ف: 3 - 1561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحی حسینی، تا: 8 محرم 1218ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 87گ، 19 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: عبداﷲ بن خان بابا زنوزي ساکن اصفهان، تا: 9 شعبان 1220ق؛ جلد: تیماج مشکی، 54گ (25پ-78ر)، 24 سطر [ف: 25 - 364]
خط: نسخ،کا: محمد بن ابراهیم،تا: 11 ذیحجه 1221ق؛ جلد: تیماج مشکی، 68گ (1پ-68پ)، اندازه: 1/54×20سم [ف: 18 - 107]
کا: محمد حسن، تا: محرم 1222ق [دلیل المخطوطات: 1 - 104]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1222ق؛کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج تریاکی، 87گ (1پ-87)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 12 - 251]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن ملا ولی شروانی، تا: 1222ق، جا: کربلا؛ 61گ (35پ-95ر)، 23سطر [ف: 56]
آغاز: قوله الفقه فی اللغ الفهم الخ انما ابتدا بتعریف الفقه دون اصول الفقه کما هو المعروف فی کتب الاصول؛ انجام: فهو ایضا اسو النسخ و غیره قوله یقتضی الغاء الخاص هذا مبنی ... کذا قیل و لعله اجمل اعتماد اعلی
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد بن عبدالوهاب بن ابراهیم
موسوي قزوینی، تا: شوال 1222ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ محشی از مؤلف؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 72گ، 17-18 سطر، اندازه: 1/84×20/5سم [ف: 16 - 186]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کدکنی، تا: 1223ق؛ مصحح؛ واقف: مرتضی قلی خان طباطبایی، شوال 1340؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 65گ، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 186]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی عبدالقادر تبریزي، تا: 1223ق؛ محشی به نشان «منه»؛ تملک: محمد بن حاجی ملاعلی محمد ایروانی در 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 105گ، 19سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 4-273]
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین لاکانی رشتی، تا: 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 68گ (85پ-152)، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر ابن حسن گیلانی فومنی، تا: 1223ق، جا: عتبات عالیات؛ محشی؛ کاغذ: نخودي مهره خورده، جلد: تیماج قهوه اي، 104گ، 24 سطر (6×15/5)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 - 39]
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوطالب بن محمد شریف، تا: 1224ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه ره»؛ مهر: «عبده محمد علی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 85گ، 23 سطر (7×14/5)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 12 - 482]
تنها تا عام و خاص را دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1224ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده، محشی با نشان «د. ج ن» دارد؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 115گ، 19سطر (6×13)، اندازه: 13×22سم [ف: 4 - 273]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد هادي بن حاجی باقر نحوي، تا: ذیحجه 1224ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج سرخ، 53گ (82پ-134ر)، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1224ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: روغنی [رایانه]
خط: نسخ، کا: اسحاق بن مهدي جویباري، تا: 1225ق؛ مصحح؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 595]
خط: نسخ، کا: ابن میرزا عبداللطیف محمد باقر موسوي شیرازي، تا: 1225ق؛ 49گ (1-49)، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3-65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل خطیب دامغانی، تا: رمضان 1225ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 85گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 74]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1225ق، جا: مشهد رضوي؛ مقابله کرده عبدالجواد بن محمد مهدي حسینی خراسانی در 1225؛ محشی با لفظ «منه»؛ کاغذ: ترمه اصفهانی رنگارنگ، جلد: میشن تریاکی، 155گ، 15 سطر، اندازه: 1/ 9×15سم [ف: 1- 181]
خط: نسخ، کا: اسحق بن مهدي جویباري، تا: دوشنبه 15 جمادي الاول 1225ق؛ مصحح؛ مهر: «العبد المذنب علی رضا»، «اللهم صلی علی محمد و آل محمد»، «المتوکل علی اﷲ الغنی عبده محمد اسحق»؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: مقوا عطف میشن مشکی، 95گ، 22 سطر (6×13/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 741]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: صفر 1225ق؛ اوراق کمندکشی؛ واقف: سید مصطفی و میرزا محمد حسینی مشهدي، جمادي الثانی 1307؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: روغنی زمینه سبز گل و برگ، 190گ، 12 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 16 - 187]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن نوروز علی اصفهانی، تا: 1225ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1523]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 25 ربیع الثانی 1225ق؛ 125گ، 21سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 57]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1226ق؛ تملک: محمد علی بن اسماعیل صرافی شهیر به قاضی با تاریخ 1250؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 121گ، 19 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×22سم [ف: 538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 28 ربیع الثانی 1226ق؛ مهر: «عبده الراجی ابن الرضا احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 78گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 9 جمادي الاول 1226ق، جا: اصفهان مدرسه شاهزاده ها؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی زرد، 154ص، 19 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محسن بن مقیم حسینی تنکابنی، تا: غره ذیحجه 1227ق؛ مصحح؛ 94گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 752]
آغاز: برابر؛ انجام: فلابد حینئذ ملاحظ ترجیحات المجاز من الظرفین من الشهر و الشیوع و ذلک یختلف باختلاف الموارد فقد عرفت مافیه و لا الاضمار فهو أیضاً... الشیخ و غیره؛ تمت.
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید محمد، تا: 1227ق؛ محشی از مؤلف با نشانه «منه»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 64گ (42-105)، 22 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 30 - 30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بیکا، تا: یکشنبه 29 جمادي الاول 1228ق؛ تملک: محمد جواد الشریف؛ مهر: «عبده محمد جعفر الحسینی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 147گ، 17سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 1 - 232]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعزیز بن مولانا محمد امین قاسانی، تا: سهشنبه 16 صفر 1228ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 100گ، 22سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 18]
آغاز: برابر؛ انجام: ولانسخ فلابد حینئذ من ملاحظه ترجیحات المجاز فی الطرفین من الشهر والشیوع و غیره و ذلک یختلف باختلاف المواد فقد عرفت مافیه واما الاضمار فهو ایضاً اسو النسخ و غیره
خط: نستعلیق نازیبا، کا: محمد علی بن قاسم علی قاویانی گلپایگانی، تا: 24 جمادي الاول 1228ق؛ جلد: تیماج سیاه، 83گ، 22 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 2 - 753]
خط: نستعلیق، کا: جان محمد بن شاه محمد کزازي، تا: چهارشنبه 27 جمادي الاول 1229ق، جا: اصفهان مدرسه مریم بیگم؛ جلد: تیماج قهوه اي، 129گ (2ر-130ر)، 15 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 592]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا محمد باقر بن ابراهیم تبریزي، تا: 13 محرم 1229ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی با حواشی «منه ره»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 87گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1229ق؛ محشی؛ جلد: پوست سیاه، 55گ (25پ-79ر)، اندازه: 15×21/5سم [مؤید: 1 - 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن ملا محمد علی نوب آبادي، تا: 17 شعبان 1229ق؛ جلد: تیماج مشکی، 123گ (63پ-185ر)، 20-23سطر [ف: 53]
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 5 صفر 1229ق؛ قطع: خشتی [چند نسخه-ف: - 211]
خط: نسخ، کا: احمد نجل علی بن کتان نجفی، تا: سهشنبه 22
جمادي الاول 1229ق؛ 53گ (48-100)، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 99]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 13 شوال 1230ق، جا: قمصر کاشان؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: چرم زرد، 115گ، 19 سطر، اندازه: 12×19/5سم [مؤید: 2 - 248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علیقلی بن حاج محمد، تا: رجب 1230ق؛ واقف: ملکزاده کوثر، 77گ، 22 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 - 34]
خط: نسخ، بیکا، تا: 6 رمضان 1231ق، جلد: تیماج مشکی، 71گ (1پ-71پ)، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 592]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بدخط، کا: محمد باقر بن ملامحمد نوشابادي، تا: 1231ق؛ محشی به امضاء «منه»؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 169ص، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 576]
آغاز: بسمله، قال الفاضل المدقق والعالم المحقق؛ انجام: وقع الفراغ من ... من الهجره النبویه المصطفویه 1223
خط: نستعلیق تحریري، کا: مهدي بن امین موسوي جیلانی، تا: 12 ربیع الثانی 1232ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج عنابی، 60گ (1-60)، اندازه: 5/13×21سم [ف: 16 - 417]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ملا مرتضی، تا: 1232ق؛مصحح، محشی با امضاي «منه ره»؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج تریاکی، 104گ، 35 سطر (5/5×14)، اندازه: 10×18سم [ف: 13 - 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ولی محمد بن علی، تا: 1232ق، جا: قریه اکلیس از توابع قصبه اوردوباد؛ 96ص (61-156)، 18 سطر [ف: 197]
آغازو انجام: برابر
خط: تحریري، کا: موسی بن مهدي بن محمد شریف نوري، تا: شوال 1232ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 120گ، 16 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 2 - 115]
آغاز: کالعقلی المحضة انما قید به لان الشرعیة ایضا فیها مدخل للعقل کذاقیل. قوله و بقولنا عن ادلتها علم اﷲ سبحانه اما قد یقال المتبادر من قولنا العلم عن الادلة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 22 رمضان 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 92گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1561]
بیکا، تا: 1233ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایلزم الفاء و لانسخ فلابد حینئذ من ملاحظة ترجیحات المجاز من الطرفین من الشهرة و الشیوع و غیره و ذلک یختلف باختلاف المواد فقد عرفت ما فیه و اما الاضمار فهو ایضا اسوة النسخ و غیره
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن علی آرانی، تا: شعبان 1233ق؛ تملک حسین بن ملاعباس آرانی؛ جلد: تیماج سیاه، 105گ، 21 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: - 53]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1234ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 84گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: سید ابوطالب بن سید مطهر حسینی، تا: 18 شوال 1234ق؛ واقف: سید حسین مدرس طباطبایی، دي 1343؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 51گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 187]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد مهدي جرفادقانی، تا: شنبه 26 ربیع الاول 1234ق؛ جلد: تیماج مشکی، 110گ (60پ-169ر)، 21 سطر، اندازه: 13/5×12سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 88]
خط: نسخ، کا: محسن بن شیخ ضیاء، تا: پنجشنبه 22 رمضان 1234ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1490]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر، تا: 1234ق؛ 136گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 95]
خط: نسخ، کا: ملا محمد علی تویسرکانی، تا: 1234ق؛ 133گ، 18سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 1 - 95]
آغاز: و غیرها ان ارید العلم بحقائقها التصوری حتی یخرج بقید الاحکام و ان ارید التصدیق لموصوفاتها و معروضاتها فالحکم باحد المعنیین الاولین؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده، انجام با حاشیه شیروانی هماهنگ است؛ کا: غلام رضا بن احمد، تا: شب پنج شنبه بعد از عاشورا 1234ق، جا: مشهد رضوي؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 70گ (59ر-128ر)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 50]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین ابن موسی بن حسین بحرانی، تا: 1234ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی، 130ص، 16 سطر (6×13)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 2 - 50]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالباقی مجومردي، تا: 1235ق؛ محشی با حواشی «منه»؛ مهر: غلام علی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 139گ، 25 سطر (9×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 362]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1235ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 84گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 845]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن حسن بن علی اکبر استرابادي، تا: جمعه 21 صفر 1235ق، جا: مشهد رضوي مدرسه نواب؛ مصحح، محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: علی اصغر بن حسن بن علی اکبر استرابادي، 1284ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن مشکی، 104گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 - 187]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بیکا، تا: جمعه جمادي الاول 1235ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 22 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 1 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف (ساکن قریه خرمان از توابع قحشه اصفهان)، تا: 1235ق؛ محشی از مؤلف با امضاي «منه رحمه اﷲ»؛ جلد: تیماج سیاه، 150گ، 16 سطر، اندازه: 10×14سم [ف مخ: 2 - 752]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه دهه آخر رمضان 1236ق؛ 52گ (18ر-69پ)، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [مؤید: 2 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1236ق، مصحح، محشی به حاشیه «طاهر»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 162گ، 16 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 16 - 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن مشهدي ابراهیم، تا: 1236ق؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1362؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 113گ، 17 سطر، اندازه: 8/14×8/20سم [ف: 16 - 188]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ 61گ، 23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 95]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1236ق؛ 95گ (2پ-96پ)، 19-23 سطر [ف: 55]
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسن بن دوست محمد جرمی قاینی خراسانی، تا: 1237ق، جا: اصفهان؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 10]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسین خویی، تا: پنجشنبه 27 صفر 1237ق، جا: اصفهان مدرسه جده اعلی؛ جلد: تیماج مشکی، 90گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1560]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن حسین بن جلیل، تا: 13 محرم 1238ق؛ محشی از محمد علی نوري به لفظ «دام ظله»؛ تملک: محمد حسن موسوي با مهر «الراجی محمد حسن موسوي» (بیضی)، سید صادق حسینی 18 ربیع الثانی 1268؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 162]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی طباطبائی، تا: جمعه ذیقعده 1239ق؛ جلد: چرم مشکی، 70گ (139پ-208ر)، اندازه: 15×20سم [مؤید: 2 - 137]
خط: نسخ خفی، کا: محمد بن حسینعلی سلماسی، تا: 7 جمادي الاول 1240ق؛ محشی از محمد علی نوري مدظله العالی، شیخ سلمه اﷲ، ملامحمد تقی هروي، میرزا سلمه اﷲ، تقریرات آقاسید علی و کاتب، در اول کتاب شعري به عربی از آقا مشهور به میرزا حسنی ولد آقا عبداﷲ و مطالبی ازملا محمد تقی دام مجده العالی، و ایضاً خطبه کتاب مصائب الابرار، و در حاشیه آن نوشته شده «قد الف جدي (رحمه الله علیه) کتاب المزبور فی مصیبه الائمه الاطهار ولذا سمی بمصائب الابرار»؛ مهر: محمد عبداﷲ المصنف «عبده عبدالصمد» (مربع)؛ واقف: حسن صدرزاده خویی 1347ش؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الاول 1241ق؛ محشی به حاشیه مؤلف و علی اعلمی خراسانی؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن خرمایی، 101گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 - 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: جمادي الثانی 1242ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 70گ، 22 و 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 189]
خط: نستعلیق، کا: کاظم بن عبدالحسین، تا: رجب 1242ق، جا: اصفهان؛ محشی به حاشیه مهدي بن حسن موسوي دزفولی، اردبیلی، شیخ بهایی و شیروانی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 16 - 126]
از اول تا آخر نسخ؛ خط: نسخ، کا: محمد کربلایی حسینی خویی مشهور به مجتهد خویی،تا: 1242ق؛واقف: حسن صدرزاده خویی، 1347 ش؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×21سم [ف: 161]
بیکا، تا: 1242ق؛ در آخر کتاب فائده فارسی در نسل سادات از محمد تقی مجلسی آمده با مهر «محمد بود نور چشم حسین» (مربع)، سپس فصلی در احکام غالب و مغلوب [ف: 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 27رمضان 1242ق؛ محشی؛ کاغذ: ابري زنگار، 129گ، 14 سطر (7×12)، اندازه: 14×19/5سم [نشریه: 5 - 327]
خط: نسخ، کا: رضا بن محمد نهاوندي، تا: 1242ق [ف: 55]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن اسماعیل، تا: ربیع الثانی 1242ق؛ اهدایی: ماشاء اﷲ سلامتی؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 122گ، 17 سطر (6×15)، اندازه: 11×21سم [ف: 5 - 1508]
آغاز و انجام: برابر
بی دیباچه؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد علی، تا: ربیع الثانی 1242ق؛ بر فراز نسخه آمده «هذا حاشی ملاعلیرضا» شاید منظورش علیرضا تجلی شیرازي (1085 یا 1088ق) بوده است؛ 57گ (10پ-77ر) و گویا (گ81ر-105ر) [ف: 2 - 84]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن علی اکبر قریه زیاري، تا: 1243ق؛ افتادگی: انجام (دو سطر از عبارت پایانی کتاب در نسخه نوشته نشده)؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ مهر: «عبده الراجی محمد الشریف» (بیضی) با تاریخ 1307ق، «محمد الشریف»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج نیلی، 72گ، 17 سطر (10×14/5)، اندازه: 15×25سم [ف: 13 - 42]
نسخه اصل: کتابخانه روضاتی در اصفهان. 1011 بیت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 25 رمضان 1243ق [فیلم ها ف: 1 - 73]
خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد بن محمد امین موسوي شاهاندشتی مازندرانی،تا: شوال 1243ق، جا: اصفهان مدرسه میرزا حسین؛ 125گ، 19 سطر، اندازه: 5/13×5/20سم [ف: 2-470[
آغاز: برابر؛ انجام: هر که خواند دعا طمع که کالکتب را با الحمدي کنید یا دسنه 1243
خط: نسخ، بیکا، تا: 1243ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 18 سطر (6×16)، اندازه: 12×20سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (8×13/5)، اندازه: 12×17سم [ف: 177]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناخته. با سربندهاي «قوله»، «اقول»؛ خط: نسخ خوش، کا: عبدالصمد بن محمد حسین همدانی، تا: 1243ق، جا: اصفهان؛ تملک: محمد جواد بن محمد شریف؛ 240ص، 20 سطر (9×22)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 140]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1244ق؛ جلد: چرم مشکی، 141گ، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [مؤید: 1 - 386]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن علی محمد بیگ، تا: شعبان 1244ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 126گ، 14 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته زیبا، کا: علی محمد، تا: 1245ق؛ محشی با امضاي «منه طاب ثراه و جعل الجنة مثواه»؛ مهر: کاتب «علی محمد» (بیضی)؛ تملک: محمد بن آخوند ملا محمد حسن مراغی در رجب 1240ق؛ کاغذ: جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر (6×13/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 4 - 2011]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 14 شوال 1245ق؛ محشی با امضاء «منه رحم اﷲ»؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 83گ (1-83)، 23 سطر (8×17)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 647]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد رفیع دهکدي، تا: محرم 1245ق، بهجهت فرزندش ملا محمد مؤمن؛ محشی از مؤلف و میرزا بابا اردبیلی و ابوطالب؛ تملک: محمد بن اسماعیل موسوي؛ جلد: تیماج مشکی عطف قرمز، 101گ، 21 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 17 - 189]
خط: نسخ، بیکا، تا: رمضان 1245ق؛ جلد: چرم قرمز، 84گ (43پ-126ر)، 26 سطر، اندازه: 14/5×26/5سم [مؤید: 1 - 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قولتوفی، مهدي بن حسن، تا: 1245ق؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق خوب، کا: احمد بن محمد طباطبائی، تا: 1245ق؛ داراي دو سر لوح نقاشی شده مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 236ص (1-236)، 19 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 10 - 1874]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر، تا: دوشنبه 26 صفر 1246ق، جا: ارض اقدس اطهر؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم مشکی، 110گ، 21سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 41 - 147]
آغاز: برابر
کا: محمد باقر بن حسینعلی شاهکوهی استرآبادي، تا: 1247ق، جا: اصفهان مدرسه مبارکیه؛ جلد: تیماج سیاه، 115گ، 22سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 306]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1247ق، جلد: تیماج مشکی، 96گ (102پ-197ر)، 23 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 18 - 20]
کا: مصطفی بن احمد خوئینی، تا: 1249ق [ف: 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی بابا خوانساري، تا: 1250ق؛ واقف: سید حسین مدرسی طباطبایی، دي 1343؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج تریاکی، 85گ، 23 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 190]
خط: مختلف، کا: عباس بن محمد حسین، تا: محرم 1251ق، جا: مدرسه صالحیه؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 53گ (46-98)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 16 - 405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن نجف علی تبریزي، تا: 2 محرم 1251ق؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج سیاه، 84گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 47]
خط: نسخ، کا: حسن بن ابی الحسن حسینی، تا: 1252ق؛ 162گ، 14سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 1 - 95]
خط: نسخ، بیکا، تا: دهه اول رمضان 1252ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 65گ (1پ-65پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 157]
خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن حاجی علی اکبر همدانی، تا: 1254ق؛ مهر: «عبده الراجی محمد اسماعیل» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 100گ، 20 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 13 - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن علی اکبر، تا: محرم 1254ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 96گ (64پ-159ر)، 19 سطر، اندازه: 14×7/20سم [ف: 9 - 367]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد قاسم، تا: سهشنبه 12 ربیع الاول 1254ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1543]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین حسینی، تا: 1255ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه، محمود، رضا»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 76گ، 20-27 سطر (6/5×14/5-15)، اندازه: 13×21سم [ف: 19 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 7 ذیحجه 1255ق؛ جلد: تیماج مشکی، 179گ، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 1561]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن سعید ابن القاسم موسوي، تا: چهارشنبه 10 صفر 1257ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد تقی زارع، تا: 1258ق، جا: شیراز مدرسه آقا بابا خان؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 113گ، 19 سطر (6/5×16)، اندازه: 10/5×21سم [ف: 1 - 270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد بن کربلایی علی اکبر دامغانی دهملایی، تا: شوال 1259ق، جا: تبریز، استکتاب از طرف اردشیره؛ واقف: هادي اسکویی حائري، 17/13/233؛ جلد: تیماج زیتونی، 83گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 1 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس ابن باباي قمی، تا: جمعه 20 ذیقعده 1259ق؛ محشی به حاشیه مؤلف و کاتب، ضمیمه نسخه ش 19952؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، 127گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 16 - 190]
کا: رضا بن احمد، تا: دوشنبه 6 شوال 1262ق [دلیل المخطوطات: 1 - 229]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مهدي ابن علی گیلانی، تا: 1263ق، جا: گیلان مدرسه ملا صالح؛ محشی با امضاي «منه»؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج تریاکی، 140گ، 15 سطر (7/5×15)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 16 - 118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن صدرالدین محمد بن ابی تراب فیضی کاشانی، تا: 19 ذیحجه 1263ق، جا: قمصر، کاشان؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»، کاتب نسخه از علما و ادباي کاشان و از نوادگان فیض کاشانی است و حدود سال 1269ق درگذشته؛ مهر: کاتب «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)؛ تملک محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی، مشهور به علامه فیضی به سال 1327ش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ساغري مشکی، 128گ، 15سطر (8×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 34 - 211]
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد ابراهیم بن حاجی سید محمد جعفر بن محمد شفیع طباطبائی، تا: 1266ق، جا: شیراز (احتمالاً)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 159گ، 14 سطر (7×5/10)، اندازه: 11/5×15/5سم [ف: 1 - 295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن میرزا محمد مبارکه، تا: 3 رجب 1266ق؛ مصحح، محشی با نشاناي «سید شریف»، «میرزا بابا الاردبیلی مد ظله العالی»، «5»، «ابوطالب» و ... و نیز «منه رحمه اﷲ» که به نقل از شارح یا مؤلف آمده، با نشان «بلغ» مقابله گردیده؛ کاغذ: فرنگی، 84گ (162ر-245ر)، 21-22 سطر، اندازه: 9/5×1/55سم [ف: 35 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1268ق؛ چهار برگ آخر نسخه نونویس بهخط مصطفی صفایی خوانساري در شعبان 1385؛ ضمیمه نسخه ش 21026؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 108گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 16- 190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن جعفر بن حسین بن علی حسینی، تا: 5 صفر 1269ق؛ جلد: تیماج مشکی، 77گ (77پ-153پ)، 24 سطر، اندازه: 17×28سم [محدث ارموي مخ: 2 - 592]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1270ق؛ 157گ، 17 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 1 - 95]
بیکا، تا: 1271ق، قطع: خشتی [ف: 287]
کا: احمد بن محمد رضوي، تا: رجب 1287ق [تراثنا: س5ش3-99]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالغنی بن محمد رضا بن علی بن حسین بیگ بن سهراب بیگ قمشهاي، تا: شوال 1298ق؛ 75گ (1پ-75پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب اﷲ محمد ملقب به زین الدین، تا: 1325ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: چرم زرشکی، 124گ، 16 سطر (7×11)، اندازه: 10×14سم [ف: 14 - 13]
آغاز و انجام: برابر
این کتاب در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1335ق [ف: 3 - 33]
خط: نسخ، کا: محبعلی بن مراد علی لاهیجانی، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 98گ (167پ-264)، 22سطر (8/5×1/54)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 361]
آغاز: العمل و اما ما ذکره المص من اخراج العلم المتعلق بالذات و الصفات ففیه انه ان ارید بالعلم العلم التصدیقی؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد طاهر بن علی اشرف تبریزي، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 15 سطر (6×15)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 18 - 164]
خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: علی بن ابوالقاسم حسینی یزدي، سید محمد، محمد حسن فرطاهی به تاریخ 1280؛ مهر: «عبده محمد الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج
قهوه اي، 131گ، 17 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 22 - 175]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله کان نسخا له لا تخصیصا للعام والا لزم تاخیر بیان العام المذکور عن وق الحاجة
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد بن عبد اﷲ، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج سیاه، 102گ، 21 سطر [ف: 1 - 374]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن غلامعلی، بیتا؛ 30گ (75ر- 104پ)، قطع: خشتی [چند نسخه-ف: - 225]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1321]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 54]
بیکا، بیتا [ف: 3 - 36]
آغاز: قوله ان لم یکن المخصص مجملا مطلقا ظاهره انه قید لاصل المسئلة؛ انجام: یکون محاکمة بین المخاصمة کما هو الظاهر ثم قال هذا القائل فان قلت عدم التصور.
مباحث تخصیص؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ناقص؛ 36ص (195-230)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1530]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با امضاي منه؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: چرم، 105گ، 19 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 15 - 22]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ در سه موضع افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نازك فستقی، جلد: تیماج زرشکی، 119گ، 21سطر (6×5/14)، اندازه: 10×20سم [ف: 14 - 281]
آغاز: برابر؛ انجام: لا فی تقدیم المقدم علی الموخر و لا یتمیز فی هذه الصور خاص عن عام حتی یقدم و ما ظرفت علی الظرف ... لهذا القایل
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ تملک: محمد رضا مهدي؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 163گ، 17 سطر (9×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 15 - 152]
خط: نسخ،کا: محمد حسن بن حاجی الحرمین حاجی احمد، بیتا؛ 153گ، 18 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×15سم [ف: 12 - 392]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 100گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 95]
بیکا، بیتا [ف: 55]
بیکا، بیتا. [ف: 55]
نسخه اصل: آستانه عبدالعظیم حسنی در شهر ري ش 418؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 73]
انجام: برابر
کا: غلامحسین ابن محمد حسن جهرمی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 165ص، 15 سطر (8×16/5)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 2 - 47]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 514]
بیکا، بیتا [تراثنا: س2ش4 - 58]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 155گ، اندازه: 14×20سم [ف: 204]
بیکا، بیتا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداري از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: چرم مشکی، 110گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 245]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»، «أبهري»، «السعد»؛ جلد: چرم سبز، 82گ، 23 سطر، اندازه: 12×20سم [مؤید: 1 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق مختلف، بیکا، بیتا؛ محشی به حواشی «منه رحمه اﷲ - عفی عنه - منه قدس سره»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف مشمع سرخ، 92گ (1-92)، اندازه: 15×20سم [ف: 281]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 9گ، 19 سطر، اندازه:
17×20سم [ف: 3 - 1561]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ [نشریه: 7 - 266]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 534]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم طرزي، بیتا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 585]
آغاز: برابر؛ انجام: بخلاف العزم فانه معفو علی تقدیر اجتناب المحرم وعلی تقدیر فعله لم یقل به احد بان یترتب عفابان احدهما علی العزم والاخر علی الفعل
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «جواد الموسوي»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 77گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 753]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 78گ، 18 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 2 - 752]
آغاز: الشرعیة والفرعیة لان الخطاب المذکور علی الوجه الذي فسروه لایکون الاشرعی فرعیة
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 135گ، 15 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 3 - 1562]
آغاز: بسمله، حمدله، هذه حواشی دقیقة و تحقیقات لطیفة و ... قوله: الفقه فی اللغة الفهم الخ. انما ابتدأ بتعریف الفقه دون اصول الفقه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 157گ، 15-14 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 3 - 1561]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 9گ (97-105)، 18 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 1561]
آغاز: محض هو کنه حقیقة الواجب جل شأنه و بحث ذاته بلا مدخلیة شیئی آخر راسا و مطلقا؛ انجام: التعلق بما بنهناه علیه اي التمسک بما نبهناه.
از اوایل شرح و تعلیق بر دیباچه در شرح: «فلا یحیط بکنهه العارفون» تا شرح و حاشیه بر این جمله: «التعلق بما نبهناه علیه» از (مبحث امر بش مقتضی نهی از ضد) را دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 229گ، 13 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 6 - 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 127گ، 20 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 1 - 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ وافق: فهرستی؛ 79گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 35]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي شرح صدورنا بانوار المعرفة؛ انجام: مع احتمال طریان ما یوجب الرجوع منه
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 42گ، اندازه: 14×21سم [ف: 16-180]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
مدرس اصفهانی، محمد قاسم بن محمد صالح، ق11 قمري
modarres-e esfahānī, mohammad qāsem ebn-e mohammad sāleh ( - 17c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تاریخ تألیف: 1080ق
حاشیه توضیحی استدلالی است با عناوین «قوله، قوله.»
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7237
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین.. هذه تعلیقات اتفقت منی فی اثناء مطالع معالم الدین؛ انجام: فتجویز صدق القضایا الشخصی یستلزم تجویز صدق القضی الکلیة و مع جوازه تمت.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 74گ، 19 سطر، اندازه: 5/12×24سم [ف: 19 - 38]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī(1628 - 1699)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17144
آغاز: بسمله و به ثفتی، الحمدﷲ رب العالمین ... قدس سره الفظ؛ انجام: طلب از نادان مغرور ... بینا باش تانیز سند تلوي تا نخواند
مرو
بیکا، تا: 1245ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 96گ، مختلف السطر (4×11)، اندازه: 14×21سم [رایانه]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح، 1040 - 1124 ؟ قمري
tonekābonī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-fattāh (1631 -1712)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تاریخ تألیف: سه شنبه 7 رمضان 1126ق
این حاشیه را مولا محمد صادق فرزند سراب تنکابنی مرتب و کتابت نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15308
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن شریف حسینی جیلی تنکابنی، تا: 21 جمادي الثانی 1138ق؛ کاتب تصریح میکند که نسخه را والدم مولانا محمد صادق (فرزند سراب تنکابنی مؤلف کتاب) از روي خط جدم جمعآوري کرده بود و این نسخه از روي آن نوشته شده ولی نسخه پدرم چون منحصر بود داراي اغلاط و اشکالاتی بود که آنها را حتی المقدور اصلاح کردم جهت رضایت خاطر استادم مولانا ابا القاسم موسوي؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: چرم قهوه اي، 21گ، 18 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 43 - 10]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ - 1140 ؟ قمري
hoseynī nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959 -1011)
حاشیهاي است بر معالم الاصول که تنها مبحث «ضد» را شامل است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 18/39-3519/4
آغاز: فقبل التعیین لاطلاق بل الموجود قبله امرله ... قوله الحق ان الامر بالشیء الخ الغرض بیان ان الامر بشیء هل یقتضی بمجرده النهی عن ضده ام لا؛ انجام: قوله عدم وجوب غیر السبب اقول قدعرفت فی بحث مقدم الواجب ان المراد بالسبب هناك العل التام ... فصل الضد الخاص اذا کان واجبا کما اعترف به فیما سیجیء وفی جوازه تأمل وان لم یوجب المقدمة.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی با امضاي «منه»؛ جلد: تیماج مشکی، 18گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 1571]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
مسکنانی، علی بن قاسم، ق12 قمري
moskenānī, ‘alī ebn-e qāsem ( - 18c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» با رد و ایراد و نقل گفته هاي علماي اصول و به یکی از حاشیههاي معالم بسیار نظر دارد که گویا حاشیه ملا میرزا باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5463
آغاز: قوله فالاظهر أن یقال، أقول لا یخفی أن ما تمسک بن من الاجماع کما أشار الیه سابقاً؛ انجام: و تحقیقه بقدر الوسع و الطاقة حامداً مصلیاً سائلا من الاخوان بعد طلب الدعاء ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 198گ، مختلف السطر، اندازه: 12×22سم [ف: 14 - 244]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
؟ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تاریخ تألیف: قرن 12؛
حاشیه کوتاه و استدلالی مهمی است بر «معالم الدین» مؤلف در اغلب موارد با نظرات صاحب معالم مخالفت نموده است. آن را هنگام تدریس «معالم الاصول» به درخواست فرزندش، عبدالحسین نگاشته چنان که بعد از خطبه و نام مؤلف آورده است: «انه سئلنی الولد العزیز بل الرکن الحریر [کذ] عبدالحسین متعه اﷲ بالعمر السعید و العیش الرغید حین قرائته علی کتاب معالم الدین من تصنیفات ... ان اکتب علیه ما یخطر بالبال مع تراکم الاحوال و اضطراب الاحوال و رایت توفر رغبات المحصلین علی تعلمه و تحصیله و کثرة اشتیاقهم الی الاحاطة بتفاصیله و لم ار بما فهموه من ظ المقال من غیر اطلاع منهم علی حقیقة الحال فاجبت مسؤله.» مأثور خامهاش از ابتداي کتاب تا
آخر مبحث حجیت خبر واحد میباشد. گویند که هر بار وحید کتاب معالم را درس میگفته حاشیه جدیدي بر آن مینوشته و کلاً بیست حاشیه بر این کتاب نوشته که حاشیه حاضر آخرین آنها میباشد.
آغاز: الحمدﷲ الذي شرح صدورنا بانوار معرف مسامع قلوبنا بالاقتداء بالائمة المهدیین ... اما بعد فیقول راجی عفو ربه الغافر ... انه سالنی الولد العزیز بل الرکن الحریز ... قوله بالافعال اه ان قلت من جملا فعال فعل المعصوم و هو حج کقوله والعلم به فی الاحکام الشرعیة الفرعی تعریف الفقه قلت فعله کقوله من جملا دلة.
انجام: فلا بد فی الحکم بعدم کونه کذلک من الثبوت من الشرع بلاشبه نعم فی الموقت أو الانی الذي مثل الموقت لیس کذلک و وجهه واضح.
چاپ: تبریز، سنگی، بدون ناشر، بدون تاریخ، خشتی
[الذریعه 6/ 205 رقم 1136؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 404؛ دنا، ج 4، ص 442-445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 6 ربیع الثانی 1190ق (شاید تاریخ تألیف باشد)، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ 31گ (36پ-66ر)، 24 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 593]
خط: تحریري، بیکا، تا: 1190ق؛ با نام «غرر و درر» براي آن پشت جلد این نسخه؛ 40گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 52گ (268ر-319ر)، اندازه: 10×14سم [ف: 14 - 314]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ 28گ، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 66]
از آغاز تا میانه اوامر (ناتمام)؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالغنی بن عبدالصمد بن عبدالغنی، تا: رجب 1200ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 11گ (93پ-103ر)، 18 سطر (7×13)، اندازه: 13×17سم [ف: 291]
انجام: در مبحث مر و تکرار: فالاشکال فی محله. توضیحه ان النحاة ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 86گ (2پ-87ر)، 23 سطر (9×14)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 4 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، کلاً بیست حاشیه بر این کتاب نوشته که حاشیه حاضر آخرین27گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1554]
آغاز: برابر؛ انجام: و سلک فی توضیح مبانیها و تحقیق معانیها مسلطاً ترضیه الناظرون بغیر البصیرة ویحمده المتناول و نبید غیر عفو قصیرة واسألة اﷲ التوفیق ... انه سمیع مجیب
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقواي زرد، 69گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 1 - 181]
بیکا، تا: قرن 13؛ با مهر رجب علی؛ کاغذ: کبود و سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی عطف آلبالویی، 32گ (49پ-80پ)، 20 سطر (7/5×16)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 5]
[الذریع 6/ 205 رقم 1136؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/404؛ دنا، ج 4، ص 442-
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 45گ (181پ-225ر)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 310]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 41گ (179پ-219پ)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 1 - 104]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید عبدالوهاب لاهیجی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 89گ (117پ-205ر)، 14 سطر [ف: 16-281]
آغاز: قوله الثانی قوله تعالی اﷲ الذي خلق الخ اعلم ان السماء فی اللغة کل ما علاك فاظلک حتی ان؛ انجام: قدجاء فی بعض الاخبار عن منصور بن حازم قال حدثنی لنا ثقة و هو مما نحن فیه ثم ان الوجه فی ذلک احتمال
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله - قوله» بر معالم الاصول؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 219گ (6ر-224پ)، 29 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 30 - 205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: کریلا و نجف؛ مصحح، داراي بلاغ؛ کاغذ: جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر (10×16)، اندازه: اندازه: 14×21سم [ف: 265]
آغاز و انجام: برابر
بدون خطبه؛ خط: نستعلیق، کا: هاشم مازندرانی، تا: 1203ق؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ (51- 74)، 24 سطر (1/52×16/5)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 2- 771]
آغاز: برابر
بیکا، تا: 1205ق؛ قطع: جیبی [ف: 122]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق شکسته تحریري، بیکا، تا: 19 ربیع الثانی 1206ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 63گ (2پ-64ر)، 14 سطر (5/ 6×9/5)، اندازه: 9/5×14سم [ف: 2 - 74]
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی، تا: 1210ق، جا: کربلا؛ 27گ (1-پ27پ)، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امر علی استرآبادي، تا: 1211ق، جا: کربلا؛ جلد: چرم زرد، 34گ (136پ-169پ)، 22 سطر، اندازه: 11×17سم [مؤید: 3 - 541]
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: آدینه 23 رمضان 1213ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1320]
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن محمد حسین، تا: 1217ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 38گ (111-148)، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 273]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن محمد حسین، تا: 1217ق؛ حاشیه ملامیرزا بر معالم و منظومه ملامحسن و قسمتی از اصول بی نام با این نسخه در یک مجلد و قابل تجزیهاند؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، 37ص، 19 سطر [ف: 1 - 564]
آغاز و انجام: برابر
فاقد خطبه و دیباچه مؤلف؛ خط: نسخ، کا: عباس بن عبدالحسین، تا: یکشنبه 9 ربیع الاول 1219ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا عطف تیماج عنابی، 37گ، 25 سطر، اندازه: 9/ 14×20/5سم [ف: 16 - 205]
خط: نسخ، کا: علی بن حبیب اصفهانی، تا: 1221ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1523]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شریف مراغی البنایی، تا: شوال 1222ق، جا: کربلا؛ 66ص (255-320)، 23 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2-90]
خط: تحریري، کا: شیخ جواد بن محمود کاظمی، تا: 1222ق؛ 71ص (207-277)، 22-23 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 3/ 24 - 108]
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 14 ذیقعده 1223ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 934]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن عبدالعلی تبریزي، تا: رمضان 1223ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 29گ، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 180]
فاقد دیباچه مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن علی خان زنوزي، تا: 1224ق، جا: کاظمین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 31گ (78پ-108پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 25 - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1227ق؛ 38گ (98پ-135پ)، 19- 23 سطر [ف: 55]
بیکا، تا: 1228ق [نشریه: 7 - 752]
خط: نسخ، کا: احمد نجل علی بن کتاب نجفی، تا: سهشنبه 22 جمادي الاول 1229ق؛ 22گ (100-121)، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالغفار بن محمد عظیم، تا: 4 شوال 1230ق، جا: خوي؛ جلد: گالینگور عطف تیماج، 64گ (62ر-125پ)، 20 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 26 - 267]
کا: عبدالعزیز بن محمد رسول، تا: 25 رجب 1231ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: رویه ابري روغنی، 25 سطر [ف: 5 - 272]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن صدر مازندرانی، تا: 1232ق، جا: کربلا؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 40گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 204]
شماره بازیابی با توجه به رایانه آستان قدس تصحیح شد؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: مهدي بن امین موسوي جیلانی، تا: 12 ربیع الثانی1232ق، جا: کربلا؛ ضمیمه نسخه ش 15702؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج عنابی، 30گ (101-130)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 16 - 418]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: محمد بن محمد ربیع موسوي تستري، تا: 8 ربیع الاول 1232ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 27گ، 28 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1554]
آغاز: برابر؛ انجام: فانه مأخوذ من شرح مختصر العضدي فان الحاجبی لم یدع الا مجرد القطع المذکور فلم یتفطن العضدي بمراده وظن انه.
بدون خطبه مؤلف. از انجام نانوشته رها شده است. در نسخه با نام «هذه تعلیق المولی المطلق محمد باقر ابن محمد اکمل البهبهانی قدس اﷲ روحه الزکی علی کتاب معالم الاصول للفاضل المحقق الشیخ حسن»؛ خط: نسخ، کا: خلیل بن حاجی ابراهیم زاهد تبریزي، تا: یکشنبه ربیع الاول 1233ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 4گ (51پ-54ر)، 23-21 سطر (10×15/5)، اندازه: 15/4×7 /20سم [ف: 1/29 - 392]
بیکا، تا: 1233ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بیکا، تا: رجب 1233ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 22 سطر [ف: 5 - 431]
خط: نسخ، کا: محمد صالح خوانساري و حاج قاسم بن علی اکبر، تا: 1234ق، براي فرزندش عبدالحسین نوشته؛ کاغذ: فستقی، رویه کاغذي مقوایی، 23گ (169ر-191ر)، 25 سطر، اندازه: 16×2/ 21سم [ف: 6 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بیکا، تا: 1234ق؛ پس از پایان حاشیه رساله مختصري با عنوان «تحقیق فی القیاس» از وحید بهبهانی کتابت شده که آغازش چنین است: «تحقیق فی القیاس خطر بالخاطر الفاتر القاصر ... و هو تتم حاشی کتبتها علی الذخیر»؛ جلد: تیماج، مشکی، 59گ (1پ-59پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 573]
کا: عابدین بن ملا بدر، تا: 15 جمادي الثانی 1234ق [دلیل المخطوطات: 1 - 257]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: ضیاء الدین گیلانی، تا: 1234ق؛ در پایان رساله ذکر مکاشفهاي از مجلسی اول در 2 صفحه؛ جلد: تیماج مشکی، 35گ، 25 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1554]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد مهدي جرفادقانی، تا: پنجشنبه از هفته سوم جمادي الاول 1234ق؛ جلد: تیماج مشکی، 50گ (170پ-219پ)، 21 سطر، اندازه: 12×13/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 88]
انجام: و حکم فی الموضوعات للاحکام فی مقام الدعاوي و مستند. ح الشهاده
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن علیرضا شهر بابکی، تا: 1234ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 35گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 195]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمدنبی بن ملامرتضی نوري یوشی، تا: شنبه 22 رمضان 1236ق، جلد: تیماج قهوه اي، 34گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1553]
خط: نسخ، کا: محمد امیر خراسانی، تا: 1237ق، جا: نجف اشرف؛ 30گ (70ر-99)، اندازه: 14/5×20/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 67]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: سید محمد بن حسین بن جلیل، تا: 13 محرم 1238ق؛ محشی از محمد علی نوري بلفظ «دام ظله»؛ تملک: محمد حسن موسوي با مهر «الراجی محمد حسن موسوي» (بیضی)، سید صادق حسینی 18 ربیع الثانی 1268؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد بروجردي، تا: 14 جمادي الثانی 1240ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 26گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 749]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: آخر رجب 1241ق؛ 40گ (212پ-251پ)، 23 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 60]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1241ق؛ 40گ [چند نسخه-ف: - 371]
آغاز و انجام: برابر
فاقد دیباچه است؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد علی کوکدي، تا: محرم 1242ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: فرنگی شکري،جلد: مقوا با روکش مشمع مشکی، 98گ، 15 سطر، اندازه: 10/2×7/ 14سم [ف: 16-205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ولی بن مهدي هزار جریبی، تا: یکشنبه شعبان 1243ق، جا: سعادت آباد؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد تقی» (مربع)؛ واقف: ابوالفتح علوي خلخالی،7/ 11/ 1342؛ جلد: تیماج مشکی، 94گ، 15 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 1 - 226]
انجام: مثل الموقت، لیس کذلک و وجهه واضح
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 14 صفر 1244ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 42گ (11پ-52پ)، 19 سطر [ف: 4 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن موسوي، تا: جمعه 28 رمضان 1255ق؛ جلد: تیماج مشکی، 73گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1554]
مبحث استعمال مشترك فی اکثر من معنی واحد؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا،بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قرمز، 18گ (271پ-288ر)، 17 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 6 - 108]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن باقر آرانی کاشانی، تا: جمعه دهه سوم ذیحجه 1259ق؛ مصحح؛ 39گ (93پ-131ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5×22سم [محدث ارموي مخ: 2 - 593]
آغاز: قوله الاکثرون علی ان الامر بالشیء اقول: هذه المساله انما ترتبط من جهة مدلولها الذي هو الوجوب
کاتب: احمد بن حاجی محمد بیدانی، تا: 1261ق، جا: مشهد رضوي؛ جلد: تیماج مشکی، 32گ (267پ-298ر)، اندازه: 15×21/5سم [کتابخانههاي قائن: ف: - 154]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1263ق؛ 20 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو لایصدر عن عاقل فضلاً عن فاضل
خط: نسخ، کا: محمد بن صادق شفتی جیلانی، تا: 1266ق؛ 63گ (74پ-136پ)، 20 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [مؤید: 1 - 374]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن مشهدي رحیم آجرلو کهکی (من بلوك بلده ساوج)، تا: 1272ق، جا: ساوج؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج قرمز، 36گ (74پ-109پ)، 14 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 23 - 770]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن سید حسن موسوي جرفادقانی، تا: سهشنبه 16 ربیع الاول 1285ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ مصحح، محشی با عناوین «حسن الموسوي الجرفادقانی دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 48گ (88پ-135پ)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابوالقاسم بن محمد ... حسینی، تا: 3 رجب 1297ق؛ 69ص (190-258)، 23 سطر [ف: 2 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 3 شوال 1319ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 79گ، 17 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 47گ، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: - 74]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: عبداﷲ بن عبدالرحیم بن شیخ ابوالقاسم آرانی، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف مخ: - 52]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 627/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 251]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما ذکره السید من جواز تخلف الشرط و نیایة شرط آخر منابه غیر مختص بالکلمة الحرفیة فیه بل تجري فی الاسمیة والفعلیة من دون تفاوت اصلا واتباعه جمیع شروط العبادات والمعاملات بامثال ماذکر من العبارات مع انه لاریب
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور سبز، 8گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 749]
آغاز: برابر؛ انجام: قطع الانف والشفه ونحوها وکذلک الحال فی الغسل والتیمم وامثال ذلک فتأمل وان تعددت الخ
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی و قهوه اي، 16گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 35گ، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 749]
آغاز و انجام: برابر
فاقد مقدمه. تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه معلوم گشت؛ بیکا، بیتا؛ 40ص (251-290) [ف: 11 - 342]
خط: نستعلیق، کا: ابن میرزا عبداللطیف محمد باقر موسوي شیرازي، بیتا؛ اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، بیتا؛ ضمیمه نسخه ش 20215؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، 25گ، 20 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 16 - 205]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذا الحال بالوفاء لا تضمنه عقد او اقتضاء و قس علیها حال غیره تم
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: مقواي با روکش سرمه اي، 54گ (1پ-54پ)، 19 سطر، اندازه: 14×22سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 36گ، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 35]
آغاز: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابراهیم، بیتا؛ جلد: تیماج سوخت مشکی مندرس، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 269]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت. فاقد مقدمه؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: محمد حسین تهرانی، 1243؛ جلد: تیماج قرمز، 43گ (97ر-139پ) [ف: 25 - 420]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 32گ (103پ- 134پ)، 25 سطر (9/5×17)، اندازه: 14×20سم [ف: 11 - 2239]
خط: نسخ، کا: میراسماعیل بن میر هادي قائنی بیرجندي، بیتا؛ 46گ (65پ-110ر)، 19سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 1 - 29]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد ابراهیم خوانساري، بیتا؛ با یادداشتی از شرح اربعین مجلسی در پایان؛ قطع: خشتی [چند نسخه-ف: - 211]
نسخه اصل: کتابخانه سید مرتضی نجومی-کرمانشاه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1 از جمادي الثانی؟؛ 63 ص(42-104) [عکسی ف: 5 - 93]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 136]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، 34گ (2پ-35ر)، 20 سطر (9×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 14 - 3847]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (23پ- 47پ)، 30 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 30 - 32]
خط: نسخ، کا: احمد معلم، بیتا؛ 33گ (2پ-34پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 169]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 34گ (1پ-34ر)، 23سطر [ف: 56]
انجام: و الثانی اکثر من الاول بمراتب سلمنا الطریق یلحق
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 16 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سیاه، 25گ، 21 سطر [ف: 1 - 374]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 34گ (1پ-34ر)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 - 169]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحق حجیة الاخبار السالفة الموافقة للاستقراء فی کون الحکم
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 34گ (33ر-66پ)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 16 - 164]
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 287]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: در آغاز محرم؛ کاغذ: فرنگی کبود، 17 سطر (13×17)، اندازه: 1/50×18سم [ف: 16-491]
آغاز: قوله الفقه فی اللغة الفهم اه انما ابتدا بتعریف الفقه دون اصول الفقه؛ انجام: بل مقصوده من سبق احمدهما او تبادر الوحدة انه اذا اطلق اللفظ المشترك.
کمی از حاشیه تا مبحث استعمال لفظ در اکثر از معنی واحد است. این حاشیه نیز غیر از حاشیه مشهور و مطبوع وحید بر «معالم الاصول» است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مشکی، 8گ (128پ-135پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 68]
آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین ... قوله و علی النسبة التامة الخبریة اه؛ انجام: بل لو لم یکن مقصرا لم یکن مکلفا بخصوص ذلک الواقف فلعله مکلف.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مشکی، 11گ (71پ-81پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 67]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 33گ (108پ-140پ)، 23 سطر، اندازه: 13×21سم [مؤید: 1 - 243]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بیکا، بی تا؛ 35گ (97پ-131پ)، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 360]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا [تراثنا: س13ش 2 و3 - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج عنابی، 59گ (57-115)، 19 سطر (7×12/5) [ف: 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق مختلف، بی کا، بیتا؛ با یادداشتی به خط پسر مرحوم فاضل بسطامی مورخ 1305ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف مشمع سرخ،40 گ (93-132)، اندازه: 15×20سم [ف: 282]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن علی خراسانی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 39گ (85-123)، 22 سطر (8/5×15)، اندازه: 1/55×23سم [ف: 19 - 325]
آغاز: الحق ان الاشتراك واقع ... اقول لم یعرف المشترك للاختصار
بیکا، بیتا؛ شاید از بهبهانی؛ 95گ، اندازه: 14×21سم [ف: 3-75]
بیکا، بیتا؛ 30گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 101]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
بحرالعلوم، محمد مهدي بن مرتضی، 1155 - 1212 قمري
bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 685/3
آغاز: قوله: و خرج بالتفصیلی علم المقلد الخ ... اورد علیه ان علم المقلد قد خرج
بیکا، تا: 1268ق، قطع: خشتی [ف: 294]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
کرمانشاهی، محمد محسن بن محمد سمیع، - 1223 قمري
kermānšāhī, mohammad mohsen ebn-e mohammad
samī‘ ( - 1808)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حواشی مختصري است بر مواضع مختلف کتاب «معالم الاصول.»
آغاز: قوله فهی أن المعقولات تنقسم الی موجود و معدومة، ینبغی أن یراد بالمعقول و ما أمکن درك کنهه بالعقل
کاتب = مؤلف، بی تا [تراثنا: س2ش4 - 53]
کاتب = مؤلف، بی تا [تراثنا: س2ش4 - 58]
بیکا، بیتا [تراثنا: س2ش4 - 57]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمري
tabātabā’ī karbalā’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (1748 -
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه استدلالی مفصل که با عناوین «قوله، قوله» میباشد داراي رد و ایراد بسیار با حواشی فراوان میباشد.
آغاز: قوله: «و خرج بالتفصیلیه علم المقلد» او رد علیه ان علم المقلد قد خرج؛ انجام: هذین القسمین بتنقیح المناط. هذا ما امرنا بتحریره شیخنا السید الجلیل ادامه اﷲ تعالی و قد اتفق الفراغ منها فی شهر جمادي الاول 1210.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ با یادداشت «التعلیقات التی من افادات السید علی رحمه الله علیه»؛ مهر تملیک: «یا اسداﷲ»؛ 19گ، 26 سطر، اندازه: 14×19سم [صد و شصت نسخه: - 16]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین الذي جعلنا من الطالبین و الفوز لهم و المحصلین فی علوم الدین
قطعهاي از آغاز کتاب آمده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسن بن محمد هاشم بیرجندي قائنی (شاگرد طباطبائی) به تاریخ رمضان 1223؛ جلد: تیماج قهوه اي، 49گ، اندازه: 15×21سم [ف: 19 - 410]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمري
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه کوتاهی است با عناوین «قوله-قوله.»
[ریحانة الادب: 6/71]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... قوله (رحمه الله علیه) تصور المرکب یستلزم تصور مفرداته آه اقول، ینبغی لطالب العلم أن یتصوره قبل الشروع فیه بوجه ما و یعلم ثمرته و موضوعه؛ انجام: جعله الوجوب من جزئیاته و التفرقة غیر و اضحة و ان کان ا مر فی الوجوب اسهل، انتهی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (179پ-187پ)، 29 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 33 - 454]
بیکا، تا: 1200ق [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
خاتون آبادي اصفهانی، محمد حسین بن عبدالباقی، - 1233 قمري
xātūn-ābādī esfahānī, mohammad hoseyn ebn-e ‘abdol-bāqī ( - 1818)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است مختصر و توضیحی با عناوین «قوله» که به التماس دوستان نگاشته است. مؤلف درباره تألیف کتاب می گوید: «انی لما شرعت فی مباحث کتاب معالم الاصول ... وجدته کتابا جلیل الشان ... مع ذلک بقیت منها رموز مستور علی حالها و مخفیات کنوزها غیر بارز اربابها فالتمس منی بعض خلان الیقین و اخوانی فی الدین عن ارفع القناع عن استارها و ازیل النقاب عن مکتوباتها و انشر الحجاب عن مطویاتها و ابین و افصل ما اجمله و استوفی ما اهمله من تحقیقات لابد منها علی طریق ینطبق تلک الاصول علی تلک المسائل الفرعی و اذکر امثل کل منها.» موجودي نسخهها تا مبحث حجیت خبر واحد است.
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا لدین الاسلام ... قوله فظاهر اذ لایتصور اه اذ لا یحصل العلم ببعض الاحکام انه حکم اﷲ تع الا بعد الاحاط التام ...
انجام: لانه ان فتح هذا الباب انسد باب الاستدلال لا سیما ادل الاصولی و الفقهاء لابتناء اکثر ادلتها علی الظنون فتامل
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ پس از کتاب حواشی است بر خود کتاب از مؤلف ظاهراً؛ جلد: تیماج مشکی، 81گ، مختلف السطر، اندازه: 11×15سم [ف: 5 - 332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد موسوي مشهدي، تا: ذیقعده 1223ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 58گ، 20 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 16 - 199]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
بهبهانی، عبدالحسین بن محمد باقر، - 1240 قمري
Behbahānī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad bāqer ( -1825)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است استدلالی با عناوین «قوله، قوله» استفاده شده از درس پدرش وحید بهبهانی و نوشتههاي وي و آنچه از تفکر و تدبر در بحثها به دست آورده است. در مقدمه نگاشته است: «هذه فواید رشیقه و فراید انیقه مهمة استفدتها من والدي العلامة
و شیخی الفهامة اعلی اﷲ لدیه مقامه ... حین قرائتی علیه هذا الکتاب الشریف ... التقطها ایضا من مصنفاته الانیقه و مؤلفاته الشریقه و اضفت الیها ما سنح فی البال القاصر و جري فی الخاطر الفاتر تعلقتها علیه لما رایت من توافر المتعلمین علی تحصیل فوایده ... و لنقدم علی الشروع مقدم و هی ان طائف نفوا الحاج الی علم الاصول بل غیره مما اشترط معرفته لاستنباط الاحکام ... فاردت ان اشیر فی مقامین الی ما یرفع هذا الوهم من البینی و ابین فی الاول منهما ما ینفی قطعی الصدور و فی الثانی عدم خروج المجتهد فی شی من الاحکام فی الاصول.»
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي علم بالقلم علم الانسان مالم یعلم ... فیقول الاقل الاذل عبدالحسین بن محمد باقر بن محمد اکمل عفی عنهم هذه فوائد رشیقه و فراید انیق مهمه استفدتها من والدي العلامه و شیخی الفهامه اعلی اﷲ لدیه مقامه ... حین قرائتی علیه هذا الکتاب الشریف و المصنف المنیف ... اعنی کتاب المعالم ... و اضفت الیها ما سنح فی البال القاصر ...
انجام: و لیس ذلک الا تقلید العدم معرف الحکم الا من تقلید الحی و ان کان اخباریاً بلی استقراء الاخبار و احوال السلف یکشف عن المرام کشفاً قاطعاً بحیث لا یشوبه شائب الالزام.
[الذریعه 6/ 207 رقم 1152؛ مستدرکات أعیان الشیع 4/ 113؛ طبقات أعلام الشیعه «قرن 13» 2/ 707؛ نجوم السماء 3/ 337]
آغاز: برابر
از آغاز کتاب تا مقداري از بحث مره و تکرار او امر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 61گ، مختلف السطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 17 - 140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: جلد: تیماج تریاکی، 141گ، 23 سطر (5/8×14)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 - 796]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: خشتی [چند نسخه-ف: - 226]
خط: نسخ، کا: حسن زنوزي، تا: قرن 13؛ 35گ (40ر-174پ)، 25 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 186]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد سبق تمام الکلام فی هذا المرام بأتم اتقان و احکام و اﷲ هو العالم بجمیع الاحکام و رسوله و حجته الکرام علیه أفضل التحی و السلام، السابعة ... افتاده
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، بر پشت برگ 89 در حاشیه «دستخط عبدالرزاق اصفهانی» آمده و از برگ 37 تا 57 از حواشی معالم ا صول مجدداً تکرار شده؛ مهر: «الواثق باﷲ عبدالرزاق بن علیرضا 1319» (بیضی)، «اسماعیل بن فاضل عدنانی الهاشمی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 88گ (1-88)، 24 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 29 - 596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1217ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی سرخ، 231گ، 21 سطر (5/9×10)، اندازه: 5/22×26سم [ف: 12 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 16 جمادي الثانی 1239ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی و فستقی و شکري، جلد: تیماج مشکی، 211گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق؛ ضمیمه نسخه ش 286285؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد بن علی طباطبائی، تا: 1278ق، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی جرپادقانی، تا: در حیات مؤلف؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله» و «م د ح عفی عنه»؛ تملکی در بروجرد به سال 97؛ جلد: تیماج مشکی، 176گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 592]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بی تا؛ جلد: ساغري مشکی، 134گ، 21 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 3 - 1554]
بیکا، بیتا؛ 87گ (302پ-388پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 131]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
قزوینی، محمد حسن بن محمد معصوم، - 1240 قمري
qazvīnī, mohammad hasan ebn-e mohammad ma‘sūm (- 1825)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 186/2
خط: نسخ، کا: محمد حسن قزوینی، بیتا؛ در دو صفحه و نیمی [نشریه: 7 - 227]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
جیلانی، محمد رفیع بن رفیع، - 1245 ؟ قمري
jīlānī, mohammad rafī‘ ebn-e rafī‘ ( - 1830)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه استدلالی است و نسبتاً مفصل تحت عنوان «قوله» بر کتاب معالم الاصول از اوایل تا آخر مبحث تعادل و تراجیح. محشی کتاب دیگري در شرح معالم دارد به نام «اصل الاصول» که مفصل است و نیز حاشیه مختصري به نام «جواهر الاصول.» مطابق با گفته مؤلف در مقدمه کتاب، تألیف کتاب حاضر، بعد از «جواهر الاصول» بوده است.
آغاز: الحمدﷲ المنعم المتعال والصلوةوالسلام علی الرسول والال ما تفرع علی الاصول مسائل الحرام والحلال و بعد فیقول ... قوله الفقه فی اللغ الفهم آه او جود الفهم ...
انجام: و اما ترجیح احدهما باعتضاده بمثله من دلیل تعبدي آخر فمحل اشکال و ان کان لایخلوعن قوة
[الذریعه 6/ 206 و 16/28]
آغاز: برابر؛ انجام: و القول بان العلم انما فصل باالقراین وحدها لا بالخبر معها کما هو المدعی فاسد بلا خفا لان العلم انما افضل بالخبر ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مهر: «شیخ فضل اﷲ نوري» که نسخه را در جمادي الثانی سال 1285 خریده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 120گ، 23 تا 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 344]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید حسین بن سید محمد اردستانی، تا: 1236ق،جا: اصفهان؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با پارچه سبز، 243گ، 21 سطر (8×1/54)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 2 - 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 صفر 1241ق، به فرموده ملا ابراهیم رشتی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج مشکی، 226گ، 28 سطر، اندازه: 20/5×9 /29سم [ف: 16 - 23]
آغاز: برابر
جلد اول، از ابتداء کتاب تا آخر مبحث نواهی؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن علی حسینی، تا: 1243ق؛ این نسخه هفت ماه پس از تألیف آن نوشته شده و به قرینه آن که بر روي بعضی از سطور آن خط کشیده شده وکلمه زائد بر آن نگاشتهاند و عباراتی در بعضی از حواشی صفحات به خط غیر از کاتب متن نوشته شده محتمل است که نسخه از نظر مؤلف گذشته باشد و نویسنده مطالب مذکوره خود ایشان بوده باشند؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی مهره زده، جلد: تیماج، 293ص، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 558]
آغاز: برابر؛ انجام: و فیه ان الظاهر من اهتمام القدماء بالبحث من احوال الرجال و امشائهم بالروایة انما هو لاجل العمل و الاعتماد کما دل علیه الوجه الثالث من حج القول الاول و هو العمل باخبار الاحاد و هذا و ان اقتضی جواز الاعشاء بالاخبار الوارده فی الاصول ایضا الا انها وجبت بالبرهان القطعی
خط: نستعلیق، کا: آقابزرگ، تا: جمادي الاول 1297ق؛ مصحح، محشی؛ با امضاي «منه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 172گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 2 - 752]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان الترجیح عند الانصاف لمذهب
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي اصفهانی، جلد: مقوایی رویه تیماج حنایی، 19گ (122- 140پ)، 14سطر (7×13)، اندازه: 1/51×18سم [ف: 11 - 549]
آغاز: برابر؛ انجام: عند قیام المقتضی للعذاب اه، و المقتضی له مخالف الامر و الامر اما واجب او مندوب او مباح و لاریب مخالف المندوب ... کی تصلح أن تکون عل للاصاب کما مر ...
از اول کتاب تا بخشی از بحث اوامر؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، 26گ، 22 سطر، اندازه: 8/5×15/5سم [ف: 33 - 355]
آغاز: برابر؛ انجام: فتعین الفعل حینئذ بمعنی ان الموسع واجب تخییري بین شیئین مختلفین بالحقیقة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 196گ، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 346]
جلد اول، تا بحث نواهی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: روغنی مشکی،108گ،29سطر،اندازه: 19/5×39سم [ف: 18-230]
آغاز: ح ثلاث معان اه، اي حین کونه حقیقة فی مجموع المعینیین و فی کل منهما؛ انجام: قوله قولاکان أو فعلا، قید للاتقاق اذ
المراد بالاتفاق الاشتراك اما فی الاعتقاد..
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج روغنی، 218گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: و الی هذا اشار بقوله و الشرعی ذوالصورة المعینة و ان قد مع النقض بصلوةالحایض و بیع الملاقیح. قد تم المجلد الاول.
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی به امضاء «منه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 201گ، 25 سطر، اندازه: 1/55×21/5سم [ف: 26 - 205]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: رحلی [ف: 123]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
رضوي، محمد بن معصوم، - 1255 قمري
razavī, mohammad ebn-e ma‘sūm ( - 1839)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959 -1011)
اوراق این نسخه جابهجا صحافی شده و نام مؤلف در متن کتاب نیامده اما در صدر برگ اول و ذیل برگ آخر نگاشته شده: «هذه من افادات سیدنا التحریر مولینا المحقق و مقتدنا آقا میرزا محمد رضوي ادام اﷲ بقائه»، «هذه تقریرات سیدنا و مولینا التحریر سید الفقهاء و المجتهدین مولینا آقا میرزا محمد الرضوي فی اوان تلمذه فی خدمة السید المرحوم الامیر السید علی الطباطبایی صاحب الریاض.» نسخه مسوده اصلی و اثر خامه میرزا محمد (بن میرزا محمد معصوم) رضوي ملقب به علم الهدي و معروف به «سید قصیر» -- به جهت امتیاز از عالم معاصرش، سید محمد بن حبیب اﷲ رضوي (-1266ق) -- است [فرزند مؤلف میرزا ابوالحسن بن محمد رضوي مشهدي در برگ هاي 208 و 250 نسخه ضمن تصریح انتساب کتاب به والد ارجمندش، با رمز «لمحررها» یک رباعی: «گر نادره زمانه ام گر میرم ** باﷲ که از این حیات خود دلگیرم؛ اي عمر چه جویی که بآخر نرسی ** اي مرگ کجایی که برایت میرم» و یک غزل در هشت بیت، علی الاحتمال از سروده هاي خویش را نگاشته است با مطلع: «ندانی چو دیدم من این زلف و عارض ** چه ضعفی مرا گشته در قلب عارض.»]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 2884
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین السلام علی محمد و اله اجمعین قوله الفقه فی اللغه الفهم المهم فی جمیع الالفاظ انما تنوبتان المعانی اللغویه و حقایقها اذهی الاصل الاصیل؛ انجام: فاجعلها مخصصا للقاعد مع مقاومتها بحسب السند و الدلال و الاعتضاد و اﷲ ولی العصم و الرشاد.
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ واقف: مرتضی قلیخان طباطبایی، 1340ق؛ کاغذ: فرنگی شکري و نخودي، جلد: میشن مشکی، 271گ، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 201]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
بهبهانی، محمد جعفر بن محمد علی، 1178 - 1259 قمري
behbahānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1765 - 1843)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
گزیده اي است از حاشیه مفصل خود او بر معالم است.
جزو دوم و سوم در عام و خاص تا پایان اجماع؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12-17 سطر (7/5×14) [ف: 766]
آغاز: بسمله احمده علی نواله و اشکره لجزیل احسانه ... اما بعد فیقول العبد العاصی محمدجعفر بن؛ انجام: لاحتمال التقیة فی فتدبر و التفصیل محرر فی التعلیقة و ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 17 سطر (7×14) [ف: 766]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
برغانی، محمد تقی بن محمد، 1184 - 1264 قمري
baraqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1771 -1848)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15466/2
آغاز: بسملة، الحمدﷲ رب العالمین ... قوله قدس سره اللفظ ان استعمل فیما وضع له فحقیقة، جعل المقسم مطلق اللفظ المتناول للمفرد و المرکب ن کلاً منهما ینقسم الی الحقیقة و المجاز و لایختص الإنقسام الیها؛ انجام: فان ثبوت الحقیقة فی صورة الاتحاد لیس لمجرد الإستعمال بل بالاستعمال مع الاتحاد کما مر مفصلاً و اما القول بعدم دلالة الاستعمال فقد عرفت ان ذلک مما
توهمه قول الفقهاء و الاصولیین الاستعمال أعم من الحقیقة. انتهی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 88گ (118پ-205پ)، 23 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 39 - 282]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
کرباسی، محمد مهدي بن محمد ابراهیم، - 1278 قمري
karbāsī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ebrāhīm ( - 1862)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي بر بخشی از معالم است با عنوان «قوله، قوله.» متن را با عناوین «قوله» آورده و حواشی را با عناوین «قال الفاضل، قال السلطان، قال المدقق، قال ابن المصنف، قال العلام لابهبهانی» نقل میکند، و گاهی مؤلف از خودش تحقیقاتی نیز دارد.
آغاز: الحمد ﷲ الذي هدانا الی معالم الاسلام و أرشدنا الی شرائع الدین بقواعد الاحکام و الصلا علی نبیه المبعوث لارشاد الانام
آغاز: برابر؛ انجام: و علی الرابع بأنه جعل کمال اللزوم مناطاً للوجوب ...
از آغاز کتاب تا اواسط بحث اوامر. نام مؤلف به استناد جلد 38/532 کامل شد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: حاج سید محمد بن حاج میر محمد علی، 1252ق؛ جلد: تیماج مشکی، 104گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 15]
آغاز: [و الظاهر] انه یتحقق فی السبب اذا المسبب دایر معه وجوداً وعدماً دون الشرط والحاصل انعدم تعلق القدرة بالمسبب [مطلقاً] و تعلقها بالمشروط فی الجملة؛ انجام: لان هذا انما یتم فی صورة الایجاب و النهی نحو اکرم العالم و لاتکرم الجاهل فان المکلف لو حملها علی الخصوص و ترك اکرام بعض العالم و اکرام ...
این نسخه، دقیقاً ادامه نسخه شماره 4415 این کتابخانه و به خط کاتب همان نسخه میباشد و از ادامه بحث اوامر آغاز و تا بخشی از بحث عموم و خصوص به انجام رسیده است. به قرینه چند سطر آغاز مقدمه «عیون الوصول الی علم الاصول» او که عیناً مانند همین نسخه است، مؤلف میباید همان محمد مهدي بن محمد ابراهیم کلباسی اصفهانی باشد که از علمان بزرگ و صاحب چند اثر است. نامی از حاشیه وي در منابع موجود، یافت نگردید؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با نشان «بلغ» و «بلغ قبالاً» مقابله شده؛ واقف: حاج سید محمد بن حاج میر محمد علی، 1252ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع مشکی، 112گ، 22 سطر (5/8×15)، اندازه: 5/15×5/21سم [ف: 38 - 532]
کا: محمد تقی اردکانی یزدي، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 259]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
قزوینی، علی بن اسماعیل، - 1298 قمري
qazvīnī, ‘alī ebn-e esmā‘īl ( - 1881)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه مفصلی است بر «معالم الاصول» شیخ حسن بن محمد عاملی که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است، مؤلف مسائل بسیاري که مؤلف معالم ترك کرده به تفصیل بیان نموده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 195
آغاز: بسمله الحمد ﷲ الذي جعل فروع احکامه منتظمة و اصول تلک الفروع منضبطة و قوانین هذه الاصول محکمة و ضوابط هذه القوانین متفقة
جلد اول، از ابتدا تا «مقدمه خامسه در استفاده عموم نفی از ورود ادات نفی بر سر نکره»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 5 صفر 1290ق؛ مصحح؛ واقف: سید نقی و سید ابوالقاسم، ربیع الاول 1298ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 350گ، 25 سطر [ف: 1 - 102]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
بهبهانی، محمد تقی بن محمد جعفر، - 1299 قمري
behbahānī, mohammad taqī ebn-e mohammad ja‘far ( -1882)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 8829
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الاول 1255ق،؛ جلد: تیماج خاکستري، 109گ (105پ-213پ)،16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 23 - 20]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
تربتی، محسن بن محمد اسماعیل، ق13 قمري
torbatī, mohsen ebn-e mohammad esmā‘īl ( - 19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26263
آغاز: بل لابد من تخصیص الشرط مما لا یکون؛ انجام: بر وجهی که از آن صحت و عینی خالی باشد مشکل است
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ ضمیمه 26262؛ کاغذ: شکري؛ فرنگی، جلد: مقوا [رایانه]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمري
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تاریخ تألیف: 1255ق
حاشیه توضیحی مختصري است باعناوین «قوله، قوله» بر مواضع مشکله کتاب «معالم الاصول» با رد و ایراد در بعضی از مطالب آن نگاشته شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8884/2
آغاز: احمدك اللهم یا من هدانا معالم الاسلام و علمنا زبدة الاحکام و ارشدنا باشارات الاصول و افهمنا قوانین الفحول؛ انجام: و هذا مما لا شبهة للصبیان فلا یحتاج الی البیان.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 64گ (17پ-80پ)، اندازه: 1/50×15سم [ف: 23 - 72]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
حسن بن محمد شریف، ق13 قمري
hasan ebn-e mohammad šarīf ( - 19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است نسبتاً مفصل بر کتاب معالم الاصول به روش «قوله، قوله» با نقل اقوال بسیاري از علما، از جمله ملا محمد صالح مازندرانی، که شارح به هنگام مباحثه این کتاب با عده اي از مؤمنین، این شرح را نگاشته است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلا و السلام علی محمد و آله الطاهرین اجمعین اما بعد فهذه تعلیق علقتها علی معالم الاصول مستعینا باﷲ ... قوله الفقه فی اللغ الفهم الخ قیل هو فهم الاشیاء ادقیق النظری و قیل هو فهم غرض المتکلم ...
انجام: ولما لم یکن ظالماً لما کان معذوراً نعم لو قال المصوب بعد علمه تعالی بالجزئیات کان کلامه وجها الا انه فاسد لما قررناه فی ...
[دنا 4/ 448 (4 نسخه)؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 405 و 2/ 409]
آغاز: برابر؛ انجام: مدفوع بالاصل لان عملهم علیهم السلام حصولی لاحضوري و اما عرفی کعموم المفاهیم..
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «محمد بن علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 206گ، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 7 - 158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گویا به خط مؤلف، تا: غره صفر 1230ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 98گ، 19 سطر، اندازه: 5/16×21سم [ف: 3 - 1565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مهر: «عبده علی اکبر عبدالجواد الحسینی» (مربع) با تاریخ 1274؛ خریداري شده از مدخل ثلث جد اعلاي خود (محتملاً میر حسین یا ابراهیم بن محمد معصوم حسینی)؛ تملک: حسن بن محمد که احتمالا خود مؤلف باشد با مهر «حسن ظنی باﷲ» (بیضی)؛ واقف: میر حسین یا ابراهیم بن محمد معصوم حسینی، جلد: جلد تیماج قهوه اي، 135گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 156]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: نور محمد بن محمد جعفر لاریجانی امیري، تا: 4 ذیحجه 1227ق؛ 252گ، 14 - 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 1559]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد علی قزوینی، تا: 1316ق، جا: کربلا؛ 7گ (35پ-41ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 78]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
حسینی، محمد ابراهیم بن حسین، ق13 قمري
hoseynī, mohammad ebrāhīm ebn-e hoseyn ( - 19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است دقیق و توضیحی بر تمام مباحث کتاب که سطوري از مقدمه این است: «انی لما رایت علم الاصول فیما بین العلوم بعد طلوع شمس المعرف کالقمر النازغ [کذ] فیما النجوم اجبت صرف شطر من عمري فی تحصیله و بره من دهري فی البحث عن اجماله و تفصیله فوفقنی اﷲ تع من فضله لمطالع اکثر الکتب مصنفه فی هذا الفن و الفوز بتشرف خدم بعض العلماء الاعلام من اهل الزمن فرقمت ما سمعته مشافهة منهم مع ما
سمعت به قریحتی القریحة و جادت به فکرتی الجریحة فی اوراق متفرقة و ارقام متشتته و کثیرا ما حاملنی نظمه و ترصیفه و جمعه و تألیفه و لکن لم تیسر ذلک لی لتشتت الحال و تفرق البال حتی اتفق تردد بعض طلبه العلوم الدینیه الی المشتقلین بقراء کتاب معالم الاصول الذي فکثر التماسهم و اصرارهم علی ان اعلق علیه حواشی جامع الشتات ما کنت رقمته سالفا مجتهدا فی کشف مطالبه و مبانیه بتوضیح مقاصده و معانیه ولکن علی وجه یتحقق به اهل المطالب الاصولی علی ما هو المتداول فیزماننا هذا لاعلی ما هو المتعارف و المعمول فی الازمن السابقمن البیانات و الابرامات الخارج عن المطالب الاصولیة».
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل مطالب اصول الفروع معالم یهتدي بها الی فروع الاصول ... قوله الفقه فی اللغة الفهم اعلم ان الشایع فی العلوم خصوصاً فی الکتب الفقهیة
انجام: و لاشک أن الظن الحاصل من الخبر الموافق للأصل أقوي من الظن الحاصل من الخبر المخالف للأصل فتعین العمل بأقوي الظنین.
[دنا 4/ 447 (11 نسخه)؛ الذریعة 6 /204 رقم 1133]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1224ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 362گ، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 27 - 383]
خط: نسخ، کا: علی میرزا بن علی جان، تا: 1233ق، 180گ، 23 سطر، قطع: خشتی [چند نسخه-ف: - 200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن، تا: دهه دوم شوال 1271ق؛ محشی با عناوین «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 280گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 591]
آغاز: برابر؛ انجام: والحمدﷲ الذي وفقنا علی الاختتام ...
کا: سید اسماعیل حسینی، تا: 1278ق؛ روي برگ اول نسخه نوشته: غیر از سید ابراهیم قزوینی است؛ واقف: ملاعلی کنی، 200گ [ف: 122]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 14×20سم [نسخهپژوهی: 2 - 152]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مهر: «هو المالک، بمنه و طوله عزوجل فی نوب العبد ابی الفضل دخل»؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 30 سطر، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 13 - 251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 302گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها أن الامر هل یکون موضوعاً للوجوب أو الندب و الفور أو التراخی الی غیر ذلک من الوجوه ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ نشانی امانت از ملا اسماعیل شیرازي به تاریخ 16 صفر؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 162گ، 21 سطر، اندازه: 14×5/20سم [ف: 9 - 18]
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ با نسخه مؤلف مقابله شده؛ تملک: حیدر بن ابراهیم با مهر «السید حیدر» (مربع)، میرزا محمد صالح بن میرزا حسن داماد؛ مهر: «سید حیدر بن محمد آل ابراهیم» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 210گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 14 - 176]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 200گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 19 - 54]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدي، ق13 قمري
hoseynī mar‘ašī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-mahdī ( -19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تاریخ تألیف: 24 ذیقعده 1291ق
حاشیهاي است مختصر و مزجی بر معالم الاصول که از ابتدا تا مبحث عام و خاص را نگاشته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 13513
آغاز: پس از خطبه مختصر: فصل علم الفقه لتوقف الشروعی فی کل علم علی معرفتة ... یمتاز به عما عداء؛ انجام: او ثبت عدم صح الاطلاق علی الوجه الاول یتعین المصیر الی الثانی قطعا و یثبت به المطلوب علی تقدیر تسلیم الاتفاق
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ محشی از مؤلف؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج مشکی، 125گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 16 - 201]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
طه آل نجف، محمد، ق13 قمري
taha āl-e najaf, mohammad ( - 19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛
عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تاریخ تألیف: شب قدر 1271
چاپ: چاپ شده
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7370
آغاز: آغاز پس از خطبه قال قدس اﷲ روحه و نور ضریحه الفقه فی اللغة الفهم اقول ذکر ذلک الصحاح؛ انجام: و ان الاصل خلافها.
خط: نسخ، کا: حسن مصبح حلی، تا: 12 شوال 1306ق؛ ضمن سه صفحه تقریظی منثور و هم منظوم (شامل 34 بیت) بلیغی است از کاتب نسخه؛ 136گ، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 37]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
کاشانی، احمد بن عبد العظیم، ق13
kāšānī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-‘azīm ( - 13c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «معالم الاصول» شیخ حسن عاملی، که مؤلف بیشتر مباحث آن را از فوائد مجلس درس وحید بهبهانی نوشته و هنگام تدریس بر آن مطالبی از خود و استادش سید علی طباطبائی افزوده است.
الحمدﷲ و کفی ... لما کان من فضل اﷲ علیه أن رزقه فی سنه مع ابویه و أخیه الاکبر زیار مولاه خامس آل العبا
آغاز: برابر؛ انجام: در تعدیل و ترجیح ... علی اللغ لفقد القرین علی المعنی الشرعی او واردا فی الصدر الاخیر الذي کان ...
با سرگذشت او در دیباچه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1235ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 22گ (169ر-190ر)، اندازه: 10/3×15/4سم [ف: 5 - 196]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذا لو أرضعت أم الزوج ولده حرمت علیه زوجته لانها تصیر ولده اخاه حسن بن مصلح.
خط: نسخ، کا: باقر بن مهدي متولی امام زاده سلطان هارون مشهور به پنجه شاه در کاشان، تا: یکشنبه 27 صفر 1260ق؛ جلد: تیماج مشکی، 90گ، 19 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 11-166]
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف و گویا بعضی از تصحیحهاي حاشیه به خط وي باشد؛ تملک: سید محمد موسوي کاشانی با تاریخ 13 شوال 1316 با مهر «الراجی محمد بن نصراﷲ الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 147گ، 15 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 15 - 278]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
مراغی، عبدالرحیم، ق13 قمري
marāqī, ‘abd-or-rahīm ( - 19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه توضیحی استدلالی است بر معالم الاصول با عناوین «قوله، قوله.»
آغاز: الحمدﷲ الذي حوي حواشی قلوبنا عن غواشی الریوب بنور معالم الدین
[دنا 4 /448]
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 630/2
آغاز: برابر؛ انجام: و بالجمله الافراد فی الواجبات التخییریه لابد أن تکون منظور بالذات و مفصل و المطلوب هنا شیء واحد، و التخییر بین الافراد ... هو من باب حکم العقل مباحث ناتمام است و تا مبحث واجب تخییري بیشتر نیست؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 77گ (60پ-136پ)، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 536]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
مرعشی، محمود بن علی، - 1338 قمري
mar‘ašī, mahmūd ebn-e ‘alī ( - 1920)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه متوسطی است بر کتاب «معالم الاصول» شیخ حسن عاملی با عناوین «قوله، قوله.»
آغاز: قوله و فی العرف یطلق الخ، یعنی انه یطلق فی اصطلاح الفقهاء و الاصولیین علی معان کثیر کاصال الحقیق
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1828
آغاز: برابر؛ انجام: و العلم به موقوف علی المعرف المذکور فالجواز موقوف علیها، و محصل الدفع منع المقدم الاولی ... تا مباحث فور و تراخی در امر را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 131گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 209]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
حسینی کاشانی، حسن بن احمد، - 1342 قمري
hoseynī kāšānī, hasan ebn-e ahmad ( - 1924)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛
عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است به شیوه تقریرنویسی بر مواضع مختلف کتاب «معالم الاصول» ابن شهید ثانی.
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 213
آغاز: قوله الحمدﷲ المتعالی فی عز جلاله عن مطارح الافهام قلت فی المعنی جنس الثناء؛ انجام: وظیف غیره ممکنا الاشتغال فلاحظ و تدبر منها [از برگ 1تا 67]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: نخودي فرنگی، 153گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 100]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
شیخ کبیر، محمد حسن بن صفر علی، - 1345 قمري
šayx-e kabīr, mohammad hasan ebn-e safar ‘alī ( -
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیهاي است توضیحی با عنوان «قوله، قوله» که جهت بعضی از بزرگان نگاشته چنان که در مقدمه آورده است: «لما سئلنی بعض الفحول الاقدام علی تدریس کتاب معالم الاصول اجبته نادیا علی اسعاف ذلک السئول ... حتی تکتبوا فصرفت الهمم علی الاقدام و تصدیت لبیان مشکلاته فی بعض المقام و اعرضت من التطویل و الاطناب.»
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9753
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي هدانا قواعد الفقه و معالم الاصول و مکننا علی شرح مجملات قوانینه و اختصار الفصول ... قوله الفقه فی اللغه الفهم کما نص علیه الصحاح و القاموس؛ انجام: فلم یکن المقام من مجاري الاستصحاب بعد صدق الاصاب و لعله مما لا خلاف فیه کما ادعی بعضهم الاجماع علیه از ابتدا تا اواخر مبحث استصحاب؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1298ق؛ ضمیمه نسخه ش 9753؛ واقف: خان بابا مشار، 1346؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 62گ، اندازه: 17×21سم [ف: 16 - 198]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
سراب، محمد
sarāb, mohammad
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 2/ 273
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1408]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = hāšīye-ye mīr bar ma‘ālem
میرزا علی
mīrzā ‘alī
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
در متن از محقق شریف (البته مطلبی منطقی) نقل میکند. در حاشیه آن از شرح تنقیح صحبت میکند.
آغاز: بسمله و به نستعین، قوله الفقه فی اللغة الفهم، اقول انما ابتدء بتعریف الفقه
[دنا 4/ 449؛ الذریعه ج 6 ش 1162]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد عرفت مراد الشیخ هو الدوام
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه دام ظله و سلمه اﷲ، و دام افاداته و ابقاه»؛ کاغذ: نخودي اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 128گ، 14 سطر (6×3/ 12)، اندازه: 12/5×7/ 18سم [ف: 17 - 85]
آغاز: برابر؛ انجام: لعله اجهل اعتمادا وجدته الی هنا.
از اول معالم تا باب خاص و عام؛ کاتب: محمد جعفر بن احمد انصاري (پارهاي از رسائل)، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 50ص (33-82)، 29 سطر (13×22)، اندازه: 21×32سم [ف: 10 - 388]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl = ḥāšīyat-ul ma‘ālim
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
غیر همانند:
آغاز: من حیث صورته المنطبعة مما هی صورة کذلک فانها کما عرفت انفا صورت علمی لیست بمعلوم؛ انجام: القدر الذي ذکرنا من الترجیح فی المفروض لا مری فیه فکلام الشیخ فیه هو الحق، و الحق ختمنا الکتاب
در فهرست مختصر از محمد ابراهیم بن حسین حسینی (قرن 13) دانسته که ظاهراً خطاست. حاشیهاي است مفصل با عناوین «قوله -
قوله»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شروع 13 ذیحجه 1027 و پایان دوشنبه 15 رجب 1029ق، جا: ارض اقدس حائریه؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به نقل از مصنف با امضاي «منه»، در حاشیه غالباً افرادي را که متن به صورت مبهم ذکر شده اسم آورده است، و حاشیهاي با امضاي «لمحرره حسین الموسوي»؛ از کتاب هاي کتابخانه مجدالدین نصیري؛ جلد: چرم قهوه اي، 295گ، 23 سطر، اندازه: 5/16×8/21سم [ف: 43 - 128]
آغاز: تکلیف الغافل المستحیل حیث لم یتصور ذلک ایضا بل لابدان یقال؛ انجام: کانه قال جمیع احکامی مرفوع عنکم حتی
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد کاظم، تا: 1095ق، جا: مدرسه عباسیه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 185گ، 17 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 282]
تا نیمه مباحث عام و خاص، تخصیص عام به خاص، تخصیص عام به خاص و مقدم، مؤلف ناشناخته؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ قطع: جانمازي]میراث شهاب: س9ش2-12]
آغاز: بسمله. منه الابتداء والیه التتمیم. الحمدﷲ الذي وفقنا لتهذیب معضلات مسائل الاصولیین الاصیلین ... اما بعد فیقول ... محمد الشهیر ... هذه تعلیقات [صدرت] منی ... علی کتاب المعالم فی اصول الفقه؛ انجام: (موجود تا مفاهیم) بنیة الفرض الاولی و بنیة القربة، لان نیة الوجوب محل الخلاف
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 269گ، 21 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 4 - 277]
آغاز: هذا ما نهی النبی (صلی الله علیه و آله) عنه وکل ما نهی النبی (صلی الله علیه و آله) یجب الانهتاء عنه الا ان یدل دلیل علی عدم الوجوب وما نحن فیه کک؛ انجام: اشکالات علی الاحادیث المشتمله علی وجوه التراجیح ... ان کان مناط جوابه علی الوجوه المعلومه من الاحادیث و هی مافوق التوقف حسب ما
حاشیه مفصل و استدلالی است با عنوان هاي «قوله - قوله»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 171گ، 22 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1565]
آغاز: المکلفین. و الصواب فی هذا المقام هو المعنی الثانی. و اما المعنی الاول فقد فسره المحقق الشریف فی هذا المقام به. وانت خبیر بانه لا معنی لقو لنا العلم بالتصدیقات؛ انجام: قوله: علی ان التخصیص اهون ان سلم ... هو الفرق بین البقاء و الحدوث بالغنی والحاج قد تبین فساده فی موضعه غیر مؤثر فیما نحن فیه لان دفع.
حاشیه مفصلی است با عنوان هاي «قوله، قوله»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی با عطف تیماج کرم.، 212گ، 14 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 3 - 1566]
آغاز: ثم الوضع یحتمل ان یکون علی وجه الارتجال او النقل ثم کان واحد؛ انجام: و القول بان الامر یطلق علیهما فیکون مشترکا بینهما ممنوع فی صیغ لامر
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله»، از آغاز مبحث»وضع» تا اخر «الامر بالامر»؛ بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي،120گ(25ر-144پ)،20سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 37 - 121]
آغاز: الحمدﷲ المفضل بانعام اصول المنعم و فروعها علی الخاص و العام المجمل بایات البینات من جوده المطلق علی الوجودات؛ انجام: فی اول الوقت و مسافراً فی آخره و لم یقع منه الصلوةفی اوله فعلی القول بالتخصیص با خر یجب علیه.
حاشیه «معالم الاصول» که در ضمن، تمامی حاشیه فاضل شیروانی را نقل کرده است. از گفتههاي معالم با عنوان «قوله» و شیروانی با عنوان «قال المحشی» یاد میکند؛ بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با علامت «منه مد ظله»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 271گ، 23- 28سطر [ف: 54]
آغاز: قوله الفقه فی اللغة الفهم، أقول لما کان الانسب بل الاهم لکل مصنف علم أن یصدر کتابه بثلاثة مطالب؛ انجام: و التزاما بمعنی الرضا به فضیه انه یکون مستدرکا حنیئذ ظاهرا لان هذا الاشتراط موجود فی کل دلیل
حاشیه نسبتا مفصل استدلالی است با عناوین «قوله، اقول» بر «معالم الاصول»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با لفظ «منه دام ظله»؛ 205گ (73پ-277پ)، 27 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 591]
آغاز: الفقه اه قال انما عرف المصنف الفقه مع أن المقصد الشروع فی أصول الفقه و الشارع فی کل علم یجب ان تعرف ذلک العلم قبل الشروع فیه لاغیره فکان المناسب ان یعرف أصول الفقه لأن مقصود الطلاب؛ انجام: و لو کان مراده من علو الاسناد ما هو المرادف لقلة الوسایط لما کان له وجه لأن.
حاشیه استدلالی مفصلی است با عناوین «قوله-قوله» که در آن به حاشیه شیروانی بر معالم نظر داشته است و به نظر میرسد رساله حاضر تقریرات درس وحید بهبهانی باشد که از او با دعاي «دام ظله» یاد میشود؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ 135گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1 - 227]
آغاز: قوله الفقه فی اللغة الفهم أقول اختلف فی معنی لغوي لفظ الفقه و اطلاقا تلفظه فی اللغة علی معان کثیر ... ذهب الیه
الفاضل القمی و کذا العلامة الکربالسی و الفاضل القزوینی؛ انجام: قوله و مرتبة هذا العلم متأخرة عن غیره بالاعتبار الثالث اه روي فی بعض النسخ بالاعتبار الثلث فنقول أما المراد ... الی کل فرد فرداً و بالنسبالی الکل فحصل اقسام ستا ول أن یکون.
بخشی از حاشیه بر معالم الأصول است با عناوین «قوله، قوله»، که تنها حاشیه بر مقدمه معالم موجود است و ظاهراً تقریرات درس یکی از اساتید باشد، در این رساله از میرزاي قمی و علامه کرباسی نام برده شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 16گ، 19 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 1 - 228]
آغاز: بسمله. و به نستعین اللهم وفقنی لاتمامه بالنبی و آله. قوله الفقه و اللغة الفهم اقول او جودته کما هو المستفاد من بعضهم حیث قال الفقه فی اللغة؛ انجام: کالمشترك و المنقول و المترادف آه فالمبهمات غیر داخلفی شیء من اقسام القسم الاول نها علی التحقیق فیها ما وصفت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، رکابهدار؛ جلد: تیماج فرنگی، 14گ، 18سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 44 - 37]
آغاز: و اورد قلبک الصادي من زلال حیاضه مدة التکلیف عثرت بالکنز و احمل من نفایسه؛ انجام: نفع اﷲ تعالی به کما نفع بأصله و غفرلنا و لوالدینا و لمن علمنا و لمن تعلم منا ...
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد جعفر، تا: جمادي الثانی1201ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: کاتب «محمد بود نور چشم حسین» (مربع)؛ تملک: محمد بن جواد حسینی (میبدي) با مهر «محمد بن جواد الحسینی» (بیضی) و «رفعناه مکاناً علیاً)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 240گ، 21 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 42]
آغاز: اصل و الحق منع التقلید فی اصول العقاید و هو قول جمهور علماء الاسلام ... الخ اقول اعلم ان التقلید فی اللغة الاطاعة و الانقیاد و فی الاصطلاح یطلق علی قبول قول الغیر من غیر دلیل؛ انجام: یستلزم الیقین الواجب لامتناع تحقق هذا الواجب بدونه لما مرة
حاشیهاي با عناوین «فان قلت - قلت» است که در نسخه با عنوان: «حاشیة اصل من اصول معالم الاصول» آمده؛ کا: محمد حسین ولد ملا عبدالغفور دامغانی، تا: 26 جمادي الثانی 1203ق، جا: تهران، بر حسب خواهش استادش آخوند ملا کلبعلی ولد ملا عبدالرحیم عدالعظیمی ساکن تهران، 26 جمادي الثانی 1203ق هفت روز مانده به عید نوروز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (1پ- 8پ) [ف: 60]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله و علی النسبة التامة الخبریة، الاطلاق اعم من الحقیقة بل الاطلاق علیها مجاز لاماراته؛ انجام: الا انه لما ابطل المستدل الحقیقة الشرعیة بالنحو الخاص أجابوا لبطلان النحو الخاص بما أجابوا و ان کانوا ما اجابوا لیس بمعتد عندهم فتأمل جداً.
خط: نسخ، کا: میر اسماعیل بن میرهادي قائنی بیرجندي، تا: 1203ق؛ جلد: تیماج مشکی، 19گ (113پ-131ر)، 19 سطر، اندازه: 5/13×22سم [ف: 1 - 29]
آغاز: قوله الفقه فی اللغة الفهم أي مطلق الفهم أعم من أن یکون الفهم با حکام أو غیرها أو با حکام الشرعیة أو غیرها؛ انجام: أو هما هنا غیر موجود لعدم انسداد باب العلم فی الزمان الثانی فوجب أن یستأنف اجتهاده.
خط: نسخ، کا: میر اسماعیل بن میر هادي قائنی بیرجندي، تا: 1203ق؛ جلد: تیماج مشکی، 31گ (134پ-164پ)، 19 سطر، اندازه: 5/13×22سم [ف: 1 - 29]
آغاز: بسمله، و لنبتع الکلام فی المرام بمسئلة اخري تداول ذکرها بین متاخري الاعلام یناسب ایرادها؛ انجام: کک من صحیح الوجوه لنعم لواتحد ضد المباح افاد اباحته لعین تم.
خط: شکسته نستعلیق ریز، بیکا، تا: ربیع الاول 1207ق؛ کاغذ: فرنگی، 25 سطر (9×15/5)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1791]
آغاز: بسمله و لنتبع الکلام فی المرام بمسئلة اخري تداول ذکرها بین متاخري الاعلام یناسب ایرادها فی المقام و هی ان الفاظ العبادات کالصلوات و الزکوة و الصیام هل هی اسامی؛ انجام: لواتحد ضد المباح افاد اباحته لعین تمت بعون الملک الحمید.
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: 1207ق؛ واقف: علیمردان خان تیموري نصرت الملک؛ کاغذ: صیقلی، 25 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×5/21سم [ف: 525]
آغاز: فوفقنی اﷲ تعالی من فضله بمطالعة اکثر الکتب المصنفة فی هذا الفن؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الاوراق و الحمد ﷲ الذي وفقنا علی الاختتام.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1224ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از مؤلف «منه عفی عنه» که باید به خط او باشد؛ 360گ، 15 سطر، اندازه: 14×18سم [صد و شصت نسخه: - 17]
آغاز: الحمدﷲ علی معالم الدین و الشکر علی معاهد الیقین
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1225ق، 34گ (7-40)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 3 - 118]
آغاز: بسمله، الحمد لاصول الاصول و الشکر له ثم الصلوة و السلام علی اول العقول ... الفقه فی اللغه الفهم الخ وجه تعریف
الفقه مع ان الکتاب فی اصول الفقه انه المصنف غرضه من تصنیف الکتاب الفقه لکن ذکر مسائل عدیدفی الاصول؛ انجام: قاعدة جواز، التسامح فی ادلة السنن و الکراهالدال علیها العقل و النقل علی ما قرر فی محله
نام محشی در نسخه نیامده است. موجودي: از اول تا مبحث حجیت ظن؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: جمادي الثانی 1229ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 56گ (55- 110)، اندازه: 10×21سم [ف: 16 - 517]
آغاز: لايكون الا شرعية فرعية اي متلقاه من الشارع متعلقة بكيفية العمل واما ما ذكره المصنف من اخراج العلم؛ انجام: فلابد حينئذ من ملاحظة ترجيحات المجاز من الطرفين من الشهرة و الشيوع و غير ذلك يختلف المواد فقد عرفت مافيه واما الاضرار فهو ايضا اسوة النسخ و غيره
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 26 رمضان 1229ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 72گ (1ر-72پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 1- 226]
آغاز: قوله «الفقه...» قال السید سلمه اﷲ انما عرف المصنف (الفقه) مع ان المقصود الشروع فی اصول الفقه
در آن از سلطان العلماء یاد میشود. از آغاز تا بحث «الامر بالشی مع العلم بانتفاء شرطه»؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بروجردي، تا: 1231ق؛ 62گ، قطع: خشتی [ف: 123]
بیکا، تا: 1236ق [میراث اسلامی: 5 - 605]
آغاز: لیس علی حقیقاه حقیقة الاستفهام استعلام المتکلم ما فی ضمیر المخاطب. تعالی اﷲ عن ذلک علوا کبیرا ... و قد اشار الیه شیخنا البهائی فی حاشیو الصالح و المدقق المحشیین فمد فوع اولا؛ انجام: قوله و لا یمتنع عند العقل. هذا دلیل آخر علی عدم ایجاب غیر السبب ... و اما ما اجاب به المدقق المحشی عن هذا الوجه من الحجی ایضا
حاشیهاي است بر کتاب «معالم الاصول» که در آن ایراداتی بر گفتههاي شیخ بهائی و میرزاي قمی و حاشیههاي ملا صالح و سید خلیفه وارد شده است. بخش کوتاهی از حاشیه - از مبحث عام و مفاد صیغه امر تا واجب مطلق و مقید و اقسام قدرت و مناطر تکلیف بودن آن - در نسخه حاضر موجود و بخش وسیعی از آن در نسخه افتادگی دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: زین العابدین بن محمد حسین گیلانی، تا: 1243ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: لاکی با بوم مشکی، 48گ (1-48پ)، 26 سطر (8×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 13 - 107]
از ابتدا تا تعارض احوال، به نظر میرسد که محشی آن را به پایان نبرده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1245ق، جا: اصفهان، مدرسه محمد حسن بن حاج ملا علی هرندي؛ کاغذ: فرنگی [تراثنا: س6ش4 - 99]
آغاز: و هو الظ من کلامهم فی عنوان المسألة (کذا)؛ انجام: باشتراط وضعه لذلک المفهوم ... سنه 1253
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبدالمجید، تا: 1253ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري؛ فرنگی، جلد: مقوا با عطف تیماج [رایانه]
. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6157
آغاز: قوله الفقه فی اللغة الفهم، و اعلم أنه قد جرت عادة الأصولیین فی کتبهم الاصولی بتعریف اصول الفقه؛ انجام: فیمن علی باصلاح الفساد و ترویج الکساد فیما طغت به القلم أو زلت به القدم فان الحسنات یذهبن السیئات.
در این حاشیه مفصل که با عناوین «قوله - قوله» میباشد، مطالب کتاب با گفتگوهاي بسیار و رد و ایراد گسترده بحث شده، و بعضی از این حاشیه ها میتواند رساله جداگانه باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبد الوهاب بن محمد باقر بهشتی (شاگرد مؤلف و در عصر استاد)، تا: جمعه 2 رجب 1260ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 227گ، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 16 - 155]
آغاز: قوله لغ کذا و شرعا کذا اذا اطلق لفظ الشرع فی کلام الفقهاء؛ انجام: فیجب التبیین فی خبر العدل لوجاء علی هذا التقدیر حصول العلم و لعدم اصابة
از: یکی از شاگردان سید علی طباطبایی؛ خط: نسخ خوب، کا: عبدالوهاب، تا: 1277ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 24 گ (170پ-193)، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 546]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةعلی خیر خلقه محمد و آله الطیبین الطاهرین. الفقه فی اللغه الفهم. لما کان الانسب بل الاهم لکل مصنف فی علم ان یصدر کتابه ... قوله و فی الاصطلاح هو العلم بالاحکام الخ قد فسر العلم بانه عبارة؛ انجام: و اما الاحتیاج علی علم المنطق فلکونه متکفلاً لبیان کیفیت الاستدلال تعلیم طرقها.
یادداشتهاي تحقیقی و استدلالی است بر کتاب معال الاصول که آراء ماتن را نقادي کرده و نظریات ویژه خویش را نیز ارائه داده و از سلطان العلماء (- 1064ق) و مولانا محمد صالح مازندرانی (- 1081ق) و مدقق شیروانی (- 1098ق) و سید جلیل السید صدرالدین طاب ثراه (متوفی بین سالهاي 1150-1160ق) و محقق اجل مولانا آقا محمد باقر بهبهانی قدس سره (- 1205ق) و شیخنا المحقق الشیخ یوسف ره (- 1188ق) و الفاضل المحقق السید مهدي النجفی طاب ثراه فی فوایده که گویا همان سیده مهدي بحرالعلوم (- 1212ق) باشد و شیخ جعفر نجفی که یک جا گوید دام ظله و جاي دیگر گوید رحمه اﷲ که شاید همان شیخ جعفر شوشتري (- 1303ق) باشد. بنابراین میتوان حدس زد که
محشی در اواخر قرن 13 یا اوایل قرن 14ق این شرح را پدید آورده باشد و بر تمام کتاب از آغاز تا تعادل و تراجیح حاشیه دارد و در زمینه خود قابل اعتنا میباشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام(یک برگ)؛ محشی با امضاء: «منه عفی عنه و لکاتبه «منه ره»، مقابله شده، مصحح؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده فرج اﷲ» (چهارگوشه)؛ کاغذ: جلد: تیماج مشکی، 268گ، 20-22 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 763]
آغاز: بسمله، قوله قدس سره و المراد بالاحکام هی النسب الجزئیة اعلم ان الاحکام جمیع الحکم و هو بمعنی النسبة؛ انجام: فی التبادر، التبادر الوضعی ام التبادر الاطلاقی و الاول فهو المعنی من ... اللفظ و الثانی فهم المعنی من ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: احتمالاً به خط مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ داراي خط خوردگی و اصلاحات؛ جلد: گالینگور مشکی، 26ص، 14 سطر، اندازه: 17/2×21/5سم [ف: 45 - 216]
آغاز: من مصنفات الشیخ الفاضل والنبیل العالم ... شیخنا العلامه الشهید الثانی ... وجدته کتابا جلیل الثانی رفیع المکان؛ انجام: باب الاستدلال لاسیما ادل الاصولیین والفقهاء لابتناء اکثر ادلتهما علی الظنون فتأمل
حاشیه مفصلی است با عنوان هاي «قوله- قوله»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 91گ، 17 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 3 - 1566]
آغاز: الفقه هو العلم فی اللغة الفهم الخ انما ابتدءها بتعریف الفقه دون اصول الفقه کما هو المعروف فی کتب الاصول لان وضع الکتاب انما هو فی الفقه؛ انجام: وسنیین ان الظاهر من کلام المصنف انه حمله علی دخول الجزئی فی الکلی مثل ان تزید بوضع المقدم الخ لایخفی ان الدخول بالنسب الی الدخول حافیا وغیره کلی و هذاما و عدناك من بیان ان المصنف حمل الدخول شرح مفصلی است بر «معالم الدین» شیخ حسن بن زین الدین عاملی شارح ابتدا مقدمه و چهل حدیثی که مؤلف در آغاز آورده، شرح نموده، پس از آن به شرح متن اقدام کرده است. این شرح با عنوان هاي «قوله - قوله» برگزار شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 10گ، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 749]
آغاز: ارتکب و قصد الدلال علی شیء علی وجه غیر صحیح لانه ان قصد بلفظ العموم الدلال علی الخصوص فقد قصد من اللفظ مالایتأتی منه افادته وهذا قصد للدلال علی وجه غیر صحیح؛ انجام: والدلیل الاول ان مناط الاول انه یصح من الحکم عدم الدلال علی ما هو مراده من الخطاب وعدم نصب دلیل علیه مع مرجوجیة فهمه من الخطاب ومناط هذا الدلیل انه یلزم ان المخاطب اي المتکلم
حاشیه مختصر استدلالی است بربخش اصول از کتاب «معالم الدین وملاذ المجتهدین»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 64گ، اندازه: 10×20سم [ف مخ: 2 - 754]
آغاز: ثم العامل ینقسم الی عالم و جاهل الخ اقول تلک المقدمات علی تقدیر تسلیمها انما یدل علی ان الموجود النامی الحساس العاقل العالم اشرف من العقل و الحس و النمو و الوجود؛ انجام: اذ القرین لتعیین اراده تلک المجاز بخصوصه فعلی ما فهم المصنف من معنی الصرف یلزم الجمع بین المتنافیین ههنا ایضا وقد عرفت ما هو الحق فتامل.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 754]
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا لشرایع الاسلام، و کرمنا بمفاتیح الاحکام
بیکا، بیتا؛ در 101پ-104ر و سپس تا 118پ فواید اصولی است که گویا از همین نوسینده نسخه باشد؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (101پ-104ر)، 20 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 4 - 277]
آغاز: غیر متناهی و هو لایمکن احصائه وفیه اشارة الی قوله تعالی وان تعدوا نعمة اﷲ لاتحصوها وفی التفریع خفاء ... قوله الفقه فی اللغ الفهم یقال فقه الرجل بالکسر اذا فهم والفهم هو العلم ومنه قوله تعالی فهم لایفقهون خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 191گ، 16 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1557]
آغاز: علیه فقیه و علیم فلایکون الفقه به معنی العلم، فمدفوع اولا بما مر من ق و ثانیاً بان المثبت مقدم سیما هنا لکثرته؛ انجام: و فی المنتهی ان الامر تعلق بجمیع اجزاء الوقت، و الوجوب مستفاد منه و فی العمد الذي یدل.
حاشیهاي است بر معالم الاصول به عنوان «قوله، قوله» و به گفتههاي صاحب قوانین، سید استاد و برخی محشین معالم چون السید الخلیفه و المحشی الصالح و المحشی المدفق نیز نظر دارد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، داراي بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 172گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 326]
آغاز: فهذه حاشیة علی کتاب معالم الاصول للسید المعتمد و شیخنا المسدد ایده اﷲ تعالی لما افاده سلمه اﷲ ... و کان متفرقاً و
مقطعا واردات ان اجمع ... الفقه فی اللغة الفهم اي مطلق الفهم اعم من ان یکون الفهم بالاحکام او غیرها
تا بحث لفظ مشترك را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 5گ (99-103)، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 73]
آغاز: و انما أتاکم الحدیث من اربع لیس لهم خامس رجل منافق یظهر الایمان؛ انجام: فالحق الجواز لکن الظاهر فی الاغلب اراد علاق العموم و الخصوص کما ذکروا و انما یجب الحمل علی الثانی مع الامکان ان تعذر الاول
حاشیه توضیحی مختصري است بر معالم الاصول با عناوین «قوله -اقول» که در آن از حاشیه جدش نقل مطلب دارد. در آغاز مقدمه دو بحث در دو مقام دارد، مقام اول در مباحث درای الحدیث و مقام ثانی در بیان اصول ادله اجتهاد است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 58گ (1ر-58پ)، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 536]
آغاز: الفقه ... اي مطلق الفهم اعم من ان یکون الفهم بالاحکام او غیرها او بالاحکام الشرعیة او غیرها
بیکا، بیتا؛ در نسخه آمده: «لبعض تلامذ آقا باقر»؛ قطع: خشتی [ف: 286]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
جلد 2؛ بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: حمدله. «الفقه اللغة الفهم» المرادف للادراك کما قال سبحانه و لکن لا تفقهون
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 25گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 55]
آغاز: «الفقه فی اللغ الفهم» و هو جود الذهن و تهیئته لسرعة الانتقال
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 33گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 55]
آغاز: هنا الفاظا مستعمل فی معان ثم تلک المعانی لاتخلو من ان تکون حقیقیا او مجازیا؛ انجام: فلایکون بغیره من الاخیر حاصلا و ان لم یمکن به ایضا تعین بالثالث یقینا
تعلیقات بیانی علی کتاب «معالم الاصول»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: پوست مشکی، 25گ (1ر-25پ)، 13 سطر، اندازه: 10×5/14سم [مؤید: 2 - 116]
آغاز: المقدم فی بیان حد العلم و موضوعه و ذکر نبذ من المبادي اللغوی فالمقاصد ثلثه، الاول فی بیان حد العلم فاعلم ان الاصول الفقه ترکیبأ وافردأ و اعتبارأ
حاشیهاي مبسوط و مفصل، نسخه حاضر فقط شامل 7 ورق میباشد که به عنوان مقدمه در سه مقصد در تعریف علم اصول فقه و نقص و ایرادات و جوابات پرداخته است و از آخر ناتمام است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 135]
آغاز: قوله الفقه فی الغة الفهم آه او جود الفهم کما یستفاد من قوفل بعضهم ان الفقه هو الذکاء و الفطانه؛ انجام: و بالجمل ان کلام الشیخ فی عد مواضع صریح فی مخالفته للسید حیث ادعی الاجماع علی العمل باخبار المجرد من القرائن و کان المصنف کما نقل عنه ولده لم یحضره کتاب العد فی هذا المقام ثم بعد وقوفه علیه اشرف بما ذکرنا و اعتذر کما نقل عنه فی الحاشی المنسوب الیه.
حاشیهاي است مفصل با عناوین «قوله، قوله»، با حواشی از مؤلف با لفظ «منه مد ظله العالی»، نسخه حاضر «تا ذکر حجج منع بالعمل بالظن» را شامل است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: عبداﷲ بن علی موسوي بحرانی بهبهانی؛ جلد: تیماج، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 160]
آغاز: بسمله، حمد له و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرین و اما بعد فیقول العبد الفریق فی بحر العصیان؛ انجام: فما ذکره ساقط انتهی کلامه و علی اﷲ مقامه تمت الرسالة الشریف الموسم بالسلطانیة
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ ضمیمه نسخه س 29039؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ ... قوله الفقه فی اللغه الفهم الخ. رجل فقیه
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فستقی و نباتی، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابري، مختلف السطر (7×12)، اندازه: 1/50×1/57سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: - 116]
آغاز: و یقول انا رسول اﷲ رب العالمین؛ انجام: و ترجوا من اﷲ العافی فیما بقی من عمري و وافق الفراغ
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري؛ فرنگی، جلد: تیماج ماشی [رایانه]
آغاز: آغاز پس از تسمیه: قوله لغة هوالفهم لایخفی ان طریق اثبات وضع الغه تارة یتحقق بالنقل عن اهلها بان یقولون ان هذه
اللفظه موضوع لکذا او اسم له؛ انجام: فیکون التعارض بین المفهوم و منطوق الامر.
کتاب دیباچه ندارد و نسخه نیز ناقص است و با تطابق اجمالی با هیچ یک از حواشی موجود موافق نیست و مینماید که تألیفی است مستقل. به این جهت مؤلف شناخته نشد. از نقل قولی که از علامه مجلسی دوم می نماید مسلم میگردد که از علماي امامیه قرن دوازدهم بوده است. مؤلف در طی کتاب جمله: «ذهب الاستاد دام ظله» و نظیر آن را مکرر یاد کرده است. در پشت نسخه با جوهر آبی (که اثر محو عمدي بر آن است) نوشته شده: «لایخفی ان هذا المصنف الجلیل من مؤلفات السید السند و الحبر المعتمد و المولی الامجد لسید العالم العلامه و الفاضل الکامل الفهام» از جمع عبارت منقول در متن با آنچه در پشت نسخه نوشته شده پنداشته میشود که مؤلف از شاگردان وحید بهبهانی است و شاید سید علی طباطبائی صاحب ریاض باشد که از شاگردان وحید بهبهانی است و هم از محشین بر معالم. [مطلع الشمس فردوس التواریخ ص 136 (2) هر چند در نظر سطحی مطابقت گفتار منقول از استاد دام ظله با حاشیه وحید بهبهانی بر معالم که در این کت ا بخانه هست دانسته نشد. لیک در صفحه 40 این کتاب آمده: «قال الاستاد دام مجده و لقد کنت اقول بمقالة الصحیحی کما هو المشهور بین المجتهدین ولکن بعد ما تصفحت کلمات الاصحاب وجدتهم متمسکین بالاصل فی العبادات فی مقامات عديده حتي من جماعة الاعلام القائلین بان الاسامی العبادات للصحيحة منها كالصدوق من القدماء و المتاخرین کصاحب المدارك و المحقق الخوانساري» تا آنجا که میگوید: «قال الاستاد و لما رایت ذلک ظهر فساد ما کتب (کذ) علیه قدیم الدهر» مقارنه این عبارت با آنچه که در کتاب الذریعه (ج 6ص 205) روایت شده: از اینکه وحید بهبهانی علیه الرحمه کتاب معالم را عنوان درسش قرار میداده و بیست بار آن را درس گفته و در هر مرتبه افادات و حواشی تازه تعلیق بر معالم الاصول میداشته و باین جهت حواشی متعدده تألیف نموده. گمان میرود که مقصود از استاد در این کتاب وحید بهبهانی است.] کتاب از حواشی تحقیقی است. این نسخه از اول تعریف فقه تا اوایل مسئله (حمل مطلق بر مقید) را دارد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 148گ، 21 سطر، اندازه: 14 ×20 سم [ف: 6- 36]
آغاز: الاجماع فاحتج الي قيد التفصيلية الثاني ان المراد بالدلايل اما لغوي و هو المرشد فيدخل علم الملائكة و الانبياء لحصوله؛
انجام: يخص الثاني ان الوقف هنا لاحتمال التخصيص عند العمل احتمالا از: محمد باقر بن محمد اكمل وحيد بهبهاني. حاشيه اي است با عناوين «قوله، اقول»: غير از رساله رديف سوم همين مجموعه و مفصلتر از آن، دانسته است كه وحيد بهبهاني حواشي متعددي بر معالم نگاشته و نيز حاشيهاي از فرزند وي عبدالحسين
سراغ داريم؛ خط: نستعليق، بيكا، بيتا؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ جلد: تيماج مشكي، 59گ (49ر-107ر)، 30 سطر، اندازه 16×22 سم [ف: 30-32]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدين و ملاذ المجتهدين عاملي،
حسن بن زين الدين (1011-959)
غير همانند:
آغاز: الفقه في اللغة ... فقه در لغت فهميدن چيزست و در اصطلاح اهل شرع دانستن احكام
خط: نسخ، بيكا، تا: قرن 13؛ 55گ (143-89)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 3-106]
آغاز: الحمدالله رب العالمين والصلوة والسلام علي خير خلقه محمد وآله اجمعين اما بعد اعلم ان علم الفقه و علم اصول الفقه علمين ... اما موضوع علم فقه اعمال مکلفين من حيث الاقتضاء؛ انجام: نزاع پنجم در صيغه امر که آيا امر به فعل در وقت معين اقتضا دارد وجوب در خارج وقت را يا نه و اين مسئله را تعيين مي کند که آيا قضا ... مشهور اين است که قضا به غير حق جديد است نه تابع ادا باشد.
حاشيه ای با عنوان «قوله، قوله»، تنها مقداری از اول آن نوشته شده است؛ خط: تحريري، كا: جمال الدين بن جلال، تا: 2 جمادي الثاني 1330ق، جلد: تيماج سرخ، 23گ، 17-16سطر، اندازه: 10 ×17 سم [ف: 3-1556]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدين و ملاذ المجتهدين؛ عاملي، حسن بن زين الدين (1011-959)
شرح نسبتا مفصلي است با عناوين «قوله، اقول» بر كتاب معالم الاصول ابن الشهيد الثاني. اين اثر با اغلب شروح و حواشي معروف معالم الاصول الاصول موجود در منابع تطبيق نمي كند.
نام مؤلف در متن نيامده اما مسلم آن كه وي از علمای نيمه اول قرن 13 است و دور نيست كه تأليف سيد محمد مجاهد باشد. مؤلف در بعضي مواضع از «سيد الاستاد دام ظله» و «المحقق القمي دام ظله» نقل مطلب مي كند.
آغاز: بسمله، الفقه في اللغه الفهم اقول لما كان الا نسب لكل مصنف في علم ان يصدر به كتابه بثلثه مطالب التي تسمي بالمقدمه ..
همانند:
آغاز: برابر؛ انجام: انه یکون مستدرکا ظاهرا لان هذا الاشتراط موجود فی کل دلیل
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1204ق؛ محشی از آثار دیگر مؤلف؛ مهر: «الواثق باﷲ محمد حسن»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 272گ، 19 سطر (8/5×16)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 15 - 249]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الارتجال لایحصل الا بالوضع التخصیص فانهم وفقک اﷲ سبحانه فی الدارین و جعلک مسرورا فی النشاتین بمحمد و اله الطاهرین
بنا به ضبط صدر و ظهر برگ اول تاریخ تحریر: سهشنبه چهارم جمادي الثانی 1229. شامل حاشیه بر مباحث الفاظ میباشد؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: جمادي الثانی 1229ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 8گ (48-55)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 517]
ḥāšīyat-u ma‘ālim-il usūl
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، قوله»، آقاي سید مصطفی خوانساري در آغاز مجموعه گلپایگانی احتمال داده اند که این حاشیه از همان سید میرزا حسن مدرس باشد. از نگارش دیگر خود که شرح تهذیب الوصول علامه است و نیز از ملا صالح مازندرانی یاد میکند.
آغاز: بسمله قوله الفقه فی اللغة اعلم أن لکل علم من العلوم مبادي تصوری أو تصدیقی و من المبادي التصوری معرف العلم ...
همانند:
آغاز: برابر؛ انجام: لان اصله وهو الفعل المضارع یدل علی الزمان فالاشکال فی محله، توضیحه أن النحاة
تا مباحث اوامر در این نسخه آمده و گویا ناتمام مانده؛ خط: نستعلیق، کا: ملا محمد علی، تا: جمعه 24 شعبان 1282ق، جا: اصفهان مدرسه حاجی؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 46گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1555]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ 56گ (90-145)،21سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3- 68]
حاشیه مغنی - المنصف من الکلام علی مغنی ابن هشام
ḥāšīyat-u muġni-l labīb
شمس الدین، ق12 قمري
šams-od-dīn ( - 18c)
وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبداﷲ بن یوسف (708-761)
کتاب «مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب» ابن هشام از کتب معروف صرف و نحو زبان عرب است بر این کتاب شروح و حواشی بسیار نوشته شده که در بین شرح کنندگان سه نفر به نام شمس الدین اند: 1. شمس الدین محمد بن الصائغ الحنفی است که کتاب خود را به نام «تنزیه السلف عن تمویه الخلف» پرداخته است؛ 2. شمس الدین محمد بن عماد مالکی نحوي است که کتاب خود را در سه جلد به نام کافی المغنی نوشته؛ 3. شمس الدین محمد بن ابراهیم بیجوري است که کتاب مغنی را مختصر کرده است. در این شرح که مشکلات متن مغنی گشوده شده است اشعار و آیات مندرج در آن همگی با ذکر مدرك آمده و علاوه بر آن بسیاري از مسائل مبهمه آن روشن گردیده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1418/1
آغاز: بسمله و به ثقتی قوله ففی بعض النسخ هکذا ربنا اتنا من کذلک؛ انجام: ي الحالات الثلاثه و یکون یوم مرفوعاً علی انه متبدء حذف خبره اي معها یوم ...
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 643ص (1-643)، 21 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 9 - 436]
ḥāšīyat-u muġni-l labīb
سنباوي، محمد بن محمد، 1154 - 1232 قمري
sanbāvī, mohammad-e-bn-e mohammad (1742 - 1817)
وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبداﷲ بن یوسف (708-761)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25309
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذي نحوه بل علمه؛ انجام: و نسأل اﷲ من فضله ... و الصلوة و السلام علی محمد سید الانام
خط: نسخ، بیکا، بیتا، کاغذ: شکري؛ جلد: تیماج ضربی [رایانه]
ḥāšīyat-u muġni-l labīb
سامنی ملایري، قاسم
sāmenī malāyerī ،qāsem
وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبداﷲ بن یوسف (708-761)
هنگام خواندن این کتاب به فارسی ساخته و شواهد و مشکلات آن را شرح داده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4565/2
آغاز: هذا کتاب شواهد مغنی اللبیب. بسمله. الحمد اﷲ استتماما لنعمته؛ انجام: و الجمله خبر الناس ... کقولهم الثمن منو (در مبحث اذ)
کاتب = مؤلف، تا: 1325ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 72گ (153پ-224)، 13 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 3504]
ḥāšīyat-u muġni-l labīb
وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبداﷲ بن یوسف (708-761)
غیر همانند:
آغاز: و به نستعین الصوب المراد به نزول المطر علی نحو مامر و الارجاء النواحی و القواعد جمع قاعده و هی حکم کلی ینطبق علی جمیع جزئیاته لتعرف احکامها منه؛ انجام: ان ذکرها قلیل حتی ان الزجاج لم یظفربه وجوابه یعرف عما اسلفنا فی ان المکسور المشدد حیث قال هناك واعترض بامرین احدهما.
حاشیه مفصلی است بر مغنی البیب ابن هشام با عنوان هاي «قوله، اقول» در نسخه حاضر کاتب خطبه و مقداري از اول نسخه راتحریر نکرده واز انجام نیز ناتمام مانده است. لذا شناسایی محشی مقدور نشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 201گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1566]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 85]
آغاز: قوله الباب الثانی من الکتاب فی تفسیر الجملة. یجوز ان یکون من الکتاب خبر الباب الثانی و فی تفسیر الجملة خبرا بعد خبر او خبر مبتداء محذوف؛ انجام: اذ اصل الحسن الوجه الحسن وجهه بالرفع علی انه اعل الصفة و قد مر ذلک یعنی فی آخر القاعدة الاولی.
حاشیهاي است متوسط بر مغنی اللبیب ابن هشام با عناوین «قوله، قوله»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مقوایی با روکش پلاستیکی سبز، 123گ، 25 سطر، اندازه: 7/ 20×31سم [ف: 41 - 243]
ḥāšīyat-ul mufāwiḍāt
ناظم الشریعة همدانی، محمد علی بن محمد حسن، ق14 قمري
nāzem-oš-šarī‘e hamadānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 20c)
انتقاداتی است جالب بر کتاب «مفاوضات» عباس افندي که مؤلف پس از تألیف کتابش «حدیده محما» بر حاشیه نسخهاي از مفاوضات نوشته بود و در اینجا تدوین شده است. در این حواشی قطعهاي از گفته هاي افندي آمده و مؤلف با عناوین «تحقیق حق» به پاسخ آنها میپردازد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10325/1
آغاز: الحمدﷲ و الصلاة علی محمد و آله، و بعد بدانکه بعد از فراغ از نوشتن کتاب حدیده محمات کتاب جدید التألیفی موسوم به کتاب مفاوضات؛ انجام: و هرکس این اخبار را ببیند ملتفت بی ربط گوئی بهازاده در توجیه کلام اشعیا بخوبی خواهد گردید
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن احمد حسینی کبودر آهنگی ساکن همدان، تا: شنبه 10 ربیع الثانی1327ق؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 9گ (3پ-11ر)، 25 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 26 - 267]
ḥāšīyat-u mafātīḥ-iš šarāyi‘
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمري
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)
وابسته به: مفاتیح الشرایع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
این حاشیه در حقیقت شرح مفیدي است بر مفاتیح الشرایع. مؤلف در مقدمه خود چنین نگاشته است: در هنگامی که خدمت پدر بزرگوارم مشغول به تحصیل بودم و کتاب مفاتیح ایشان را میخواندم مقرر فرمودند مدارك احکام و مسائل و مطالب آن را از آیات و اخبار استخراج نمایم و چون پاره اي از مطالب کتاب نیز محتاج به بسط و توسعه و توضیح بود از این رو شروع به تحریر این کتاب براي انجام هر دو مقصود نموده و توفیق بر انجام آن را از خداوند خواهانم. این کتاب را یکی از بهترین کتب استدلالی در فقه امامیه است و جاي بسی تأسف است که موفق به اتمام آن نشده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي حبانا مفاتیح شرایع الاسلام ببعث عبده ورسوله، المقدام فی تهذیب سرائر الانام الخ
آغاز: برابر؛ انجام: قوله واعادة الاقامه لمن تکلم بعدها لمستند
صحیحه محمد بن مسلم عن الصادق علیه السلام قال لاتکلم اذا اقمت الصلوة فانک اذا تکلمت اعدت الاقامه
از اول کتاب مفاتیح تا مبحث اقامه؛ خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ محشی از مؤلف به خط محشی، در ذیل حاشیههایی که از مؤلف در صفحات اواخر کتاب تحریر گردیده «منه قدس سره یا برد اﷲ مضجعه و نور تربته و قدس سره» نوشته شده و از حاشیه که راجع به طهارت ناخن و موئی که از سر زائل شده قسمتی از کاتب ننوشته بوده بر ورقی آن قسمت را نوشته و بدان ورق کتاب الصاق کردهاند در ذیل آن منه «غفراﷲ له» نوشته شده با مقایسه به خطوط مؤلف (علم الهدي) که در پشت بعضی از کتب موجود است مانند «عیون الحکم» داراي نمره 1784 کتابخانه مسلماً خط خود محشی است از مجموع مطالب مذکوره معلوم شد که این نسخه به امر مرحوم علم الهدي نوشته شده و کتابت آن تا موقع فوت ایشان ادامه داشته و حواشی قسمت اخیر را پس از فوت آن مرحوم نگاشتهاند؛ تملک: محمد بن عبدالباقی مشهور به صدرالدین فیضی یکی از نوادههاي مؤلف؛ مهر: «صدرالدین بن ابی تراب محمد الفیضی»، «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی»؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 151ص، 25 سطر، اندازه: 20/5×32 سم [ف: 1 - 398]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و اعاد الاقامة لمن تکلم بعدها المستند صحیح بن مسلم عن الصادق (علیه السلام) قال لا تتکلم اذا اقمت الصلاة فانک اذا تکلمت اعدت الاقامة.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واگذاري اولاد مرحوم فیض کاشانی در دي 1375؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 224گ، 23 سطر، اندازه: 5/17×5/24سم [ف: 20 - 166]
ḥāšīyat-u mafātīḥ-iš šarāyi‘ = ar-radd ‘alā ṣāḥib-il mafātīḥ
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: مفاتیح الشرایع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
حاشیهاي است بر موضوعی از کتاب «مفاتیح الشرایع» فیض کاشانی. در این رساله اثبات میشود که موضوعات اصولی عقلی در استنباط حجیت دارند و پاسخی است به از آراء اخباريها.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةو السلام علی محمد و اله الطاهرین ... قوله ره علی اصول مبتدعه ان الاصول المتداوله عندالفقهاء منها اصل البرائه و هو ثابت بالعقل و الکتاب و السنة
انجام: من الاشتباهات مثل ما وقع فی فهم الحدیث او الجمع او الطرح او الترجیح او غیر ذلک مثل الحکم بصح حدیث لیس بصحیح و بالعکس مثل نقل الوصول و القواعد الفقهیه و الاصولیه و غیرها و نحن بهتنا علی الاشتباهات المذکور و غیرها ... فی حاشیتنا علی المدارك و الذخیره وشرح الارشاد للمقدس الاردبیلی ... و الصلاح والسداد
[دنا 4/ 459 (11 نسخه)؛ الذریع 14/ 75 و 21/ 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن13، جا: کربلا و نجف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 11گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 263]
آغاز: بسمله، حمدله، قوله قال اﷲ تعالی لا اجد فیما اوحی الی الایة؛ انجام: و قد عرفت مافیه الا ان یقال.
مشتمل است بر: کتاب الطهارة، کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، تا: قرن 13؛ واقف: مرتضی قلی نائینی، 1340؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 126گ، 25 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 20 - 167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امر علی الاسترآبادي، تا: 1211ق، جا: کربلا؛ جلد: چرم زرد، 10گ (106 پ-115پ)، 22 سطر، اندازه: 11×17سم [مؤید: 3 - 538]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عباسعلی مهاجرانی کزازي کرمانشاهی، تا: 1213ق، جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (252ر-260پ)، اندازه: 5/14×21/5سم [ف: 101]
تنها شرح و حاشیه مقدمه مفاتیح است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن حاج علی خونساري، تا: 1223-1225ق؛ 10گ، 24سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 97]
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1233ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 22 سطر [ف: 5 - 431]
بیکا، بیتا؛ در خط و بقیه خطوط همانند نسخه زیر است [دلیل المخطوطات: 1 - 105]
بیکا، تا: شوال 1233ق؛ تکمله نسخه بالاست [دلیل المخطوطات: 1 - 105]
خط: نسخ، کا: محمد امیر خراسانی، تا: 1237ق، جا: نجف اشرف؛ 9گ (184پ-192)، اندازه: 5/1 4×20/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 67]
کا: محمد علی بن محمد صالح بروجردي، تا: دوشنبه جمادي الثانی 1239ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 50گ (27ر- 76پ)، اندازه: 5/15×21سم [ف: 16 - 165]
آغاز: برابر؛ انجام: و اسأل اﷲ أن یوفقنا لجمع الجمیع بجعله شرحاً لهذا الکتاب حتی یسهل للطالب معرفتها فانه فیاض للعباد
خط: نسخ، بیکا، تا: 10 ذیقعده 1245ق؛ جلد: تیماج قرمز، 12گ (196پ-207پ)، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 65]
جلد 1؛ خط: نسخ، بیکا، تا: رمضان 1293ق؛ واقف: میرزا بابا سبزواري، رمضان 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، 24سطر 9×15 سطر [تراثنا: س6ش2 - 95]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (226-238)، 22 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×23سم [ف: 19 - 329]
قسمتی از حاشیه است؛ بیکا، بیتا [ف: 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 11گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 3 - 976]
آغاز: برابر؛ انجام: و نحن نبهنا علی الاشتباهات المذکورة و غیرهما مما ذکراولم یذکر فی حاشیتنا علی المدارك [والذخیر و] الارشاد للمقدس الاردبیلی رحمت اﷲ علیه و الوافی و کذا قلیل من الحواشی التی کتبناها علی المفاتیح هذا ... الکفایة و المسالک و غیرها
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 6گ، 37 سطر، اندازه: 21×34سم [ف مخ: 3 - 976]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 12گ (206ر- 217ر)، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 731]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 105]
ḥāšīyat-u mafātīḥ-iš šarāyi‘
وابسته به: مفاتیح الشرایع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
حاشیهاي است بر بخش وضوء کتاب صلات مفاتیح الشرایع که در آن مؤلف به اکثر کتب پیش از خود در مباحث مختلف این موضوع اشاره کرده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3293
آغاز: بسمله، مفتاح وجوب الوضوء بمعنی استحقاق الذم علی ترکه للصلوه الواجبه لا المندوبه؛ انجام: و اعلم ان المنصف لما ذکر ما یستحب فی الوضوء فعلا و ترکا اشار الی وجهه علی جهه الاختصار.. و قدم تقدم الیها الاشاره و مع ذلک ساعده الاعتبار
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا خلیل خوانساري، تا: 1297ق؛ محشی به حواشی مؤلف؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 158گ، 20 سطر (5/9×15)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 15 - 106]
ḥāšīyat-u mafātīḥ-il ġayb
نوري، علی بن جمشید، - 1246 قمري
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd ( - 1831)
وابسته به: مفاتیح الغیب لفتح خزائن العلوم المبراة عن الشک و الریب؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
حاشیه مفصل و دقیقی است بر کتاب «مفاتیح الغیب» صدرالدین شیرازي که به صورت «قوله، قوله» تحریر و مشکلات و مبهمات لفظی و معنوي متن را بر طرف نموده است.
آغاز: قوله بلسان الرمز و الاشار اي بلسان عربی مبین هم اي الجامع لجوامع الاسماء الحسنی التی هی تسعة و تسعون اسماء من احصاها الجنة اذ الحاء ...
آغاز: برابر؛ انجام: و اما اولئک المشتاقون فلانفسهم ... اسفل رتب منهم.
خط: نستعلیق تحریري ریز، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 89گ، 16 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 32 - 83]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله طربا و طلبا و ترنم عشقا لصیرورتها حالتئذ من العشاق المشتاقین بعد ان کانت من المحتجبین عن شهود جمال الساقی و من الغافلین عن لذ الشرب من کاس التی هی عین یشرب بها عباد اﷲ المقربون نوري رحمه اﷲ تعالی
از ابتدا تا «فی معرفته ذات الاحدی»؛ خط: نستعلیق، کا: (احتمالاً) محمد صادق بن علی محمد کاشانی، تا: 1259ق، جا: سبزوار؛ این نسخه در حاشیه مفاتیح الغیب آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 105گ، مختلف السطر در حاشیه، اندازه: 17×22سم [ف مخ]
حاشیه شواهد و مفاتیح الغیب؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ؟، تا: ذیحجه 1291ق؛ 263ص، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3/24 - 106]
ḥāšīyat-u mafātīḥ-il ġayb
سبزواري، هادي بن مهدي، 1212 - 1289 قمري
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
وابسته به: مفاتیح الغیب لفتح خزائن العلوم المبراة عن الشک و الریب؛ صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم (979-1050)
تعلیقاتی است بر کتاب مذکور که برخی از آن تعلیقات به امضاء «نوري» و بعضی دیگر به امضاء «حی» است. گمان میرود که صاحبان امضاء آخوند ملا علی نوري و حاجی سبزواري باشند. جامع این تعلیقات شناخته نشد.
آغاز: بسمله، قوله مناجمل اشیاء اه المضلمه مهن تاسیا با ﷲ تعالی؛ انجام: و الثناء الجمیل و اﷲ الهادي الی سواء السبیل ملا حسن ابن مرحوم ملا حیدر ... سنه
خط: نسخ، کا: حسن، تا: 1267ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 20 سطر (8×15)، اندازه: 14×21سم [الفبائی ف: 212]
خط: نسخ، کا: ابراهیم تهرانی شاگرد سبزواري، تا: 1276ق [ف: 3 - 26]
آغاز: قوله بلسان الرمز بل بلسان عربی مبین حسم ان الجامع؛ انجام: و یصیب علیه الماء حتی یزول عنه اثره مجمع
نام مؤلف در فهرست نیامده و در «کتابشناسی ملاصدرا» شناساند شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: فرج اﷲ ساوجبلاغی، تا: ذیحجه 1296ق؛ واقف: نائینی، 163گ، 17 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 4 - 91]
آغاز: س اجمل الاشیاء المص س تاسیاً باﷲ تعالی اجمل اولاً بقوله اجمل ثم فصل ثانیاً بقوله و اودع آه فانه عطف تفسیري؛ انجام: فانه بستحق التعظیم و التبجیل و الثناء الجمیل من الرب الجلیل و اﷲ الهادي الی سواء السبیل.
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی حسینی، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ استنساخ شده از نسخه اصلی محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 355ص (1-355)، اندازه: 12×18سم [ف: 1/ 33 - 152]
ḥāšīyat-ul miftāḥ
محمد حسن، ق13 قمري
mohammad hasan (- 19c)
وابسته به: مفاتیح الغیب = مفتاح الغیب؛ صدرالدین قونیوي محمد بن اسحاق (607-673ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10/2370
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ هامش [مختصر ف: - 298]
ḥāšīyat-ul miftāḥ
محمد باقر
mohammad bāqer
وابسته به: مفاتیح الغیب = مفتاح الغیب؛ صدرالدین قونیوي محمد بن اسحاق (607-673ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 10370
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ هامش [مختصر ف: - 298]
ḥāšīyat-u miftāḥ-il ḥisāb
بیرجندي قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، 1224 - 1305 قمري
bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (1809 - 1888)
وابسته به: مفتاح الحساب؛ کاشی، جمشید بن مسعود (-841)
حاشیه بر مفتاح الحساب غیاث الدین جمشید کاشانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15537/2
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 26 شعبان 1286ق، جا: شورین همدان؛ قائنی در ذیل هر حاشیه نام خود را ثبت کرده؛ 115گ (2پ - 116ر در هامش نسخه) [مختصر ف: - 298]
ḥāšīyat-u miftāḥ-il ‘ulūm
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: مفتاح العلوم سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555-626)
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة مفتاح العلوم؛ قوچ حصاري، علاء الدین محمد بن علی
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1406
آغاز: بسمله و به ثقتی، قوله قدس سره الشریف و هیهنا بحث؛ انجام: و دفع ما اوردناه علیه بعض الفضلاء من الحرج و الحمدﷲ علی اتمامه و الصلوةعلی خیر الانام محمد و آله و اصحابه علیه و
علیهم السلام.
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 163گ، 17سطر (9×13/5)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 9- 423]
ḥāšīyat-u miftāḥ-il ‘ulūm = š.-ul qism-iṯ ṯāliṯ min miftāḥ-il ‘ulūm
وابسته به: مفتاح العلوم؛ سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555-626)
غیر همانند:
آغاز: بسمله الحمد ﷲ الذي فضل ألسنتنا ببیان معتنی القرآن العظیم و زین افئدتنا بدلائل احکام الصراط المستقیم ... أما بعد ف ن أشرف ما یتوجه الیه أرباب النهی و ... و قد قال فی شأنه الشیخ ... عبد القاهر ... القسم الثالث من مفتاح العلوم الذي طار صیته؛ انجام: و بعصمناه عن الخطاء فی السوال و الجواب و توفقنا ... به لطف الایاب و حسن الثواب یوم یقوم الحساب ربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا و هب لنا من لندك رحم انک انت الوهاب.
حاشیهاي است به صورت «قال، أقول»، بر بخش سوم از کتاب مفتاح العلوم تألیف سراج الدین ابویعقوب یوسف بن محمد سکاکی (- 626ق) و در آن از دانشمندانی چون عضد المل و الدین، مولانا شمس الدین، سعد الدین تفتازانی، صاحب الکشاف، شرح تلخیص، دلائل الاعجاز، شیخ رضی، زمخشري، و ... نام برده شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی بیشتر با نشان «منه سلم اﷲ»؛ کاغذ: شرقی، 50گ (65پ-114 پ)، 27 سطر، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 35 - 148]
آغاز: بسمله قوله القسم الثالث جعل الکتاب ثلثه أقسام القسم الأول فی علم الصرف و القسم الثانی فی علم النحو و القسم الثالث فی علمی المعانی و البیان ... ف ن قلت قد ذکر فی صدر الکتاب: أن تمام علم الصرف ... قلت أما ذکر علم الاشتقاق؛ انجام: مجموع القسم الثالث فکأنه قیل هذا الجزء فی هذا الکل و رد بأن الکتا [ب] اسم لعبارات مخصوصة ...
حاشیهاي بر بخش آغازین سومین بخش کتاب مفتاح العلوم سکاکی است متأسفانه علی رغم بررسی بسیار در منابع موجود کماکان ناشناخته ماند این اثر تنها حاوي بخش اندکی از آغاز حاشیه بوده و بقیه آن افتاده است به نظر میرسد این حاشیه مربوط به سرآغاز بوده باشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (114پ-117پ)، 27 سطر (10/5×18/5)، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 35 - 149]
ḥāšīyat-u miftāḥ-il ‘ulūm
وابسته به: مفتاح العلوم؛ سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555-626)
غیر همانند:
آغاز: المبحث الثالث فی موضوع المعانی و البیان. لما کان التصدیق بالموضوعیة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ قطع: وزیري [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 284]
آغاز: القاعدة الاولی فی مباحث الالفاظ و هی مرتب علی قسمین القسم الاول فی دلالة الالفاظ و اقسامها و احکامها؛ انجام: فان التخصیص فی الاول للخبر و فی الثانی للمبتدأ، هذا بحسب المتبادر الی المفهوم من ذوق العربیة
حاشیهاي است مزجی بر مفتاح العلوم یوسف سکاکی؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن محمد صادق خوانساري، تا: قرن 13؛ 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 112]
حاشیة مفتاح الفلاح- فلق الاصباح فی شرح مفتاح الفلاح
ḥāšīyat-u miftāḥ-il falāḥ
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn ( - 1760)
وابسته به: مفتاح الفلاح = مفتاح الفلاح فی عمل الیوم و اللیلة شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
حواشی مفیدي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «مفتاح الفلاح» شیخ بهاءالدین عاملی، که محشی بر نسخهاي از کتاب نوشته بوده و شیخ ابوالهدي کلباسی(-1356ق) آن را تدوین کرده است
چاپ: بوسیله انتشارات جامعه مدرسین قم منتشر شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3431
آغاز: بعد حمد من بیده مفتاح الفلاح و مصباح النجاح و الصلاة علی رسوله و آله ما طلع الصباح و تکرر الرواح؛ انجام: نرجو منهم الشفاعو السماحو الامتنان انه أهل الفضل و الرحم و الوجود و النعمو هو المستعان للدارین و علیه التکلان
خط: نستعلیق، کا: ابوالهدي بن ابی المعالی بن محمد ابراهیم کرباسی خراسانی مکنی بکمال الدین نجفی اصفهانی، تا: 1334ق؛ از روي خط مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 186گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 9 - 218]
ḥāšīyat-ul maqālat-il ‘āšira min uṣūl-il hindisa wa-l ḥisāb
طبري، محمد کاظم بن رضا، ق13 قمري
tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā (- 19c)
وابسته به: الاصول = فی اصول الهندسه و الحساب = کتاب الاصول؛ اقلیدس (306-283)
حاشیهاي ملا محمد باقر بن زین العابدین یزدي بر این مقاله از «اصول الهندس و الحساب» اقلیدس یونانی نگاشته بود، مؤلف ما چون آن حاشیه را وافی به غرض ندید به نگارش این حاشیه با عناوین «قوله، قوله» اقدام کرد. این حاشیه توضیحی و تطبیقی است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1984
آغاز: الحمدﷲ الجاعل للتقادیر و العالم بالجذر الاصم فی المقادیر و الصلاة علی من ارسله لرفع المعاذیر و علی آله الذین هم سادات الجماهیر؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ذکره لشرح المقالة العاشرة و الحمدﷲ علی ما وفقنا تمامه مصلیاً علی محمد و آله
خط: نسخ، بیکا، تا: شوال 1268ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 73گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 5 - 415]
حاشیة مقامات الحریري- توضیح مصطلحات مقامات حریري (رساله در ... )
ḥāšīyat-ul muqaddamāt-il arba‘
حاشیهاي است مختصر بر کتاب مقدمات اربع صدر الشریعه ثانی، عبیداﷲ بن مسعود (750؟ق)، که مشتمل بر شرح سه مقدمه از آن در موضوع حسن و قبح افعال از نظر اشاعره و معتزله میباشد.
[هدیة العارفین 1/ 649-650]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2963
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي بین لنا طریق الوصول الی قواعد اصول الملة و الدین ... و بعد فهذا نبذ من السوانح بفتح الوهاب القدیر، و بعض من اللوایح بعونه اللطیف الخبیر؛ انجام: و ینحصر الترجیح للراجح بمقتضی الاستعداد الذاتی قد کبحت عنان جواد القلم فی حلیة الرقم ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ با سرلوح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 27گ، 15 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 14 - 72]
حاشية مقدمات الاربع من التلويح - تعليقة مقدمات الاربع من التلویح
hāšīya-tu muqaddama-ti tahḏīb-ul manṭiq
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17034/8
انجام: انجامه: تمت کتابه هذه الرساله المسمی بتهذیب المنطق من ید اقل الطلاب رماد اﷲ وفقه علی تحصیل العلوم الهادي العالی بحرمت التی الهاد رسول التلانی و اغفر له و لوالدیه امین یا موجب السائلین صل علی محمد و آله اجمعین سنه 1347.
خط: تحریري، کا: رسول تلانی، تا: 1347ق، جا: مرکه؛ جلد: چرم قهوه اي، 6گ (49ر-54 پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 1/47 - 171]
ḥāšīyat-ul muqaddamat-il xāmisa min-al milal wa-n
niḥal
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمري
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 -
وابسته به: الملل و النحل = ملل و نحل شهرستانی؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (479-548)
به دستور: سید کاظم رشتی
تاریخ تألیف: شب چهارشنبه 21 رجب 1252ق
شرحی است بر مقدمه پنجم از کتاب «الملل و النحل» شهرستانی که در علم حساب است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2206/9
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد هذه تعلیقات قد کتبها ... علی المقدم الخامس من کتاب الملل و النحل لمحمد الشهرستانی نسخه اصل: کتابخانه مشایخ - کرمان الف 7؛ بی کا، بیتا؛ 27ص (110-136) [عکسی ف: 6 - 259]
hāšīye-ye moqaddame-ye š.-e meybodī bar dīvan-e
hazrat-e ‘alī ebn-e abī-tāleb
شریف کاشانی، فضل اﷲ بن محمد، ق11 قمري
šarīf kāšānī, fazl-ol-lāh ebn-e mohammad ( - 17c)
وابسته به: شرح دیوان امیرالمؤمنین علی علیه السلام = فواتح؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911ق)
تاریخ تألیف: رجب 1109ق
حاشیه و ردي است بر گفتار صوفیانه حسین بن معین الدین میبدي در مقدمه شرح دیوان حضرت امام علی بن ابیطالب علیهما السلام با عناوین «مؤلف گوید.» در پایان این کتاب، از کتاب هاي ابواب الجنان و مناهج السعاد خودش یاد کرده است. فیض کاشانی، دایی مادر مؤلف میباشد.
[الذریعة 13/ 266؛ طبقات اعلام الشیعة، قرن 12 ه-، ص 584]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13528/4
آغاز: الحمد لواهب الحقائق و معطی العطایا ... و بعد، مشهود ضمائر اخوه دین و ملحوظ خواطر زمره مؤمنین می دارد اقل عباداﷲ؛ انجام: امید که حضرت حق جل اسمه همگان را براه قویم و صراط مستقیم هدایت نماید
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1109ق؛ مصحح، محشی به خط او؛ کاغذ: شرقی، 32گ (51-82)، 21-23 سطر، اندازه: 7×16سم [ف: 34 - 332]
ḥāšīyat-u muqaddamat-iṣ ṣalāt-i abi-l-layṯ
وابسته به: مقدم فی الصلاة= الصلاة؛ سمرقندي، نصر بن محمد (-375)
غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین و لاعدو ان الاعلی الظالمین و الصلوة علی خیر البریة محمد و آله و صحبه اجمعین قال الفقیر ... اعلم بان الصلوة قائمة و شریعة ثابت عرفت فرضیتها بالکتاب؛ انجام: فان قیل الایمان جمع ام تفریق فقل له جمع عنداﷲ تعالی تفریق بین العباد و جمع فی القلب و تفریق فی الاعضاء تمت هذه المسائل بعون اﷲ الملک المتعال.
حاشیه نسبتاً مفصلی است با عنوان هاي «قوله، قوله» بر مقدم الصلوةابواللیث سمرقندي که بر اساس مذهب ابوحنیفه نوشته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور نارنجی، 40گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1567]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و العاقبه للمتقین ... قال الفقیه ابواللیث رحمه اﷲ علیه: اعلم بان الصلاه فریضه قائمه و شریعه ثابته لا یسع ترکهها و یکفر جاهدهها ... قوله بان فریضه یعنی الصلاه فی اللغه عباره عن الدعا و فی الشریع عباره عن اسم الافعال؛ انجام: و کذلک عند الشافعی رحمه اﷲ یقول الاعمال جزء من الایمان الکامل تمت الکتاب.
حاشیه توضیحی است بر مقدمه ابی لیث سمرقندي در نماز. در این حاشیه پس از نقل عباراتی از متن مقدمه ابی لیث، با عنوان «قوله» به شرح آن پرداخته شده و سپس نقل عبارات دیگر و شرح آن عبارات. محشی ناشناس است؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح، تملک: مقصود بن ... علی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 36گ (130پ-165)، 13 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 17 - 435]
آغاز: قوله و الرب یستعمل بمعنی المالک یقال رب الدار و رب الدابة اي مالکها و یستعمل بمعنی المربی؛ انجام: أن ترحم أبوي کما ربیانی صغیراً اللهم فأجزهما عنی خیر ما جزیت والداً عن ولده.
حاشیهاي است با عنوان «قوله-قوله» بر مقدمه ابی اللیث. این حاشیه شاید همان «التقدمه فی شرح المقدمه» جبریل بن حسن بن عثمان کنجانی (-752) باشد که براي فرزندش عبداﷲ نگاشته ولی ذیلی که در شرح حروف ابجد است در این نسخه نیست؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 54گ (56پ-109پ)، 19 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 4 - 355]
ḥāšīyat-u muqaddamat-il wājib
بخشی از حاشیهاي با عنوان «قوله قوله» بر کتابی در اصول فقه است که در آن مبحث مقدمه واجب مورد بحث قرار گرفته است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4687/3
آغاز: ... حیث هی من ضمنه لان ایجاد الکل هو ایجاد الاجزاء ... و حاصله ان المقدمة اذا کانت جزء للواجب فهی واجب شرعی؛ انجام: فانه ینصرف الی فقراء مل الموصی و المخصص شاهد الحال و الاجماع و هو کثیر و العقل الضروري.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از آثار دیگر مؤلف؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 23گ (139- 161)،20سطر(5/10×5/15)،اندازه: 5/14×5/21سم [ف: 19 - 357]
حاشیة المکاسب - البیع و الخیارات (التقریرات)
حاشیة المکاسب- نزهة الناظرین
hāšīya-tul makāsib = ta‘līq-atun ‘ala-l makāsib li-š- šayx-il anṣārī
بهبهانی، محمد تقی بن محمد جعفر، - 1299 قمري
behbahānī ،mohammad taqī ebn-e mohammad ja‘far (-1882)
حاشیهاي است با عنوان «قوله ره» بر مکاسب شیخ انصاري «ره» که در آن نظرات دیگران را همراه با شواهدي از اخبار ائمه
معصومین علیهم السلام نقل نموده است.
[الکرام البررة 1/ 210]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14137
آغاز: ... و اما بعد و القابل للتعلیم و فی حکمه الکلب الذي له شأنیة الانتفاع و المانع منه هو المرض او غیره ففیه قولان؛ انجام: و المرئی علی الوصف السابق فثبوت الخیار حینئذ مستلزماً لثبوت الضرر علی الایع لتبعیض الصفقه فتاهل.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ به احتمال بسیار به خط مؤلف میباشد، مصحح؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمدمهدي 1247» (مستطیل)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع مشکی، 179گ، 16 سطر (10×16)، اندازه: 16×22سم [ف: 35 - 704]
ḥāšīyat-ul makāsib
رشتی، حبیب اﷲ بن محمد علی، 1234 - 1312 قمري
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه کوتاهی است بر مکاسب شیخ مرتضی انصاري، این حواشی را محشی بر نسخه مکاسب خود در حاشیه نوشته بود و شاگردش سید محمد بن ابراهیم لواسانی (-1317ق) جمعآوري نموده است و همان است که در پایان جلد نخستین حاشیه مکاسب ممقانی چاپ شده است.
[الذریعة 21/68]
شرح و حواشی:
1- بغیة المطالب علی حاشی المکاسب؛ موسوي قزوینی، محمد باقر بن محمد علی (-14)
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد فهذه تعلیقات من شیخنا و مولانا حج الاسلام المستغرق فی بحار رحم اﷲ الحاج میرزا ... قال المصنف قدس سره فی ثوبین الرجل؛ انجام: مع ان الصبر علی الضرر دفعا للضرر المتوجه الی الغیر ابتداءاً غیر واجب ولیس المقام من تعارض الضررین هذا آخرما وجدت من تعلیقات شیخنا العلامة طاب ثراه وجعل اﷲ الجنة مثواه بخطه الشریف علی مکاسب شیخه و شیخنا بل شیخ الطائفة اعلی اﷲ مقامه
خط: تحریري، بی کا، تا: 2 ربیع الثانی 1312ق، جلد: تیماج سرخ، 23گ، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1410]
آغاز: اما بعد فیقول الفقیر الی ربه الغنی محمد الحسینی الرازي الطهرانی ان هذه عدة؛ انجام: مع ان الصبر علی الضرر دفعا للضرر المتوجه الی الغیر غیر واجب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1312ق، جا: نجف اشرف؛ مظنوناً به خط مؤلف است؛ 48ص (114-162)، 21 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 53]
ḥāšīyat-ul makāsib
مامقانی، محمد حسن بن عبداﷲ، 1237 - 1323 قمري
māmaqānī, mohammad hasan ebn-e ‘abd-ol-lāh (1822 -1905)
وابسته به: المکاسب = المتاجر انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است بر کتاب مکاسب شیخ انصاري.
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن محمد، تا: 10 ذیحجه 1303ق؛ محشی با نشان «منه»، مصحح؛ قطع: وزیري [چند نسخه- ف: - 190]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مرحوم سید محمد حجت یادآور شدهاند که کتاب از ثلث مرحوم والدشان میباشد. [ف: 44]
ḥāšīyat-ul makāsib
تنکابنی قزوینی، ابراهیم بن ابی الحسن، - 1324 قمري
tonekābonī-ye qazvīnī, ebrāhīm ebn-e ab-el-hasan (-1906)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي مفصل به صورت «قال، قال» بر مکاسب محرمه شیخ انصاري است، در مقدمه می گوید: «چون اشتیاق و رغبت بسیار زیاد طلاب را بر کتب شیخ انصاري دیدم، پس تعلیقه و حاشیه را در توضیح آن و نیز طرح اشکالات آن به ذهنم آمد نوشتم.» نام این کتاب در الذریعه ذکر نشده است.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ با خوردگی بسیار؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 28 سطر [ف: 1 - 321]
آغاز: بسمله ... و بعد قوله فی الشروط التی تقع علیها العقد، اقول التعبیر فی معنی العقد فالقید توضیحی والا فاحترازي ثم ان القول؛
انجام: و بعد تلکم ... فی هذه المسئل فی الدوران ... وفی هذا المقام فی هذا المقدار کفای انشاء اﷲ تعالی.
کامل و مباحث بیع را دربردارد؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: مقوا، 70گ، مختلف السطر [ف: 1 - 104]
آغاز: قوله القول فی الشرط الخ،اقول للشرط علی ما قیل او یمکن ان یقال اطلاقات اللول مطلق الالزام او الالتزام؛ انجام: الثالث ان جمیع الشروط راجع فی الحقیق الی شرط واحد او شرطین اذ الضابط عدم امتناع الشرط عقلا و شرعا ...
مباحث شرط بیع؛ کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 80گ، مختلف السطر [ف: 1 - 105]
آغاز: قوله بالالات المعروفة الخ، اقول اخذ فیه قید المعروفة فی التعریف اللغوي عن مفعول لتوقف کون الالات المعدة لذلک؛ انجام: قوله وقد روي عدة اخبار ان شرار الناس الخ، اقول هذه الخبر انما یدل علی ذم من کان شریرا.
بخشی از مکاسب محرمه؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا، ظاهراً ناقص است؛ جلد: مقوا، 40گ، مختلف السطر [ف: 1 - 105]
آغاز: قوله و ما فی القبول خاصة مرکب اقول فیه تامل لاحتمال ان یکون فصلها ... کما لایخفی؛ انجام: والتحقیق فی معنی الروایة ان المراد بتحلیل الحرام ان یجعل مالیس له فائد تعتد بها القلا نوعا حراما ... من الفوائد التی تعتد بها بل بعد من اللغویات فعند العقلاء فح ینطق علیه جمیع ...
مباحث خیارات، و ظاهرا ناقص است؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در میان نسخه اجازه اجتهاد و روایت و امور حسبیه از استاد مؤلف (نام مجیز در اجازه نیست واحتمالا میرزا حبیب اﷲ رشتی بوده باشد) دیده میشود در ذیل آن تایید آن اجازه توسط استاد مؤلف شیخ محمد حسین بن شیخ هاشم کاظمی نجفی (1308ق) آمده؛ جلد: مقوا، 170گ، مختلف السطر [ف: 1 - 105]
آغاز: قوله و تفصیله ان الشرط الخ، اقول هذا تقسیم الشرط باعتبار المشروط فالمشروط اما وصف فی المبیع؛ انجام: قوله مبتنیان علی تاثیر الشرط الخ، اقول یمکن ان یقال بان عدم التاثیر فی ابطال العقد ...
مباحث شروط بیع؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 70گ، 11 سطر [ف: 1 - 106]
آغاز: ... بسمله ... قوله السحر حرام فی الجمله، اقول ولعله اشارة الی انه قد یجب لدفع المتنبی او ... لحفظ النفس المحترمة؛ انجام: قوله یغفر ذنوبه الخ، اقول المغفر عبار عن العفو و ان لم یظهر الندامة و اقال العثرة عبارة من العفو مع اظهار الندامة.
مکاسب محرمه از بحث سحر تا غیبت؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب=مؤلف،بی تا، جلد: تیماج سیاه،70گ،13سطر [ف: 1- 106]
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 8
آغاز: بسمله الحمد ﷲ الذي وفقنا بارشاده الی مدارك الاحکام و بهدایته الی مسالک شرایع الاسلام ... اما بعد فیقول العبد الفقیر سمی حضر الخلیل ابراهیم بن العالم الفرید فی دهره و الوحید فی عصره ابی الحسن التنکابنی؛ انجام: ثم اثبات کونه للامام محتاج علی خلافها لدلالتها علی حصول الملکی بالحیاء مع کونها موید بما دل علی الاباح والتحلیل فلابد من طرحهما او حملها علی صور مقاطع الامام ع لا انهما ... هذا الحمل هذا الحمل هذا آخر مااردناایراده فی المقام.
مکاسب محرمه؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، کا: عبد الکریم بن ملا علی محمد، تا: سلخ ذیحجه 1320ق، جا: قزوین؛ عبداﷲ حسینی در دوم ذیحجه 1319، محمد تقی ملک الشعراء گیلانی در 1319ق؛ جلد: تیماج سرخ، 65گ، مختلف السطر [ف: 1 - 104]
ḥāšīyat-ul makāsib = ta‘līqat-un ‘ala-l makāsib
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمري
āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: 1319ق
تعلیقه و حاشیه مختصر و مهمی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب البیع و کتاب الخیارات از «مکاسب» شیخ مرتضی انصاري. تعلیقاتش بر کتاب البیع را در دهه دوم ربیع الثانی 1318 و تعلیقه بر کتاب الخیارات را در روز سهشنبه 19 محرم 1319 به پایان رسانده است.
چاپ: در هامش مکاسب، 1325ق، تهران؛ به صورت مستقل، در 153 صفحه وزیري، در تهران، 1319ق؛ با تصحیح سید مهدي شمس الدین، از روي نسخه اصل، به سال 1406ق، به وسیله وزارت ارشاد اسلامی، در تهران،
[الذریعة 22/60؛ شماره «1233»؛ مشار عربی، ص 195]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1297 عکسی
آغاز: بسمله. حمد له. و الصلاة و السلام علی محمد سید النبیین و آله سادات الخلائق أجمعین ... قوله قدس سره مبادلة مال بمال الخ، التعبیر بالمبادل لایخلو من مسامحة و حقه أن یقال: تبدیل مال بمال، فانه فعل الواحد؛ انجام: ملک من خرج عن ملکه ا خر، فتذکر و هذا آخر ما أردنا ایراده، و قد فرغنا عنه فی الیوم الثلاث
[=الثلاثاء] تاسع عشر محرم الحرام من شهور سنة 1319 حامداً شاکراً... و لعن اﷲ علی أعدائهم أجمعین الی یوم الدین.
نسخه اصل: نزد آقاي کفایی، نواده مؤلف نگهداري میشود؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ گویا به خط مؤلف، متن خط خوردگی دارد، مصحح، با نشان «بلغ قبالا»؛ 170ص، 27 سطر [عکسی ف: 3 - 666]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 351
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 1 - 410]
ḥāšīyat-ul makāsib
بهاري همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 -1333 قمري
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي بر مکاسب شیخ انصاري.
[الذریعة 21/67]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12358
آغاز: قال ره ففی المصباح اغتابه اذا ذکره یکرهه من العیوب و هو حق الی آخره لا یخفی ان؛ انجام: و ان کان غیر مضمون فی الصحیح، ثم ان المنافع فیها ما تکون مزاحم
مشتمل بر جلد 1 و 2 کتاب البیع میباشد؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی، با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آجري، 321گ، 21 سطر (8×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 31 - 251]
ḥāšīyat-ul makāsib
نخجوانی، محمد علی بن خداداد، - 1333 قمري
naxjavānī ،mohammad ‘alī ben xodādād (- 1915)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281)
حاشیه استدلالی مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب مشهور «المکاسب» شیخ انصاري. نسخه حاضر از مباحث شرایط عوضین را دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5435
آغاز: قال شیخنا العلامة الانصاري القول فی شرائط العوضین ... أقول قد مر فی أول التجارة أنه یعتبر فیها أمور؛
خط: نسخ، بیکا، تا: 27 ربیع الاول 1334ق؛ نام «نخجوانی» روي
برگ اول به خط آیة اﷲ مرعشی آمده است؛ جلد: تیماج قرمز، 218گ، 17 سطر، اندازه: 5/15×21/5سم [ف: 14 - 217]
ḥāšīyat-ul makāsib
حسینی قزوینی، محمد تقی بن میر رضا، - 1335 قمري
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e mīr rezā (-1917)
وابسته به: المکاسب = المتاجر انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي بر کتاب بیع مکاسب شیخ انصاري است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 16351/2
آغاز: الفصل الثانی فی بیع الثمار و النظر فی ثمرة النخل و الفواکه؛ انجام: و الفرضیة کان ملحقا با الهیة فلا یکون
خط: نسخ تحریري، کاتب= مؤلف، بیتا؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج تریاکی، 46گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 39]
ḥāšīyat-ul makāsib
یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم، 1247؟ - 1338؟ قمري
yazdī, mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1832 -1920)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281)
حاشیه استدلالی است با عناوین «قوله، اقول» بر مکاسب شیخ مرتضی انصاري با رد و ایرادها و توضیح مقاصد مصنف. مؤلف تقریرات درس استادش را در این مجموعه جمعآوري نموده و مرحوم سید حسن حجت احتمال قوي دادهاند که از تقریرات درس استادش مرحوم فاضل شرابیانی باشد و مطالب دیگري درباره کتاب نقل کرده اند.
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد فیقول العبد ا قل محمد کاظم بن عبدالعظیم ... عند ما کنت مشتغلاً بالبحث و النظر فیما صنفه الشیخ المحقق العلام المدقق ...
انجام: بمعنی ان المشتري یملک علی البائع ذلک فی الوجه الثالث، هو صحة البیع و ملکیة البائع لتمام الثمن، مع عدم وجوب شی علیه و علی هذین الوجهین لا یدخل فی هذه المسالة اصلا و تمام الکلام فی محله فتدبر.
چاپ: این حاشیه به سال هاي 1316 و 1324 و 1326 ق. در تهران به چاپ سنگی و به سال 1375ق. در قم به چاپ سربی رسیده است
[الذریعة 6 /220؛ معجم المؤلفین 11/ 156؛ مکتب امیرالمؤمنین 2 /412]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 267گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 27/2 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مهدي گزي اصفهانی، تا: اوایل قرن 14؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 250گ، 20 سطر (17/5×13/5)، اندازه: 1/58×23سم [ف: 37 - 583]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو غیر قابل للمعارضه من وجوه مع احتمال حمله علی التقیة او الکراهة فتدبر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ یادداشت وقف به خط مرحوم سید محمد کاظم یزدي صاحب عروه محشی این کتاب؛ کاغذ: آهارمهره، جلد: تیماج سرخ، 292گ، 18 سطر (9×15)، اندازه: 1/54×21/5سم [ف: - 236]
آغاز و انجام: برابر
از ابتداي مکاسب محرمه تا اواسط بیع؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ تملک: میرزا مسیح بن احمد بن محمد بن معصوم رضوي؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن زرشکی، 252گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1/21 - 495]
آغاز: اولاً لظهور الاجماع علی خلافه؛ انجام: من وجوه مع احتمال حمله علی التقیة او الکراهة فتدبر.
جلد اول، از اوایل خیار رؤیت تا اواخر «بیع کالی بکالی»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1362؛ کاغذ: نخودي آهارمهره، جلد: تیماج عنابی، 141گ، 19 سطر، اندازه: 15×3 /21سم [ف: 20-144]
آغاز: الکل من احراز الشرایط و عدم المانع؛ انجام: علی عدم جواز التملک.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاج عبدالغفور یزدي نجفی، تا: 1302ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 195گ، 17 سطر (7×13/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 1556]
الف: از بحث مبادله مال به مال تا آخر بحث ضمان. ب: خیارات (از بحث تشبیب تا آخر)؛ خط: نسخ، کا: سید علی حجت کوهکمري، تا: 12 رجب 1308ق، جا: نجف اشرف؛ کتاب از ثلث والد مرحوم سد محمدحجت است. [ف: - 25]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن حسین بن اسماعیل بن ابراهیم بن علی طباطبائی یزدي، تا: 1309ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 232گ، 21 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 1261]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن الحاج عبدالغفور یزدي، تا: 1309ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 238گ، 21 سطر (9/5×15)، اندازه: 15×5/21سم [ف: 4-1261]
بخش مکاسب محرمه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حاج شیخ علی اکبر نهاوندي، تا: 1310 و 1312ق [ف: - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا بد من الحکم به حتی مع بذل ووو للتفاوت بعنوان ... دون غیرهما
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1311ق؛ ضمیمه نسخه ش 18070؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: قوله روي فی الوسائل، اقول: الموجود فی کتاب تحف العقول مشتمل علی زیادات علی المنقول فیهما لکن لایتغیر بها المعنی المراد؛ انجام: لکنه فرع عدم العموم الازمانی فی دلیل القاعدة و الا فهو مقدم علی الاستصحاب کما حققناه.
نسخه حاضر در سه بخش است: مکاسب محرمه، بیع، خیارات؛ خط: شکسته نستعلیق تحریري خوش، کا: محمد حسن بن محمد علی زنجانی، تا: سهشنبه 3 ذیحجه 1314ق؛ مصحح؛ تملک: حیدر شیخ حسین بن شیخ محمد حسن آل قبیسی عاملی مورخ 1410ق؛ جلد: تیماج حنایی روغنی، 262گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×23سم [ف: 1 - 60]
آغاز: قوله روي فی الوسائل، اقول: الموجود فی کتاب تحف العقول مشتمل علی زیادات علی المنقول فیهما لکن لا یتغیر بها المعنی المراد؛ انجام: لکنه فرع عدم العموم الازمانی فی دلیل القاعدة و الا فهو مقدم علی الاستصحاب کما حققناه.
خط: نسخ بدخط، بیکا، تا: 1314ق؛ مصحح، بین برگهاي 107، 108، 130 و 131 و 132، 133 افتادگی دارد؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج زرشکی، 143گ، 25 سطر (5/9×5/17)، اندازه: 1/55×21/5سم [ف: 14 - 181]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: - 209]
آغاز: مسألة: التطفیف حرام کما ذکره فی مکاسب القواعد قال الشیخ و المراد؛ انجام: بالفحوي و علی الثانی یکون مما نحن فیه و وجه کونه علی الاول بالفحوي ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، در هامش برگ اول نوشته شده «حاشی من سید الاستادالاعلم الاورع الاتقی السید محمد کاظم ادام اﷲ ظله العالی حررتها حین حضرت حوز درسه و فیوضاته» انتهاي نسخه با چاپی آن تطبیق ندارد؛ واقف: سید محمد پروینچی، جلد: تیماج سرخ، 135گ، 23 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 14]
مشتمل بر بحث متاجر؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [ف: - 44]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: و اصفهانی؛ جلد: تیماج عنابی، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 695]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 317گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 25 - 109]
آغاز و انجام: برابر
مکاسب محرمه و بیع؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 254گ، 24 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1409]
آغاز: الحمدﷲ ... وبعد فیقول ... هذا ما علقته علی مصنف الشیخ المحقق المدقق العلام وحید عصره و فرید دهره الشیخ مرتضی الانصاري ... فی الخیارات وارجو ان ینتفع به الطلاب واﷲ الموفق للصواب؛ انجام: واما علی الوجه الذي بینه المصنف قده فلا اذهو نظیر ان یکون الواجب اکرام زید بالخصوص وکان عالما فیقال یجب اکرام العالم لکن یقتصر فیه علی النص والمفروض
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 188گ، 23 سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ: 2 - 754]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 222گ، 23-21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1409]
ḥāšīyat-ul makāsib
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمري
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر بخشی از کتاب البیع شیخ مرتضی انصاري.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2416/3
آغاز: بسمله، حمدله و بعد فهذه تعلیق علی کتاب البیع للشیخ الانصاري قدس سره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: خطدار فرنگی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، اندازه: 14×22سم [ف: 5 - 744]
ḥāšīyat-ul makāsib
اصفهانی کمپانی، محمد حسین بن محمد حسن، 1297 - 1362 قمري
esfahānī kompānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad hasan (1880 - 1943)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب البیع و الولای از مکاسب شیخ انصاري.
[الذریعة 21/69]
نسخه اصل: کتابخانه المتحف العراقی-بغداد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 11 جمادي الثانی 1349ق؛ 213ص [عکسی ف: 2- 429]
آغاز: قوله قده ولکن الاظهر بناء علی جریان المعاطا فی البیع الخ تحقیق المقام ان صح المعاطا فی البیع
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 241ص [عکسی ف: 1 - 178]
ḥāšīyat-ul makāsib
امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی،- 1367؟ قمري
emām jom‘e xū’ī, mohammad amīn ebn-e yahyā (-1948)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است مستدل بر مبحث «خیارات» از کتاب المکاسب شیخ مرتضی انصاري از آغاز» خیارات» تا «خیار رؤیت» همراه طرح نظریات اصولیین از قدما و متأخران مانند مرحوم «شیخ علی کاشف الغطاء نجفی» و مرحوم «سید محمد کاظم طباطبائی» و دیگران که به صورت «قوله، أقول» نگاشته شده است
[طبقات اعلام الشیعة (نقباء البشر) 182]
آغاز: الحمدﷲ وحده و الصلاة علی من لا نبی بعده ... اعلم ارشدك اﷲ الی الهدي؛ انجام: و اغتنم و اﷲ الهادي الی سبیل الرشاد قوله «قده» السادس خیار الرویة
خیارات؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1335ق؛ مصحح، محشی با رموز «منه عفی عنه» که از خود مؤلف، در روي برگ آغازین عبارت «بسمه تعالی کتاب الخیارات و اسمه خیر الختام 1335 ه» آمده که به احتمال قوي تاریخ تألیف نسخه باشد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 83گ، 19 سطر (9×16/5)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 31 - 107]
آغاز: قال قدس اﷲ سره و شکر اﷲ سعیه: کتاب البیع و هو فی الاصل کما عن المصباح مبادل مال بمال اقول: ربما یقال ان الاولی بل المتعین التعبیر بالتبدیل لان البیع عبار عن فعل البایع؛ انجام: ان القرض لیس فیه رایحة المعاوضة اصلاً و لیس فیه ما یوهم ذلک فان القرض عبارة عن تملیک العین مع رفع الید عن شخصیته و حفظ اصل مالیته قوله
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با قلم خوردگیهایی در متن؛ کاغذ: دفتري خط دار، 9گ (29- 37)، 22 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 31 - 44]
ḥāšīyat-ul makāsib
تفرشی، احمد بن حسین، ق14 قمري
tafrešī, ahmad ebn-e hoseyn (- 20c)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه مختصري است بر کتاب معروف «المکاسب» شیخ مرتضی انصاري که بیشتر جنبه توضیحی دارد و کمتر به استدلال و تفصیل میپردازد.
آغاز: بسمله احمدك یا من جعل الفقه سبیلاً لقربة والاصول دلیلاً لحکمه والعبادة امناً من بلائه والتجارة ئمناً لائه ... قوله قده البیع آه وهو الذي امنن اله بتحلیله علی عبارة ...
آغاز: برابر
جلد اول کتاب است در صفر 1304 پس از حج و هنگام تشرف به زیارت حضرت امیر المؤمنین علیه السلام به پایان رسیده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 17 - 259]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله اذ لایق انه وصل وفیه منع قوله فاشتراط الکراه لایخفی انه لایخلو عن قوة
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج سرخ، 197گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1410]
ḥāšīyat-ul makāsib
حسینی مازندرانی، موسی بن مهدي، ق14 قمري
hoseynī māzandarānī, mūsā ebn-e mahdī (- 20c)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیهاي است بر کتاب البیع از «المکاسب» شیخ انصاري تا آخر بحث معاطات با عناوین «قوله، قوله.»
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 501
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله قدس سره البیع فی الاصل کما عن المصباح مبادل مال بمال اقول قد یطلق البیع
نسخه اصل: کتابخانه حاج محمد حسن فاضلی-تهران؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی و اضافاتی از وي؛ 108ص [عکسی ف: 2 - 97]
ḥāšīyat-ul makāsib
کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع، 1305ق14 قمري
Kāzerūnī, mohammad taqī ebn-e mohammad šafī‘
(1888 - 20c)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه کوتاهی است بر اوایل کتاب «مکاسب» شیخ اعظم انصاري در بیان حدیث منقول از تحف العقول در باب مکاسب محرمه.
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 684/2
آغاز: الحمدﷲ ... قوله روي فی الوسائل الخ اقول الموجود فی کتاب تحف العقول مشتمل علی زیادات؛ انجام: قوله و لو تمت لثبت الخ اقول
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: جمادي الاول 1331ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 12گ (27پ-38ر)، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 583]
ḥāšīyat-ul makāsib
صدرالافاضل، مرتضی حسین، ق15 قمري
sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn (- 21c)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214 -1281)
حاشیه توضیحی مختصري است بر کتاب «المکاسب المحرم» شیخ مرتضی انصاري که تألیف آن ناتمام مانده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2755/3
آغاز: حسن بن علی بن شعبه سی تحف العقول مین امام جعفر صادق علیه السلام سی ... جمیع المعایش کلها من وجوه العاملات نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مؤلف - پاکستان؛ خط: نستعلیق هندي، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 15ص (83-97) [عکسی ف: 7 - 350]
ḥāšīyat-ul makāsib
حسینی رازي، محمد
hoseynī rāzī, mohammad
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 10731
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ قطع: وزیري [میراث شهاب: س9ش2 - 34]
ḥāšīyat-ul makāsib
نوري، محمد رضا،
nūrī, mohammad rezā
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حواشی متفرقه بر کتاب بیع بر مکاسب شیخ انصاري تألیف شیخ محمد رضا نوري که فرزندش، نجم الدین نگاشته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 15035/2
آغاز: قوله قدس سره فی المعاطا فی رد المحقق الثانی ... آغاز بخش دوم حاشیه: قوله قدس سره فی نقل الکلام فی رفع. بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فنقول العبد المذنب العاصی نجم الدین بن محمد رضاي نوري؛ انجام: و سوء الفهم بالنسب الی تحقیقات الشیخ العلامه قدس الیه تعالی سره و حشره مع الائم الطاهرین
خط: نسخ، کا: نجم الدین بن محمد رضاي نوري، تا: نیمه اول قرن 14؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 20 سطر، اندازه: 10/5×17/2سم [ف: 16 - 176]
ḥāšīyat-ul makāsib
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
غیر همانند:
آغاز: او الفساد فی المعامل الکذائیة لان غرضهم من المعاملة الفاسدة و البیع الفاسد مثلاً هو البیع؛ انجام: فی کل واجب مزاحم بمثله او ما قوي منه فتدبر قوله
مؤلف: نامعلوم، احتمالاً از شاگردان آخوند خراسانی باشد. حاشیهاي است استدلالی با عناوین «قوله - اقول» بر کتاب البیع مکاسب شیخ مرتضی انصاري. محشی در مواردي که نظرش مغایر با رأي شیخ است پارهاي از گفته او را ذکر نموده سپس در پیرامون آن به بحث و بررسی پرداخته است. این نسخه از ابتدا ناقص و از انتها ناتمام و موجودي از اوایل بیع تا پایان مبحث رهن میباشد؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، 201گ، 15 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 1/21 - 493]
آغاز: الحمد ﷲ ربالعالمین ... قوله فی المکاسب لابد من تقدیر اي فی بیان احکامها من الصحة و الفساد و الحل و الحرمة
قسم المکاسب المحرمة؛ کاتب = مؤلف، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 105]
آغاز: 1- موجود نسخه: الشریفة او بعدم بلوغها حد الصحة فانها رواها الحمیري ... 2- موجود ذیل: القول فی تشخیص حکم ماء الغسال فتقول المعروف بین اصحابنا ان الماء القلیل المستعمل فی رفع الخبث..؛ انجام: 1- موجود: بالعلم بانها علی تقدیر صحتها لیست الا بیعا فثبت احد المتلازمین. 2- موجود ذیل: فیصح فیرتفع الحدث
مؤلف نامعلوم و از علماي قرن 13. حاشیهاي است استدلالی بر مکاسب محرمه شیخ مرتضی انصاري؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مذیل است به «حکم ماء الغسال» که اول و آخر آن نیز ساقط میباشد؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، عطف میشن عنابی، 49گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1/ 21 - 494]
آغاز: بسمله. حمدله، کتاب البیع قبل الشروع فی المقصود لابد من بیان معنی البیع؛ انجام: لان المال الواحد لا یقابل بعوضین و لکن هذا فیما لو اراد المالک.
حاشیه مفصل استدلالی است بر «کتاب المکاسب» شیخ مرتضی انصاري (رحمه الله) مشتمل بر کتاب البیع و حاوي عناوین ذیل است: کتاب البیع، تعریف البیع لغ و اصطلاحاً، الکلام فی المعاطاة، قاعده «یضمن و مالا یضمن»، الکلام فی شروط المتعاقدین، الکلام فی الفضولی، الکلام فی الاجازة، الکلام فی الخیارات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودي آهارمهره، جلد: میشن
قهوه اي، 147گ، مختلف السطر، اندازه: 17×21سم [ف: 20- 145]
آغاز: قوله متصلاً باقی القسم الثانی ... قوله و فیها خصوصاً الأولی بقرین المورد ظهور فی الکراه فالحکم المذکور لایخلو عن اشکال؛ انجام: و لیس المقام من تعارض الضررین؛ الی هنا تم ما علقه دام ظله علی کتاب شیخه التستري قدس سره.
حاشیه بخشی از مکاسب محرمه کتاب متاجر شیخ انصاري است که از سوي یکی از شاگردان وي نگاشته شده است. در این حاشیه، از حاشیه مرحوم شیخ محمد حسن ممقانی، شاگرد دیگر شیخ، نقل قول میشود؛ خط: نسخ، کا: ابن محمد رضا دزفولی، تا: ذیقعده قرن 13؛ مصحح، با عبارات «بلغ» و «بلغ قبالاً» مقابله گردیده، محشی، اندکی قلمخوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی، 35گ (45-79)، 19 سطر، اندازه: 5/15×10سم [ف: 30 - 46]
آغاز: قوله الا ان الفقهاء قد اختلفوا فی تعریفه الی آخره اعلم أن للبیع کسائر عناوین المعاملات؛ انجام: أنه لا یعقل اعتبار فعل الغیر و أخذه الخارج عن تحت الاختیار فی التکلیف الفعلی المنجز حاشیهاي است بر مکاسب شیخ مرتضی انصاري که مرلف آن شناخته نشد، ولی از قراین موجود همان مؤلف دو رساله قبلی میباشد؛ بیکا، تا: قرن 14؛ در متن قلمخوردگی فراوان دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 141گ، 19-29 سطر (10×16)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 31 - 436]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و ... و لعن اﷲ علی اعدئهم اجمعین الی یوم الدین قوله فی ملزمات المعاطا علی کل من القول بالملک و القوم بالاباج اقول التعبیر بالملزمات عن المعدودات انما یصح؛ انجام: قوله قد: فان المشتري لما اقدم علی معاوض احد الربویین با خر اقول جعل الاقدام بالمعامل منشأ لما ذکره ... ثم ان جعل التصرف فی المبیع ایضا کاشفا عن الرضا ... ولو بعد العلم بالعیب ایضا لو لم یعلم عدم جواز الارش فتامل حاشیه مفصلی است بر کتاب «المکاسب» شیخ انصاري، این
حاشیه به صورت استدلالی برگزار شده و گویا تقریر درس خارج فقه یکی از بزرگان بوده است در آن در موردي میگوید: «اقول قدظهر من سید مشایخنا دام ظله تقوید ما قویه شیخه المصنف ره» که ظاهراً مراد از وي میرزاي شیرازي است. این حاشیه غیر از هدای الطالب الی اسرار المکاسب میرزا فتاح شهیدي تبریزي است. از مبحث ملزمات معاطات تا پایان خیار است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 137گ، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1411]
آغاز: قوله و اما تفسیر التجارات فی جمیع البیوع ... والظاهر أن وجوه الحلال معطوف علی التجارات و الوصول؛ انجام: منهم المفید و السیدان و هو القول بکون التلف من مال المشتري.
حاشیه استدلالی است بر کتاب مکاسب شیخ مرتضی انصاري و شاید تقریر بحث هاي یکی از مدرسین باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 452گ، مختلف السطر، اندازه: 14/5×19سم [ف: 22 - 287]
آغاز: او العناد فی المعامله؛ انجام: پو با قوي منه فتد برقولها
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 15 سطر (8×14)، اندازه: 14×19سم [الفبائی ف: - 212]
ḥāšīyat-ul makāsib (al-xīyārāt)
غروي، محمد بن محمد اسماعیل، ق15 قمري
qaravī, mohammad ebn-e mohammad esmā‘īl (- 21c)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاري، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حواشی نسبتاً مختصري است بر کتاب الخیارات از مکاسب شیخ مرتضی انصاري با ذکر مصادر روایات، که محشی هنگام تدریس، بر کتاب نگاشته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 981
نسخه اصل: کتابخانه شیخ محمد غروي -قم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ در حاشیه مکاسب مطبوع که بخط حاج طاهر بن عبد الرحمن خوشنویس در شعبان 1374 بوده است؛ 105ص [عکسی ف: 3 - 224]
ḥāšīyat-ul muktasib
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1463/7 عكسي
آغاز: تنبیه فی بیان ما کتمه صاحب المکتسب اعلم ان صاحب المکتسب رحمه اﷲ اظهر جزوا من الهیولی
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3231؛ بیکا، بیتا؛ محشی؛ 22ص (109-130)، 15 سطر [عکسی ف: 4 - 321]
حاشیه ملا حسن- حاشیة شرح الرسالة السمرقندیة
ḥāšīyat-u mullā dāwūd
همدان؛ جواهري، حبی؛ شماره نسخه: 45
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین حسینی فانی، تا: آدینه 15 رجب 1106ق؛ محشی؛ با یک دایره نجومی؛ مهر: «محمد حسین نوري»، «محمد مومن»؛ کاغذ: اصفهانی، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1675]
ḥāšīyat-u mullā ṣāliḥ
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17055
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی؛ اندازه: 10/2×6/ 20سم [رایانه]
hāšīye-ye mollā sa‘d-od-dīn bar motevasset
تهران؛ موسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 74/1
آغاز: بسم ... الحمدﷲ الذي انزل القرآن ... اما بعد فان الولد الاعز لما التمس منی حواشی کاشف لتعویصات المتوسط؛ انجام: لکن یصح حعله تمیزا عن اخوف، بتاویل المصدر کما ذکر تمت
از ملاسعدالدین؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نازك آهار زده، جلد: مشکی، 50گ، 25 سطر (8×5/17)، اندازه: 14/5×21سم [ف: - 62]
حاشیه ملا عبداﷲ- حاشیه تهذیب المنطق
حاشیه ملا عبداﷲ- حاشیه تهذیب المنطق (ترجمه)
حاشیه ملا عبداﷲ (ترجمه)- حاشیه تهذیب المنطق
حاشیه ملا عبداﷲ یزدي بر حاشیه خطایی- حاشیه حاشیه الخطائی علی مختصر المعانی
حاشیه ملا عبداﷲ یزدي (ترجمه و شرح)- حاشیه تهذیب المنطق
ḥāšīyat-u mullā mīrzā jān-i bāġnawī
میرزا جان باغنوي، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمري
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh ( - 1586)
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 696]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 541]
حاشیه الملخص- شرح الملخص فی الهیئة
ḥāšīyat-ul mulaxxas
؟ فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
وابسته به: الملخص = ملخص أبحاث الاقدمین و محصل آراء ا ولین؛ فخر رازي، محمد بن عمر (544-606)
در فهرست مختصر مجلس با احتمال از مفضل بن عمر ابهري و در فهرست تفصیلی از فخر رازي دانسته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15376
آغاز: ... فانا نعتقد ... فی نفسه و اعتقاد خصوصیات مفهوماته المعین نزول بعضها بالبعض؛ انجام: من امکان خلو الاکبر عن الاصغر امکان خلو الاصغر عن الاکبر لأن السالبة الممکنة لاتنعکس
خط: نسخ مایل به نستعلیق، بیکا، تا: احتمالاً قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور مشکی، 30گ، 35 سطر، اندازه: 13×23/5سم [ف: 43 - 60]
ḥāšīyat-ul mulaxxas
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
وابسته به: الملخص فی الهیئة = شرح چغمینی؛ چغمینی، محمود بن محمد (-745)
بخشی است کوتاه از شیخ بهاءالدین عاملی بر شرح چغمینی. شیخ بهائی در این سطور شبههاي را درباره مسئله مناره و چاه که قطب الدین شیرازي در نهای الادراك نقل کرده و پاسخ گفته، میآورد و بر پاسخ قطب خرده گرفته و خود پاسخی قاطع و پس از آن شبههاي دیگر در مسئله بیان میدارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3280/5
آغاز: شبه و جواب و منها شبهة مشهوره سهلة الدفع قد اوردها العلامه فی نهایة الادراك حاصلها ان هذا البیان یقتضی انه لو صعد فی الاناء علی المناره ماء ... ثم نقل الی قعر البئر یصیر اکثر و اذا نقل بعینه الی رأس المناره یصیر اقل ثم اجاب عنها
کا: عطاء اﷲ بن محمد زکی اصفهانی، تا: 1173ق؛ در همین صفحه دو شکل که براي صورت کره هوا فرض میشود و ظاهرا (از شرح شیخ بهائی منقول است) ترسیم شده است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 1 ص (103)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 10 - 890]
ḥāšīyat-un mulaxxaṣa min k.-il ‘urwat wa šuḏūr-il ‘uqūd wa miftāḥ-it tanzīl
گزیده هایی است از کتاب عروة، شذور العقود ابن جوزي و کتاب مفتاح التنزیل که کفعمی در حاشیه کتاب خود «جن الامان الواقیه و جنه الایمان الباقیه» نوشته و در پایان آن، ابدال و اوتاد و نجباء و اقطاب را شناسانده است.
آغاز: هذه الرسالة، حاشی ملحضة من کتاب العروة و کتاب شذور العقود لابن الجوزي و کتاب مفتاح التنزیل، آدم (علیه السلام) عاش تسع مأیه ...
آغاز: برابر؛ انجام: ذکر ذلک الکفعمی رحمه اﷲ فی حاشیه کتابه المسمی بجنة الامان الواقیه و جنة الایمان فی دعاء الاستفتاح تم.
کا: فضل اﷲ بن محمد بن فضل اﷲ، تا: با تاریخ 1065ق؛ 105ص(253-357) [ف: 9 - 492]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 923/14
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 131]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا نقص احد من الثلاثمائه و الستین وضع بدله من سایر الناس و اﷲ اعلم بالصواب ... من حواشی المصباح. سنه 113
کا: محمد رضا بن محمد رشید نائینی، تا: 1135ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2ص (23-24)، اندازه: 14×20 سم [ف: 23 - 327]
ḥāšīyat-u manāhij-il aḥkām
وابسته به: مناهج الاحکام = منهاج الاحکام؛ میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
غیرهمانند
آغاز: بسمله، قوله فی الحیض و هو الدم الذي تعلق بالعد اقول للحیض فی الاطلاقات الشرعیة معنیان؛ انجام: و انما تمسکنا بها فیما سبق اعتضاداً بسایر الأدلة.
حاشیهاي است با عناوین «قوله» بر مبحث حیض از «مناهج الأحکام» میرزاي قمی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 9گ، 27 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 3-240]
حاشیه بر بحث مکاسب مناهج الاحکام میرزاي قمی، مؤلف معلوم نشد. تذکر: شماره بازیابی اصلاح شد؛ بیکا، بیتا؛ تملک: حاج میرزا محمود بروجردي، صاحب مواهب و پدرش حاج میرزا هب اﷲ طباطبائی؛ قطع: خشتی [اهدائی ف: - 321]
ḥāšīyat-u manāhij-il yaqīn fī usūl-id dīn
وابسته به: مناهج الیقین فی اصول الدین = منهاج الیقین؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10460/2
حاشیه بر مناهج الیقین علامه حلی؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 8 [مختصر ف: - 298]
ḥāšīyat-u manāhil-il šawārid
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمري
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
وابسته به: مناهل الشوارد فی تلخیص المقاصد؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177-1244)
تاریخ تألیف: پنجشنبه 17 شعبان 1237ق
مؤلف مسائل اصول فقه را در کتاب خود «المقاصد المهمة» به طور مفصل نگاشته و بعد با تغییراتی به تلخیص آن پرداخته و با ترتیبی جدید، کتابی دیگر به نام» مناهل الشوارد» نوشته و پنجشنبه اول جمادي الاول 1224 آن را به پایان برده است. آنگاه حواشی با عناوین» قوله، قوله» بر آن افزوده و پس از سیزده سال از تنظیم آن به طور جداگانه فارغ شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 621/10
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... لما فرغت باذن اﷲ سبحانه من تصنیف کتابی المختصر المسمی بمناهل الشوارد
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شوراي اسلامی-تهران؛ بیکا، تا: با تاریخ 1237ق؛ 76گ (331-406) [عکسی ف: 2 - 244]
ḥāšīyat-u manba‘-il ḥayāt
بهاري همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 -1333 قمري
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
وابسته به: منبع الحیا فی حجیة قول المجتهدین من الاموات؛ جزایري، نعمة اﷲ بن عبداﷲ (1050-1112)
حاشیهاي است مختصر با عناوین «قال ره» برکتاب منبع الحیا فی حجیة قول المجتهدین من الاموات، تألیف «سید نعمت اﷲ موسوي جزایري شوشتري.» این حاشیه گویا در پایان شعبان سال 1333ق اندکی قبل از درگذشت مؤلف به پایان رسیده است.
[الذریعة 22/62]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12309
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فیقول العاصی ... قال السید «رحمه الله علیه» و هما قولهم ان فتاوي؛ انجام: و هو کماتري اذ اختلاف
الالفاظ و نحوه لا یقدح فی تواتر نفس الحدیث
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر شعبان 1333ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 48گ، 17 سطر (8×14)، اندازه: 11×18سم [ف: 31 - 181]
ḥāšīyat-u mn.-ir rasāyil
امیر کلائی نجفی، علی
amīr kalā’ī najafī, ‘alī
حاشیه فتوائی بر رساله عملیه منتخب الرسایل سید محمد کاظم یزدي. متن کتاب چاپی میباشد و حواشی آن خطی است ضمناً فرد دیگري به نام «مهدي» نیز حاشیههایی دارد هر دو از شاگردان مرحوم یزدي هستند.
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 324
خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی، 80گ، اندازه: 15×21سم [ف: 228]
ḥāšīyat-u muntahi-l āmāl
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ - 1262 ؟ قمري
karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan (1767 - 1846)
این کتاب حاشیهاي است بر کتابی فقهی به نام «منتهی الآمال» و مرحوم حاجی کرباسی آن را از ابتداي حج تا انتهاي غصب تدوین کرده است. کتابی به این نام معلوم نشد از کیست.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 615
آغاز: بسمله، کتاب الحج، هو واجب و قد رأینا ترك التعریف للظهور؛ انجام: علی ملک هذا آخر المجلد من کتاب التجارة و الحمدﷲ حق حمده و الصلوة و السلام علی خیر خلقه ... محمد و اله الطیبین الطاهرین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: روغنی بوم نرگس، 290گ، 33 سطر (12/5×19/5)، اندازه: 20×30سم [ف: 8 - 97]
ḥāšīyat-u muntahi-d su’āl wa-l amal
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 2295
آغاز: بان زیدا قائم مثلا؛ انجام: و هو بعید لکونه ایضاح.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: ترمه، 172گ، 19سطر (7×12) [ف: 4- 1237]
ḥāšīyat-u muntahi-l maqāl
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 2/ 2239
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اهدایی: احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 39گ (98-136)، 16 سطر (6×12)، اندازه: 10×16سم [ف: 4 - 1215]
ḥāšīyat-u muntahi-l maqāl
وابسته به: منتهی المقال فی احوال الرجال = رجال أبی علی الحائري؛ مازندرانی حائري، محمد بن اسماعیل (1159-1216) از وحیدي؟ حاشیه بر منتهی المقال ابوعلی حائري.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11437/2
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ هامش [مختصر ف: 299]
ḥāšīyat-ul manṭiq
رومی، عبدالرحیم
rūmī, ‘abd-or-rahīm
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11032
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 850ق؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س9ش2 - 12]
ḥāšīyat-ul manṭiq
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26317
بیکا، بیتا؛ خریداري از صالح نوبخت [رایانه]
ḥāšīyat-un manṭiqīya
تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 - 792 ؟ قمري
taftāzānī, mas‘ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10/2331
آغاز: بسم اﷲ ... لقد آتینا علی قسم المنطق من شرح الشرح موفین حقه من التحریر ... قوله هذه اشارات انک قد عرفت فیما؛ انجام: و لا ینتهی انقسامه الی حد لا یمکن انقسامه و هذا کما یقوله المتکلمون ان الباري تعالی قادر علی مقدورات.
بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1599]
ḥāšīyat-un manṭiqīya
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
چاپ: قاهره، مطبعة مصطفی البابی الحلبی و اولاده، 172ص، 1367ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 8729
بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 134گ، 12 سطر (6×13)، اندازه: 14×19سم [ف: 17 - 205]
ḥāšīyat-un manṭiqīya
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
چندین حاشیه منطقی از او معرفی شده ولی نسخههاي زیر معلوم نشد کدامیک است.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 696]
خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه 27 جمادي الثانی 1016ق؛ کاغذ: سپاهانی، 16 سطر (5/ 4×5/10)، اندازه: 9/5×16/5سم [تراثنا: س6ش3 - 121]
خط: نسخ، کا: محمد بن خضر، تا: 1089ق؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (87 )، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 79]
بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: ملاعبداﷲ دامغانی که در اکبرآباد در 1077؛ کاغذ: سپاهانی، 88گ، 17سطر (7×11)، اندازه: 11×17سم [ف: 17 - 205]
ḥāšīyat-un manṭiqīya
غیر همانند:
آغاز: قوله اراد ان یشیر الی شرف العلوم اشار اولا الی امهات مباحث هذا الفن
خط: نسخ، کا: صمد بن خلیفه محمد، تا: رمضان 894ق [ف: 5 - 303]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج حنایی، 9گ (95پ-103پ)، 17 سطر (5×11)، اندازه: 12×17سم [ف: 17 - 323]
نسخه اصل: نسخه آقاي حسن نراقی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ 9گ (96پ-104پ)، قطع: بغلی [فیلم ها ف: 2 - 200]
آغاز: بسمله و ثقتی بذلک الکریم قال الشارح الدور هو توقف الشیء علی ما یتوقف علیه بمرتب او بمراتب اعلم ان معنی قولهم ان هذا الشیء یتوقف علی ذلک الشیء بمرتبة؛ انجام: نوع ما من الانواع فتامل
متن داراي دو فصل و ناظر به یک شرح دیگر است. عنوان فصل دوم مصنف «الفصل الثانی فی المعانی المفرد» است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه [ف: 5 - 407]
آغاز: فیها عند ترتیبها فانک اذا اردت تحصیل مطلوب بالنظر فلابد هناك من علوم سابقه علیه و من ترتیبها ... (در آخر صفحه دوم) قل هذا الدلیل مبنی علی حدوث النفس اقول قد یتوهم عدم اثباته علیه ان الناظر لتحصیل المطلوب اذا توجه الیه فلابد ان یحصل عنده بعد ما قصد الیه و قبل ان یحصل له؛ انجام: (دری ک صفحه به آخر مانده) قوله فان التی حکم بلزوم السلب موجب الخ: کما ان السلب فی الحملیات بحسب السلب الحمل لاباعتبار طرفیها عدولا و لاتحصیلا ... و قدتیسر فی کتب المیزان الاوضاع الحاصل من الامور الممکنة.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 20 سطر (9/5×12)، اندازه: 14×17/5سم [ف: 3- 1517]
آغاز: قوله اشار الی من سعد بلفظ الحق الی اخر اوصافه آه و محط الفایده انما هو بتحریر کتاب کذا و کذا؛ انجام: و لا یصح ان یقال انه جواب ثا ...
رساله یک رشته تعالیقی است بر رساله «شمسیه» و شروح و حواشی آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ مقدمه و دیباچه نوشته نشده، در پشت صفحه اول نوشته شده: «حاشیه داود» و این غیر از «حاشیه داود» شماره 80 آستان قدس است؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 32گ، 22 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 11 - 441]
آغاز: اقول قدتوهم ان النسب لما لم یکن ملحوظ بالذات ... و لما کان اثبات مذهب المحققین جدید بلاسند معتمد الی هذه العبارة تحتمل وجهین احدهما ان القول بان هیهنا مذهبا جدیداً؛ انجام: تمت الحاشیة المنسوبة الی الحضرة المقدسة العلامة سلطان العلماء و برهان الحکماء ... الذي جل جلاله عن الوصف ...
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الثانی966ق؛ مهر تملک: محمد یحیی خادم؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج عنابی، 124گ، 17سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 914]
آغاز: بعد بسمله و حمد قال من لطایف هذه التعریف اساله (؟) علی العلل الاربع. هنا مقامات: الاول یتعلق بلفظ اللطایف و معناها اشهر.؛ انجام: کلام الشیخ ابن الحاجب فی الکافیه حیث قال لابد فی الماضی المثبت ظاهره او ... و اما اراد انه یقتضی فی اللفظ اذ فی التقدیر.. و قدر تبته علی کذا و کذا.
خط: نستعلیق، کا: افضل الدین اصفهانی، تا: 972ق، جا: کاشان؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 13ص (135-147) [سنا: ف: 2 - 175]
آغاز: و الموضوع مقدمه العلم التی هی الادراکات و فی شرح الرساله جعلها مقدمه الکتاب التی الالفاظ و العبارات و بینهما تناف؛ انجام: فالوجود واحد الخ قدمر الکلام فیه فلا تغفل.
پنداشته میشود که محشی از فضلاء امامیه قرن 10 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 991ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: دکتر شمس الدین جزایري؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 155گ، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 11 - 440]
نسخه اصل: نسخه آقاي فقیه زاده؛ بی کا، تا: قرن 9 و 11؛ 21 سطر [فیلم ها ف: 1 - 524]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: بخارایی، جلد: مقوا، 117گ (1پ-117پ)، 21 سطر (9×18/5)، اندازه: 17×24سم [ف: 17 - 436]
آغاز: و کل انسان حیوان قیاسا منتجا لقولنا زید حیوان؛ آغاز ضمیمه: «و لذالک حکم بالانفصال الحقیقی فی قولنا الشیء اما ان یکون و اما ان لا یکون»؛ انجام: فانه اذا کان خیاط الجب و القمیص مطلوب عند شخص ارتسم صورتها؛ انجام ضمیمه: «قوله و ذلک البعض لیس بکاتب.»
حاشیهاي است نسبتاً مفصل با عناوین «قوله، قوله» بر یکی از متون منطق؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی و مصنف، هر دو شناخته نشدند و نسخه دیگر نیز تحت همین رقم ضمیمه است و مثل همان بی آغاز و انجام میباشد؛ کاغذ: نخودي، 30گ، 21 و 25 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 24 - 171]
آغاز: بسمله. حمدله ... احدهما القضیة التی جعلت جزء القیاس او الحجة. انما قال هکذا اتباعا لکلام الشیخ الرئیس فی اشاراته. حیث قال اذا وردت القضایا فی مثل هذا الشیی؛ انجام: حتی یصیر عرضا ذاتیا، الا انه لم یذکر فی العلم اصلا مع تفاوت بین الواسطتین فی الدخول و الخروج و الوجه ا خر لایخلو عن ضعف و تکلف. قال رحمه فالاولی اي فی تعریف. تمت.
ناشناخته. با سربندهاي «قوله»؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد مقیم بن حافظ علی، تا: دوشنبه 5 شعبان 1053ق؛ 87گ (132پ-218ر) [ف: 2 - 85]
آغاز: ... و قد اختلف فیه، و الحق انه علم متعلق بالمعقولات الثانیة، ان لم یکن علماً؛ انجام: فلا یمکن ضبطها کما امکن ضبط المواضیع فی الصناعتین. تمت الکتاب ...
ناشناخته. به روش «قال، اقول.» نمونه متن: «الفصل فی الشعر. صناعة الشعر اما یعتذر معها علی ایقاع تخیلات یضر مباديء الانفعالات النفسانیة المطلوبة. نمونهحاشیه: قالالتاسع اه، اقول وضع صاحب المنطق القیاسات الشعریة علیمذهب یخالف مذهب الشعراء ا ن فان الشعر فی زمانها هو شعر من جهة صورة عرضیة ...»؛ خط: نستعلیق تحریري مخلوط به شکسته، کا: محمد علی بن محمد اسماعیل، تا: 15 ذیحجه 1082ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «صفی الدین محمد 1103» (بیضی)؛ 115گ، 19 سطر (7×12/5)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 1 - 87]
آغاز: المرکبات التامة علی ما ذکرنا فلا اشکال فی کلام الشرح ... قوله و اما من جهت الماد فهو الخاتمة، اقول اورد علیه ان الخاتمة کما ذکرت اولا مشتمل علی الماد ... قوله و المراد بالمقدمة هیهنا خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 112گ، 16سطر (5/ 4×12)، اندازه: 10×19سم [ف: 3 - 908]
آغاز: و انما ... النظر فی هذا المقام لانه مماکل فیه؛ انجام: علی ما یمکن صدقه علیه ... و الثالث بلا خفاء ...
این نسخه که صدر و ذیل آن افتاده حاشیهاي است بر یکی از کتب منطق در پشت صفحه اول نسخه آمده «حاشیه ملا عبدالصمد» از این قول بر میآید که این کتاب باید حاشیه شرح مطالع باشد منتها چون صفحات اول و آخر افتاده نام نویسنده به دست نیامد از مطالعه آن و تطبیق با عبارات شرح مطالع مطابقت عبارات شرح مطالع بآن محقق شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 151گ، 21 سطر (7×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 7 - 153]
آغاز: بسمله، قوله و علی اله ذهب اکثرالفضلا؛ انجام: و ثلثون الفا و نسعمائه و اربعون احتمالا تمت
محشی حاج عمر زاهد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1136ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: پارچهاي [الفبائی ف: - 183]
آغاز: بسمله. قوله. اي لا بذلک الحال. اراد قدس سره ان التقوم بنفسه ان اجري علی ظاهره اعنی الاستغناء فی التحصیل؛ انجام: متشارکة فی عادة مشترك فیکون النسبة بینهما کالنسبة بین الاجزاء عددیة، کما سبق نقله من خامس عاشرة الاصول. تم.
ناشناخته. گویا متن «تهذیب المنطق» تفتازانی باشد؛ خط: نسخ پخته، کا: محمد کاظم بن محمد محسن، تا: 23 ذیحجه 1154ق؛ 29گ (2پ-30پ) [ف: 2 - 85]
آغاز: الحرکة من المبادي الی المطالب و قد ذکرنا ان المبادي
کتاب شرح و متنی است به عنوان «قوله، اقول»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 20 سطر، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 23]
بیکا، بیتا؛ خریداري از رضا شیخان [رایانه]
بیکا، بیتا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداري از منصوره تألهی معین الدین [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از صالح نوبخت [رایانه]
حاشیه المنظومة - حاشیة غرر الفوائد
hāšīye-ye mnz.-ye manteq
آشتیانی، مهدي بن جعفر، 1306 - 1372 قمري
āštīyānī, mahdī ebn-e ja‘far (1889 - 1953)
وابسته به: غرر الفرائد = منظومه سبزواري؛ سبزواري، هادي بن مهدي (1212-1289)
تهران؛ مجل؛ شماره نسخه: 183101
نسخه ناقص؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
حاشیه من لایحضره الفقیه - تبیین اسانید من لایحضره الفقیه
حاشیة من لایحضره الفقیه- معاهد التنبیة فی شرح من لایحضره الفقیه
ḥāšīyat-u man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh = at-ta‘līqa ‘alāman lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه شیخ صدوق، محمد بن علی (311 -381)
حاشیهاي است محققانه بر کتاب «من لایحضره الفقیه» شیخ صدوق با عناوین «قوله، قوله» یا «قال، اقول» که تنها تا احکام منزوحات البئر از کتاب الطهار ادامه یافته است.
آغاز: بسمله. ابهی خبر یبتدأ به الکلام و احسن حدیث یفتتح به المرام ... اما بعد فان ... محمد المشتهر ببهاء الدین العاملی ... یقول هذا ... من تعلیقات حسان ... تکشف عن خبایا کتاب من لایحضره الفقیه نقابها و تمیط عن خفایاه حجابها و التمس منکم یا اخوان الدین و خلان الیقین ان تصونوها عن کل غبی غوي و لا تبدلوها ... باب المیاه و طهرها و نجاستها ...
انجام: قال قدس سره و سأل یعقوب بن عثیم الی آخر الباب اقول عثیم بضم العین المهمل و فتح الثاء المثلث و اسکان الیاء هذا الرجل اعنی
چاپ: تحقیق فارس حسون کریم. قم: مکتبة ای اﷲ مرعشی نجفی 1382=1424ق، 200 ص
[الذریعة 22/64 و 225 شماره 1260، احوال و اشعار بهایی 97؛ دنا 4/ 460 (19 نسخه)؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 413]
آغاز: برابر؛ انجام: بما حاصله ان مراده قدس ان
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالحسین آل حسینی نجفی، تا: 1050ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 86ص (68-153)، 19سطر (6×5/12)، اندازه: 13×20سم [ف: 9 - 1497]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان الاحوط اشتراطها و اما تساوي.
خط: تحریري، بیکا، تا: 1065-1067ق؛ افتادگی: انجام؛ 33ص (254-286) [عکسی ف: 1 - 141]
آغاز و انجام: برابر
باب طهاره؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن شمس الدین محمد اصفهانی، تا: 1068ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 51 ص (401-451)، 17 سطر (7×13)، اندازه: 5/12×20سم [ف: 7 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: نورالدین محمد پسر ملاصالح مازندرانی، تا: 1069ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه اي سبز، 65ص (1-65)، 21 سطر [ف: 9 - 477]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاجی منصور سبزواري، تا:
1075ق؛ جلد: تیماج سبز، 16گ (204پ-219ر)، 21 سطر، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 19 - 265]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1088ق [الفبائی ف: - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن شیخ ابوتراب داود، تا: محرم 1094ق؛ 39گ (1پ-39ر) [ف: 5 - 1278]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه دام ظله» و «ابن المحسن محمود عفی عنه 1296»، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 38گ، 16 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 44 - 223]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 29گ (68پ-96ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 2 - 99]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: کتابخانه شخصی فخرالدین نصیري ش 266؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد حفیظ بن محمد اشرف حسینی، تا: 5 جمادي الثانی 1131ق، جا: کربلا؛ از روي نسخهاي که از روي نسخه نگارنده نوشته بوده؛ 12گ (46-57) [عکسی ف: 2 - 96]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6030/3- ف
نسخه اصل: از همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 193]
کا: محمد حفیظ بن محمد اشرف (نوه میر داماد)، تا: 1131ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ از روي خط او؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی،17 سطر (9×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 399]
آغاز و انجام: برابر؛ (الی هنا وجد من تعلیقات شیخنا البهائی علی الفقیه بخط بعض حفد السید الداماد و کتب ذلک ... محمد بن زین العابدین الموسوي ... فی اواسط ذي القعد 1268 والحمدﷲ و صلی اﷲ علی محمد و آله و سلم.) تا نیمههاي منزوحات بئر است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدین موسوي، تا: نیمههاي ذیقعده 1268ق؛ جلد: تیماج، 33گ، 22سطر (8×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 12 - 2576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1289ق؛ مهر: کتابخانه مرحوم آیت اﷲ حاج آقا محسن عراقی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم نارنجی، 30گ (174-203)، ابعاد متن: 9/5×15، اندازه: 17×22سم [ف: 36- 454]
انجام: قال قدس سره فان اغتسل الرجل عن و هد الخ أقول الوهد بفتح الواو و اسکان ...
خط: نستعلیق، کا: غلامعلی بن حاجی محمد بن احمد، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 22گ (1پ-22ر)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 2- 349]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2619/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداللطیف بن نعمت اﷲ بن فرج اﷲ بن سلمان بن محمد بن الحرث المنصوري، بیتا، جا: نجف اشرف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 22گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5 - 150]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 295
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی مرکز احیاء: ف: 1 - 349]
بیکا، بیتا؛ 28گ (205پ-232پ) [ف: 4 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحق ان الفرق بین الجمعین اصطلاح خاص بارادة العرف والحکم الشرعی منوط کما یعلم ذلک من ابواب تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1-182]
ḥāšīyat-u man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
استرآبادي، محمد امین بن محمد شریف،-1033 قمري
estarābādī, mohammad amīn ebn-e mohammad šarīf ( -1624)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
حواشی و تعالیق متفرقهاي است که استرآبادي بر من لایحضره الفقیه نوشته و محتملاً توسط محمد بن جابر نجفی جمع آوري و کنار هم چیده شده است. لذا گاهی حواشی بدون ذکر موضع روایت و یا کلام صدوق آمده و معلوم نیست تعلیق بر چه موردي است. لذا نمیتوان آن را تألیف یا تعلیقهاي مرتب دانست.
آغاز: قوله ما افتی به و احکم بصحته الخ المراد من الافتاء ما یشمل الافتاء حال التقیة و الافتاء حال الاختیار فانه یجی فی هذا الکتاب فی مواضع: هذا مما افتی به حال التقی . و مراده من الصح المعنی الشایع بین قدمائنا و هو ثبوت کون الحدیث واردا من اصحاب العصم ...
انجام: الظاهر انه ابن الحجاج فان الشیخ انما روي کتابه باسناده
عن ابن ابی عمیر و صفوان عنه.
چاپ: قم، دار الحدیث، میراث حدیث شیعه، دفتر دهم، با تحقیق علی فاضلی، 1382ش، صص 454 - 511
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2750/2
آغاز: برابر
در فهرست جا افتاده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جابر نجفی، تا: 1085ق؛ اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموي مخ]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2352/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 455]
ḥāšīyat-u man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( -1632)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
حاشیهاي است بر «من لا یحضره الفقیه» شیخ صدوق.
آغاز: قوله قدس سره بل قصدت الی ایراد ما افتی الخ. یعنی الی ایراد ما افتی به من حیث الاستنباط و الاعتقاد فیما اوردته من المسائل و الاحکام. و اما الحکم بصحته
انجام: فلیرجع الکافی و التهذیب و الاستبصار حتی یتبین له الحق و یستعین به السبیل و اﷲ سبحانه ولی الفضل و الطول و الیه المصیر
[دنا 4/ 461 (2 نسخه)؛ الذریعه 22/63]
کا: محمد حفیظ بن محمد اشرف (نوه میر داماد)، تا: 1131ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام؛ برابر؛ هذا اخر ما وجدته من تعلیقات جدي القمقام علی کتاب من لایحضره الفقیه و قد وقع الفراق
نسخه آقاي فخرالدین امینی نصیري 266؛ کا: محمد حفیظ پسر محمد اشرف حسینی اصفهانی نوه او، تا: پنجشنبه 15 ربیع الثانی 1162ق؛ 44گ (1-44) [فیلم ها ف: 3 - 193]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 335/1- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 97]
ḥāšīyat-u man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
حاشیه بر «من لایحضره الفقیه» است از طهارت تا میراث.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 30/185-6305/3
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم وکتب رحمه اﷲ علی کتاب من لایحضره الفقیه ونقل من خطه قدس اﷲ روحه باب حد الوضوء و ترتیبه و ثوابه ... یمکن ان یحمل الخبر الاول علی انه یغسل یمینه؛ انجام: باب میراث القاتل عن ابی عبیده ... آخر الباب والقاتل یحجب المشهور ان القاتل لایحجب تمت
از اول تاآخر؛ خط: نسخ، کا: خلف بن یوسف نجفی، تا: سهشنبه 8 جمادي الاول 1103ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 36گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1568]
ḥāšīyat-u man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
هرندي، بدیع الزمان بن ابی اسحاق، ق11 قمري
harandī, badī‘-oz-zamān ebn-e abī-eshāq ( - 17c)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
مؤلف از شاگردان شیخ بهایی و شارح صحیفه سجادیه موسوم به «ریاض العابدین» است. این حاشیه به صورت «قوله، قوله» برگزار شده است. گویا در منابع کتابشناسی نامی از این حاشیه به میان نیامده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1442/4 عكسي
آغاز: بسمله. و به نستعین یا اﷲ فی التتمیم. الحمد ﷲ الذي شید أرکان الدین بقواعد کتابه المبین و أحکم أحکامه بمحکمات آیات کتابه ... و بعد فیقول العبد المعتصم بلطفه الراجی الی کرمه بدیع الزمان القهپائی ... قوله اللهم انی أحمدك و أشکرك هذه کلم کثر استعمالها فی الدعاء؛ انجام: خمس قرب و هذا یقارب ما قلناه انتهی و قال الخطیبی.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3112. تنها حواشی بر کتاب طهارت؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 11؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ 17ص (45-61)، 20 سطر [عکسی ف: 4 - 277]
ḥāšīyat-u man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
حاشیه و شرح و توضیحی است از مؤلفی نامعلوم بر «من لایحضره الفقیه» تألیف شیخ صدوق در چهار جزء.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 13237
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین و الجنة للمؤمنین و النار للملحدین؛ انجام: اما مطلقا او من ظهر القلب موضع الحاجه و هو الفروض علی الجوارح و التتمه سیجیء انشاءاﷲ.
جزء 2، از زکوة تا مزار؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 20 جمادي الاول 1125ق؛ محشی؛ اهدایی: کاظم مدیرشانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 152گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 14 - 223]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 42
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 595]
ḥāšīyat-u man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
حواشی کوتاهی است بر کتاب «من لایحضره الفقیه» شیخ صدوق بیشتر این حواشی از نوشتههاي ملا محمدتقی مجلسی اول و ملامحمد باقر مجلسی دوم انتخاب شده و رموز این دو در پایان آنچه از آنها نقل شده آمده است. کتاب صلا در نیمه رجب 1096 و دیات در نیمه جمادي الاول 1098 به پایان رسیده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 18/109-3589
آغاز: باب وقت صلاة الیل، قوله روي عبداﷲ بن زرارة عن ابی عبداﷲ علیه السلام ... وهو ثق قوله ان تتخذ ذلک خلفا اي اذا فعلت اول اللیل یصیر عادة بسهولتها؛ انجام: قوله ورسلک ثقل فیه انی تارك فیکم الثقلین کتاب اﷲ وعترتی سماها ثقلین لان ا خذبها والعمل بهما ثقیل ویقال لکل خطیر ونفیس ثقل اعظاماً لقدرهما وتفخیماً لشأنهما
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: نیمه جمادي الاول 1098ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ یادداشتی از شریف زاده به تاریخ 9 ربیع الاول 1392؛ جلد: تیماج قرمز، 296گ، 18-20 سطر، اندازه: 10×20/5سم [ف: 3 - 1567]
ḥāšīyat-u minhāj-iṭ ṭālibīn
برهمتوشی، محمد بن علی، ق9 قمري
brahmatūšī, mohammad ebn-e ‘alī ( - 15c)
وابسته به: منهاج الطالبین و عمدة المفتین؛ نووي، یحیی بن شرف (631-676ق)
تاریخ تألیف: چهارشنبه ذیحجه 888ق
تعلیقهاي مبسوط بر کتاب منهاج الطالبین محیی الدین نووي است.
آغاز: بسمله. کتاب الوصایا هی جمع وصیة کعریا و عریة و هدایا و هدیه مأخوذة من وصیة اللتی اوصیته اذا وصلته؛ انجام: فی القدر الذي ابطله الجانی الاول و الحلاف
جلد 2. مشتمل بر کتاب وصایا تا دیات؛ خط: نسخ خفی، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودي، 88گ، 31 سطر، اندازه: 17/5×26/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 241]
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدﷲ رب العالمین قول المحرر سبحانک منصوب؛ انجام: قول المنهاج فی الاصح بطلان الفاسدة بجنون سید و اغمائه لفظ اغمائه زیادة له
جلد 1. از «کتاب الطهار» تا کتاب ادب القضاء؛ خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1118 ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج دارچینی، 7گ، 25سطر، اندازه: 17/5×2/87سم [اهدائی رهبر: 3 - 241]
آغاز: فقد ادرك الرکعة و الصحیح ادراك الجماعة مالم یسلم اي و ان لم یجلس؛ انجام: ایضا فی میراث الفرض و بهما کما اوضحته فی الاصل فسارع الیه ترشد و باﷲ التوفیق و قوله و الا کلها حذف الفا من کلها ضرورة
جلد 1. مشتمل بر کتاب طهارت تا فرایض؛ خط: نسخ خفی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودي، 118گ، 31سطر، اندازه: 17/5×26/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 240]
ḥāšīyat-u minhāj-il wsūl
ابن جماعه، محمد بن ابراهیم، 639 - 733 قمري
ebn-e jamā‘a, mohammad ebn-e ebrāhīm (1242 - 1333)
وابسته به: منهاج الوصول الی علم الاصول؛ بیضاوي، عبداﷲ بن عمر (-685ق)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18623
آغاز: بسمله، فصل فی الحدود اصول اسم جمع ... مما اصل و معنی الاصل فی اللغة؛ انجام: هوالحکم النبی ... العل اجله و اﷲ اعلم بالصواب ... و اذ لم یشترظ فهو القیاس
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ ضمیمه نسخه شماره 3024؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 9گ، 21 سطر [رایانه]
حاشیة منهج المقال - مفاتیح المطاعم
ḥāšīyat-u minhaj-il maqāl fī taḥqīq-i aḥwāl-ir rijāl
وابسته به: منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال = الرجال الکبیر؛ استرآبادي، محمد بن علی (-1028)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1131
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ فوائد را هم دارد، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 144]
حاشیة المواقف - تعلیقة علی المواقف
ḥāšīyat-ul mawāqif
حسینی، عطاء اﷲ بن محمود، - 919 قمري
hoseynī, ‘atā’-ol-lāh ebn-e mahmūd (- 1514)
وابسته به: المواقف؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 431
آغاز: پس از دیباچه مختصر: قال الموقف الظة انه اسم مکان و ح یحتمل؛ انجام: و کون هذا خلاف ظاهر الای مم
قسمت الهیات است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا موسی، 6گ، مختلف السطر، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 91]
ḥāšīyat-ul mawāqif (ilāhīyyāt)
بخاري، محمود بن نعمة اﷲ، ق10 قمري
Boxārī, mahmūd ebn-e ne‘mat-ol-lāh (- 16c)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
در این حاشیه که بر بخش الهیات «المواقف» قاضی عضدالدین ایجی است مطالب میر سید شریف گرگانی در شرح همان کتاب نیز بررسی میشود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4926/10
آغاز: الحمدﷲ المحمود علی کل فعاله و الصلا علی سیدنا محمد و آله فهذه الفوائد علقها أحقر عباد اﷲ الباري؛ انجام: لایوجب موصوفیته به کالمتقرر فی بحث السلب فتأمل
خط: نستعلیق دو خط، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 12گ (166ر-177پ)، اندازه: 12×5/18سم [ف: 13 - 118]
ḥāšīyat-ul mawāqif
وابسته به: المواقف؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
غیرهمانند:
آغاز: قوله: اي قائم بغیره الخ، اقول: اطلق لفظ الغیر ههنا علی المعنی اللغوي؛ انجام: فعلی هذا یلزم توجیه کلام الشارح علی خلاف ما علیه الشارح لاعلی ما اشتهر منه
حاشیه بر مبحث تعریف علم است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10، 9گ (1-9)، اندازه: 12×18/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 152]
آغاز: قال الموقف الثانی فی الامور العامة. اقول: لما کان لکل قسم من اقسام الموجود الواجب و الجوهر و العرض احوال مختصة به؛ انجام: فلم یبق الا الامور المشترک غیر تام لان العدم و الامتناع و العدم مما بقی و لیس واحداً من الاحوال المشترکة. تمت الرسالة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 48. دستور العمل پزشکی به جهت قرقش و شقاق اسب یا انسان «72پ.» به خط ع ب القادر کوي؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (71ر-72پ)، مختلف السطر (10/5×23)، اندازه: 13×7/ 27سم [ف: 1/29 - 368]
حاشیة المواهب- تیسیر المطالب السنیة بکشف اسرار المواهب اللدنیة
ḥāšīyat-ul muwajjahāt
پنجونی، عبدالرحمن، قمري
Panjūnī, ‘abd-or-rahmān
حاشیهاي است که مؤلف بر رساله «الموجهات» نگاشته است.
انجام: انجامه: تمت الحاشیه النفیسه المنسوبه الی الفاضل المحقق المدقق المولانا ملا عبدالرحمن پنجوینی غفراﷲ لنا و له بحرمت سید المرسلین آمین آمین علی ید احقر الطلاب و خادمهم غفراﷲ بحرمتهم رسول التلانی فی شب پنج شنبه فی دهم ماه رمضان اللهم اجعلنی من عتقائه فی سنه 1344.
خط: کا: رسول تلانی، تا: 10 رمضان 1344ق؛ جلد: چرم قهوه اي، 5گ (32 پ - 36 ر)، اندازه: 16×22سم [ف: 1/47 - 170]
آغاز: ق مشروطة عامة: اعلم ان المشروطة تار تؤخذ بمعنی ضرور النسبة بشرط الوصف
خط: نسخ، کا: محمد صالح البیژوي، تا: 1346ق؛ 4گ (5-8)، 16 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 3 - 1411]
الکافیة / نحو / عربی
ḥāšīyat-ul muwaššaḥ fī š.-il kāfīya = ḥāšīyat-u š.-il kāfīya
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: الموشح فی شرح الکافیة = شرح الکافیة؛ خبیصی، محمد بن ابی بکر (-731)
حاشیهاي است با عنوان هاي «قوله، قوله» بر الموشح خبیصی که شرح بر «الکافیة» ابن حاجب است.
آغاز: بسمله. قوله و احمده اي احمده حمداً مثل حمد یستحق اﷲ تعالی ان یحمد بذلک الحمد او حمداً یستحق ذلک الحمد ان یحمد اﷲ به. قوله ...
انجام: یستغفر بحق محمد و اهل عبائه محمد شریف و لاجداده و جداته و اقربائه و لجمیع جماع المسلمین بحق محمد و آله اجمعین
[کشف الظنون 13/271]
نسخه اصل: کتابخانه وزیري جامع یزد؛ کا: سلیمان بن حاجی مصطفی، تا: پایان رمضان 841ق [فیلم ها ف: 1 - 396]
آغاز: ... و ان قدر کان متعلقاً بذلک المقدر قوله الطیبین أي؛ انجام: قوله تعالی و لئن متم قتلتم لی اﷲ تحشرون ف نه یجوز ترکه.
خط: نسخ، کا: جمال محمود فرزند نعمت اﷲ، تا: یکشنبه 21 رجب 886ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: عباس بن حسین الحسینی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 46گ، 14 سطر (8×10)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 29 - 270]
آغاز: بسمله و الحمدﷲ وحده ... فهذ حواش علی الموشح للخبیصی وجدت فی نسخ علیها اثر الاعتناء و الصح . قوله کما یستحق الکاف بمعنی مثل؛ انجام: لالی اﷲ تحشرون و النون لاعراب
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه نزدیک به پایان ذیحجه 917ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز [ف: 5 - 336]
آغاز: بسمله. و صل اللهم علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم قوله تاهت فی موامی الموامی المفاوز جمع موماه و اصلها؛ انجام: املود اي ناعم و رجل املوذ و امرا املوذة؛ انجامه: تم الموجود من حواشی السید علی شرح الکافی للعلام نجم الدین الرضی.
خط: نسخ، کا: شهاب الدین احمد شافعی، تا: سهشنبه آخر محرم 979ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 362گ، 31 سطر، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 30 - 241]
آغاز: الصالح فی الخلوات و یرحمنی الاحباب علی ما قاسیت؛ انجام: لازلنا من موالیهم و الحمد ﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، کا: سید ابراهیم، تا: ربیع الثانی 1072ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 120گ، 21 سطر (5/6×15) [ف: 4-1171]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ، 17-19 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1411]
آغاز: بسمله، اعلم ان النحو علم یوجب معرف احوال کلم العرب من جهة الاعراب و البناء؛ انجام: و حیث کان فی الاصل وئ صفا و العلمیة عارضة و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (34پ-41ر)، اندازه: 8×18سم [ف: 2 - 146]
آغاز: قوله کما یستحق، هذا الکاف فی محل النصب بأنه مفعول مطلق، أي أحمده حمداً مثل حمد یستحقه؛ انجام: مثل قوله تعالی و لئن متم أو قنلتم لالی اﷲ تحشرون فانه یجوز ترکه
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ نسخه قدیم و نفیس؛ جلد: تیماج قهوه اي، 40گ (181پ-220پ)، اندازه: 13×1/57سم [ف: 14-352]
ḥāšīyat-ul muwaššaḥ fī š.-il kāfīya
وابسته به: الموشح فی شرح الکافیة = شرح الکافیة؛ خبیصی، محمد بن ابی بکر (-731)
حاشیهاي است با عناوین» قوله، قوله» بر کتاب «الموشح فی شرح الکافیه» محمد بن ابی بکر خبیصی.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 59/228-9008/2
آغاز: بسمله، رب تمم بالخیر. قوله: کما یستحق هذا الکاف فی محل النصب لانه مفعول مطلق
خط: نسخ، کا: جمال الدین بن محمد بن علی بن جمال الدین، تا: یکشنبه شعبان 910ق؛ 85گ (12-96)، 18 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 3 - 1412]
hāšīye meybodī
بیرجندي، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمري
bīrjandī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad ( - 1528)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17098
آغاز: بسمله، فناسب ذالک اخ حاصل وجه المناسبه ذاللک الخ حاصل وجه المناسبه انه لما کان؛ انجام: بناء علی ان الحرکه و السکن فهم ... تامل تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 76گ، 14 سطر (5×10)، اندازه: 10×14سم [رایانه]
حاشیه میر بر مطول- حاشیة المطول
حاشیه میر بر معالم- حاشیة معالم الاصول
حاشیه میرزا جان بر مطول- حاشیة حاشیة المطول
ḥāšīyat-u mīr zāhid ‘ala-r r.-il quṭbīya = š.-ur r.-il ma‘mūla fi-t taṣawwur wa-t taṣdīq
هروي، محمد زاهد بن محمد اسلم، - 1101 قمري
heravī, mohammad zāhed ebn-e mohammad aslam ( -1690)
وابسته به: التصور و التصدیق؛ قطب الدین رازي، محمد بن محمد (694-766)
شرحی است با عناوین «قوله، قوله» بر رساله تصور و تصدیق قطب الدین رازي به گفته او: «فاردت ان اشرح اسرارها و خفیاتها و اکشف استارها و خبایائها قاصدا اتباع مذهب الصحیح و ان اخالف المشهور ...»
آغاز: بسمله الحمدﷲ ذي الحکم البالغة و الحج الساطعة العظیم شأنه العمیم احسانه ... اما بعد فیقول ... محمد زاهدبن محمد اسلم هروي ... لما کان مبحث التصور و التصدیق من نفایس المطالب العلمیة و لطائف المآرب الیقینیة وکانت الرسالة التی الفها ... قطب الملة و الدین الرازي فی هذا البحث الشریفه و المطلب المنیف مشتمله علی امهاته و محتویة علی معماته فأردت شرح اسرارها و کشف استاها و خفیاتها ...
انجام: اراد باللهجة الفطرية اي البديهة يقال فلان صحيح اللهجة
چاپ: چاپ شده در هند
[دنا 4/ 462]
شرح و حواشی:
1- تصور و تصدیق = تحقیق معنی التصور و التصدیق =رسالة
التصورات و التصدیقات؛ بهادر صفوي، ارتضا علی بن احمد (1198- 1251)
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 [نشریه: 2 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 38گ، اندازه: 17×29سم [ف: 24 - 216]
آغاز: برابر؛ انجام: و ربما یتخلف الملاحظة عن حصول صورة الشیء بان یجعل تلک الصورة آلة ... و ببقائه بقاء التحصیل
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، تیر 1381؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی فرنگی، 15گ، 12 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 24 - 175]
خط: نسخ، کا: احمد، تا: یکشنبه 10 رجب 1310ق، به فرموده ملا محمد حسین خان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 18 سطر (9×8)، اندازه: 16/5×27سم [ف: 16 - 741]
آغاز: برابر؛ انجام: الاولی ان یقال ان الاذعان بمعنی القضیة بانها مطابق الواقع
خط: نستعلیق، کا: صادق بن عتیق اﷲ، بیتا؛ 39گ (76پ- 114پ)، 17 سطر، اندازه: 15×22/5سم [مؤید: 2 - 199]
نسخه پاکیزه؛ بیکا، بیتا؛ محشی [د.ث. مجلس]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس[
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-un nāfi‘ fī muxtaṣar-iš šarāyi‘ = hāšīye-ye moxtasar-e nāfe‘
فضل اﷲ، ق7 قمري
fazl-ol-lāh (- 13c)
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرائع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
در الذریعه (6: 193-194) دو حاشیه از مختصر النافع به محقق کرکی نسبت داده که حاشیه اول در مبحث میراث مختصر النافع است و چندین نسخه از آن شناخته شده و سرآغازي نیز براي آن آورده شده که با همان رساله تطبیق میکند و از حاشیه دومی بدون نقل آغاز نام میبرد که تا اواسط نماز جمعه است و نسخهاي از آن در کتابخانه آستان قدس نشان داده که معلوم میشود منظور او همین رساله است. در الذریعه (14: 60) ضمن معرفی شروح مختصر النافع از شرحی نام میبرد و سرآغاز براي آن آورده که نشان میدهد همین رساله است و آن را از فردي به نام فضل اﷲ، معاصر علامه حلی دانسته که خود نیز اطلاعی از این نویسنده ندارد. در نسخه شماره 2245 مرعشی، فهرستنگار متذکر شده که در برگ اول، این رساله به مولی فضل اﷲ معاصر
علامه حلی نسبت داده شده و البته فهرستنگار در صحت چنین نسبتی تردید میکند. از این رساله نسخههاي متعددي وجود دارد که در بسیاري از فهارس ناشناس آمده و برخی با تردید و یا بدون آن، از محقق کرکی(-940ق) و برخی از علی بن احمد منشار (-984ق) دانستهاند. در میان نسخههاي شناختهشده نسخهاي در کتابخانه مرعشی است به شماره 2245 که ناشناس آمده و کاتب آن را اسماعیل بن معصوم حسینی دزج علیائی معرفی کرده و تاریخ 790 را تاریخ کتابت آن دانسته است. البته از این کاتب نسخهاي در کتابخانه حظیره یزد معرفی شده که تاریخ کتابت 25 ذیحجه 1014 را دارد که تاریخ اول را کمی دچار تردید میکند. در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران نسخهاي ناشناس از این رساله آمده که تاریخ کتابت 828 را دارد که این دو تاریخ نسبت این رساله به محقق کرکی (-940) و علی بن احمد منشار (-984ق) را شدیداً دچار مشکل میکند و نسبت آن به مولا فضل اﷲ (قرن 7) و معاصر علامه حلی را که الذریعه اشاره کرده و در برخی از نسخهها مکتوب شده را تقویت میکند. گرچه ما از احوالات او چیزي نمیدانیم و تا یافتن قرینه و یا اطلاعاتی بیشتر نسبت آن به او را ترجیح میدهیم. اکثر نسخهها از طهارت تا صلا جنائز است جز نسخهاي در کتابخانه عمومی اصفهان که شامل تمامی ابواب موجود در مختصر النافع است به جز کتابهاي زکات، خمس، صوم، اعتکاف، حج، جهاد و امر به معروف و نهی از منکر.
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمدﷲ و الصلوةعلی رسوله و [کذا] محمد و آله. قوله [به جاي «بعده» گویا] فهذه فواید علقتها علی کتاب النافع مختصر الشرایع لبیان ما یعتمد علیه فی الفتوي مما تردد فیه صاحب الکتاب او افتی فیه بخلاف ما یقتضیه الدلیل و ایضاح ما قد یخفی من العبار او مقصود المسئل معتمدا فی غای الاختصار و اﷲ حسبی و نعم الوکیل. قوله اما المطلق الی آخره. لم یتعرض بتعریف المطلق و ...
انجام: و لو ماشیا اذا کان الی سمت القبل و ینبغی مع اتمام الصلوةعلی القبر الایتان بالادعی مع امکانه و کذا اذا کان اتمامه لها ماشیا و اﷲ اعلم.
[الذریعة 6/ 193و 194؛ مکتب امیرالمؤمنین 2 /402 (از کرکی)؛ مقدمهاي بر فقه شیعه، ص 180؛ حیا المحقق الکرکی و آثاره، ج 7، ص 187-221]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و لو علی القبر، انما یجزیه الاتیان بما نفی من التکبیرات ولاءاً اذا خاف الفوات بفعل الادعیة.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن معصوم حسینی دزج علیائی، تا: 5 جمادي الثانی 790ق؛ مصحح؛ جلد: روغنی، 48گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 230]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 828ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 119گ، 12 سطر (7/5×17)، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله تردد لایرث قوله لما بیناه من ان جنایة الذمی فی ماله و ان کانت خطاً.
خط: نستعلیق، کا: عطاء اﷲ بن مسیح بن ابراهیم بن حسن بن کرم اﷲ آملی، تا: سلخ شعبان 935ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی به نقل از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 58گ (53پ- 110ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 28 - 28]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایجب الی ههنا وجدناه مکتوباً من حاشیة النافع واﷲ الموفق النافع.
از ابتداي طهارت تا اواسط صلا الجمعه؛ خط: نسخ، کا: موسی بن رحل بن فضل بریهی الملدي (کذا)، تا: 957ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 97گ، اندازه: 12×21سم [ف: 20 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زیاد بن محمد بن مهدي مهاذیب، تا: دوشنبه 15 رجب 958ق؛ مصحح؛ تملک: محمد تقی بن محمد علی مراغی به سال 1251، ملا قنبر علی معلم؛ 36گ (5پ-40ر)، 22 سطر، اندازه: 15×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 553]
آغاز: برابر؛ انجام: قولان لایرت تردد لایرث لما بیناه من ان جنایة الذمی فی ماله و ان کانت خطاء فهذا تمام ما استفدنا ... للمولی الکامل ... الشیخ علی بن الحسین بن عبدالعالی ...
مشتمل بر جمیع ابواب مختصر غیر از کتاب زکوة، خمس، صوم، اعتکاف، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسین بن عارف موغاري، تا: سهشنبه 20 شوال 973ق، جا: اصفهان؛ 444ص، 13 سطر (5/7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 235]
خط: نستعلیق، کا: نوراﷲ بن قطب الدین سمنانی، تا: آغاز ربیع الاول 974ق، جا: مشهد رضوي؛ در مشهد مقابله شده؛ مهر: محمد جعفر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سیاه، 100گ، 21 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 17 - 333]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: سید افضل بن معین الدین طالقانی، تا: 5 شعبان 981ق، جا: مدرسه قدمگاه؛ جلد: مقوا با روکش مشکی، 19 سطر (5/7×13)، اندازه:
12×18سم [ف: 2 - 198]
آغاز: برابر
کا: محمد بن یوسف چرکسی، تا: 985ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی عطف تیماج تریاکی، اندازه: 18/5×19/5سم [ف: 4 - 1235]
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 رمضان 995ق؛ 75گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: - 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: زین العابدین بن ضیاء الدین حسنی، تا: با تاریخ 998ق؛ در پایان بخش دوم بلاغ مقابله دارد بدین صورت: «بلغ المقابله بقدر الطاق البشری بموافق مولانا محمد علی مازندرانی فی تاریخ سنه 998 فی المشهد الرضوی»، کاملا مقابله شده، مصحح، با علامت «بلغ»؛ مهر: «لا اله الا اﷲ» (بیضی)؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج حنایی، 51گ (140پ-190ر)، 18 سطر، اندازه: 7/ 12×19سم [ف: 1/27 - 311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10، جا: نجف اشرف؛ محشی با نشان «ع ل س عد، شرح ریع»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 57گ (10-66)، 19 سطر (6×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 412]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1165/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 356]
آغاز: برابر؛ انجام: او الاخذ بقول الشاهد الواحد العدل بطریق اولی و کذا الملفوف.
در فهرست از علی بن احمد منشار دانسته که ظاهراً غلط است؛ خط: نسخ، کا: علی بن احمد المنشار، قرن 10؛ جلد: روغنی مشکی، 30گ (1پ-30پ)، اندازه: 14×5/1 9سم [ف: 1 - 316]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و یستحب فیها الجماع والاطالة بقدرالکسوف و طریق ذالک العلم ... او یرجع الی قول
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ تملک: محمد بن مسعود حسنی با مهر «المعتصم بفضل اﷲ الغنی محمد بن مسعود حسنی» (دایره)، محمد علی موسوي با مهر «محمد علی الموسوي» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 47گ (1-47)، 19 سطر (7/5×12)، اندازه: 12×1/58سم [ف: 3 - 1291]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول [نشریه: 5 - 595]
انجام: الرابع و هو اختلاف الوارث ... کما لو خلف المیت.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 15 سطر، قطع: بیاضی جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 280]
بیکا، تا: حدود قرن 10 و 11 [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد پسر میر عماد حسینی مازندرانی، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 10گ (121پ- 130ر)، 20 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: - 262]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 51گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: رضا علی بن عبداﷲ جزائري شیرازي، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 59گ (3پ - 61پ)، اندازه: 9/ 13×2/ 20سم [مختصر ف: - 295]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن11؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 34]
آغاز و انجام: برابر
از ابتداي طهارت تا آغاز احکام صلاة الجنازة. مشتمل است بر: 1. کتاب الطهارة، 2. کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 61گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 20 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 68گ، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 20 - 143]
بیکا، تا: 29جمادي1014ق؛ مصحح، مقابله شده [اوراق عتیق: 1- 244]
آغاز: الحمدﷲ المنعم بصوابغ (کذا؛ بسوابغ) النعام و المتفضل بالایادي السوام و الصلوة علی نبیه هیر الانام و عترته الافاضل الکرام ... قوله المص رحمه اﷲ المقدمة الثالثة فی السهام و هی ستة المراد بها منها السهلام المذکورة فی القرآن فانها منحصر فی ستة؛ انجام: و ان کان یتقرب الانثی بینهما الا سهم اولاد حقیقة فالاول اشهد (کذا؛ اشهر) فتوي روایة
در فهرست از محقق کرکی دانسته، که خطاست؛ کامل؛ خط: نسخ، کا: حسین بن لقمان، تا: رجب1022ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: تیماج مشکی، 13گ (244پ-256پ)، 14-13 سطر (6×11)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1/29 - 9]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ موسوي، تا: پنجشنبه 21 شعبان 1026ق، جا: شیراز مدرسه محبیه؛ مصحح؛ 68ص، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 1403]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: بدرالدین بن خلیل اﷲ رستمداري، تا: جمادي الاول 1026ق، جا: تهران مدرسه حاج مقصود بیک؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: رویه مقوا عطف میشن، 70گ (15پ-84ر)، 18 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 16 - 251]
در فهرست از محقق کرکی دانسته شده؛ خط: نسخ، کا: بدرالدین بن خلیل اﷲ رستمداري، تا: 1026ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: رویه مقوا عطف میشن، 14گ (109پ-122پ)، 18 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×5/17سم [ف: 16 - 252]
انجام: قوله: و لایجوز بیع سمک الاجام لجهالته و ان ضم الیه القصب علی الاصح و کذا اللبن فی الضرع الخ، المعتمد انه لا یصح فیه و لا فی بیع اللبن فی الضرع ... فاذافات العقد لم یفت ما تراضینا علیه نسخه ما در آغاز درست برابر با نسخهاي است که در فهرست آستان قدس (2/ 52-53 و 5/ 413) شناسانده شده و تا بیع است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: آغاز ربیع الثانی 1031ق؛ تملک: محمد حسن نجفی است در نجف در 1066؛ 118گ (26پ-143پ) [ف: - 326]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 [نشریه: 7 - 699]
آغاز: برابر
از اول طهارت تا صلوة میت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول، محشی؛ در پشت صفحه اول آمده «هذا کتاب حاشیه للشیخ علی علی مختصر و علی ارشاد الاذهان»؛ تملک: عبدالسلام بن علی بن ناصر بخاري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 43گ، 25 سطر (5/ 6×18)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 3 - 805]
آغاز: برابر؛ انجام: و لاطوله و القراء و لاتجب، الی هیهنا وجدناه مکتوباً.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن نصراﷲ، تا: 25 ذیحجه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 48گ (192پ-239پ)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 11 - 91]
آغاز و انجام: برابر
از طهارت تا صلوة اموات؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 48گ، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 2 - 744]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 101گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5- 470]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 12/5×24سم [رشت و همدان: ف: - 1193]
آغاز: برابر؛ انجام: بحیث لو اراد الا نصراف لامکن و الحاصل ان شکه بعد الفراغ من الوضوء لایلتفت الیه للنص
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 8گ (129پ- 136پ) [ف: - 108]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ ریز، بیکا، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: نخودي و زرد، جلد: مقوا با کاغذ آبی، 31گ، 22 سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 192]
آغاز: قوله: حصرت الحصر ضیق القلب و العجز عن الکلام بکسر العین فی الماضی قوله حسرت حسر بصره اي کل؛ انجام: قوله: فالدیعلی العاقل المتجه ان الضمان علی العاقل مطلقا قوله: ضمن الدی فی ماله لانه شبیه عمد.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19گ (125پ-143ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 28 - 28]
ḥāšīyat-un nāfi‘ fī muxtaṣar-iš šarāyi‘
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
غیر همانند:
آغاز: فی نجاس البئر بالملاقات الخ، قوي و کذا قال الثلثة فی المسکرات؛ انجام: فلادیة جید علی الاظهر جید و اﷲ الموفق للصواب و الیه المرجع و لمآب تمت ...
محشی شناخته نشد چون ناقص الاول است و هیچ نامی در او ذکر نگردیده است و شرح صغیر مختصر النافع میر سید علی بن محمد طباطبائی معروف به کبیر متوفی 1231ق، را در اختیار نداشتم تا با او مقایسه شود و در هر حال شرحی است مزجی و استدلالی که
در برخی از ابواب فقهی آن جانب احتیاط رعایت گردیده و شامل کلیه مباحث فقهی از طهارت تا دیات است؛ خط: نستعلیق، کا: سید افضل بن معین الدین طالقانی، تا: ذیحجه 980ق، جا: مشهد رضوي مدرسه پریزاد؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا با روکش مشکی، 19 سطر (7/5×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 197]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدﷲ الذي صغرت الصغر کعنب و الصغار بالفتح؛ انجام: لاریب ان تفقه الرهن علی الراهن لا المرتهن لان الملک له فان.
در فهرست «حاشیه فقهیه» نام داده شده و ناشناس ولی سرآغاز میرساند که حاشیه مختصر النافع است. از باب طهار تا آخر مباحث رهن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن علی بن محمد، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 86ص (135-220)، 23 سطر (8×5/12)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 9 - 232]
ḥāšīyat-un nāfi‘ yawm-al ḥašr
آملی، عطاء اﷲ بن مسیح، ق10 قمري
āmolī, ‘atā’-ol-lāh ebn-e masīh (- 16c)
وابسته به: النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادي عشر = شرح باب حادي عشر؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبداﷲ (-826)
گویا از حاشیه است بر النافع یوم الحشر فاضل مقداد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 27/ 10070
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 7 رجب 936ق؛ 25گ (232ر-256ر) [مختصر ف: - 299]
ḥāšīyat-un nabḍ
وابسته به: النبض = رگ شناسی = نبضیة؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تفسیر و حاشیهاي دیگر است بر عبارت ابن سینا در نبض با تحقیقی در موسیقی در مقدمه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9 /3821
آغاز: قال الشیخ رحمه اﷲ ان فی النبض طبیعة موسیقاریه اعلم ان هذا الفصل لایمکن تفسیره الا یتقدیم مقدمه و هی ان علم الموسیقی مشتمل علی بحثین احدهما البحث عن احوال النغمه من حیث یا تلف و یتنافرو الثانی البحث عن مقادیر الازمنة المتخللة بین النغم و یسمی علم الایقاع؛ انجام: و اما بعد ذلک من النسب الصغار المدرکه فی الموسیقی فانها لایدرك فی النبض.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1006ق؛ کاغذ: شکري ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 4ص (293-296)، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 1851]
ḥāšīyat-u najāt-il ‘ibād
انصاري، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمري
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
وابسته به: نجاة العباد فی یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266)
حاشیهاي فتوایی است به صورت «قوله، قوله» بر «نجاة العباد» صاحب جواهر.
چاپ: مشار عربی، ص300؛ هند، بمبئی، مطبع احمدي، 1318 قمري، سنگی، وزیري بزرگ، 136ص، به سعی و اهتمام آقا ابوالقاسم بن حاجی محمد باقر صاحب تاجر یزدي، (25-161صص) در هامش؛ ایران، بی ناشر، 1324 قمري، وزیري، 166 ص، (29 -194صص) در هامش؛ 1297 قمري، خشتی؛ ایران، تهران، 1301ق، خشتی، 321 ص (1-321صص در هامش)؛ ایران، تهران، 1311ق، 218 ص، 216+2صص؛ 1313 قمري، 129 ص، (23-151صص) در هامش؛1321ق، 191ص؛ ایران، تهران، 1313 قمري، سنگی، رقعی، 139 ص
[دنا 4/ 464؛ الذریعة 24/ 59 و22/67 و14/ 100]
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 588/4
آغاز: بسمله البحث الثانی الماء المطلق قوله کالنز والثمل؛ انجام: قوله بل الاقوي و الاحوط وجوب الاربع الخ هذا هو الاحوط و الاقوي وجوب الثلث دون الاربع قدتم ما اردنا بیانه بتوفیقه و فضله سبحانه حامدین له شاکرین لالائه مصلین علی خیر خلقه محمد و آله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 183]
ḥāšīyat-u najāt-il ‘ibād
برسی تربتی، حسن، - 1353 قمري
barsī-ye torbatī, hasan ( - 1934)
وابسته به: نجاة العباد فی یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266)
حاشیهاي است با عناوین «قوله-اقول» بر نجا العباد صاحب جواهر که در برخی موارد، مطالب ناقص و ناتمام می باشد. مشتمل بر: 1. کتاب الطهارة، 2. کتاب الصلاة، 3. خلل الصلاة، 4. کتاب الصوم.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9028
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد فهذه تعلیقة علی رسالة نجاة العباد؛ انجام: من دعوي الانصراف فی ادلة الکفارة الی خصوص الاکل و الشرب و عدمه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: شیخ عبدالجواد برسی، دي 1341؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن ماشی، 195گ، 28 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 20 - 169]
ḥāšīyat-u najāt-il ‘ibād
شریف رازي، عباسقلی بن قنبر علی، 1291 - 1374 قمري
šarīf-e rāzī, ‘abbās-qolī ebn-e qanbar ‘alī (1874 - 1955)
وابسته به: نجا العباد فی یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266)
حاشیه مختصر استدلالی است بر «نجا العباد»، مشتمل بر: کتاب الطهارة، کتاب الصلاة، کتاب الصوم.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 23963
آغاز: بسمله، قوله، بل الاقوي اعتبار ذلک فی التمیز حتی مع الشک فی البکارة؛ انجام: قدمر التعمیم و التسوی بینه و بین غیره قد تمت هوامش کتاب الصوم.
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1327ق، واقف: شریف رازي، عباسقلی بن قنبر علی، مرداد 1336؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 51گ، اندازه: 11×18سم [ف: 20 - 169]
حاشیة نجاة العباد فی یوم المعاد- حاشیة نجاة العباد
الحاشیة النجاریة- حاشیة قواعد الاحکام
ḥāšīyat-un naḥwīya
غیر همانند:
آغاز: فی فیه و العامل اتقن و الظرف المستقر اعنی فیه کان المعنی اتفن الذي حصل فیه و هو ما النحو و انه اعنی من النحو و ان کان حالا الا انه یغنی غناء التمیز دفع للایهام ... قوله: ان المطه اي اطعمه و اذیقه و التلمط تتبع اللسان لبقی الطعام فی الفم و قد یکنی به عن الاکل لانه من روادفه و توالیه
این دفتر که در نسخه ما آغاز آن نیست و گمنام و بی نام میباشد حاشیه اي است بر کتابی در نحو که فهرست باب هاي آن چنین است: الباب الاول فی الاصطلاحات النحویه (2ر)، الباب الثانی فی العوامل اللفظی القیاسی ( 26 پ)، الباب الثالث فی العوامل الافظی السماعی (37پ)، در آن از شیخ عبدالقاهر و زمخشري و کشاف او و مفتاح (سکاکی) یاد شده است و پیداست که متن از این سه تن نخواهد بود؛ خط: نسخ کهن، کا: هب اﷲ بن جلال بن سراج الدین حسینی، تا: 733 ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 75گ، 17 سطر (11×13)، اندازه: 15×17سم [ف: 6 - 2201]
آغاز: بسمله بحث لانه بمعنی الامر کما صرح به المص؛ انجام: ولا یکون تاکید الغراولی العقل تم هذه الحاشیه فی تاریخ شهر ربیع الثانی سنه 957 تاریخ تحشیه: 957ق؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 957ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا [الفبائی ف: - 183]
آغاز: بسمله، رب تمم و یسر، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین؛ انجام: مع التنوین کقولک فی اتمن اتماً.
حاشیه ایست بر یکی از کتب نحوي بسیار معروف و بهظاهر آن نحو ابن حاجب است. حاشیه نویس عبارات متن را آورده و سپس بشرح جزء جزء آن پرداخته است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج قرمز، 148ص (1-148)، 19سطر (5/5×12)، اندازه: 9/5×18سم [ف: 9 - 267]
گویا متن از ابن الحاجب باشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: بخارایی، جلد: مقوا، 11گ (70ر-80پ)، ابعاد متن: 5/ 6-12× 12-18، اندازه: 13×19سم [ف: 17 - 441]
آغاز: الحمد هو الثناء باللسان علی قصد التعظیم سواء تعلق بالنعمة او لغیرها؛ انجام: باعتبار یقین المسند الیه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 10گ (26-35)، 23 سطر (10×15)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 - 608]
آغاز: ... و لایلزمه باب حاتم الی و لا یلزم سیبویه باب حاتم اذا سمی به و هو جواب لسؤال مقدر و هو أن یقال ان الوصف الاصلی لو کان معتبراً فی منع الصرف؛ انجام: نعم اللون البیاض و بئس العبد الهندي لانه یصدق علی البیاض انه لون و علی العبد انه هندي فلو قلت نعم ...
حاشیه اي است مفصل با عناوین «قوله-قوله» بر کتابی نحوي که باید بررسی شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از جمله «المفتاح»، «حاشیة»، «المتوسط»، «الاقلید»، «المقالیدة»، «التحفة»، «الحدیقة»، «الایضاح» و جز آنها؛ 190گ، 21 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: - 82]
آغاز: الی عین نحو غلامک فان الغلام ... قال و اصنافه اسم الجنس ... اقول الاصناف بمعنی الاقسام؛ انجام: المصدریه فی الفعل اظهر قال حروف التخصیص
قطعه از کتابی است ناقص الطرفین در عناوین «قال، اقول»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي فرنگی، 92گ، 19 سطر [ف: - 230]
آغاز: قوله مصدر المعلوم و هو الاظهر لکونه معدولا من حمدت الحمدﷲ للدلالة علی العموم و الدوام و لکثر استعماله. قوله اي کل حمد الخ تفسیر علی کلا المجهین ... قوله و القدر المشترك؛
انجام: الثقل الحاصل من الوا و قد تمت النسخة المعظم لحاشیة العالم الفاضل عبدالحکیم النهدي علیه الرحمة
حاشیه ایست از عبدالحکیم نهدي بر شرح متنی از مصنف ایضاح (ابن حاجب) است و در آن از رضی یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی از غیاث الدین علی بن صدر؛ یادداشت مورخ 1262؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 197گ، 19 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 14×19سم [ف: 8 - 190[
بیکا، بیتا، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 928]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 256]
ḥāšīyat-un naḥwīya
غیر همانند:
آغاز: قوله الحمد اگر کسی بحث کند که چرا مصنف ابتداء کرد به «حمداﷲ» بعد از «بسم اﷲ»؛ انجام: حال است از براي مفعول رسالت و معنی این می شود که در حالتی که آن رسول هدایت کننده ...
حاشیهاي است فارسی در پنج برگ، بر کتابی نحوي که ناقص مانده است. آغاز آن کتاب چنین بوده است: «الحمدﷲ ... هدانا ... علی من أرسله»؛ خط: نسخ مغلوط، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 10×15سم [ف: - 38]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 62ص (1-62) [سنا: ف: 2 - 232]
hāšīyat-on noxbe
انصاري، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمري
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
وابسته به: نخبه؛ کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن (1180-1262)
حواشی کوتاهی است که شیخ انصاري بر نخبه مرحوم کلباسی براي عمل مقلدین خود تحریر نموده است.
چاپ: هند، بمبئی، بی ناشر، 1316 قمري، سنگی، رقعی، 152ص ص، در هامش نخبه کلباسی؛ ایران، تهران، 1313 قمري، سنگی، رقعی، 149+1صص، حاشیه نخبه کلباسی؛ ایران، 1309 قمري، سنگی، خشتی، 121+1صص؛ ایران، تهران، 1313 قمري، سنگی، رقعی، 149+1صص؛ مشار عربی، ص108. [مکتب امیرالمؤمنین 2/693]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 24/111-48111/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین والصلوة والسلام ... و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین اما بعد چنین گوید احقر العباد ابن محمد امین آنکه هرجا که درحاشیه این نسخه شریفه ... اقوي وجوب وضوء است از براي مس واجب؛ انجام: دریوم واحد نیز احوط تعدد کفاره ماه رمضان است ص- درمظنه تامل است ص.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 90گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1412]
hāšīyat-on noxbe
شریف رازي، عباسقلی بن قنبرعلی، 1291-1374 قمري
šarīf-e rāzī, ‘abbās-qolī ebn-e qanbar ‘alī (1874 - 1955)
وابسته به: نخبه؛ کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن (1180-1262)
حاشیه مختصر استدلالی است بر کتاب «نخبه» محمد ابراهیم کرباسی؛ مشتمل بر کتابهاي: احکام نماز جماعت، کتاب زکات، کتاب خمس.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 23963
آغاز: بسمله. قوله. و همچنین شرط است موافق بودن نماز امام با مأموم در هیأت؛ انجام: حکم این فروع در زکات گذشت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1322ق، واقف: شریف رازي، عباسقلی بن قنبر علی، مرداد 1336؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 11گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 20 - 146]
hāšīye-ye noxbe
وابسته به: نخبه؛ کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن (1180-1262)
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 321
در حاشیه رساله عملیه چاپی کلباسی که با حواشی چاپی مرحوم صدر و آخوند خراسانی و میرزا حسین خلیلی است حاشیه خطی به عنوان «شع» آمده است؛ بیکا، بیتا [ف: - 227]
-i nuxbat-il fikar 1 taw 1yat- u nuzhat-iz na ar f1as
وابسته به: نزهة النظر فی توضیح نخب الفکر = شرح نخب الفکر فی مصطلح اهل الاثر؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
نخب الفکر و شرح آن نزهة النظر هر دو از ابن حجر عسقلانی است و مولف این حاشیه معلوم نشد.
[دنا 4/465؛ کشف الظنون 1936]
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 862
آغاز: قوله الحمدﷲ انما ذکر الحمد بهذه الجملة المخصوصة
کا: عبدالرحیم بن مطهر جیلی، تا: 892ق؛ افتادگی: آغاز؛ 26گ، قطع: رقعی [ف: - 124]
ḥāšīyat-u nisbat-i irtifā‘-i a‘ẓam-il jībāl
حسینی، موسی بن فضل اﷲ، ق13 قمري
hoseynī, mūsā-e-bn-e fazl-o-llāh ( - 19c)
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1960/8
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1278ق، جا: اصفهان؛ 22گ (163-184)، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 156]
ḥāšīyat-un nuṣūṣ
وابسته به: النصوص فی تحقیق الطور المخصوص = النصوص الالهیة؛ صدرالدین قونیوي، محمد بن اسحاق (607-673)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6275/3
حاشیة النصوص مفاتیح الفصوص؛ خط: نسخ، کا: محمد در جزینی، تا: رجب1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 26گ (64-89)، 22 سطر (10×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 232]
ḥāšīyat-u naẓm-i zubdat-il usūl
حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدي، - 1150؟ قمري
hoseynī seyfī, mohammad ebn-e mohammad mahdī ( -
1738)وابسته به: نظم الاصول = نظم زبدة الاصول؛ حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدي (-1150)
تاریخ تألیف: سه شنبه 11 جمادي الثانی 1104ق؛ محل تالیف: اصفهان
حاشیه مفصلی است با عنوان «قوله، قوله» بر منظومه خود مؤلف که «زبد الاصول» شیخ بهاء الدین محمد بن الحسین عاملی را در آن به نظم آورده و به نام «نظم الاصول» نامیده و مجموع ابیاتش هزار و یک بیت میباشد. در این حاشیه حواشی را که شیخ بهائی بر زبده نوشته نیز آورده است.
آغاز: بسمله. اقوام اصل يتفرع عليه السعادات و اتم قول فصل
يوصف الي علوالدرجات حمد من اجمع علي توحيده السن
الاحوال ... اما بعد فيقول ... ابن محمد مهدي الحسيني السيفي
المشتهر بقوام الدين ... لما وفقت..لنظم زبدة الاصول من فرائد
مؤلفات ... بهاءالدين محمد العاملي ... وكان قد كتب علي
حواشيها تعليقات كثيرة ... اردت ان اجمعها حتي يكون شرحا
لمظومتي ... مرتبة علي خمسة مناهج
[دنا 4/ 465 (4 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: تم بعون اﷲ سبحانه تعلیق الحواشی البهی البهائی علی نظم الاصول نفع اﷲ بها الطالبین ...
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن لاجین قزوینی، تا: دوشنبه 18 ربیع الاول 1106ق، جا: قزوین؛ زبد الاصول در حاشیه به نسخ نوشته شده؛ محشی از مؤلف، روي برگ اول دو بیت شعر از مؤلف و به خطش به تاریخ 1107؛ تملک: محمد علی، ابن السید رضی قهپائی؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده احمد» (مربع)، «عبده محمد محسن الطباطبائی» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 148گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 359]
آغاز: برابر؛ انجام: ان لم یشترط القطع فی الاصول کما هو الاظهر (قد جف القلم عن تحریره من خط نقل من خط الناظم ... ضحوة یوم الخمیس عشرون یوم خلت من رجب المرجب من شهور سنة ثمانیة عشرو مائة بعد الف من الهجرة ... و الثناء) و احمد ﷲ مصلیا علی ** ختم الرسالة و آله العلی
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 21 رجب 1118ق؛ ازروي نسخه نوشته از روي خط ناظم؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 88گ، 19 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 343]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن دولت محمد کابلی، تا: 22 جمادي الاول 1220ق، جا: مشهد رضوي؛ 168گ (1-168در حاشیه)، اندازه: 10×15/5سم [نسخه پژوهی: 3 - 87]
خط: نسخ، بی کا، تا: دو شنبه 19 رمضان 1269ق؛ خود زبده در حواشی نوشته شده است؛ جلد: تیماج مشکی، 164گ، 16 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 380]
ḥāšīyat-un niqāya fī muxtaṣar-il wiqāya
یعقوب بن جلال الدین، - 891 قمري
ya‘qūb ebn-e jalāl-od-dīn (- 1486)
وابسته به: النقایة فی مختصر الوقایة = مختصر وقایة الروایة فی مسائل الهدایة (النقایة)؛ صدرالشریعة الثانی، عبیداﷲ بن مسعود (-750)
حاشیه مختصري است با عنوان «قوله» از طهارة تا کتاب الوصایا بر کتاب «النقایة مختصر الوقایة» تألیف صدر الشریعة که محشی در آن دقایق را به اختصار بیان نموده است.
[کشف الظنون: 2 /2022؛ هدی العارفین 2: 546 ش 1/71؛ الاوقاف العام بغداد 1/ 420؛ الاوقاف العام موصل 4/ 72]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13130
آغاز: الحمد ﷲ الذي لا یستفح الکتب الا بحمده ... کتاب الطهارة قوله کتاب الطهارة المذکور فی الشروح ان الکتاب و الکتابة فی
اللغة بمعنی الجمع؛ انجام: ثلث المال الزید فجمع المال بین زید و الابنین علی التسوی بموجب القراره فسعی أن یدفع النصف حتی یساویه فیما أخذه، و اﷲ اعلم.
خط: نسخ، کا: حسن آهی، تا: اواخر جمادي الثانی 910ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه، س، ابن همام، مهستانی، ابن کمال پاشا، سمر قندي و قاضی زاده «...، قبل از برگ نخست چنین آمده: «اشتریت هذا الکتاب من مخدوم عبداﷲ خواجه بخمس و عشرین دراهم«، همراه مهر «محمود خان بن قاضی سید ...» (دایره)؛ یادداشتی به تاریخ محرم 945ق با مهر «حاجی فیض اﷲ بن حاجی یعقوب» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 206گ (5پ-210پ)، 21 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 33 - 256]
ḥāšīyat-u naqd-in nuṣūṣ fī š.-i naqš-il fuṣūṣ
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمري
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
وابسته به: نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیه بر نقد النصوص خود او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10499/3
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1243ق؛ در هامش [مختصر ف: - 299]
حاشیة نهج البلاغة- الحواشی الصافیة و الموازین الوافیة
ḥāšīyat-u nahj-il mustaršidīn fī usūl-id dīn
وابسته به: نهج المسترشدین فی اصول الدین؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
در این حاشیه مختصر که با عناوین «قال، اقول» می باشد، مطالب علامه توضیح داده شده و فقط مقداري از مباحث مقدمات توحید را حاشیه نموده و کتاب ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5920/3
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... أما بعد فهذا کتاب نهج المسترشدین فی أصول الدین لخصت فیه مباديء القواعد الکلامیة؛ انجام: و بعضهم ذهب الی أن الملائک بنات اﷲ قبض اﷲ عنهم الاستنکاف عن العبودیة. انتهی.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (43ر-52پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 15 - 303]
ḥāšīyat-u wājib-il i‘tiqād
وابسته به: واجب الاعتقاد علی جمیع العباد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
واجب الاعتقاد نام رسالهاي است که چند نفر بدین نام رساله ساختهاند و در فهرست معلوم نکرده که این حاشیه بر کدام واجب الاعتقاد است، گرچه محتملاً حاشیه بر کار علامه حلی باشد.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 182/6
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 930]
ḥāšīyat-ul wāfī
شریف کاشانی، فضل اﷲ بن محمد، ق11 قمري
šarīf kāšānī, fazl-ol-lāh ebn-e mohammad (- 17c)
وابسته به: الوافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
تاریخ تألیف: رجب 1106ق
حاشیه و تعلیقهاي با عناوین «قوله، اقول» بر کتاب «الوافی» فیض کاشانی که بر بخش کتاب العقل و العلم نگاشته و به صورت «قوله، اقول» تنظیم شده است. شریف علاوه بر توضیح مبهمات در صدد است طعنهاي فیض کاشانی بر فقهاي امامیه رضوان اﷲ علیهم را هم پاسخ دهد تا حق روشن گردد.
آغاز: بسمله نحمدك اللهم یا مبدع العقل و النفس و الحواس و ملهم العلم و المعرف لللاکیاس ... و بعد فیقول احوج بری ابن محمد شریف الشریف فضل اﷲ هذه تعلیقات من علی کتاب العقل و العلم من جمله اجزاء کتاب الوافی ...
انجام: و لعل خلاص المرام من جوابه علیه السلم ان العود الی الذنب و ان کان یخرج التوب عن کونها توب نصوحا ولکن مثل هذه التوب ایضا حسن فان اﷲ تعالی تحب المذنب التواب واﷲ اعلم بالصواب [الذریعة 6/229]
آغاز: برابر؛ انجام: فان اطلاق السعة علی الطاقة وبالعکس ایضا غیر عزیز فرغ من کتابته مؤلفه فی شهر رجب المرجب لسنة 1106 حامداً ﷲ مصلیاً لنبیه صلی اﷲ علیه وآله.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1106ق؛ در حاشیه صفحات تعلیقات و مطالبی را نیز مؤلف به خط نستعلیق نوشتهاند؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 69ص، 18 سطر، اندازه: 15×19سم [ف: 1 - 248]
آغاز: الحمد ﷲ ذي ا لاء السابغة من الحجج البالغة علی الامم السابقة و اللاحقة؛ انجام: ام یؤل الیه هذا الشی من هذا القبیل و اﷲ سبحانه اعلم
بر کتاب الحجه وافی فیض؛ خط: نسخ، کا: عبدالحی کاشانی، تا: 15 ذیحجه 1092ق؛ محشی از وي با عنوان «منه سلمه اﷲ تعالی» یا «منه دام ظله العالی» یا «منه حفظه اﷲ تعالی»؛ یادداشت تملک و مهر «احتشام الملک» در شعبان 1287، با نشان «بلغ قبالا»؛ مهر «عبده الراجی محمد حسن» (بیضی) که احتمالاً نسخه را مقابله کرده؛ جلد: تیماج زرشکی، 209گ، 23 سطر، اندازه: 12×2/ 23سم [ف: 43 - 154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدمؤمن بن عبدالعلی، تا: غدیر 1180ق؛ محشی از مؤلف با امضاي «منه دام فضله»؛ جلد: تیماج سیاه، 125گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و أشباه ذلک مما یلزم رعایته شرعاً بین الانام، هذا آخر ما اتفق تعلیقه علی هذا المجلد ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح شاید به خط مؤلف؛ تملک: حسن بن عبدالغنی حسینی به تاریخ 1122 با مهر «ظنی حسن باﷲ» (بیضی)، رضی الحسینی به تاریخ 1199 با مهر «الواثق باﷲ الغنی رضی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 76گ، مختلف السطر، اندازه: 13×19سم [ف: 15 - 211]
ḥāšīyat-ul wāfī
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: الوافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
حاشیهاي است با عناوین «قوله، قوله» بر «الوافی» ملا محسن فیض کاشانی؛ در صفحه 5 نسخه آستان قدس مستندات بر اینکه این اثر از آقاي بهبهانی است مشهود میباشد.
آغاز: بسمله و به نستعین- قوله باب الاضطرار الی الحج و حاصل معنی آخر الحدیث و اﷲ اعلم؛ انجام: مما ذکر فی هذا الباب ان الترتیب بین الرأس و الجسد و بین الیمین و الیسار لازم غی غسل الجناب از کتاب الحج (باب الاضطرار الی الحج) تا کتاب المطاعم و المشارب؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 85گ، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 272]
طهارت تا نکاح؛ خط: نسخ نازیبا، بیکا، تا: 12 جمادي الثانی 1280ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج قهوه اي، 109ص (260-368)، 25 سطر (10×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 39]
ḥāšīyat-ul wāfī
مؤمن قمی، محمد رضا بن محمد، ق13 قمري
mo’men-e qomī, mohammad rezā ben mohammad (-19c)
وابسته به: الوافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
حاشیه مختصري با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الوافی» فیض کاشانی که هنگام خواندن آن کتاب نزد شارح نگاشته شده و توضیحاتی است درباره احادیث یا مباحثاتی است با فیض درباره گفته هایش آغاز: الحمد لمفیض الخیر و الجود و الصلا علی المبعوث فی المقام المحمود و علی آله المترفعین علی کل موجود
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3374/2
آغاز: برابر؛ انجام: سمی التعلیم زکا اما لانه موجب للبحث و المذاکرة
بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 28گ (46پ-73پ)، اندازه: 12×5/20سم [ف: 9 - 149]
حاشیة الوافیة- حاشیة وافیة الاصول
ḥāšīyat-ul wāfīya = š.-ul wāfīya = š.-u wāfīyat-il usūl
رضوي قمی، محمد بن محمد باقر، 1100 - 1160 ؟ قمري
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
وابسته به: وافیة الاصول = مختصر الاصول = الوافیة فی الاصول؛ تونی، عبداﷲ بن محمد (-1071)
حاشیه نسبتاً مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب معروف «وافی الاصول» ملا عبداﷲ بشروي تونی با رد و ایراد بسیار و نقل بعضی گفتههاي بزرگان علم اصول. نیمی از آن را بر مشرب تحقیق و اجتهاد نوشته و نیمه دوم آن را بر مسلک اخباري ها و علتش را شاگردش آقا وحید بهبهانی چنین نقل کرده است که چون به هنگام تألیف نیمه نخست، من در محضر استاد بودم و با مولانا سید صدرالدین مذاکره می کردم در صورتی که در قسمت دوم در خدمت ایشان نبودم، لذا این بخش اخیر به مذاق
اخباري ها نزدیکتر از قسم اول است؛ دیباچه این شرح از شیخ احمد بن شیخ علی کتان شاگرد صدرالدین میباشد و خود صدرالدین دیباچه را ننوشته است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ علی جزیل آلائه والشکر له علی جمیل نعمائه والصلوةوالسلام ... بسمله الحمدﷲ الذي اوضح لنا منهاج الدین بمصباح الحق من مشکو الیقین والصلوةعلی رسوله المنعوت ... قوله ان کان التبادر الخ اقول معنی کون التبادر من امارات الحقیق هو أن یتبادر المعنی من اللفظ المجرد عن القراین حتی عن ملاحظ الشهر من حیث وقوعه فی کلام من یراد اثبات کون للفظ حقیق عنده ...
انجام: فقال لی کنت اصوب منهم فلا انما یعید من لایدري ما صلی. هذا آخرما اردناه والحمد ﷲ اولاً وآخراً... یمن علی هذا الضعیف المعترف بالقصور باصلاح الفاسد. تمت بالخیر
[الذریعة 14/ 166 شماره 2029 و 6/230و 217/5؛ ریحانة الادب 3/ 430]
شرح و حواشی:
1- حاشیة شرح الوافیة؛ رضوي قمی، محمد بن محمد باقر (1100-1160)
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن محمد علی مشهدي خراسانی، تا: 1110ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (11/5×17)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 693]
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 14 ربیع الاول 1132ق؛ مهر: سید سعید، «محمد باقر بن محمد موسوي» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: عنابی، 174گ، 22 سطر (8×12/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2 - 790]
بیکا، تا: با تاریخ 1145ق، از عصر مؤلف؛ مصحح [تراثنا: س18ش1و2 - 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن سید محمد علی تقی حسینی، تا: 1155ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج عنابی، 429ص، 18 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 3/24 - 25]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن حسن کنجی رشتی، تا: شنبه 13 ربیع الاول 1176ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج قرمز، 122گ (1پ-122پ)، 29 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: - 57]
خط: نسخ خوش، کا: عبدالرحیم بن محمد حسین مشهدي، تا: غره ذیحجه 1184ق، جا: نجف اشرف؛ محشی از سید صدر و شرح مختصر؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: جلد: تیماج مشکی، 23-26 سطر (5/ 8×15)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 2 - 789]
آغاز: ... سمعناه فی کلام شارع و هو الظاهر اراد منه ... قوله فانه لانشک الخ اقول نعم و لکن من این لک هذا التبادر فی اي کلام کان انما هو لاجل استعمال خصوص هذا المتکلم؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «اصول الفقه» و بدون نام مؤلف است. از اثبات حقیقة شرعیه تا پایان را در بردارد. حاشیه مفصل و مبسوط بر اثري اصولی است که بصورت «قوله -قوله» تنظیم شده است، در لابهلاي مباحث از شخصی به نام «سید نصراﷲ مدرس حائر» نام برده و قول او را پسندیده و نیز از استاد العلامة الشیروانی و مولانا عبداﷲ تبریزي نام برده است؛ خط: نسخ، کا: سید محمد سعید بن اسمعیل حسینی، تا: محرم 1185ق؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشتی از محمدرضا بن محمدصفی حسینی کاشانی آمده مبنی بر اینکه وي نسخه را استکتاب کرده و قصد داشته آن را با نسخهاي مقابله نماید ولی نسخهاي نیافته است؛ مهر: «محمدرضا بن محمدصفی حسینی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 182گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1185ق؛ 103گ، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 566]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ 176گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 102]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ در هامش [مختصر ف: - 516]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 190گ، 29سطر (9×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 263]
نیمه اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 78گ، 25 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 1 - 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: شرقی، 86گ (1پ-86پ)، 36 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 39 - 664]
خط: میان نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشت بهاء الدین محمد بن احمد بن محسن بن زین العابدین عاملی؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن سیاه، 121گ، 19 سطر، اندازه: 13/2×1/89سم [ف: 1 - 333]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، نسخ از عصر مؤلف؛ مصحح،
محشی؛ نام کتاب به تاریخ 1145 گویا به خط کاتب و مهر «افوض امري الی اﷲ عبده احمد» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 216گ، 25 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 5 - 100]
آغاز: برابر؛ انجام: والمرجو ممن نظر الی هذا التعلیق ان یمن علی هذا الضعیف المعترف بالقصور باصلاح الفاسد و ترویج الکاسدو خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با حواشی «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مشکی، 274گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 931]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول محرر مذهب، مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 198گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 -2698]
بیکا، تا: قرن 13؛ نسخه ناقص [اوراق عتیق: 1 - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکري آهارمهره، جلد: تیماج قهوه اي، 176گ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 5 - 330]
آغاز: حاصله انه قد تقرر ان المقدمات الظنیه لیس بینها و بین ... فتلک المقدمات و النتایج لاتبصر؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الاجتهاد و التقلید» و بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق جلی، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: محمد باقر سروقد رضوي؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، مختلف السطر (14×20/5)، اندازه: 7/ 14×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج زرشکی، 483ص (100-582)، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: فلابد من بیانه فلعله یدل علی دوامها عند عدم الخروج التی عند وجوده و ان دل بعمق علی دوامها عذرا لعدم الوجود معا، کان ذلک تمسکاً بالعموم، فیجب ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 102گ (1ر-102پ)، 20 سطر، اندازه: 8/5×13/5سم [ف: 39 - 286]
آغاز: حیث اسند الانکار الی المانع یدل علی الغفلة او التغافل. قوله بل الظاهراه. اقول هذا اول النزاع و عین المتنازع فیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «علی اکبر عفی عنه»، رکابهدار؛ جلد: تیماج فرنگی، 203گ، 22 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 44 - 199]
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 213گ، 22 سطر، اندازه: 7/ 16×2/80سم [ف: 1 - 333]
انجام: ثم استدل علی ذلک بکلام طویل ثم قال ان هذه المرتبة الفطریة مع الاشارات ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی بعضاً با عنوان «معلی عفی عنه»؛ تملک: سید ریحان اﷲ بن جعفر موسوي با مهر «العبد ریحان اﷲ الموسوي» (بیضی) به سال 1310؛ مهر: «عبده الراجی عباس الطباطبائی» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 206گ، 18 سطر، اندازه: 5/15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 932]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج کرمی، 202گ (2پ-203ر)، 23 سطر، اندازه: 17/5×27/5سم [محدث ارموي مخ: 2 -932]
آغاز: قوله ان کان التبادر الخ اقول معنی کون التبادر من امارات الحقیق هو أن یتبادر المعنی من اللفظ؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 166گ، 27 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 931]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ یادداشتی به تاریخ 1266؛ جلد: تیماج مشکی، 199گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 141]
آغاز: برابر؛ انجام: کما نفع باصله و غفرلنا و لوالدینا و لمن علمنا و لمن تعلم منا و لجمیع المؤمنین و المؤمنات انه غفور رحیم خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج تریاکی، 201گ، 27 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 16- 308]
آغاز: برابر؛ انجام: کما نفع باصله و غفرلنا و لوالدینا و لمن علمنا و لمن تعلم منا و لجمیع المؤمنین و المؤمنات انه غفور رحیم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ فاقد مقدمه؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن خرمایی، 290گ، 19 سطر، اندازه: 3/14×5/20سم [ف: 16 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: قال کنت مع اصحاب لی و انا امامهم فصلیت بهم المغرب
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی:
انجام؛ واقف: شیخ محمد باقر زند کرمانی، آذر 1347؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 204گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 309]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 143گ (1پ-143ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 931]
آغاز: برابر؛ انجام: والمرجو ممن نظر الی هذا التعلیق ان یمن علی هذا الضعیف المعترف بالقصور باصلاح الفاسد و ترویج الکاسد و
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملکی به سال 1258 در تهران با مهر: «المتوکل علی اﷲ رضا الطباطبائی» (دایره)؛ جلد: تیماج مشکی، 228گ، 23 سطر، اندازه: 15×26/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 932]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: ملا محمد کاظم روضه خوان، 1237؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 212گ، 22 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 678]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: عبدالجواد بن ملامؤمن در 1255؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی مقوایی، 167گ، 14 سطر (8×14/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 8 - 233]
آغاز: بسمله. (قوله) رحمه الله علیه قلت انکار التبادر الخ اقول معنی کون التبادر من امارات الحقیقة هو ان یتبادر المعنی من اللفظ المجرد عن القراین حتی عن ملاحظة الشهرة من حیث وقوعه فی کلام من یراد اثبات کون للفظ حقیقة عنده (دیباچه را ندارد)؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»، «منه دام اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 136گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 14/5×5/20سم [ف: 8 - 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ 359ص، 20 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل قرن 13؛ مصحح؛ واقف: محمد میرزا نمکوري، 1245، همراه مهر «عبده میرزا محمد بن محمد علی» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 195گ، 20 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 34 - 643]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 95گ (1- 95)، 28 سطر، اندازه: 12 ×23 سم [ف: 34: 574]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: علی نجف آبادي؛ 167 گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 594]
آغاز: قلت انکارالتبادر معنی کون التبادر من أمارات الحقیق هو ان یتبادره المعنی من اللفظ المجرد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ 191گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 230]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملکی به سال 1258 در تهران با مهر: «المتوکل علی اﷲ رضا الطباطبائی» (دایره)؛ جلد: خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [ف: - 118]
تیماج مشکی، 228گ، 23 سطر، اندازه: 15×26/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 932]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قربانعلی بن کربلائی خان محمد، تا: دوشنبه 12 ربیع 1204ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 245گ، 21 سطر (7×5/17)، اندازه: 15×26/5 سم [ف: 12 - 112]
آغاز: بسمله، و الاستیفاق منک یا عزیز یا علیم، الحمد ﷲ الذي اوضح لنا منهاج الدین ...
خط: نسخ، کا: رجبعلی بن محمد صالح اصفهانی، تا: جمادي الثانی1206ق؛ اهدایی: مهدي طاهري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 139گ (48-186)، 23سطر (6/5×12)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 4 - 1314]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: مهدي بن مقصود علی لاهجانی گیلانی، تا: جمعه سلخ صفر 1209ق، جا: کربلا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 4گ (104-107)، 20 - 25 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 16 - 179]
آغاز: قوله قلت انکار التبادر فی کلام الشارع الخ اقول معنی کون التبادر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ 359ص، 20 سطر فاقد مقدمه است؛ واقف: خان بابا مشار، 1346؛ کاغذ: فرنگی 15 × 21سم [ف: 16 - 308]
بی کا، تا: 1212ق [دلیل المخطوطات: 1 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1213ق؛ یادداشتی با تاریخ 1199ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 180گ، 19-25 سطر (10×14)، اندازه: 17/5×21سم [ف: 2 - 775]
کا: محمد تقی، تا: پنجشنبه 12 جمادي الاول 1215ق؛ تملک: عبدالجواد حسینی [مخطوطات مرتضوي: ف: - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر شیرازي، تا: رجب 1215ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 260ص، 22 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 33]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ وقفنامه کتاب به تاریخ 1215؛ جلد: تیماج قهوه اي، 182گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 7 - 236]
آغاز: برابر؛ انجام: و المیامن من آله. و المرجو، فمن نظر الی هذا التعلیق أن یمن علی هذا الضعیف المعترف بالقصور باصلاح الفاسد ...
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: 1217ق؛ کاغذ: جلد: تیماج قهوه اي، 303گ، 20 سطر (7/5×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 1-156]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: عبداﷲ بن خان بابا زنوزي ساکن اصفهان، تا: چهارشنبه 12 رمضان 1219ق؛ جلد: تیماج مشکی، 133گ (79پ-211ر)، 24 سطر [ف: 25 - 364]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1219ق [نشریه: 7 - 698]
خط: نسخ، بیکا، تا: شوال 1219ق؛ مهر: «عبده الراجی محمدباقر بن محمد طاهر»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 18 سطر (7/5×13)، قطع: پستی [ف: - 117]
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1220ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 223گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 27 - 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن مرحوم ابوالحسن حسینی، تا: سهشنبه 23 رجب 1221ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 167گ (81پ-247پ) [ف مخ]
بیکا، تا: 1223ق؛ قطع: خشتی [ف: - 284]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی بن علی بن حسین شوشتري، تا: پنجشنبه 3 صفر 1223ق، جا: اصفهان مسجد حکیم؛ 182گ، اندازه: 5/15×21سم [ف: 2 - 342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی مراد، تا: جمعه 14 جمادي الثانی 1224ق؛ تملک: سید عبدالمحمد بن حاجی عابد کرهرودي حسینی؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن محمدعلی» (بیضی)؛ کاغذ: نخودي یا پستهاي، جلد: تیماج مشکی، 294ص، 21-25 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 45 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 1 - 364]
خط: نسخ، کا: احمدبن محمد مهدي جرفادقانی، تا: جمعه 29 رمضان 1226ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 185گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [کتابخانه هاي گلپایگان: ف: - 55]
آغاز: برابر؛ انجام: کنت اصوب منهم فعلا انما یعید من لایدر ما صلی. هذا آخرا اردناه والحمد ﷲ اولاً و آخراً.
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابوتراب بن عبدالفتاح بن جعفر حسنی حسینی، تا: 26 جمادي الاول 1226ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه» و «عب عفی عنه» و «عب وفق»؛ 157گ، 26 سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 5 - 2698]
آغاز: برابر؛ انجام: و لجمیع المومنین و المومنات انه غفور رحیم امین یا رب العالمین 1227تم
خط: نسخ، بیکا، تا: 1227ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 162گ، 22 سطر (10×5/19)، اندازه: 19×30سم [ف: 8 - 443]
آغاز: قلت انکارالتبادر معنی کون التبادر من أمارات الحقیق هو ان یتبادره المعنی من اللفظ المجرد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد علی جرفادقانی، تا: جمعه 23 صفر، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ مصحح؛ تملک: محمد مهدي بن میر سید علی حسینی حسیناوي در 1227ق، حسین بن محمد طباطبایی؛ واقف: ابوالفتح علوي خلخالی، جلد: تیاج مشکی، 186گ، 24 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 1 - 230]
آغاز: هذا شرح السید صدرالدین علی الوافیة. بسمله. و به نستعین قوله ره قلت انکار التبادر الخ -معنی کون التبادر من اراد الحقیق هو ان یتبادر المعنی من اللفظ المجرد عن جمیع القرائن حتی عن ملاحظ الشهر (در نسخه ما ستایش و نیایش دیباچه نیامده است)؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1228ق؛ تملک: محمد تقی بوده در 1235؛
کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 156گ، 24 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: - 390]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن غلامعلی، تا: پنجشنبه 29 صفر 1228ق، جا: کاشان مدرسه محمد صالح بیک؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 22 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 1986]
خط: نستعلیق، کا: احمد اشکوري، تا: جمعه از آخر جمادي الاول 1229ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 240گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 931]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ احمد بن شیخ علی کتان نجفی، تا: 1229ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 328ص (33-360)، 22 سطر، اندازه: 24×21سم [ف: 10 - 733]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم مشهدي طوسی، تا: پنجشنبه 3 رجب 1229ق، جا: اصفهان مدرسه علی قلی آقا؛ جلد: تیماج مشکی، 256گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 11 - 175]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 79
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 102]
آغاز: بسمله قوله قلت افکار التبادر فی کلام الشارع مکابرة باللسان لما یحکم به الوجدان اقول معنی کون التبادر من امارات التحقیقة هو ان تبادر المعنی من اللفظ المجرد عن جمیع القرائن؛ انجام: الخامس عشر بین الاستصحابین، والمسلم التوقف وعدم العلم بشیء منهما ان امکن والا ... والتکلان فی المهمات علی اﷲ و هو حبیبی و نعم الوکیل وصلی اﷲ علی محمد و اهل بیته الطیبین الطاهرین.
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمدعلی نوشابادي کاشانی، تا: 7 شعبان 1231ق؛ جلد: تیماج مشکی، 247گ، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی بن محمود خان بهبهانی، تا: جمعه 6 رجب 1232ق؛ جلد: گالینگور، 227گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 2698]
خط: نسخ، کا: غفور بن محمد صالح، تا: شنبه غره صفر 1232ق؛ مصحح، داراي رکابه؛ تملک: ابوالحسن بن محمود در ربیع الثانی 1293ق؛ جلد: تیماج مشکی، 220گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 44 - 236]
خط: نستعلیق و متن کتاب نسخ، کا: محمد بن آقا علی اردکانی یزدي، تا: شنبه از ذیحجه 1232ق، به امر محمد ابراهیم بن حاجی محمد علی محمد آبادي یزدي؛ تملک: محمد ابراهیم بن محمد مذکور به سال 1233؛ مهر: «عبده ابوطالب» (بیضی)؛ واقف: ابوطالب بن محمد علی شورکی، 1253؛ جلد: تیماج مشکی، 132گ، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 189]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج مشکی، 233گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: - 32]
آغاز: و به ثقتی و به نستعین. بسمله. قوله قلت ان کان التبادر آه. اقول معنی کون التبادر من امارات الحقیق هو ان یتبادر المعنی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن سعید خوانساري، تا: 1233ق؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده محمد و ...»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج بنفش، 217گ، 21سطر، اندازه: 15/5×21/5سم[ف: 11- 293]
آغاز: برابر؛ انجام: علی تقدیر کونه روای یکفی فیه الواحد کما اشرنا الیه خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن ابو محمد جهرمی شیرازي، تا: 9 ربیع الثانی1233ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 96گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: - 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الاول 1234ق؛ جلد: تیماج سیاه، 177گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 3 - 1279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالمحمود بن عبداﷲ بن احمد قزوینی، تا: پنجشنبه 24 ربیع الاول 1234ق، جا: قزوین؛ جلد: چرم زرد، 207گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [مؤید: 3 - 581]
نیمه دوم کتاب و از بحث تبادر میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1234ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 112گ (1پ-112ر)، اندازه: 20×30سم [ف: - 6]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن محمد علی خوانساري، تا: 2 ربیع الاول 1234ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 161گ (42پ-202ر)، اندازه: 17×23/5سم [ف: 26 - 355]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مهر علی خونیساري [کذ]، تا: فصل زمستان 1234ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 213گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 306]
خط: نسخ، بیکا، تا: رمضان 1234ق [ف: 3 - 95]
خط: نسخ، کا: غلامحسین بن عباس سجستانی، تا: جمعه 22 ذیحجه 1235ق [ف: 3 - 95]
کا: محمد مهدي استرآبادي، تا: 1235ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (10×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 16-666]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: سید علی نقی فرزند سید صادق، تا: 1235ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمد بن لطفعلی تبریزي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 187گ، 22 سطر (8×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 30 - 26]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق؛ قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: - 1339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد صادق نوري، تا: محرم 1236ق؛ محشی؛ واقف: میرزا ابوالحسن آملی، فروردین 1369؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج جگري، 122گ، 27 سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 16 - 307]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن نوري، تا: 1236ق [نشریه: 5 - 402]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم، تا: غره صفر 1237ق؛ واقف: حاج ملا مصطفی، 1275؛ جلد: جلد تیماج قهوه اي، 256گ، 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب، تا: 1237ق؛ مصحح، مقابله شده با عبارت: «بلغ قبالاً»؛ تملک: آخوند ملامحمد هادي خراسانی، محمد شفیع فرزند محمد حسین موسوي تستري در دارالسلطنه اصفهان، حسینعلی فرزند نوروز علی تویسرکانی در دارالسلطنه اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 207گ، 21 سطر (9×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 30 - 503]
خط: نسخ، کا: شیخ محمد بن اسمعیل بن محمد بلادي حویزي، تا: یکشنبه 10 شوال 1237ق، جا: حویزه؛ یادداشتی درباره «باغنو» و مراد از «باغنوي»، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 181گ، 25 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 1 - 135]
آغاز: بسمله. قوله قلت انکار التبادر اه اقول معنی کون التبادر من امارات الحقیق هو ان یتبادر المعنی من اللفظ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد علی خوانساري، تا: جمعه 20 ربیع الثانی 1238ق؛ مصحح، رکابهدار؛ وقفنامه از طرف حاج مهر علی بن آقا ملک خوانساري بر طلبه علوم دینی در ربیع الاول 1240ق؛ جلد: تیماج زرد، 256گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 44 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد باقر فارسی، تا: جمعه 26 جمادي الثانی 1239ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حاج سید محمد شوشتري، 1309ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن مشکی، 251گ، 17 و 19 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 16 - 307]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن اسماعیل طباطبائی، تا: چهارشنبه 10 جمادي الثانی 1239ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 139گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 5 - 403]
آغاز: الاول ما یستقل بحکمه الخ لابد من تمهید مقدمتین ینقح بها المطلوب؛ انجام: حکم التوقف و الاحتیاط الاباح کما یدعیها المجتهدون اما الصغري فلظهور صدق الشبه کاتب: محمد بن علی گنجوي تبریزي، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 16گ (70-85)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 346]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد علی بزاز شیرازي، تا: 26 رمضان1239ق، 189گ، اندازه: 15×20/5سم [نسخهپژوهی: 2-188]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن فصیح خوانساري، تا: 1241ق؛ مصحح؛ 247گ، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 932]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین؛ انجام: الاستعاره من القسام المجاز لکنه خلاف التحقیق ... زانکه من بنده گنهکارم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1241ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالکریم مشهور به فاضل مروزي، تا: 1242ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 598]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالکریم، تا: سهشنبه 24 صفر 1242ق، جا: مشهد رضوي؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 23 سطر (5/8×15)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 2 - 690[
خط: نسخ، کا: عباس علی، تا: پنجشنبه دهه سوم صفر 1244ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 252گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 365]
آغاز: بسمله ... اما بعد فهذه رساله وجیزه و افیه؛ انجام: بحکم الوجدان ... ابن السید الجلیل فی سنه 1244
خط: نسخ، بیکا، تا: 1244ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن خوانساري، تا: 1249ق؛ داراي سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 474ص، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 10 - 1730]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه 25 صفر 1260ق، (در این تاریخ شک داریم)؛ مجدول؛ مهر: «عبده آقا بن محمد منیر» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 371گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1262ق؛ مهر: «نصر اﷲ 1264» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سبز، 201گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 3 - 1279]
آغاز: برابر؛ انجام: و باقی الاحادیث لعدم وجدان حکمها فیها غیر معلوم ...
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشت وقفی 1289ق، وقفنامه برگروه شیخیان کرمان به تولیت محمد خان؛ تملک: جعفر بن سید عبداﷲ شبر؛ 20-21، 14، 21-23 سطر (21×30) [عکسی ف: 1 - 238]
آغاز: برابر؛ انجام: و بالجمل وجود الاضافة التی یعبر عنها بالخطاب معتبر فی تحقیقة حقیق الحکم ... من دون أن یصیر المکلف مخاطباً بالفعل بأن یصل الیه قول النبی
تا مبحث تعادل و تراجیح است؛ خط: نسخ خوانا، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ تملک: جعفر قلی امین الدین انور به تاریخ محرم 1302 و مهر «جعفر قلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 88گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 506]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ برگ اول و سه برگ آخر به خط محمد باقر رضوي خراسانی دوشنبه 18 رجب 1307 در غري (نجف اشرف)، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 158گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف: 4 - 356]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد تقی قمی، تا: جمعه 10 ربیع الثانی 1311ق؛ 265گ، 16 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 372]
آغاز: برابر؛ انجام: و الواجب لهم من ذلک الوقوف عنه التحریر و رد ما جهلوا من ذلک الی عالم و مستنبطه لان اﷲ تعالی یقول فی کتابه ...
خط: نسخ بدخط، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ در تطبیق با نسخه شماره 949/ع از جلد 8 فهرست ملی، نسخه حاضر تا سطر هشتم از صفحه 181پ نسخه فوق را در بر دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 70گ (267پ-336پ)، 21 سطر (10×14/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: علی تقدیر حصول الهیئة للثوب من الحرکات و السکنات مع و قوعها فی المکان المنهی عن کون فیه و هذا مبنی علی الفرق بین المامور به الذي هو مدلول.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مشکی، 26گ (94پ-119ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 152گ، 33 سطر [ف: - 52]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ واقف: حسین حسینی، جلد: تیماج، 255گ، 21 سطر [ف: 1 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: فهرستی، 282گ، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6 - 58]
آغاز: برابر؛ انجام: وانه فعال لما یرید.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ بوسیله حاج قائم مقام تسلیم کتابخانه شده؛ واقف: ملامحمد جعفر بن صفر علی دنیانی، 188گ، مختلف السطر، اندازه: 17×24سم [ف: 6 - 59]
آغاز: برابر؛ انجام: وانه فعال لما یرید.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 151گ، 26سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6- 59]
آغاز: برابر؛ انجام: وانه فعال لما یرید.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ تملک: شیخ علی بن شیخ محمد بن شیخ شبیب جزائري نجفی؛ 152گ، 29سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6-59]
آغاز: قوله ره الاول، وما یستقل بحکمه العقل آه لابد من تمهید مقدمتین یتضح بهما الاولی ان الترجیح بلا مرجح محال
نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه ش 2/5445 مجلس تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج با یک طبله، 175گ، 20 سطر [ف: 1 - 36]
آغاز: کالزمان و المکان فلا یدل علی خصوص الفوری او التراخی الا لقرینته تدل علیه و لذا اختلف الحال بحسب القراین
از بحث فور و تراخی تا بحث تعادل و ترجیح؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 247گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 2698]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فستقی؛ جلد: تیماج تریاکی، 19 و 21 سطر (11×16/5)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 2 - 314]
آغاز: خصوص الحقیقة فیستفاد من ملاحظة خصوص المستعمل اذا عرفت هذا فنقول؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «ماشاء اﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر (9×5/15)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 545]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [ف: - 55]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: الادلة التی اقاموها علی جواز تعویل المجتهد المطلق علی ظنه او دلت علی مرامهم لدلت علی جواز تعویل المجزي ایضا.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 163گ، 20-21 سطر (8×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: - 369]
آغاز: برابر؛ انجام: انه غفور رحیم آمین یا رب العالمین
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: - 369]
بیکا، بیتا؛ خریداري از محمد حسین علوي [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و احتج القائلون بالتکرار لان الامر ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فنقول ثبت وجوب المضی فی الحال الاول بالمقتضی و هو ... و المظنون تحقق ... نتکلم
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
حاشیة وافی الاصول- الوافی فی شرح الوافیة
ḥāšīyat-u wāfīya-tul usūl = š.-il wāfīya
بحرالعلوم، محمد مهدي بن مرتضی، 1155 - 1212 قمري
bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742- 1798)
وابسته به: وافیة الاصول = مختصر الاصول = الوافیة فی الاصول؛ تونی، عبداﷲ بن محمد (-1071)
تاریخ تألیف: 1186ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
حاشیهاي استدلالی است بر کتاب «الوافیة فی اصول الفقه» ملا عبداﷲ بشروي تونی. آن را در نجف اشرف بهسال 1186 نگاشته است، ولی به جهت بروز وبا در این سال در نجف به خراسان آمد و این حاشیه ناتمام ماند و مأثور خامهاش تا آخر مبحث حقیقت و مجاز است. از شاگردش سید محسن اعرجی خواست آن را به پایان برد؛ ولی او به احترام استاد آن را ادامه نداد و شرح مستقلی بر به نام «الوافی» نگاشت و به نام «المحصول» آن را خلاصه کرد. این کتاب در بسیاري از فهارس یا شناخته نشده یا اینکه اشتباه معرفی شده است. در فهارس به این افراد نسبت داده شده: 1. با عنوان حاشی المعالم به محمد تقی بن محمد برغانی، 2. حاشی المعالم از آقا جمال خوانساري، 3. حاشی شرح مفتاح العلوم، از مولی محمد مهدي طباطبائی، 4. اصول الفقه از محمد باقر بن محمد تقی شفتی، 5. شرح قوانین المحکمة، از ناشناس، 6. اصول الفقه، از سید صدر اصفهانی، 7. در برخی از صاحب ریاض دانسته شده، که همگی خطاست و در بسیاري از فهارس با عناوین مختلف و ناشناس. بنابراین گرچه در نسبت آن به سید بحرالعلوم دلیلی قاطع وجود ندارد ولی قراین این انتساب بیش از دیگران است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین و اﷲ المستعان و علیه التکلان قوله اللفظ ان استعمل فیما وضع له فحقیق فجعل المقسم مطلق اللفظ المتناول للمفرد و المرکب
انجام: لان الاستعار فی الاقسام المجاز لکنه خلاف التحقیق و مما یدل علی فساده اذا تعلم بالضرورة ان قصد القائل زیدا اسداً
دعاه ان زیدا فرد من افراد الاسد مبالغة فی دعوي الشجاعة کما فی قوله رأیت اسداً و انما الفرق بینهما
[الذریعة 25/14 و 23/60؛ ریحان الادب 23/57؛ معجم المؤلفین 9 /304کشف الحجب والاستار، ص 191؛ التراث العربی المخطوط، ج 5، ص 48-49؛ دنا 10/ 975 متاسفانه در «دنا» در ذیل عنوان «الوافی فی شرح الوافیة» که به اشتباه از بحرالعلوم دانسته شده، حاشیه وافیه بحرالعلوم نیز همان الوافی تلقی شده و هر دو در ذیل الوافی آورده شده؛ در صورتی که حاشیه بحرالعلوم جز الوافی است و الوافی نیز از سید محسن اعرجی شاگرد بحرالعلوم است.]
شرح و حواشی:
1- حاشیة شرح وافی الاصول
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازي - خوي 849. در فهرست از برغانی دانسته شده و در فهرست مدرسه نمازي با این شماره معرفی نشده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاج حیدر کرمانی گنجوي، تا: 1201ق؛ 48ص (284-331) [عکسی ف: 4 - 396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: آقا محمد بن محمد فصیح مراغی، تا: رجب 1204ق؛ مصحح؛ واقف: محمود شهابی، آبان 1366؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 69گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×4/ 20سم [ف: 16 - 97]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن ملا محمد حسن سبزواري، تا: 5 شنبه سلخ شعبان 1217ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ متن در هامش؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن محمد علی موسوي زنجانی، تا: 1221ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 61گ (40پ-100)، 23سطر (5/8×5/14)، اندازه: 15×21سم [ف: 14 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ولی کرازي، تا: 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 65گ (117ر-181پ)، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 14×20سم [ف: - 720]
آغاز: برابر
تا بحث حقیقت و مجاز و در نسخه به ملا محمد صادق تبریزي نسبت داده شده که درست نیست؛ خط: نسخ، کا: میر محمد یوسف بن محمد صادق کرمرودي، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج مشکی، 88گ (1پ-88ر)، 21 سطر، اندازه: 5/13×21سم [ف: 1 - 187]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن حاج علی خوانساري، تا: 1223-1225ق؛ 33گ، 24سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 97]
بی کا، تا: 1223ق؛ قطع: خشتی [ف: - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد هادي بن حاجی باقر نحوي، تا: 1224ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج سرخ، 50گ (32پ-81ر)، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اکبر بهلجردي قائنی خراسانی، تا: 1225ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 73گ (146پ-218پ)، 23 سطر، اندازه: 15×5/20سم
]مدرسه جعفریه زهان: ف: - 139]
جلد دوم؛ بی کا، تا: 1226ق؛ قطع: خشتی [ف: - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: عبدالعظیم بن علیخان زنوزي حایري، تا: دوشنبه 15 صفر 1226ق، جا: کربلا؛ محشی به حاشیه مؤلف؛ کاغذ: فرنگی شکري و حنایی، جلد: مقوا با روکش مشمع، 119گ، 20 سطر، اندازه: 8/11×19سم [ف: 16 - 301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 8 ذیحجه 1226ق؛ جلد: تیماج مشکی، 92گ، 20 سطر [ف: 3 - 1568]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از برغانی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن علی محمد چهاردهی، تا: رجب 1226ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 71گ، اندازه: 5/14×21سم [ف مخ: - 75]
خط: نسخ، کا: احمد معلم، تا: 1228ق، جا: کربلا؛ 72گ (41پ-112ر)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1229ق؛ 82گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 165]
جلد اول تا بحث تعارض جرح و تعدیل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1230ق [ف: - 96]
خط: نسخ، کا: معصوم بن ابراهیم، تا: دوشنبه 24 رمضان 1231ق؛ افتادگی: انجام؛ 122گ، 17 سطر، اندازه: 10×14سم [صد و شصت نسخه: - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوطالب، تا: 1231ق؛ کاغذ: فرنگی شکري و نخودي، جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 59گ، 23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 398]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو العلم بکون ما تضمنه هو عین کلام بجج خط: نسخ، کا: اسماعیل بن ابراهیم، تا: 1232ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 119گ، 24 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: - 178]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به نام حاشیة المعالم و با احتمال از آقا جمال خوانساري دانسته شده که هم نام کتاب و هم نام مؤلف غلط است؛ خط: نسخ، کا: محسن بن ضیاء الدین طریحی، تا: پنجشنبه 12 رجب 1232ق [نشریه: 3 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن ابی القاسم حسینی همدانی، تا: اواخر صفر 1232ق؛ 67گ (57پ-123پ)، 18 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [مؤید: 1 - 169]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بیکا، تا: جمعه 21 شعبان 1233ق؛ جلد: تیماج مشکی، 22 سطر، اندازه: 5/13×21سم [ف: 1 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی یزدي براي سید مراد، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج سرخ، 63گ، 25 سطر [ف: 3 - 1568]
خط: نسخ، کا: محسن بن رفیع الجرفادقانی (گلپایگانی)، تا: 24 جمادي الاول 1233ق، جا: کاظمین؛ 246گ، 29 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: مهدي ندب الشیخ محسن عبودي، تا: 1233ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 86گ (62پ-147پ)، 21-23 سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 18 - 232]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1233ق؛ اهدایی: تراب یزدي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 97گ (1-97)، 14 سطر (9×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 1258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خلیل بن حاجی ابراهیم زاهد تبریزي، تا: یکشنبه ربیع الاول 1233ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 82گ (60پ -141ر)، 23-21 سطر (10×5/15)، اندازه: 15/4×7/ 20سم [ف: 1/29 - 393]
آغاز و انجام: برابر؛ قد تم هذه الرساله ... للسید الاجل السید مهدي النجفی طاب ثراه ... 1233.
کا: عبدالعلی بن محمد یوسف حسینی حسنی، تا: 1233ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 119ص (1-119)، 24 سطر، اندازه: 21×25/5سم [ف: 10 - 1867]
آغاز و انجام: برابر
شامل مباحث حقیقت و مجاز تا پایان مبحث صحیح و اعم و قسمتی از مسئله ترجیح اشتراك بر مجاز؛ خط: نسخ زیبا، کا: عباس علی بن عوض علی میلانی، تا: 1234ق؛ این نسخه با کتاب فوائد تألیف مصنف در یک مجموعه است؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 221ص، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو القاسم بن رمضانعلی لاریجانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 60گ (96پ-155پ)، 24 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 19 - 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد حسن تبریزي، تا: 1234ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 95ص (1-95)، 22سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 14 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن میرزا محمد حسن، تا: ربیع الثانی 1234 ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه، منه طیب اﷲ رمسه» و غیر آن؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 71گ، 23 سطر (9×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 38 - 610]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد بن رضا جیلانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا عطف میشن خرمایی، 76گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 16 - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد حسن بن محمد صادق نوري، تا: 1234ق؛ محشی با امضاي «منه رحمه اﷲ»؛ 72گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی قلی بن حاجی محمد، تا: جمعه 18 ربیع الاول 1235ق؛ جلد: تیماج مشکی، 90گ، 21 سطر [ف: 3 - 1568]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: محمد بن غیاث الدین، تا: 1235ق؛ مصحح؛ تملک: سید مصطفی حسینی صفایی خوانساري در 1368ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 121گ، 17 سطر، اندازه: 1/54×21سم [ف: 16 - 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد علی خوانساري، تا: 1235ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 176ص (565-740)، 20سطر (9/5×14)، اندازه: 1/54×21سم [ف: 9 - 19]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1235ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 845]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد ابراهیم خوانساري، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 40گ (1پ-40پ)، اندازه: 17×23/5سم [ف: 26 - 355]
جلد اول؛ بی کا، تا: 1236ق؛ قطع: رحلی [ف: - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1237ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 64گ (43پ-106ر)، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 595]
خط: نسخ، کا: سید حسن بن محمد جعفر حسینی اردکانی یزدي، تا: 1237ق؛ 88گ، 24 سطر، اندازه: 15×19/5سم [ف: 2 - 119]
کا: محمد باقر، تا: 29 رمضان 1238ق [تراثنا: س2ش4 - 69]
از آغاز تا مبحث کلام نفسی طلب و اراده؛ خط: نسخ، کا: عبدالمحمد بن محمد علی جاپلقی المسکن، تا: 1238ق؛ 60گ (1پ-60پ)، قطع: وزیري [چند نسخه-ف: - 42]
خط: نسخ، کا: جعفر بن علی رضا کجوري، تا: چهارشنبه 1239ق، جا: کربلا؛ 210گ (1پ-210ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 131]
خط: نسخ، کا: علی بن سلطان نجف آبادي، تا: 14 ذیحجه 1239ق؛ جلد: مقوائی عطف تیماج مشکی، 193گ، 29 سطر، اندازه: 17/5×28/5سم [ف: 21 - 162]
کا: زین العابدین گلپایگانی، تا: 1240 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 34گ (1پ-34پ)، 29 سطر، اندازه: 19/5×29/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محرم 1241ق؛ تاریخ وقف: بهمن 1359؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 67گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل تبریزي، تا: دوشنبه 19 ذیقعده 1241ق؛ محشی با نشان «منه»، با علامت بلاغ؛ کاغذ: فرنگی نخدي، جلد: مقوا رویه پارچه، 64گ (3پ-66پ)، 25سطر (9×16)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 279]
آغاز: و علیه لکونه مستعملاً فیما وضع له فی اصطلاح به التخاطب فینتقض به الحدان طرداً و عکسا؛ انجام: برابر در فهرست با عنوان «حاشی الوافی» و ناشناس؛ خط: نسخ، بیکا، تا: رجب 1241ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 132گ، 19سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق؛ تملک: شیخ محمد موسی بن شیخ مهدي؛ 185گ، 16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 6 - 59]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد تسلیم الحصول احیاناً لادلیل علی جواز الاعتماد علی مثل هذه الظنون فی الاحکام الشرعی فانها لیست من الظنون المسبب عن الوضع هذا مقدار المشروح من الوافی خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 21 سطر [ف: 3 - 1569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد صادق خوانساري، تا: شوال 1243ق؛ واقف: محمد زهرایی، تیرماه 1350؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 74گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 303]
کا: محمد مهدي بن محمد اسماعیل بن خداداد بن کربلایی اسماعیل، تا: با تاریخ 1243ق، جا: استرآباد؛ کاغذ: فرنگی، 30 سطر (11/5×17)، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 499]
خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه 29 ذیقعده 1243ق؛ 100گ (1پ-100پ)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2 - 331]
کا: عبدالحسین، تا: 1243ق، جا: کربلا صحن امام حسین [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 214]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1244ق؛ 65گ (1-65) [ف: 3 - 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: محمد رضا بن علی کوکدي گلپایگانی، تا: 1244 ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد1373؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن خرمایی، 71گ، 25 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 304]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن حسین خوانساري، تا: جمعه جمادي الاول 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 24 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 209]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن سید حسین موسوي، تا: 1246ق؛ 62گ (2پ-63ر)، 24سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 146]
آغاز: برابر؛ انجام: الامر الذي لا وجود له فی الخارج و ان الامر الخارجی لا یقتضی ادراکه (گ87پ)
در فهرست با عنوان «حقیقت شرعیه یا حقیقت و مجاز» و ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: سید کاظم بن سید محمد گلپایگانی، تا: ربیع الاول 1249 ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: تیماج سرخ، 24ص (64پ-87پ)، 19سطر (10×15) [ف: 11-35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نجفعلی بن ملا حیدرقارپوز آبادي، تا: 1249ق؛ بخشی از مباحث فقه و اصول به خط ملا محمد ابراهیم قشلاقی (نگارنده کتاب) «البحر اللامع» در 350 گ همراه این نسخه است گویا تقریرات بحث یکی از اساتید اوست؛ 93گ، 16سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 1 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن سید رضا حاجی میرزا جانی، تا: 1250ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قرمز، 70گ (1پ-70پ)، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6-67]
آغاز و انجام:
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 جمادي الثانی1250ق؛ واقف: هاشم قزوینی، 1380؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5 - 369]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن میرزا عبدالمجید، تا: پنجشنبه 25 رمضان 1253ق، حسب الامر میرزا محمد؛ مصحح، قطعهاي از منظومه اثناعشریه سید بحرالعلوم در رثاي سیدالشهداء (علیه السلام) درج شده است با سرآغاز: «اﷲ اکبر ما ذاالحادث الجلل»؛ جلد: تیماج مشکی، 151گ، 14 سطر [ف: 3 - 1569]
جلد دوم؛ کا: اکبر بن علی تونی، تا: 1256ق؛ قطع: خشتی [ف: - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر حسینی، تا: 1259ق؛ کاغذ: جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (5/7×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2039]
آغاز: برابر؛ انجام: فی تحقیق المبادي اللغویة شافی و لطلاب التحقیق کافیة.
خط: نستعلیق، کا: حسنعلی ... ، تا: 1260ق؛ از کتب کتابخانه آقا ضیاء الدین (بن شیخ فضل اﷲ) نوري بوده و وارد کتابخانه سید محمد (بن سید کاظم صاحب عرو الوثقی) طباطبائی یزدي شده؛ مهر کتابخانه نوري و مهر شخصی طباطبائی؛ 61گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6 - 60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن هزار جریبی فولاد محله اي، تا: 9 جمادي الثانی 1261 ق، حسب الامر شیخ محمد بن شیخ جعفر امام جماعت طهران معروف به آقا بزرگ؛ تملک: نورالدین بن حسین حسینی رزوانی قمی به تاریخ 1311؛ مهر: «نورالدین الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 135گ، 15 سطر، اندازه: 1/50×17سم [ف: 2 - 257]
آغاز و انجام: برابر
حقیقه و مجاز؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن قربانعلی، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج مشکی، 95گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3-1569]
جلد اول؛ کاتب: محمد شفیع و زوائی، تا: 1272ق؛ قطع: خشتی [ف: - 177]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد طباطبائی کربلائی، تا: 1273ق [مختصر ف: - 516]
آغاز: برابر؛ انجام: لان الاستعارة من اقسام المجاز لکنه خلاف التحقیق
خط: نسخ خوش، کا: محمد صادق بن زین العابدین خراسانی، تا: 1273ق؛ محشی معلق به حاشیه؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 132گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد طباطبایی کربلائی، تا: 1273ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 105گ، 24سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 24 - 363]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن محمد تقی موسوي، تا: پنجشنبه 12 جمادي الاول 1279ق، جهت برادرش میرزا سید حسین؛ تملک: یوسف بن ابی القاسم موسوي جرفادقانی با مهر «یوسف الموسوي» (بیضی) و «یوسف بن ابی القاسم الموسوي» به سال 1285، جمال الدین موسوي به سال 1321؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 79گ (69پ-147ر)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 1 - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن میرزا کوچک حسینی اصفهانی، تا: جمادي الاول 1285ق؛ جلد: مقوا، عطف تیماج مشکی، 60گ، 21 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 2 - 755]
آغاز: برابر؛ انجام: موجود: من انواع المدرکات من المعقولات و المحسوسات نظرا الی ان اللغة
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: احمد بن جمال الدین مراغی، تا: جمادي الاول 1287ق؛ افتادگیها: انجام؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، 18گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 305]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن علی آقا جرفادقانی (گلپایگانی)، تا: 1286-1288؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 76گ (208پ- 283پ) [ف: 11 - 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابوالقاسم بن محمد ... حسینی، تا: 1297ق؛ 171ص (19-189)، 26 سطر [ف: 2 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج زرد، 188ص (88-275)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3/24 - 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 190ص (295-484)، 31 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 140]
از مبحث الموضوع تا تعارض الجرح و التعدیل؛ خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، تا: قرن 13 [ف: - 32]
آغاز و انجام: برابر
فقط بخش حقیق و مجاز؛ خط: نسخ، کا: محمد هادي ابن محمد الموتی، تا: قرن 13؛ 141ص (100-240)، 24 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 149]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن محمد قاسم، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 61گ(27پ-87پ)، اندازه: 14/5×20/5سم[ف: 28- 231]
انجام: و ليس فيه الامر بالوقوف في جميع الكتاب بل هو ظاهر في
الأخذ بغيره فإن قلت ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 138گ (58پ-195پ)، اندازه: 21/5×31سم [ف: 1 - 224]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن13؛ 70گ، اندازه: 5/15×21سم[ف: 1 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن مرتضی حسینی زنجانی، تا: قرن13؛ جلد: ساغري مشکی، 62گ (1پ-62پ)، 33 سطر [ف: 36 - 248]
آغاز و انجام: برابر
پاره اي از مباحث الفاظ است مانند حقیقت و مجاز و حقیقت شرعیه؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید نخودي، جلد: تیماج قرمز، 54گ (178ر-231پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 174]
آغاز: قوله قدس سره «الاصول لغ ما یبنی علیه الشی» اقول قد جرت عاد الاصولیین بتعریف اصول الفقه بکلا معنییه؛ انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: محمد بن حمید بن اسماعیل، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف با علامت «منه دام ظله»، یادداشتی حاکی از عاریت گرفتن نسخه از سیدرضا بن سید محمد مهدي طباطبایی مورخ 1237ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 108گ، 22 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 2/24 - 112]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملکی پاك شده به سال 1246ق؛ مهر مستطیل وقف کتاب از سید عزالدین محمد حسینی؛ جلد: روغنی گل و بوته، 74گ (1پ-74پ)، 23سطر، اندازه: 17×28/5سم [اوراق عتیق: 1 - 172]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: فاضل تونی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 184گ، 16 سطر (8×12)، اندازه: 16×24سم [ف: - 595]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: و احتمال اشتراط الوضع فی صحه ... بل مقطوع بفساده (ناقص مانده) (برگ 64 ر) (در پشت برگ 54ر به عربی نوشته شده: این است آنچه قلم بحر العلوم در شرح وافیه بیرون آمد.)
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه قدس سره»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، رویه
کاغذ زرد، 11گ (54-64)، 22سطر (10×16)، اندازه: 15×3/ 21سم [ف: 17 - 18]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [ف: - 124]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد نصیر ولوئی هزار جریبی،
تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 696]
آغاز: برابر؛ انجام: الا مکابر محض و متعسف معاند فلا تغفل و تأمل فان المقام مزال الاقدام
در فهرست مختصر حاشیه معالم الاصول معرفی شده و ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 51گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 43 - 160]
انجام: و علی بن حمزه و عثمان بن عیسی کلهم من الفرق الواقفی والا و لان ق و ظم و الاخیر من اصحاب ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 128گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 491]
از مبحث وضع تا اواخر مبحث حقیقت و مجاز؛ بی کا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 217]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از برغانی دانسته؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 77گ، 20 سطر (10×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 30 - 35]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به استناد آغاز نسخه تعیین شد. در فهرست با عنوان «حاشی شرح مفتاح العلوم» و از مولی محمد مهدي طباطبائی؟ دانسته شده؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی مشکی، 98گ، 13 سطر (8×15)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 30 - 176]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 327گ، 30 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 345]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «حاشیه در اصول» و ناشناس؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به حاشیه مؤلف؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 74گ (166-239)، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 515]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی بعضاً با عناوین «لمحرره صادق»؛ یادداشتی از «عبدالخالق بن عبدالرحیم»؛ 74گ (2-75)، 20 سطر، اندازه: 5/14×21سم]محدث ارموي مخ: 3-1667]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه: ضمن دو برگ اول نسخه دو فایده اصولی است. یکی از آن دو از افادات کتبی حسن بن شیخ علی قفطانی است؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم1405؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 86گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16-305]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 57گ (170پ-226پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموي مخ: 3 - 1200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن رستم استرابادي یانسري، تا: قرن 13، جا: کربلا؛ واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 71گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 16 - 304]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه ذاتی للعینی فلاتم انه یجب ان یکون
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: مرتضی قلیخان، 1340ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج ماشی، 38گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ شیرین، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 4- 2068]
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ مهر: «محمد مهدي بن محمد کاظم الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرد، 79گ، 24 سطر (9×15)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 4 - 2091]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از برغانی دانسته؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن ابن شیخ علی ال شیخ محمد حسین بحرانی، تا: قرن 13؛ مصحح، در اول نسخه چند نفر از جمله جعفر بن شیخ عبدعلی قرشی در 1241 و صالح بن سید مهدي حسینی در1241 و محسن بن شیخ حسین برقعاوي در 1244 و عبداﷲ بن محمدرضا مازندرانی در 1238 و جعفر بن سید علی حسینی قزوینی در 1240 به خط خود نوشتهاند که این کتاب را دیده اند و مطالعه کرده اند، در آخر رساله فایده اي از فواید وحید بهبهانی درج شده است؛ جلد: تیماج سرخ، 72گ، 23- 25 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 3 - 1553]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمل بمقتضی الاصل، لمغایر قطعا و ان لم یکن منافیا للاجماع علی.
در فهرست با عنوان «حاشیة اصولیة» و ناشناس؛ خط: نسخ پخته، بیکا، تا: قرن 13؛ 43گ (111پ-153ر) [ف: 2 - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: «کانت جاریة علی ماهو الاصل فیها ابتداء و استدامة انتظم الامر وارتفع الاخلال من البین.»
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مهر: «اللهم صل علی محمد وآل محمد» (بیضی)؛ جلد: روغنی گل و بوتهدار، 77گ (45پ-121ر)، 24 سطر، اندازه: 11×17/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 595]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ انجام در «الاخذ بالظن» افتاده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 430گ، 29 سطر (13×21)، اندازه: 20/5×31سم [ف: 16 - 683]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 94گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 288]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 114گ (5پ-118ر)، 23 سطر، اندازه: 12×15سم [ف: 2 - 352]
انجام: برابر خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 110گ (2پ-111پ)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 310]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد علی قزوینی، تا: 1316ق، جا: کربلا؛ افتادگی: انجام؛ 69گ (102پ-170پ)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 80]
خط: نستعلیق، کا: میرزا باقر بن ملا حسن رشتی گیلانی، تا: 1326-1327ق؛ 63گ (59پ-121ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 2-347]
آغاز: برابر؛ انجام: اختیارا اواضطرارا و یلوح من کلام ابن ابی عقیل جواز در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، 176ص [ف: 1- 104]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... قوله ره ذهب جماع الخ، اقول من المعلوم ان دلالة اللفظ علی مفهوم دون آخر مع استواء نسبته علیهما ممتنع؛ انجام: و التتبع لمن اراد، و اﷲ الهادي الی سبیل الرشاد.
در فهرست حاشیه وافیه دانسته ولی آغاز و انجامی متفاوت دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 42گ (50پ-91پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 8 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: و من المعهود المقرر بدلی الظن و قیامه مقام العلم اذا تعذر فیکون بدل العلم بالحکم الواقعی المتعذر هو الظن به لا القطع بغیره و قول الفقهاء هذا حلال و هذا حرام.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 23 سطر [ف: 36 - 261]
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1371]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 105]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه العلامات لا تخلوا عنها شی من الالفاظ لمن یحضر فیما دایر بین النفی و الاثبات
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 224گ، اندازه: 4/14×4/ 22سم [ف: 15 - 90]
بیکا، بیتا [نشریه: 13 - 361]
آغاز: برابر؛ انجام: قلنا ممنوع فان هذا الاحتمال لایجزي فی اکثر تلک الحقایق.
در فهرست با عنوان «حاشیه بر کتابی در اصول فقه» و ناشناس؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهاردار، جلد: تیماج سرخ، 127ص (88-214)، 18-20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 17 - 287]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاتب آن را به اتمام نرسانده [تراثنا: س6ش3 - 126]
تا مبحث حقیقت و مجاز است؛ بیکا، بیتا [ف: - 56]
بیکا، بیتا [ف: - 14]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 70گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 26]
بیکا، بیتا [ف: - 69]
خط: نستعلیق، کا : علی بن عبدالقادر، بیتا؛ 100گ (1-100)، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 69]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 39]
آغاز: ان اﷲ تبارك و تعالی لم یدع شیئاً یحتاج الیه الامة الا انزله فی کتابه؛ انجام: برابر
مبحث حقیقت و مجاز؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 69گ (1ر-69ر)، 16-18 سطر، اندازه: 7/ 14×21/5سم [ف: 41 - 131]
آغاز و انجام: برابر
تغییر نام کتاب و مؤلف به استناد فهرست مرعشی (ج 38/610) صورت پذیرفت در فهرست از محمد تقی برغانی دانسته؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 56گ (1پ-56پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 91]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «اصول الفقه» و سید صدر اصفهانی دانسته شده که خطاست؛ بیکا، بیتا؛ 1ص (217پ)، 19 و 21 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 154]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا، 74گ (1-74)، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1569]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد نصیر لؤلوئی هزار جریبی، بیتا؛ کاغذ فرنگی، جلد: تیماج، 19 سطر (10×15)، اندازه: 16×20/5سم [ف: - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 69گ، 23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 755]
آغاز: برابر
مباحث الفاظ. تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر کرد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 65گ، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 5 - 2649]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن الناس توسعوا فی استعمالا تهم واخرجوا الالفاظ عن مواضعها وغیروها عن جهاتها بالتجوز این کتاب در فهرست به اشتباه به شفتی بیدآبادي نسبت داده شده
که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح، داراي خط خوردگی؛ مهر: «محمد حسین نورچشم بود 1126»؛ 65گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 394]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 21 و 20 سطر (10×1/54 و 8×15/5)، اندازه: 1/55×21سم [ف: 2 - 89]
بیکا، بیتا، قطع: خشتی [ف: - 285]
ḥāšīyat-u wāfīyat-il usūl
کرمانشاهی، محمد محسن بن محمد سمیع، - 1223 قمري
kermānšāhī, mohammad mohsen-e-bn-e mohammadsamī‘ ( - 1808)
وابسته به: وافیة الاصول = مختصر الاصول = الوافیة فی الاصول؛ تونی، عبداﷲ بن محمد (-1071)
حاشیهاي استدلالی با عنوان «قوله، قوله» بر مواضع مختلف کتاب «الوافیة» تونی.
آغاز: قوله ان کان استفاد المعنی منه بوضع الشارع، الوضع اما تعیینی و یعلم بأن یصرح الواضع بأنی وضعت هذا اللفظ کاتب = مؤلف، بی تا [تراثنا: س2ش4 - 53]
کاتب = مؤلف، بی تا [تراثنا: س2ش4 - 58]
ḥāšīyat-u wāfīyat-il usūl
بهبهانی، محمد جعفر بن محمد علی، 1178 - 1259 قمري
behbahānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1765 - 1843)
وابسته به: وافیة الاصول = مختصر الاصول = الوافیة فی الاصول؛ تونی، عبداﷲ بن محمد (-1071)
تاریخ تألیف: رجب 1197
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 194/3
آغاز: بسمله. احمده علی نواله و اشکره ... فیقول ... ان هذه تعلیقات منی علی کتاب وافیة الاصول للفاضل التونی قدس سره ... قوله و مضافا الی الفقه هو العلم الخ. لایخفی استدراك فیه العلم فی هذا التعریف لان التعریف لیس للعلمی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 38گ (22پ-59پ)، اندازه: 11/5×20سم [ف: - 729]
ḥāšīyat-u wāfīyat-il usūl = ḥāšīyat-ul wāfīya
محمد مؤمن بن طاهر الدین
mohammad mo’men-e-bn-e tāher-od-dīn
وابسته به: وافیة الاصول = مختصر الاصول = الوافیة فی الاصول؛ تونی، عبداﷲ بن محمد (-1071)
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 150/3
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ [ف: 3 - 30]
ḥāšīyat-u wāfīyat-il usūl
وابسته به: وافیة الاصول = مختصر الاصول = الوافیة فی الاصول؛ تونی، عبداﷲ بن محمد (-1071)
غیر همانند:
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... لما رأيت اصول المسائل الشرعية
من اهم العلوم الدينية اذ به يحصل الوصول الي الفوز بالسعادات
الابدية؛ انجام: اي انما يري باعتنائه بشأنكم و افاضة الالطاف
الكثيرة عليكم يطهركم و في الرابعة الانذار النافع و هكذا.
مؤلف در هنگام قرائت وافیه فاضل تونی نزد استادش، مطالب خوبی را از وي شنیده و رساله حاضر را در حاشیه بر مباحث ادله عقلیه این کتاب نگاشته است، نام مؤلف در رساله حاضر پاك شده است و به تاریخ سلخ محرم 1237 در کربلا از تألیف آن فارغ شده؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد صادق یزدي حائري، تا: 1271ق؛ 82گ (173پ-254پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 1-53]
آغاز: التلبس لاحال النطق وعلي عدم کونه حقيقة في المستقبل
الي المعنين المتقدمين وفي خلافهم ... و اولها مجاز مطلق اي سواء
امکن بقاؤه ام لا و ظاهر هذه العبارة کالاکثر يدل علي؛ انجام: لان
يکون الدفع عبادة محتاجة الي النبسة خير يقال انها لايجوز ان
نقري ... الامام و هي قصده الدفع عمن لاقصد له اولانقرب له
شرحی است استدلالی به صورت «قوله -اقول» بر «الوافیة» فاضل تونی در اصول فقه از شیخ بهایی و سید نعمت اﷲ جزایري و شهاب الدین عاملی و آقا رضی قزوینی نقل میکند و نقل قول از علما بسیار دارد. از محقق تنکابنی صاحب رساله در اخبار و اجماع با عنوان استادش یاد می کند. کتاب متن داراي مقاصد و هر مقصد شامل چند مبحث است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از «شیخ جواد» و «عمید الدین» و «منه طاب ثراه» و «منه عفی عنه» در یکی از حواشی آمده است: «قدسئل الاستاد ادام اﷲ ایام فیضه بعد ما فرغ عن الحاشیخ علی الوافی سبنین ...»؛ 91گ، 20 سطر، اندازه: 1/55×22سم [ف: 3 - 1413]
ḥāšīyat-ul wāfīya fī š.-il kāfīya
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: الوافی فی شرح الکافیة = شرح کافیه = شرح متوسط؛ استرآبادي، حسن بن محمد (645-717)
حاشیهاي توضیحی بسیار مختصري است با عناوین «قوله، قوله» از میر سید شریف جرجانی بر «وافیه» که همان شرح متوسط باشد از شروح سهگانه سید رکن الدین ابومحمد حسن بن محمد بن شرفشاه حسینی علوي استرآبادي بر «کافیه.» با رد و ایراد در بعضی گفته هاي استرآبادي. این حاشیه بنا بهگفته کشف الظنون ناتمام مانده و فرزند شریف (محمد) آن را تمام کرده است.
آغاز: اعلم ان معرف هذا الحدالخ حدالشی ما بینه. قوله موقوف علی معرف اللفظ و الوضع و المعنی المفرد، لان معرف المرکب موقوفة علی معرف اجزائه. قوله فاللفظ - ما یتلفظ به الانسان ...
انجام: لان الصف النکر اذا تقدمت صار حالا منها وحین جمل ظرفیة ویجوز ان یکون حین ظرف بمعنی الکاف اي وادیا السباع وقت اطلاق
[الذریعة 23/61؛ کشف الظنون: 13/270؛ الاوقاف العام موصل 2/ 249]
شرح و حواشی:
1- حاشیة حاشیة الجرجانی علی الوافی فی شرح الکافی
آغاز: برابر؛ انجام: و لشد تقارب هذین المغیین لایفرق بینهما، و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، کا: شیخ یوسف بن حسن صوفی تبوقانی حنفی، تا: عرفه 9 ذیحجه 855ق؛ کاغذ: سمرقندي، فاقد جلد، 63ص (104- 166)، 19 و 17 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 2 - 255]
آغاز: بسمله، قوله احمد اﷲ اقول فان قیل لم قدم الجملة الفعلیة علی الجملة الاسمیة؛ انجام: عن اخوف بتأویل کما ذکر.
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین السلطانیوي، تا: 879ق؛ واقف: زین العابدین خادم اصفهانی، 1166ق؛ کاغذ: نخودي روشن، جلد: مقوا، 21گ، 24 سطر (10×3/ 15)، اندازه: 14×22سم [ف: 12 - 76]
غاز: برابر؛ انجام: جمع کون و»ظنون» جمع ظنه یقال ظنه السهم اي طرق.
خط: نسخ، بیکا، تا: 890ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مفتی زاده فیض اﷲ افندي؛ تاریخ مطالعه در 890 و اواسط ذیقعده 925 و 926؛ مهر: «وقف آقاي ساجدي به کتابخانه نمازي خوي» (مستطیل)؛ جلد: تیماج روغنی، 29ص (367-395)، 22 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: - 69]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 312/2
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 370]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و ساریا منصوب بانه مفعول و فی قوله اخوف عطف علی اقل لیس ضمیر اخوف راحباً... افعل بمعنی المفعول کاشهر لکن یصح جعله تمییزاً عن اخوف بتأویل المصدر کما ذکر و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: مبارکشاه بن موافق الدین بغدادي، تا: شنبه 15 صفر 896ق؛ محشی با نشان «12»، «ابن السید»، «سید عبداﷲ»؛ مهر: «عبده ابو القاسم بن حبیب اﷲ» (بیضی)؛ یادداشت ابوالبقاء بن
محمد اسماعیل حسینی در سال 1128ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقواي آبی عطف تیماج مشکی، 55گ (92-146)، 17 سطر (7×12)، اندازه: 13×18سم [ف: 32 - 140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 898ق؛ مصحح، محشی؛ رکابهدار؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 44گ، 14سطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 31 - 67]
آغاز: احمد اﷲ علی عظم جلاله حمد غریق بمطالعة جماله ... قوله معتقد اقول یقال اعتقد کذا بقلبه و انما اتی بالباء علی معنی معترف؛ انجام: برابر آغاز نسخه با الوافیه فی شرح الکافیه استرآبادي منطبق ولی انجام آن با حاشی الوافی فی شرح الکافیه جرجانی هماهنگ است !!؛
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 55گ، 17 سطر، اندازه: 9×16/5سم [ف: 21 - 209]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب در فهرست حاشیة الفوائد الضیائی و بدون نام مؤلف آمده است که باتوجه به آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نستعلیق و عناوین نسخ، کا: علی خان بن سلطان بایزید قوقه، تا: 939ق؛ جلد: تیماج مشکی، 70گ (5پ-74ر)، 14 سطر، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 4 - 282]
آغاز: بسمله احمد بسمل اولاتیمنا ثم حمدك شکرا؛ انجام: و به تم خطبه الشرح و الحمدﷲ ... و یرحم اﷲ عبدا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 [الفبائی ف: - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: و حین جملة ظرفیة الخ ویجوز ان یکون حین ظرفا لمعنی الکاف اي وادیاً یشبه وادي السباع وقت اظلامه…
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 37گ، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2 - 738]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله ان کان الفاعل بمعنی فاعل اي فعیل و اﷲ اعلم بالصواب.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی به نقل اظ حاشیه مفصل خواجه ابو بکر، صفی اﷲ، لباب الاعراب ما وردي (باوردي)، ابن میر؛ ترابی، محمد کیا؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج سبز، 97گ (6پ-102پ)، اندازه: 10×19سم [ف: 22 - 88]
آغاز: احمد، بسمل اولا تیمنا ثم حمدل شکرا و آثر المضارع لیدل علی الاستمرار التجددي رعای للموافقة بین الحمد و المحمود؛ انجام: قوله و الفعل المقدر اما ماض - الخ اذا قدر الفعل المضارع مع ان لم یکن الا للاستقبال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1053ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور سبز، 86گ، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن منصور اردستانی، تا: 1055ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 55گ (215پ-269)، 17سطر(6×12/5)، اندازه: 10×17سم [ف: 18-270]
آغاز: قوله اعلم ان معرفه هذا الی آخره حد الشی ما یبین مافیه قوله موقوفه؛ انجام: لکن یصح جعله تمییزا عن آخر ... بتاویل المصدر کما ذکره الشارح
خط: نسخ، کا: صالح بن رمضان المسالی اصلا و الجزائري مسکنا، تا: 14 شوال 1062ق، جا: شیراز مدرسه منصوریه؛ جلد: چرمی زرد، 49گ (134پ-182پ)، 17 سطر، اندازه: 9/5×21سم [مؤید: 2 - 65]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام کتاب حاشیة الکافیة آمده است که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: امین بن مؤمن، تا: 10 جمادي الاول 1084ق؛ 71گ، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 3 - 635]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و الاعداد اي المشهور ... معدلة عنها.
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 18گ (2پ-19پ)، 13- 17 سطر (8×13)، اندازه: 12×21سم [ف: 16 - 431]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ تاریخ شروع در خواندن کتاب روز شنبه غره ذیحجه 1334 دیده میشود؛ جلد: مقوایی، 95گ، 13 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: - 11]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بیکا، تا: ذیحجه 1237ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1413]
آغاز: احمد و بسمل اولا، ثم حمدله ثانیا شکراً؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 32گ (30پ-61پ)، 21 سطر (7×12/5)، اندازه: 13×1/58سم [ف: 4 - 280]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله؛ و لهذا یلزم فی النصب فی مثل الخ. اي و لان المعتبر ان یکون علاجا، لم یصح النصب فی المثالین المذکورین وجبا (ناقص)
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 73ص (17-89) [ف: 4 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 79گ (42پ-120ر)، اندازه: 8×18سم [ف: 2 - 146]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥāšīyat-ul wāfīya fī š.-il kāfīya
ابیوردي، احمد، ق9 قمري
abīvardī, ahmad (- 15c)
این حاشیه چنان که در آخر آن تصریح شده، نگاشته، ملا احمد ابیوردي میباشد، به قرینه این که از محقق تفتازانی (متوفی به سال 791 یا 792 یا 793) در این حاشیه نقل نموده و نسخهاي نگاشته شده به سال 899ق دارد زمان تقریبی حیات و زندگانی وي معلوم میشود و مسلماً میتوان او را از دانشمندان قرن نهم هجري دانست. نسخهها داراي دیباچه و مقدمه نیست و پس از بسمله شروع به مطلب مینماید، در آخر هم تصریح نشده که این تعلیقه بر چه کتابی میباشد، پشت صفحه اول نسخه شماره 3105، آستان قدس ابوالحسن نام اصفهانی نوشتهاند که این حاشیه بر شرح جامی است. از مندرجات آن به دست نمیآید که حتماً این تعلیقه بر چه شرحی است چرا که بیشتر عناوین مطالب از متن «کافیه» نقل شده، جز در جاهاي بسیار معدودي که پس از لفظ «قوله» عباراتی از شرح متوسط کافیه نقل گردیده و در اطراف آن بحث نموده و در جاهاي متعدد نیز پس از لفظ «قوله» عباراتی است که نه از متن (کافیه) و نه از شرح متوسط میباشد. بنابراین محتمل است که این حاشیه بر شرح کبیر کافیه تألیف سید رکن الدین باشد. این حاشیه در حدود 2000 بیت کتابت دارد و بناي محشی بر آن نبوده که بر تمام مطالب تعلیقهاي داشته باشد.
آغاز: بسمله قوله ما یتلفظ به الانسان الاحسن ترك لفظ الانسان لانه قید لا فائد فیه ...
[نسخههاي منزوي 2/ 462 ش 838]
آغاز: برابر؛ انجام: لالان اثبات ما انتفی عن الاول للثانی
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد شیخو، تا: ذیحجه 899ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف میشن، 47گ (131پ-177ر)، 17 سطر (5/ 4×10)، اندازه: 9×17سم [ف: 8 - 147]
آغاز: برابر؛ انجام: لا ثبات ما انتفی عن الاول للثانی.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 901ق؛ در آخر آن فضل اﷲ بن ابراهیم انصاري نام، به خط خود که بسیار شبیه به خط نویسنده نسخه است و شاید خود وي کاتب آن بوده مالکیت خویش را تصریح نموده با مهر «فضل اﷲ بن الفقیه ابراهیم الانصاري»؛ مصحح؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 62ص، 12 و 16 و 17 سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: 2 - 328]
آغاز: برابر؛ انجام: ان لکن عطف المفردات نقیض لان النفی المتقدم. (ناقص)
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: ملاموسی گیلانی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 43گ، 18 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 12 - 78]
ḥāšīyat-ul wāfīya fī š.-il kāfīya
بوسعید بن احمد
bū-sa‘īd ebn-e ahmad
وابسته به: الوافیة فی شرح الکافیة = شرح کافیه = شرح متوسط؛ استرآبادي، حسن بن محمد (645-717ق)
حاشیه مفصلی است بر شرح متوسط کافیه «الوافیه فی شرح الکافیه» استرآبادي حاشیه دیباچه در پایان نسخه تحریر شده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 13/105-2425/1
آغاز: قوله اعلم ان معرف هذا الحد الخ حد الشی ما یبین ماهیته قوله علی معرف اللفظ و الوضع و المعنی المفرد لان معرف المرکب موقوف علی معرف اجزائه؛ انجام: لان اخوف افعل بمعنی کاشهر لکن لان یصح جعله تمیزاً عن اخوف بتاویل المصدر کما ذکرنا
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد بن صفی اﷲ بن محمد قرشی، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور، 65گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1499]
ḥāšīyat-ul wāfīya fī š.-il kāfīya
وابسته به: الوافیة فی شرح الکافیة = شرح کافیه = شرح متوسط؛ استرآبادي، حسن بن محمد (645-717)
غیر همانند:
آغاز: بسمله و به نستعین قوله و ینقسم علی ما صرحوا الی اثنی عشر؛ انجام: الافی وقت وقایة اﷲ الساري فی وادي السباع.
درین نسخه از ابتداء تا اسم التفضیل آمده؛ خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل بن محمد رومی، تا: 804ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی چرمی مشکی، 68ص (151-218)، 19 سطر (9/5×12)، اندازه: 13×17سم [ف: 10 - 600]
آغاز: الحمد ﷲ الذي انزل القرآن و الحکم علی المبعوث للعرب و العجم محمد افضل الموجودات ... قوله احمد ﷲ علی عظمة جلاله فان قیل الصیغة؛ انجام: قلت بالو اوحذف نون التأکید فعرف ما حذف به.
حاشیه با عناوین «قوله»، «فان قلت» که به درخواست فرزندش نگاشته است، از این حاشیه در کشف الظنون و فهارس موجود یاد نشده است؛ خط: نسخ، کا: مبارکشاه بن موافق الدین بغدادي، تا: دوشنبه 16 محرم 896ق؛ محشی با نشان «12»، مصحح، رکابهدار؛ کاغذ: شرقی، 23گ (69-91)، 16 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 32 - 139]
آغاز: اسمه مفتاح لباب الکلام و ذکره فعل ارباب الهدایة بین ا نام؛ انجام: و الثانی فیه ترکیب مع العامل کذلک حاشیهاي است با عناوین «قوله - قوله» با در نظر داشتن به حواشی دیگري که بر «الوافی» نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: غره محرم 1218ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ (44پ-59پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 181]
آغاز: الحمد ﷲ الذي نور قلوبنا بهدای الایمان؛ انجام: و لا مقترن بأحد الازمن الثلاث کمه قال المحققین
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قهوه اي، 5گ (50ر- 54ر)، اندازه: 11/2×4 /18سم [ف: 43 - 25]
ḥāšīyat-ul wāfīya li-ḥall-i dībājat-il fawā’id-iḍ ḍiyā’īya
قمی، هدایت اﷲ بن رضا، ق13 قمري
qomī, hedāyat-ol-lāh ebn-e rezā (- 19c)
وابسته به: الفوائد الضیائی فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
نکات دقیق و حقایق لطیف دیباچه «فوائد الضیائیه» جامی را با تقدیم مقدمهاي در علم نحو بررسی کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3911/6
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل النحو مضاحا للبیان و صیرة آل لیحترز بها عن الخطأ فی اللسان و الصلا علی خیر الانبیاء و المرسلین محمد صاحب الفرقان وآله النجباء لما رأیت الدیباجة التی صنفها ... عبدالرحمن الجامی؛ انجام: اقول هذه ایضاً جمل دعائی للولد ولمن کان معه من اهل الاستفاد سینفع الفائد یعنی افاده اﷲ بالفوائد وباقی المستضیدین من اهل الطب العلوم وهذا لقید الاخیر خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 22گ، 13 سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 2 - 755]
ḥāšīyat-ul waraqāt
وابسته به: الورقات = الوریقات؛ امام الحرمین، عبدالملک بن عبداﷲ (419-478)
تاریخ تألیف: 974ق
حاشیهاي است بر کتاب «الورقات» امام الحرمین عبدالملک بن عبداﷲ جوینی نیشابوري. از عبارات پایان کتاب چنین به دست میآید که احتمالاً مؤلف محیی الدین عبدالملک نعمانی است و از کشف الظنون به دست میآید که از شیخ احمد بن قاسم عبادي شافعی (- 992ق) باشد.
[کشف الظنون 2/ 2005]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1850
آغاز: المفردة ان تفتح لاختصاصها بلزوم الحرفیة والجر کما کسرت لام الامر ولام الجر اذا دخلت علی المظهر للفرق بینها و بین لام التوکید والاسم عند البصریین؛ انجام: فلو کان کل مجتهد مصیبا لزم اتصاف الفعل الواحد بالمتنافیین من الحظر والاباح او الصح والفساد او الوجوب و عدمه
خط: نسخ، کا: مسلم بن احمد، تا: یکشنبه 12 جمادي الاول 982ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 42گ، 27 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 - 756]
hāšīya-tul wasā’il
طبیب کاشانی، احمد بن محسن، ق14 قمري
tabīb-e kāšānī, ahmad ebn-e mohsen ( - 20c)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26652
آغاز: بسمله، الحمداﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و اله الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم و غاصبی حقوقهم؛ انجام: علی محمد و اله کثیرا کثیرا
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1333ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
حاشیة الهدایة- شرح شواهد الهدایة
ḥāšīyat-ul hidāyat-il aṯīrīya
وابسته به: هدایة الحکمة = الهدایة الاثیریة؛ اثیرالدین ابهري، مفضل بن عمر (-660)
با عنوان «قال اقول.» نسخه حاشیه بر بخشی است از طبیعیات.
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 13/2
آغاز: البدیهی ان کانت بسیط ... قال فصل فی الانسان الخ اقول الانسان مختص بین الموالید الثلاث بالنفس الناطق المشارکة؛ انجام: قال هدای اللذ ادراك الملائم اقول لما کان المقصود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندي، 32گ (165ر-195پ)، 21 سطر (9×18)، اندازه: 13×21/5سم [ف: - 215]
حاشیة هدایة الحکمة- شرح هدایة الحکمة
ḥāšīyat-u hidāyat-il ḥikma = ḥāšīyat-un falsafīya
قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمري
qūščī, ‘alī-ye-bn-e mohammad ( - 1475)
وابسته به: هدای الحکمة = الهدای الأثیریة؛ اثیرالدین ابهري، مفضل بن عمر (-660)
حاشیه اي با عناوین «قوله، قوله» می باشد، و داراي اعتراضاتی است بر مؤلف؛ نسبت آن به قوشچی در پایان برخی نسخهها دیده می شود.
آغاز: بسمله. و به نستعین. یا نور صحة انتقال الجسم عنه الی غیره اي مع المنتقل عنه و الیه بحالهما... قوله: و لا شیء من المعدومات کذلک الخ . اعترض علیه بان الاشارة الحسیة لا یقتضی وجود المشار الیه فی الخارج
انجام: و قد مر أیضاً ان حرکة جزء الفلک الی احدي جهتی الفوق و السفل لا ینافی تحدید الفلک للجهة. تمت هذه الرسالة المیمون لاستاذ المحققین ... علی القوشجی علی هدای الحکم [دنا 4/ 471 (7 نسخه)
آغاز: قوله و یمکن الجواب بانه اي الفعل المقدور داخل فی حد القبیح؛ انجام: علی حدوث امر معدوم کالایقاع، من فوائد مولانا علی القوشجی.
خط: نسخ درشت، بیکا، تا: ربیع الاول 836ق؛ مهر: محمد بن حیدر بن نورالدین حسین عاملی است (با مهر 1050)، محمد شفیع مورخ 1086، مهر محمد حسین؛ خط علی بن جعفر سپاهانی در 1210 با مهر 1199؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 3گ (78ر-80پ)، اندازه: 14×18سم [ف: 8 - 646]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان معناه کذلک منعناه (تم من فوائد القوشجی).
خط: نسخ درشت، بیکا، تا: ربیع الاول 836ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 5گ (80پ-84پ)، اندازه: 14×18سم [ف: 8 - 646]
آغاز: قوله فالقدح فی الحسیات یؤل الی القدح فی البدیهیات، فیه بحث لان الحسیات یوجب الستعداد للنفس لحصول البدیهیات؛ انجام: مثل جزمه فی صور الغلط.
خط: نسخ درشت، بیکا، تا: ربیع الاول 836ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 48گ (66پ-113پ)، اندازه: 14×18سم [ف: 8-646]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد بن کمال شریف نیریزي، تا: سلخ شعبان 894ق؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (63پ-72پ)، 19 سطر، اندازه: 16×18سم [ف: 25 - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: ذیحجه 1035ق؛ نسبت آن به قوشچی در پایان نسخه دیده میشود؛ 7گ (55پ-61پ) [ف: 1- 86]
آغاز: قوله المعرف ما یستلزم، الخ ان المص ذکر تعریف المعرف ههنا؛ انجام: و ارزقنا اجتنابه.
همه این شماره ها از 2-6 باید از قوشجی باشد؛ خط: نسخ درشت، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 9گ (88ر-96ر)، اندازه: 14×18سم [ف: 8 - 646]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: عبدالجلیل بن عبدالغفار بن نذیر المعانی، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 27-29سطر، اندازه: 1/52×21/5سم [ف: 32 - 263]
ḥāšīyat-u hidāyat-il ḥikma
شیخ زاده، محمود بن احمد
šayx zāde, mahmūd-e-bn-e ahmad
وابسته به: هدایة الحکمة = الهدایة اثیریة؛ اثیرالدین ابهري، مفضل بن عمر (-660)
حاشیهاي با عناوین «قوله، قوله» که بنا بدرخواست بعضی از شاگردان هنگام تدریس مرتبه دوم کتاب نگاشته و در آن توضیحات لازم و تعلیقات مفید را آورده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8265/3
آغاز: الحمد لک فی البدایة و النهایة و نسألک الهدایة فی سلوك طریق الدرایة ... ان اخوانی وفقهم اﷲ تعالی لتحصیل الآمال و
الأمانی؛ انجام: فدفع المعترض الدور بما ذکر صحیح و فیه نظر فتأمل
خط: نسخ، کا: کمال الدین بن یحیی بن کمال الدین بیدگلی، تا: 10 جمادي الثانی 888ق؛ جلد: تیماج مشکی، 67گ (91ر-157پ)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 21 - 225]
ḥāšīyat-u hidāyat-il ḥikma
مولانا غیاث الدین
mowlānā qīyās-od-dīn
وابسته به: هدایة الحکمة = الهدایة الاثیریة؛ اثیرالدین ابهري، مفضل بن عمر (-660)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2261/6
آغاز: قوله القسم الثانی فی الطبیعیات اي فی احوال الاجسام الطبیعیة؛ انجام: و لا ساکن ان جعلنا السکون عدم الحرک عما من منعکسه
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی با نشانه «مط، منه»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 8گ (46پ-53پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 451]
ḥāšīyat-u hidāyat-il ḥikma
وابسته به: هدایة الحکمة الهدایة اثیریة؛ اثیرالدین ابهري، مفضل بن عمر (-660)
شرحی است بر هدای الحکمة اثیرالدین ابهري درباره اموري چون تصورات و تصدیقات. در چندین «فصل» و «فایده» بحث. این شرح غیر از شروح معروفی چون: شرح منطقی، صدرالمتألهین شیرازي، احمد هروي خرزیانی، میرك بخاري و سید گرگانی می باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16197/1
آغاز: الحمدﷲ العلی الاعلی و الصلوة علی سید [کذا] المصطفی و آله المجتبی؛ انجام: و علی اصحابه الذین درکوا صحبته مع الایمان و استقامو علیه.
خط: نسخ، کا: سید علی بن عبدالغنی رضوي، تا: احتمالاً قرن 13؛ محشی؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذي، 11ص (2-12)، 18 سطر، اندازه: 4/16×3/ 21سم [ف: 45 - 76]
ḥāšīyat-ul hidāya fī š.-il bidāya
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمري
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
وابسته به: الهدایة فی شرح البدایة = هدایة الفروع = هداية الفروع = شرح بداية
المبتدي؛ مرغيناني، علي بن ابي بكر (593-530
)
حاشيه اي است بر جمله اي از كتاب الهداية الي شرح البداية مرغینانی بدین مضمون: «الحقوق یندرج تحته الدین و النکاح و النسب و المغصوب و الامانة المحجورة و المضاربة المحجورة» در این حاشیه به اقوال اکمل الدین محمد بن محمود حنفی (-786ق) در العنای فی شرح الهدای اشاره شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1135/2
آغاز: بسمله. الحمد لولی الهدایة و الصلوة علی صاحب العنایة، قال صاحب الهدایة قوله فی الحقوق یندرج تحته الدین و النکاح و النسب و المغصوب و الامانة المحجورة و المضاربة المحجورة اقول لایقال لم قید الامان و المضاربة بالمحجورة و لم یقید غیر هما مع انه لازم فی الکل اذ لو لم یکن لم یلزم الکتاب ن قید الحجور لیس لبیان الواقع؛ انجام: نه اذا سوغ له ذلک لایکون مخالفاً للاجماع و هو ظاهر لمن له لب، تم.
بیکا، بیتا؛ 2ص (10-11) [عکسی ف: 3 - 277]
ḥāšīyat-ul hidāya fī š.-il bidāya
وابسته به: الهدایة فی شرح البدایة = هدایة الفروع = شرح بدایة المبتدي مرغینانی، علی بن ابی بکر (530-593)
«هدایه» کتابی در فقه حنفی و شرح است بر کتاب هدایة المبتدي، از همین برهان الدین مرغینانی. بر هدایه بسیار حاشیه و شرح نوشتهاند و کتاب حاضر یکی از حواشی هدایه است با «قال و اقول.» در این حاشیه از صدرالشریعه صاحب وقایه (که خود شرحی بر هدایه نوشته) و نیز از اکمل الدین و از صاحب نهایه یاد شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2882/6
آغاز: قال صاحب الهدایه فرض الطهاره غسل الاعضاء الثلثه ... اقول فیه تامل لان ایجاب المشروط ایجاب الشرط علی ما حقق فی الاصول؛ انجام: هذا محمول علی الهرم الذي یطیقه مع المشقه فلا یمتنع ان یقال له او تحملت هذه المشقه وصمت لکان خیر الک اذا لاحمز الافضل.
این نسخه حاشیههایی چند بر چند موضع از کتاب طهارت و کتاب صلوةهدایه است. پس از این شماره، نیز روي ص 550 یک فقره تعلیق بر هدایه است با نشان «لمولانا اسرافیل» که با جمله «قال صاحب الهدایه» آغاز میگردد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 857ق؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 17ص (532-548)، 15، 19، 13سطر، اندازه: 14×5/ 41سم [ف: 10- 257]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1925/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 382]
ḥāšīyat-u hidāyat-il muḥaddiṯīn ilā ṭarīq-il muḥammadin
کاظمی، محمد امین بن محمد علی، - 1088 ؟ قمري
kāzemī, mohammad amīn-e-bn-e mohammad ‘alī ( -
1678
وابسته به: هدایة المحدثین الی طریق المحمدین؛ کاظمی، محمد امین بن محمدعلی (-1088ق)
حواشی کوتاهی است که مؤلف در حاشیه کتابش «هدایة المحدثین» که شرح باب دوازدهم «جامع المقال» طریحی است نوشته و شخص دیگري آن را جمعآوري کرده است.
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 208/3ج
آغاز: تحقیقات وجدناه فی هوامش شرح الفاضل الجید الاید محمد امین بن محمد علی الکاظمی علی جامع المقال فیما یتععلق باحوال الرجال بخطه الشریف: فی باب ابان وقع فی الکافی روای ابن ابی عمیر؛ انجام: فی احتمال ارادته عند الاطلاق بعد - تم و الحمد ﷲ ... المعصومین فی سن 1230- انما کتبنا ها من نسخه بخط مؤلفها رحم اﷲ بیکا، تا: قرن 13؛ 4گ (46ر - 49پ) [ف: 1 - 169]
ḥāšīyat-u hidāyat-il mustaršidīn
اصفهانی مسجد شاهی، محمد علی بن محمد باقر، - 1318 قمري
esfahānī masjed-šāhī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad bāqer ( - 1901)
وابسته به: هدایة المسترشدین فی شرح معالم الدین؛ اصفهانی، محمد تقی بن عبدالرحیم (-1248ق)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24359
آغاز: بسمله الحمداﷲ الذي شرح صدور العلماء العاملین باشراق؛ انجام: استنباط المسائل الفرعی ... بعد الاف 1280
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1280ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی [رایانه]
hāšīye-ye hey’at
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 98
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 895]
hāšīye yā š.-e ketābī nāšenāxte
حاشیه یا شرحی است بر کتابی ناشناخته، این نسخه تنها شامل مقدمه کتاب است و از انجام افتادگی دارد و به احتمال از محمد تقی بن محمد حسین کاشانی تهرانی ( - 1321ق) یا شیخ محمد علی تلواسکانی «ترواسکانی -» (پس از 1333ق) باشد. کاتب در ترقیمه رساله نخست این مجموعه آورده است: «این مجموعه مختصري است از کتاب هدای الطالبین مرحوم مغفور علام فهام عالم متبحر ملا محمد تقی فاضل کاشانی و بعضی دیگر از کتب معتبره کلامی و اخبار و احادیث از کتب معتبره دینیه امامیه.»
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15004/3
آغاز: ابتداء کرد ببسم اﷲ بنا بر حدیث شریفی که از پیغمبر روایت شده کل امر ذي بال ... اختلافات کثیره من جمله از آنها اینست که باء در بسم اﷲ چه بائیست؛ انجام: ولی ترتیب الفاظشان یکی نباشد چون نهق و صعق ...
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد علی تلواسکانی، تا: 1333ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (189-191)، 14-15 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 38 - 17]
al-ḥāṣir li-fawā’id-il muqaddama li-ṭāhir
مؤید، یحیی بن حمزه، 669 - 749 ؟ قمري
mo’ayyed, yahyā ebn-e hamze (1271 - 1349)
وابسته به: مقدمة ابن بابشاذ = المقدمة المحسنیة فی فن العربیة؛ ابن بابشاذ، طاهر بن احمد (-469)
تاریخ تألیف: محرم 711ق
تهذیب و شرحی است بر کتاب مقدمه و شرح آن از تألیفات ابوالحسن طاهر بن احمد بن بابشاذ مصري معروف به ابن بابشاذ.
[دنا 4/472؛ البدر الطالعة 2/ 331؛ بروکلمان 2/ 237؛ هدی العارفین 2 /526؛ الاعلام 9/ 174؛ معجم المولفین 13/ 195]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 870 عکسی
آغاز: الحمد اله الذي انزل القرآن مفصحا بفضل علم الاعراب ...
اما بعد فانی رایت اکثر من تعلق بعلم العربی من اهل زماننا هذا محلقین علی کتب الشیخ طاهر بن احمد بالدرس؛ انجام: فهذا ما اردنا ذکره من فوائد هذه المقدم ... کان ذلک فی شهر المحرم سن احدي عشر و سبع مایه سنة، و الحمد اﷲ وحده و الصلوة و السلام علی خیر الانام محمد علیه و علی آله افضل الصلوة و السلام.
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش 3824 Or.؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم بن محمد، تا: 4 جمادي الثانی 798ق؛ مصحح، با نشانه بلاغ؛ 124گ (1-124) [عکسی ف: 2 - 348]
al-ḥāṣil
جابر بن حیان، 120 - 198؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
رسالهاي در دو جزء مستقل است و هر کدام در پی حل اتفاق و
رابطه بین ترکیب اجسام مادیه و ترکیب کلمات است.
[تاریخ التراث العربی 4 /360؛ دنا 4/ 472 (7 نسخه)]
انجام: هو وقوع العنصر و من الوصله التی بین الفاعل و بین العنصر فاکشف عن ذلک یتضح لک الحقان ان شاء اﷲ تعالی.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: پستهاي، جلد: رویه ابري لبهدار، 20 سطر [ف: 5 - 332]
من کتاب الحاصل فی بیان النفس؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (373پ-374ر)، 24-33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 149]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 111]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ خالقنا و صلی اﷲ علی صفوته من خلقه محمد و آله و سلم ... فانه اشرح و ابین مما عملته الفلاسفة اذ کان ذلک قلیلا ایضا بخاصة لم یطلع فی کتابنا هذا و انه من کتب الموازین و هو من الکتب ... و قد سمیته کتاب الحاصل؛ انجام: التی بین الفاعل و بین العنصر فاکشف عن ذلک یتصح لک الحق انشاء اﷲ تعالی. تم کتاب الحاصل و حسن توفیقه
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 24ص (213-236)، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 - 258]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ خالقنا و صلی اﷲ علی صفوته من خلقه محمد ... لیس نصیر للانسان المحب لاستیعاب علم الموازین ان یکون قد اخذ؛ انجام: التی بین الفاعل و العنصر فاکشف عن ذلک یتضح لک الحق انشاء اﷲ تعالی
خط: نسخ، بیکا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 19گ (51پ-69ر)، 24 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 9 - 420]
آغاز: من کتاب الحاصل، تألیف جابر بن حیان الصوفی تلمیذ جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام). القول فی حدالنفس؛ ثالیس اول من قال ان النفس طبیع دائم الحرک او محرک ذاتها؛ انجام: القول فی حرک النفس. اما افلاطون فیري ان النفس دائم الحرک ... و هذا فصل حسن فاعرفه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 73ص(17-89)، 30 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 4 - 281]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1306ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 21 سطر (8×15) [ف: 17 - 93]
آغاز: بسمله الحمدﷲ خالصاً وصلی اﷲ علی صفوته من خلقه محمد و آله و سلم کثیراً دائماً سبحان اﷲ المبدء المعید؛ انجام: و هذه صور اشکال ذلک اعنی العالی و الوسط او احد الجانبین و السلام
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد کرمانشاهی، بیتا؛ ضمیمه نسخه ش 28769 [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدﷲ خالصاً و صلی اﷲ علی صفوته من خلقه محمد و آله و سلم کثیراً دائماً سبحان اﷲ المبدء ... علم الموازین قداخذ من درسه ... و قد سمیته کتاب الحاصل و ذلک ان سیدي جعفر بن محمد؛ انجام: ان جوهر الضرور هو مر العنصر و مر الوصل التی بین الفاعل و بین العنصر فاکشف عن ذلک یتضح لک الحق ... تم کتاب الحاصل
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18گ، 16 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1572]
آغاز: الحمدﷲ خالقنا ... سبحان اﷲ المبدي المعید الفعال لما یرید بی کا، بیتا؛ 16 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 466]
al-ḥāṣil (tatimma) = tatimmat-u k.-i al-ḥāṣil
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
وابسته به: الحاصل؛ جابر بن حیان (120-198ق)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 28779
آغاز: بسمله، حمدله و ینبغی ان ندل العمل بهذه الامثله و ینبغی ان ندل به هذه الامثله علی العمل بها؛ انجام: الوصل التی بین الفاعل و بین العنصر فاکشف عن ذلک یتضح لک الحق تم کتاب الی صل
خط: نستعلیق، کا: کرمانشاهی، علی اکبر بن محمد، تا: 1267ق؛ ضمیمه نسخه ش 28769؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 16گ، 15 سطر (10×3/ 15)، اندازه: 15×7/ 21سم [رایانه]
hāsel-ot tarjomān = t.-ye e‘teqādāt-e sadūq = menhāj-ol mo’menīn
رضوي، محمد مهدي بن محمد صالح، ق11 قمري
razavī, mohammad mahdī ebn-e mohammad sāleh (-17c)
وابسته به: الاعتقادات = العقائد؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
اهدا به: شاه تهماسب (930-984ق) یا شاه عباس ثانی صفوي (995-1037ق)
محل تألیف: مشهد مقدس
ترجمه روانی است از رساله «الاعتقادات» شیخ صدوق که در عقاید شیعه امامیه نگاشته شده است. ترجمه این کتاب در چهل و پنج «باب» بدین شرح فراهم آمده: 1. بیان اعتقادات شیعه: باب توحید؛ 2. صفات باري تعالی؛ 3. تکلیف؛ 4. افعال عباد؛ 5. نفی جبر و تفویض؛ 6. اراده و مشیت؛ 7. قضا و قدر؛ 8. فطرت هدایت؛ 9. استطاعت؛ 10. بدو ظهور؛ 11. نفی مجادله و مباحثه در باب حق جل و علا؛ 12. لوح و قلم؛ 13. کرسی؛ 14. عرش؛ 15. ارواح؛ 16. موت؛ 17. مسألت قبر؛ 18. جنت؛ 19. بعث و نشور؛ 20. حوض کوثر؛ 21. شفاعت؛ 22. وعد و وعید؛ 23. آنچه کرام الکاتبین بر بندگان نویسند؛ 24. عدل؛ 25. اعراف؛ 26. صراط؛ 27. عقبات؛ 28. حساب و موازین؛ 29. جنت و نار؛ 30. کیفیت نزول وحی؛ 31. نزول قرآن؛ 32. در آنکه قرآن کلام حق سبحانه و تعالی است؛ 33. در آنکه قرآن را خداي تعالی به خلقان فرستاده؛ 34. انبیاء و رسل؛ 35. عدد انبیاء و اوصیاء؛ 36. عصمت؛ 37. غلو و تفویض؛ 38. ظالمان؛ 39. تقیه؛ 40. آباء نبی (صلی الله علیه و آله)؛ 41. علویین؛ 42. اخبار مفسره و مجمله؛ 43. اشیاء مطلقه؛ 44. اخبار وارده در طلب؛ 45. حدیثین مختلفین.
آغاز: شرایف حمد بی انتها پادشاهی را سزد که مبادي ایادي و نعمات کرامت فزاي نامتناهی موافق منطوق و هو الذي یبدء الخلق ثم یعیده مشعر بآنست که اصناف انسانرا بموهبت پاکیزه طینت فطرت اﷲ التی فطر الناس علیها از سایر انواع مخلوقات سمت امتیاز داده ...
انجام: و نقل نمودم آن چیزی را که در بیان این آیات واقع شده بود با اسناد و شرح آن در کتاب توحید و بعد ازین درین باب کتابی مخصوص تصنیف کنم باراده حق تعالی و یاري و مددکاري او انشاء اﷲ تعالی سمت اتمام و زینت انتظام یافت ترجمه این رساله شریفه و تکمله این مقاله منیفه که جمله معتقدات دینیه و مطالب یقینیه است.
[الذریعة 4/ 79؛ نسخههاي منزوي 2/ 914 و 963؛ فهرستواره منزوي 9/ 117 (5 نسخه) و 9/ 260؛ دنا 4/ 473 (9 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1070ق؛ کاغذ: جلد: چرمی زرد، 61گ، 17سطر، اندازه: 15×23/5سم [ف: 2-857] و [ف: 1 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: حکیم، تا: 3 محرم 1076ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر (7×17)، اندازه: 15/5×29سم [ف: 5 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالصمد بن محمد رفیع، تا: 24 ذیحجه 1084ق؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 170گ، 12 سطر، اندازه: 10×17/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 127]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1480
آغاز: امیر المؤمنین و امام المتقین صلوات اﷲ و سلامه علیه و علیهم اجمعین؛ انجام: برابر همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 388]
خط: نستعلیق، کا: سید حسن بن محمد صالح حسینی، تا: 1104ق؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 105گ، 12 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 10 - 1657]
آغاز و انجام: برابر
این کتاب در فهرست بدون نام مؤلف است ولی در کتابخانه مرعشی به محمد مهدي رضوي نسبت داده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 21 ربیع الثانی 1120ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 137گ، 22 سطر (13/5×23)، اندازه: 19/5×30سم [ف: 1 - 201]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی، تیماج مشکی، 50ص (108-157)، 21سطر (5/ 7×18)، اندازه: 12/5×24سم [ف: 6 - 638]
طبق مطالب مقدمه، این کتاب ترجمه کتاب «اعتقادات» منسوب به ابن بابویه قمی است «در بیان اعتقادات فرقه ناجیه امامیه مشتمل بر تفسیر آیات و ترجمه احادیث و روایات و تطبیق دلیل بر مدعیات ... مرتب بر سی و چهار باب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1261ق؛ مجدول؛ یادداشتی به همراه مهر «عبده الراجی محمد ابراهیم»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 60گ، اندازه: 14×24سم [ف: 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدبن حاج ابوالقاسم مازندرانی، بیتا؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ جلد: تیماج قهوه اي، 74گ، 16-18 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 851]
آغاز: برابر؛ انجام: بقعر زمین رسید و مدلول آیه ثانیه آن که حق تعالی بعد از خلق زمین و آسمان ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 77گ، 21 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 10 - 176]
hasel-ol hayat
جنگی است به نثر و نظم، دیوان حافظ در بالا و پایین صفحات آمده است با بندي از حدایق الحقایق، بندهایی از تاریخ نگارستان و چند کتاب دیگر با آن هست. گذشته از نامها و بندهاي تاریخی این بندها و این رساله در آن دیده میشود: 1. رساله لذت، استرآبادي، معین الدین سلطان حسین؛ 2. دیباچه نورس، ظهوري ترشیزي، نورالدین محمد؛ 3. حکم وزارت پناه آصفی؛ 4. بیان الادیان، علوي، محمد بن حسین؛ 5. صحت و مرض، فضولی بغدادي، محمد بن حسین؛ 6. خطی از محمد ابراهیم در رجب 1164 (گ 356)؛ 7. یادداشت امیر اسماعیل؛ 8. یادداشت رجب 1328 سیچقان ئیل که پاك کرده اند؛ 9. در اوصاف جنت و جهنم و نکات و حکایات آن؛ 10. رساله در بیان خواص اشیاء به ترتیب تهجی از همو و گویا نوشته خود او؛ 11. نان و حلوا، شیخ بهائی، محمد بن حسین؛ 12. رساله خواجه عبداﷲ انصاري؛ 13. یادگار میرزا محمد خان پسر محمد حسن خان حاکم کاشان در 4س؛ 14. خلاص الخمسة؛ 15. فرهنگ عربی به فارسی؛ 16. فرهنگ فارسی به فارسی؛ 17. طبقات سلاطین اسلام؛ 18. جدول اسماء اﷲ؛ 19. داستان هیلار پادشاه؛ 20. گزیده الهی ناممه عطار؛ 21. از تاریخ وصاف؛ 22. داستان دخمه انوشیروان؛ 23. از وصیت نامه خواجه رشیدالدین فضل اﷲ همدانی، رشیدالدین فضل اﷲ همدانی؛ 24. از لب التواریخ قزوینی؛ 25. هزلیات، عبید زاکانی؛ 26. اختلاجات منظوم، بدرجاجرمی، بدرالدین بن عمر؛ 27. رساله فارسی موسیقی کوتاه؛ 28. کنوز الرموز.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3525- ف
نسخه اصل: نسخه آقاي بنی آدم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه دوم قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه در 1281 در کاشان بوده؛ قطع: رحلی [ف: 2 - 160]
hāsel-ol hayāt
در این جنگ بزرگ منتخباتی از شعر و نثر و مطالب تفسیري و لغوي و تاریخی متفرقه و نامه ها و منشئات و امثال و حکم و تاریخ پیامبران گذشته و مسائل ریاضی و نوادر ادبی و فلسفی بدون نظم و ترتیب خاصی گرد آورده شده؛ این رساله ها نیز در طی مجموعه آمده است: 1. بیان الادیان، از محمد بن نعمت بن عبید اﷲ حسینی، در مذاهب هفتاد و سه گانه مسلمان (15پ-20ر)؛ 2. رساله صحت و مرض، از فضولی (25پ-26ر)؛ 3. نکات و حکایات که از آیه هاي قرآن استفاده میشود منتخب از تفسیر مواهب علیه و بترتیب سوره هاي قرآن، از محمد صادق (75ر-88پ)؛ 4. نان و حلوا، از شیخ بهاءالدین عاملی (89پ-91ر)؛ 5. رسالهاي از خواجه عبد اﷲ انصاري (91ر-94ر)؛ 6. بیست صنعت از صنایع شعري (97پ-98ر)؛ 7. فرهنگ عربی - فارسی به ترتیب آغاز کلمهها (104پ-121پ)؛ 8. فرهنگ فارسی به فارسی (124پ-127ر)؛ 9. سنگ نامه، از مجدالدین عمر بن الحسن بن محمد بوانی جربادقانی (206پ-220ر). [احتمالاً همان نسخه پیشین]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6008
خط: نستعلیق، کا: بخط گرد آورنده جنگ، تا: 1060-1065ق، جا: اصفهان؛ تاریخ هاي 1060-1065 که سال هاي نگارش جنگ است، در اصفهان در چند صفحه دیده میشود و نیز یادداشتی به تاریخ 1281 (روي برگ 72) به خطی جز خط اصل و یادداشت دیگري به خط محمد ابراهیم و به تاریخ 1164 (پشت برگ 205) مشهود است. سطرها چلیپا و نامرتب؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 246گ، مختلف السطر، اندازه: 26×38سم [ف: 16 - 9]
ḥāṣil-u kūrat-il xalāṣ fī faḍā’il-i sūrat-il ixlāṣ
فیروزآبادي، محمد بن یعقوب، 729 - 817 قمري
fīrūzābādī, mohammad ebn-e ya‘qūb (1329 - 1415)
تفسیري است فلسفی یا کلامی و اعتقادي بر سوره مبارکه اخلاص مشتمل بر سی «فایده» مهم به شرح ذیل: 1. الرد علی الذین قالوا ان اﷲ ثالث ثلاثة؛ 2. ابطال مذهب المجسمة؛ 3. ابطال مقال بعض النصاري؛ 4. استحال کونه تعالی عرضا؛ 5. دلالتها علی القدم؛ 6. استحال کون وجوده معلولا بعلة؛ 7. ابطال قول من ذهب الی انه تعالی علة؛ 8. دلالتها علی تفرده بالالهیة؛ 9. ابطال مذهب ا لوهیة؛ 10. استحال قیام الحوادث به؛ 11. الصمد هو الذي یرغب الیه الناس فی قضاء حوائجهم؛ 12. یلزم ان یکون هذه الصف قدیمه لانها صف نفس؛ 13. یلزم من اتصافه بضمان قضاء حوائج الراغبین؛ 14. اتصافه بالصمدی قضاء حوائج الآملین؛ 15. یلزم ان یکون الاراد قدیمة؛ 16. یلزم من اتصافه بالعلم و القدر الحیات ...؛ 25. ابطال مذهب المعتزلة ...؛ 30. الندب الی تکرار هذه السورة.
آغاز: بسمله الحمدﷲ مخصص عباده الخواص باخص الخصائص و انص الاختصاص ... و بعد فهذه فوائد رشیق علی سور الاخلاص لتضاعف لقارئها الرغبات و الحراص و یزید له فی تکرارها الانتهار و الافتراض و باﷲ العون و العصم ...
انجام: و هذا معنی قرب المطلق فی کتاب اﷲ تعالی و سنة نبیه صلی اﷲ علیه و سلم
چاپ: آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش، با تصحیح منصور ابراهیمی
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19383
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن محمد کازرونی، تا: اوایل قرن 9؛ عزالدین اسرایل نسخه را از ابتدا تا انتها نزد فیروز آبادي قرائت کرده و به دریافت اجازه نائل گردیده، ضمیمه نسخه ش 5060؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 8ص، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 22-243]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1986/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 400]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 23]
ḥāṣil-ul masā’il
غضنفر تبریزي، ابراهیم بن محمد، 624 - 692 ؟ قمري
qazanfar-e tabrīzī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1228 -1294)
مسائل حنین بن اسحاق را که در مطالب عمومی پزشکی و حالات مزاج و علامات صحت و بیماري میباشد، در این رساله به اختصار و تحریر نموده، و چون این مسائل به روش فلاسفه نگاشته شده بود گویا مطالب فلسفی را انداخته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 7467/9
آغاز: قال مولانا أفضل المتأخرین ... لما فرغت من الاختصار الموسوم بمسائل حنین و تجریده عن الزوائد؛ انجام: نه لکثافة مادته یکون زمان البسط الذي هو سبب اللذة أکثر من زمان الدسومة.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمود هروي ملقب به کمال العطابادي، تا: 936ق، جا: خوارزم؛ جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (141پ-147ر)، اندازه: 18×26سم [ف: 19 - 270]
al-ḥāṣil wa-l maḥṣūl
در آن گویا به آغاز شرح جامی نگریسته شده و از سید محقق یاد گردیده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1257/6
آغاز: بسمله و به ثقتی. اعلم ان من المعانی ما یلاحظه تار قصد او بالذات؛ انجام: لکن فی تعیین المعنی المجازي لکلمة لانوع خفاء و اﷲ اعلم بالصواب. تمت هذه الرسال فی تحقیق الحاصل و المحصول. و الحمد ﷲ رب العالمین ... المعصومین
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (10پ- 12پ)، 26 سطر (14×20)، اندازه: 9×15سم [ف: 7 - 2665]
hāsel va mahsūl
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9 238
آغاز: بسمله، مراد از حاصل و محصول؛ انجام: حرره محمد جعفر الفیض الکاشانی ابن ابراهیم الفیض الکاشانی.
کا: فیض کاشانی، محمد بن ابراهیم، تا: 1329ق؛ کاغذ: نخودي، اندازه: 5/ 6×12سم [رایانه]
ḥāḍir-ul baḥrayn
توبلی بحرانی، ابراهیم بن ناصر، ق14 قمري
tūbalī bahrānī, ebrāhīm ebn-e nāser (- 20c)
تاریخ مختصر بحرین در عصر مؤلف میباشد با اشعاري از وي در ضمن فصولی بدین عناوین: خطبة الکتاب، اهل البحرین، حکامه، بلدانه، المزارات، الجمع فی البحرین، القضاة، المدارس الدینیة، ائمة الجماعة، من شعر المؤلف، الانواء فی البحرین، الأوزان و العملة.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 372
آغاز: الحمدﷲ فاتق الرواتق بمغدقات الغوادق و فاتح مغالق العوامد بسایح السح الوادق
نسخه اصلی: کتابخانهاي شخصی؛ خط: نسخ، کا: احتمالاً به خط
مؤلف، بیتا؛ 153ص [عکسی ف: 1 - 431]
hāfez-ol abdān
خاتون آبادي، محمد شریف بن محمد صادق، ق12 قمري
xātūn-ābādī, mohammad šarīf ebn-e mohammad sādeq (- 18c)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوي (1105-1135) تاریخ تألیف: اوایل رمضان 1121ق
شرح روایات و احادیثی است که در آنها دستورات پزشکی آمده و در اصول قدیمی حدیث روایت شده؛ متن روایات نقل شده پس از آن به فارسی ترجمه میشوند و در آخر شرح آنها با عناوین «بیان» میآید و در پارهاي از مطالب مؤلف به کتابهاي دیگر خود ارجاع میدهد.
آغاز: سبح ﷲ ما فی السماوات و ما فی الارض و هو العزیز الحکیم ... در زمانی که الطاف پادشاه جهان فرمانفرماي مملکت ایران
انجام: و شروط دیگر در باب حجامت که بچه نحو واقع شود و ضرر آن کمتر است و یا ضرر خون مخرجه از فصد بتفصیل
[دنا 4/ 473؛ فهرستواره منزوي 5/ 3408؛ الذریعه 6 /232]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8309
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 129گ، 15 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 21 - 270]
ḥāfiẓ-ul arwāḥ
رضوي، اشرف علی بن عنایت علی، - 1313 ؟ قمري
razavī, ašraf ‘alī ebn-e ‘enāyat ‘alī (- 1896)
در پزشکی است و براي نواب مخبرالدوله ساخته شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 1731
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی فلفل نمکی [ف: 5 - 349]
ḥāfiẓ-ul arwāḥ
رضوي، اشرف علی بن عنایت علی، - 1313 ؟ قمري
razavī, ašraf ‘alī ebn-e ‘enāyat ‘alī (- 1896)
از حکیم سید اشرفعلی بن حکیم عنایت علی رضوي یمانی حیدرآبادي راح الدول درباره حرارت غریزي و چهل و شش چیزي که مایه کاهش آن است در یک «مقاله» و درباره پنجاه و پنچ چیز که مایه تهی دستی است آنچنان که در اخبار آمده در مقاله دوم که در دیباچه آن درباره حرارت غریزي کاوش نموده و میگوید پس از آموختن پزشکی بیست و پنج سال به درمان بیماران پرداختم و دریافتم که پایه و بنیاد مردمی حرارت غریزي است و رطوبت غریزي هم او را پایدار میدارد . این بود که از نگارش هاي حکمت و طب آن چیزهایی که بر حرارت غریزي میافزاید یا از آن میکاهد گرفته در اینجا گرد کردم. او این کتاب را براي میرزا اسماعیل خان امین الملک نوشت و در 1311 به او نیاز داد.
[دنا 4/ 473]
آغاز: بسمله. الحمد الحمدﷲ المنفرد بالقدم و الدوام المتنزه عن مشابهة الاعراض و الاجسام؛ انجام: و ترك السلام لاهل البیت و ترك ابتداء الامور عن بسم اﷲ الرحمن الرحیم.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ پیداست که نسخه را به سرکار امین در 7 ربیع الثانی 1311 به نام برگ سبز نیاز کرده است و روشن است که نسخه اصل میباشد؛ مهر: «السید الحکیم»؛ کاغذ: آبی، جلد: مقوا، 30گ، 11 سطر (7/5×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 4 - 746]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1314ق [ف: 5 - 349]
ḥāfiẓ-ul arwāḥ
رضوي، اشرف علی بن عنایت علی، - 1313 ؟ قمري
razavī, ašraf ‘alī ebn-e ‘enāyat ‘alī (- 1896)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1731/2
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1311ق [ف: 5 - 349]
hāfez-os sehha
تبریزي، محمد کاظم، ق12 قمري
tabrīzī, mohammad kāzem (- 18c)
نام کتاب و نگارنده در دیباچه آمده و میافزاید به دستور خان مغفرت توأمان خیر اندیش خان علیه الرحم این رساله را از «خلاص التجارب» یمین الدوله دیلمی نوربخشی برگزیدم.
آغاز: بسمله. حمد او سبحانه و تعالی، حافظ صحت جان و ایمان انسانست، و نعت نبی آن (صلی الله علیه و آله) حب الشفاي شفاعت و درمان درماندگان انواع امراض عصیان ...
انجام: همه جهت نزله بسیار مجرب است، یکپاس روز مانده باید (بعید) نوروز ...
[دنا 4/ 474؛ فهرستواره منزوي 5/ 3408؛ الذریعه 9/ 900؛ نسخههاي منزوي 1 /519 (1 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1188ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن آلبالوئی ضربی، 3گ (213ر-215پ)، 23 سطر، اندازه: 3/ 16×1/ 24سم [ف: 7 - 334]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 261گ، 13 سطر، اندازه: 14×17/5سم [ف: 169]
hāfez-os sehha
ملک الاطباء، محمد تقی، - 1285 ؟ قمري
malek-ol atebbā’, mohammad taqī (- 1869)
در حفظ صحت بدن با یک «مقدمه» و چهار «فصل»: امتلاءات، اسباب موجه بر فساد فضول در معده و امعاء و ...، در علامات امزجه و امتلاءات، در معالجات.
آغاز: بسمله و الحمدﷲ رب العالمین بشکرانه این تعلیم و ارشاد ... اما بعد بدانکه صحت کمال بدن هر چیز است.
چاپ: تهران، 83-1285ق، سنگی، در مجموعه رسائل طبی
[دنا 4/ 474؛ الذریعه 6 /233؛ نجم آبادي (کتب طبی چاپی): 305 و 697؛ فهرستواره منزوي 5/3408]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6271/15
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 9ص (165-173)، 13سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19 - 246]
hāfez-os sehha
حسینی، محمد عظیم بن عطاء اﷲ
hoseynī, mohammad ‘azīm ebn-e ‘atā’-ol-lāh
[دنا 4/474؛ فهرستواره منزوي 5/3408]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 8528
آغاز: بسمله، حمد و ثنایی که حاوي قانون تحمید؛ انجام: ایزد بیچون نگاهدارنده نگارخانه کنن فیکون ... و الصلوه و السلام علی محمد و آله الطاهرین
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب شیرکاهی، تا: 1254ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماح، 19 سطر (15×24)، اندازه: 25×34سم [الفبائی ف: 213]
hāfez-os sehhe-ye nāserī = hefz-os sehhe-ye nāserī
حسینی، علی، ق13 قمري
hoseynī, ‘alī (- 19c)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار، بر حسب امر دوستعلی خان معیر الممالک
تاریخ تألیف: 1282ق
رسالهاي در سته ضروریه در طب و مشتمل بر یک «مقدمه» و شش «فصل» و یک «خاتمه» است. او معتقد است که اگر ناصرالدین شاه دستورات بهداشتی این رساله را دقیقاً به کار برد و عمل کند آنها در تندرستی وي مفید خواهد افتاد. در این کتاب طرز معالجه امراض همگی بر پایه قواعد طب قدیم است.
بعد البسمله. نامه را بنام ایزدي آغاز کنم که آغاز و انجامش نیست و خامه را بشکر یزدانی گویا سازم که نتوان گفتنش چون و چیست و اگر خون حبس نشود باستعمال حابسات حبس نمایند
[دنا 4 /474؛ فهرستواره منزوي 5/ 3409]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 247
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: 7 رجب 1282ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج سبز، 111گ، 12 سطر (7×13)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1 - 435]
hāfez-os sehhe-ye nāserī = hefz-os sehhe-ye nāserī
طبیب قوچانی، میرزا نصرت، ق14 قمري
tabīb-e qūčānī, mīrzā nosrat (- 20c)
در قوانین عمومی بهداشتی که به روش طب جدید نوشته شده و گویا از کتاب هاي دارالفنون ناصري باشد. گفته شده از متن فرانسوي برگردانده شده است و در پایان گزارشی از وضع مدرسه دارالفنون و سپس فهرستی از پزشکان روزگار خود و در فهرستی از بیماري هاي سالیانه تهران آورده و سپس خواسته فهرستی از کتاب هایی که در مدت چهل سال که از تأسیس دارالفنون گذشته است ترجمه شده بنویسد که نیمه کاره مانده است. (احمد منزوي)
آغاز: بزرگترین خداوندي را کوچکترین بنده ام ...
انجام: بزبان فارسی ترجمه شده از این قرار است.
[دنا 4 /474؛ فهرستواره منزوي 5/ 3416؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ با تقریظی به مهر نیر الملک (جعفر قلیخان پسر رضا قلیخان هدایت وزیر علوم زمان) نوشته شده، مؤلف قصیدهاي در مدح پادشاه و امین السلطان وزیر اعظم او سروده و در آن نصرت تخلص کرده؛ کاغذ: فلفل نمکی فرنگی، جلد: میشن سیاه، 706ص، 13-14سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 6 - 135]
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ مؤلف کتاب را به فرزندش میرزا عزیز اﷲ خان (دکتر عزت - نصرت) به تاریخ غره رمضان 1323 بخشیده است؛ جلد: تیماج قهوه اي، 40گ، 11 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 82]
خط: نستعلیق، کا: نصرت طبیب قوچانی (شاید)، بیتا؛ گویا پیشنویس مؤلف باشد؛ جلد: تیماج نیلی، 180گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 146]
hāfez če mī-gūyad
کسروي، احمد، 1269 - 1324 شمسی
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
تاریخ تألیف: 1322ش.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4754-4752/23- ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 100]
حافظیه- اصول و فروع دین (منظوم)
الحافل الوسیط و العیلم الزاخر المحیط فی احوال الاوائل و الاواخر- العیلم الزاخر فی احوال الاوائل و الاواخر
hākemān-e noqāt-e arba‘e
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10684/9
آغاز: بباید دانست که نقاط اربعه را حاکمان باشند که چون نقطه از میزان حرکت به هر خانه که منتهی شود حاکم آن خانه را طلب باید کرد. اگر حکم نقطه موجود است آن مهم نیز ثباتی و صورتی دارد؛ انجام: و اگر خواهد بداند که مال کم شده خواهد یافت یا نه از ... و شکل که در خانه 9 نشسته اشد حکم کند و اﷲ اعلم بالصواب
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (30ر-30پ)، 15-21سطر، اندازه: 17×20/5سم [ف: 20 - 187]
al-hākem-o be-amr-el-lāh-e hakīm
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7124
آغاز: بسمله ... گفت شیخ حکیم که در تدبیر تنهائی این است که وضع کن از ان حجر پنجاه مثقال؛ انجام: بر هزار مثقال از رصاص سفید که او را منقلب میگرداند بطلاي خالص که بهتر از معدنی است و السلام.
خط: نسخ خوش، کا: رجبعلی ابن عبداﷲ، تا: 1277ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی روکش تیماج قهوه اي، 2گ (91پ-92ر)، 17 سطر (8×14)، اندازه: 17/5×22سم [رایانه]
hālāt-e eskandar
گلپایگانی، محمد تقی، - 1292 قمري
golpāygānī, mohammad taqī (- 1875)
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 12/ 220
خط: شکسته، نستعلیق، کا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 1/54×20سم [ف: 1 - 170[
hālāt-e aqālīm-e sab‘e = zāyje-ye soltān ‘abd-ol-latīf bahādor-xān
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3207/4
آغاز: بسمله، چون طالع سال برج میزان است و عاشر سرطان قمر و رأس در آنجا مستولی بر طالع گشت ... دلالت میکند ... بر امتداد تأییدات فیض ربانی و اقبال حضرت پادشاه ابوالغازي سلطان عبداللطیف بهادرخان؛ انجام: حالات فصل ربیع را نوشته اند امید چنان است که فصول دیگر نیز بخیر و خوبی گذرد، انشاء اﷲ تعالی و اﷲ اعلم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 3گ (45پ-47ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6 - 298]
hālāt-e borūj (jadval)
در این جدول ها حالات بروج دوازدهگانه و اثر هر کدام را با رموز مخصوص نجومی آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8161
گویا نسخه افتاده دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 116گ، اندازه: 20×30سم [ف: 21 - 147]
hālāt-e peyqambar-e eslām
عبادات آن حضرت پیش از بعثت که به طور حاشیه در پیرامون سوره کافرون بر تفسیر کشاف زمخشري نوشته شده است.
تبریز؛ قاضی طباطبائی؛ شماره نسخه: بدون شماره /6
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 521]
hālāt-ol haramayn = savāneh-e safar-e hejāz
مراد آبادي، محمد رفیع الدین بن فریدالدین، - 1218 قمري
morād ābādī, mohammad rafī‘-od-dīn ebn-e farīd-oddīn (- 1804)
کتاب آمیزه اي است از دیده ها و شنیده هاي مؤلف در سفر حج سال 1200ق و تاریخنگاري اماکن و مزارات بر اساس منابعی که بدانها رجوع کرده است. مرادآبادي در ابتداي کتابش گزارشی از سفر خود را این گونه ارائه کرده است: «چون بنده ضعیف ... شنبه هژدهم محرم الحرام سنه هزار و دو صد از وطن مألوف
مرادآباد ... بر آمد و به تأیید حضرت الهیه ... به راه مهترا و کوته واجین و اندور و بهروج چهاردهم ربیع الثانی به سورت رسید و پنجشنبه نهم جماد الثانی سوار کشتی شد و دوازدهم لنگر برداشتند. و چون موسم به آخر رسیده بود و باد موافق کم وزید و بیشتر باد ناموافق میوزید در سیر مرکب بسیار سستی شد و چند بار مشرف به تباهی گردید و از قلت آب نوبت مردم به هلاکت رسیده و از حیات مأیوس شدند و چهره مرگ نمودار گشت ... استغاثه نمودند و هر بار رحمت الهی جل شأنه کار خود کرد و از آن مهالک نجات داد. و سلخ رمضان به بندر کنغدا رسیده شد و چون باد شمال به شدت میوزید و وصول به جده ممکن نبود و در کنغدا فرود آمد. و شنبه پنجم شوال به سواري شتر روانه مکه معظمه شد. دوازدهم متصل به لملم در سعدیه احرام عمره تمتع بسته و دوشنبه چهاردهم داخل مکه معظمه گردید و پنجشنبه هفدهم صفر از مکه روانه مدینه منوره ... شد ... صباح دوشنبه پنجم ربیع الاول به سعادت وصول به حرم رسول ... فایز گشت ... بیست و هشتم رجب بعد از استجازه از آن حضرت مجد و جلال وداع شد سیزدهم شعبان به مکه رسید و پنج ذي القعده از جده بر کشتی سوار شد و عید اضحی بر ساحل بمبئی فرود آمد و از آن جا به سورت آمد. و پنجشنبه پانزدهم محرم سال سیوم از صده سیزدهم روانه شد و به راه بهروج و پروده و اندور و بهوپال و بهیک و سرونج و کوالیر و مهترا سه شنبه غره ربیع الثانی به سلامت و عافیت داخل مراد آباد شد. و مدت سفر دو سال و دو ماه و دو هفته بود. و به اقتضاي شوق از آغاز سفر تا انجام سوانح وقایع سفر و منازل و مراحل بحر و بر یا احوال مواضع متبرکه و اماکن شریفه که به زیارت آن مستفید میشد و بعضی علما و فقرا و صلحاي عصر که به ملاقات آنان مستفید و مستفیض گشت و بعض دیگر از عجایت حکایات و نوادر روایات و فواید متفرقه که از معتمدي شنید یا در کتابی دید در قید تحریر آورد تا یادگاري بود ...»
چاپ: ترجمه عربی آن در قاهره، 2004، مترجم: سمیر عبدالحمید ابراهیم با عنوان الرحلة الهندیة الی الجزیرة العربیة.
[فهرستواره منزوي 1/ 75]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21666
آغاز: الحمد ﷲ علی نعمه و افضاله و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله. اما بعد چون بنده ضعیف محمد رفیع الدین را اصلح اﷲ حاله و مآله اراده ازلی یاوري کرد؛ انجام: تا مدینه سکینه سه هزار و هشتاد و دو گروه و تمام مدت این سفر دو سال و دو ماه و دو هفته بود. فلله الحمد فی الاولی و فی ا خره و الیه المرجع ... ثم دفنا بالبقیع وصل اللهم و سلم علی سیدنا و مولانا محمد و آله اجمعین و آخر دعوانا ان الحمد اﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ در صفحه پایان دستور نماز و دعا از جامع الصغیر و کنز العباد و حدیثی از شرح صحیح بخاري قسطلانی و تفسیر آیه صراط المستقیم و نقل قولی از سنن الهدي از شیخ محمد حیات درباره کعبه و زندگی پیامبر و آباء ایشان از شرح مشکات عبدالحق محدث و مؤلف سنن الهدایة شیخ عبدالنبی حنفی قدوسی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذ ابر و باد، 33گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×20سم [اهدائی رهبر: 8 - 372]
hālāt-e xolafā-ye banī-‘abbās
کاشانی، عبدالعلی بن هدایت اﷲ، ق14 قمري
kāšānī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e hedāyat-o-llāh (- 20c)
اهداء به: مظفر الدین شاه
تاریخ تألیف: 1320ق
شرح حال خلفاي بنی عباس است و از خلافت سفاح شروع میشود و پس از بحث در خلافت او و خلفاي بعدي، به خلافت هارون الرشید به پایان میرود. در این نسخه غالب حوادث ایام خلفاي مزبور آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1505
آغاز: نسخه: بسمله، پس از ستایش آفریننده آسمان و زمین و نیایش حضرت خاتم المرسلین و علی امیر المؤمنین؛ انجام: نیکو آن است که قلم را باز کشیم و به حالات امین و مأمون پردازیم حاوي مقدمه چهار صفحهاي؛ خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1320ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 296گ، 19سطر (14×20)، اندازه: 21/5×27سم [ف: 4 - 5]
hālāt-e sapahdār-e a‘zam
رسالهاي است در شرح حالات سپهدار اعظم.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 731
آغاز: بسمله - پس ورود سپهدار کثیر الاقتدار از دارالخلافه تهران دریا فین کاشان؛ انجام: تمام شد کتاب سر کار سپهدار - حرره میراز حسین خان غلام پیشخدمت 27 ربیع الاولی سنه 1301 کا: میرزا حسین خان پیشخدمت، تا: ربیع الاول 1301ق؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج خرمایی، 27گ، 11 سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 2 - 322]
hālāt-e salmān-e fārsī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9/ 8880
آغاز: ذکر شمه از وقایع حالات سلمان فارسی و رسیدن آن
بزرگوار باستان حضرت مقدس نبی صلی اﷲ علیه و اله. ابن عباس گوید که سلمان گفت کع من دهقان پسري بودم از بعضی قريه اصفهان؛ انجام: و درین سال کلثوم بن الهدم که پیش از قدوم حضرت ختمی صلوات اﷲ و سلامه علیه و اله بمدینه مسلمان شده بود و وفات یافت.
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، کا: محمد مهدي ابن محمد صالح رضوي، تا: با تاریخ 1096ق؛ کاغذ: الوان، جلد: میشن تریاکی، 6ص (57-62)، اندازه: 9/ 13×7/ 23سم [ف: 1/29 - 217]
hālāt-e šeyx mohammad ‘alī-ye hazīn
شرح حال شیخ محمد علی حزین از رجال عصر صفوي عمراه با نامههایی از پادشاهان صفوي و امراي آنها.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 95 عکسی
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [جنگ: 1 - 456]
حالات قمر- احکام حالات قمر
hālāt-e kamāl-od dīn-e xārazmī
در آن ضمن شرح حال کمال الدین حسین خوارزمی گروهی از عالمان و عارفان و ادیبان معاصر او یاد شده اند.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 40 عکسی
بی کا، بیتا، 286ص [جنگ: 1 - 457]
hālāt-e kavākeb-e sayyāre (jadval)
حالات سیارات در بروج اثنی عشر (اوج و حضیض و شرف).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/21
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1195ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 409ص، 17سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19-446]
hālāt-e manāzel
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 11/00
آغاز: ز شرطین زن بمیرد هم ز هر سال؛ انجام: نشاید بیش ازین با بنده گفته
خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد محلاتی، تا: 1281 - 6 جمادي الثانی 1283، جا: اصفهان مدرسه میرزا مهدي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، تملک: عبدالصمد بن حسینی محلاتی در شوال 1295؛ اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 506]
hālāt va soxanān-e abū-sa‘īd-e ab-ol-xayr
کمال الدین محمد، - 440 قمري
kamāl-od-dīn mohammad (- 1049)
در پنج «باب.»
چاپ: پطرس بورغ، به کوشش ژوکوفسکی، 1317ق، 86+16ص؛ و چند بار در تهران چاپ شده است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1340/2- ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا (249 Or. ریو342)؛ خط: نسخ، کا: محمود بن علی بن سلمه، تا: محرم 699ق؛ 17 سطر [فیلم ها ف: 1 - 596]
حالات و کرامات چهارده معصوم- تاریخ الائمة
hālāt va kerāmāt va maqāmāt-e mašāyex-e safavīye
در چهار «باب»: 1. در ذکر نسب سلطان شیخ زاهد؛ 2. در ذکر حالات و کرامات شیخ زاهد. از چهل مقام در آن یاد شده است؛ 3. در بیان توبه و تلقین و شرایط و بیان ارکان آن؛ فصل در تحقیق ولایت حضرت شیخ ولایت. فصل در بیان سؤالاتی که از حضرت شیخ کرده اند.
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 6012-3/59/3
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی و سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 11 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 194]
hālāt va masā’eb-e a’emme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16802
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13 و 14 [د.ث. مجلس]
hālāt va maqālāt-e hājī zayn-ol-‘ābedīn kosar ‘alī-šāh
اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه: 76/13
خط: نستعلیق، کا: امیر الشعراء رضا قلی خان هدایت صاحب
مجمع الفصحاء و غیره، تا: 1239ق، جا: شیراز؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه: 5/1 7×4/ 22سم [نشریه: 6 - 107]
hālāt va maqāmāt-e oveys-e qaran
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمري
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
منقول از نفحات الانس جامی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/45- طباطبائي
آغاز: حضرت رسول صلی اﷲ علیه و آله در حق اویس گفته است: اویس القرنی خیر التابعین باحسان؛ انجام: در غروب صفین جنگ می کرد تا شهید شد.
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: قرن11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 4ص (285-288)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 23-220]
al-ḥāl
چون بحث حال در نحو براي مبتدیان مشکل مینمود، در این رساله انواع و شرایط حال را بیان نموده و بر آنها دلیل اقامه کرده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 225/6
آغاز: اعلم ایدك اﷲ فی الدارین لما رأیت أن مبحث الحال مطلقا علی المبتدئین مشکلاة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 27 شعبان 1207ق؛ جلد: تیماج قرمز، 3گ (78-80)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 180]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 567/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 156]
hālat-e asnāf-e mardom
گفتاري است کوتاه در تعیین برج ها و درجات بروج خاص اصناف و طبقات مردم و بلاد آنان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6120/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1232ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قرمز، 3ص (669-671)، 17سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 19 - 109]
hālat-ot tofūlīya
سهروردي، یحیی بن حبش، 549؟ - 587 ؟ قمري
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
شیخ شهاب میگوید روزي که طفل بودم جماعتی از طفلان را دیدم که به مکتب میروند تا درس بخوانند از آنان پرسیدم کجا میروید گفتند مکتب. در تعقیب آن چند سؤال دیگر کردم تا به علم رسیدم آنان گفتند باید از استاد ما سؤال کنی. من بر آن شدم تا از استاد آنها بپرسم. روزي گذارم به استاد آنها رسید از او پرسیدم. او روزها مرا تعلیم داد و علم آموخت. شهاب الدین در این علم آموزي از علم حصولی به علم غیر حصولی میرسد و از مکتب ذوق و منبع آن دم میزند و مشاهدات صوفیان را باز میگوید. (عبداﷲ انوار)
آغاز: در طفولیت بر سر کوئی چنانکه عادت کودکان باشد بازي میکردم. کودکی چند را دیدم که جمع میآمدند، مرا جمعیت ایشان شگفت آمد.
انجام: ازرق پوشان که بس فراوان باشند ** صوفی صفتان میان ایشان باشند / کایشان همه تن باشند از جان خالی ** و آنان چکنی تن که همه جان باشند
چاپ: مجموعه مصنفات شیخ اشراق، جلد سوم، به تحصیح دکتر سید حسین نصر (تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1380 (چاپ سوم)
[دنا 4 /475]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی دامغانی جابرمی مولد، تا: 659ق؛ کاغذ: اصفهانی، شکري، جلد: تیماج تریاکی، 20ص (172- 192)، 19سطر (6×15/5)، اندازه: 9/5×19سم [ف: 5 - 547]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1136/8- ف و 3059/13- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 566 و 2 - 51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 12 صفر 723ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه اي، 3 ص (700-702)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 106]
حالنامه- گوي و چوگان
hāl-nāme
علوي، میر محمد باقر، ق11 قمري
‘alavī, mīr mohammad bāqer (- 17c)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 895/10
خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: قرن 11و 12؛ مجدول؛ قطع: بیاضی
رحلی [نشریه: 7 - 135]
hāl-nāme-ye ‘ārefī
تهران؛ مینوي؛ شماره نسخه: 2 /81 ف
نسخه اصل: چستربیتی 195؛ خط: نستعلیق، کا: علی حسینی، تا: 934ق، جا: هرات [ف: 187]
al-ḥāwī
قزوینی، عبدالغفار بن عبدالکریم، - 665 قمري
Qazvīnī, ‘abd-ol-qaffār ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 1267)
متن مهم بسیار معروفی است در فقه شافعی داراي لباب مسائل فقهی و صحیح از اجتهادات علماي مذهب، تنظیم شده براي مبتدئین از طلاب که بخواهند بر فروع مسائل اطلاع اجمالی داشته باشند.
آغاز: الحمد ﷲ المتوحد بالعظم و الکبریاء المتفرد بدوام العز و البقاء المتحمد بالمجد و البهاء المتمدح بالکمال و السناء ...
[دنا 4/ 475؛ الاوقاف العام بغداد 1/ 603]
شرح و حواشی:
1- مصباح الحاوي = المصباح؛ طوسی، عبدالعزیز بن محمد (-706)
2- شرح الحاوي فی الفتاوي؛ علاء الدین تبریزي، علی بن اسماعیل (668-720)
3- تیسیر الفتاوي فی تحریر الحاوي؛ ابن بارزي، هب اﷲ بن عبدالرحیم (645-738)
4- البهج الوردیة؛ ابن وردي، عمر بن مظفر (691-749)
5- النهج المرضی فی شرح البهج الوردیة؛ ابن عراقی، احمد بن عبدالرحیم (762-826)
6- ارشاد الغاوي فی مسالک الحاوي؛ ابن مقري، اسماعیل بن ابی بکر (755-837)
7- شرح ارشاد الغاوي فی مسالک الحاوي؛ مقدسی، محمد بن محمد (822-905)
8- فتح الجواد بشرح الارشاد = شرح الارشاد؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد (909-973)
9- الامداد فی شرح الارشاد؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد (909-973)
آغاز: برابر؛ انجام: و القاضی غاب أو امتنع و من مجنون لامشتري النجم..
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 8؛ روي برگ اول چند بیت شعر عربی از جلال الدین ابهري در تقریظ کتاب و دو بیت فارسی در تاریخ وفات مؤلف، با یادداشتی به تاریخ هجدهم ذیحجه 816؛ جلد: تیماج مشکی، 51گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 24 - 122]
خط: نسخ زیبا، بیکا، بیتا؛ مجدول، چلیپایی؛ 60گ (29پ- 88ر)، اندازه: 18×34سم [ف: 2 - 338]
ḥāwi-l aqwāl fī ma‘rifat-ir rijāl = rijāl-u ‘abd-un-nabī al-jazā’irī
جزایري، عبدالنبی بن سعد، - 1021 قمري
jazāyerī, ‘abd-on-nabī ebn-e sa‘d (- 1613)
رجال حدیث را به چهار قسم (صحاح، موثقین، حسان، ضعاف) تقسیم کرده و در حالات هر یک از آنها مطالب فهرست و رجال شیخ طوسی و رجال کشی و رجال نجاشی را با الفاظ آنها رموزي براي نام هایشان نقل کرده و تحقیقات خود را با عناوین «قلت» میآورده است. این کتاب مشتمل بر یک «مقدمه» چند «مقصد» و یک «خاتمه» میباشد و در آغاز و پایان آن چند فائده رجالی آمده است.
آغاز: بسمله نحمدك اللهم علی ما هدیتنا لصحیح المقال خلاصة الاقوال و حبوتنا من فهارس الرجال بحسن الرد و الاعمال
چاپ: قم، موسسه الهدایة لاحیاء التراث، 1418ق، 4ج.
[التاریخ و التراجم ص 150؛ الذریع 23/67 و 6 /337؛ فهرستگان حدیث 1247/ 246؛ دنا 4/ 475-476؛ ریاض العلماء 3/ 273 (با نام جمع الرجال فی احوال الرجال)]
شرح و حواشی:
1- فهرست اعلام «حاوي الاقوال فی معرف الرجال»؛ مامقانی، محیی الدین (1922-)
آغاز: برابر؛ انجام: التنبیه الخامس عشر قد سبق ان من اسباب التمییز لین الرجال معرف الانتساب الی القبایل و امثالها ... الیربوعی منسوب الی یربوع بن مالک بن حنطله بن مالک.
کامل. شامل هر دو جزء کتاب (جزء اول در برگ 110پ پایان میپذیرد)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تنبیه 15 در پایان کتاب به خط مؤلف است، مصحح، محشی به امضاهاي «منه سلمه اﷲ» و «هذا غای ما قید بخط ادام اﷲ بقاه» و «بخطه سلمه اﷲ» و مانند آنها، با بلاغ مقابله، نسخه در دست مؤلف بوده و او بعضی از عبارات را اصلاح کرده و روي بعضی دیگر خط کشیده و جملاتی جایگزین آن ها نوشته است و با یادداشت هاي توضیحی از او، نسخه دو بار مقابله شده چه بعضی از بلاغها به عبارات «ثم بلغ قبالاً» و «ثم بلغ» و نظایر آنهاست، یاداشت هاي صفحه عنوان نسخه: چهار
سطر به خط مؤلف شامل نام کتاب و خودش «کتاب حاوي الاقوال فی معرف احوال الرجال املاء فقیر عفواﷲ الغنی عبدالنبی بن سعد الجزائري محتداً و مولداً الغروي مفطما و بلوغاً و تحصیلاً عامله اﷲ باحسن اعماله و جعل ذلک خالصاً لدیه بمحمد و آله»؛ تملک: محمد خلیل قزوینی در 1268ق، محمد کاظم شریف نجفی حسنی حسینی موسوي عریضی اعرجی در ربیع الاول 1147ق، محمدامین ... در رجب 1226ق، جعفر بن سید باقر با مهر «جعفر الحسینی 1247» (بیضی)، یاداشت امانت کتاب از محمد امین خلف مرحوم شیخ محمد حسین نوشته سیدمحمدمهدي، یادداشت سید فلاح بن سید علی که کتاب را در 18 جمادي ثانی سال 1103ق از شیخ سنکدر (؟) بن حاجی حمد خریده؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی نخوري، جلد: تیماج مشکی، 233گ، 25 سطر (14×20/5)، اندازه: 2/ 20×3/ 30سم [ف: 2/29 - 637]
آغاز: برابر؛ انجام: و محمد بن علی الهمدانی و محمد بن هارون و مهویه و محمد بن عبداﷲ بن مهران ضعفاء روي عنهم محمد بن احمدبن یحیی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 47گ، 28 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 3 - 1573]
آغاز: برابر
کا: قطب الدین بن تمام بن حسن صیمري، تا: 1017ق؛ افتادگی: انجام؛ 200گ؛ قطع: رحلی [ف: 124]
. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6502
آغاز: برابر؛ انجام: و طریقه الی حریز بن عبداﷲ السجستانی غیر مذکور فی الاساتید و فی الفهرست صحیح
خط: نسخ، کا: عباس بن مقلد بن هیکل کربلائی، تا: اواخر جمادي الاول 1044ق؛ افتادگی: انجام؛ تقریظی از میرزا یحیی بن محمد شفیع بید آبادي اصفهانی به تاریخ 13 صفر 1325؛ جلد: تیماج قهوه اي، 161گ، 31 سطر، اندازه: 20×28/5سم [ف: 17-90]
. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 59 - ب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد ابراهیم کلباسی (به تولیت)، 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 202گ، 24 سطر (5/ 10×19)، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 201]
آغاز: فوائد منتخب من کتاب الرجال للشیخ عبدالنبی رحمه الله علیه اما المقدمة ففیها فوائد مهمة ... فی تعریفه و بیان موضوعه وغایته هو علم یبحث فیه عن اسرار الرجال؛ انجام: وقد تفطن لهذا بعض مشایخنا المعاصرین فصرح بتضعیف ان الغضایري فی مواضع علی الخلاص وکانه یري تضعیف مجهول الحال کما هو الحق واﷲ اعلم.
عنوان در فهرست «منتخب حاوي الاقوال فی معرفة الرجال»؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد بن محمد نقی ابرقوهی، تا: 1243ق، جلد: مقواي کرم عطف پارچه مشکی، 7گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1573]
آغاز: (در خطبه افتاده) ذکر طرق غالباً کراهة الطول و لان اعظم فوائدها استحصال تمییز الرجال عن بعض؛ انجام: فلما نزلت فان تصدقوا خیر لکم ان کنتم تعلون قال تصدقنا، تم الکتاب بعون الملک الوهاب.
خط: نسخ، بیکا، تا: 17 شوال 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 176گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×6/ 30سم [ف: 1 - 184]
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: رحلی، [ف: 274]
خط: نستعلیق، کا: شاهین بن فارس فیلجی کربلائی مسکن، بیتا؛ 217گ، اندازه: 11×30سم [ف: 1 - 229]
ḥāwi-l ḥisān min ḥayāt-il ḥayawān
دمیري، محمد بن عبدالقادر، ق10
damīrī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-qāder (- 10c)
وابسته به: حیا الحیوان الکبري؛ دمیري، محمد بن موسی (742-808ق)
خلاصهاي است از کتاب «حیا الحیوان» کمال الدین محمد دمیري شافعی که آن را همانند اصل به ترتیب حروف الفبا تنظیم نموده است. مؤلف در شرح حال خلفا اشاره کرده که سلطان زمان وي سلطان سلیم خان بن با یزید محمد خان بن محمد خان میباشد که به سال 923 به سلطنت رسیده است.
[دنا 4/ 476؛ الاعلام زرکلی 7/ 118؛ هدی العارفین 17/28]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2566
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق الانسان و فضله تفضیلا و شرفه علی سایر الحیوان و صوره فی أحسن صور و أعدل قامة
نسخه اصل: کتابخانهاي در نجف اشرف. جلد اول و از آغاز حرف الف تا پایان حرف سین؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن محمد مشهور به ابن غازي دینهوري کاتب، تا: 3 رمضان 989ق؛ مصحح؛ تملک: ابراهیم بن عبداﷲ عردان به سال 1252؛ 671ص [عکسی ف: 7 - 159]
hāvī dar teb
بیست باب در نسخه دیده شده. از شناختن مزاج و سپس علاج
دردسر، سرسام و برسام آغاز میشود، باب دوم در علاج انواع تب، باب سیم در علاج درد چشم، باب بیستم در علاج هر قسم امراض و تراکیب.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4497/1
آغاز: بسمله. حمد وافر و ثناي متکاثر مر خالقی را سزد که نوع بشر انسان را بترکیب عناصر امزاج مختلفه ظاهر ساخته ... بدان که اشرف و اعظم علوم دو علم است: علم الابدان و علم الادیان؛ انجام: در بیان درد چشم، مشتمل بر دوازده فصل. فصل اول در بیان درد چشم ... فصل هشتم در بیان ...
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 115گ (9پ-123پ)، 15 سطر، اندازه: 3/ 17×9/ 26سم [ف: 7 - 412]
ḥāwi-l fawā’id min-al kutub wa-r rasā’il wa-l maṭālib
مجموعهاي است از رسائل و تقریرات فقهی و اصولی که گردآوري شده و «حاوي الفوائد من الکتب و الرسائل و المطالب» نامیده شده. مرحوم آیت اﷲ سید هب الدین محمد علی بن حسین عابد، حسینی شهرستانی (-1386 ق)
در فهرست مفصلی که براي مطالب این کتاب نگاشته، این نام را برگزیده و ممکن است جامع این مجموعه نیز خود شهرستانی باشد. برخی از رسالههاي آن مستقل هستند و داراي خطبه میباشند و یکی از آنها، بخشی از حاشیه فرائد الاصول ملا علی لوزدري سلطان آبادي است. مؤلف در برخی رسالهها از: «الفاضل الاستاد دام ظله، وفاقاً للفاضل المحقق الاستاد، ما ذکره الاستاد المحقق، میرزاي قمی، محقق خوانساري، صاحب جواهر، کاشف الغطاء، سید محقق کاظمی، صاحب فصول، صاحب معالم» و دیگران، نقل کرده است. برخی از رسائل آن نیز تکرار شده است. اینک فهرست رسائل و مطالب آن: الامر بالشی ء هی یقتضی النهی عن ضده ام لا؟، مسئله اجزاء، الامر بالشی ء مع انتفاء الشرط، النهی فی العبادات، بخشی از آغاز حاشیه فرائد الاصول ( ناشناخته)، مجدداً بخشی از حاشیه فرائد الاصول (ناشناخته)، بخشی از حاشیه فرائد الاصول از ملا علی لوزدري سلطان آبادي، الکلام فی الجاهل بالحکم، رساله در احکام وضعیه، استصحاب، اصال الصحة، قاعده لا ضرر، بخشی از حواشی بر کتابی فقهی، مطالبی رجالی و اسناد رجال کتاب من لا یحضره الفقیه شیخ صدوق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15243
آغاز: القول فی ان الامر بالشیء هل یقتضی النهی عن ضده ام لا و قبل الشروع فی بیان حکم المسئل و تحقیق فیها لابد من تقدیم امور. الاول، ان هذه المسئل هل هی مسئل فقهی او اصولیة؛ انجام: و ما رواه عن احمد بن هلال ض و ما رواه فیه عن ادریس بن زید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی با نشان «منه، منه ره» و غیر آن، مصحح، با قلم خوردگی؛ تملک: محمد حسن بن عبدالکریم شیرازي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 237گ، 18-24 سطر (11×18)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 38 - 705]
al-ḥāwī fi-l imāma = al-ḥāwī li-dalā’il-il maḏhabayn
حسینی خاتون آبادي، محمد حسین بن عبدالحسین، 1104 - 1139 ؟ قمري
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad hoseyn ebn-e ‘abdol-hoseyn (1693 - 1727)
تاب بسیار مفصلی است در اثبات امامت ائمه علیهم السلام با استفاده از آیات و روایات و مصادر تاریخی و کتب خاصه و عامه در چندین مجلد. مؤلف در کتاب دیگر خود «سفین النجاة» بسیار به این کتاب ارجاع داده است چرا که سفین النجا مختصري از کتاب حاضر می باشد. مؤلف در مقدمه میگوید: چون کتاب هایی که در مسأله امامت بحث میکنند زیاد بوده و بعضی کمیاب، تصمیم به جمعآوري تمام مطالب دو فرقه در این کتاب گرفته و هنگام تألیف حدود 60 جلد کتاب از هر دو فرقه در دست داشته است.
[دنا 4/ 477؛ الذریعه: 6 /234 ش1309]
آغاز: جزء اول: و هو یحتوي علی ذکر مقدمات یستبصر بها البادي فی هذا الفن، و بیان وجوب وجود امام فی کل زمان
کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، از برگ 213 تا 322 شرحی با عنوان «قوله» در ادبیات که به اشتباه با این نسخه صحافی شده؛ 331گ، اندازه: 19×25/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 153]
آغاز: ذکر خبر السفین من طریق الطائف المحققه الامامیة فمن ذلک روای الطبرسی فی الاحتجاج باب ذکر طرف مما جري بعد وفا رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله؛ انجام: و اذا کان الامر کذلک دل علی انهم المعینون لذانک دون من سواهم علی ما رتبناه و الحمدﷲ وحده.
جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (ظاهراً)، تا: قرن 12؛ کتاب به چندین خط میباشد و مطالبی که از دیگر کتب نقل شده به خطی است و یادداشتهایی که مطالب کتاب را به هم ربط داده ظاهراً به خط مؤلف است، مصحح، محشی، در ابتداي هردو جزء فهرست مطالب ظاهراً به خط مؤلف آمده؛ مهر: حج الاسلام شفتی «محمد باقر بن محمد نقی الموسوي» (بیضی)، کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج قرمز، 219گ، اندازه: 20×25/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 597]
al-ḥāwī fi-l ḥisāb
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 542/3
آغاز: من الحاوي فی الحساب الدرهم هوسته دوانیق وهو 12 قیراط بقراریط؛ انجام: وهو مثل الدرهم و مثل ثلثه اسباعه
بندي منقول از کتاب «الحاوي فی الحساب»؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالقائم بن علی بن حیدر بن حسن بن علی، تا: 13 جمادي الثانی 839ق؛ کاغذ: ترمه؛ جلد: مقوا با روکش گالینگور، 1ص، 19 سطر (8×11/5)، اندازه: 5/13×17/5سم [ف: 1 - 381]
al-ḥāwī fī ‘ilm-it tadāwī
رازي، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمري
rāzī, mohammad ebn-e zakaryīā (866 - 926)
تألیف مشهور ابوبکر محمد بن زکریاء بن یحیی رازي. شامل آنچه را که پزشکان بدان احتیاج دارند از قواعدکلی طبی و حفظ الصحه و چگونگی درمان بیماري ها.
چاپ: حیدرآباد دکن، مطبع الدائرة، 23 جلد، 1955 و 1972م.
[سرکیس 1/ 914؛ الذریعه 23/65؛ مشار عربی 301؛ دنا 4/ 477؛ الاوقاف العام موصل 4/ 139]
شرح و حواشی:
1- الحاوي (منتخب)؛ قرشی، علی بن محمد
جلد 4 و 5؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن الیاس بن مطران طبیب، تا: 571ق؛ تملک عبداﷲ بن موسی حکیم؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 410گ، 21 سطر، اندازه: 3/ 14×30سم [ف: 1 - 183]
از اوجاع الکبد تا پایان کتاب پنجم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دهه نخستین رمضان 604ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: رویه کاغذ، 491گ، 21 سطر، اندازه: 3/17×6/25سم [ف: 1 - 183]
خط: نسخ، کا: عبدالقائم بن علی بن حیدر بن حسن بن علی بن طاهر بن منصور بن محمد بن حسین مقري، تا: نیمه جمادي الثانی 840ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ مهر: «محمد علی مؤید الاطباء» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز [ف: 21 - 135]
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ 274گ، اندازه: 13×25سم [ف: 50]
از «فی السکتة و الفالج و الخدر و الرعشة» تا پایان جزو دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 539گ، 23 سطر، اندازه: 22×3/ 34 سم [ف: 1 - 183]
آغاز: بسمله. فی اسرا البول البته و عسر خروجه و قلته و استعمال المبوله و التقطیر الذي یسره التعریف؛ انجام: الاکثر باسق و معدله حار کمد. تم الجزء السابع من کتاب الحاوي و نتلوه فی الجزء الثامن انشاءاﷲ ... فی سن خمس عشر و تسع مائ من الهجر 916 خط: نسخ، بیکا، تا: 916ق؛ جلد: میشن سیاه، 45 سطر [ف: 9-98]
از اطعمه و اشربه تا معالجات اورام؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین علی بن کمال الدین حسین بن رکن الدین مسعود طبیب، تا: 966-967، جلد: تیماج قهوه اي، 465گ، 25 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 80]
آغاز: فانظر فیه قال و بالجمة فان من عرفت منابت العصب الی کل واحد من الاعضاء سهل علیه علاجه لی استعن بجوامع الاعضاء؛ انجام: و اما من عروقها و الذي من الصدر یجی غلیظا متعقد ... فی طول مسافته و معه وجع فی الصدر و ذلک الموضع الوجع من الصدر هو الموضع.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 245گ، 23 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 20 - 196]
از «امثل من قصص المرضی» تا عنوان «من کتاب الخضابات»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: مورخ 1013 و 1016؛ مقابله شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه ابري، 615گ، مختلف السطر، اندازه: 1/87×2/ 25سم [ف: 1 - 182]
خط: نسخ، کا: سید ضیاء الدین، تا: 1057ق، براي حکیم محمد امین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 301گ، 29 سطر (7×15)، اندازه: 13×22سم [ف: 16 - 255]
تنها جلد دوم است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 25 ذیحجه 1067ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 193گ، 23 سطر، اندازه: 3/ 19×2/84سم [ف: 1 - 183]
نیمه اول کتاب؛ کا: ابوالحسن بن حسین طبسی فهننجی، تا: محرم 1096ق، به دستور میرزا عابدین؛ از روي نسخه اي از روي نسخه نقل شده از کتابخانه شیخ صفی؛ تملک: ابوتراب طبیب به تاریخ ربیع الثانی 1246؛ جلد: تیماج قرمز، 353گ، 35 سطر 24/5×5/ 36 [ف: 11]
آغاز: لذع فهو لذلک بدمل القروح المزمن «جعدة» لها قو تشفی القروح الردیة؛ انجام: قال ذیمقراطیس ان وقعت مرآة لها و جهان
بحیال السحاب التی تکون فیها البرد حادت عنه و عن المکان الذي هی فیه.
خط: نسخ، کا: علی بن عثمان بن احمد بن عثمان معروف به ابن ابی الحوافر، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ بی تا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 113گ، 20 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 25 - 54]
آغاز: بن ماسویه قال ان صب فی الاذن مع خل و کندر بدهن ورد ینفع جزء سوم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه قدیم، مصحح؛ تملک: محمد رضا «عبده محمد رضا» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 90گ، مختلف السطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 11 - 281]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: باب اول فی الصداع - الصداع وجع فی الراس
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 427گ، 21سطر (5×11/5)، اندازه: 11×20سم [ف: 4 - 1393]
al-ḥāwī (mn.)
قرشی، علی بن محمد
qorašī, ‘alī ebn-e mohammad
وابسته به: الحاوي فی علم التداوي؛ رازي، محمد بن زکریا (251-313)
خلاصه و منتخبی است از کتاب «الحاوي» رازي. [بروکلمان، ذیل 1/ 419]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 928 عکسی
آغاز: ذکر تشریح الاعضاء و ترکیب جسد الانسان من الاعضاء المفردة؛ انجام: حصل فی الجسد م الحرارات فی مثل بوم الدم و المد و حرق البول و الحرار فی الجسد و ما ظهر منها علی سطح.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3988 (اربري، فهرست خطی عربی 4/ 81)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 45گ، 15سطر [عکسی ف: 2 - 408].
al-ḥāwī fī ‘ilm-it tadāwī
نجم الدین شیرازي، محمود بن الیاس، - 730 قمري
najm-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e elyās (- 1330)
کتاب مفصل و جامعی است در طب که به منظور بیان داروهاي کمبهاي امراض که همه جا و همه وقت در دسترس است با حذف حشو و زوائد معموله، تألیف گردیده و مشتمل بر پنج «مقاله» میباشد: 1. امراض سراپاي بدن انسان، شامل 126 باب؛ 2. انواع تبها، شامل 27 باب؛ 3. امراض جلدي، شامل 108 باب؛ 4. داروهاي بسیط و ترکیبنشده (مفردات ادویه) به ترتیب حروف تهجی؛ 5. داروهاي مرکب، متضمن 50 باب.
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به نستعین الحمدﷲ الواحد الماجد السبوح خالق الجن و الانس رب الملائک و الروح الذي ظهر منه بدایع الموجودات ... قال الامام ... محمود بن الامام السعید صاین الدین الیاس الشیرازي ... و سمی بالحاوي فی التداوي و رتب علی خمس مقالات انجام: و ینبغی أن یختار منه ما کان لحمه لیناً غیر سهل و کلما کان أعتق کان أقوي حراً و یبساً و ینبغی أن یؤکل منفرداً و اﷲ أعلم بالصواب.
چاپ: بیروت، 183و237ص، 1902م.
[کشف الظنون 1 /628؛ الذریعة 23/66 و 6/ 80؛ المستدرك علی الکشاف جبوري ص 307؛ زرکلی 7/ 166؛ معجم المطبوعات 2/1176؛ اعلام زرکلی 7/ 166؛ معجم المؤلفین 115/23؛ فهرستواره منزوي 5/ 3409؛ دنا 4/ 478-479 (46 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 11 جمادي الاول 743ق؛ یک برگ از آغاز و انجام نسخه نونویس و مورخ 26 شوال 1305ق است، یادداشتی به قلم سید محمد سنگلجی که این نسخه را با عنوان حاوي کبیر معرفی کرده و ذیل آن یادداشتی است با امضاي «ره آورد»
(نویسنده فهرست دانشکده پزشکی) مورخ 16/ 4/ 1332 که طی آن یادداشت سنگلجی را تصحیح کرده، گزارش مختصري در باب کتاب حاضر داده؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سبز، 225گ، 25 سطر، اندازه: 18×3/23سم [ف: 2/24 - 146]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب الثانی و الخمسون فی اللحوم و به نختم الکتاب ... و الاعضاء التی فی حد الکبر الی ناحی الذنب یکون ابطأ.
خط: نسخ درشت، بیکا، تا: اواسط قرن 8؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج خرمایی، 351گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 17×5/25سم [ف: 19 - 144]
آغاز: برابر؛ انجام: التاسع و الاربعون فی اللحوم: اللحوم کلها حارة رطبة ... الرقیق و الغلیظ و الحار و الیابس و لیس من طعام اهل الکد و التعب ...
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: حسن الحسینی الموسوي به تاریخ 1292؛ مهر:
«افوض امري الی اﷲ، عبده محمد کاظم 1086» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 239گ، 27 سطر (9/5×17)، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 33 - 17]
. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 779
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن محمود بن مظفر، تا: 17 رجب 845ق؛ 198گ، 29 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 2 - 594]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 58
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 895]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 7
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 299]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن حسین حسینی آوي طبیب، تا: 21 ربیع الاول 848ق، جا: شیراز مدرسه فزاریه؛ مجدول؛ تملک: محمد مهدي بن هدایت اﷲ حسینی موسوي اصفهانی، حاج حسن بن حسن بن محمد فخرالدین حسینی حسنی مدنی به تاریخ رجب 1290 در شیراز، محمد بن نور الدین محمد موسوي؛ جلد: تیماج مشکی، 383گ، 21 سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 26 - 147]
آغاز و انجام: برابر؛ غریق رحمت ایزد کسی باد ** که کاتب را بالحمدي کند یاد / تم الکتاب بحمداﷲ و حسن توفیقه ببلد الموحدین قزوین صانها اﷲ عن شرور المفسدین فی غره شهر جمیدي الاخر سنه 879
پنج مقاله؛ کا: عماد بن برهان بن جلال بن اسماعیل فارسی شافکان دارا بگردي ایجی، تا: 15 رجب 879ق، جا: قزوین؛ 35 سطر، اندازه: 8/5×25/5سم [نشریه: 3 - 369]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن مسعود بن حاج علی، تا: 9 شوال 894ق؛ تملک: شعاع الدوله؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهر 1340؛ کاغذ: حنایی، جلد: ساغري با عطف تیماج، 181گ، 29 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 19 - 160]
آغاز: برابر
تا اوایل مقاله 5؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ تملک: لطف اﷲ بن حاج فرخ حنفی، شمس الدین محمد مورخ 1050؛ کاغذ: سمرقندي پنبهاي، جلد: تیماج عنابی، 325ص، 25 سطر، اندازه: 18×26/5سم [ف: 19 - 2]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ از دیباچه کتاب اندکی افتاده اما سطور آخر دیباچه و فهرست مفصلی که مؤلف خود براي مقالات و ابواب آنها ترتیب داده و جزء قسمت اصلی (و کهن) نسخه است باقی مانده؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج قرمز، 25 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 19 - 279]
کامل شده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8 و 9 [نشریه: 2 - 149]
و تا پاره اي از باب 17 مقاله 5 فی الفراغ را دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز (در باب 1 مقاله افتاده)؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 368گ، 23 سطر (14×20)، اندازه: 17×26سم [ف: 8 - 158]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 7
انجام: او ذهبت رجولیته فعلاجه ازالتلک الوهم عن النفس بلطف الحیل بان یقال له ان فلانا یکتب تعویذا مجربا
مشتمل بر مقاله چهارم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، در حاشیه برگهاي آغازین رساله جامع الفوائد یوسفی و یادداشت هاي پراکنده اي در پزشکی آمده؛ جلد: روغنی عطف تیماج مشکی، 149گ، 15 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 20 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن مسیب، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با نشان «22«، افزودگیهایی در ذکر ادویه مسهله از ادویه مفرده سمرقندي در سه برگ پس از پایان؛ تملک: محمد بن معزالدین محمد حسینی با مهر «عبده محمد الحسینی» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 91گ، 21 سطر (9×12)، اندازه: 1/56×22/5سم [ف: 39 - 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ممتاز، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 21 سطر، اندازه: 9×19/5سم [رایانه]
یک صفحه در آغاز کم دارد و در پایان میرسد به باب 6 مقاله 3؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 109گ، 29سطر (13×17/5)، اندازه: 19×26/5سم [ف: 8 - 270]
آغاز: برابر؛ انجام: و السکرنا عما و یطیب بالمسک ...
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «العبد المذنب عبدالغنی» (چهارگوش)؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج قهوه اي، 426گ، 21سطر (8/5×13)، اندازه: 14×19 سم [ف: 1 - 87]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ از دیباچه کتاب اندکی
آغاز: برابر؛ انجام: و من جمله خواصها انها اذا وقعت علی الفارة المیته ثم لسعت انسانا تقتل من یومیه و علاجها لوسیع
مقاله 1 و 2؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ قسمتی از باب صدم و ابواب صد و یک تا صد و هشت مقاله سوم و تمام
مقالات چهارم و پنجم؛ 475ص، 21 سطر، اندازه: 16×25سم [نشریه: 3 - 369]
آغاز: بعده و الحقنة لاتوثر فی هذا النوع فان کفی و الاعواج ایضا و فی عینه؛ انجام: و قشور اصل الکزبر و دقیق الکرسنة اجر اسوا بالشربت او بما العسل و زهر الحشی من یوما ماته و ربما کفی فیه استعمال الملح و الخل علی موضع القض واﷲ اعلم بالصواب و الوافی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ نزدیک به نیمی از آغاز کتاب نونویس؛ مقابله شده، محشی با نشانه «س، شرح، کناش خلیل»؛ تملک: مراد طباطبایی، محمد علی میرزا پسر ملک آراي پسر فتحعلی شاه و او در پایان نوشته که نسخه حاوي صغیر است و محمد زکریاي رازي به دستور عضدالدوله دیلمی از حاوي کبیر خود خلاصه نموده است (؟)؛ کاغذ: اصفهانی و سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 93گ، 25 و 27 سطر (11×16)، اندازه: 16×23سم [ف: 538]
آغاز: برابر؛ انجام: فی ذالک الحال ان یطلی الروادع فوق موضع الورم لمینع عن الانفاب
تمام مقاله اول و دوم بیست و یک سطر از مقاله سوم را دارد و براي بقیه آن به مجلد دوم شماره 25 رجوع شود؛ خط: تحریري، بیکا، بیتا؛ 209ص، 24-26 سطر (1/52×14)، اندازه: 18×24/5سم [نشریه: 3 - 45]
آغاز: اذا کان بعد ثلث ایام او اربع عند ما یزداد حجم الورم؛ انجام: و تحلل من البدن اسرع و (وصالی شده) رخصا واردا السموك ما کان فی الا (وصالی شده) مقاله 3 تا 5 و دنباله شماره پیشین؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ این مجلد دنباله مجلد اول میباشد؛ 236ص، 20-25 سطر (10×1/52)، اندازه: 18×24/5سم [نشریه: 3 - 369]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ قسمتهایی از آغاز و انجام نسخه کسرنویسی شده؛ تملک: عبداﷲ جیلانی، محمد قاسم موسوي طبیب؛ کاغذ دولت آبادي، جلد: تیماج عنابی، 210گ، 27 سطر (10×17)، قطع: پستی، اندازه: 14×22سم [ف: 53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی، پس از پایان نسخه چند صفحه (چند فصل) در مسهلات گویا بخشی است از کتابی؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 543ص، 23 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 19 - 207]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 25 سطر، اندازه: 2/ 21×1/ 27سم [ف: 8 - 90]
خط: نسخ، کا: شمس قمی خواجگی شاعر، تا: 940ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 281گ، 21 سطر، اندازه: 3/ 23×9 /25سم [ف: 1 - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: وکذلک اذا رایت الناقة تعرق عرقا کثیرا فاعلم انه یتناول من الغذا اکثر مما یحتمل البدن و الطبیعة و تدبیره تقلیل الغذا و یتناول السکنجبین السفر جلی فانه نافع له هذا ما حضرنا من تدبیر الباقهین و معالجتهم واﷲ اعلم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ صفحات نسخه جابجا شده و لازم است از نو کنار هم چیده و صحافی شود؛ تملک: محمد حسین بن عبدالحسین؛ جلد: مقوا اسلیمی با عطف تیماج سیاه، 313گ، 15 و 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 760]
آغاز: الباب 86 فی تحرز عن سقی السموم من خاف ان یسقی سما؛ انجام: و اذا بال المعضوض الدم فقد امن من الفزع من الماء.
از «الباب السادس و الثمانون فی التحرز عن سقی السموم» تا پایان «الباب الثانی و المائ فی عض الانسان و الدواب اربع» است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 24 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 5 - 247]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ یادداشت محمد یوسف طبیب و محمد علی حسینی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 523گ، 14 سطر (9×13)، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 1]
از هشت ص پیش از «الباب السابع الخمسون فی الغشی» از مقاله نخستین تا یک ص پس از «الباب الرابع والثلاثون فی الادهان و کیفیتها»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 219گ، 25سطر (8×17)، اندازه: 12×22سم [سنا: ف: 1 - 81]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ خریداري محمد علی حسینی از بازماندگان میرزا امین بن حاج میرزا محمد رضا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 25گ، 21سطر (11×17)، اندازه: 19×22سم [ف: 17 - 155]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 100گ، 30 سطر (12×21)، اندازه: 18×28سم [ف: 16 - 248]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن حاجی محمد رضا سپاهانی، تا:
15 رجب 1040ق؛ افتادگی: آغاز در باب 8 مقاله [نشریه: 2-149]
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن مظفر حسین نیشابوري، تا: 1 رمضان 1060ق [ف: 3 - 86]
آغاز: برابر
سه مقاله اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم بن محمد مؤمن عقیلی، تا: 20 شعبان 1069ق؛ جلد: تیماج قرمز، 281گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 16 - 284]
آغاز: برابر؛ انجام: سبع و سبعین و الف من الهجره النبویه.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: محرم 1077ق؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهی شیرازي، اسفند 1374؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن، 176گ، 28 سطر، اندازه: 16×3/ 25سم [ف: 19 - 160]
آغاز: برابر؛ انجام: و کلما کان اعتق اقوي صرا دیبا و ینبغی ان یوکل مقدرا.
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1079ق؛ کاغذ: شکري نازك، جلد: تیماج تریاکی، 696ص، 19 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 17 - 65]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق؛ تملک: میرزا غلام حسن طبیب در 1312؛ با یادداشت حاجی محمد علی طبیب هروي در رجب 1218؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 417گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×3/ 21سم [ف: 1 - 184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الاول 1170ق؛ در باب 38 مقاله پنجم یک صفحه سفید مانده؛ کاغذ: سپاهانی، 161گ (1پ-161ر)، 29سطر (12×18)، اندازه: 17×23سم [ف: 11 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: قدر الکفایة و یحرك تحریکا جیدا او ... باللوز و الفستق المقشرین تمت بحمداﷲ و حسن توفیقه.
کامل؛ خط: نسخ، کا: اسداﷲ، تا: 12 ذیحجه 1173ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 256گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×30سم [ف: 19 - 159]
خط: نسخ، بیکا، تا: 13 ربیع الثانی1181ق [ف: 3 - 86]
0 . تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 22
آغاز: برابر؛ انجام: قبل ان الجوز فاد زهر له السکنبیج حار لذاع تقبل بحدید و اصله من المعطسات
مقاله1تا3؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 535 ص، 17 سطر (8×5/ 8)، اندازه: 14/5×22سم [نشریه: 3 - 369]
خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الاول 1234ق؛ 168گ، 27 سطر، اندازه: 17/5×28سم [ف: 1 - 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بیکا، تا: 1284ق؛ محشی از کتاب کفای منصوري و کناش و حواشی دیگري بیامضاء؛ کاغذ: ایرانی آهاردار، جلد: تیماج قرمز، 694ص، 18 سطر، اندازه: 15×18سم [ف: 4 - 237]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: صالح بن محمد تقی تنکابنی، تا: ذیحجه 1288ق؛ واقف: غیاثی، بهمن 1338؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 228گ، 18 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 5-345]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ تملکی به تاریخ شوال 1297 در تبریز؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 265گ (33پ-297ر)، اندازه: 21×34سم [ف: 17 - 334]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام (گویا برگ آخر)؛ تملک: قاسم بن مرتضی الحسینی، سید میرزا خلف حکیم میر علی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 268گ، 25 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 17 - 322]
آغاز: برابر؛ انجام: دزور یلصق قطع السیف و السکین و یحبس الدم یوخذ صبروا نزروت و دم الاخوین و زنجا و اشق و راتیخ اجزا سوا یدق و ینحل و یستعمل و اﷲ اعلم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ در حاشیه کتاب تذکر الکحالین عیسی بن علی کحال و محرم نامه و رسالهاي در جراحات دهان و دندان و علاج آن و رسالهاي در انواع صداع (دردسر) و رسالهاي در حمل زنان و مطالب متفرقه دیگر را نوشتهاند؛ جلد: چرمی، 412گ، 15-17سطر، اندازه: 5/19×26سم [ف: 1 - 401]
قطعه اي نامرتب از «الادویة المرکبة» و «الادویة المفردة» میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ نسخه قدیم؛ 94گ، 29 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 40]
al-ḥāwī fī ‘ilm-it tadāwī
نجم الدین شیرازي، محمود بن الیاس، - 730 قمري
najm-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e elyās (- 1330)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 357
خط: نستعلیق، کا: رکن الدین شیرازي عیاري، تا: در میانههاي
شوال 895ق؛ مجدول، باسرلوح زیبا؛ تملک: سلیمان طبیب خاصه و محمد سعید طبیب با مهر «رضاي تو خواهد محمد سعید»؛ از کتب کاتب زاده محمد رفیع سر اطباي خاصه؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 413گ، 19 سطر (6×13)، اندازه: 11×20سم [سنا: ف: 1 - 181]
al-ḥāwi-l kabīr fi-l furū‘
ماوردي، علی بن محمد، 364 - 450 قمري
māvardī, ‘alī ebn-e mohammad (975 - 1059)
کتاب مفصلی است در فروع فقه شافعی، با عناوین «مسئلة، و فصلة» حاجی خلیفه میگوید: کتاب عظیمی است در ده مجلد، و میگویند: شاید در سی مجلد و مانند آن در فقه مذهب شافعی تألیف نشده است.
[کشف الظنون 1/ 628؛ بروکلمان /1 (386) 483]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 695 عکسی
آغاز: باب النهی عن بیع و سلف ... قال الشافعی رحمه اﷲ: نهی رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) عن بیع و سلف؛ انجام: مسئل قال الشافعی: ولو شرط علی المرتهن انه ضامن للرهن ... لکن یکون البایع بالخیار بین فسخ البیع او امضائه بلا رهن، و اﷲ اعلم.
نسخه اصل: ایا صوفیا، ش 1101. جزء دوم کتاب است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 8؛ مصحح؛ واقف: سلطان محمود عثمانی؛ 294گ، 17سطر [عکسی ف: 2 - 178]
الحاوي لجمیع المعانی- الوجیزة فی تفسیر القرآن العزیز
الحاوي لجمیع المعانی- فضائل سور القرآن
al-ḥāwī li-ḥaqā’iq-il adillat-il fiqhīya wa taqrīr-il qawā‘id-il qīyāsīya
مؤید، یحیی بن حمزه، 669 - 749 ؟ قمري
mo’ayyed, yahyā ebn-e hamze (1271 - 1349)
کتاب در اصول فقه زیدیه است و ترتیب و تهذیب و تلخیصی است بر کتاب «المعتمد» شیخ ابوالحسین محمد بن علی بصري معتزلی شافعی (- 463ق) با توضیحات لازم و بیان معانی دقیقه و بحثهاي استدلالی مهم بهگونهاي آسان، نه مانند آنچه شیخ محمد بن محمد ملاحمی به نام «تجرید المعتمد» نگاشته و بر ابهام اصل و صعوبت آن افزوده است. المعتمد کتاب بزرگ و مهمی بوده که فخر رازي المحصول را از آن اخذ کرده است. کتاب داراي یک «تمهید» و یک «مقدمه» و ده «مقاله» و در سه جلد نگاشته شده. عناوین مختصر آن چنین است: التمهید: فی
ماهیة اصول الفقه؛ المقدمة: فیها خمس ابواب فی کلیات الفن؛ مقاله 1. الاوامر و النواهی؛ 2. العموم و الخصوص؛ 3. المجمل و المبین؛ 4. الافعال و دلالتها علی الاحکام؛ 5. حکم الناسخ و المنسوخ؛ 6. الاجماع و ما یجوز الاخذ فیه بالاجماع؛ 7. الاخبار و حکم الآحاد و المتواتر منها؛ 8. القیاس و انواعه؛ 9. الجتهاد و الفتوي؛ 10. احکام الترجیح و التعارض. تألیف جلد دوم آن در ماه صفر 715ق به پایان رسیده است.
آغاز: بسمل و به أستعین و علیه أتوکل وهو حسبی و نعم الحمد ﷲ القیوم الذي أوضح لنا منار العلم بقدرته و عظیم جلاله ... أمما بعد، فان أحق الامور بالطلب و العنای و اولاها ... هو طلب العلم
[مؤلفات الزیدی 1/ 415؛ أعلام المؤلفین الزیدی : 1127؛ مصادر التراث فی المکتبات الخاص فی الیمن: 1/ 256؛ دنا 4/ 479]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا تمام الکلام فی أبواب العموم و الخصوص، التی اشتملت علیها المقال الثانی من الکتاب بحمد اﷲ و منه ... ثم السفر ا ول من کتاب الحاوي ... و یتلوه فی السفر الثانی، المقال الثالث فی المجمل و المبین و الحمد ﷲ و صلواته علی محمد و آله.
نسخه اصل: در یکی از کتابخانه هاي یمن؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، در صفحه عنوان نام کتاب و مؤلف چنین ثبت شده: «السفر ا ول من کتاب الحاوي لحقائق الأدلة الفقهیة، و تقریر القواعد القیاسیة فی الاصول الفقهیة، ناظم فقره و قلائده و مؤلف درره و فرائده مولانا و مالکنا امام الأمة و تاجها و عین عیون العتر و سراجها أمیر المؤمنین و خلیف رسول رب العالمین المؤید باﷲ، یحیی بن حمز بن رسول اﷲ، أعان اﷲ علینا من برکاته»؛ 310ص، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 254]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 40
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 1 - 54]
آغاز: بسمله. اللهم زدنا علماً من عندك تنفعنا به یا کریم، المقالة الثالثة من علوم هذا الکتاب فی حقایق المجمل و المبین، اعلم ان هذا الباب هو آخر ما نقیس منه ا حکام الشرعیة؛ انجام: جاز التعویل علیه فهذا ما أردنا ذکره فی القسم ا ول هو ما یتعلق بالراوي و باﷲ التوفیق، تم الجزء الثانی من کتاب الحاوي ... یتلوه فی السفر الثالث القاسم الثانی فی ا مور الراجع الی الاخبار و کان الفراغ منه فی شهر صفر سن خمس عشر و سبعمائة و الحمدﷲ ولی الحمد و الافضال و ...
نسخه اصل: در یکی از کتابخانه هاي یمن. جلد دوم و مقالات سوم، چهارم، پنجم و ششم را در بردارد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ در صفحه عنوان نام کتاب و مؤلف ثبت شده و برایش اینچنین دعا شده است: «رفع اﷲ ببقائه منار الدین وحمی به حوز الموحدین و عفی بسطوته رسوم الملحدین»؛ 318ص، 26 سطر
[عکسی ف: 3 - 274]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 41
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 1 - 54]
الحاوي لدلائل المذهبین- الحاوي فی الامامة
ḥāwi-l marām fī š.-i šarāyi‘-il islām
گلپایگانی، محمد باقر، ق13 قمري
golpāygānī, mohammad bāqer (- 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
تاریخ تألیف: شعبان 1263ق (کتاب الشهادات)؛ محل تألیف: نجف اشرف شرح مزجی مفصلی است بر کتاب «شرائع» محقق حلی. مؤلف تألیف «کتاب القضاء» را در 28 ربیع الثانی 1261ق و «کتاب الشهادات» را در شعبان 1263ق به پایان برده است. در الذریع نام مؤلف آورده نشده ولی نام مؤلف در آخر «کتاب القضاء» دیده میشود.
[الذریعة 13 /317]
مشتمل بر کتاب الغصب و الشفعه، احیاء الموات، اللقطة، الحدود و القصاص میباشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادي الثانی 1254ق، جا: نجف اشرف؛ 161گ، اندازه: 16×22سم [ف: 1-71]
مشتمل بر کتاب الصلاة و از بحث رکوع تا پایان صلاة الجمعه را دارا و بحث قواطع صلا در 12 ذیحجه 1256 در مشهد غروي به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ اهدایی: علی نجف آبادي؛ 105گ، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 155]
آغاز: ولو اقتدي مسافر بحاضراً و بالعکس وجب أن یراعی کل منهما عدد صلاته بلاخلاف بین الاصحاب نصاً وفتوي الاما یستمعه من خلاف الصدوقین؛ انجام: المسألة الخامسه اذا دخل وقت النافلة ... فیقید بغیر المقام لدلالة الموثق المتقدم الوارد فی اصل الحکم صریحاً علی استحبابها مع تقصیر الصلاة واﷲ العالم.
مقداري از احکام نمازجماعت تا احکام قصر و اتمام میباشد، جلد چهارم از کتاب صلا است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 14 ذیقعده 1258ق؛ متن خط خوردگی دارد، مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ تملک: محمد علی موسوي؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج زرد، 136گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1573]
آغاز: کتاب الزکاة و هی لغة الطهارة و الزیادة و النمو و شرعاً صدقة مقدرة بأصل الشرع ابتداءاً؛ انجام: وعن س عد شیئاء آخر من المکروهات ... و عن الحلبی حرمته قد تم المجلد الثامن من حاوي المرام.
شامل کتابهاي زکا و صوم و حج تا پایان تروك را میباشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1260ق؛ متن خط خوردگی دارد، مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ با تقریظی بر کتاب که شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر نوشته و مهر وي «ر ق حسن الزکی» (بیضی)؛ 209گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3-1574]
آغاز: کتاب القضاء: کتاب القضاء و هو لغة لمعان الحکم و الحلم و الامر و الخلق و الاعلام و القول و الانتها آغاز کتاب الشهادات: بسمله و احدها الشهاد و هی لغ الحضور و منه قوله تعالی فمن شهدمنکم؛ انجام: کتاب القضاء: مما تعرضوا فی کتاب الاقرار و احکام الولاد من النکاح و غیر ذلک و اﷲ العالم بحقایق احکامه ... و نسئل اﷲ التوفیق الاتمام انجام کتاب الشهادات: الحاد یعشر یجب تعزیر شاهدي الزور ... هذا آخرما اردناه ایراده من شرحنا الموسوم بحاوي فی شرح شرایع الاحکام
قضاء و شهادات؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 28 ربیع الثانی 1261 در پایان کتاب القضاء و شعبان 1263 در پایان کتاب الشهادت؛ محشی با نشان «منه» به خط مؤلف، بسیاري از عبارات توسط مؤلف تغییر داده شده؛ جلد: مقوا با روکش کاغذي، 202گ، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1574]
مشتمل بر کتاب الدین که در روز ترویه از سال 1262 در مشهد غروي، و کتاب الرهن تألیف جمادي الاول 1262، و کتاب المفلس و الحجر تألیف 24 ربیع الاول 1265 در مشهد امیرالمؤمنین علیه السلام، و کتاب الضمان و الصلح تألیف 15 جمادي الثانی 1264 در مشهد غروي، و کتاب الشرک تألیف ذیقعده 1264، و کتاب المضاربه تألیف ذیقعده 1265 و کتاب المزارع و المساقا تألیف اول صفر 1266 میباشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 271گ، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 597]
آغاز: کتاب الودیعة جمعها الودائع قال مه فی کره الودیع مشتقة من ودع یدع اذا استقر وسکن او من قولهم یدع کذا اي یترکه؛ انجام: کان له الرجوع والا فلا وفیه نظر لما عرفته من کون التکلیف بالظاهر واﷲ العالم ولیکن هذا آخر کتاب الوکال شرح کتاب هاي ودیعه و عاریه و اجاره و وکالت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 17 ربیع الاول 1267ق، جا: نجف اشرف؛ در متن خط خوردگی دارد، مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ جلد: مقوا، 148گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1575]
آغاز: کتاب الوقوف والصدقات ... کما فی عد و محکی جملة
وفی فع و لمعه وعن ط و هذا القرآن؛ انجام: و علی القول باللزوم یجب البداء بالعمل لاتسلیم السبق ... الظاهر انه لاخلاف فیه واﷲ العالم.
مشتمل بر کتابهاي وقف و سکنی و هبات و سبق؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سهشنبه 17 رمضان 1268ق؛ در متن خط خوردگی و اضافات وجود دارد، محشی با امضاي «منه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 127گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3-1574]
آغاز: کتاب الفرائض جمع فریضة هنا بمعنی التقدیر و القطع و منه قوله تعالی فنصف ما فرضتم اي قدرتم و المراد بها المقدرات التی قدرها الشرع؛ انجام: فاجمع ما یحصل من ذلک للوارث ... قدر اشرنا الی ذلک فی سابقه ایضا و اﷲ العالم هذا آخر ما اردنا من شرحنا المسمی بحاوي المرام فی شرح شرایع الاسلام و الحمد ﷲ ومنه علی اتمامه.
مشتمل برکتاب الفرائض؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 28 محرم 1268ق؛ در متن خطخوردگی وجود دارد، مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ جلد: مقوا، 123گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1575]
آغاز: القسم الثانی مما عقد المصنف الکتاب علیها فی العقود ... کتاب التجاره هی فی اللغ الکسب وفی شرع کما عن المصل وجماع عقد المعاوض بقصد الاکتساب عقد التملک؛ انجام: ولو جمع بین شیئین مختلفین فی عقد واحد بثمن واحد ... المجوع لمامرفی سابق الا انه هنا یوزن الظرف و ینسب الی الجمله
4 فصل اول از کتاب التجارة؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه»، بسیاري از عبارات توسط مؤلف تغییر داده شده؛ جلد: مقوا، عطف تیماج مشکی، 170گ، 30 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 1575]
آغاز: الثانی روایة الثمالی و روایة ابی بصیر عن الصادق علیه السلام قال الزوج امرأته فی الحضر و المرأة زوجها فی السفر؛ انجام: و الجفاف فی البئر اذا کان متغیراً بالنجاس و سبق استعمال الماء کالمغتسل قبل الصلب.
جلد سوم از کتاب طهارت و شرح بر «بدایه» است و از احکام غسل میت تا احکام مطهرت را دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ در متن و حاشیه خطخورده و بر وي افزوده شده، محشی با امضاي «منه»؛ جلد: مقواي عطف تیماج قهوه اي، 112گ، 24 سطر، اندازه: 1/51×18سم [ف: 3 - 1575]
آغاز: الفصل الخامس فی احکام العیوب ... هذا مما لاخلاف فیه فی الثانی مطلقا وکذلک الاول شرعاً؛ انجام: کما ان جواز الاول مختص بالمعطی واما الاخذ فمحرم علیه قطعاً واﷲ العالم قدتم کتاب البیع من حاوي المرام
شامل بقیه شرح کتاب تجارت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ در متن خط خوردگی وجود دارد، مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 136گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1574]
آغاز: کتاب الوصایا. جمع وصیة من وصی یصی او اوصی یوصی؛ انجام: و اشرنا الیه فی المسئل السابق و اﷲ العالم هذا آخر الکلام فی کتاب الوصایا و یتلوه ... الکلام فی کتاب النکاح و قد وقع الفراغ ... فی 4 شهر رجب المرجب من شهور سن 1218 فی جوار سید الاوصیاء ... علی ید مصنفه ... محمد باقر الگلپایگانی ... وقع الفراغ من هذا الشرح المسمی بحاوي المرام فی شرح شرایع الاسلام آمین ... یا رب العالمین
تنها وصیت را دارد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ با خط خوردگی، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 107گ، 23 سطر (10×17)، اندازه: 1/55×22سم [ف: 327]
خط: میان تعلیق و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 161گ، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 66]
ḥāwi-l maṭlab
رساله نسبتاً مفصلی است در شرح و تفسیر «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» که مؤلف آن را به درخواست دو تن از شاگردانش نگاشته است. این کتاب در دو «مقدمه» و چند «مقصد» تنظیم شده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3617/1
آغاز: الحمدﷲ الذي فطرنی و هدانی و علمنی اعراب السبل و بناها و الصلا علی نبینا الذي انزل الیه الفرقان؛ انجام: صارت نفسها مقدمة علی غیرها أو نها تقدم من یصیر فیها علی من لایصیر فیها هدایة.
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمدرضا قزوینی، تا: 28 ربیع الاول 1265ق؛ 30گ (1پ-30ر)، اندازه: 11×17/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 596]
ḥāwī nuxab-il adilla wa-l aqwāl fīmā lā-yajūz-u jahl-uh fi-l ‘aqā’id wa-l a‘māl
خزاعی اصفهانی، محمد مقیم بن درویش محمد، - 1165 قمري
xazā‘ī esfahānī, mohammad moqīm ebn-e darvīš mohammad (- 1752)
وابسته به: بدایة الهدایة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
مؤلف که پس از فتنه افغان در اصفهان، مجاور نجف اشرف گردیده است و در آنجا به فکر گردآوري کتابی که در بردارنده چکیده تحقیقات بزرگان و دلایل احکام باشد افتاده است و به اشاره برخی از استادانش آن مطالب را در قالب شرحی بر «بدایة الهدایة» شیخ محمد حر عاملی گردآوري نموده است.
[دنا 4/ 479؛ الذریعه 23/67-238؛ اعلام زرکلی 7/ 108؛ معجم المؤلفین 3 /45]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2657
آغاز: الحمدﷲ الواحد احد الفرد الصمد الذي حیر کنهه الاعلی مشاعر الاعلام و قمع و جوده الاجلی جوائل الاوهام فلا یدنو دون ساح عزه حدة
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف. جلد اول کتاب و مشتمل بر مباحث اعتقادي است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله السامی»، روي برگ اول مرثیه احمد بن محمد بن نصار در رثاي مؤلف و یادداشتی در نام کتاب و مؤلف به خط فرزندش به سال 1165 و یادداشتی در تاریخ وفات مؤلف در 26 ربیع الاول همان سال به خط وي؛ 208ص [عکسی ف: 7 - 256]
al-ḥub
فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/73
آغاز: الحب رسوم تحول فی الفکرة البشریة و اشباح تدور فی الخیالات الانسانیة
بخشی از یک کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 24 صفر 723ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه اي، 2ص (322-323)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 85]
حبائب الجلیبه- حبائب الحبیبیه
habā’eb-ol habībīye = habā’eb-ol jalībe
ذهبی زنجانی، عبدالکریم بن محمد علی، -1299 قمري
zahabī zanjānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad ‘alī (-
براي: میرزا حبیب اﷲ دنبلی خوئی ذهبی
تاریخ تألیف: 1299ق
مؤلف در دیباچه آورده که برآن است که اسراري از معارف حقیقیه الهیه را اظهار کند، با نگارشی که فهمیدن معانی تحت اللفظی آن بر اکثر مشکل میباشد و کسی میتواند از آن استفاده کند که با دقایق معانی اولیا و عرفا (صوفیان) سر و کار داشته و مطالعه و ممارست بسیار در گفته هاي آنان کرده باشد. عناوین کتاب «حبیبی، حبیبی» است با به کار بردن چند غزل با تخلص «جامی» و چند رباعی و در آن بسیاري از آداب تصوف سلسله ذهبیه را به اشاره و ایما آورده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي نور قلوب العارفین بذکره و قدس ارواحهم بسره ... فرداي زخیال ما برون در تو خیال کی رسد.
انجام: با طاعت اگر ببخشی آن نیست کرم ** با معصیتم اگر ببخشی کرم است
[دنا 4/ 479 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 6/ 428 و 7/ 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: سبک هندي و نستعلیق، بیکا، تا: 27 شعبان 1301ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 67گ، 16سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1/33 - 118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن اسد اﷲ خان سلماسی، تا: 23 شوال 1301ق، براي میرزا محمد علی بن آخوند ملا رضا افشار؛ جلد: تیماج قرمز، 106گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمدرضا و یشلیقی، تا: 1319ق؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سرخ، 81گ، 17سطر (8×15)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2 - 272]
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب طبیب، تا: 1322ق [الفبائی ف: 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی پسیان، تا: 1334ق [الفبائی ف: 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: مهدیقلی حسینی ملقب به صدیق الوزاره، تا: 1343ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سورمهاي، 86گ، 15سطر (9×5/15)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 2 - 271]
آغاز: برابر؛ انجام: العارفین الکاملین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 94گ، 15 سطر (8×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 690]
al-ḥabā’ik fī axbār-il malā’ik
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
کتابی درباره ملائکه و چگونگی خلقت و خصائص آنان و اعتقاد مسلمانان و آنچه درباره آنان گفتهاند، استفاده شده از احادیث و آیات و گفتههاي علماي کلام و فقه و مشتمل بر مطالب مهم درباره ملائکه.
آغاز: أما بعد حمد اﷲ جاعل الملائک رسلا أولی أجنحه مثنی و ثلاث و رباع ... فهذا تألیف لطیف جمعته من أخبار الملائک
چاپ: القاهره، مطبع دار التألیف، تحقیق عبداﷲ الصدیق، الطبع الاولی، 1964م، 232ص
[دنا 4/ 479؛ الاوقاف العام موصل 4/ 149]
آغاز: برابر؛ انجام: و کالحفظة و الرقیب و العتید و المعقبات فی قوله تعالی له معقبات من بین یدیه و من خلفه
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 10 رجب 1018ق؛ تملک: شاکر غازي بلال به تاریخ 21 شوال 1280، کمال الدین بن شهاب الدین بن المزدلانی، مصطفی بن عبدالقادر بن علی بتاریخ 1258؛ مهر: «راجی لطف رحمانی کمال الدین مزدلانی» (دایره)؛ جلد: مقوایی عطف گالینگور سبز، 207گ، 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 10 - 280]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، ش 1545؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 89ص (139-227)، 23 سطر [عکسی ف: 4-333]
habāb-os sā’elīn
میراوصاف، علی بن شهامت علی
mīr-owsāf, ‘alī ebn-e šahāmat ‘alī
در مسائل عبادات، طاعات و معاملات در دو «فصل»: 1. طاعات و عبادات؛ 2. معاملات.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 17534/8
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلوات علی محمد و آله الطاهرین اما بعد مذنب خفی و حلی ... چون سائلین اهل دین
خط: نستعلیق، کا: نجف علی حیدري، تا: 14 صفر 1250ق، مهر: حسنعلی رضوي؛ 39 سطر (13/5×26)، اندازه: 23×35/5سم [ف: 2 - 33]
حب اورام / طب / فارسی
habb-e avrām
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 18880/5
آغاز: حب رادع جه اورام دموي و صفراوي
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: گالینگور عطف تیماج میشن قهوه اي، 14گ (172-185)، 19-21 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 292]
ḥabbat-ul muḥabba
رساله مختصري است در بیان محبت و آداب آن در سه «فصل» با این عناوین: 1. محب اﷲ تعالی؛ 2. محب رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله)؛ 3. محب آل النبی(صلی الله علیه و آله).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13886/28
آغاز: الحمد ﷲ الذي انبت حب المحبة فی قلوب من احب و اصطفی کزرع اخرج شطآه فآزره ... و علی آله و اصحابه و احبائه الذین سبقت لهم من اﷲ الحسنی و بعد فهذه رسال الی المحبین؛
انجام: و قال ایضا اجعلوا دعاءکم بلسان طاهر عن لوث الذنوب یعنی تواضعوا لاولیاء اﷲ تعالی ... و محب ا ل و الاصحاب و التابعین و محب کل من یقاربهم فی الدین و قو الیقین
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 3گ (80ر-82پ) [ف: 37 - 472]
ḥabs-ul muxtār
ابو مخنف، لوط بن یحیی، - 157 قمري
abū mexnaf, lūt ebn-e yahyā (- 775)
به روایت ابومخنف لوط بن یحیی ازدي.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4826/2
آغاز: بسمله. قال ابومخنف لوط بن یحیی الازدي انه لما قتل الحسین علیه السلام؛ انجام: و کانت من الصخر الاملس فقتل بها رضی اﷲ عنه و تولی الامر بعده ابراهیم و معه علی بن محمد بن اسماعیل بن الحسن الی مصر فملکها و خطب له فیها و اقامت الخلاف الی اسمعیل بمصر الی یومنا هذا. الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 43گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 13 - 238]
habs-xāne-hā-ye rūsīye
مترجم، علی بن محمد اسماعیل، ق14 قمري
motarjem, ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (- 20c)
در باب اداره حبس خانه هاي روسیه و صورت اعمال این اداره در مدت ده سال از 1879 تا 1789، ترجمه شده از فرانسه به دستور نایب السلطن امیر کبیر وزیر جنگ. این کتاب داراي یک «مقدمه» و ده «فصل» میباشد.
آغاز: در باب اداره حسبخانه هاي روسیه ... از جمله کارهاي مجلس کنگره سیم که اجزاء آن مرکب از ملل خارجه بود ...
[دنا 4/ 480]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ 176ص، 11 سطر، قطع: وزیري [نشریه: 7 - 282]
آغاز: برابر؛ انجام: آنکه از سنه 1860 ببعد تصور مینمودند وضعی را که از انجام ترقیات منظوره مترصد معمول بدارند
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، بیتا؛ مجدول، با سرلوح رنگین، مترجم
در صفحه آخر نوشته که کتاب به دستور نائب السلطنه امیر کبیر وزیر جنگ به تاریخ ربیع الاول 1309 ترجمه شده؛ تملک: غلامرضا بیات به تاریخ 1337؛ جلد: تیماج قهوه اي، 89گ، 11 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 3 - 288]
habb-e sūranjān va do habb-e dīgar
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4219/3
خط: نسخ، بیکا، تا: 730ق؛ 1ص [ف: 7 - 286]
حبشه- مسافرت به حبشه
al-ḥabṭaq-ul aṣġar
وفائی، عبدالعزیز بن محمد، 811 - 876 قمري
vafā’ī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e mohammad (1409 - 1472)
عزالدین وفائی مؤلف اصل رساله است. وي در مورد این رساله آورده است: «غیر انه علی اصول ابن شاطر فاردت ان احسبه علی اصول السلطان الغ بیک السمرقندي»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 63/40
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج تریاکی، 6ص (401-406)، 21 سطر (10×16)، اندازه: 16×22سم [سنا: ف: 1 - 34]
ḥubb-un ‘alā aṣl-il janna ... (mq.-un fī)
؟مراغی، حسن بن عبدالرحیم، - 1300 قمري
marāqī, hasan ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 1883)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10189/6
آغاز: و اعلم ان حب علی اصل الجنة و علتها فی بغضه اصل النار؛ انجام: قل ان کنتم تحبون اﷲ فاتبعونی یحببکم اﷲ فافهم تغنم.
خط: نسخ، کا: رستم بن بیجن ؟ مراغی، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 3ص (370-372)، 16 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 32 - 228]
al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تاریخ تألیف: 18 شوال 1007ق؛ محل تألیف: مشهد رضوي
در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایت هاي صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط میشود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداري از منهج اول در احکام طهارت و صلا و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه میگوید: نسخههایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033 -1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درای الحدیث را نیز همچون مقدمهاي براي «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است. آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر الی اﷲ الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه اﷲ للعمل ...
چاپ: مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیري، 256ص؛ ایران، قم، مکتب بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیري، 256ص (افست از روي چاپ تهران به خط علی بن حبیب اﷲ اصفهانی 1319) (صص 8-263)
[دنا 4/ 480-483 (122 نسخه)؛ الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265؛ ریحانة الادب 3/ 301؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 419]
آغاز: برابر؛ انجام: و یتلوه الکلام فی اعداد الصلوات و باقی المقدمات و اﷲ ولی التوفیق و الاعانة.
تا مباحث متعلق به طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1006ق؛ کاتب نسخه به ظاهر از شاگردان شیخ بهائی بوده و نسخه به زمان حیات مؤلف تهیه شده، در تعیین اوزان و احجام حاوي اشکال هندسی، ابتداء؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 249گ، 15 سطر (6×12)، اندازه: 9/5×17/5سم [ف: 10 - 437]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله اشرف البریه و کتب مؤلف الکتاب محمد المشتهر ببهاءالدین العاملی ... صبح الجمعة الثامن عشر من شهر شوال ختم بالسعاده ... سنة الف و سبع من الهجرة ...
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: 1007ق؛ یادداشت این که کتاب به خامه شیخ عاملی ست، که درست نمیباشد؛ تملک: ابن حاجی رمضان علی بیدگلی با نشان مهر او «محمد العلی» (چهارگوش)؛ مهر: «وقف کتابخانه مرحوم آقاي حاج عبدالرضا خان ابراهیمی اعلی اﷲ مقامه»؛ 416ص، 24 سطر (5/ 10×19/5)، اندازه: 21×29/5سم [عکسی ف: 1 - 142]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: کمال الدین حاجی بابا ابن میرزا جان قزوینی، تا: 7 ذیقعده 1007ق، جا: مشهد رضوي خانه ملا عبداﷲ شوشتري؛ کاتب شاگرد مؤلف کتاب و در عصر مؤلف نوشته شده، محشی با عبارات «منه سلمه اﷲ»، «منه مد ظله البهی» و ...، با علامت بلاغ، مصحح، با اجازه شیخ بهائی به کاتب به خط وي در سال 1007، بعد از اتمام کتاب بحث مواریث حبل المتین با جداول آن آمده، بعد از آن چند برگ از رساله و جیزه در علم درایه مرحوم مؤلف مکتوب است که کاتب آن را در ذیقعده 1010 در «مرو رود» مشهور به «ماروچاق» تمام کرده؛ مهر: «علی اکبر» (مربع)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین الرضا» (مربع)؛ تملک: ابن علی احمد جریري بحرانی با مهر «انی بشیر برسول من بعدي احمد» (مربع) در سال 1194، عبدالرضا بن علیرضا؛ جلد: تیماج مشکی، 341گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×26/5سم [ف: 1 - 37]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 120
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 142]
آغاز: احمد بن عمر عن ابی الحسن علیه السلام قال سألته عن وفت الظهر و العصر فقال وقت الظهر؛ انجام: ولیکن هذا آخر الکلام فی المجلد الاول من کتاب حبل المتین و نسألة اﷲ سبحانه التوفیق لا تمامه و الفوز بسعاد اختتامه و کان الفراغ من تألیفه فی مشهد
خط: نسخ زیبا، کا: حاجی بن میرزا حسین حسینی، تا: شنبه 29 جمادي الاول 1008ق؛ از روي نسخه اصل؛ جلد: تیماج مشکی، 255گ، 185 سطر، اندازه: 9×16/5سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 758]
آغاز: همته و بیض علیه لمته و جعله شعاره
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اکبر حسینی، تا: یکشنبه 10 ربیع الاول 1010ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از مؤلف که بعضی از آنها در حیاتش و پارهاي پس از درگذشتش نوشته شده، در ثلث اول کتاب بلاغاتی است گویا به خط مؤلف، داراي یادداشت هاي متفرقه که خود شیخ بهائی به خط خودش نوشته؛ مهر: «یعقوب بن سعید الموسوي» (دایره)؛ تاریخ وقف: شب جمعه غره ربیع الاول 1262؛ جلد: تیماج مشکی، 386گ، 17 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 3 - 355]
. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1869
آغاز: برابر؛ انجام: فی صح و سلامة بدنیة و نفسیة برحمتک یا ارحم الراحمین ولیکن هذا آخر الکلام فی المجلد الاول من کتاب حبل المتین وسأل اﷲ سبحانه ... ختم بالسعاد و الاقبال سن الف و سبع من هجر سید المرسلین سلام اﷲ علیه و آله الطاهرین و الحمدﷲ اولاً و آخراً و باطناً و ظاهرا
خط: نسخ خوب، کا: بایندر بن امیدي تبریزي، تا: 1011ق؛ داراي یک سرلوح زیبا، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: چرمی ضربی مطلا، 259ص، 19 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 1 - 248]
آغاز: ... لایستلزم الفساد کالنظر الی الاجنبیة فی الصلوة و هل یتحقق القران بتکرار السور الواحدة؛ انجام: فی طاعتک و مرضاتک فی صحة و سلام بدنیة و نفسیة برحمتک یا ارحم الراحمین.
خط: نستعلیق مایل به نسخ، کا: فضل اﷲ بن محمد (شاه فضل اﷲ کاشانی داماد ملا محسن فیض کاشانی)، تا: با تاریخ 1011ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، در پایان اجازه اي است به خط شیخ بهائی که براي کاتب نسخه در دو صفحه به تاریخ 9 شوال 1011ق نوشته، دو صفحه از کتاب پس از اجازه ملحق شده (باب سوم از منبع رابع در مواریث) و جدول سهام منکسره ارث نیز در پایان در صفحه مستقل ثبت شده، در آغاز نسخه سید مهدي صدري یادداشتی درباره نسخه و اهمیت آن ثبت کرده در مهرماه 1351ش با تصریح به اینکه مزار شاه فضل اﷲ در قمصر کاشان است؛ جلد: مقوایی با روکش ترمه، 36ص، 29 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 45 - 66]
آغاز: عبداﷲ البرقی مرسلاً عن الصادق علیه السلام ینبغی للعبد اذا صلی أن یرتل قراءته؛
مقداري از کتاب به طور متفرقه میباشد؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن سلطان محمد، تا: جمادي الثانی 1012ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 36گ (43ر-78ر)، 18 سطر، اندازه: 19/5×25سم [محدث ارموي مخ: 2 - 598]
خط: نسخ، بیکا، تا: 20 ربیع الاول 1016ق؛ به سه واسطه از روي نسخه اصل (جز هفت برگ از آغاز که نونویس است به نسخ مرحوم آیت اﷲ زنجانی) با حاشیهاي «من افادت شیخی و مخدومی محمد حسین بیک دام فضله و عمره»؛ قطع: وزیري [چند نسخه-ف: 190]
آغاز: و فیه مقدم و خمس مطالب اما المقدم فاذکر فیها قبل الشروع؛ انجام: و قد سقط من سهم نصف الرد و هذه صور العمل فی الثلث الاخیرة.
باب ثالث از منهج رابع فی المواریث را شامل است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دهه سوم صفر 1016ق، جا: قم؛ جلد: مقوایی عطف تیماج، 6گ (33پ-38پ)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 38- 342]
آغاز: زراره عن الصادق علیه السلام ان الکبائر سبع الکفر باﷲ و قتل النفس و عقوق الوالدین و اکل الربا و اکل مال الیتیم ظلما و الف ادمن من الزحف والتعرب؛ انجام: وان تطیل عمري فی طاعتک و مرضاتک فی صح و سلام بدنی ونفسی برحمتک یا ارحم الراحمین و لیکن هذا آخر الکلام ... والحمدﷲ اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا.
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمدزمان بن رضا ... طالقانی، تا: 25 ذیحجه 1017ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد نصر الحافظ القاري؛ جلد: تیماج مشکی، 322گ، 21 سطر، اندازه: 5/ 12×24/5سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابراهیم نعاسی حویزاوي، تا: جمعه 25 ذیحجه 1017ق، جا: اصفهان مدرسه شاه عباس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 20سطر (11×16)، اندازه: 18×25سم [ف: 16-215]
آغاز: فی طلب الیقین ان تمنوا علی باصلاح فساده و ترویج کساده؛ انجام: تم الکتاب - بعون الملک الوهاب - فی الیوم العشرین من شهر ربیع الاول سنه ثماینه عشر بعد الف علی ید ... موسی بن محمد بن عبد الحمید العاملی ...
خط: نسخ، کا: موسی بن علی بن محمد بن عبد الحمید عاملی، تا: 1018ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی شکري کلفت، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 205گ، 21 سطر (11/5×1/56)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 1 - 152]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن علی اکبر حسینی، تا: 1 صفر 1019ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 178گ، 23 سطر، اندازه: 3/ 18×7/ 25سم [ف: 1 - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یجعل بقیة العمر مقصورة علی الطاعات و تدارك مافات مجنبة عن التدنس بادناس السیئات مصروفة فی اکتساب اسباب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله اشرف البریة
خط: نسخ، کا: عبدالحسن بن سید تاج الحسینی جزائري، تا: جمعه 9 رجب 1023ق؛ مهر: «عبده محمد علی» (بیضی)؛ تملک: ریحان اﷲ بن جعفر موسوي 17 جمادي الثانی 1321 با مهر «ریحان اﷲ الموسوي» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سبز مذهب، 143گ، 29 سطر، اندازه: 21×29سم [ف مخ: 2 - 760]
خط: نسخ، کا: حسین بن سعدالدین محمد غفاري، تا: پنجشنبه پایان رمضان 1025ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: سپاهانی، 21 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 202]
خط: نسخ، کا: امیر الدین محمد شریف، تا: ربیع الاول 1029ق؛ تملک محمد یوسف بن تقی الدین محمد حسنی حسینی انجوئی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 256گ، 23 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 20 - 55]
خط: نسخ، کا: عبد علی بن جان احمد، تا: 12 ربیع الثانی 1029ق، محشی به لفظ «منه ره»؛ خریده محمود رضوي در محرم 1125؛ مهر: اسداﷲ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 243گ، 19 سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 366]
آغاز: برابر؛ انجام: ختم بالسعاده و الاقبال سن ... سید المرسلین سلام اﷲ علیه و آله الطاهرین و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن میرزا جانی تبریزي، تا: 1029ق؛ نسخه در دست حسین بن عبدالصمد برادر زاده شیخ بهایی بوده؛ کاغذ: اصفهانی الوان، جلد: تیماج زیتونی، 336گ، 25 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 8 - 285]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن معین الدین هاشمی شیرازي، تا: پنجشنبه 23 ذیقعده 1031ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 22 سطر (14×19)، اندازه: 20/5×30سم [نشریه: 3 - 176]
خط: نسخ، کا: عطاء اﷲ بن خلیفه حویزي، تا: سهشنبه 10 شوال 1032ق؛ مهر: «عبده الراجی سعید بن محمد» (بیضی)؛ تملک: میرزا محمد بن اﷲ یار استرابادي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 140گ، اندازه: 19×29/5سم [ف: 3 - 339]
مشهد؛ حیدري؛ شماره نسخه: 60
شامل منهج اول عبادات تا آخر مبحث تعقیبات نماز. همان نسخه بالا [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 217]
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن محمد تقی الدین جعفري، تا: دهه دوم رجب 1034ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: محمد
حسین شراره، محمد امین شراره به تاریخ 1215، علی بن محیی الدین الطبیب به تاریخ 1164؛ جلد: تیماج قرمز، 293گ، 21 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 3 - 193]
آغاز: برابر
کا: خالد بن نعمة، تا: 1037ق؛ مقابله شده [تراثنا: س13ش2و3-319]
خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی، تا: دوشنبه از ربیع الاول 1040ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 322گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 27 - 83]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب مؤلفه الکتاب محمد الشهیر ببهاء الدین العاملی تجاوز اﷲ عنه بعد الفراغ من تعقیب صلوةصبح الجمع الثامن عشر من شهور شوال ختم بالسعاد و الاقبال سن الف و سبع من هجر سید المرسلین و الحمدﷲ اولا و آخراً و باطناً و ظاهراً تا آخر صلوة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: غره جمادي الاول 1041ق؛ مهر: «سلام علی ابراهیم»؛ جلد: چرمی، 324گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 1 - 413]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، مقابله شده در شب سوم ماه رمضان 1045؛ تملک: حسین بن محسن موسوي بتاریخ 1307 در نجف؛ جلد: تیماج قرمز، 235گ، 19 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 19 - 198]
آغاز: برابر؛ انجام: ولیکن هذا آخر الکلام فی المجلد الاول من کتاب حبل المتین و نسال اﷲ سبحانه التوفیق لاتمامه و الفوز بسعاده اختتامه ... و الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: عنایت اﷲ، تا: 1048ق؛ محشی با امضاي «منه» و «منه رحمه اﷲ»، مصحح؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد جعفر الحسینی، 1230» (خشتی)، «الرضا بقضاء اﷲ» (بیضی)، «نائب الا ناله، 1250» (بیضی)؛ تملک: فرهاد به سال 1257 با مهر «فرهاد، 1245»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج تریاکی، 255گ، 21سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×22سم [ف: 16 - 89]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 264
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 144]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1052ق [ف: 55]
آغاز: برابر؛ انجام: و سلامة بدنیة و نفسیة برحمتک یا ارحم الراحمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن حیدر علی، تا: شنبه 19 جمادي الثانی 1060ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مهدي قلی خان، حیدر ولد مهدي قلی خان؛ جلد: تیماج قرمز، 224گ، 25 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 3 - 2]
خط: نسخ، کا: میرزا بیک پسر محمد مومن فلاورجانی، تا: 15 شعبان 1060ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 895]
عبادات است تا تعقیب نماز؛ خط: نسخ، کا: ابن سلطان محمد جرفادقانی (گلپایگانی)، تا: جمعه نیمه ذیقعده 1061ق؛ محشی با لفظ «منه»، نسخه را محمد علی بن محمد موسوي لاریجانی مقابله نمود؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 249گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 8 - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ اولا و آخراً و باطناً
این نسخه مصدر است به رساله «وجیز» در علم درایه؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن صوفی، تا: شوال 1061ق؛ محشی از مؤلف؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 219گ، 25 سطر، اندازه: 17×29سم [ف: 5 - 474]
آغاز: برابر؛ انجام: مصروفة فی اکتساب اسباب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله ... سن الف و سبع من هجر ... و ظاهراً و باطناً.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 11 ربیع الاول 1063ق؛ محشی به لفظ «منه ره»؛ تملک: محمد سعید بن محمد جعفر حسینی عاملی؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا رویه گالینگور، 98گ، 15-20 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 1/21 - 498]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان تطیل عمري فی طاعتک و مرضاتک فی صح و سلام بدنی و نفسی برحمتک یا ارحم الراحمین.
خط: نسخ، کا: سلطان محمد بن رفیع الدین محمد اصفهانی، تا: دوشنبه 3 رمضان 1063ق؛ تملک: مقرب الخاقان حاجی علیقلی
بی کا؛ جلد: تیماج زرد، 327گ، 17 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 25 - 318]
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن امجد، تا: 1 رجب 1063ق [ف: 3 - 86]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن عنایت اﷲ، تا: شنبه 18 رجب 1063ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالکریم بن محمد یحیی قزوینی؛ کاغذ اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 269گ، 18 سطر (6/5×16/5)، اندازه: 13×25سم [ف: 3 - 851]
خط: نسخ، کا: محمود فلاورجانی، تا: چهارشنبه 9 جمادي الاول 1065ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 321گ، 21 سطر، اندازه: 1/83×6/ 15سم [ف: 1 - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: و أن تطیل عمري فی طاعتک و مرضاتک فی صح و سلام بدنی و نفسی برحمتک یا أرحم الراحمین و لیکن هذا آخر الکلام فی المجلد الاول.
خط: نسخ، کا: ابن حاجی نوروز محمد رضا طهرانی، تا: جمادي الثانی 1072ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ مقابلة» مقابله شده، صورت خط شیخ بهائی در انجام آمده؛ تملک: محمد صفی الموسوي اللاریجانی مولداً و الاملی، 1160؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده محمد صفی الموسوي» (مستطیل)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 199گ، 23 سطر، اندازه: 7×16/5سم [ف: 32 - 829]
آغاز: برابر؛ انجام: اسباب السعادات الحقیقة بمحمد و آله اشرف البریة
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: صفر 1072ق؛ مقابله شده، بیشتر حواشی این نسخه به خط محمد هادي بن شاه مرتضی ثانی ابن محمد مؤمن کاشانی است وي نوه برادر فیض کاشانی و از علماي کاشان و صاحب چند اثر علمی میباشد، این نسخه به دستور همان محمد هادي کتابت شده، یادداشت صدرالدین محمد فیضی در سال 1261، 1268 و 1269ق با مهر «صدرالدین محمد الفیضی» (مستطیل)؛ مهر: «صدرالدین محمد بن محمد الفیضی» (بیضی)، «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)، ابوتراب بن نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدي «بر خاتم سلیمان نام ابوتراب است 1063» (مربع)، «نظام الدین احمد 1119» (مستطیل)؛ کاغذ: شرقی، 234گ (1-234)، 23سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 34 - 516]
فقط باب سوم از منهج چهارم که در احکام ارث است آمده؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد حسینی قمصري مشهور به آفتاب، تا: 1077ق، جا: قمصر کاشان؛ 2گ (109پ-110پ)، اندازه: 19×24سم [ف: 3 - 196]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی بن محمد شول اتابکی خلف آبادي، تا: 15 شعبان1077ق؛ مصحح، محشی به امضاي «منه»، رکابهدار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 160گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×29سم [ف: 30 - 82]
2 . مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17768
آغاز: برابر؛ انجام: مصروف فی اکتساب اسباب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله ... سنة الف و سبع من هجرة ... و ظاهراً و باطناً.
خط: نسخ، کا: زید بن خمیس بن یحیی، تا: پنجشنبه 9 جمادي الثانی 1079ق؛ محشی با جمله دعایی «منه رحمه اﷲ»؛ تملک: شیخ حسین بن محمد عصفوري؛ واگذاري سازمان حج و اوقاف در آبان 1369؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 224گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×3 /20سم [ف: 1/21 - 499]
آغاز: برابر انجام: مصروف فی اکتساف اسباب السعادات الحقیقة بمحمد و آله اشرف البدیة.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 24 ربیع الثانی 1081ق؛ محشی با امضاي «منه دام ظلة»، با توجه به اختلاف تاریخ کتابت نسخه و تاریخ وفات حضرت شیخ باید گفت بخش اول را کاتب دیگري در حاشیه شیخ نوشته و سپس تکمیل شده؛ مهر: «محمد علی بن محمد باقر» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 662ص، 15 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 45 - 223]
از اول تا آخر تعقیبات صلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن محمد محسن ابهري، تا: 1081ق؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده محمد حسین» (مربع)؛ از موقوفات شهید؛ جلد: تیماج قرمز، 23 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 122]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 24 ربیع الثانی 1081ق؛ محشی از گفتار شیخ بهائی که مربوط به زمان حیات شیخ است، این عبارات عیناً از روي نسخهاي استنساخ شده که مربوط به قبل از سال 1031ق بوده، حواشی با خط کاتب نسخه است و با نشانهاي «منه دام ظله العالی و منه دام بقاءه» [نشریه: 7 - 728]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18590
کا: عبدالظهیر بن معصوم کرهرودي، تا: 1083ق، حسب فرموده ملا حبیب اﷲ، به درخواست شیخ خلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 230گ، 20 سطر، اندازه: 5/20× 29/5سم [ف: 51-51]
آغاز: برابر؛ انجام: ما فات مجتبه عن التدنس بادناس السیئات مصروفة اکتساب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله اشرف البریه.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد تقی، تا: 1085ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 20 سطر (10×20)، اندازه: 17×29سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ اولا و آخراً و باطناً
خط: نسخ، کا: طهماسب بن محمد بن حسن جزایري، تا: 6 جمادي الثانی 1087ق، جا: مدرسه خانیه؛ محشی از مؤلف، نسخه را سلمان بن محمد امین کرمانی با نسخه رشیدالدین محمد سپهري مقابله و تصحیح نموده، تاریخ ختم مقابله: عصر جمعه 14 ربیع الاول 1089؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1316؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 338گ، 19 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 5 - 473]
9 . کرمانشاه؛ فی مهدوي (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
بیکا، تا: جمعه دهه آخر جمادي الاول 1088ق [تراثنا: س2ش4 - 30]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 4 ذیقعده 1088ق؛ مصحح، محشی
به نقل از مؤلف؛ تملک: جعفر بن محمد حسینی، ابوالقاسم بن محمد تقی حسینی، معصوم حسینی، سید هاشم؛ جلد: تیماج زرشکی، 144گ، 22 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 173]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 327
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 895]
1 . قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1082
آغاز: برابر؛ انجام: و سلامة بدنیة و نفسیة برحتمک یا ارحم الراحمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر، تا: شنبه 20 جمادي الثانی 1090ق؛ مصحح، داراي اجازهاي که سید میرزا مهدي شهرستانی به تاریخ 1212 براي سید محمد بن سید شفیع زنوزي نوشته؛ جلد: تیماج قرمز، 249گ، 20 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 3 - 321]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2600
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 185]
2 . مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12555
آغاز: برابر؛ انجام: مصروفة فی اکتساب اسباب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله ... سنة الف و سبع من هجرة ... و ظاهراً و باطناً.
از مقدمه تا انتهاي تعقیبات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 14 ذیحجه 1092ق؛ محشی به لفظ «منه رحمه اﷲ تعالی»، مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد رسول بن عبدالعزیز در هشتم صفر 1236؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 153گ، 31-33 سطر، اندازه: 12/2×24سم [ف: 1/ 21 - 496]
کتاب سوم از منهج رابع در مواریث؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 12 صفر 1092ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 6گ (57پ-62ر)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 20 - 37]
بخش یکم (طهارة و صلوة) است؛ خط: نسخ، کا: شرف الدین بن عبدالواحد بن الشیخ علی انصاري، تا: پنجشنبه 25 ذیحجه 1099ق، براي خزانه وزیر شمس الدین محمد علی بیکا نوشته و تذهیب و تجلید کرده؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 286گ، 21 سطر (8×17)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 328]
آغاز: برابر؛ انجام: امهات الاحکام الفقیة و الها ترد مهمات المطالب الفرعیة ... انه سمیع مجیب.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ یادداشت بیع مورخ 1119ق، عدد ابیات این کتاب 12448 بیت تخمین زده شده؛ واقف: علی مردان خان تیموري (نصرت الملک)، 1303ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 369گ، 17 سطر (5/ 7×16)، اندازه: 16×25سم [ف: 454]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 304گ، 19 سطر، اندازه: 3/ 14×23/6سم [ف: 1 - 184]
فرائض است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 6گ (44پ-49ر) [ف: 328]
8 . شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 188
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 163گ، اندازه: 19×28سم [نسخهپژوهی: 2 - 153]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 190گ، 15 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 1 - 97]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11، جلد: مقواي نازك، 6ص (164-169) اندازه: 16×21سم [ف: 1/47 - 218]
فائده از حبل المتین شیخ بهایی. در پایان با امضاي «من افادات شیخنا و معتمدنا خاتم المجتهدین و سیر المتأخرین بها المل والدین رحمه اﷲ تعالی»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (387)، اندازه: 1/ 13×3/ 24سم [ف: 1/ 29-187]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب مؤلف الکتاب محمد المشتهر ببهاءالدین العاملی تجاوز اﷲ عنه بعد الفراغ من تعقیب صلوة صبح الجمعه الثامن عشر من شهر شوال ختم بالسعاده و الاقبال سنه الف و سبع من هجر سید المرسلین سلام اﷲ علیه و آله الطاهرین.
خط: نسخ متوسط، کا: حسین سبزواري، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ محشی از مصنف؛ کاغذ: آهاردار، جلد: تیماج سبز، 524ص، 19 سطر، اندازه: 14×27سم [ف: 4 - 72]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 176گ، 26 سطر، اندازه 15/5×25سم [ف: 2 - 105]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف، با نسخه معتبري که اثر دستخط مؤلف بر آن بوده مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 223گ، 22 و 24 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 5 - 474]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ حاشیه به خط ملا حسنعلی بن ملا عبداﷲ تستري دارد؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 334ص، 95 سطر (10×15)، اندازه: 16×26سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: علی صلوه الزوال و کم تصلی قال ثمان
رکعات اذا زالت ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: یمکن حمل ما تضمناه من ا مر و النهی علی الاستحباب و الکراهة
از ابتداي مقدمه تا «حکم الصلاة فی السفینة»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه»؛ مهر: ابوتراب نصیرالدین سلیمان بن علم الهدي بن محمد محسن؛ واگذاري اولاد ملا محسن فیض کاشانی در دي 1375؛ کاغذ: نخودي [ف: 1/ 21 - 499]
انجام: الرابع زرارة قال قلت لابی جعفر علیه السلام انی رجل تاجر أختلف و أتجر فکیف لی بالزوال و المحافظ علی صلاة الزوال و کم تصلی ثمان رکعات اذا زالت الشمس.
از ابتداي مقدمه تا چهارمین حدیث از «المقصد الثالث فی اعداد الیومیة»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه»؛ موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ کاغذ: نخودي، 99گ، 23-28 سطر، اندازه: 19/5×29سم [ف: 1/ 21 - 502]
آغاز: تلاطم امواج المحن و العوایق و الی اﷲ سبحانه المشتکی من دهر؛ انجام: مصروف فی اکتساب اسباب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله ... سنة الف و سبع من هجرة ... و ظاهراً و باطناً.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (نخستین برگ)؛ محشی با جمله دعایی «منه نوراﷲ مرقده»، توسط صفی الدین محمد تصحیح و مقابله شده؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 173گ، 23 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 1/ 21 - 503]
آغاز: برابر؛ انجام: یا سیداه یا غایة رغبتاه یا ذالجلال و الاکرام اسئلک بحق محمد و علی و فاطم و الحسن و الحسین و علی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، محشی به لفظ «منه طاب ثراه» و «منه رحمه اﷲ و ...»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 208گ، 19-20 سطر، اندازه: 20×7/ 25سم [ف: 1/ 21 - 503]
آغاز: تذکر لاولی ا لباب من بعدي ینطوي علی عیون ا حادیث الواردة؛ انجام: والذي یظهر من هذا الحدیث ان یونس کان قداتی بصیغ السلام علینا و علی عباد اﷲ الصالحین ولکن لما لم یسلم علیهم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده، داراي بلاغ از مؤلف، محشی به لفظ «منه مدظله العالی»، «منه رحمه اﷲ» و «منه ایده اﷲ»؛ واقف: حاج احمد آقا فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 177گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×2/ 25سم [ف: 1/ 21 - 500]
آغاز: و لایخفی جریان هذا التفسیر فی الحدیث؛ انجام: لم یلزم حمل الحجر علی خلاف مجري العاد و هذا ظ و لایخفی جریان هذا لتفسیر فی الحدیث
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه سلمه اﷲ تعالی» و «منه ادام اﷲ ظله»؛ واقف: دکتر شمس الدین جزایري، شهریور 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 151گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×28سم [ف: 1/ 21-500[
خط: نسخ، کا: فضل اﷲ بن محمد، تا: قرن 11؛ محشی به لفظ «منه، منه مدظله» با حاشیه سردار کابلی (در 2ر-3 پ فرائض است و از همین کتاب باید باشد)؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 91گ (6پ-96ر)، اندازه: 19/5×25سم [ف: 8 - 705]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان هاي «منه» و «منه دام ظله» و جز آن؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 251گ (6پ-256پ)، 20 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 12×19سم [ف: 8 - 67]
آغاز: برابر؛ انجام: نسخه والذي یظهرلی أن الافضل للمنفرد التسبیح کما یشهد به الحدیث الاول و السابع و الثامن فان هذه الثلاث تنادي بکراه القراء و فی الحدیث الرابع دلال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ داراي علامات بلاغ، مصحح، محشی با لفظ «منه دام ظله» و «ي و س ف»؛ جلد: تیماج مشکی، 227گ، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 3- 1576]
آغاز: عن الرجل یلعب مع المرأة یقبلها فیخرج منه المنی فما علیه قال اذا جاءت الشهوة لها دفع وفتر بخروجه فعلیه الغسل؛ انجام: فقال کان جعفر علیه السلام اذا بلغ ذات الجیش جد فی المسیر و لایصلی حتی یأتی موسی النبی صلی اﷲ علیه واله قلت واین ذات الجیش فقال
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج زیتونی، 114گ، 21 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1577]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح زرین [نشریه: 7 - 144]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «عز بعز عزاﷲ ابن محمد تقی عزیزاﷲ 1139» (بیضی)، «عبده حیدرعلی»؛ تملکی به سال 1233ق دارالسلطنه اصفهان با مهر «محمد بن قاسم الحسینی» (بیضی)، وقف بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج قرمز، 85گ (1پ-85ر)، اندازه: 13×22/5سم [اوراق عتیق: 1 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: الموضع الشرقیه عن مکه شرفها اله تعالی کالعراق و ما والاها.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 404ص (206-609)، 17 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 10-482]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مقابله شده، قطع: خشتی [ف: 125]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا خیها احد و ستون و له ثلثة و ثلثون و قد سقط من سهمه نصف
مشتمل بر منهاج اول و کتاب سوم از منهاج چهارم میباشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11-12؛ یادداشتی است منقول از خط شیخ بهائی در باب وجه تمایز حبل المتین با دیگر کتابش به نام مشرق الشمسین. همچنین در آن صفحه فهرست رموز منابع کتاب آورده شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 287گ، 22 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 24 - 205]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 290گ، 19سطر (9×17)، اندازه: 13×23/5سم [ف: 1 - 37]
ج 1 صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد بن میرزا محمد؛ کاغذ: سفید و سرخ سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 194گ، 29 سطر (8/5×18)، اندازه: 16/5×24سم [ف: 539]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد (ارباب) قمی به تاریخ شب چهارشنبه سال 1331 در مدرسه مروي طهران؛ مهر: «عبده محمد الحسنی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 166گ، مختلف السطر، اندازه: 13×20سم [ف: 21 - 95]
تنها بخش عبادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علی اشرف ارومی در 1214ق، سید عبداﷲ در 1284ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 230گ، 21 سطر (11×16)، اندازه: 19/5×26سم [ف: 4 - 282]
آغاز: برابر؛ انجام: و بحمده المتناولون و بید ... و اسال اﷲ المومنین لا تمامه و الفوز بسعاده اختتماه انه سمیع مجیب.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: بخارائی، جلد: میشن عنابی، 281گ، 21 سطر (7×15)، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 7 - 300]
آغاز: قال رحمه اﷲ فی کتابه المسمی بالحبل المتین، ان قلت، جواز التعویل فی القبلة علی قواعد علم الهیئة مشکل جداً؛ انجام: مخصوصاً فی العبادات بما اذا لم یفد ظناً و اﷲ الهادي
گزیده اي است از کتاب الحبل المتین شیخ بهاءالدین عاملی، در بحث قبله؛ خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: 1101ق، جا: قمصر کاشان، به دستور مولی محمد علم الهدي ابن فیض کاشانی؛ از روي نسخه تصحیح شده به خط فیض کاشانی و او از روي نسخهاي که در سال 1024ق بر شیخ بهائی قرائت شده؛ تملک: خاندان فیض کاشانی؛ کاغذ: شرقی، 4گ (32-35)، 15سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 34 - 140]
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین حسینی، تا: شنبه 16 ربیع الثانی 1103ق، عبداﷲ بن عبدالرزاق رضوي؛ مصحح؛ مهر: «الفقیر الی اﷲ الغنی عبداﷲ الرضوي» (بیضی)؛ تملک: محمود بن محمد رضا بیدگلی به تاریخ 15 جمادي الاول 1318 و مهر «عبده محمود» (مربع)، سید ابوالحسن و مهر «عبده ابوالحسن بن ... الرضوي» (بیضی)، همچنین کتاب را شخصی به فرزندش میر محمد علیا بخشیده با مهر مربع ابوالقاسم الرضوي؛ جلد: تیماج مشکی، 234گ، 19 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 3 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: ان تطیل عمري فی طاعتک و مرضاتک فی صحة و سلامة بدنیة و نفسیة برحمتک یا ارحم الراحمین
جلد اول کتاب در صلا و مقدمات آن است داراي یک مقدمه و چند باب؛ خط: نسخ، کا: محسن شریف بن سلطان محمد اصفهانی، تا: 1107ق؛ محشی با علامت «منه ره»؛ فوائدي در تنقیح برخی رجال از خود مؤلف علیه الرحمه؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 158گ، 25سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 24 - 284]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1111ق؛ 166گ (181-346)، اندازه: 12/5×25سم [نسخهپژوهی: 3 - 83]
آغاز: العملی و یحتوي علی خلاصة ما رواه أصحابنا رضی اﷲ عنهم با سانید المعتبرة عن العترة النبویة
خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد علی شریف استرابادي، تا: اواخر ربیع الثانی 1112ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 299گ، 21سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 38]
آغاز: برابر؛ انجام: مصروفة فی اکتساب اسباب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله ... سنة الف و سبع من هجرة ... و ظاهراً و باطناً.
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ظاهراً جمادي الاول 1113ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی به لفظ «منه رحمه اﷲ» و یکی دو مورد از حواشی محمد صالح بن فضل اﷲ حائري مازندرانی در سال 1329ق، دستخط یکی از بزرگان که به علت پارگی، بیشترین قسمت آن ساقط شده و به گفته ملا صالح مزبور این نوشته متعلق به علامه مجلسی میباشد که در سال 1106 یعنی
چهار سال قبل از فوتش نگاشته. البته صحت نوشته نامبرده بعید است چون کتابت نسخه، سنه 1113 میباشد؛ واقف: محمد صالح علامه حائري، مرداد1351؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه پارچه، 310گ، 17 - 18 سطر، اندازه: 8/16×5/23سم [ف: 1/21 - 501]
آغاز: برابر؛ انجام: مصروفة فی اکتساب اسباب السعادات الحقیقیة بمحمد و آله ... سنة الف و سبع من هجرة ... و ظاهراً و باطناً
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد کاظم لالانی، تا: 14 شوال 1114ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج تریاکی، 205گ، 19سطر، اندازه: 15×24سم [اهدائی رهبر: 3 - 242]
آغاز: برابر؛ انجام: کان الفراغ من تألیفه فی مشهد سیدي و مولاي و کهفی و رجائی ... أبی الحسن علی بن موسی الرضا سلام من الرحمان نحو جنابه فان سلامی لایلیق ببابه جلد اول، از کتاب الصلاة تا آخر بحث التعقیبات؛ خط: نسخ زیبا، کا: حسین بن محمد کاظم لالائی، تا: 14 شوال 1114ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ تملک: محمد علی بن عبدالحق حسینی طبسی گیلکی در 1162؛ جلد: چرم زرد، 203گ، 19 سطر، اندازه: 15×24/5سم [مؤید: 1 - 90]
آغاز: برابر؛ انجام: یجعل الیه مقصورة علی الطاعات ... و کتب مؤلف الکتاب محمد المشتهر ببهاء الدین العاملی تجاوز اﷲ عنه، بعد الفراغ من تعقیب صلاة صبح الجمع الثامن عشر من شهر شوال ختم بالسعاد و الاقبال سنة الف و سبع من هجرة سید المرسلین ...
تا فصل 3 فی التعقیب (تعقیبات نماز) را دارد؛ خط: نسخ، کا: حسنعلی بن عبدالکریم العاملی، تا: 29 صفر 1120ق؛ محشی با امضاي «منه طاب ثراه»، با بلاغ تصحیح؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی، رویه کاغذ عطف میشی حنایی، 286گ، ابعاد متن: 9×17، اندازه: 7/ 15×24/6سم [ف: 11 - 591]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 177/2
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 226]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه صور فی العمل فی الثلثه الاخیره تمت. المقدمه الموسوم بالفرایض البهائیه
جلد اول کتاب صلات تا آخر تعقیبات و کتاب صلات تا آخر تعقیبات و کتاب سوم از منهج چهارم در مواریث که این جزء به فرایض بهائیه معروف است؛ خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن محمد هادي، تا: 1124ق؛ محشی با امضاي «منه»؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج عنابی، 144گ، 22 سطر (11×17)، اندازه: 19×24سم [ف: 15 - 147]
از ابتداي مقدمه تا بخشی از «الفصل الثالث فی سجد الشکر و التلاوة»؛ خط: نسخ، کا: صادق نی آ، تا: 1137ق؛ واقف: سید عبدالباقی آیة اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودي آهارمهره، جلد: تیماج قهوه اي، 252گ، 21 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 1/21 - 498]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ با حواشی «شرح»؛ 18 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 286]
خط: نسخ، کا: محمد بن ملک محمد خوانساري، تا: 1211ق؛ قطع: خشتی، [نشریه: 5 - 603]
مبحث قبله؛ خط: نسخ، کا: ابوالفضل بن ملا عبدالجواد اردبیلی، تا: پنجشنبه 21 صفر 1300ق؛ 21گ (41پ-61)، 13 سطر، اندازه: 10×17سم [صد و شصت نسخه: - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: الی ما یظهر بعد لعدم
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 27 سطر (5/ 10×17/5)، اندازه: 18/2×25سم [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن علی احسائی، عبدالکریم الحسینی مهر «عبده الراجی عبدالکریم الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 229گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 10 - 356]
خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با نشان «بلغ بتوفیق اﷲ تعالی»، محشی با امضاي «منه، منه ره»؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: برابر؛ انجام: و یحمده المتناولون بید غیر قصیرة و اسال اﷲ التوفیق لا تمامه و الفوز بسعاد اختمامه انه سمیع مجیب.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ درصفحه عنوان دارد «عدد ابیات 13448»؛ واقف: علیمردان خان تیموري (نصرت الملک)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 291گ، 17 سطر (8×16)، اندازه: 16×25سم [رشت و همدان: ف: 1740]
آغاز: برابر؛ انجام: و انت خبیر بانه یمکن المناقشة فی الاول بان الواجب عدم مطابقة المفسر سواء حصل فی ضمن
بخشی از منهج اول (کتاب الطهارة و بخشی از کتاب الصلاة) را شامل است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه طال اﷲ بقاه و دام ظله و مدظله العالی و سلمه اﷲ و ...» و حواشی مختصر دیگر؛ جلد: گالینگور آبی، 323گ (1پ- 323پ)، 15سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 145]
بی کا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: وسلامة بدنية و نفسية برحمتك يا أرحم
الراحمين و صلي االله علي خير خلقه محمد و آله الطاهرين.
خط: ثلث، کا: محمد تقی، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: یعقوب بن مقیم درري با رفروشی مازندرانی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 448گ، 17 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 93]
آغاز: بالنزح و لم یمنع من ماء الغسل اما المرتضی وابوالصلاح فاجاز الطهار بماء غسل الجنب و لم یذکرا حکمه فی البئر؛ انجام: التاسع هشام بن الحکم عن ابی عبداﷲ علیه السلام قال قلت له یجزي ان اقول مکان التسبیح فی الرکوع والسجود لا اله الا اﷲ و الحمدﷲ واﷲ الکبر فقال نعم کل هذا ذکر اﷲ العاشر هشام بن سالم کتاب طهارت و کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، با روکش کاغذي سرخ، 198گ، 15 سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
آغاز: الکتاب الثالث من المنهج الرابع من حبل المتين في
المواريث و فيه مقدمة و خمسة مطالب اما المقدمة فاذکر فيها قبل
الشروع في نقل الاحاديث اشارات وخيرة الي جمل مهمة؛ انجام:
في وفق السنة فلها تسعة عشروله خمسه وان مسلکت المشهور
تداخلت الفريضتان ولم يحتج الي التصعيف فان جامعها انثي
ضعفت مضروب الخمسه في الثمانية عشرلها ستة و ثمانون ... احد
و ستون و له ثلثه و ثلثون و قد سقط من سهمه نصف الرد
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج سیاه، 4گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 2 - 761]
آغاز: برابر؛ انجام: بعض الایآت التی ورد قراءتها فی التعقیب ولاعن التسبیحات کتسبیح الزهراء علیها السلام و ذلک لانه ثناء لادعا والموجبتین فی قوله علیه السلام فی الحدیث
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 189گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف مخ: 2 - 760]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 927]
آغاز: بسمله من المنهج الرابع من حبل المتین فی المواریث و فیه مقدمة و خمسة مطالب؛ انجام: الموسومه بالفرایض امانیة.
تنها بحث مواریث، یعنی از باب سوم از منهج چهارم را دارد و شامل یک مقدمه و پنج مطلب است؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: جلد: تیماج قهوه اي، 20 سطر (9×14)، اندازه: 14/5×20سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: 79]
بخش مواریث؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی تبنینی، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج حنایی، 10گ (51-60)، 17 سطر (7×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 13 - 3279]
آغاز: برابر؛ انجام: احب الی من محمد و منک و من کل شی ء انت فیه فاعتقنی رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) سلمانی سلمان الحدیث مشتمل بر ابواب طهارت و صلاه تاآخر تعقیبات نماز؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با نشانه «منه ره» و «منه رحمه اﷲ»؛ تملک: رضا موسوي زنجانی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج سیاه، 512گ، 23 سطر (9×15)، اندازه: 15×22سم [ف: 17- 428]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و تدخلنی الجنه و لاتشوه خلقی بالنار و ان ... عمري فی طاعتک و مرضاتک فی صحه و سلامه [بدنیه] و نفسیه برحمتک یا ارحم الراحمین ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ داراي دو سرلوح و کتیبه، مصحح؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 298گ، 21 سطر (7 /6×15/5)، اندازه: 7/ 11×22سم [ف: 18 - 38]
al-ḥabl-ul matīn fī bayān-i ḍarūrāt-id dīn
احمد بن محمد
ahmad ebn-e mohammad
رسالهاي مختصر در مسائل مهم اعتقادي، بر پایه اعتقادات اشاعره از اهل سنت، و مشتمل بر یک «مقدمه» و ده «فصل» و یک «خاتمه»: المقدمة: فی تعریف الضرور الشرعیة؛ فصل 1. فیما یتعلق بالایمان باﷲ تعالی؛ 2. فیما یتعلق بالا یمان بالملائکة؛ 3. فیما یتعلق بالایمان بالکتاب المنزلة؛ 4. فیما یتعلق بالایمان بالرسل؛ 5. فیما یتعلق بأهل الولایة و کرامتهم؛ 6. فیما یتعلق بالایمان باشراط الساعة؛ 7. فیما یتعلق بالایمان بالیوم الآخر؛ 8. فیما یتعلق بالایمان بالیوم الآخر؛ 8. فیما یتعلق بالایمان بالقضاء و القدر؛ 9. فیما یتعلق بالایمان بما هو فرض قطعی؛ 10. فیما یتعلق بالایمان بما هو حرام قطعی؛ الخاتمه: فی بعض مسائل الأحکام.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9405
آغاز: الحمد ﷲ الذي شرع لنا من الدین ما وصی به المرسلین و فصل آیاته تبیاناً لکل شیء و هدي و ذکري للمسلمین؛ انجام: فأسأل اﷲ التوفیق علی تحصیل ما هنالک ان اﷲ لهادي اللذین آمنوا الی صراط مستقیم.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی عطف گالینگور مشکی، 13گ، 15 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 24 - 257]
al-ḥabl-ul matīn fī tafsīr-il kitāb-il mubīn
تفسیري است از قرن دوازدهم و ادبی و به روشی شیعی و در آغاز آن ده «مقدمه» است، از آغاز قرآن است تا پایان جزو هفتم.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3900
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي انزل علی عبده الکتاب و جعله تذکرة لاولی الالباب ... اما بعد فان اشرف العلوم علم القرآن المبین ... و قد اردت ان اکتب فی تفسیره کتابا مختصرا و لا اذکر فیه الا قلیلا من اختلاف الاصحاب فی القرائ و اللغ و المعنی و الاعراب فشرعت فیه ... و سمیته بالحبل المتین فی تفسیر الکتاب المبین؛ انجام: و یمنع منها و یمکن عنها و الحمدﷲ علی اتمام هذا المجلد من تفسیر حبل المتین و قد فرغت من تسویده فی یوم العشرین من شهر رجب المرجب فی سن السادس و الاربعین بعد الالف و الماتین سن 1246.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 5 ذیحجه 1245 (در میانه) و 20 رجب 1246 (در پایان)؛ کاظم بن قاسم حسین رشتی و سید حسین بن زین العابدین بن عبدالواحد نوربخشی خراسانی قاینی در ص ع کتاب را ستوده اند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 311گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 12 - 2887]
habl-ol matīn fī mo‘jezāt-e amīr-al-mo’menīn
رضوي، محمد بن محمد بدیع، 1090ق12 قمري
razavī, mohammad ebn-e mohammad badī‘ (1679 -18c)
در شرح حال و معجزات امیر (علیه السلام) است در یک «مقدمه» و چهار «باب» و «خاتمه»: مقدمه شامل سه «مقصد»: 1) بیان خلقت نور آن حضرت، 2) شناختن امام، 3) احادیث نصوص؛ باب 1. معجزات ایام حیات؛ باب 2. معجزات بعد از رحلت؛ باب 3. قضایا و احکام؛ باب 4. فضایل و مناقب؛ خاتمه در فضل زیارات آن حضرت و دیگر ائمه.
بسمله نخستین حمد و ستایش کبریائی را سزد که حبل صنایع ویطمعون الطعام علی حبه مسکینا و یتیما و ا سیرا. تمت
[دنا 4 /484؛ فهرستواره منزوي 3/ 1614 و 9/ 261]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: اوایل قرن 12؛ در 30 برگ قبل از پایان کتاب فردي به نام علی اکبر بن فتح اﷲ موسوي با اجازه فرزند مؤلف که مالک نسخه بوده، یک معجزه به معجزات کتاب افزوده است؛ قطع: وزیري [میراث شهاب: س9ش2 - 12]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 5 - 384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم قاري اصفهانی، تا: سلخ شعبان 1267ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 269گ، 25 سطر (9/5×20)، اندازه: 15×27/5سم [ف: 1 - 93]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 149
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 24]
از معجزه ششم تا معجزه دویست و نود و نهم؛ خط: نسخ، کا: حسین بن حاج شیخ صادق بقال، تا: 1333ق؛ گویا همان نسخهاي است که در الذریعه و فهرست منزوي یاد شده زیرا از کتابخانه نهاوندي به این کتابخانه آمده ولی در آن دو کتاب عدد معجزات 307 دانسته شده و در فهرست منزوي عنوان باب دارد که در این نسخه نیست [ف: 10]
habl-ol matīn va-l ‘orvat-ol vosqā le-l-motemassekīn
تاریخ تألیف: 1 ربیع الثانی 1262 ق
پاره اي از دعاهاي متفرقه را جمعآوري کرده و بدین گونه است: تعقیبات نمازها، سجده شکر، دعاهاي وقت خواب، نوافل مستحبه، دعاهاي روزهاي هفته، فضیلت خواندن سوره هاي قرآنی، مستحبات متفرقه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 44
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل العباد وسیلة لنا الی بلوغ أشرف منازل الکرامة؛ انجام: و لنقبض عنان القلم فی هذه الوثیق تمت بعون اﷲ و حسن توفیقه و تأییده علی ید مصنفه و مؤلفه ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1262ق؛ در حواشی اضافات دارد؛ 129گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 56]
ḥabl-un najāt
زنوزي، حسن بن جعفر، ق13 قمري
zonūzī, hasan ben ja‘far (- 19c)
وابسته به: النکاح و المتعة (منظومة)؛ زنوزي، حسن بن جعفر (قرن 13)
تاریخ تألیف: 2 ربیع الثانی 1223ق
شرحی است مزجی بر منظومه «النکاح و المتعه»، مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب» و یک «خاتمه»: المقدمه: فی تعریف الکتاب
و ترغیب الراغبین الیه؛ باب 1. عقد الدوام و ما یلیق و یتعلق به؛ 2. عقد المنقطع و هو المتعة، و بیان حلیتها و ابا حتها و الدلیل بعدم النسخ فیها؛ 3. بیان فضیلتها و ثوابها علی سبیل التفصیل؛ الخاتمه: فی بیان مسائل متفرقه. مؤلف در آن از کتاب «غرة العیون سید یعقوب حسینی» که گویا به نظم عربی بوده، این اشعار را نقل کرده است: «لا ذاته یشبه بالذوات ** و لایدانی الغیر فی الصفات / لم یتخذ صاحب و لاولد ** لیس شریک له فی الملک احد / صفاته القدر والجلال ** و العلم و الحکم و الکمال.»
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 834/2
آغاز: (الحمدﷲ) اللام للاستغراف و هی طلب غرق الافراد و انحصار کل الاجزاء من حیث المجموع و علی تقدیر آخر عرفه بعضبان یوضع فی مکانه لفظ کل لم یخل المعنی؛ انجام: قال لابأس بان یتمتع الرجل بأم أمته فاما أم ارجل قلا یتمتع لها لابامره. والسلام علی من اتبع الهدي
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1223ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 76گ (5پ-80ر)، 15 سطر، اندازه: 15/54×21سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 89]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2 /1232
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 56]
al-ḥabl-ul waṯīq fī nuṣrat-iṣ ṣiddīq
یوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
تفسیر چند آیه از سوره اعلی است و سیوطی میگوید که آیه «و سیجنبها الاتقی» درباره ابوبکر نازل شده است. رساله داراي دو «فصل» است: 1. در نزول آیه در شأن ابوبکر؛ 2. در اینکه آیه عمومیت ندارد و خاص به ابوبکر میباشد.
چاپ: قاهره، مطبعة المنیریة، 8ص، در کتاب الحاوي للفتاوي، جزء اول، 1353ق
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 416/7
آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی، و بعد فقد رفع الی سؤال فی قوله تعالی لایصلاها الا الاشقی الذي کذب و تولی و سیجنبها الاتقی؛ انجام: و ثبتت دلالة الایة أیضاً علی ان ابابکر افضل الامة.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج قرمز، 9گ (60پ- 68ر)، اندازه: 5/13×22سم [ف: 2 - 19]
habl-ol varīd
مؤلف که از مریدان سلسه چشتیه و مرید چشتی نظامی سلیمانی بوده رساله حاضر را در بیان مراتب تنزیه باري تعالی تألیف نموده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 12/25-2135/4
آغاز: شهداﷲ انه لا اله الا اﷲ ذوالفضل والرحمة والکرم وکفی باﷲ شهیدا اما بعد عرض کوتاهی بنده ذلیل خاك راه اهل سلوك حق؛ انجام: ما خلقت الجن والانس الالیعبدون کی یهی یعنی ... اﷲ تعالی سب ... توفیق عنایت فرمائی آمین یا رب العالمین
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا، جلد: مقوا، 17گ، 13 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 3 - 1577]
حب و بغض- تولی و تبرا
al-ḥibwa = ḥibwat-ul walad-iḏ ḏakar
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمري
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: سه شنبه 25 ذیحجه 956ق
حبوه: اختصاص یافتن پاره اي از اموال آدمی پس از مرگ به پسر ارشد او یکی از دو مساله است که براي جلوگیري از خرد شدن مالکیت بزرگ در میان وارثان میباشد. مسأله دوم محرومیت زن از مالک شدن زمین به ارث از شوهر است. این دو حکم به صورت حکم امضائی از عرب پیش از اسلام به اسلام رسیده است. شهید دوم این رساله را درباره این دو حکم نگاشته و دومین آنها با عنوان ارث الزوجه میباشد. مسأله «حبوه» از مسائل انفرادي امامیه است که در باب میراث متعرض آن شده اند. ظاهراً این رساله، قدیمیترین تألیف در این مسأله است که پس از «کتاب الحبوة» تألیفی احمد بن محمد بن حسین بن حسن بن دؤل قمی نوشته شده است. این رساله، داراي شش مطلب است و هر مطلبی مصدر است به یکی از کلمات استفهامیه «ما، کم، هل، من، کیف، لم.» رؤوس مطالب ششگانه: 1. نبحث فیه عن مفهوم الحبوة لغ و شرعا ...؛ 2. یحبی من یحبی من الترکه بعین من اعیانها ...؛ 3. هل الحبو واجب شرعا ام مستحبه ...؛ 4. من المحبوة من الورث و ینتظم فیه ذکر ...؛ 5. کیف یختص بها علی القولین مجانا ام بالقیم ...؛ 6. لم یحبی من یحبی دون غیره من الوراث ... . مؤلف پس از پایان مطلب ششم، ده مبحث (= امر) میآورد که مربوط به مسئله مورد بحث اصلی است و شهید خود در آغاز این ده بحث میگوید: «هذا ما اقتضاه الحال من الکلام علی هذه المطالب الست و بقی فی المسئل امور الاول ...»
آغاز: الحمد ﷲ الذي حبانا بدینه القویم و هدانا الی الصراط المستقیم ... و بعد فهذا تحقیق لمسئل مهم تعم به البلوي
للمکلفین و لیس لتحقیق مباحثها مظن یرجع الیها من یحتاجها من المضطرین و ذلک لانفراد الاصحاب بحکمها دون غیرهم من المسلمین فلم یعم الفکر فیها سائر العلماء الباحثین و هی مرتب علی ست مطالب دائر علی ست کلمات مفرد و هی ماوکم و هل و من و کیف و لم ...
انجام: و اعلم ان الاولی عندي لمستحق الحبو أن لا یأخذ منها شیئاً لکثر ما یرد علیها من الشبهات بحیث لا یکاد یسلم منها فرد من افرادها کما قد عرفت و الحمد ﷲ تعالی حق حمده و صلواته علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه.
چاپ: تحقیق رضا مختاري، ضمن رسائل الشهید، 1379ش
[دنا 4/ 484-485 (44 نسخه)؛ الذریع 6/243 و 11/243 رقم 1339؛ ریحانة الادب 3/ 280؛ رسائل شهید، چاپ قم 1/ 497]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ منها مؤلفها الفقیر ... زین الدین بن علی بن احمد الشامی العاملی ... عام ست و خمسین و تسعمائة حامدا ...
خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 956ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 33گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2 - 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 956ق؛ از سوي مؤلف نیز درحاشیه تصحیح شده؛ کاغذ: شرقی، 20گ (68-87)، 16 سطر، اندازه: 9×12سم [ف: 32 - 411]
آغاز و انجام: برابر؛ و فرغ منها مؤلفها الفقیر الی اﷲ تعالی وجوده و کرمه زین الدین بن علی بن أحمد الشامی العاملی عامله اﷲ تعالی برحمته و تجاوز عن سیئاته بمغفرته یوم الثلثا الخامس و العشرین من شهر ذي الحج ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سهشنبه 25 ذیحجه 956ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 17گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 1 - 231]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3742؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی جبائی (جبائی؟)، تا: سهشنبه 12 شعبان 965ق؛ 19ص (100-118)، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 108]
خط: نسخ، کا: نصر اﷲ بن برقع بن ترکی بن صالح طرفی، تا: شنبه 19رمضان967ق، جلد: مقوایی، عطف تیماج قرمز، 10گ (170ر- 179پ)، 25 سطر، اندازه: 19/5×24/5سم [اوراق عتیق: 1 - 177]
خط: نستعلیق، کا: نصراﷲ بن برقع بن صالح بن ترکی الطرفی، تا: جمعه 22 ربیع الثانی 970ق، جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (5پ-20ر)، 19 سطر، اندازه: 1/52×17/5سم [ف: 18 - 59]
نسخه اصل: کتابخانه فخرالدین نصیري امینی در تهران؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 21 رمضان 974ق، جا: قزوین؛ 20ص (171-190)، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن شمس بن علی بن حسن شیبانی (سیستانی)، تا: ربیع الاول 975ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 26گ (58پ-83ر)، 17 سطر، اندازه: 13×18سم [محدث ارموي مخ: 2 - 598]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین غاربات نجفی، تا: 980ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 56ص، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1/ 21 - 505]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسینی، تا: 27 جمادي الاول 983ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 24گ (190پ-213ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 346]
کا: محمد الشریف، تا: جمادي الاول 993ق؛ 18گ (49پ- 66پ)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2 - 146]
خط: نسخ، کا: عیسی بن درویش، تا: قرن 10، در عصر شهید دوم؛ جلد: تیماج قهوه اي، 20گ (133پ-152ر)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 26 - 125]
خط: نسخ، کا: ناصر بن خزام، تا: 6 صفر 1051ق؛ مصحح؛ 19گ (63پ-81ر)، 18 سطر، اندازه: 1/55×22سم [محدث ارموي مخ: 2 - 598]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صالح، تا: ذیقعده 1056ق؛ مصحح؛ مهر مربع «عبده محمد باقر الطباطبائی»؛ کاغذ: شرقی، 32گ (121پ-152پ)، 15 سطر، اندازه: 5×11/5سم [ف: 39 - 525]
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف بن شرف الدین مازندرانی، تا: رجب 1069ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: سبز، 17 سطر، [ف: 5 - 455]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق مختلف، کا: محمد فاضل بن محمد مشهدي، تا: 1078و1081ق؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 12×17/5سم [ف: 371]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: علم الهدي پسر فیض کاشانی، تا: 1086ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 22گ (32-53)، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 22 - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: العاشر: لو کانت هذه الاعیان او بعضها مرهونة علی دین علی الاب قدم حق المرتهن علی الولد ... و اولی بالاستحقاق هنا اذا لم یکن الذین یستغرق. هذا ما اقتضاه الحال. فرغ منها مؤلفه ... مسلما مستغفرا ...
خط: نسخ، کا: محمد صمد هاشم بن نورالدین حسینی، تا: شوال 1086ق؛ 7گ (129پ-135ر)، 33 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 12 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، با عبارت «بلغ قبالا«_ مقابله شده؛ کاغذ: شرقی، 21گ (51پ-71ر)، 19 سطر، اندازه: 11×14/5سم [ف: 33 - 632]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11- 923]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف محمد کاظم، تا: حدود قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 20گ (1پ-20پ)، 17 سطر، اندازه: 13×18سم [ف مخ]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×17سم [ف: 16 - 486]
نیمه دوم رساله؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 6گ (62ر-67پ)، 22 سطر (8×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابع عشر لو کان مما یلبس منه فی الاصبع الواحد اثنان اعتبر.
خط: نسخ، کا: بهاءالدین محمد بن محمد باقر مختاري حسینی نایینی، تا: 1100ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف تیماج، 5گ، 27 سطر، اندازه: 12×24سم [اهدائی رهبر: 3 - 242]
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 21 رمضان 1104ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 17 سطر (6×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 228]
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن محمد حسین بن سید محمد بن حسین تبریزي، تا: 1141ق؛ جلد: تیماج شتري، اندازه: 12×5/16سم [ف: 1 - 210]
آغاز: برابر؛ انجام: بحیث لا یکاد سلم خرد من افرادها کما عرفت و الحمدﷲ حق حمده و صلوته علی خیر خلقه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1144ق؛ 23ص (119-141)، 17 سطر [ف: 365]
آغاز: اللهم اهدنا لما اختلف فیه من الحق باذنک انک یهدي من یشاة؛ انجام: ذلک منتهی الوسع و قدر الطاقة و لا یکلف اﷲ نفسا الا وسعها ان اﷲ غفور رحیم فرغ منها مؤلفها الفقیر ... بمنه و کرمه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 14 ذیقعده 1144ق؛ 16ص (142-157)، 18 سطر، [ف: 266]
آغاز: و اعلم ان الحبو فی الجمله متفق علیها؛ انجام: برابر
خط: تحریري، کا: عبدالوهاب بن احمد محلاتی، تا: احتمالاً قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 15گ (134ر-148پ)، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2/27 - 26]
آغاز: الحمدﷲ الذي حبانا بدینه القویم و هدانا الی الصراط المستقیم ... و بعد، فهذا تحقیق لمسئل مهم تعم بها البلوي للمکلفین؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدي بن حسن قفطانی، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 14گ (219-232)، 21سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34 - 807]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهدي بن محمد باقر، تا: 1217ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: زنگاري، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 26گ، 13-14 سطر، اندازه: 1/50×16/5سم [ف: 1/21 - 504]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد فرزند علی مختار، جرفادقانی (گلپایگانی)، تا: 1231ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (308-314)، 30 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 29 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1247ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی،
15گ (13پ-27پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 157]
خط: نسخ، کا: علی بن ابراهیم اردکانی شیرازي، تا: چهارشنبه 27 ذیحجه 1249ق؛ 27گ، اندازه: 5/ 10×15سم [نسخهپژوهی: 2-153]
کا: زین العابدین گلپایگانی، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج کرمی، 9گ (202ر-210ر)، اندازه: 15×22سم [کتابخانه هاي گلپایگان: ف: 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامحسین گلپایگانی، تا: 1274ق؛ 15گ (286ر- 300 ر) [ف: 5 - 1869]
بی کا، تا: 1279ق؛ 28گ (109پ-136ر) [ف: 328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد علی بن محمد باقر اسفرنجانی، تا: 1286ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 18گ (60پ-77ر)، 20 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 22- 265]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298ق، جلد: تیماج سبز، 18 سطر (8×15/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1 - 458]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسی بن ابوطالب لارجانی، تا: 1299ق؛ 22گ (89-110)، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1577]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن میرزا محمد موسوي حسینی، تا: ربیع الاول 1315ق؛ جلد: گالینگور سبز، 20گ (15پ- 34پ)، 20 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 17 - 202]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فستقی و نخودي، جلد: تیماج مشکی، 24ص (1-24)، 21 سطر (10×15)، اندازه: 16/5×20/5سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا، جلد: تیماج سیاه، 25گ، اندازه: 12×19سم [ف: 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد سمنانی، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 13گ، 21 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 5 - 501]
آغاز: بسمله اللهم اهدنا لما اختلف من الحق باذنک انک تهدي من تشاء الی صراط مستقیم وصلی اﷲ علی خیر خلقه ... و بعد اعلم وفقک اﷲ تعالی ان الاصل فی کل وارث
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 18گ، 20 سطر، اندازه: 1×15سم [ف: 3 - 1577]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 8گ (122ر-129ر)، اندازه: 11×25سم [ف: 8 - 727]
آغاز: برابر؛ انجام: المطلب الخامس کیف یستحق الحبوه ... (برگ 202پ) قال المرتضی و انما قولنا ... یوصی کم اﷲ اولادکم للذکر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا رویه کاغذ زرد، 8گ (202-209)، 22 سطر (5/ 10×16)، اندازه: 15×3 /21سم [ف: 17 - 28]
hebve-ye meyyet
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمري
Šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
رسالهاي است بسیار کوتاه در مسئله حبوه (حبوه در اصطلاح فقهی اشیاي مخصوصی است از پدر که از درگذشت او اختصاصاً به پسر بزرگتر میرسد، و شامل لباس، انگشتر، شمشیر، قرآن و غیر آنها که در آن بین فقها اختلاف است). در این رساله، حبوه را چهار جنس دانسته است، مصحف، انگشتر، شمشیر و لباس. بحر العلوم در فوائد رجالیه از آن یاد کرده است.
آغاز: قال علام العلماء ... حبوه میت که به پسر بزرگ می رسد چهار جنس است اول مصحف شریف است ...
انجام: و در این باب اشکالی میتوان کرد و غیر آن هر چند جایز الصلاة نباشد نیز داخل است.
[دنا 4/ 486؛ ریحانة الادب: 5/ 386؛ الذریعة 24/63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: شرقی، 1گ (131-131)، 28 سطر مورب، اندازه: 8×19سم [ف: 32 - 209]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن خواجه علی انصاري، تا: 1107ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 1گ (45ر، پ)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 12×29سم [ف: 16 - 426]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن خواجه علی انصاري، تا: 1108ق؛
کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 2گ (68پ-69پ)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 12×29سم [ف: 16 - 427]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 21 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 113]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 21 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 113]
بیکا، بیتا [ف: 3 - 202]
al-ḥibwa
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
رساله فقهی استدلالی است در شش «فصل» در بیان حکم حبوة و آنچه که از اموال مرده اختصاص به فرزند بزرگش دارد. در آن از اردبیلی و شهید ثانی یاد شده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي هدانا بمنه للایمان و حبانا بجوده أشرف الادیان ... و بعد فهذه رسال وجیز ... و هی مسال الحبوة
انجام: نعم علی القول بأنه فی مقابل الحبو یلزم تخصیصه بالظهري دون البطنی فتأمل
چاپ: در مجموعه ثانیه از رسائل فقهیه مؤلف چاپ شده است.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (10پ-17پ)، 20 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 3 - 315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 15گ (72پ-86ر)، 13 سطر (9×14/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 - 455]
al-ḥibwa
نوري، محمد حسین بن یحیی، ق12 قمري
nūrī, mohammad hoseyn ebn-e yahyā (- 18c)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1447/12
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1129ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 25 سطر [ف: 5 - 267]
al-ḥibwa
میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمري
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
آغاز: الاولاد مساوی فی المیراث بالنسبة الی حصصهم فی کل ماترك المیت؛ انجام: فلا اشکال فی التخصیص کما مر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، 13گ (94پ - 106پ) [ف: 5-440]
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی، [ف: 292]
al-ḥibwa
عبدالغنی بن محمد رضا، ق13 قمري
‘abd-ol-qanī ebn-e mohammad rezā (- 19c)
تاریخ تألیف: سه شنبه 22 شوال 1289ق
مسائل حبوة و ارث مخصوص به فرزند بزرگ را ضمن دو «مقام» و هر کدام در چند «مسئله» بیان کرده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5176/7
آغاز: الحمد ﷲ الذي قدر السهام و شرع فرائض الاحکام و الصلاة و السلام علی رسوله سید الانام؛ انجام: و یوزعنی شکر هذه النعم التی هی منتهی آمالی و الحمد ﷲ علی عظیم نواله و الصلاة و السلام علی رسوله و آله
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 37گ (87پ-123ر)، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 13 - 382]
al-ḥibwa
کرمانشاهی، محمد بن عاشور، ق13 قمري
kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘āšūr (- 19c)
تاریخ تألیف: 27 ربیع الاول 1196ق؛ محل تألیف: تهران
رساله استدلالی مختصري است در یک «مقدمه» و 5 «موضع» در مسئله حبوه و آن چیزهایی که از مرده اختصاص به فرزند بزرگش دارد: بدین ترتیب: 1. هل هی واجب او مستحب ؟ 2. مجاناً او مقوماً علی المحبو فی نصیبه؟ 3. ما الذي یحبی؟ 4. من المحبو؟ 5. ماعل الحبو؟
آغاز: مسئل مما انفردت به الامامی رضوان اﷲ علیهم الحبو قاله المرتضی رحمه الله علیه فی الانتصار و الشهید فی الروض ... و بعد فهذه رسال مست الحاج الی تألیفها فی تحقیق مسأل الحبو
انجام: و سبیل الاحتیاط بین للمستیقنین و الحمدﷲ اولاً و آخراً، قد جف القلم عن الرقم مناً علی ممن جري بامره علی اللوح القلم
[دنا 4/ 486؛ اعیان الشیعه 9/ 377؛ الذریعة 24/63 و 13/ 113 و 5/ 83 و 111/55]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1196ق؛ مصحح، محشی به خط او؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (170-171)، 17سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 34 - 663]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف پارچه سفید، 4گ (128ر-131ر)، اندازه: 17×22سم [ف: 7 - 164]
al-ḥibwa
تهرانی نجفی، هادي بن محمد امین، - 1321 قمري
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
رسالهاي کوتاه در معناي حبوه و اشیائی که به فرزند بزرگتر منتقل میشود.
زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: فائدة اعلم ان الحبو التی یختص الولد الاکبر بها فعنوانها نتزیل الولد الاکبر منزل الاب؛ انجام: کما هو الحاق فی المولی علیه فلا مناقاة بین الثبوتین بل یجتمعان
کا: حسین بن محمد زنجانی، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 105]
al-ḥibwa
مجتهد کرمانشاهی، محمد هادي بن عبدالرحیم، 1250 - 1336 قمري
mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abdor-rahīm (1835 - 1918)
آغاز: بسلمه حمدله اما بعد فیقول الحقیر ... ان هذا وجیزه لطیفه فی مسئله الحبوة
آغاز: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: سلخ ربیع الاول 1356ق؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقوا عطف پارچه، اندازه: 13/5×21سم [ف: 135]
آغاز: برابر؛ انجام: او بعد العسر ان لم یکونوا موسوین و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و اله الطاهرین.. و صنوف العطیه سنه 1356
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: دوشنبه 12ربیع الثانی 1356ق؛ کاغذ: مشقی شطرنجی فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 69گ، 14 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 137]
al-ḥibwa
کاشانی، محمد ابراهیم بن محمد، - 1339 قمري
kāšānī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1921)
تاریخ تألیف: 1 ربیع الثانی 1305ق
رسالهاي است در تحقیق مسئله حبو در یک «مقدمه»، چند «فصل» و یک «خاتمه» که پس از کسب اجازه از استادش ملامحمد باقر و به امر وي، به نوشتن آن را آغاز نموده است. مؤلف از نوادگان فیض کاشانی و از علماي بزرگ کاشان و صاحب تألیفات بسیاري است.
[دائر المعارف تشیع 1/ 204؛ معادن الحکمة فی مکاتیب الآئمة، انتشارات جامعه مدرسین قم 1/ 60]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13401
آغاز: احمدك اللهم علی حباء النعماء و اشکرك علی تواتر اللاء ... و بعد فیقول المبتلی ... انی بعد ما صرفت شبابی فی تحصیل الاحکام الدینیة؛ انجام: هذا آخر ما وقفت لاثبات مسئلة الحبوة حامداً ﷲ رب العالمین و مصلیاً علی نبیه محمد و آله اجمعین و معائداً لاعدائهم الی یوم الدین ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 ربیع الثانی 1305ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 48گ، 11 سطر (7×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 34 - 11]
al-ḥibwa
غیر همانند:
آغاز: الحبوة، المشهور اختصاصه باربع اشیاء ثیاب البدن و الخاتم و المصحف و السیف و اختصر المفید فی الاعلام علی الثلاث الاخیرة؛ انجام: و لو اوصی باعیان فالمشهور الصح و لو کانت مرهون قدم حق المر تهن و اﷲ تعالی و حججه اعلم بحقایق الاحکام.
رسالهاي بسیار کوتاه در مسئله حبوه. در این مختصر از شیخ مفید شیخ صدوق، ابن جنید، ابن ادریس و شهید ثانی نام برده است، متأسفانه مشخص نگردید از کیست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ رکابهدار، 11 برگ احادیثی به نقل از کتاب هاي کافی کلینی، الخرائج و الجرائح راوندي، اعلام الدین دیلمی، امالی، مجموعه ورام، محاسن، خصال صدوق، مجمع البیان طبرسی، تاریخ
ابوریحان و غیر آنها در انجام نسخه؛ کاغذ: شرقی، 2گ (131- 132)، 40 سطر مورب، اندازه: 7×19سم [ف: 32 - 210]
آغاز: بسمله. تاسع فی الحیوة. و هی نوع من المیراث؛ انجام: اصل الحکم من منفرداتنا و هی فی الجملة ... مجمع علیه منا و منکره راسا خارج عنا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 20 سطر، قطع: ربعی، [چهار کتابخانه مشهد-ف: 286]
آغاز: بسمله القول فی الحبوه و تحقیقها یستدعی رسم مقدمه و مقامات و خاتمه اما المقدمه ففی بیان معناها و شرعیتها فی الجمله؛ انجام: و منها انه لو کان بعض اعیان الترکه رهعنا غیر الحبوه بازاء دین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید و شکري، جلد: تیماج قرمز، 8گ (25ر-32ر)، اندازه: 17×21سم [ف: 22 - 306]
حبوة الولد الذکر- الحبوة
حبوة الولد الذکر (رسالة فی) الحبوة
ḥibwat-un fi-l ḥibwa
منظومهاي است حدود 70 بیت در بیان احکام حبوه در ارث [الذریعة 6/241-244]
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 486/2
آغاز: بسمله احمد من حبا النبی المصطفی ** خاتم رسله الکرام المصحفا / مصلیاً علی محمد ورث ** جمیع ما حواه من قبل بعث ... / و بعد هاك حبوة فی الحبوة ** مصون عن و صمات الهفوة؛ انجام: وهی اذا زادت عن الثلث ترد ** الیه الامع امضاء الولد / وان بغیر حبو تعلقت ** فهی لمستحقها تحققت
خط: نسخ، بیکا، بیتا، جلد: گالینگور سبز، 3گ، 13 سطر، اندازه: 10×16سم [ف مخ: 1 - 183]
hob-ol vatan
خلخالی، احمد
xalxālī, ahmad
فائده اي از احمد خلخالی درباره حب الوطن
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1075/3
نسخه اصل: کتابخانه مجلس، شماره 5882 [در فهرست معرفی نشده]؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1043ق؛ 1گ (236)، 21سطر [عکسی ف: 3 - 153]
hob-ol vatan (masnavī)
از «شنایع و قبایح اعمال محمد علی میرزاشاه مخلوع پس از بمباردمان مجلس و قتل رسانیدن ملک المتلکمین و جهانگیر خان مدیر صور» تا «نهضت آیة اﷲ خراسانی و دیگر حجج اسلام نجف براي دفاع پس از وصول تلگراف آژانش و تلگرافات علماء ایران در اولتیماتوم آخري روس و تجاوز آنها و کیفیت وداع آیة اﷲ خراسانی با زنان حرم.» برخی از تلگراف ها به نثر فارسی در هامش دیده میشود. جلد ششم است و در پایان ماده تاریخ 1329 دیده میشود و در همین سال سروده شده است.
[فهرستواره منزوي 2 /861]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9964
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 195گ، 19سطر (9×16)، اندازه: 16×20سم [ف: 17 - 515]
حب الوطن (مثنوي) / شعر / فارسی
hob-ol vatan (masnavī)
از «بقیه مظالم روس در شمال ایران، تلگراف آقا میرزا محمد تقی شیرازي به مردم ایران» است تا «کمیته ایالتی اقدام اصلاح قوام الملک وصول الدوله»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9965
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 2/ 8
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ناتمام است و برگ هاي دیگر دفتر که بسیاراست سفید گذارده شده و گویا سراینده یا نویسنده میخواسته است آن را به پایان برد و نتوانسته؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 41گ، 15 سطر (9×13)، اندازه: 16×20سم [ف: 17 - 516]
hob-ol vatan (masnavī)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9966
دفتر سوم تاریخ حب الوطن دور چهارم مجلس شوراي ملی ووقایع مهمه «ایران / فارسی» پس از شش سال فترت بی مجلسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 11گ، 18 سطر (8×13)، اندازه: 16×21سم [ف: 17 - 516]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 107
hob va ‘ešq
احتمالاً از علی بن اکبر جلالی یزدي.
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 7/09
بیکا، بیتا [نشریه: 13 - 399]
ḥabībat-ul aḥbāb fi-ḍ ḍarūrī min-al ādāb
بصري، احمد بن عبدالرضا، ق11 قمري
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 17c)
تاریخ تألیف: 7 محرم 1079؛ محل تألیف: قونین
در 6 «کلمه» و «نهایه»: کلمه 1. آداب العالم؛ 2. آداب المتعلم؛ 3. آداب الزوج و الزوجة؛ 4. آداب الولد و والدیه؛ 5. فی من یصاحب و من لا یصاحب و آداب الصحب و السلوك مع الاحباء و الاصدقاء؛ 6. آداب الصحب و السلوك مع الذین یقولون بافواههم ما لیس فی قلوبهم؛ النهایة: ففیها انوار هدایة من شمائل رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله.
آغاز: احمدك یا مکرم العباد و اشکرك یا ملهم السداد واصلی علی افضل انبیائک و آله اکمل اولیائک؛ انجام: تحضی بالوصال. الحمدﷲ وحده. اتفق الفراغ من مشقة مشقها علی ید مؤلفها بدایة نهایة فی ضمن النصف الاول من الیوم السابع من الشهر الاول من السنة التاسعة من العشر الثامن بعد الغین المعجمة من الهجرة النبویة علیمهاجرها افضل الصلوة و اکمل التحیة فی بلدة قرنین ام الاولیاء و معدن الاصفیاء و الصلوة علی محمد سید الانبیاء و آله سادات الاوصیاء.
خط: نسخ، کا: محمد بن ملک محمد مصعب بیگی، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: میشن مشکی، 4گ (237پ-240پ)، 25 سطر (7/ 11×7/ 22)، اندازه: 18×7 /31 سم [ف: 1/ 29 - 345]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ لجاعل الاداب سببا و جعل صاحبها جامعا؛ انجام: و اکمل التیه فی بلده قرنین ... فی سته 1242 هجري نبوي (صلی الله علیه و آله)
خط: نسخ، کا: محمد زمان، تا: 1242ق، اندازه متن: 8×14 [رایانه]
habīb-ol haqāyeq fī tafsīr-ed daqāyeq
قادري شطار، حبیب اﷲ بن صبغة اﷲ
qāderī šattār, habīb-ol-lāh ebn-e sebqat-ol-lāh
تاریخ تألیف: 1303ق
آن را به خواهش همشیره زاده خود سید شاه عبداللطیف قادري جنیدي، «در تفسیر بعضی آیتها»، که بعضی اصحاب شریعت در معنی آن، باطن را گذاشته نظر به ظاهر اندازند، با سربندهاي: «آیت یکم، آیت دوم...»: 1. ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون؛ 3. و ﷲ المشرق و المغرب فاینما تولو فثم وجه اﷲ؛ 4. اﷲ نور السماوات و الارض مثل نوره ... .
چاپ: مشار 2 /1718؛ هند، 1303ق؛ هند، 1309ق
[فهرستواره منزوي 7 /291؛ آسیاتیک سوسایتی، چاپی 170]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 383- عکسی
آغاز: الحمدﷲ لا اله الا هو، الصمد الاحد. لم یلد و لم یولد ... الصلاة و السلام علی حبیبه محمد و محمود و احمد ... یعنی حمد بی حد لایق آن معبود است که غیر از وي معبودي و مسجودي نیست ... اما بعد، بر ضمایر بیضا نظایر ارباب بصیرت؛ انجام: دعایم کن قبول اي رب عالم - به حق مصطفی و آل اکرم ... یا ارحم الراحمین.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ چاپ 1303ق؛ 12ص، 11 سطر [عکسی ف: 2 - 97]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 386- عکسی
همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 97]
habīb-os seyar fī axbār-e afrād-el bašar
خواند میر، غیاث الدین بن همام الدین، 880 - 942 قمري
xānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn (1476 -1536)
اهدا به: غیاث الدین محمد حسینی (به دستور صدر نقیب ...)
تاریخ تألیف: ربیع الاول 930ق
تاریخ مفصل و مبسوط جهان که در میانه سال هاي 927 -930 ق به دستور صدر نقیب غیاث الدین محمد حسینی و به نام استادش حبیب اﷲ اردبیلی در اوایل 927ق بدان آغاز و به نام «حبیب اﷲ ساوجی» وزیر دور میشن امیر هرات در 930ق پایان یافته است، در این تاریخ سرگذشت پیامبران، حاکمان عرب و عجم پیش از اسلام و پس از اسلام تا عصر خود مؤلف، پیامبر اکرم و ائمه هدي و خلفا و نیز مالک و ممالک جهان نیز نگاشته شده است. قسمت خاتمه در ذکر بدایع غرایب ربع مسکون است. در پایان آن گزارش مختصري از حال میر خواند داده شده که جزء خاتمه و در نسخه چاپی نیست. (عبد الحسین حائري)
آغاز: جلد اول: ربنا آتنا من لدنک رحم ... لطایف اخبار لی نثار انبیاي عالی مقدار و شریف ...
جلد دوم: الحمد ﷲ الذي جعل النبیین لسان صدق علیا ... و بعد نموده میشود که این صفحات فواید اثر مجلد ثانی است ...
جلد سوم: یا رب به ثناي خود سخن سازم کن ** در گلشن حمد نغمه پردازم کن ... بر ضمیر خورشید ...
جلد چهارم (اختتام): افتتاح در ذکر بدایع و غرایب ربع مسکون
و عجایب وقایع جهان بوقلمون. بعد از حمد و ثناي صانع جهان انجام: برآور گل معرفت از گلم ** منور کن از نور عرفان دلم / بارقام اسلام ده اختتام ** کتاب بقاي مرا والسلام
چاپ: در 4 مجلد به چاپ رسیده است؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1270-1271، رحلی، 197+238+424صص
[الذریعة 24/64؛ نسخههاي منزوي 6/ 4137 (نشانی 174 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 1/ 610؛ استوري 104-8-1237؛ مشترك پاکستان 10/105 (نشانی 33 نسخه)؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/206؛ دنا 4/ 487- 493 (205 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تاریخ شاه اسماعیل و شاه تهماسب = ذیل حبیب السیر؛ هروي، محمود بن خواندمیر (-10)
2- تاریخ شاهان عجم
جلد اول؛ بی کا، تا: 21 ذیقعده 896ق [با تاریخ تألیف تطبیق نمیکند]؛ با یک سرلوح، مجدول مذهب [نشریه: 5 - 342]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: فلک پیوسته او را بنده باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 23 سطر (11×19)، اندازه: 13×18سم [الفبائی ف: 214]
آغاز: ناظم این عقودها هوار و راقم این حروف درر نثار بنده فقیر ذره حقیر؛ انجام: اما سراري سید المرسلین صلی اﷲ علیه و آله چهار نفر بودند اول ماریه قبطیه جزء اول و دوم و سوم از جلد اول تا زوجات پیامبر اسلام صلوات اﷲ علیه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و وسط انجام؛ جلد: جلد تیماج قهوه اي، 100گ، 25 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 2 - 226]
از آغاز جلد سوم است با «توجه میرزا الغ بیگ گودکان بجانب سغناق»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 458گ، 22سطر (5/ 10×15)، اندازه: 18×24سم [ف: 1 - 202]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 831ص، اندازه: 17/5×24/5سم [نشریه: 2 - 203]
آغاز: برابر
جلد سوم؛ انجام: که ازنام این ناموریافت زیب خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 [الفبائی ف: 214]
آغاز: مشاطه کننده رخسارا بکار سخن
جلد چهارم پنجم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ با دو سرلوح زیبا مذهب و نقاشی شده؛ کاغذ: نباتی آهاردار ضخیم، جلد: تیماج عنابی، 530ص، 25 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 17 - 78]
آغاز: برابر
جلد سوم؛ انجام: حکایات بقدر امکان لوازم اهتمام بجاي آورده این مجموعه را باتمام رسانید.
بخشهاي اول و دوم و سوم و چهارم است از جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتهایی از ملک الشعراء بهار، نیز از سپهر یادداشتی آمده و مهر او، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج با حاشیه زرین، 1410ص، 23 سطر، اندازه: 19×5/ 32سم [ف: 10 - 740]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی، [نشریه: 13 - 442]
آغاز: برابر
جلد اول؛ انجام: چون بدعا رسم بود اختتام ** شد سخن من بدعایت تمام
خط: نسخ، بیکا، تا: 940ق؛ داراي سرلوح مذهب مرصع از عصر تیموري، مجدول؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 563گ، 19 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 9 - 30]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: چون بدعا رسم بود اختتام شد سخن ... تمام
خط: نسخ، بیکا، تا: 940ق [الفبائی ف: 214]
شامل تاریخ ائمه معصومین علیهم السلام؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواسط ذیقعده 958ق؛ جلد: تیماج مشکی، 143گ (164پ-306پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 83]
مجلد یکم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 962ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 465گ، 19 سطر (9×16)، اندازه: 16×27سم [ف: 13 - 3114]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: دلش روشن ز انوار یقین باد ** دعا گویش همه روي زمین باد
جلد اول تا انتهاي چهارم از جزء جهارم در ذکر وقایع ایام خلافت خلفاء راشدین؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 4 ذیحجه 968ق؛ با سرلوح مذهب و مرصع، مصحح، مجدول، یادداشت مطالعه کتاب در غره رمضان در دار السرور احمد پور؛ جلد: تیماج قهوه اي، 336گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 2/27 - 70]
جزو یکم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 974ق؛ داراي سرلوح؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 1228ص، اندازه: 23/5×36 سم [ف: 181]
جزو یکم در ذکر خانان ترکستان و بیان حکومت چنگیزخان؛
خط: سبک هندي و نستعلیق، بیکا، تا: 17 ربیع الاول 974ق؛ وقف بر آستانه شیخ صفی؛ واقف: شاه عباس، 1017؛ جلد: تیماج مشکی، [نشریه: 2 - 203]
مجلد دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 991ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 480گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 15×25سم [ف: 13 - 3114]
آغاز: برابر
جلد اول؛ انجام: دلش روشن ز انوار یقین باد ** دعا گویش همه روي زمین باد خاتمه جلد اول . ز غفران خود نا امیدم مکن ** از این پیش دیگر نگویم سخن / خاتمه جزوه اول جلد دوم جلد اول، شامل اجزاء یک و دو و سه و چهار جلد اول و جزوي از جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی بن محمد و قاضی محمد وجیه الدین قریشی، تا: 993ق؛ جلد: چرمی، 249گ، 29سطر، اندازه: 20/5×31سم [ف: 1 - 415]
آغاز: پادشاهی ... ذکر شمه اي از حال میرزا محمد قاسم بابر ولد کهتر غیاث السلطنه والدین میرزا بایسنقر؛ انجام: گفتار در بیان طلوع توق مهر منجوق شاهزاده مظفر لواسام میرزا از افق دارالملک خراسان ... ذکر وصول ابوالفتح طهماسب میرزا و امیر خان بپایه سریر اعلی و بظهور در آمدن کمال نصفت و عدالت پادشاه ... آن سید عالم فاضل را به عالم آخرت برد. فقطع ...
جلد سوم؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا تیماج سرخ، 199گ، 27سطر (11/5×22/5)، اندازه: 18×5/ 30سم [ف: 2 - 85]
تاریخ صفویان است با بخش جغرافیایی یا خاتمه آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سرخ [ف: 2 - 14]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول و مذهب، با چهار سرلوح؛ 313گ، 25 سطر (13×24/5)، اندازه: 21×34سم [رشت و همدان: ف: 1114]
جزو سیم مجلد یکم است تا پایان آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 109گ، 35 سطر (12×23)، اندازه: 20×5/ 33سم [ف: 1 - 202]
جز وسیم مجلد یکم است تا پایان آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 109گ، 35سطر (12×23)، اندازه: 20×5/ 33سم [ف: 1 - 202]
آغاز: بشکوه ابطال رجال صفت متانت پذیرفته سنان غازیان فتنه سان ازجاي برخواست؛ انجام: اصاغر و اکابر و اعالی و اعاظم بامضا رسانید و الحمدﷲ الملک الحمید و الصتا .
از جزء اول مجلد سوم تا اوائل جزء دوم از مجلد سوم را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 195گ، 31 سطر، اندازه: 5/17×5/30سم [ف: 22]
آغاز: و چون این گروه به حریم حرم رسیدند در خانه معاویه بن بکر که با یکی از ایشان خویشی داشت فرود آمدند و مدت یک ماه به عیش و تنعم بسر بردند؛ انجام: بعد از آنکه از آن سفر ... باز امد به مزید عنایت و نوازش اختصاص یافته روز به روز پایه قدر و منزلتش بالا ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 307گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 1 - 21]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: و کیفیت فتوحات آن خاقان پسندیده صفات مشروح معروض خواهد گردید ... تمام شد جزو سیم از جلد سوم از مجلدات کتاب حبیب السیر جلد سوم از کتاب است شامل سه جزو؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 266گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×31/5سم [ف: 92]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن11؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 7- 145]
آغاز در سرگذشت عیسی است و انجام در داستان مصر در زمان علی ع افتاده (جزو نخستین و جزو دوم ناقص)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 207گ، 24 سطر (12×22)، اندازه: 19×29سم [ف: 14-3857]
جلد یکم و دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 424گ، 23 سطر (16×24)، اندازه: 22/5×23/5سم [ف: 8 - 68]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 314گ، 23 سطر (10×15/5)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 17 - 391]
آغاز: لواء دست نداده آن حضرت در فصل شتا در بیابانی؛ انجام: جناب فرستاده اند آنحضرت ذوالنون را ...
قسمتی از حبیب السیر است که متعلق به دوران حکومت امیر تیمور و اعقاب او میباشد و آن از «گفتار در بیان توجه حضرت خاقان دشمن شکن بجانب طژن و ظفر یافتن بر امیر بابا حسن» شروع میشود تا «ذکر مواخذه و مصادره خواجه نظام الملک وزیر و رسیدن او بار دیگر بمرتبه وزارت خاقان کشور» میآید؛
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: بخارائی، جلد: مقوایی روکش پارچهاي، 175گ، 21 سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 6 - 842]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول، داري سرلوح و کتیبه مرصع مذهب جدید، یادداشت مفصلی در تملک به سال 1069ق، محشی از عباس قلی سپهر به سال 1313ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 400گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 28 - 257]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان ربیع الاول 1000ق؛ یادداشت جمادي الثانی 1151 و ربیع الثانی 1160 با مهر نجف قلی؛ کاغذ: سفید سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 357گ، 35 سطر (16×25)، اندازه: 24×36سم [سنا: ف: 1 - 40]
از سرگذشت پیامبر تا الآمر باحکام اﷲ، آغاز و انجام افتاده، در میانه عنوان «جزو دوم از مجلد ثانی در ذکر وقایع ایام تسلط حکام بنی امیه» آمده و جزو چهارم است از مجلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 164گ، 24 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 110]
از آغاز است تا درگذشت امیرالمؤمنین؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول؛ بخشیده بانو شهربانو دختر غلام حسین به آستانه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 253گ، 25 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 110]
از سرگذشت شیخ صفی است تا بخش جغرافیا و تاریخ تیموریان و صفویان است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 217گ، 19سطر (9/5×17)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 15 - 4074]
جزو چهارم جلد سوم است با خاتمه جغرافیایی آن: «اختتام در ذکر غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع بوقلمون»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: سده 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 272گ، 15سطر (11×17)، اندازه: 16×24سم [ف: 14 - 3527]
نسخه «اختتام در ذکر بدایع غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع جهان بوقلمون» است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح زیبا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 113گ، 12 سطر (6×11)، اندازه: 8/5×30سم [ف: 15 - 4115]
آغاز: گرفت و تضرع و زاري بنیاد کرد عزرائیل گفت طاعت پروردگار اولی است از ترحم من بر تو و یک قبضه خاك مختلف الالوان و الصفات از تمامت روي زمین فراهم آورده؛ انجام: و هم چنین در اطراف ولایت جمعی را گفتن نموده که پیوسته قضایاي کلیه و جزئیه با او رافع میکردند و گویند که هیچ رعیت از هیچ پادشاهی ...
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، عطف پارچه، 318گ، 25 سطر، اندازه: 17×28سم [ف مخ]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: اما حمار وحشی دویست ساله و بعضی مدت حیاتش را هشتصد سال گفته اند در یکی از تواریخ مذکور است. ج3، موجودي از خانان ترکستان تا اواخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد طاهري، 1362؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 404گ، 30 سطر، اندازه: 25×38سم [ف: 5 - 603]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: کفش بادا به سان ابر نیسان ** بر اصحاب فضایل گوهر افشان / ظلال دولتش پاینده بادا ** فلک پیوسته او را بنده بادا جلد دوم؛ خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: قرن 11؛ با سرلوح مذهب مرصع، مجدول؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: کشمیري حنایی، جلد: مقوا، رویه کاغذي، 339گ، 25 سطر، اندازه: 17×26/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 397]
آغاز: در مراه الجنان الخطاب در کتاب ربیع الابرار؛ انجام: دلی چون فیض فضلت شد مددکار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 25 سطر (15×25)، اندازه: 24×35سم [رایانه]
آغاز: عدل و احسان و آئین جهانداري و کشور گشائی و قانون دین پروري و ملک آرائی و رسوم رزم سازي؛ انجام: بارقام اسلام ده اختتام ** کتاب بقاي مرا و السلام
خط: نستعلیق متوسط، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زیتونی، 271گ، 19 سطر (8×15)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 28 - 207]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: فیروز، تا: 1003ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج سبز، 199گ، 21 سطر (9×16)، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 95]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: روز عرفه ذیحجه 1004ق؛
مجدول مذهب؛ تملک: فرهاد میرزا در 1305؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 251گ، 25سطر، اندازه: 2/84×37سم [ف: 2-206]
جلد 1 و 2؛ کا: محمد جان کرمانی، تا: 1005- 1007ق؛ با دو سرلوح، مجدول [نشریه: 5 - 342]
مجلد سوم جزو یکم در تاریخ مغول و ایلخانان ایران؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حسن خوراسکانی جیی اصفهانی، تا: دوشنبه 8 شعبان 1006ق؛ از کتابخانه یکی از شاهزاده هاي قاجار که باید عباس میرزا باشد؛ مهر: محمد شفیع، محمد جعفري (؟)، محمد رضا، آقا علی بروجردي، فتح علی، ابوتراب؛ تملک: غلام حسین، محمدخان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 163گ، 25 سطر (1/51×19/5)، اندازه: 17/5×28سم [نشریه: 7 - 144]
همدان؛ مرتضوي، هادي؛ شماره نسخه: 7
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: 1705]
جزء سوم و چهارم را از جلد سوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 15 شعبان 1008ق؛ جلد: تیماج مشکی، 363گ، 31 سطر، اندازه: 17/5×5/ 31سم [ف: 37 - 564]
جزو یکم و دوم است از مجلد سوم؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا علی بن مظفر جعفري، تا: 1008ق؛ مجدول، با سر لوح آراسته به گل و بوته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 187گ، 29 سطر (10×23)، اندازه: 15×29سم [ف: 13 - 3407]
جزو سیم مجلد سیم؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا علی بن مظفر جعفري کاتب خاتون آبادي، تا: 25 شعبان 1009ق؛ با سر لوح آراسته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 320گ، 29 سطر (10×23)، اندازه: 15×29سم [ف: 13 - 3407]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: نامه ارباب فضیلت تمام ** نامور از نام تو بادا مدام / کوکب آمال تو تابنده باد ** دولت واقبال تو پاینده باد
خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بجستانی، تا: شوال 1010ق؛ مهر: «یحیی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 207گ، اندازه: 17×30سم [ف مخ: 2 - 762]
خط: نستعلیق، کا: عبدالملک بن عمادالدین کرمانی، تا: ربیع الاول 1010ق؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 416گ، 29 سطر، اندازه: 7/ 18×5/ 30سم [ف: 2 - 206]
جلد ششم، عداوت نمودن امیر خان؛ خط: نستعلیق، کا: عماد بن عبدالملک کرمانی، تا: 1011ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ قدیمی، 126گ، 35 سطر، اندازه: 2/80×3/ 29سم [ف: 2 - 206]
کا: نورالدین محمد گیلانی، تا: 1013ق [میراث اسلامی: 5 - 597]
آغاز: جزء سوم از ج3 از مجلد ثالث: اي نام تو زیب نامه فتح و ظفر ** اي ذکر تو عنوان سخن را زیور؛ آغاز جزء چهارم از ج3: اي یافته از منزل مه تا ماهی ** ذرات جهان از کرمت آگاهی؛ آغاز خاتمه حبیب السیر: بر ضمیر بلغاي صافی خاطر روشن و مبرهن باشد که حکماء ربع مسکونرا؛ انجام: جزء سوم از ج3: سبز فلک باد بکامش مدام ** نامه امید بنامش تمام. تمام شد.. بتاریخ یوم الاحد یازدهم شهر شوال سنه 1014 الف و اربع عشر در دارالسلطنه اصفاهان علی ید ... محمد شفیع بن محمد جنابادي ... رب العالمین.
انجام جزء چهارم از ج3: لاجرم بر تحریر اسامی بعضی از مشاهیر ... و بر حسب وعده اي که در دیباچه مجلد اول کرده شده پرتو اهتمام بر بیان شمه اي از غرایب و عجایب ربع مسکون میتابد امید که توفیق مساعد گردد کاتب افزوده تمت ... فی یوم الاثنین 27 محرم الحرام سنه 1015 ه-.انجام خاتمه: زمان تا زمان دولتش بیش باد ** ز آصف بانصاف در پیش باد. تمت ... فی تاریخ یوم الرابع عاشر شهر رجب الرجب سنه الف و اربع عشر 1014
بخش سوم و چهارم از سومین و خاتمه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد گنابادي، تا: 1014ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ مهر: کاتب «عبده محمد شفیع بن محمود 1016» (بیضی)؛ یادداشتی از محمد بن عبداﷲ و مهر او «رئیس دفتر وزارت دولت علیه ایران» (چهارگوش)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 719ص، 25 سطر، اندازه: 25×47سم [ف: 10 - 741]
نسخه اصل: پاریس 1818 P.؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1015ق؛ 167گ [فیلم ها ف: 1 - 73 و 3 - 226]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 3 - 101]
ج 1، آغاز تا پایان ذکر ازدواج علی (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 21 ذیحجه 1016ق؛ با سرلوح، مجدول، در پایان آمده که در روز چهارشنبه 1 شوال 1052 (سوم دیماه) مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 523گ، 21 سطر (10×5/17)، اندازه: 15×22/5سم [ف: 45]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: اکنون عنان بیان بصوب اختتام کتاب حبیب السیر انعطاف مییابد بر حسب وعده که در دیباچه مجلد اول کرده شده پرتو اهتمام بر بیان شمهاي از غرایب و عجایب ربع مسکون میتابد امید توفیق مساعد گردد قد فرغ من تحریر هذا الکتاب فی ساعد العصر یوم الاربعا 27 شهر رمضان المبارك
سنه ستة عشر بعدا الف من الهجر النبویه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: به سنوات مختلف 1013-1014-1017ق؛ مجدول، با پنج سرلوح مذهب متوسط؛ مهر: ناصرالدین شاه، محمد صالح به تاریخ 1028ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم لاکی، 1534ص، 30 سطر، اندازه: 25×37سم [ف: 5 - 124]
آغاز: رفعته و مشید ارکان دولته متصدي؛ انجام: مگر در اشهد ان لا اله الا اﷲ تمت.
خط: نستعلیق، کا: رشتی عنایت بن محمد، تا: 1018ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 25 سطر (11×22)، اندازه: 18×30 سم [رایانه]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن مظفر کاتب، تا: 1020ق؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه)؛ داراي سه سرلوح، مذهب و مجدول به طلا؛ 350گ، 29 سطر، اندازه: 9/ 15×7/ 28سم [ف: 2 - 205]
جزو 4 از مجلد 3 با اختتام آن که در «بدایع و عجائب ربع مسکون» است؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا علی بن مظفر جعفري، تا: پنجشنبه 22 رمضان 1020ق؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 181گ، 26 سطر (15×29)، اندازه: 9×20سم [ف: 13 - 3407]
آغاز: لاجوردي سپهر مستدیر بنقوش کواکب ثواقب می آراید در هیچ تاریخ غدار اجزاي تألیف را بمثل آن؛ انجام: فرض خدا و قرض خلایق بگردنم ** آیا اداي فرض کنم یا اداي قرض / الحمد ﷲ علی اتمامها و الصلوةعلی محمد و آله و الطاهرین - تمت الجزو الرابع من مجلد الثالث حبیب السیر ... شهر ذي حجه الحرام سنه احدي عشرین و الف من الهجر ... العبد ... مصطفی بن مرحوم شاه علی روملو.
قسمتی از مجلد سوم (شامل بر قسمتی از جزء دوم و تمام جزء سوم و چهارم آن)؛ خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن شاه علی روملو، تا: ذیحجه 1021ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 383گ، 21 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 17/5×30سم [ف: 2 - 255]
آغاز: مبارکا الی قیام لاساعه و ساعه القیامه؛ انجام: تمت بد الضعیف النحیف مولانا شیخ فرید بخاري
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1022ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 21 سطر (10×17)، اندازه: 16×25سم [رایانه]
نسخه اصل: دیوان هند 3033 اته 717. خاتمه است در عجایب الاقالیم در یک مقدمه و دو مقاله و خاتمه به نام غیاث الدین حبیب اﷲ (به نام عجائب الاقالیم)؛ کا: ملک محمد بن حاجی
عبدالمومن لاهیجی، تا: سهشنبه آخر رجب 1024ق؛ 53 ص (113-165) [فیلم هاي ف: 1 - 73]
آغاز: فروغ آتشکده دل و زبانه اخگر زبان سپاس؛ انجام: تمت بعون اﷲ و حسن توفیقه فی شهر ... سنه خمس و عشرین بعد الف من الهجره النبویه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1025ق؛ کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج، 25 سطر (11×21)، اندازه: 16×29سم [الفبائی ف: 639]
آغاز: برابر
جلد سوم؛ انجام: نامه ارباب بفضلت تمام ** نامور از نام تو بادا مدام / کوکب اقبال تو پاینده باد ** دولت اقبال به تو زنده باد
جزء اول و دوم از مجلد سوم؛ خط: نستعلیق متوسط، بیکا، تا: 1027ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج ماشی، 216گ، 25 سطر (5/ 10×21/5)، اندازه: 19×31سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: حیدر محمد لنکري، تا: صفر 1027ق؛ 353گ، 25 سطر، اندازه: 24×34سم [ف: 1 - 99]
آغاز: راقم حروف گوید؛ انجام: سیر فلک باد بکامش مدام ** نامه امید بنامش تمام
شامل تتمه جزو سوم از مجلد سوم آن تاریخست که شامل وقایع سلطنت شاهزادگان گورگانی و ذکر دانشمندان و رجال فرهنگی معاصر آنان است؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن مظفر علی کاتب، تا: 1028ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 - 32]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: خلعت اقبال به قد تو جست ** نامه آمال به نامت درست / چون به دعا رسم بود اختتام ** شد سخن من به دعایت تمام جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1029ق؛ جلد: تیماج سبز، 380گ، مختلف السطر، اندازه: 19×32سم [ف مخ: 2 - 762]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 18 رمضان 1031ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: سید محمد علی روضاتی؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد کاظم» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 387گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×25سم [ف: 26 - 359]
آغاز: برابر
جلد دوم؛ انجام: ظلال دولتش پاینده بادا ** فلک پیوسته او را بنده باد!
جلد ثانی. این جلد حاوي چهار جزء است در مناقب ائمه اثنی عشر و پس از بحث در خلافت بنی امیه و بنی عباس بذکر حکومت طاهریان و سامانیان و صفاریان و غزنویان و سلاجقه و
خوارزمشاهیان می پردازد و با ذکر حکومت سلطان جلال الدین خوارزمشاه جلد بپایان میرود؛ خط: نستعلیق، کا: باباي بن فخرالدین علی الجوینی، تا: 22 محرم 1033ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج سیاه، 357گ، 21 سطر (5/10×22)، اندازه: 17/5×5/ 32سم [ف: 4 - 25]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: چون به دعا رسم بود اختتام شد سخن من به دعایت تمام اللهم افتح بالخیر واجعل ... بحق نبیک محمد سید المرسلین و آله الطیبین الطاهرین و عبادك الصالحین من الاولین و الآخرین
جلد اول؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: اسداﷲ بن منصور غیاث الدین حسینی مازندرانی، تا: 10 محرم 1037ق؛ یاداشتی از کاظم بن محمد شفیع استرآبادي در 1110 ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 318گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×30سم [ف مخ: - 54]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: بخش نخستین: خلعت اقبال بقد تو جست نامه آمال بنامت درست. چون بدعا رسم بود اختتام شد سخن من بدعایت تمام.
انجام بخش دوم: ظلال دولتش پاینده بادا فلک پیوسته او را بنده بادا تم المجلد الثانی ... فی تاریخ شهر ربیع الثانی 1037.
شامل بخش اول و دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع گنابادي، تا: 1037ق؛ بر پشت نخستین برگ جلد دوم این یادداشت آمده: «واهب العطایا، این دو جلد کتاب حبیب السیر است باین حقیر فقیر محمد بن عبداﷲ تفرشی نوري که بفضل و رحمت خود صدیق الملک مشهور به رئیس دفترخانه وزارت خارجه فرموده در طهران کرامت فرمود در سال هزار و دویست و هشتاد و سه هجري ... ذالک فضل اﷲ یؤتیه من یشاء و هو ذوالفضل العظیم»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 913ص، 29 سطر، اندازه: 25×37/5سم [ف: 10 - 739]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ستاد اﷲ لوکري سپاهانی، تا: 4 شعبان 1038ق؛ کاغذ: سپاهانی، [نشریه: 2 - 73]
جلد دوم از فضایل و مکارم بنی هاشم تا پایان کار سلطان جلال الدین؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: پایان جمادي الثانی 1039ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 318گ، 24سطر (10×21)، اندازه: 18×30سم [ف: 17 - 316]
آغاز: هزار و صدسال و از رفع ... خاتم الانبیا ششصد وبیست سال و بر این تقدیر از خلق آدم تا زمان میلاد ... عالم صلی اﷲ علیه و آله و سلم؛ انجام: نیابت شاه ولایت از هر ده نفر تجاوز ننموده و در این باب اقوال دیگر دارد ... که ... آن موجب تطویل است و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 2 شوال 1039ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: ساغري مشکی، 352گ، 21 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 3 - 1579]
آغاز: امکان و گذشتگان بنی نوح؛ انجام: نظام ملک حبیب اﷲ هل یقین
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1039ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي، 33 سطر (15×27)، اندازه: 23×36سم [رایانه]
آغاز: برابر جلد اول
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: شهاب الدین براي میرزا حمزه خان بیک دوکر، تا: شعبان 1040ق؛ مجدول مذهب؛ 416گ، 19 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 3 - 1578]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: چون بدعا رسم بود اختتام ** شد سخن من بدعایت تمام و الحمداﷲ و المنه که باتمام رسید و باختتام انجامید تسوید این کتاب شریف و تنمیق این خطاب منیف یعنی مجلد اول از کتاب افادت اثر حبیب السیر ...
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن حسین کاتب خاتون آبادي اصفهانی، تا: 12 شعبان 1044ق؛ مجدول، با چند سرلوح مذهب متوسط، یادداشتی از مالک قبلی کتاب بنام شاهرخی به تاریخ 1257 و 1244 هجري در قصبه اردکان؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار «ولیعهد جهان ناصر دین»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم مشکی، 650ص، 21 سطر، اندازه: 23×5/ 37سم [ف: 5 - 127]
آغاز: (برگ دوم) مخلوقات تا روز قیامت قلم بحکم حضرت عزت بر صفحات لوح نیست گردانید؛ انجام: بباران گیاهی نروید ز سنگ - زستخی نگیرد دل سخت رنگ. آخرین عنوان نسخه: ذکر توجه امیرالمؤمنین با سپاه عراق بعزم رزم اهل عناد و شقاق.
جلد اول و مشتمل بر چهار جزء است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن قطب الدین محمد، تا: 1046ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 187گ، 30سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 1 - 181]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: اولاد ذکور امیرالمؤمنین علی علیه السلام چهارده نفر بودند و اولاد اناث نوزده و در روایتی ... که تفصیل موجب تطویل است و اﷲ اعلم بالصواب. چون به دعا رسم بود اختتام ** شد [ ... ] من به دعایت تمام
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بن قاسم فرقاهانی کمرهاي، تا: 1046ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 228گ، 25 سطر، اندازه: 17×28سم [ف مخ: 2 - 762]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: این مجلد را به اظهار محامد الهی میآراید و بیتی چند در دعاء دولت حضرت مملکت پناهی ثبت مینماید بحمداﷲ که از توفیق سرمد ** به پایان آمد این زیبا مجلد ... فلک پیوسته او را بنده بادا.
جلد دوم (مناقب و مفاخر ائمه علیهم السلام و غیره)؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن عبداﷲ، بیتا؛ یادداشت تملک 1047؛ جلد: تیماج قهوه اي، 315گ، 26 سطر، اندازه: 19×29سم [ف مخ: 2-762]
جلد دوم. تا سلطان جلال الدین خوارزمشاه را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن ناصر الدین ابوالحمد لباسانی، تا: جمادي الاول 1050ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 332گ، 25 سطر (13×14)، اندازه: 1/53×20سم [ف: 4 - 284]
از ابتداي شاه اسماعیل تا آخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 1 محرم 1051ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 196گ، 21 سطر، اندازه: 15/2×23/6سم [ف: 2 - 205]
جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد فضایل بن محمد صالح طباطبائی، تا: نیمه شوال 1051ق؛ 474گ، 25 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 1 - 108]
از آغاز تا پایان سرگذشت علی (علیه السلام) و جلد سوم در جغرافیا؛ خط: نستعلیق، کا: دوست محمد جاولی، تا: چهارشنبه 18 ذیحجه 1053ق؛ افتادگی: آغاز؛ 212گ، 30 سطر (16/5×28/5)، اندازه: 24×36/5سم [ف: 45]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: برابر
از وقایع و سوانح زندگی و پادشاهی چنگیزخان الی شاه اسمعیل صفوي باضافه یک خاتمه در ذکر بدایع غرایب ربع مسکون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب متوسط، یادداشتهایی از صاحبان قبلی کتاب با مهر «سلام علی ابراهیم» و به تاریخ 1166ق؛ مهر: معتمد الدوله فرهاد میرزا بتاریخ 1283، محمدرضا به تاریخ 1316؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم گلی رنگ، 1145ص، 25 سطر، اندازه: 22/5×35سم [ف: 5 - 133]
انجام: نیابد کس چو نوشیروان عاقل ** نبیند مرد عاقل در جهان دل
در داستان آفرینش و پیامبران؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن عبدالمومن، تا: جمادي الاول 1054ق؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 7 -144]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: چون بدعا رسم بود اختتام ** شد سخن من بدعایت تمام
نخستین بخش تاریخ حبیب السیر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین دماوندي، تا: 14 صفر 1055ق؛ با این چند یادداشت: 1- یادداشتی از محمد محسن طاطائی در ذیقعده 1149، 2- یادداشتی از محمد حکیم بن محمد هاشم وزیر؛ تملک: عباسقلی سپهر در 1303ق، میرزا محمد تقی سپهر لسان الملک کاشانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 611ص، 25 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 10- 741]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: چون بدعا رسم بود اختتام ** شد سخن من بدعایت تمام
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد قاسم بن غیاث الدین علی آستارایی، تا: 1056ق؛ با یک سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج زرشکی، 498ص، 25 سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 17 - 102]
اصل نسخه: موزه بریتانیا، ش 1577 و فیلم آن ش 1471 دانشگاه (فیلم ها 1/ 606). جلد 3 و «خاتمه» آن (ص387-726) و (ص726-779)؛ خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: 13 شوال 1056ق [عکسی ف: 2 - 98]
آغاز: برابر جلد دوم
جلد دوم از اول تا آخر (مناقب ائمه اثنی عشر علیهم السلام و وقایع حکام بنی امیه و بنی عباس و پادشاهان معاصر بنی عباس)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 8 صفر 1059ق؛ 298گ، 24 سطر، اندازه: 24×37 سم [ف: 3 - 1578]
آغاز: برابر جلد اول
جلد اول (شامل چهار جزء)؛ خط: نستعلیق، کا: حمزه ابن ابوطالب حسینی، تا: 1061ق؛ افتادگی: وسط؛ 274گ، 25 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 3 - 1578]
جلد سوم و چهارم حبیب السیر و رساله آثار البلاد و عجایب ربع مسکون است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 9 رمضان 1061ق، جا: حیدرآباد هند؛ کاغذ: سمرقندي، 767ص، 31 سطر (19×29) [نشریه: 6 - 617]
آغاز: در بیان شمه (اي) از سیر حضرت خیر البشر صلی اﷲ علیه و آله الی یوم المحشر، الحمدﷲ الذي اعز الاسلام برسال حبیبه محمد الامین ... اما بعد، بر طبایع سپهر ارتفاع مستخبران؛ انجام: چون به دعا رسم بود اختتام شد سخن من ... تمام
شامل جزء 3 و 4 از جلد نخست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1062 یا 1042ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «قربانی کعبه وفا، اسمعیل»
(مستطیل)؛ تملک: محمد ربیع بن آقا محمد رضا؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 199گ، 22 سطر (10×17)، اندازه: 18×24سم [ف: 34 - 689]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: ظلال دولتش پاینده بادا ** فلک پیوسته او را بنده بادا. عقود لی این درج جنت تزیین و دراري سعادت قرین این برج فلک آئین رشک فرماي در ثمین و حسرت افزاي سپهر بر نیست در روز دوشنبه شهر رجب المرجب سن ست و ستین بعد الالف صورت انجام یافت
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1066ق؛ جلد: چرمی، 261گ، 25سطر، اندازه: 23/5×38سم [ف: 1 - 417]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: چون بدعا رسم بود اختتام ** شد سخن من بدعایت تمام
جلد اول، پس از ذکر مقدمهاي به حوادث تاریخی از «هبوط آدم» تا «ذکر تعداد ازدواج و اولاد فاضلترین عترت خیر العباد صلوات اﷲ علیه الی یوم التناد» پرداخته میشود؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابن ملکی میرزا بیک دماوندي، تا: شنبه 7 ذیقعده 1066ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 386گ، 23 سطر (11×19/5)، اندازه: 18×30سم [ف: 1 - 83]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1927- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم هاي ف: 1 - 73]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن خواجه رضی الدین امیر، تا: شنبه 23 ربیع الاول 1067ق، جا: سوته؛ 95گ، 26 سطر، اندازه: 21×36سم [ف: 2 - 109]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: خلعت اقبال بقدر تو جست ** نامه اقبال به نامت درست / چون به دعا ختم بود اختتام ** شد سخن من به دعایت تمام / اللهم اجعل عاقب امورنا بالخیر ربنا افتح بیننا و بین قومنا بالحق و انت خیر الفاتحین
جلد اول؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: عبداﷲ جرپادقانی (جزء اول تا سوم)، تا: 15 محرم 1068ق، و محمد سلمان (جزء چهارم)، 1067ق؛ تملک: فتح اﷲ نوري 1230؛ مهر: دکتر ابوالحسن؛ جلد: پلاستیک مشکی، 150گ، 31 سطر، اندازه: 23×35 سم [ف: 1-92]
جلد یکم است اما خاتمه نسخه 1615 را ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن ناصرالدین ابوالحمد یحیی لباسانی، تا: شوال 1068ق، به فرموده آقا معینا پسر آقا هدایت اردستانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 360گ، 21 سطر (5/10×21)، اندازه: 17×28سم [ف: 4 - 283]
آغاز: تاریخ جنگنامه شاه اسماعیل و شاه طهماسب، بسمله. در ذکر طلوع آفتاب دولت و اقبال شاهی و بیان اختصاص یافتن آن حضرت به اصناف الطاف و عنایات الهی
احوال شاه اسماعیل و شاه تهماسب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: 20 شعبان 1068ق؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 186گ، 14 سطر، اندازه: 7/ 13×2/83سم [ف: 2 - 205]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 427 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 98]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: مولانا امیر علی کاتب بسیار خوش نویس است و سرآمد خوش نویسانست طبعش بنظم اشعار ملایمت تمام دارد و احیاناً ابیات و طبعش بنظم اشعار ملایمت تمام دارد و احیاناً ابیات و معمیات بر صحایف روزگار می نگارد ... تمام شد ... سلاطین چنگیزي و امیر تیمور و اولاد و نواب کامیاب شاهی ... از دفتر ثالث حبیب السیر یوم السبت رابع عشر شهر شوال ختم بالخیر و الاقبال المنتظم فی سلک شهور سنه تسع و ستین بعد الف من الهجر النبویه المصطفویه ...
جلد سوم؛ بیکا، تا: 1069ق؛ این نسخه به سال 1297ق از ورثه مرحوم طهماسب میرزا موید الدوله ابتیاع شده، مجدول، با چهار سرلوح مذهب منقش؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقواي روکش چرم عنابی، 860ص، 29 سطر، اندازه: 23×37سم [ف: 5 - 141]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: اما شمهاي از غرایب طیور غیر مشهور بر این موجب است که مسطور میگردد نقل است که در ساحل دریاي نیل مرغی است که سرش سفید است و باقی اعضایش سیاه و آن طایر از آنموضع بجاي دیگر نرود و پیوسته از ماهی آن بحر خورد و هرگاه در طیران آید بلفظ فصیح گوید اﷲ فوق الفوق چنانچه همه کس این کلمه را شنوند ...
جلد سوم مشتمل بر وقایع ایام سلطنت خانان ترکستان و پادشاهان بعد از انقضاء عباسیان در چهار جزو و یک اختتام به این شرح: جزو اول: در ذکر خانان ترکستان و بیان حکومت چنگیزخان و اولاد او در بلاد ایران و توران، جزو دوم: در ذکر بعضی از طبقات ولات که معاصر چنگیز خانیان بوده، جزو سوم: در ذکر صادرات افعال و واردات احوال امیر تیمور کورگان و بیان شمه اي از وقایع ایام اقبال اولاد و احفاد آن پادشاه، جزو چهارم: در ذکر طلوع آفتاب دولت و اقبال شاهی و بیان اختصاص یافتن آنحضرت باصناف الطاف و عنایات الهی. اختتام در ذکر بدایع غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع جهان بوقلمون؛ خط: نستعلیق، کا: میرم ابن میر محمد، تا: 1070ق؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ مجدول، با یک سرلوح و یک کتیبه منقش مذهب؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقواي روکش چرم ساغري مشکی، 1242ص، 25 سطر، اندازه: 19×9/ 30سم [ف: 5 - 138]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: جلال الدین حمز بن ابوطالب حسینی،
تا: صفر 1071ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 391گ، 21 سطر، اندازه: 17/2×7/ 26سم [ف: 2 - 206]
جزو دوم است تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: خان محمد ناصر
آبادي، تا: 1072ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 73]
آغاز: زمان طبقات ولات معاصر چنگیزخانیان؛ انجام: دعاگویش همه روي زمین باد تمت تمام شد جلد اول.
خط: نستعلیق، کا: عثمانی، محمد سعید، تا: 1074ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 9×19 [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: صالح بن محمد کاظم خاتون آبادي، تا: 1075ق؛ یادداشت به خط محمد شفیع بن حسین حسینی؛ کاغذ: سمرقندي شکري ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 814ص، 22 سطر، اندازه: 18×32سم [ف: 21 - 66]
آغاز: اي یافته از منزل مه تا ماهی ** ذرات جهان از کرمت آگاهی / از شاه و گدا هر چه تو او را خواهی ** هر فرق نهد افسر شاهنشاهی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 شوال 1075ق، جا: نیاسر؛ 294گ، 16سطر، اندازه: 4/ 14×24سم [ف: 41 - 141]
نسخ از سرگذشت تیمور آغاز میشود تا پایان کار فرزندان او؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1076ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 266گ، 23 سطر (10×22)، اندازه: 18×30 سم [ف: 15 - 4089]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: اظهار شکر ... بر اتمام جلد اول از این ارقام ... شد سخن بدعایت تمام. و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین برحمتک یا ارحم الراحمین. تمت ...
جلد یکم؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد شریف ساکن قریه سلطانپور ولد مخدوم العلما مخدوم احمد عرف چشتی، تا: سهشنبه محرم 178 (1078ق)؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی تیماج قهوه اي، 447گ، 19 سطر (13×22)، اندازه: 19×29سم [ف: 2-85]
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد قاسم شریف کارزاري، تا: 1 ربیع الاول 1080ق؛ در اواسط نسخه پنج ورق گویا از همان حبیب السیر از قسمت مربوط به ملوك رستمدار ملحق شده؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن کبود، 66گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 2 - 205]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: ظلال دولتش پاینده بادا ** (پاكشده) پیوسته او را بنده بادا
خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید ترکان دهلوي، تا: 15 محرم 1082ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قرمز، 288گ، 25سطر، اندازه: 20×5/ 34سم [ف: 24 - 43]
آغاز: بسمله، جزء نخستین از مجلد اول در ذکر حضرت انبیاء سلام اﷲ تعالی علیهم اجمعین؛ انجام: ظلال دولتش پاینده بادا ** فلک پیوسته او را بنده بادا
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1083ق؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ساغري مشکی، 405گ، 26 سطر (15/5×28)، اندازه: 23×5/ 35سم [ف: 4 - 175]
جلد 2؛ خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 15 ذیقعده 1084ق [مختصرف: 301]
آغاز: اي یافته از منزل مه تا ماهی ** ذرات جهان از کرمت آگاهی / افتتاح اخبار آثار پادشاهی بحمد و ثناي قدسی الهی انسب است ... علی هذا این ذره احقر ... (بی نام) ... از کتاب ... حبیب السیر از ذکر غرایب فتوحات شاه دین پناه زیب و زینت بخشد؛ انجام: که پیوسته این آصف سرفراز ** باقبال بادا رعیت نواز / سرش باد از تاج عزت بلند ** زنور شرف خاطرش بهره مند
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد مؤمن ملقب بجاشق، تا: دوشنبه 1086ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید و زرد، جلد: تیماج مشکی، 113گ (15ر-127پ)، 22 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 8]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: برخوردار بن علی اکبر وانشالی (؟)، تا: 1087ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 180گ، 25 سطر، اندازه: 24×2/ 37سم [ف: 2 - 206]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: الهی تا بود خورشید تابان ** ز مشرق جانب مغرب شتابان / دلش روشن ز انوار یقین باد ** دعا گویش همه روي زمین باد
جلد اول، مشتمل است بر تاریخ عالم از هبوط آدم تا «ذکر تعداد ازواج و اولاد فاضل ترین عترت خیر العباد علیه الصلوات و السلام الی یوم التناد» به غیر از آن واجد فصلی است که در آن مؤلف از اتمام این جلد اظهار شاد کامی کرده و امید داشته است که کتابش مقبول نظر خواجه حبیب اﷲ صاحب تدبیر دولت افتد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد صادق ثابت، تا: 4 صفر 1087ق؛ مجدول؛ مهر ولایتعهدي مظفرالدین؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج سبز، 261گ، 25 سطر (12×20)، اندازه: 17×25سم [ف: 1 - 185]
آغاز: اي یافته از منزل مه تا ماهی ** ذرات جهان از کرمت
آگاهی؛ انجام: برابر
قسمتی از جزء سوم از جلد سوم است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الاول 1088ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 152گ، 25 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 9 - 31]
آغاز: بسمله، اي یافته از منزل مه تا ماهی ** ذرات جهان از کرمت آگاهی؛ انجام: برابر
جزء سوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم، تا: شنبه 4 محرم 1091ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 289گ، 17 سطر (10×17)، اندازه: 17/5×29سم [ف: 1 - 30]
جلد یکم؛ خط: نسخ، کا: علی نقی بن محمد رضا کربلایی، تا: 1 رمضان 1098ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 315گ، 27سطر (14×27)، اندازه: 24/5×36/5سم [ف: 4 - 284]
آغاز: از وي واقع شده تابنده نگوید، مأمون گفت ترا به این سخنان چکار؛ انجام: شکر که این نامه بعنوان رسید پیشتر از عمر بپایان رسید.
خط: نستعلیق، کا: خلیل اله بن محمد ابراهیم نایینی، تا: جمادي الثانی 1098ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 202گ، 24 سطر (16×27)، اندازه: 23×36سم [ف: 1 - 128]
انجام: مال داشت که پادشاه روم ... با یکدیگر موافقت نموده ...
جلد اول و جلد دوم که هر جلدي مشتمل بر چهار جزء و چند برگ از جزء چهارم ناقص است؛ خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد بن صدرالدین اصفهانی، تا: 1100ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: محمود رستگاري؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، 351گ، 29 سطر (17×29/5)، اندازه: 24×36سم [ف: 1 - 157]
آغاز: برابر جلد 4؛ انجام: برابر
اختتام در ذکر بدایع و غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع جهان بوقلمون؛ خط: نسخ، کا: امین الدین محمد، تا: قرن 12؛ جلد: کاغذي، 32گ، 31 سطر، اندازه: 17×29سم [ف: 3 - 1578]
از پیشدادیان تا طغیان معاویه. جزو دوم و سوم جلد یکم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 237گ، 17 سطر (10×18)، اندازه: 18×26سم [ف: 16 - 253]
جلد یکم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول، خاتمهاي دارد که در آن میگوید: «من حبیب السیر را در هند براي بار سوم تحریر کردم»؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1296ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 523گ، 17سطر (5/ 10×19/5)، اندازه: 17×28سم [ف: 4 - 283]
از اوایل جزو سوم مجلد سوم تا آغاز سرگذشت «اختیارالدین حسن»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد رضی بن محمد حسن یزدي حبیبی، فرهاد بن ولیعهد آن را در جمادي الثانی1301 خریده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 272گ، 21 سطر (11×17)، اندازه: 1/56×23/5سم [ف: 45]
جزء چهارم مجلد سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 244گ، 16 سطر (8/5×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 45]
از آغاز تا حالات خوارج؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 307گ، 22 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 110]
جزو چهارم مجلد سوم است و تا پایان بخش جغرافیایی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11و 12؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 25 سطر (12×21)، اندازه: 19×32/5سم [ف: 8 - 55]
آغاز: صوري و معنوي متصف است قایم مقام سازید تا همه دست اراد در دامان متابعت مخدوم زاده خود زنیم؛ انجام: برابر
جلد آخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز، 245گ، 21 سطر (9×16)، اندازه: 16×25سم [ف: 3 - 152]
آغاز: خرام خامه در میدان بیان احوال خسرو گیتی ستان؛ انجام: سه قسم است این نامه و هر کدام ** چه درجیست محشون بدر کلام
از حوادث اواسط ایام امیر تیمور تا اواخر عمر او و در آن مباحث جغرافی و حیوان شناسی کتاب حبیب السیر نیز آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 324گ، 18 سطر (15×21)، اندازه: 16×27سم [ف: 5 - 459]
آغاز: صورت را چگونه توان کرد؛ انجام: در دفع دشمن کوشش و کشش نمودند و درین حین عکرمه بن ابی جهل که در شیوه جزء سوم از مجلد اول، در شرح حال حضرت ختمی مرتبت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 299گ، 21 سطر (15×25)، اندازه: 22×32سم [ف: 4 - 41]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: الهی تاز کلک اهل انشاء (در اثرپارگی بقیه افتاده)
جلد دوم، در مناقب ائمه اطهار و ذکر وقایع خلفاي بنی امیه و بنی عباس و سلاطین ایرانی معاصر آنهاست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 269گ، 29 سطر (11/5×23)، اندازه: 17/5×5/ 31سم [ف: 4 - 152]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: که در زمانی که مغولان بر اصفهان استیلا یافتند کمال اسمعیل شهید گشت [و در وقت شهادت این دو] رباعی گفته بر دیوار نوشت رباعی دل نیست مه تا بر وطن خود گرید ...
از جزء اول تا پایان جزء چهارم مجلد دوم کتاب در بیان مناقب ائمه اثنا عشر علیهم اسلام و بیان وقایع زمان حکام بنی امیه و بنی عباس و پادشاهان معاصر عباسیان است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: خاوند شاه هروي بلخی، تا: قبل از قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، یادداشتهاي پراکنده تصحیحی و توضیحی از طاهر هاشمی مورخ 1335ق و عبدالمجید و دیگران در حاشیه کتاب، مجدول؛ مهر: «عبده الراجی ابراهیم» (بیضی)، «عبد دین حسن ابورهی» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: روغنی بوم مرغش تریاکی، 323گ، 25 سطر (11×18/2)، اندازه: 17×27سم [رایانه]
آغاز: سواد الفاظ گزیده اش چون مردمک دیده منور حدقه باصره امید و بیاض صفحات پسندیده اش؛ انجام: حکایت ولادت و سلطنت شاپور به روایتی که مشهور است بین الجمهور ... قدم جرأت پیش نهاده گوي را برداشت و از مشاهده این دلیري
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: تیماج فرنگی قهوه اي، 370گ، 23 سطر، اندازه: 22×35سم [اهدائی رهبر: 8-398]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: و لو کره المشرکین گشاده به یک بار دیگر بر سپاه نصرت شعار حمله کردند و غبار معرکه هیجا
جلد اول (از ابتداء تا وقایع جنگ نهروان)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، تیر 1381؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: تیماج فرنگی، 421گ، 19 سطر، اندازه: 16×26/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 399]
بندي از حبیب السیر؛ بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7 - 136]
از تاریخ نیاکان صفویان تا میرسد به بخش جغرافیایی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ [نشریه: 7 - 144]
آغاز: بسمله ... لسان صدق علیا و بعث فی الامیین رسولاً هادیا مهدیا و صلی اﷲ علیه و آله ... و بعد ... فواید اثر مجلد ثانی است از کتاب حبیب السیر؛ انجام: طلال دو لبش تابنده بادا ** فلک پیوسته او را بنده بادا
جلد دوم؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد مهدي، تا: دوشنبه 23 ذیحجه 1118ق، حسب فرموده ام آخوند محمد علیا؛ جلد: تیماج، مشکی، 274گ، 26سطر، اندازه: 22×33سم [ف: 1 - 99]
آغاز: سواد الفاظ گزیده اش چون مردمک دیده منور حدقه باصره امید و بیاض صفحات پسندیدهاش؛ انجام: حکایت ولادت و سلطنت شاپور به روایتی که مشهور است بین الجمهور ... قدم جرأت پیش نهاده گوي را برداشت و از مشاهده این دلیري
جلد دوم (جزء اول و دوم). از ابتداي مقدمه اندکی افتادگی دارد و از انجام هم صفحات زیادي موجود نیست؛ خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ ولد حافظ شیخ حسام الدین بهاري، تا: جمعه 11 ربیع الثانی 1150ق، جا: عظیم آباد؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبري، بهمن1383؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: مقوا، رویه مشمع سبز، 258گ، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 397]
آغاز: برابر جلد 4؛ انجام: از عقب برادران روان شد
خاتمه حبیب السیر است و خواند میر آن را در 930 به پایان رسانده و در بخشی از آن درست مانند خاتمه روض الصفا است؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا، جا: محمد آباد درگز؛ تاریخ 1239 و روز دوشنبه 21 شعبان 1240 دارد و در میانه تاریخ روز پنجشنبه 29 محرم 1240 دیده میشود، در پایان نه برگ است درباره تاریخ قاجار و تاریخ محرم 1160؛ کاغذ: فریگی، جلد: تیماج تریاکی، 101گ، 112 سطر (5/ 7×13)، اندازه: 5/10×16سم [ف: 1 - 202]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: جزء دوم از جلد سوم: نامه ارباب فضیلت تمام ** نامور از نام تو بادا مدام / کوکب آمال تو تابنده باد ** دولت و اقبال تو پاینده باد
جزء اول و دوم از جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1167ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 240گ، 23سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 1 - 33]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: کمال اسمعیل اصفهانی با سلطان جلال الدین معاصر بود او در نظم اشعار مهارت کامل داشت و از بسیاري معانی دقیقه که در منظومات خویش مندرج می گردانید خلاق المعانی لقب یافت ... مثنوي: بحمداﷲ که از توفیق سرمد ** بپایان آمد این زیبا مجلد / ظلال دولتش پاینده ** فلک پیوسته او را بنده
جلد اول تا آغاز جلد سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تملک: محمد علی بن ابوالقاسم موسوي شهرستانی در 1174ق؛
مجدول زرین، با یک سرلوح طرح کتیبهاي منقش مذهب سبک کار هرات؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بخارائی، جلد: مقواي روکش میشن سرمهاي، 1049ص، 25 سطر، اندازه: 24×7 /34سم [ف: 5 - 131]
آغاز: به ذروه فرمان فرماي و اوج گیتی گشاي رسانید و صفحه تیغ مجاهدان پر دل را مرآت جمال نماي عروس فتح و ظفر گردانید؛ انجام: در ذکر بعضی از حکایات متفرقه و بیان توقیعات و شرح برخی از کلمات کسري مشهور به نوشیروان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 18 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 138]
آغاز: جزو چهارم از مجلد سوم در ذکر طلوع آفتاب دولت و اقبال شاهی و بیان اختصاص یافتن آن حضرت به اصناف الطاف؛ انجام: ذکر بعضی از بحار و انهار که قطره اي است از لجه حضرت پروردگار ... نهر اتل. ابتدایش از جبال روس و جبال بلغار و حدود شمال است و هفتاد.
جزو چهارم از جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (چند صفحهاي از بخش «اختتام»)؛ مهر: «عماد الدین محمود» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1381؛ کاغذ: کشمیري حنایی، جلد: تیماج فرنگی، 184گ، 23 سطر، اندازه: 13×23/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 399]
آغاز: لطف وطن / درین باغ چون سرافرازي کنم ** باقبال تو نغمه سازي کنم؛ انجام: که شخصی شیر آنها را هر ساله به سی هزار دینار اجاره کرده بود.
جلد دوم این کتاب است تا اواسط جز و چهارم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: چرمی، 206گ، 18 سطر (12×20)، اندازه: 21×31سم [ف: 7- 75]
خاتمه کتاب؛ خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 12 یا 13؛ 176گ، 17 سطر، اندازه: 5/20×32سم [ف: 2 - 188]
آغاز: از کیفیت حسن وجمال مهمانان اعلام نمود و رساي کفر دوکس را بطلب ایشان نزد لوط فرستادند رسولان پیغام قوم بلوط رسانیده؛ انجام: اصحاب را گفت اگر سبب اعتراض شما ... خبر میدادم که رسول خداي قتله این طایفه را
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 285گ، 20 سطر، اندازه: 20×26سم [ف: 3-1579]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي اغر الاسلام برسال الحبیبة محمد الامین و جعله خاتم الاحکام النبوة بین الماء و الطین صلی اﷲ علیه ... اما بعد بر طبایع سپهر ارتفاع مستخبران مآثر نبوي و ضمایر خورشید شعاع؛ انجام: ذکر تعداد ازواج و اولاد فاضل ترین عترت خیر العباد ... بروایت حافظ ابرو و برخی دیگر از مورخین امیرالمؤمنین علی علیه التسلیمات در اوقات حیات نه زن بحباله نکاح درآورد.
قسمتی از جلد اول در بیان حالات پیامبر و امیرالمؤمنین (علیهما السلام) میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، 175گ، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف مخ]
از شاه اسماعیل تا ذکر؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: قورخانه اي، جلد: میشن قهوه اي، 135گ، 18 سطر، اندازه: 2/80×9/ 32سم [ف: 2 - 206]
بی کا، تا: 1203ق؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: اخبار مشاهیر انبیاي بزرگوار و زواهیر آثار جماهیر حکماي عالی مقدار در سلک انظام انتظام داشت و خامه پسندیده ارقام بقدر امکان در تصحیح و تنقیح این روایات صحت آیات اهتمام نموده عنان بیان بصوب دیگر تافت ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1211ق؛ جلد: تیماج زیتونی، 133گ، 18 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 25 - 95]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: چون بدعا رسم بود اختتام ** شد سخن من بدعایت تمام
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب گرگانی، تا: 1223ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مشکی، 327گ، 19 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 - 31]
جزء سوم از مجلد سوم؛ خط: نستعلیق، کا: محسن بن احمد، تا: 1233ق؛ کاغذ فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 121گ، 20 سطر (12×21)، اندازه: 19×29سم [ف: 1 - 94]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 152
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 24]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: الحمدﷲ الذي جعل للنبیین لسان صدق علیا و بعث فی الامیین رسولا هادیا ...
جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1234ق (جلد اول)؛ کاتب جلد دوم را تمام نکرده؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 481گ، 25 سطر (22/5×38)، اندازه: 15/5×5/29سم [ف: 11]
آغاز: برابر جلد 4؛ انجام: و محل پروازش در شبانروزي دو سه ساعت باشد تا زمان دمیدن صبح صادق
بخش اختتام کتاب است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی حسینی کازرونی، تا: محرم 1239ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: گالینگور سرمهاي، 20گ (131ر-150ر)، 19 سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 8 - 399]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 1241/2
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 204]
آغاز: بنی آدم باشد و نظیر باو از جغد از ان زمان باز پیدا شد القصه چون کیومرث بمسکن پدر رسید او را کشته دید زیرا که جمعی از دیوان؛ انجام: و باظهار شکر و سپاس الهی بر اتمام این جزو میمنت نجام زبان بیان میگشاید مثنوي ... از آن شد طایر کلک سخن ساز سوي جزو چهارم کرد پرواز
از اوایل جزوه ي دوم جلد اول کتاب در (ملوك عجم و سلاطین عرب پیش از اسلام) تا پایان جزوه ي سوم کتاب (در احوال حضرت سید کائنات) است؛ خط: نستعلیق و نسخ خوش، کا: حسن بن محمد جعفر موسوي، تا: 1240ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: روغنی مشکی، 247ص، 21 سطر (12/5×21)، اندازه: 19/5×29سم [رایانه]
آغاز: برابر
جلد اول خط: نستعلیق، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 1240ق؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ مجدول، کمنددار زرین، با هفت سرلوح و کتیبه مذهب مرصع سبک کار اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم لاکی، 2060ص، 39 سطر در متن و 68 نیم سطر در حواشی، اندازه: 35×55 سم [ف: 5 - 170]
جلد 1 و 2؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1241ق، جا: دیوان خانه محمد رحیم بی دیوان بیکی پسر مهتر خدایار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 431گ، 31 سطر (26×5/49)، اندازه: 18×5/ 36سم [ف: 16 - 752]
آغاز: امیر نوروز پسر ارشد خان آقا بود؛ انجام: کوکب آمال تو تابنده باد ** دولت و اقبال تو پاینده باد
جلد دوم و سوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1245ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج ماشی، 55گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 9 - 32]
از مجلد سوم تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: مروزي، تا: 1245ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 491گ، 35 سطر (9×26)، اندازه: 15×سم [ف: 17 - 149]
آغاز: چو دین نظم بنامش نظام؛ انجام: بما نادور ارادنیا ام کاتبش راخداي خیر دهاد ... در ره شیخ ابوالحسن
خط: نسخ، کا: ابوالحسن، تا: 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نباتی، 25 سطر (12×20) [رایانه]
آغاز: بسمله، جلد سیم حبیب السیر ذکر صادرات افعال؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1263ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 27 سطر (15×24/5)، اندازه: 25×28/5سم [رایانه]
آغاز: برابر جلد 4؛ انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد. بخش خاتمه است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 14 ربیع الثانی 1268ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 128گ (66پ-193ر)، 17 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 20-288]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: برابر
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، کا: هدایت اﷲ، تا: 20 ربیع الاول 1297ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 606گ، 25 سطر، اندازه: 18×31سم [ف مخ: 2 - 761]
آغاز: برابر جلد 4؛ انجام: و مولانا نظام الدین برجندي جامع اصناف ... و زیج جدید گورکانی شروح مفید در سلک تحریر کشید و بنام نامی حضرت ممالک ... منتطم گردانید
جزء چهارم از مجلد سوم و خاتمه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ دو سرلوح مذهب مرصع؛ جلد: تیماج مشکی، 201گ، 20 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 3 - 1579]
خاتمه است در جغرافیا و عجایب بلدان؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 29 ذیحجه 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، 15 سطر ( 545×12)، اندازه: 11×19سم [ف: 16 - 64]
آغاز: برابر جلد 4؛ انجام: سرگذشت، و در جوار مزار ارفایض الانوار شیخ نظام الدین اولیاء ... و امیر خسرو دهلوي دفن کردند ... تمت العبدبید ... حاجی محمد عظیم بن ... منشی محمد اسماعیل خان قندهاري الاصل هروي المسکن ... فی شهور سن 1315.
خاتمه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد عظیم خان منشی دربار هرات پسر محمد اسماعیل خان، تا: 1315ق؛ کاغذ: گوناگون و الوان، جلد: تیماج تریاکی، 161ص، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 9 - 73]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: ظلال دولتش پاینده بادا ** فلک پیوست او ... / این درج لی و گوهر ... ذوات که منبع آب حیات عبادت از آن است ظهور نموده است
جلد دوم و از مناقب ائمه اثنی عشر شروع و تا سلطنت جلال الدین و آغاز استیلاي چنگیز را شامل است؛ خط: نستعلیق، کا: مراد علی بن حسین دماوندي، تا: یکشنبه 3 صفر 1409ق؛
تملک: علی دوست اسفراینی؛ جلد: تیماج زیتونی، 295گ، 35 سطر، اندازه: 20×34سم [ف: 37 - 322]
آغاز: یافته بدار الملک خود شناخت حکم فرمود که هیچکس دیگر از ممالک؛ انجام: بهر فراغ دل اهل سخن ** سیر فلک باد به کامش مدام
خط: نستعلیق، کا: عبدالملک بن عماد الدین کرمانی، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 243گ، 35 سطر، اندازه: 17×30سم [ف: 25 - 327]
آغاز: برابر جلد سوم
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: الوان، 612گ، 23 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 2 - 138]
آغاز: بر ضمیر انور فضلاي سخنور و خاطر از هر بلغاي هنر پرور در نقاب ارتیاب مستور نماند
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 16سطر، اندازه: 14/5×27سم [ف: 2 - 373]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: اظهار شکر پروردگار بر اتمام جلد اول از این ارقام و اختتام بر دعاي دوام دولت آصف جم احتشام ﷲ الحمد و المنه ... سطورش جلوه گر چون عقد گوهر ** ز الفاظ بلیغ روح پرور
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 265گ، 25 سطر، اندازه: 21×33سم [ف مخ]
آغاز: امیرالمؤمنین علی علیه السلام ابوسفیان راگفت خاموش ... از تو میشنود او را فی الحال بر تو میبندد و چون امیر المؤمنین صلوات اﷲ علیه ... را به وجود همایون زیب و زینت داد؛ انجام: ذکر مخالفتی که میان عمروبن سعید و عبدالملک واقع گردید و بیان لشکر کشیدن به جانب عراق عرب و کشته شده ابراهیم بن مالک و مصعب.
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 54گ (1ر-54پ)، 25 سطر، اندازه: 20×31سم [ف مخ: 2 - 762]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: برابر
جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ مهر: «بهاء الدوله بهمن میرزا» (مربع)؛ اهدایی: نواب سیف اﷲ میرزا، 1270ق؛ جلد: گالینگور سبز مذهب، 468گ، 31 سطر، اندازه: 21×33سم [ف مخ: 2 - 761]
آغاز: غایب شد وهرچند خدام امیر عوض درطلبش شتافتند او را نیافتند به هر طرف شتافتند از صفحه جمال آفتاب سیمایش اثر نیافتند لاجرم در آن دودمان عظیم الشأن مصیبتی در غایت صعوبت اتفاق افتاد؛ انجام: طاووس به حسب صورت بهترین طیور است و در سه سالگی لون و زیب و زینت بروي به حد کمال رسد و ماده وي در قسمت اخیر از جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 130گ، 21 سطر، اندازه: 23×33 سم [ف مخ: 2 - 763]
جلد سوم و چهارم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج سبز، 307گ، 19 سطر (11×17)، اندازه: 17/5×24سم [ف: 1 - 95]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 151
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 24]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ مهر: حبیب اﷲ حسینی؛ 25 سطر (13×24) [ف: 1 - 316]
آغاز: و تعدي اوقات سالفه در مهاد امن وامان غنوده مشاهده ... از جمله اعاظم اولاد خیر البشر واکابر فضلاي دانشور در زمان جهانبانی امیر حسن بیک و یعقوب میرزا امیر صدرالدین محمد الحسینی ببلده فاخره شیراز؛ انجام: که موشگیر فروترین مرغانست ... وگویند که موشگیر ...
جلد چهارم در مسالک و ممالک و عجایب و غرایب جهان و جزء سوم از مجلد سوم در زندگی نامه صدور و علما و بزرگان روزگار تیمور؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ جلد: مقواي سرخ، عطف تیماج، 47گ، 23 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 3 - 1579]
نسخه اصل: مجلس ش 5503؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 541]
نسخه اصل: ملی تبریز؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 79]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: علی مقدار رسلک نظام انتقام
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 17 سطر ( 12×23)، اندازه: 21×32سم [الفبائی ف: 214]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
ج 2؛ بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 281گ، اندازه: 24×36/5سم [رایانه]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: و گویند ابراهیم را در ابنان پر ... نگاه
داشتند تا نفسش انقطاع یافت و بالش بر دهان عبداﷲ عباس نهاده بر آن بالا نشستند تا رخت سفر آخرت بربستند ذکر انجام روزگار بنی مروان و انتقال دولت عباسیان راویان اخبار متقدمین این روایات ...
ج 1و 2. جلداول در تطبیق با نسخه (10186/ف)، حدودا 3 برگ از انجام افتادگی دارد و جلد دوم نیز در تطبیق با نسخه شماره 5-1676 (1676/ف) دو سطر از آغاز کم داشته و تا اواخر جزء دوم را دربر دارد؛ خط: نسخ خوش، کا: امین الدین محمد بن حاجی زین الدین علی، بیتا؛ مصحح؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده آقاسی 1119» (مربع)، «عبده محمد صالح» (بیضی)، «عبده علی محمد» (بیضی)؛ خریداري از مشیري؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 400گ، 31 سطر (11×20)، اندازه: 17/5×4/ 29سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از رضا غیبی [رایانه]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: برابر
مجلد سوم و خاتمه این اثر میباشد که از تاریخ سلاطین ترك (چنگیز خان و جانشینان او) تا تاریخ سلطنت شاه اسماعیل صفوي و نیز بدایع و غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع جهان را بردارد؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 482گ، 28 سطر (14/5×24/5)، اندازه: 23×5/ 32سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: شاهاز میگران چه بر خواهد خواست و ز مستی بیکران چه بر خواهد خواست شد مست و جهان و خراب و دشمن پس و پیش پیداست که ...
جزء اول تا چهارم از جلد دوم این اثر و مشتمل بر مناقب و مفاخر ائمه اطهار (علیهم السلام)، ذکر وقایع حکام بنی امیه و بنی عباس و ذکر ملاقات بعضی از طبقات سلاطین میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1074-1075؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماجقهوه اي، 472گ، 19سطر (5/10×20)، اندازه: 18×2/ 27سم [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي اعز الاسلام برسالته؛ انجام: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب ... نوروزبن ملا محمد توکلی بی کا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 21 سطر (14×25)، اندازه: 24×37سم [رایانه]
آغاز: بنابر اشارت قید و خان بنکی خان بود و بروایت پدرش شیر آمون و بقولی ساربان نام داشت بپادشاهی بر گرفتند؛ انجام: بر ضمیر فیض تأثیر فرمان فرماي ربع مسکون فروغ این مضمون پرتو انداخت که دانه محمد در این یورش شهید خواهد شد
جلد سوم؛ خط: نستعلیق زیبا، بیکا، بیتا؛ جلد: چرمی سبز، 292گ، 30 سطر، اندازه: 22/5×5/ 34سم [ف: 1 - 417]
تنها «خاتمه» است؛ خط: نستعلیق پخته، بیکا، بیتا؛ به دنبال «زبدة» التواریخ» حافظ ابرو؛ 28گ (363ر-390ر) [عکسی ف: 2 - 98]
آغاز: را در حیز تسخیر و تصرف در آورد بیت: اگر چند بودي به هنگام کار ** از و یک هزار از هزاران هزار / ز پیکان خون ریز و شمشیر تیز ** برآوردي از دشمنان رستخیر؛ انجام: و پادشاه و امرا ملتفت به آن نشدند چه آن روز از روزهاي نیک دین ایشان بود و به کار دنیا نمی پرداختند بعد از آن پادشاه به بتخانه رفته تضرع
جلد سوم شرح حال و تاریخ سلسله سلطان حسین بایقرا؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 199گ، 23سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 110]
آغاز: از کثرت استعمال بتدریس ادریس میگفتند، و بنا بر آن که به نعمت نبوت و حکمت و حکومت فایز گشته بود، او را مثلث با النعمه لقب دادند؛ انجام: او را جوري نیز میگفتند وزیر مروان عبدالحمید بود و حاجیش سقلان و الملک و العز المنان ... تمت الکلام بعون اﷲ
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تملک: آقاي حسن تاج آبادي؛ کاغذ: سفید مایل به کرم، جلد: تیماج، 226گ، 19 و 17 سطر، اندازه: 15×28سم [ف: 147]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: که پیوسته این آصف سر افراز ... شرف خاطرش بهره مند تمت.
جلد سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسمعیل، بیتا؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید تیره، جلد: مقواي چرمی مشکی، 904ص، 25 سطر (13×24)، اندازه: 5/20×33سم [ف: 107]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: ذکر اظهار شکر پروردگار بر اتمام جلد اول ... چون بدعا رسم بود اختتام ** شد سخن من بدعایت تمام
جزو اول و سوم و چهارم از مجلد اول؛ خط: نستعلیق بسیار عالی، بیکا، بیتا؛ با پانزده مجلس مینیاتور آب و رنگ بسیار عالی شیوه هرات، قبلاً این نسخه از کتاب هاي مهد علیا بوده و سپس در جمع کتب علیقلی میرزا اعتماد السلطنه پیوسته، مجدول، با سه سرلوح
مذهب منقش مرصع ممتاز؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي رنگ متن و حاشیه شده، جلد: مقواي روکش چرم زنگاري، 646ص، 20 سطر، اندازه: 26/5×5/ 44سم [ف: 5 - 143]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: از جمله افاضل شعرا کمال اسمعیل اصفهانی با سلطان جلال الدین منکوبی معاصر بود ... شعر ... حجاب ظلم تو برداشتی ز چهره عدل ** نقاب کفر تو بگشادي از رخ ایمان / براق عزم تو گامی که بر گرفت از هند ** نهاد گام دگر بر اقاصی ایران
جلد دوم که از لحاظ تزئین و تذهیب و کتابت مانند نسخه شماره دفتر 2237 میباشد؛ بیکا، بیتا؛ با پنج مجلس نقاشی و سه سرلوح مذهب مرصع؛ جلد: مقواي روکش چرم ساغري مشکی، 797ص، 20 سطر [ف: 5 - 146]
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ به شیوه عصر مؤلف، مجدول مذهب، داراي سه سرلوح به شیوه مکتب هرات؛ کاغذ: الوان، 29 سطر، قطع: رحلی، [نشریه: 5 - 24]
آغاز: بسمله - جزو سوم از مجلد ثالث در ذکر صادرات افعال و واردات اقوال حصرت صاحبقران تیمور گورکان و بیان شمه اي از وقایع اقبال اولاد آن پادشاه گیتی ستان این زمان؛ انجام: چون بدیع الزمان میرزا دامن همت بر عالم فنا افشاند از وي یک پسر یادگار ماند هو السلطان العظیم الشان. ان اختر نورگستر اوج امید شایسته افسر ... جمشید خواهم که بظل دولت شاه جهان بر مسند اقبال بماند جاوید و چون بمرافعت ...
دفتر سوم در ذکر احوال امیرتیمور کورگان در پانصد و نود و چهار باب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول کمند دار زرین و رنگین، یک سرلوح مذهب مرصع قدیمی؛ مهر: «سلیمان بن شاهرخ»، مظفرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقواي روکش چرم یشمی نام جلد ساز «محمد ناصر امید شفاعت دارد 1275»؛ اندازه: 3/ 17×2 /29سم [ف: 5 - 136]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: هست امیدم که بر غم سپهر ** اصف جم قدر منوچهر چهر / تازه کنم باز ریاض سخن ** در چمن این رقم دلنواز
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول رنگین، با یک سرلوح منقش؛ کاغذ: کشمیري، جلد: مقواي روکش چرم مشکی، 960ص، 16 سطر، اندازه: 1/87×28سم [ف: 5 - 129]
habīb-os seyar (mn.)
وابسته به: حبیب السیر فی اخبار افراد البشر؛ خواند میر، غیاث الدین بن همام الدین (880-942ق)
[فهرستواره منزوي 1 /610-612]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9004/8
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 1ص (117ر)، سطور چلیپا و معمولی (9/5×20)، اندازه: 13/2×1/ 23سم [ف: 2/ 29 - 599]
habīb-os seyar (mn.)
وابسته به: حبیب السیر فی اخبار افراد البشر؛ خواند میر، غیاث الدین بن همام الدین (880-942ق)
گزیده اي از کتاب حبیب السیر است که بخش اقالیم سبعه و برخی از بلاد را شامل میشود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15506/20
آغاز: بعد از حمد و ثناي صانع ... و دعاي خاتم مرسلین نموده میشود که حکماي دقیقه شناس و فضلاي خرد اقتباس، بدین معنی اتفاق دارند که نصفی از کره زمین در بحر اعظم که او را او قیانوس خوانند؛ انجام: از آبسکون امتداد یافته به طرف طبرستان و شیروان گذرد، باز به آبسکون منتهی شود، و جهت آنکه در تلاطم است خطري عظیم دارد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 3گ (194ر-196ر)، سطور چلیپا، اندازه: 5/ 8×18سم [ف: 39 - 365]
ḥabīb-ul ‘urūs wa rayḥān-un nufūs
تمیمی، محمد بن احمد، ق4 قمري
tamīmī, mohammad ebn-e ahmad (- 10c)
در پزشكي و مشتمل بر چندين باب در ادهان و اصباع و اللخالخ
المجالسية و اعمال الصياح و الوان المطب و النضوجات، تصعيد
الزعفران و الصندل، تكتيب الكتاب بالذهب، الغسولات الخمرية،
الغسلات المصطنعة لشعور النساء، صبغ لون، با استفاده از كلمات
بزرگان و آنچه خود اختراع نموده و به تجربه رسانيده است،
مؤلف از اين كتاب ها و اشخاص نام برده است: كتاب محمد بن
العباس الخشكي، ام جعفر از ابن العباس، كتاب محمد بن
العباس، كتاب عباس بن خالد، كتاب ابن العباس، زبيده بنت
جعفر، كتاب يوحنا، يحيي بن خالد، كتاب العطر المؤلف
للمعتصم، كتاب قاسم بن احمد، كتاب ابي الحسن البصري،
كتاب البرامكة، ابوالعلاء صاعد عطار ابراهيم بن المهدي، احمد
بن ابي يعقوب، كتاب علي بن زير طبري معروف به «فردوس
الحكمة»، كتاب يوحنا بن ماسويه، كتاب ابن البر، ابي جعفر بن
غويث، ابوبكر محمد بن احمد المرندج المعروف بابن البواب،
ابوالفرج غلام ابن ابي قرة كان بالقدس، ابوداود السندي،
ابوغالب بن المدبر بفلسطین.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6614
آغاز: الحمدﷲ المؤلف للصواب ... و بعد فان هذا مما وفقنی اﷲ و الساد العارفین من معالج الطب و التحنین من تحنن رب العالمین فنسال اﷲ بکل امر حکیم ان یسهله علی جمیع المخلفین؛ انجام: فاذا جفت جفافا جیدا عبلتها فی درج و غطیتها بالحریر فانها تعشب و تبیص فی جمعتین او ثلاث ان شاء اﷲ تم السفر الثالث من کتاب حبیب العروس و ریحان النفوس.
سفر سوم از کتاب حاضر را داراست؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7؛ روي برگ اول نام کتاب با نسبت تألیف آن به شیخ مشایخ الاسلام عباس (ابن عباس) دیده میشود؛ تملک: اسماعیل چلبیزاده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 170گ، 17 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 20 - 156]
habīb va mahbūb
پروانه فراهانی، میرزا محمد صادق، - 1306 قمري
parvāne farāhānī, mīrzā mohammad sādeq (- 1889)
مثنویی است در بیان حکایت پروانه و طبیب. از این مثنوي در کتابشناسیها یادي به میان نیامده است. منزوي در فهرست نسخه هاي خطی فارسی اشعار (3/ 2257) و مثنوي نخب المدایح شاعر (4 /3270) را معرفی نموده است.
آغاز: بسم اﷲ بنده خداخواه ** در اول و آخر است اﷲ / آغاز سخن بدو گذارم ** جز او کس دیگري ندارم
[دنا 4/ 493؛ الذریعه 9/ 158؛ فرهنگ سخنوران ص 103؛ فهرستواره منزوي 10 /779]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13362
آغاز: بسم اﷲ بنده خداخواه ** در اول و آخر است اﷲ / آغاز سخن بدو گذارم ** جز او کس دیگري ندارم؛ انجام: فرمان ترا به جان پذیرم ** چون نیست به جز تو دستگیرم / اي بر تو سپرده من دل و هوش ** عرضم ز چه رو نمی دهی گوش
مثنوي؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 47گ، 12 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 36 - 310]
al-ḥaṯṯ ‘ala-l ištiġāl bi-ḏ-ḏikr = al-xalwat wa-ḏ ḏikr wa-l ḥaṯṯ ‘alā taṣfīyat-il bāṭin
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
ابن سینا در این گفتار از اینکه رهروان بایستی به یاد خدا باشند گفتگو نموده است.
آغاز: اما بعد فان من شمر عن ساق الجد للبلوغ الی مرتبة الواصلین فلیقصد بسلاح ذکر اﷲ.
انجام: وقفنا اﷲ لکل ذلک حتی ... حتی یبلغ منزل السکینة بمنه و جوده و سعة رحمته و الحمدﷲ رب العالمین و صلواته علی سیدنا محمد و آله اجمعین.
چاپ: در رسائل، جلد اول (قم، انتشارات بیدار: 1400ق)
[دنا 4/ 494 (10 نسخه)؛ الذریع 6/248؛ و مهدوي ش 54؛ قنواتی ش 216 و 221]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 8؛ 1ص (50پ) [ف: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبداﷲ در 962ق، خلیفه سلطان در 1041ق، محمد طاهر پزشک تفرشی 1135ق، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245ق؛ کاغذ: سمرقندي کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 11گ (147پ-148ر)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 2409]
کا: عبدالقادر اردوبادي، تا: 1026ق؛ به نام «الخلو و الذکر و الحث علیه»؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 2گ (157پ-158ر)، 25 سطر، اندازه: 5/9×19سم [ف: 4 - 285]
خط: نستعلیق تحریري، کا: شاهمراد فراهانی، تا: حدود 1075ق؛ 1ص (137ر) [مختصر ف: 666]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 20 رمضان 1090ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 32 - 274]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 2ص (2-3)، 20 سطر (7×13)، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 6]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 1ص (216پ)، 24 - 33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 146]
آغاز: برابر
نام مؤلف با تطبیق آغاز به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا:
قرن 12؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 1ص (223پ)، 29 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 38 - 627]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1266ق؛ به نام «کلام فی الخلو و الذکر و الحث علی تصفی الباطن»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 50گ، 30 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 4 - 284]
به رقم آقا محمد رازي؛ بی کا، تا: 1270ق؛ 1ص (288) [ف: 17 - 82]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه ربیع الاول 1306ق؛ قنواتی در ش 216 به همین نام و در 221 به نام الخلو از این گفتار یاد نمود و در انجام این دو یکی نیستند [ف: 3 - 430]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 1گ (109ر)، 17 سطر (11×15)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (207-208)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 3 /24 - 92]
al-ḥaṯṯ ‘alā ḥafiẓ-il ‘ilm wa ḏikr-i kubbār-il ḥuffāẓ
تهران؛ مینوي؛ شماره نسخه: 353/4 بخش 3
از ابن الجوزي؛ بیکا، بیتا؛ 22گ (176-197) [ف: 151]
الحث علی حفظ القرآن- الحفظ و الحافظ
الحث علی صلاة الجمعة- صلاة الجمعة
al-ḥaṯṯ ‘alā ṭalab-il ‘ilm (mnẓ.-un fī)
شامی، محمد بن احمد
Šāmī, mohammad ebn-e ahmad
منظومهاي است در 22 بیت که در آغاز چنین معرفی شده است: «لسیدي العلام عزالاسلام محمد بن احمد بن عبدالرحمن بن هاشم الشامی حثاً لولدیه محمد و حسین علی طلب العلم الشریف نفعنا اﷲ به.» در نسخه حاضر این منظومه از روي خط «سیدي العلامه الجمالی علی بن محمد بن علی بن احمد الشامی عافاه اﷲ» نقل شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1248/13
آغاز: بنی متی للجهل انت مفارق ** واي زمان تطلب الخیر ترزق/ فقل لی بصدق یا بنی فاننا ** نري الکذب عیب فی الرجال مطوق؛ انجام: و صلوا علی المختار افضل من مشی ** أبیکم حبیب اﷲ طه المصدق / صلا مع التسلیم و ا ل کلما ** تلونا کتاب اﷲ و الشمس تشرق
خط: نسخ، کا: یحیی بن صالح بن حسین بن علی سراجی صنعایی یمنی، تا: 5 جمادي الثانی 1395ق؛ 2ص (82-83)، 13 سطر [عکسی ف: 3 - 557]
حج- آداب حج
الحج- مناسک الحج
الحج- احکام الطواف
الحج- وجوب الحج علی المدیون
الحج- احکام العمرة
حج (رساله در ...) مناسک حج
al-ḥajj
فخرالمحققین، محمد بن حسن، 682 - 771 قمري
faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284 -1370)
تاریخ تألیف: 755 ق؛ محل تألیف: حله
رسالهاي در حج در دو «فصل»: نخستین داراي چهار بحث و دومی داراي هشت بحث میباشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 1022
آغاز: هذه رسال فی الحج المتمتع به و واجباته للشیخ العلامة فخرالدین محمد بن المطهر الحلی طاب ثراه (گ 78ر) الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سید المرسلین محمد و آله الطاهرین و بعد فهذه رسال تشتمل علی الواجبات فی الحج المتمتع به عملتها التماسا لبعض الفضلاء متقربا الی اﷲ تعالی (برگ از بالا بریده شده و کاغذ به آن چسباندند و گویا اندکی از آغاز رفته باشد که همان بسمله باشد)؛ انجام: و انما یجوز النفر الاول بعد الزوال لاقبله. و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین و سلم تسلیما کثیرا دائما جسیما و وقع الفراغ منه بمدین الحل بمدرس صاحب الزمان علیه (السلام) 755 (بلغ المقابل - هامش).
خط: نسخ، کا: سید حیدر آملی، تا: 761ق؛ محشی با نشان «ه-»؛ جلد: تیماج سرخ، 7گ (78ر-84پ)، ابعاد متن: 3/ 7×11، اندازه: 12×16/5سم [ف: 5 - 1871]
haj = manāsek-e haj
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمري
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585)
رسالهاي کوتاه و فارسی و بدون فصلبندي خاص درباره اعمال و مناسک حج که به دستور العمل ساده براي حج می ماند که براي مقلدان و مردم عادي تألیف شده، عاري از هرگونه استدلال و نقل قول است. از آن با نام «مناسک حج» و «حجیه» و «رسالهاي در حج» یاد شده است. در الذریعه (22/ 255) کتابی فارسی در مناسک حج به مقدس اردبیلی نسبت داده شده و ریاض العلماء (1 /57) و تعلیقه امل الامل (ص 97) به چنین تألیفی تصریح دارند. مرحوم ملاعبداﷲ شوشتري بر آن حاشیه زده و در مواردي ایراد نیز کرده است.
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد بدانکه چون کسی متوجه مکه معظمه شود بقصد گزاردن حج واجب باید که در حین بیرون آمدن از منزل خود نیت چنین کند که میروم بجانب مکه معظمه جهت اداء حج واجب اسلام از براي رضاي خداي تعالی انجام: و برین قیاس معنی اجزاء نیت را تمام دانسته در وقت نیت قصد آنها بکند چنانچه فقها رحمهم اﷲ بیان کرده اند و اﷲ تعالی اعلم.
چاپ: به کوشش سید ابوالحسن مطلبی، در هفده رساله محقق اردبیلی، کنگره مقدس اردبیلی، تابستان 1375ش، قم
[دنا 4/ 495 (16 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: از براي رضاي خداي تعالی پس بیرون آمده متوجه شود واﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: جمعه 12 جمادي الاول 988ق، جا: مشهد رضوي؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین» (بیضی)؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج مشکی، 8گ (104-111)، 15-12 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 1365]
آغاز: برابر؛ انجام: براي رضاي خداي تعم پس بیرون آید و متوجه شود و اﷲ اعلم بالصوب تم.
خط: نستعلیق جلی، بیکا، تا: 989ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: وداع خانه میگذارم از براي رضاي خداي تعالی، پس بیرون آید و متوجه شود واﷲ اعلم بالصواب.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 989ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 9ص، 17 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 20 - 502]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی از مؤلف (به صورت نقل)؛ کاغذ: شرقی، 5گ (134-138)، 18 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 36 - 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عزیز اﷲ گیلانی، تا: شنبه 16 شعبان 1017ق، جا: حیدرآباد دکن، براي ملا موسی گیلانی؛ محشی به حواشی ملاعبداﷲ مجتهد پور؛ واقف: ملاموسی گیلانی؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، 10گ، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 21 - 1475]
آغاز: برابر؛ انجام: و نیت چنین کند که دو رکعت نماز طواف وداع خانه میگزارم از براي رضاي خداي تعالی پس بیرون آمده متوجه شود
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاري، تا: 1049ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (117ر- 118ر)، 25 سطر، اندازه: 22×34 سم [ف: 8 - 185]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر، تا: 1066ق، جا: حیدرآباد هندوستان؛ 6گ، اندازه: 15×26سم [ف: 3 - 10]
بیکا، تا: 16 ربیع الاول 1092ق؛ افتادگی: انجام؛ پس از آن مساحت کعبه و مسجد و حجر و لوح مزارها و تاریخ مسجد خیف که سلطان احمد در 1015 ساخته است. تا ص 110 دیده میشود؛ کاغذ: هندي نخودي، جلد: تیماج حنایی، 3ص (107- 109 در متن و حاشیه)، 11 سطر، اندازه: 21×5/ 32سم [ف: 4-287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد هزار جریبی، تا: 1095ق؛ مصحح، محشی، کاتب یادداشتی را که کاتب نسخه اصل از نسخه مؤلف نگاشته بود در پایان رساله حاضر آورده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (94پ-99پ)، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [محدث ارموي مخ: 2 - 599]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ش 2373 آستان قدس ذکر شد؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، یادداشتی از محمد ابراهیم قزوینی به تاریخ شنبه 23 رمضان 1247؛ جلد: تیماج مشکی، 133گ، اندازه: 12×22/5سم [ف: 1 - 119]
تا حج تمتع را در بردارد؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 8گ (149پ-156پ)، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 286]
آغاز: حمدله. بدان که چون کسی متوجه مکه معظمه شود
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13] ف: 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ از روي نسخه اي که به خط احمد فرزند شاهجانی هزار جریبی که به سال 1095ق کتابت شده، استنساخ گردیده، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (84-91)، 17 سطر، اندازه: 6/5×11/5سم [ف: 29 - 224]
آغاز: حاجی چون به میقات رسد، اول واجب بود که جامه دوخته را از خود دور کند و نیت چنین کند
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 2گ، 28 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 4 - 2060]
آغاز: برابر؛ انجام: و نیت چنین کند که دو رکعت نماز طواف وداع خانه میگذارم از براي رضاي خداي تعالی پس بیرون آمده متوجه شود. و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول؛ 5گ(73پ-77ر) [ف: 5 - 1870]
آغاز: برابر؛ انجام: دو رکعت نماز طواف وداع خانه می گذارم (کذا) از براي رضاي خالق تعالی. پس بیرون آمده متوجه شود و اﷲ اعلم بالصواب تمت الرسال الحجیه من تصنیف ... مولانا احمد اردبیلی.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با پارچه سبز، 9گ، 15 سطر (5×12)، اندازه: 10×19سم [ف: 2 - 189]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، ش 1760؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ 8ص (2-9)، 17 سطر [عکسی ف: 3 - 639]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اعطنی بکل شعرة نوراً یوم القیامة
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد سمیع جنیدي شیرازي، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 5گ (81ر-85پ)، اندازه: 17/5×29سم [ف: 14 - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: رویه کاغذي، 8گ (97پ-104ر)، اندازه: 1/83×20/5سم [ف: 8 - 476]
haj
مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی، 1003؟ - 1070 قمري
majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd ‘alī (1595-
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3736- ف
نسخه اصل: نسخه آقاي سید علی رضاي ریحان یزدي؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1041ق؛ در 1313 در کتب خانه سردار بوده است؛ قطع: بغلی [فیلم ها ف: 2 - 235]
al-ḥajj
؟ حسینی اصفهانی، محمد حفیظ بن محمد اشرف، - 1160 قمري
hoseynī esfahānī, mohammad hafīz ebn-e mohammad ašraf (- 1747)
بدون عنوانبندي خاص
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 335/6- عکسی
آغاز: الحج في اللغة القصد، و في الشرع اسم لمجموع المناسك و
المودات في المشاعر المخصوصة. و شرط وجوبة خمسة: العقل،
الحرية، الزاد، الراحلة؛ انجام: و للمقيم بالعكس، و يكره المجاوره
بمكة و يستحب النزول بالمعرس علي طريق المدينة و الصلاة
ركعتين به.
اصل نسخه: کتابخانه شخصی فخر الدین نصیري ش 266؛ خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 1131-1162ق [عکسی ف: 2 - 98]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6030/6- ف
همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 193]
al- ajj
میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمري
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
این کتاب حسب تقاضاي بعضی از برادران در ایام روانه شدن از نجف اشرف به دار الایمان قم به نگارش در آمد و متضمن «مقدمه» و هشت «باب» و «خاتمه» است.
انجام: تمام شد کتاب مرشد العوام ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالهادي محمد فصیح الکرودي، تا: ربیع الاول 1225ق؛ کاغذ: مایل به خاکستري، جلد: تیماج
قهوه اي، 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 92]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد کتاب الحج و هو مرتب علی مقدمات و ابواب؛ انجام: فاذا فرغت من المناسک قضتها لصحیح زرارروای ابی الصباح الکنانی.
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب تربتی، تا: 1253ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 148ص، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 20 - 208]
al- ajj
صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر، 1200؟ - 1266 قمري
sāheb javāher, mohammad hasan ebn-e bāqer (1786 -1850)
شرح و حواشی:
1- الحج (منتخب)؛ موسوي قزوینی، رضی الدین بن علی اکبر (-1277)
آغاز: مثلا مایحرم به من العمر عمر التمتع لحج الاسلام لوجوبه او ندبه اداء او قضاء اصالة و تحملا قربة الی اﷲ؛ انجام: فیخرجها نفسه ان افاق والا فولیه نعم لو کان مجنونا احرم به الولی فالکفارة علی الولی مثل الصبی واﷲ العالم
مشتمل بر کتاب الحج است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی 1263ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: ورثه حاج محمد نصیري؛ 53گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 129]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 10 جمادي الاول 1263ق؛ 34گ (93ر-126ر)، 25سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 26]
al- ajj
انصاري، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمري
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 336/4
آغاز: کتاب الحج، و هو بفتح الحاء و تکسر لغة القصد أو کثیرة الاختلاف و التردد مطلقاً کما عن القاموس
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ بعضی از رسائل و کتب با خط خوردگی بسیار؛ 64ص (143-206) [عکسی ف: 1 - 396]
haj
تمیمی، احمد محمد
tamīmī, ahmad mohammad
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2742/2
آغاز: بسمله اما بعد این چند جمله ایست در بیان واجبات عمره تمتع
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: عباس قمی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 14گ (98-111)، اندازه: 9×14سم [ف: 4 - 1411]
al- ajj
رشتی، حبیب اﷲ بن محمد علی، 1234 - 1312 قمري
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
رساله استدلالی متوسطی است با نقل بعضی اقوال فقها و گفتگو در آنها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9648
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فهذه رسالة عملها العاصی الراجی ... فی الحج و مناسکه و هو من أعظم شعائر الاسلام و افضلها؛ انجام: و بین حمل ما دل علی ثبوته علی الاستحباب
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ برگها پراکنده و اواسط نسخه افتاده دارد؛ جلد: تیماج سبز، 30گ، 21 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 25 - 33]
al- ajj
چاپلقی، علی اصغر بن محمد شفیع، - 1313 قمري
čāpalaqī, ‘alī asqar ben mohammad šafī‘ (- 1896)
رساله استدلالی مفصل با نقل اقوال بزرگان فقهاء و شاید قطعهاي از کتاب کاملی در دوره فقه باشد. مشتمل بر چند «مقدمه» و چند «مقصد».
آغاز: کتاب الحج و النظر فیه یقع فی مقدمات و مقاصد، المقدمة الاولی فی بیان حقیقته فاعلم انه قد ذکر له معادن ...
آغاز: برابر؛ انجام: فان قلت: ان هذه الروایة تدل علی التحلیل من غیر تربص و ان لم یحصل الشرط و هو مورد الکلام والاثبات ... و ان کان تعبداً و اما فروایة ضریس بن عبداﷲ ...
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی طوسی، 2گ (125ر-216ر)،
28 سطر (12/5×16/5)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 33 - 375]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها الخبر عن علی بن ابی حمز ان اضطر المحرم الی أن یلبس.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ به دستور مؤلف نوشته شده چنانچه روي برگ اول به تاریخ 1283 نوشته؛ مهر: مؤلف «علی اصغر الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 203گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 11 - 167]
al- ajj
موسوي زنجانی، محمد بن ابی القاسم، 1257؟ - 1329 قمري
mūsavī zanjānī, mohammad ebn-e abe-l-qāsem (1841 -1911)
محل تألیف: نجف اشرف
رساله استدلالی است در احکام حج و دنباله کتاب دیگر مؤلف «غای المرام» که در نجف اشرف تألیف نموده بود، داراي دو «مقدمه» و چند «باب.»
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3144
آغاز: الحمدﷲ و ان قال العمل و طال الامل و اقترب الاجل و کثر الخطل و الصلاة علی فخر الساد الاول و معدن الفضائل الجمل؛ انجام: ناتمام: و عدم کون ذلک سبباً قطعاً و شکاً مه کفایته فی مثل المقام ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 113گ، 14 سطر، اندازه: 5/17×22سم [ف: 8 - 376]
al- ajj
خراسانی، محمد هاشم بن محمد علی، - 1352 قمري
xorāsānī, mohammad hāšem ebn-e mohammad ‘alī (-1934)
رساله کوتاهی است در مناسک حج داراي یک «مقدمه» و پنج «مقصد»: اما المقدمة: ففی بعض الاخبار الدال علی کثر فضله و ثوابه؛ مقصد 1. ذکر معنی الحج و وجوبه و فیه خمس مسائل؛ 2. شرایط وجوب حج الاسلام و هی خمسة؛ 3. بعض المسائل المهم و هی اربع و عشرین؛ 4. شرائط ما یجب بالنذر و العهد و الیمین و هی اثنان؛ 5. شرائط حج النیاب و هی ثلاثة.
[دنا 4/ 496؛ الذریعه 22/ 390]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14613
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد فیقول: انی لما وجدت المسائل المتعلقة بمقدمات الحج قلیلة الوجود فی الرسائل العملیة مع کثر ابتلاء عام المکلفین؛ انجام: السابع عشر، اذا اوصی ان یحج عنه و عین الاجیر و المبلغ فان کان بقدر ثلث الترکة او اقل، صح ... و لو من اقرب المواقیت ...
در حاشیه تصحیح شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغري قهوه اي، 23گ، 11 سطر (5×11/5)، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 37 - 30]
al- ajj
رشتی نجفی، محمد هادي بن علی، ق14 قمري
raštī najafī, mohammad hādī ebn-e ‘alī (- 20c)
تقریرات درس فقه (کتاب الحج) آی اﷲ العظمی حاج سید محمد رضا موسوي گلپایگانی ( - 1414ق) است که پس از ارتحال ایشان به قلم شاگردشان شیخ هادي نجفی تنظیم شده است. مسوده جلد اول در 1374ق و مبیضه آن در 1415ق به پایان رسیده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 39/21-7641
آغاز: بسمله الحمدﷲ علی نعمه و آلائه و له الشکر علی بلائه و الصلاة ... اما بعد فیقول اقل الناس ... محمد هادي المقدس النجفی ... هذا ما تلقیناه من مباحث الحج و العمرة ... من ابحاث استاذنا ... الگلپایگانی قدس سره و قد کانت هذه المباحث بقلم الحقیر فی کراریس متعددة؛ انجام: هو المسمی فی لسان الاخبار بیوم الحسب کما تقدم قد تم المجلد الاول من کتاب الحج من تقریرات بحث السید الاستاذ ... و هذا المجلد حاو علی ذکر بعض مقدمات الحج و علی واجبات الاحرام و محرمات الاحرام وواجبات العمر و واجبات الحج ...
جلد اول؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 6 جمادي الثانی 1415ق؛ مجدول، این نسخه عکسی است؛ جلد: مقوا عطف گالینگور، 209گ، 16 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 6 - 3288]
haj
غیر همانند:
آغاز: بسمله. نحمدك اللهم یا من شرع مسالک الاحکام
در یک مقدمه و دو مقاله ساخته 17 رمضان 950؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «مدارك، شرح لمعه، سلط، ملا محمد سرابی سلمه اﷲ، ق، مسالک، صحاح»؛ کاغذ: فرنگی، 25گ (1 پ-25پ)، 18 سطر (7×5/13)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 259]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1ص (140) [مختصر ف: 301]
آغاز: بسملة، الحمدالله رب العالمين ... و بعد، فهذه جملة تشمل
علي بيان واجبات عمرة التمتع و حج التمتع و محرماتهما و بعض
المستحبات علي وجه الإجمال، اذا قطعت العلائق و أردت
الخروج، فقف علي باب دارك و انو فقل: أتوجه الي البيت الحرام
و المشاعر العظام؛ انجام: الموصوفة بالصحة مع النية و الفساد مع
عدم النية، فلهذا لم يذكر النية لمثل ذلك من يعتمد علي كلامه و
ليس كل يفتقر الإتيان به الي النية، نعم تعتبر النية لترتب الثواب و
ليس هذا مخصوصاً بالواجب .
رساله کوتاهی است در بیان واجبات، محرمات و مستحبات عمره و حج تمتع، مؤلف در پایان رساله باقیمانده مطالب را به کتابهاي اجدادش شهید ثانی و شیخ حسن فرزند شهید ثانی ارجاع میدهد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 6گ (1ر-6ر)، 21 سطر، اندازه: 5×14/5سم [ف: 39 - 388]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1052ق، جا: یزد؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 927]
آغاز: آغاز موجود: قبله و الاولی عدم تراخیه عنها؛ انجام: انجام موجود: السابع تفطیر الصائمین فعن الکاظم علیه السلام فطرك اخاك الصائم افضل من صیامک الثامن قرائت الادعیه.
بخشی از کتابی است. موجز و غیر استدلالی. در آخر هم چهار برگ در باب صوم دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج عنابی، 18ص (1 -18)، 15 سطر (6/5×12) [عمومی ساري و تنکابن: ف: 117]
آغاز: العظیم و الاخطار الجسیم و أخبار فضله و ما یترتب علیه من المغفرة و مضاعفة الحسنات و محو السیئات و رفع الدرجات؛ انجام: فمن زارهم رغبة فی زیارتهم و تصدیقاً فیما رغبوا فیه کانت ائمتهم شفعاؤهم یوم القیامة، و لیکن هذا آخر الرسالة ...
این رساله مختصر که آغازش افتاده و معلوم نشد از کیست، داراي یک «مقدمه» و دو «فصل» و یک «خاتمه» میباشد، بدین ترتیب: مقدمه: در تعریف و تقسیم حج، فصل 1. عمره تمتع، فصل 2. افعال حج، خاتمه: در زیارت پیغمبر و ائمه علیهم السلام؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی 1128ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سبز، 6گ (2ر-7پ)، 23 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 4 - 185]
کا: محمد حفیظ بن محمد اشرف (نوه میر داماد)، تا: 1131ق [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله حمدله والصلوة ... کتاب الحج وهو بفتح الحاء وکسره لغة القصد وشرعاً افعال مخصوصة فی مشاعر مخصوصة اوالقصد الی بیت اﷲ ... والنظر فیه فی امور اربعة الاول فی انواعه وهو بالذات نوعان؛ انجام: علی وجه النیابة اذا وقع علی الوجه الشرعی مقرب للمنوب عنه التبة
شرح مزجی بر کتاب الحج «ارشاد الاذهان» علامه حلی (726ق) است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 22گ، 22-24 سطر، [ف: 3 - 1580]
خط: نسخ، کا: نجفعلی انجدانی، تا: پنجشنبه 11 ذیقعده 1256ق [میراث شهاب: س9ش2 - 35]
آغاز: کتاب الحج و يتبعه العمرة او يدخل فيه وفيه سفاين السفينة
الاولي في اقسامه و ههنا ثلاثة ابحار البحر الاول في الواجب من
الحج وهو علي قسمين الواجب باصل الشرع؛ انجام: ويستحب
صيام ثلاثه ايام في المدينة و هي الاربعاء و الخميس و الجمعة
لطلب الحاجة لمن يقوم فيها ثلاثة و ان يصلي ليلة الاربعاء عند
اسطوانة ابي لبابة وهي
کتاب حج را تحت عناوین «سفینه» و «بحر» و «ساقیه» و «نهر» نوشته است. اصل نسخه است که به قلم مؤلف اش تحریر شده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 112گ، مختلف السطر، اندازه: 19×24سم [ف مخ: 2 - 763]
آغاز: الحج و فیه مقاصد الاول فی انواعه و شرائطه و فیه فصلان
بخشی از کتاب فقهی استدلالی و گمان میرود که از کتب علامه حلی باشد؛ بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 106]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 5/ 10×6/ 15سم [رایانه]
آغاز: الحمدﷲ و الصلاة علی النبی. کتاب الحج و فیه مقاصد؛
انجام: و ان کان فی ایام التشریق و منع ههنا ابن الجنید.
گویا از شیخ عبداﷲ بن حاج صالح که نزدیک به پنجاه رساله دارد و از آنها است اربعین حدیث در امامت از طرق عامه و رساله محمدیه و این رساله که سومین اثر او است درباره مناسک حج و به نام شاهی حسینی ساخته است که به پاداش هزار در هم برابر با بیست تومان باو داده است (ص ع)؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 70گ، 19 سطر، اندازه: 16/2×3 /21سم [ف: 1 - 185]
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 214]
ارجوزه اي است؛ خط: نسخ، بیکا، بی تا [الفبائی ف: 214]
haj
غیر همانند:
آغاز: اما بعد بدانکه در حج گذاردن پنج چیز فرض است اول حرام و احرام آن است که در جایی که حاجیان احرام گیرند بدل نیت کند؛ انجام: و ختم به مروه کند. سنت است که در حال رفتن و دویدن گوید رب اغفر و ارحم ... و اگر قرآن خواند افضل باشد.
واجبات حج است بدون استدلال و دیباجه و خطبه ندارد. واجبات حج را چنین ذکر کرده: اول احرام، دوم ایستادن در عرفات سوم سر تراشیدن مرد و کوتاه کردن موي زن چهارم طواف فرض که آن را طواف افاضه گویند پنجم رفتن و دویدن میان منی و مروه؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 4گ (72ر-75ر)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 22 - 134]
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین حسینی، تا: 1114ق؛ 6ص، 17 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 153]
در چند مقصد و باب و یک خاته؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن میرزا مسیح خراسانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده با اصل؛ کاغذ: فرنگی، 72گ، 13 سطر (6/5×11)، اندازه: 9/5×14سم [ف: 17 - 208]
آغاز: بمناسک و شعایر قیام میفرمایند و بعد از رجوع بوطن تا هر روز بهواي آنکه شاید که دیگر باره؛ انجام: «جهادهم و زنتم عن دین اﷲ و عن نبیه فجدتم بأنفسکم و ...
کتاب بزرگی است در ابواب و فصول متعدد مفصلی که در آن اسرار حج و اسرار بعض اعمال حج را در چهل خصیصه بیان کرده و در هر باب اقوال علماء از قدماء را آورده و از شرح فقیه ملا محمد تقی مجلسی نیز استفاده کرده و روایات مناسب با هر باب را نیز ذکر میکند؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 427گ، 17 سطر، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1 - 96]
آغاز: در بیان افعال حج تمتع و آن سیزده چیز است: احرام و وقوف در عرفات و وقوف در مشعر و دو چیز در منا پیش ازکوچ کردن؛ انجام: و مستثنی است از این حکم خلوق کعبه و آن بنا بر قول بعض علماء عطري است مرکب از زعفران و غیرآن که خانه کعبه را به آن معطر مینمودند
مباحث نسبتاً مفصلی است در حج با عناوین مقصد. در چند مقام و مبحث و مسأله. از شیخ طوسی و کتاب دروس یاد کرده است. و در فتاواي خود بسیار احتیاط کرده است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، 80گ غیر همانند: (66ر-145پ)، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 2 - 764]
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 342/2
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/378-طباطبائی
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین اما بعد در بیان حج و شروط آن ... مقدمه بدان که حج کردن از اعظم ارکان دین است
رسالهاي در اعمال و آداب حج در یک مقدمه و هفت «مطلب»، فهرست مطالب کتاب بدین ترتیب میباشد: مقدمه در فضیلت حج، مطلب 1. بیان بعضی از آداب، 2. بیان شرایط وجوب، 3. بیان انواع حج، 4. بیان افعال حج، 5. بیان افعال حج تمتع، 6. بیان احکام حج قرآن، 7. بیان احکام حج نیابت؛ خط: مختلف، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 168]
al-ḥijāb
جاحظ، عمرو بن بحر، 150 - 255 قمري
jāhez, ‘amr ebn-e bahr (768 - 870)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 517/13- ف
نسخه اصل: داماد ابراهیم پاشا ش 949؛ بیکا، بیتا؛ 18گ (125پ-142ر) [فیلم ها ف: 1 - 495]
hejāb
علامه حائري مازندرانی، محمد صالح بن فضل اﷲ، 1297 - 1391 قمري
‘allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lāh (1880 - 1971)
تاریخ تألیف: محرم 1347ق؛ محل تألیف: بارفروش
رساله مختصري است در بیان مفاسد بیحجابی و ذکر دلایل عقلی و نقلی بر وجوب حجاب که تفصیل کلام را بر تألیف دیگرش به ناموس اسلام ارجاع داده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11418/5
آغاز: پس از خطبه مختصر: حجاب یکی از مسائل اجتماعی است؛ انجام: و جواب همه شبهات و اشکالات و مغالطات احاطه (کذ) نماید رجوع کند بکتاب حجاب حقیر مسمی بناموس اسلام.
خط: مختلف، بی کا، بیتا؛ ضمیمه: ضمن 8 برگ مراسلات و مکاتیب و برخی اشعار مؤلف؛ کاغذ: مشقی نخودي، اندازه: 10×21سم [ف: 16 - 402]
کعبه را به آن معطر مینمودند
hejāb-e zan
زنجانی، عبداﷲ، ق14 قمري
zanjānī, ‘abd-ol-lāh (- 20c)
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 1335
آغاز: انقلابات اجتماعیه و تطورات سیاسیه و تغییرات عالم مسئله صالح بودن حجاب و مسفور یعنی (رفع حجاب) را ایجاد نمود و الخ؛ انجام: و اما ما ینفع الناس فیمکث فی الارض. الحمدﷲ ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مطالبی پراکنده در موضوع کتاب با چند غزل از قضائی یزدي ضمیمه دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش پارچهاي، 13گ، 15 سطر (6/5×11)، اندازه: 12×17سم [ف: 3 - 932]
hajjāj va kūdak-e māhrū
روایت ابو عبداﷲ کرخی به عربی.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 4/ 91
خط: نستعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ چلیپا و نانوشته گذارده در پایان، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 2گ (72پ-73پ)، 12 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 232]
al-ḥijāz wa-l ‘irāq wa-š šām
تهران؛ دانشسراي عالی-کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قری گرکانی؛ شماره نسخه: 2/ 92
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 640]
al-ḥijāzīyāt
شریف الرضی، محمد بن حسین، 359 - 406 قمري
šarīf-or-razī, mohammad ebn-e hoseyn (971 - 1016)
تعدادي غزل و قصیده به قوافی مختلف آمده است بیت اول آن: «یا ظبی البان ترعی فی خمایلها ** لیهنک بالیوم ان القلب مرعاك. بیت آخر آن: لوکان قلبک قلبه ما لمته ** حاشاك مما عنده حاشا کا»
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7/ 1027
آغاز: یا ظبیة البان ترعی فی خمایلها؛ انجام: لو کان قلبک قلبه مالمته ** حاشاك مما عنده حاشا کا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: کشمیري، نخودي، جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه اي، 20ص (285-304)، 19-24 سطر (5/ 10×14/5)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 9 - 30]
حجازیه- سفرنامه حج (منظوم)
hejāzīye
حسینی یزدي، محمد بن حسین، ق8 قمري
hoseynī yazdī, mohammad ebn-e hoseyn (- 14c)
تاریخ تألیف: 757ق
گزارش سفر حجاز ابوالاشرف محمد حسینی یزدي است در سال 757ق که برابر است با آغاز سلطنت شیخ اویس آل جلایر.
آغاز: حمد بی منتهی و ثناء لا یحصی مر موحدي را که را که سکنان خطه خاك را به شرف وجود پیغمبران بنواخت و در جوف وادي غیر زرع قوایم بیت محرم بر افروخت ...
چاپ: با تحقیق محمد جعفر یاحقی، در مجموعه رسائل خطی فارسی، بنیاد پژوهش هاي آستان قدس رضوي، دفتر اول، بهار 1368ش؛ به اهتمام ایرج افشار، محیط ادب، تهران، 1358: ص 442-453.
[دنا 4 /497؛ فهرستواره منزوي 75/ 1]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 4289/2
آغاز: برابر؛ انجام: در همه اوقات خصوص در اشهر معلومات
خط: نسخ، کا: محمد سجستانی، تا: ربیع الاول 765ق، جا: شیراز؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی؛ کاغذ: نخودي، جلد: چرمی عنابی، 25 سطر، اندازه: 17×32سم [ف: 7 - 179]
hejāmat (r. dar)
فخرالانامی، احمد
faxr-ol-anāmī, ahmad
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2427/4
آغاز: بسمله، سپاس و ستایش مر پروردگاري را جل جلاله که بقدرت کامله خویش بدن انسان را بحسن تقویم آراسته گردانید؛ انجام: پانزده مثقال و شیر خشت پانزده مثقال.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصدر است به دو رساله: اولی طب النبی و دومی قانونچه چغمینی و قبل از این دو، رسالهاي است در اصول دین؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، اندازه: 10×17سم [ف: 5 - 752]
al- ujub
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمري
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رسالهاي در حب و دوستی الهی و آنچه حجاب میشود بین حبیب و محبوب و چگونگی رفع این حجاب ها از دید عرفان و
تصوف. در این رساله از سی و سه حجاب نام برده شده و درباره آن توضیح داده است: 1. حجاب العلم؛ 2. حجاب الحب؛ 3. حجاب الخلوة و الجلوة؛ 4. حجاب الصحو؛ 5. حجاب الوحدانیة؛ 6. حجاب الاتحاد؛ 7. حجاب الافعال؛ 8. حجاب الحضور مع توحید الافعال؛ 9. حجاب الشوق و الاشتیاق؛ 10. حجاب الشاهد؛ 11. حجاب حفظ الادب؛ 12. حجاب الهیبة؛ 13. حجاب حفظ السیر؛ 14. حجاب الرویة؛ 15. حجاب الکون؛ 16. حجاب السکون؛ 17. حجاب و القلق؛ 18. حجاب الانبعاث؛ 19. حجاب الفترة؛ 20. حجاب صلصل الجرس؛ 21. حجاب القرب؛ 22. حجاب الرجوع؛ 23. حجاب الاوصاف؛ 24. حجاب تقارب الاوصاف؛ 25. حجاب المراسلة؛ 26. حجاب التلوین؛ 27. حجاب الرجوع من البساط؛ 28. حجاب من ذکر نفسه؛ 29. حجاب کتمان المحبة؛ 30. حجاب العلل؛ 31. حجاب الروح القدسی؛ 32. حجاب العارف المردود؛ 33. حجاب المخالقه.
آغاز: الحمد ﷲ الذي حجبنا به عنه غیره ان یعرف له کنه بدا نوراً فاستتر عن الابصار بنوره و ظهر فاحتجب عن البصایر بظهوره فاندرج النور فی النور. اما بعد، فانه من استوهب من الواهب المواهب وهب علی کل حال ...
انجام: فان المحب یطلب الاتصال بالمحبوب و الاتحاد و لایطلب موافق المحبوب فیما یریده منه فان و افقه لم یطلب و ان طلب الوصال لم یرد مما اراد المحبوب فهو مغلوب محجوب.
چاپ: در ضمن مجموع الرسائل الالهی در قاهره: 1907؛ به تحقیق سعید عبدالفتاح (قاهره، مکتب الثقاف الدینیة: 1424ق)
[دنا 4/ 497]
خط: نسخ معرب، کا: عبداﷲ بن عبیداﷲ بن عبدالکافی عبیدي، تا: 779ق؛ کاغذ: نخودي، ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 27 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: درویش مصطفی مولوي سهروردي، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 6گ (8-13)، 30 سطر، اندازه: 9×20سم [ف: 38 - 763]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی الحقیقة عدم الحجاب حجاب لا من جهة عدمه.
خط: نسخ، کا: حاجی عبداﷲ بن سید طه عرب، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 16گ (1پ-16پ)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 22 - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلام علی بروجردي، تا: 1256ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (281پ-289پ)، 20سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 44 - 223]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1465]
hajj-e balad
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
چاپ: در مجموعه اولی از رسائل فقهیه مؤلف چاپ شده است.
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 25/10 فیاض
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج عنابی، 1گ، 26 سطر (7×17)، قطع: پستی [ف: 212]
hajj-e beyt-ol lāh
رسالهاي است در مورد حج و بیت اﷲ الحرام و مطالبی به نثر و نظم در فضائل حضرت امیر المؤمنین.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11273/6
آغاز: الحمدﷲ الذي جعلنا من المتمسکین بو لای علی امیر المؤمنین صلوات اﷲ علیه و علی اولاده الطاهرین؛ انجام: فسبحان الذي بیده ملکوت کل شیء ما شاء اﷲ کان و ما کان و ما لم یشا لم یکن و لا حول و لا قو الا باﷲ و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین
خط: نسخ و نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 11گ (44- 54)، 12 سطر (5/5×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 28 - 409]
hojaj-ol eslām
طباطبائی یزدي، حسین بن مرتضی، - 1307 قمري
tabātabā’ī yazdī, hoseyn ebn-e morteza (- 1890)
تاریخ تألیف: جمادي الثانی 1275ق
در آن از روي آیتهاي چهار انجیل سریانی ارمنی که متن آنها را هم آورد روشن نمود که پیامبر اسلام و پیشوایان شیعی راستگو بوده و آیین شیعی درست است در آن هشت «حجت» است و یک «خاتمه» در خرده گیري از نصارا.
آغاز: بسمله. و به نستعین. بهتر کلامی از خامه لسان که بر صحایف خواطر نگارش پذیرد و خوشتر مرامی از نامه بیان که مصاحف مساطر نمایش گیرد حمد خداوندیست.. که گم گشتگان اید ضلالت را بسوي طریق مستقیمش هدایت نمود
و سرگشتگان بادي جهالت را سبیل قویش عنایت فرمود ... و بعد بر مرآت صدور صافیه ارباب الباب و اخلاء اطیاب تسطیر و تحریر می نماید ... این مرتضی الحسینی الحسنی الطباطبائی الیزدي محمد حسین ... آنرا مسمی بحجج الاسلام گردانید.
انجام: بهتر آنست که در اینجا ختم کنیم ...
[فهرستواره منزوي 9/ 264]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1186/4
آغاز و انجام: برابر؛ فرغت من تألیفه و تحریره عصر یوم الثلثاً السابع و العشرین من شهر جمادي الثانیة من شهور سنة خمس و سبعین و مأتین بعد الالف ... فی البلد الشریفة الرضویة علی مشرفها الاف سلام و تحیة.
بی کا، تا: 27 جمادي الثانی 1275ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 9گ (92ر-100ر)، 17 سطر (8/5×13)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 6 - 2253]
الحجة- الغیبة
hojjat
ملکم، 1249 - 1326 قمري
(1908 - 1834) malkam
تاریخ تألیف: رمضان 1301ق
رسالهاي است در تبلیغ اصول و مرام آدمیت و اتحاد آدمیان.
آغاز: «حجت» آقاي محترم، اوضاع همین است که میبینید، دنیا مغشوش و حالت شما مغشوش تر شما بر حسب ظاهر زنده هستید - و لیکن ما می دانیم درباطن از زندگی خود چقدر خسته شده اید آلان که شما این سطر را می خوانید.
انجام: و اگر طالب زندگی هستید زندگی حقیقی را از باطن و از قدرت جماعت منتظر باشید.
چاپ: ایران، تهران، نشر نی، 1381 شمسی، حجت اﷲ اصیل
[فهرستواره منزوي 6/463]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1301ق؛ فهرست مطالب و نیز یادداشت مهمی هست که شاید نشانگر تاریخ استنساخ باشد: «ابتداي شروع یکساعت بظهر مانده روز شنبه 25 ذیحجه 1324»؛ جلد: مقوایی با روکش مخمل بنفش، 5گ (2پ-6ر)، 19 سطر، اندازه: 7/ 12×6/ 20سم [ف: 1/ 27 - 395]
آغاز: برابر؛ انجام: شما در رد این نکته چندان تعجیل نفرمائید بطون مسئله را اندکی بشکافید، آن وقت به بینید، در تقدیرات حکیم علی الاطلاق چه ریزهایی نگفتنی بوده است، من آنچه باید بگویم گفتم حالا وقت تحقیق شماست. تمت الکتاب بتاریخ شهر رمضان سنه 1301 حرره 1301
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: رمضان 1301ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل آبی، 76ص، 20 سطر (11×18)، اندازه: 13×20سم [ف: 14 - 138]
بیکا، بیتا [نشریه: 5 - 343]
ḥujjat-ul abrār ‘alā furqat-il ašrār
موسوي زنجانی، محمد بن محمد کاظم، 1224 - 1292 قمري
mūsavī zanjānī, mohammad ebn-e mohammad kāzem (1809 - 1875)
تاریخ تألیف: 1276ق
رساله ایست در مذمت شرب شراب و بیان حکم فقهی آن و مضار آن به نقل از کتب مختلف و با آوردن دلیلهاي عقلی شامل «مقدمه» در معنی خمر و مقدمهاي دیگر در اقسام و اسماء خمر و شش «باب»: 1. ادله عقلیه بر قبح استعمال خمر؛ 2. ادله نقلیه قدیمه از تورات و کتب آسمانی دیگر؛ 3. ایرادات و الجواب عنها؛ 4. ادله نقلیه جدید از کتاب قرآن و اخبار؛ 5. اخبار وارده از معصومین؛ 6. فروع و مسائل با خاتمه درحکایات هفتگانه.
[دنا 4/ 498؛ الذریعه 25/67]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 34/58-6688
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي فضل نوع الانسان علی سائر مخلوقاته لما اعطیتهم من العقل ... اما بعد فیقول العبد ... الموسوي الحسینی ... لما کان حکم الخمر وما حکمه حکم الخمر من الانبذ المسکر مشتبهاً؛ انجام: فاعتبروا یا اولی الالباب من عواقب مدمن الشراب بشروهم بالیم العقاب وشدید العذاب فلیکن هذا آخرالرسال ... وائمته وساداته علیهم آلاف سلام وتحی ما بقینا وبقی اللیل والنهار
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 1 رمضان 1282ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه دام ظله العالی»؛ جلد: مقواي طوسی عطف تیماج، 128گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1581]
hojjat-ol eslām = borhān-ol mella = radd-e pādorī
نوري، علی بن جمشید، - 1246 قمري
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd (- 1831)
وابسته به: میزان الحق؛ هانري مارتین (1810-1883)
اهدا به: فتحعلی شاه و عباس میرزا نایب السلطنه
به دستور: میرزا عیسی قائم مقام فراهانی
تاریخ تألیف: 1232ق
رد «میزان الحق» هنري مارتن پادري است.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الاول بلا اول کان قبله و ا خر بلا آخر یکون بعده ... پس بر راي اخوان صفا و خلان وفازاده خاکسار بی قدر و مقدار عرضه میدارد که در عهد معدلت مهد پادشاه
انجام: حاجتی باعاده آن نمی باشد الحمدﷲ ... علی هاجرها وآله الوارثین لکماله سلام اﷲ اکمل التام الشامل العام و صلواته الدائم و برکاته القائمة والسلام.
[دنا 4/498 (17 نسخه)؛ نسخههاي منزوي 2/ 931؛ الذریعة 25/67 [براي اطلاع از بقیه کتبی که بر رد این کتاب نوشته شده است بنگرید به الذریع 10/ 214 ذیل عنوان «الرد علی الفادري (پادري) النصرانی»] و 4/91، 3/ 102 «برهان الملة» ناشناخته، همانجا 25/67 «حجة الاسلام» که میگوید در رد هنري مارتن است با تاریخ نگارش 1332ق؛ مشار فارسی 2 /5084 «میزان الحق» دو عنوان از دو تن؛ فهرستواره منزوي 9/ 261]
با حواشی زیاد، نسخه ممتاز؛ بیکا، تا: 1231ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی، تا: 1232ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 119گ، 15سطر، اندازه: 13/5×1 /21سم [ف: 2- 207]
آغاز: برابر؛ انجام: تاریخ الفراغة من تصنیف هذه الرسالة المسماة بحجة الاسلام الملقبه ببرهان الملالثلث الثانی من الثلث الثالث من الربع الاول من سنه 1232 اثنین و ثلثین و ماتین بعد الالف من الهجر علی هاجرها و اله الوارثین لکماله سلام اﷲ ... والسلام.
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن محمد جعفر الحسنی، تا: ربیع الثانی 1232ق؛ مجدول، داراي کمند، با یک سر لوح مرصع، محشی؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262 ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: رنگ و روغنی گل و بوته عطف تیماج خرمایی، 249گ، 15 سطر [ف: 1 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، کا: غیاث الدین بن صدرالدین حسینی بارفروشی، تا: 1233ق، به درخواست میرزا محمد خلیل؛ مصحح، محشی با امضاي «منه دام ظله»؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج یشمی، 92گ، 20 سطر (9×16)، اندازه: 15/4×21/6سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: ملا حاجی محمد، تا: 1233ق؛ کاغذ: فرنگی سفید رگه دار، جلد: میشن سیاه، 204ص، 21 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 6 - 59]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 15 ربیع الاول 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 111گ، 18 و 22 سطر (6/5×14)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 46]
رد اعتراضات پادري بر معجزه؛ خط: نستعلیق، کا: علی مراد بن حسین بن سبز علی سیارستاقی تنکابنی گیلانی، تا: 1233ق، جا: اصفهان مدرسه میرزا حسین؛ محشی با نشان «منه دام ظله»، در برگ 15ر اشعار فارسی از عاشق اصفهانی و پراکنده هاي دیگر؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 92گ (8پ-99پ)، 20س (9×16/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 229]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی اﷲ علی الحضرة الختمیة و الورثة آلالیة و السلام علی تابع الهدي
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید حسینی تنکابنی، بیتا؛ نسخه را آخوند ملا اسماعیل اصفهانی در تاریخ 1235 مقابله و تصحیح نموده؛ واقف: عضدالملک، 1276؛ 66گ، 19 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 4 - 91]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1261ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 165گ، 20 سطر، اندازه: 15/2×9/ 21سم [ف: 2 - 207]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1283ق [ف: 3 - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با لفظ «منه مدظله العالی»؛ جلد: تیماج مشکی، 135گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1581]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد:
تیماج مشکی، 274ص، 23سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 10-2098]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 15]
آغاز: برابر؛ انجام: و السلام علی من تابع الهدي. تاریخ الفراغة من تصنیف هذه الرسالة المسمی بحجة الاسلام 1233ق ...
خط: نسخ پخته، کا: محمد علی بن محمود، تا: چهارشنبه جمادي الاول 1309ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 110گ، 21 سطر (9×14)، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 86]
خط: نسخ، کا: اسمعیل بن محمد علی اصفهانی، تا: 1309ق؛
کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 193گ، 12 سطر، اندازه: 17/7×21/7سم [ف: 2 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1309ق [الفبائی ف: 214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: تیماج مشکی، 87گ، 18 سطر، اندازه: 5/18×22سم [ف: 3 - 249]
آغاز: در برهان المله و حج الاسلام ... تبصره وافاده ... و اما قصه شبهه عدم امکان انشقاق قمر این بخش در معجزات است؛ بی کا، بیتا؛ 5گ (137-141) [ف: 23 - 598]
زواره اي / تراجم / فارسی
hojjat-ol-eslām hāj seyyed ‘alī asqar-e nayyerī-ye tabātabā’ī-ye zavvāre-ī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق14 شمسی
šafī‘ī ardestānī, morteza ebn-e ahmad (- 20c)
تاریخ تألیف: 11 آبان 1383ش؛ محل تألیف: تهران
رساله کوتاهی است در شرح حال حج الاسلام حاج سید علی اصغر بن میرزا علیرضا نیري طباطبایی زوارهاي که از عالمان و دانشمندان زواره بوده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15290/15
آغاز: زواره از جمله شهرهاي قدیمی و داراي دیرینه اي طولانی است. این شهر در حاشیه کویر مرکزي ایران و در فاصله پانزده کیلومتري شمال اردستان قرار دارد؛ انجام: پی سال وفات نزهت گفت ** نیري کرد جا به خلد برین / عاش سعیداً و مات سعیداً، روحش شاد و یادش گرامی باد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1383ش، جا: تهران؛ مجدول به مشکی؛ کاغذ: جدید، 4گ (86-89)، 21-22 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 38 - 819]
hojjat-ol eslām fī radd-el xesām men-al yahūd va-n nasārā va-l majūs
آقا نجفی، محمد تقی بن محمد باقر، 1262 - 1331 ؟ قمري
āqā najafī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer(1846 - 1913)
تاریخ تألیف: 1297ق
در بیان نبوت و پاسخ به گفتههاي یهود و نصاري و مجوس است، مشتمل بر «مقدمه» و چهار «مقصد» و «خاتمه».
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2244
آغاز: شکر و سپاس بیرون از حد و قیاس معبود لم یزل و لایزالی را سزاست که شبستان دل هاي موحدان را بچراغ عالم افروز نور محمدي؛ انجام: و شیطانی بصورت غلام سیاهی متعرض او شد وخدا عمار را براو ظفر داد حضرت این را بمردم اعلام فرمود
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه اي، 249گ، 40 سطر، اندازه: 22×5/ 35سم [محدث ارموي مخ: 2 - 599]
ḥujjat-ul islām fī š.-i tahḏīb-il aḥkām
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمري
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (-1687)
وابسته به: تهذیب الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)
شرح مفصلی است در چند جلد بر «تهذیب الاحکام» شیخ طوسی؛ داراي «مقدمه«اي در سه «مطلب»: 1. ان الدلیل الشرعی هو الکتاب و السن و لایجوز الرجوع الی غیرهما؛ 2. مباحث فی اصول الفقه؛ 3. بحوث فی علم الحدیث و الدرایه.
آغاز: الحمدﷲ المتفرد بالقدم و الدوام المتعالی عن ادراك الحواس و احاط الاوهام المتقدس عن مشابهة الاعراض ... و بعد فانی لما رأیت کتاب تهذیب الاحکام ... کتاباً کاملاً لم یصنف مثله فی الاسلام ... شرحته شرحاً شافیاً وافیاً مشتملاً علی عد مسائل الفقه و معظم دلائل الاحکام ... و جعلته مفتحاً بمقدم و سمیته حج الاسلام فی شرح تهذیب الاحکام ...
چاپ: تهران، سنگی، 1392ق (چاپ تصویري از روي نسخه خطی موجود در کتابخانه آیت اﷲ العظمی مرعشی نجفی)، رحلی، 408ص
[الذریعة 25/67 مکتب امیرالمؤمنین 2/420؛ دنا 4/ 498 (13 نسخه)]
آغاز: آخرین مع الزیادات و فی تفسیر الثعلبی سنده عن عطیة العوفی؛ انجام: عن الشیخ ابراهیم بن الشیخ علی بن عبدالعالی المیسی
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 228گ، 19سطر، اندازه:
11/5×19سم [ف: 2/ 24 - 140]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو روي عن الشیوخ المذکوره فی السند الاول الی مؤلفی الاکتب الاربعه ثم المطلب الثانی بعون اﷲ الملک الوهاب.
مطلب اول از سه مقدمه را در بر دارد؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل، تا: 1088ق؛ جلد: مقوا، 190گ، 18 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 2/33 - 158]
آغاز: ففیها ثلاث مطالب عظام، المطلب الاول فی الاحادیث الوارد فی کتب الشیعة و اهل السنة
بخش مقدمه کتاب است؛ خط: نسخ، کا: مطلب بن کاظم حسینی قمی، تا: ربیع الاول 1090ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 202گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 5 - 235]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو روي عن الشیوخ المذکورین فی السند الاول الی مؤلفی الکتب الاربع تم المطلب الثالث.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن ملا ... قمی، تا: چهارشنبه از ذیقعده 1094ق؛ مصحح، شعري از مؤلف؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده اما مقلی» (بیضی) به سال 1210؛ جلد: تیماج مشکی، 219گ (1پ-219ر)، 21 سطر، اندازه: 13×23/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 600]
مقدمه کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن حاجی فتح اﷲ قاري، تا: ربیع الثانی 1098ق؛ اندازه: 1/52×17/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 153]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو روي عن الشیوخ المذکورین فی السند الاول الی مؤلفی الکتب الاربعة.
خط: نستعلیق تحریري، کا: حاجی میرزا محمد بن حاجی ابراهیم، تا: محرم 1099ق؛ محشی با امضاي بهاءالدین، مصحح، با خط خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 198گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2/24 - 165]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2666- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 315]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 677
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 310]
آغاز: المفید ةللظن و ان النجا فی متابع کتاب اﷲ و العمل بمحکماته و متابعة اهل البیت علیهم السلام و العمل بروایاتهم؛ انجام: عن ابن ابی نجران عن الحسین بن سعید عن حماد مع ان سعداً انما یروي عن ابن ابی نجران بواسطه احمد بن محمد بن عیسی انتهی کلامه ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ اهدایی: علی نجف آبادي؛ جلد: تیماج مشکی، 160گ، مختلف السطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 - 601]
آغاز: برابر؛ انجام: روي عن الشیوخ المذکورین فی السند الأول الی مؤلف الکتب الأربعة، تم المطلب الثالث.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، رکابهدار؛ تملک: حبیب اﷲ آشتیانی، اسماعیل بن محمد هادي با مهر «افوض امري الی اﷲ عبده اسمعیل 1192» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 227گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 44 - 235]
بی کا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 215]
آغاز: برابر
بخش مقدمه میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: محمود حسینی قاضی به تاریخ 1264؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 288گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 457]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی کتاب الفردوس للدیلمی باسناده عن النبی
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 24ص (47-70)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 3/ 24 - 38]
دو مطلب آغاز مقدمات را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 201گ، اندازه: 12×20سم [ف: 13 - 384]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با نشانی «فتحعلی»؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده عبداﷲ» (مربع)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده ... محمد صالح»؛ تملک: هاشم بن حران و مهر «الواثق بالمنان هاشم بن حران» (هشت گوش)، محمد بن علی قلی افشار به تاریخ 1189؛ جلد: تیماج قهوه اي، 204گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8 - 76]
آغاز: برابر؛ انجام: حدثنی حال انضمامها الی لفظة قراءة انه سمعه من لفظه و أدرك نطقه به
دو مطلب از سه مطلب مقدمه مفصل کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 103گ، 19 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 6 - 291]
hojjat-e asraf
رهگیر، شرف الدین محمد
rahgīr, šaraf-od-dīn mohammad
مؤلف دانشمند، شاعر و صوفی نقشبندي از مریدان ملا عبدالسلام بوده و سلسله اساتید خود را با پنج واسطه به شیخ احمد سرهندي فاروقی مجدد الف ثانی (1034ق) میرساند. ملا عبدالسلام براي بعضی از یاران خود رسالهاي از روي مکتوب استادش حافظ عبدالغفور نیشابوري نگاشته بود که بر بعضی از طالبان حفظ آن مشکل مینمود، لذا باب محمد صالح از دوست خود شرف الدین محمد خواست که در رسالهاي براي مسترشدان مجملاً طریق اذکار و افکار و ولایات و حقایق را به طریق ایجاز و اختصار توشه بگذارد. شرف الدین محمد رساله حاضر را در یک مقدمه و دوازده «حجت» و یک خاتمه در پاسخ به درخواست دوستش نگاشت و در ابتدا سلسله مشایخ خود را از ملا عبدالسلام تا خلیفه اول (ابوبکر) ذکر نمود.
فهرست مطالب کتاب در ابتداي آن، چنین درج شده است: مقدمه: در بیان تخصص طریقه علیه نقشبندیه و آنچه دانستن آن مرشد و مسترشد را ناگزیر است؛ حجت 1. مذکور دائره ثانیه که کنایه از مرتبه امکان است و متضمن حقیقت سیر لطایف سته و نفی و اثبات و ذکر تنزیه است؛ 2. مذکور دائره ثانیه که کنایه از ولادت صغري که اولیاء باشد؛ 3. مذکور دائره ثالثه که کنایه از ولایت کبري که ولایت انبیاء است؛ 4. مذکور دائره که کنایه از ولایت علیا که ولایت ملائکه ملاء اعلی است؛ 5. مذکور دائره خامسه که کنایه از کمالات نبوت است و در مذکور دائره سادسه که کنایه از کمالات انبیاء است و در مذکور دائره سابعه که کنایه از مقام کمالات اولوالعزم است؛ 6. مذکور دائره هشتم که کنایه از مقام خلفا است؛ 7. مذکور دائره نهم که کنایه از ولایت موسویه است؛ 8. مذکور دائره دهم که کنایه از محمدیه است؛ 9. مذکور دائره یازدهم که کنایه از حقیقت کعبه است؛ 10. مذکور دائره دوازدهم که کنایه از حقیقت قرآن مجید است؛ 11. مذکور دائره سیزدهم که کنایه از حقیقت صلات است؛ 12. مذکور دائره چهاردهم که کنایه از مقام معبودیت صرف است؛ خاتمه: در مذکور مراتب نزول است. سلسله مشایخ مؤلف تا مجدد الف ثانی از این قرار است: شرف الدین محمد، ملا عبدالسلام، حافظ عبدالغفور نیشابوري، حاجی اسماعیل غوري، شیخ سعدي لاهوري، شیخ ادهم جنوري، شیخ احمد سرهندي (مجدد الف ثانی).
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1739
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوةو السلام علی رسوله محمد و آله و اصحابه اجمعین. اما بعد میگوید فقیر حقیر سراپا تقصیر شیخ شرف الدین محمد رهگیر (؟) عفی عنه که از یاران کمیته و دیرینه حضرت پیر دستگیر؛ انجام: خاتمه در مراتب نزول عارفی که قطع منازل وصول نموده باصول رسیده است ...
نسخه اصل: کتابخانه ندو العلماء، لکهنو، هند، شماره 68 (ردیف 178)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 60ص، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 181]
ḥujjat-ul lāh-il bāliġa
شاه ولی اﷲ، احمد بن عبدالرحیم، 1114-1176؟ قمري
šāh valī-yol-lāh, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahīm (1703 -1763)
کتاب مشتمل است بر دو قسم و هر قسم شامل فصولی چند در اسرار احادیث و آنچه میتوان از سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله) در اعمال یومیه استفاده نمود و نیز احادیثی در اصول دین و فروع احکام میباشد. تألیف کتاب را در سفر حج به تفصیلی که در مقدمه کتاب آورده شروع نموده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22250
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي فطر الناس علی ملة الاسلام و الاهتداء و جبلهم علی المل الحنفی المسح السهل البیضاء؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ایراده فی کتاب الحج البالغ ... و علی آله الکرام و اصحابه العظام
خط: نستعلیق، کا: میر نجیب علی، تا: 15 جمادي الاول 1253ق؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: مقوا با عطف تیماج قهوه اي، 208گ، 25 سطر، اندازه: 17×28/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 274]
ḥujjat-ul imāmīya
تبریزي، محمد جعفر بن محمد، ق13 قمري
tabrīzī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad (- 19c)
تاریخ تألیف: 2 ذیحجه 1272ق
رسالهاي در اثبات امامت به طریق عقل و نقل از کتاب و سنت
که به درخواست فرزندش (احمد) تألیف نموده درباره نه موضوع بدون عناوین مخصوص بدین تفصیل: 1. اشتراط العصم فی الامام؛ 2. اشتراط کونه منصوصا من اﷲ سبحانه؛ 3. اشتراط افضلیته فی جمیع العلوم من جمیع الرعیة؛ 4. لزوم استمرار الامام و الحج الی یوم القیامة؛ 5. اشتراط کونه من قریش؛ 6. اشتراط کونه من بنی هاشم؛ 7. اشتراط کونه من عتر النبی؛ 8. اشتراط کونه من الاولاد علی و فاطمة؛ 9. کون عددهم اثنا عشر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8978
آغاز: الحمدالله الذي من علينا بارسال الانبياء و نصب الاوصياء
لارشاد الهماء و فتح مسامع قلوبنا بايات عقلانية و اشارات فرقانية؛
انجام: حتي قضينا حقه و فرغنا من امره و قد تم تحرير هذه
الرسالة الشريفة
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 110گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×17/5سم [ف: 23 - 144]
حجة البالغة - میزان التمیز فی العلم العزیز
al-ḥujjat-ul bāliġa
حویزي، خلف بن عبدالمطلب، - 1074 قمري
hovayzī, xalaf ebn-e ‘abd-ol-motalleb (- 1664)
اهداء به: امام قلیخان [پس از فوت پدرش اﷲ وردي خان، در سال 1021 فرمانفرواي فارس گشت و در 1043، به فرمان شاه صفی کشته شد.]
تاریخ تألیف: 1025ق
کتاب در اثبات امامت حضرت أمیرالمؤمنین (علیه السلام) است با آیات و احادیث معتبره نزد امامیه و اهل سنت و جماعت. مطالب کتاب را در عنوان «الحج البالغة» مذکور داشته و هر عنوانی را مصدر به آیه نموده و به تفسیر و بیان شأن نزول آن پرداخته و سپس در عنوان «مجلس قال الشریف کمال الدین سید خلف» به تأویل و بیان نکات و لطایف آیات پرداخته است. کتاب داراي دو «مقدمه» و چهل «حج» و «خاتمه» است و هر مقدمه حاوي بر چهار تنبیه است در بیان اسناد اخبار مرویه و احتیاج به امام و لزوم عصمت امام و غیرها.
عناوین حجج: 1. فی امام علی ابن ابی طالب (علیه السلام) و ولایته قوله تعالی انما ولیکم اﷲ و رسوله و الذین امنو الذین یقیمون الصلوةو یؤتون الزکو و هم راکعون؛ 2. فی ذکر التنصیص علی امیرالمؤمنین (علیه السلام) بالخلاف و الولای و هی قوله تعالی جل من قایل یا ایها الرسول بلغ ما انزل؛ 3. فی بیان رضا اﷲ فی تبلیغ النص علی علی علیه السلم و امامته و هو قوله تعالی الیوم اکملت لکم؛ 4. فی بیان شرف امیرالمؤمنین علیه السلم اختص به و مزی لایکاد یدانیه علیها احد من العالمین و هی مساواته للنبی صلی اﷲ علیه و آله الخ؛ 5. فیما یدل علی شرف امیرالمؤمنین و ولدیه و زوجته علیهم السلم و عصمتهم؛ 6. فی ذکر فضل مولانا علیه السلم و انه خیر البری بنص القرآن؛ 7. فی بیان دعو اﷲ للمومنین الی طاعته مولاي امیرالمؤمنین الخ؛ 8. فی انه علیه السلم جعله اﷲ شاهداً لرسوله؛ 9. فی بیان انه علیه السلم هو الشاهد بعد شهاد اﷲ علی تصدیق رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و تکذیب مخالفیه؛ 10. فی انه علیه السلم و عاء علم رسول اﷲ؛ 11. فی کونه ناصر رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله بامراﷲ تعالی؛ 12. فی ذکر ایات بینات و مدحات عالیات اجمع المفسرون و المحدثون ان نزولها مختص فی شان امیرالمؤمنین و الحسنین و البتول؛ 13. فی بیان ان اﷲ تعالی اصطفی علی ابن ابی طالب (علیه السلام) و اهل بیته الائم علیهم السلم و اورثهم کتابه؛ 14. فی بیان تقدیم مولانا امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (علیه السلام) علی من فاخره؛ 15. فی بیان انه علیه السلم من الارحام الذین هم اولی برسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله؛ 16. فی بیان ان اﷲ تعالی وعد امیرالمؤمنین (علیه السلام) فی استخلافه فی الارض؛ 17. فی بیان انه ضرب اﷲ به مثل انبیائه و ابان بذلک نفاق اعدآئه؛ 18. فی بیان ان امیرالمؤمنین علیه السلم هو الهادي؛ 19. فی الوجه الذي یستحق به علیه السلم الامامة؛ 20. فی بیان ما اظهر اﷲ لعلی علیه السلم فی مقام المحب له؛ 21. فی بیان ان اﷲ تعالی اخذ المیثاق بولایته علی الاواح فی عالم الذر؛ 22. فی بیان ان اﷲ تعالی سما امیرالمؤمنین صدیقا من الصدیقین؛ 23. فی بیان ما اختصه اﷲ فی تبلیغ کتابه و احکامه؛ 24. فی بیان انه علیه السلم هو الباب الذي امراﷲ بالاتیان منه؛ 25. فی بیان ما مدحه اﷲ تعالی فی بذله لنفسه فی سبیل اﷲ؛ 26. فی بیان انه هو الای التی امتحن اﷲ بها عباده؛ 27. فی بیان ان اﷲ سبحانه و تعالی سمی مولانا امیرالمؤمنین مومنا؛ 28. فی بیان مدح اﷲ له علی جوده؛ 29. فی بیان امتثاله لامراﷲ دون غیره؛ 30. فی بیان انه نصر اﷲ الذي نصرله نبیه و دینه؛ 31. فی بیان انه افضل الاصحاب؛ 32. فی بیان ما خص اﷲ به علیا علیه السلم من الفضل بان هزم به احزاب المشرکین؛ 33. فی بیان ما اختص اﷲ به علی ابن ابی طالب بما فتح علی یدیه؛ 34. فی بیان ثبات امیرالمؤمنین مع رسول اﷲ دون من ادعت العامه؛ 35. فی بیان ما اثبت اﷲ من مودته فی قلوب اولیائه؛ 36. فی بیان ان علیا (علیه السلام) هو الصراط المستقیم؛ 37. فی بیان تعظیم شانه من اﷲ تعالی؛ 38. فی بیان انه علیه السلم کما ان اﷲ سبحانه بعث الانبیاء قبله علی التصدیق بربوبیته و بنبو محمد (صلی الله علیه و آله) و کذلک بعثهم علی التصدیق بولایته؛ 39. فی بیان شرف مقام امیرالمؤمنین؛ 40. فی بیان ان علیا علیه السلم راس المؤمنین و امیرهم الخ؛ خاتمه: در بیان چگونگی احوال مؤلف و مدت و تاریخ تألیف. (مهدي ولایی) آغاز: الحمدﷲ قمع بالحجج البالغه شبه اهل الشک و الضلال
آغاز: فی بیان قبح تقدیم المفضول علی الفاضل و تحقیق افضلیة من ثبت له الامامة؛ انجام: فحمد اﷲ واثنی علیه و صلی علی النبی(صلی الله علیه و آله)ثم قال معاشر قریش اشهدوا انی ...
از نسخه حاضر مقدمه اول و قسمتی از اوایل مقدمه دوم و اواخر الحج البالغ 38 تا انتهاي الحج البالغة 40 افتاده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ با جمله «بلغ قرائة وفقه اﷲ تعالی»؛ 250گ، 19 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2-303]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیعتبر الناظر بحقیق هذا المقال اذا کان
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام (صفحه آخر؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 222گ، 23سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 5 - 125]
al-ḥujjat-ul bāliġa
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمري
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
شروح و حواشی:
1- الحجة البالغة (ترجمه)؛ محصص لاهیجی، محمد سعید بن اسماعیل (قرن 13)
2- الحجة البالغة (ترجمه)؛ مراغی، حسن بن محمد باقر (قرن 13)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17700
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي اوضح السبیل بافاضه البرهان؛ انجام: سنه 1259 فی صحن جنات سید الشهداء ... بحق محمد و آله
خط: نسخ، کا: محمد بن زارعلی الناهی، تا: 1259ق؛ 71گ، 17 سطر [رایانه]
al-ḥujjat-ul bāliġa (t.)
محصص لاهیجی، محمد سعید بن اسماعیل، ق13 قمري
mohasses-e lāhījī, mohammad sa‘īd ebn-e esmā‘īl (-19c)
وابسته به: الحجة البالغة؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259)
تاریخ تألیف: شعبان 1214ق
ترجمة الحجة البالغة یا اجوبه سید محمد کاظم رشتی در چند «فصل.»
[فهرست مشایخ 11/21]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2250/2
آغاز: نخستین کلمهاي که در کتاب تکوین و تدوین نقش بست؛ انجام: و لا حول ... حرر (تاریخ نگارش یاد شده).
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سهشنبه 25 صفر 1296ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن شیمی، 39گ (40پ-78ر)، 21سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 5 - 447]
al-ḥujjat-ul bāliġa (t.)
مراغی، حسن بن محمد باقر، ق13 قمري
marāqī, hasan-e bn-e mohammad bāqer (- 19c)
وابسته به: الحج البالغة؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259)
تاریخ تألیف: 1262ق
اصل کتاب از سید کاظم رشتی است که در پاسخ به سید احمد و رد بر یهود و نصاري و نیز اثبات نبوت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و ولایت ائمه طاهرین علیهم السلام و بطلان مذهب مخالفین شیعه نگاشته است این کتاب ترجمهاي روان به فارسی است از آن کتاب. مترجم تکلمه بر آن افزوده به نام: «اتمام الحجة البالغة و اکمال للادلة القاطعة».
آغاز: حمد بی حد و ثناي بی عدد مر واجب الوجود را سزد که الواح قلوب نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل معارف و حکم جلا داده عکس پذیر صفات و چهره ...
انجام: هرگاه اراده رسیدن به حق داشته باشی ونیست توفیق من مگر به خدا و بر اوست توکل من و به سوي اوست بازگشت من وان افتریته فعلی اجرامی و انابري مما تجرمون.
[الذریعة 6 /259؛ کتب مشایخ 11/21؛ نسخههاي منزوي 2/ 932؛ دنا 4/ 499؛ فهرستواره منزوي 9 /262]
بی کا، تا: آدینه 21 جمادي الاول 1258ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن تریاکی، 56گ (1پ-56پ)، 18 سطر، اندازه: 16×21/6سم [ف: 5 - 160]
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی مراغی، تا: 10 ذیحجه 1259ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 21 سطر [ف: 5 - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس علی بن علی کشاري، تا: 29 رجب 1260ق؛ جلد: گالینگور سبز، 88گ، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 1 - 408]
کا: حیدرعلی، تا: 1261ق [میراث اسلامی: 5 - 598]
خط: نستعلیق، کا: سید علی اصغر پسر محمد قاسم طباطبائی زوارهاي، تا: 7 رجب 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (346ر-357ر)، 35 سطر (14×28)، اندازه: 22×39سم [ف: 17 - 411]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1288ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 95گ، 15 سطر (5/ 10×16)، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 15 - 300]
آغاز: برابر؛ انجام: این است بعض آنچه منظور بود از الحاق به حجت بالغه مولینا السید اطال اﷲ بقاه، پس ازین قطعه از کتاب «زبد التصانیف» است.
خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: رجب 1359ق؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 11 - 65]
آغاز: برابر؛ انجام: که ایشان هم از آنها بود و ارشاد من مینمایند و بسا میشود که میل میشود ... می کنم لکن می شنوم فعل خداي تعالی نام مؤلف به استناد آغاز نسخه معلوم شد؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 42گ (168پ-209پ)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 20 - 294]
hojjat-e bāleqe
استرآبادي، محمد ابراهیم بن محمد خلیل، ق13 قمري
estarābādī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad xalīl (- 19c)
از محمد ابراهیم پسر محمد خلیل استرابادي که در روزگار ناصر الدین شاه میزیسته است و آن را به خواهش میرزا مهدي نوري نوشته است. او میخواسته نام کتاب را «آداب المتعلمین» گذارد ولی چون هر مطلب را با ذکر دلیل می آورد لذا مناسب دیده که «حجت بالغه» نام نهد. حجت بالغه در بیان لزوم تحصیل علم و یقین و عدم جواز اکتفاء به گمان و آداب تعلیم و تعلم است و گاه گاه از موضوعاتی دیگر به مناسبت سخن یاد کرده است. کتاب مورد گفتگو عنوان به خصوصی ندارد جز در بخشی که سخن از عقل به میان آمده. در بخش عقل 7 فصل درباره مفاسد عقل و بیان با عنوان فصل آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2905/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بنده خاطی محمد ابراهیم بن محمد خلیل الاسترابادي بخواهش جناب زبد الاکوان و اوثق الاخوان میرزا مهدي نوري ... بعرض برادران ایمانی و اخلاء روحانی میرساند که آنچه از تصریحات علماء و حکماء و عقلاء و دانان از سلف و خلف مستفاد میشود این است که تحصیل علم بمراد خدا از آیات و ادله و اعمال قو فکریه را در آنها و استنباط مجهولات را از معلومات؛ انجام: و کذلک هر یک از سبق شبهه و تکبر کردن بر آیات و ادله منصوبه و استبعاد کردن از مقتضاي آنها و از بردن اکثر خلایق بر خلاف آن که کل آنها بسوي شیطان میکشانند و اضداد آنها که عبار از سبق دلیل صحیح صریح بر شبهه و از تواضع کردن نزد ادله و آیات منصوبه و از ترك استبعاد از مقتضاي آن ادله است بسوي خدا می کشاند. تمام شد آنچه بر سبیل اجمال منظور بود که ذکر شود و الحمدﷲ ... و آله الطاهرین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 187ص (2-188)، 15 سطر، اندازه: 12×6/ 19سم [ف: 10 - 298]
ḥujjat-ul bāliġa
حجت اصفهانی، ناصر الدین، 1255 - 1311 شمسی
hojjat-e esfahānī, nāser-od-dīn (1876 - 1932)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18081
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الی ختم بحبیبه محمد خاتم الانبیاء؛ انجام: و من آیات ان خلق لکم من النفسکم ازواجالتسکنوا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
al-ḥujjat-ul bāliġa
طباطبائی بروجردي، محمد حسن بن عبدالرحمن، ق14 قمري
tabātabā’ī borūjerdī, mohammad hasan ebn-e ‘abd-orrahmān (- 20c)
وابسته به: الفرائد؛ گلپایگانی، ابوالفضل بن محمد (1260-1337)
تاریخ تألیف: 1321ق؛ محل تألیف: تهران
ردي است بر «فرائد» ابوالفضل گلپایگانی که یکی از کتاب هاي فرقه بهائیه است در دو جلد از محمد حسن بن عبدالرحمن حسنی حسینی طباطبائی بروجردي طهرانی (درگذشته حدود 1350) که از شاگردان میرزاي شیرازي بوده و در سال 1316 به تهران آمده و تا آخر عمر در آنجا متوطن شده است و در سال 1340 جلد اول را و در سال 1321 جلد دوم را به پایان رسانده است
آغاز: جلد اول: حمد بیحد و ثناي بیعد مخصوص ذات پاك کبریایی است
جلد دوم: حمدله و بعد چنین گوید این خادم الشریع المحمدیة الابدیة
[دنا 4/ 499؛ هدی الرازي ص 81- نقباء البشر ج 1 ص 406- شجره نامه آی اﷲ بروجردي ص 31؛ فهرستواره منزوي 9/ 261]
آغاز: برابر 1
جلد اول؛ کاتب = مؤلف، تا: 1345ق؛ 345گ، 14 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 46]
آغاز: برابر2
جلد دوم؛ کاتب = مؤلف، بیتا؛ 390گ، 14 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 46]
آغاز: برابر2
جلد دوم؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: گلی، جلد: میشن سرخ، 466ص، اندازه: 13×21سم [فهرست عراقی: 1 - 316]
al-ḥujjat-ul bāliġa ‘alā man aṯbata-l walāya ‘ala-r rašīdat-il bāliġa
جزائري، عبدالکریم بن محمد جواد، - 1215 قمري
jazā’erī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad javād (-1801)
تاریخ تألیف: 25 ربیع الثانی 1175ق
رسالهاي است در اینکه دختري که به سن بلوغ رسیده و رشد داشته باشد، در ازدواج وي احتیاجی به اذن ولی او نیست و خود اختیار خود را در دست دارد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6126/5
آغاز: الحمدﷲ ذي النعم و الصلاة و السلام علی سید العرب و العجم محمد و آله التابعین له فی خصاله؛ انجام: هذا ما هدانی اﷲ الیه من لطفه العمیم و اﷲ یهدي من یشاء الی صراطه المستقیم.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 1ص (10پ)، اندازه: 15×19سم [ف: 16 - 128]
al-hojjat-ul bāliġa fī š.-il aḥādīṯ-il qudsīya = t. ahādīs-e qudsy = ḥujjat-e baqīyyat-ol lāh
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234 ؟ قمري
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad šafī‘ (- 1819)
ترجمه فارسی چهل سوره تورات است که مترجم به درخواست برادران دینی نگاشته و میگوید و چون عازم بزیارت حضرت صاحب الامر (علیه السلام) بودم آن را «حجة بقیة اﷲ» نامیدم. در آخر رساله، نصایح زبور به نقل از حیات القلوب مجلسی اضافه شده است.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد چنین گوید بنده خاطی محمد کاظم بن محمد شفیع هزار جریبی که بعضی از برادران دینی این حقیر ر ابر این داشتند که این احادیث قدسی را ترجمه و فارسی نمایم ...
[نسخههاي منزوي 18/220؛ دنا 4 /499 (14 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 6/ 428]
آغاز: برابر؛ انجام: عذاب دیگر بر ایشان به آنچه کسب کردند از گناهان والسلام.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج ماشی، 43گ (1-43)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 12×21سم [ف: 2 - 795]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن فقیر باسک یکسان است.
خط: نسخ، کا: شیخ محمد ارومی الاصل ساکن کربلا، تا: 1235ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 19گ (170-188)، 17 سطر (8/5×14)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 12 - 196]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 18 جمادي الثانی 1272ق؛ 32گ، 19 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 1582]
آغاز: برابر
کا: عبدالوهاب بن محمد حسن کاتب اصفهانی، تا: 1273ق؛ مصحح؛ مهر: «عبدالوهاب بن محمد مهدي الموسوي» (بیضی)؛ 131ص [مخطوطات مرتضوي: ف: 15]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2541
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 140]
آغاز: برابر؛ انجام: وفقنا لاخذ الاعمال قد تم فی ید ... فرج اﷲ الملقب بهادي ...
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: 19 جمادي الاول 1284ق، جا: یوش؛ کاغذ: فرنگی پستهاي، جلد: رویه میشن قهوه اي، 28گ (56ر-83ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچه کسب کرده اند از گناهان ... سنه 1296
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1296ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر که از خدا ترسد او را دوست داشته است و هرکه خدا را دوست دارد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، عطف تیماج، 25گ، اندازه: 14/5×19سم [ف مخ: 1 - 184]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: آقا احمد اصفهانی، تا: 1303ق، جا: رشت؛ 58گ (1پ-58ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 71]
آغاز: برابر؛ انجام: و حمد براي اوست که بهترین عالم و عالمیان است، و خالق عالم و عالمیان است و الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ معرب، کا: محمد حسن طبیب گیلانی، تا: 1310ق؛ پیش از کتاب: 1. «اخبار الاسرار فی مراحل الابرار تألیف حاج ملا
محمد بن احمد آملی مازندرانی (ق13)، 2. رساله تحف الخواص از: میرزا هدایت اﷲ بن میرزا حسین وزیر دفتر آشتیانی، با حاشیه صدر الاشرف میرزا جلال الدین بن میرزا ابوالقاسم ذهبی شیرازي. و پس از کتاب: «اعتمادیه» از محمد بن احمد آملی که هر سه کتاب چاپ سنگی است؛ جلد: تیماج مشکی، 52گ، 12 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 174]
آغاز: برابر؛ انجام: یابن آدم کیف لاتجتنبوا الحرام ولااکتساب الاثام ولاتخافون النیران و لا تتقون غضب الرحمن فلولا مشایخ رکع و اطفال رضع و بهائم رتع و شباب خشع تا سوره تاسع به عربی را دارد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جز مقدمه اول رساله به فارسی ترجمه نشده؛ جلد: مقوا، 6گ، 9 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1 - 398]
آغاز: برابر؛ انجام: یا موسی من آمن بی و اتقی منی اعطیته الجنة یا موسی ان الدنیا لعب و لهو و زینة اي موسی کسی که ایمان آورد به من ... اي موسی.
ترجمه و شرح 39 سوره را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ ترجمه فارسی احادیث رساله آخر در لابهلاي سطور احادیث به شنگرف؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 38گ (45پ-82پ)، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 38 - 427]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد جعفر، بیتا؛ جلد: مقوایی، 16گ (29-44)، 24سطر (9×12)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 3 - 917]
بیکا، بیتا؛ 26گ (173-198) [ف: 9 - 1317]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. بدانکه حق تعالی می فرماید که عجب دارم از کسی که یقین دارد به مرگ چگونه شاد میگردد؛ انجام: زدناهم عذاباً فوق العذاب بما کانوا یکسبون در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 34گ، 14 سطر، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 3 - 1184]
al-ḥujjat-ul bāliġa li-aṣḥāb-il yamīn
اهداء به: یمین الدوله مقرب الخاقان ناصر الدین شاه قاجار
مؤلف به درخواست بعضی مواعظ خود را آن چنان که در منبرها میگفته، در کتابی به نام «منهج الواعظین و مسلک الراشدین» گرد آورده بود و چون آن کتاب در چند جلد بود و استفاده از آن سخت مینمود به تلخیص آن در این کتاب پرداخت و کلمات و گفته هاي حضرت امیر المومنین علیه السلام را از آن انتخاب نمود. کلمات در این کتاب به ترتیب موضوعات با رعایت ترتیب حروفی عناوین آن موضوع ها در 28 کتاب به عدد حروف تنظیم شده و در هر کتابی چند باب که در بردارنده موضوعات است. نام مؤلف در دیباچه کتاب پاك شده و به جاي آن «حسن بن محمد کاشانی» نوشتهاند.
کرمانشاه؛ مدرسه آی ا بروجردي؛ شماره نسخه: 1/ 49
آغاز: الحمد ﷲ الذي جعل الموعظ هدای للمتقین و تذکرة لمن شاء اتخذ سبیلا الی رب العالمین و تنبیها لمن استیقظ عن نومة الغافلین؛ انجام: من رعی الایتام رعی فی بیته، من افضل البر بر الایتام.
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد علی موسوي، تا: جمعه 19 رمضان 1320ق؛ 131گ (1پ-131ر)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 42]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 1781
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 244]
hojjat-ol bāleqa-ye nāserī
ندیم خلخالی، عبدالرحیم بن محمد رضا، ق13 قمري
nadīm-e xalxālī, ‘abd-or-rahīm ebn-e mohammad rezā (- 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ تألیف: 1280ق
کتاب بسیار مفصلی است در مناقب اهل بیت و امامت ائمه اطهار در سه جلد که هر جلد نام خاصی دارد: 1. البین الملزمة؛ 2. الادل القاطعة؛ 3. البراهین العرشیه. مؤلف پس از سالها اقامت در روم و ایران و گفتگو و مناظره هاي متعدد با سران مخالفین اقدام به تألیف کتاب حاضر نمود و با استفاده از منابع وکتب اهل سنت حقانیت امامت علی (علیه السلام) و اولاد اطهارش را ثابت مینماید. چند تن از شعراي مشهور در توصیف این کتاب و مؤلف آن اشعاري سرودهاند که در لابهلاي نسخه آمده است از جمله بیدل کرمانشاهی متخلص به حسان در ختم جلد اول شعري گفته است و نیز میرزا سید حسین تفرشی متخلص به مشعوف در تعریف و تاریخ جلد سوم کتاب شعري سروده است و در خاتمه چند قصیده از مؤلف آمده است از جمله: قصیده آذریه، قصیده فراریه و چند قصیده غدیریه و نیز قصیده اي در تولد امام علی (علیه السلام) و اشعاري در مدح آن حضرت و ابیاتی از مثنویات مؤلف در حدیث وفات سلمان. تخلص شعري مؤلف «ندیم صابر» بوده است. این کتاب در زمان ناصرالدین شاه قاجار تألیف و به وي تقدیم شده لذا موسوم به «حجة البالغة ناصري» گشته است. کتاب شامل مقدمه و سه باب است: مقدمه در کثرت و وسعت فضلیت و منقبت امام علی (علیه السلام)؛ باب 1. در جلد اول شامل هزار حدیث از طریق عامه؛ باب 2. در جلد دوم مشتمل بر هزار حدیث از طرق خاصه؛ باب 3. در جلد سوم در تفسیر آیات
باهرات در شأن علی مرتضی و آل اطهار اوست. فهرستهاي مختلفی براي کتاب قرارداده شده و در اول و میان نسخه این فهارس درج شده از جمله فهرست منابع کتاب که دقیقاً مشخص نموده احادیث نموده احادیث کتاب را با شماره آن که از چه کتابی اخذ نموده است و در آغاز جلد سوم فهرست آیات شریفهاي که تفسیر آن در جلد مذکور آمده را، آورده است.
[معجم مؤلفی الشیع ص 158]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 39/4-7624
آغاز: بسمله الحمدﷲ الواحد القدیم الصمد القادر العلیم ... اما عبد نگارنده صفحه صحیفه عبدالرحیم مستوفی و منشی باشی ابن محمد رضا ابن ابراهیم بن سعید خلخالی؛ انجام: علی الرسم بالحرک والاشار لا بلحن القول تعلیم و تفهیم نمود بطلت الزوائد وحصلت الفوائد ... وعترته الطیبین من الان الی یوم الدین.
جلد اول ودوم و سوم؛ خط: نستعلیق، کاتب=مؤلف، تا: غره جمادي الاول 1284ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 757گ، 35-25 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: 3 - 1583]
al-hojjat-ol bāleqa va-l borhān-ol qāte‘a
قزوینی، اسداﷲ بن محمد ابراهیم، ق13 قمري
qazvīnī, asad-ol-lāh ebn-e mohammad ebrāhīm (- 19c)
تاریخ تألیف: دوشنبه 15 شعبان 1262ق
در اصول پنجگانه دین و آنچه بدان تعلق دارد برگرفته از کلمات ائمه اطهار علیهم السلام و تحقیقات علماي ابرار و عرفاي اخیار داراي پنج «الحجة البالغة».
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین.. اما بعد خامه شکسته زبان ابکم نشان تراب اقدام ارباب یقین و خادم ائمه طاهرین
انجام: پس بدرستی که او تعالی ولی و صاحب اختیار هر چیزي است ...
[دنا 4/ 500؛ فهرستواره منزوي 9/ 263]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3377/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ خط خورده و در حاشیه افزوده شده؛ جلد: تیماج مشکی، 51گ (2پ-52پ)، 17 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 9 - 154]
حجة البقیه- الحجة البالغة فی شرح الاحادیث القدسیة
حجة بقیة اﷲ- الحجة البالغة فی شرح الاحادیث القدسیة
hojjat-od dāmeqa
حسینی لاهیجانی، هاشم بن مرتضی، 1262 - 1342 قمري
hoseynī lāhījānī, hāšem ebn-e morteza (1846 - 1924)
تاریخ تألیف: نیمه شعبان 1310ق
کتابی است در اثبات وجود ولی عصر و رد شبهات بابیه که پس از دیباچه در سه «مقصد» و «خاتمه» مرتب گشته: 1. ابطال امر بابیه؛ 2. امر امام غایب از صفات و علامات و غیبت و ظهور و غیرها؛ 3. ولادت با سعادت حضرت؛ خاتمه در رفع استبعاد ضعفاء و بی بصیرتان در امر غیبت.
آغاز: پس از خطبه: و بعد چنین گوید یکی از خدام آستان عالم ربانی و حکیم صمدانی انجام: والحمداﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
[دنا 4/500؛ فهرستواره منزوي 9/263]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 499
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر جندقی، تا: رمضان 1310ق؛ واقف: نائینی، 149گ، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 92]
hojjat-oz zākerīn = nasīhat-nāme
سمنانی، امیر اشرف جهانگیر بن ابراهیم، - 808 قمري
semnānī, amīr ašraf jahāngīr ben ebrāhīm (- 1406)
پندهاي صوفیانهاي است در ضرورت تلاوت ذکر بعد از نماز با استناد به آیات و روایات از طرق عامه با عناوین «سؤال و جواب.» این رساله به همراه چند اثر کوتاه وي از جمله «بشار المریدین» و رساله» قبریه» در پایان کتاب «لطائف اشراقی» -- شاگردش نظام الدین حاجی غریب یمنی -- گنجانده شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 38828
آغاز: بسله. حمدله. علی ما جعلنی من العلماء و خصنی بمزید الفهم و الزکاء و ادرکنی بالرحم الواسع و نور؛ انجام: و محل استدلال و استنباط ما نداند او را روا نیست که از ما فتوي دهد قول را به ما نسبت کند و اﷲ اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ ضمیمه: مذیل است به نسبت نامه شاه مدار بن علی بن شیخ طیفور و رساله اعتقادیه از تألیفات مؤلف در سه صفحه به قلم کاتب، کمندکشی اوراق به لاجورد؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 3گ، 28 سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 6 - 68]
ḥujjat-uš šī‘a fī taqwīyat-i maḏhab-il iṯnā ‘ašarīyya
مؤلف آن شناخته نشد. از ذوق التأله و مختصر قاضی عضدي و شرح تجرید ملا علی قوشچی و بسیاري از علماي فریقین یاد میکند. کتاب مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه» است و هریک داراي چند «فصل» میباشد: مقدمه در بیان اصول مذهب شیعه و سنی و ذکر اختلاف امت در مسئله امامت بعد از رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و اینکه مبناي دلیل هر یک بر چیست و ابطال آراء مخالفین؛ مقصد 1. ذکر دلائل مخالفین که امامت علی (علیه السلام) غیرمنصوص است و نقل اخبار موضوعه و آیات متشابهه و مغالطات آنها و پاسخ گفتن به تمام این شبهات؛ 2. ذکر ادلهاي که دلالت بر بطلان اجماع و اثبات نص و دلایلی عقلی و نقلی بر افضلیت و امامت علی (علیه السلام) دارد و بطلان اجتهاد و قیاس در این رابطه؛ 3. بیان ادلهاي که امامیه بر امامت ائمه اثنی عشر اقامه نمودهاند و وجوب اطاعت امامان بر امت؛ خاتمه در بیان ترجیح مذهب حق و ابطال باطل و مسائل مربوط به آن. صاحب الذریع گوید نسخهاي از این کتاب را ضمن موقوفات ملا نوروز علی بسطامی در مشهد رضوي دیده ام.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 282
آغاز: و بقاء کمقسمها اوادق قسمیها کقسیمیه اختلافاً و احفظهما توقفاً و بالاعتقاد بها تتم السعادة العظمی و اللذة الکبري و الغایة العضوي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 413گ، 18-26 سطر (7×15/5-16/5)، اندازه: 12/5×25سم [ف: 1 - 242]
hojjat-ol ‘ārefīn
احراري حسینی، ابوالعلاء، - 1061 قمري
ahrārī hoseynī, ab-ol-‘alā‘ (- 1651)
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي هدانا للایمان و الاسلام ... اما بعد این فقیر ... حیاة اﷲ حسینی المنعمی الا بوالعلائی نقش بندي چشتی از دارالخیر اجمیر به شرف زیارت ... خواجه معین الدین حسن سنجزي ... مشرف گردیده معاودت نموده در سنه یک هزار و دو صد و چهار در ... اکبرآباد رسیده.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9745/4
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندي، 52ص، 23 سطر (15/5×28)، اندازه: 20×33سم [ف: 17 - 473]
الحجة العقلیة علی المعاد الجسمانی- الامالی الفلسفیة
al-ḥujja ‘alā tilka-l maḥajja
طبرسی، محمد صالح
tabarsī, mohammad sāleh
وابسته به: الکافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329ق)
کتاب کافی که از کتب حدیثی مهمه شیعه و تألیف ثقة الاسلام کلینی است این کتاب حاشیهاي بر آن است. محشی میگوید که بعد از اینکه شرحی بر کافی نوشتم و مورد اقبال قرار گرفت، بعضی از برادران از من خواستند که حاشیهاي بر غوامض کتاب بنگارم و لذا به نوشتن این حاشیه پرداختم.
آغاز: بسمله و به نستعین - یا عالم الدقایق و السرایر و یا ملهم الحقایق علی الضمایر لک الحمد علی ما اعطیتنا من دقایق الامر
[دنا 4/501]
آغاز: برابر؛ انجام: و یحتمل ان یراد بالشیئی الاول ایضاً العمل الصالح و یجعل التنکیر للتصغیر.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 482گ، 26سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 2 - 41]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: جلال الدین محمد بن عماد الدین محمود لاهجی، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: میرزا بابا سبزواري، رمضان 1297ق؛ 25 سطر (10×19)، اندازه: 17/5×25سم [تراثنا: س6ش1 - 116]
al-ḥujja ‘ala-ḏ ḏāhib ilā takfīr-i ’abī-ṭālib
موسوي، فخار بن معد، - 630 قمري
mūsavī, faxxār ebn-e ma‘add (- 1233)
رساله استدلالی مفصلی است در صحت ایمان ابی طالب و اسلاف پیامبر (صلی الله علیه و آله) با استفاده از روایات و مصادر تاریخی، در آن از شیوخ خود ابوعبداﷲ محمد بن ادریس (- 598ق) و ابوالفضل بن حسین حلی اجدب (- 598ق) و ابوجعفر یحیی بن محمد علوي حسنی بصري (- 604ق) و عبدالحمید بن تقی حسینی (- 594ق) و دیگران نام برده است. مؤلف استاد محقق حلی و شاگرد ابن ادریس است. مؤلف این کتاب را پس از نگارش به ابن ابی الحدید معتزلی نشان داده، او با این که ایمان ابی طالب را نمیپذیرفت چند شعر در ستایش آن سروده است. آغاز: الحمدﷲ الذي تظاهرت آلاءوه و حسن الی خلقه بلاءه احمده علی منحتا من هدایته و رقنا من معرفته وبعد فانی رایت جماع من المنقسمین الی الاسلام و المنتحلین للایمان یثبتون اباطالب ... فی حیز الکافرین ...
چاپ: این کتاب در مطبعه علویه نجف به سال 1351 ق با دیباچهاي از طباطبایی حسینی در سرگذشت مؤلف چاپ شده است؛ بغداد، مکتب النهضة، تحقیق محمد بحرالعلوم، الطبع الثانیة، 1965م، 444ص [الذریعة 26/61 «حج الذاهب الی ایمان ابی طالب»؛ دنا 4/ 500]
آغاز: وحسداً لفارس المسلمین حیث کان لابکسر عوده العواجم و لاتقرع صفاته المراجم حسدوا الفتی ... فصل اعلم ان الایمان فی اللغ التصدیق وسمی المومن مؤمناً؛ انجام: وکنت عزمت ایضا عندا یراد ما ذکرته من اشعار ابی طالب رحمه اﷲ ... فخشیت ان یطول الکتاب ... و یکون ذلک داعیا الی ترکه باعث علی رفضه خط: نسخ، بیکا، تا: 1019ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج زرد، 52گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف مخ: 1 - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یجعل من نحوناه خالصاً لوجهه الکریم و ینجینا بما قصدناه من عذابه الالیم فانه جزیل الحباء کثیر العطاء فله الحمد علی السراء و الضراء و الشد و الرخاء تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «عبده زین العابدین 1141» (بیضی)؛ مصحح؛ 42گ، 19سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 2 - 764]
آغاز: برابر؛ انجام: و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مذیل است به «کتاب الاخوان»؛ واقف: مهدي لاوي عرب کربلائی، شهریور 1361؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج ماشی، 106گ، 11 سطر، اندازه: 4/ 10×3/ 15سم [ف: 14 - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکون ذلک داعیا الی ترکه باعثا علی رفضه
خط: نسخ خوش، کا: حسن خوانساري، تا: 1256ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج ماشی، 29گ، 21 سطر، اندازه: 17×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 273]
خط: نسخ، کا: مهدي بن محمد علی یزدي، تا: پنجشنبه 22 جمادي الاول 1288ق؛ 82گ (2پ-83ر)، 12 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 155]
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1308ق؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 40گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 273]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکون ذلک داعیا الی ترکه باعثا علی رفضه
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمدرضا حسینی خوانساري، تا: ربیع الاول 1357ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی خطدار، جلد: مقوا، عطف تیماج مشکی، 29گ، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 273]
بی کا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 244گ (20پ-263ر)، 17سطر (7×12)، اندازه: 1/52×19سم [ف: 4 - 287]
آغاز: برابر؛ انجام: فخشیت أن یطول الکتاب فیمل ناظره و یسئم متأمله و یکون ذلک داعیاً الی ترکه باعثاً علی رفضه
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ 38گ (23پ-60پ)، اندازه: 17/5×22/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 600]
ḥujjat-ul ‘amal fī yawm-iz zalal
قزوینی، میرزا یحیی، ق13 قمري
qazvīnī, mīrzā yahyā (- 19c)
فقه مختصر استدلالی است مشتمل بر فتاواي مؤلف با ادلهاي که در هر مسئله میتوان به آنها استدلال کرد و نقل اقوالی که میتوان بر آنها اطمینان نمود. این نسخه مشتمل بر کتاب طهارت تا احکام اسئار میباشد.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... أما بعد فانی کنت بره من الزمان متردداً فی امر التکلیف و متحیراً فی رسم اقامته و المشتبه بالمضاف لا یرفع الحدث و الخبث مع التعاقب لامع الانفراد
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3951/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی بن عباس شرندي، تا: 1264ق؛ جلد: مقوایی عطف پارچه سفید، 70گ (85پ-154پ)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 335]
al-hojjat-ol qarrā’ fī bayān-e hodūd-el ma‘refat-el vājebīyya le-maqām-ez zahrā’
در وجوب معرفت مقام حضرت زهرا علیها السلام و پارهاي از فضایل و مناقب آن حضرت که در روایت اهل بیت علیهم السلام و بعضی از مصادر اهل سنت آمده، مشتمل بر یک «مطلع» و یک «مقدمه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه»: مطلع: در نقل گفتاري از حضرت امیر که اسرار کتاب را بیان میکند؛ مقدمه: معنی بعضی از اصطلاحات منقول در کتاب؛ مقصد 1. نقل ادله وجوب معرفت آن حضرت؛ مقصد 2. در اینکه شناخت آن حضرت سبب کمال ایمان است؛ خاتمه: در جملهاي از کرامات
و فضایل آن حضرت.
آغاز: الحمدﷲ الذي فطر السماوات و الارضین بقدرته و لم یزل أمطر علی موجوداته قطرات رحمته.
[دنا 4/ 501؛ فهرستواره منزوي 9/ 263]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5210
آغاز: برابر؛ انجام: دلالت دارد بر آنکه صحت ایمان توقف دارد بر قبول ولایت ایشان.
خط: نسخ، بیکا، بیتا، شاید به خط مؤلف؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 124گ، 12 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 15 - 291]
al-ḥujja fī iṯbāt-i imāmat-i amīr-il-mu’minīn ‘alī
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 552/3
آغاز: بسمله اخبرنا الشریف السید الجلیل العالم ابو عبداﷲ محمد بن علی بن الحسن بن عبدالرحمن العلوي الحسنی قراء علیه یوم الاحد ثانی شوال من سن اثنتین و اربعین و اربعمایه فاقربه و نسخته من اصل کتابه بخطه. قال حدثنا ابوالطیب علی بن محمد بن بنان الفقیه اخبرنی ابو جعفر محمد بن محمد بن الحسین بن هارون قرأ علیه قال اخبرنا ابو عبداﷲ محمد بن علی بن شاذان قال حدثنا احمد بن رشید قال خدثنا ابو معمر سعید بن ختم قال کتب سلیمان بن عبداﷲ الی بعض اصحابه: بسم اﷲ الرحمن الرحیم کتبت تسأل عن الحجة فی اثبات امام امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)..؛ انجام: ولکن العجب ممن اهتدي لطول ما الناس فیه من العمی و الضلالة ولکن اﷲ یهدي من یشاء.
خط: نستعلیق، کا: سید بشیر موسوي، تا: 15 جمادي الثانی 1238ق؛ کاغذ: فرنگی صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 20-24 سطر چلیپایی (8×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 658]
al-ḥujja fi-l imāma
جعفري، محمد بن حسن
ja‘farī, mohammad ebn-e hasan
مختصري است در اثبات اینکه ائمه معصومین دوازده نفرند.
آغاز: بسمله. حمدله ... سالت ادام اﷲ حراستک ما الدلیل علی ان الائم اثنا عشر و لم اختصصتم انتم لهادون اهل البیت کلهم و النبی علیه السلام قال انی مخلف فیکم الثقلین کتاب اﷲ و عترتی ... فما وجه اختصاصکم بهذا العدد دون مازاد علیه ...
[اعیان الشیعة 6 /50 و 7 /184؛ دنا 4/ 501]
آغاز: برابر؛ انجام: دون من سواهم علی ما رتبناه و الحمدﷲ وحده و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین - نقلا من خط الشیخ زین الدین الیونسی نقله من خط الشهید رحم اﷲ.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (222ر-225پ)، 18 سطر (7×13)، اندازه: 14×20سم [ف: 15 - 4238]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شهرداري-گرگان؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ 8گ (446-453) [عکسی ف: 2 - 189]
al-ḥujja fī bayān-i wujūb-i ṣalāt-il jum‘a
یزدي، محمد مقیم بن محمد علی، - 1084 قمري
yazdī, mohammad moqīm ebn-e mohammad ‘alī (-1674)
تاریخ تألیف: رمضان 1062ق
آغاز: بسمله و علیه التوکیل و به نستعین، الحمدﷲ علی ما انزل الی رسوله کتابا مبارکا لیدبروا آیاته و لیتذکر اولو الالباب. الخ ...
انجام: اقول قدمضی القول فی الفرق بین الصلوة و بین الافناء و القضاء فاعادة شرحه لغو و المسائل القالبی مستغن عن الشرح. قد فرغ من تألیف هذا الشرح الموسوم بکتاب الحجة.
آغاز: برابر؛ انجام: و کان ذلک فی شهر رمضان المبارك سنه ثنین و ستین و الف 1062
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد سامع ابن محمد نصیر، تا: 12 ذیقعده 1140ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 11گ (26-36)، 21 سطر (11×18)، اندازه: 11/5×21سم [میراث اسلامی: 8 - 458]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید نقی مدرس مصدق (از احفاد مؤلف)، تا: 1380ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مقوایی با پارچه قهوه اي، 18ص (83-100)، مختلف السطر (20×23/5)، اندازه: 21/5×27سم [ف: 1 - 304]
الحجة فی علل القراءآت السبع- الحجة لائمة السبعة فی اختلاف قراءات القرآن
al-ḥujjat-ul qāṭi‘a fī ibṭāl-i ṭarīqat-il qāṭi‘a
محمد یوسف، ق14 قمري
mohammad yūsof (- 20c)
تاریخ تألیف: (غ. ش. ح. ه-.) 1315ق
نویسنده میگوید در این کتاب سعی بر آن دارم که با حجج قاطعه در رد طریقه فرقه بکوشم و در یک «مقدمه» و چند «فصل» و یک «خاتمه» باطل بودن این مذهب را بیان کنم در مقدمه از حالات آدمی سخن میگوید در فصول از ضعیف دلایل با بیان بحث میکند و کلماتی از بزرگان بابی نقل و رد مینماید و در خاتمه مباحثی از رویا را میآورد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2812
آغاز: بسم اﷲ الحمید المتعال، الحمدﷲ المحمود الفعال و الصلوة السلام علی محمد و اله خیر ال و لعنة اﷲ علی من یعاندهم و یعادیهم؛ انجام: و افاطمتا از ظلم ظالمین ان مخدره الا لعنة اﷲ علی القوم الظالمین من الان الی یوم الدین
خط: نستعلیق، کاتب=مؤلف، تا: 1315ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 95گ، 16 سطر (5/6×13)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 6 - 431]
ḥujjat-ul kalām li-īḍāḥ-i maḥajjat-i ilzām-il xiṣām wa ifhām-i ma‘ānī ‘aqā’id-il islām = ḥašr-ul jismānī
دشتکی شیرازي، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمري
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542)
این کتاب در کلام است و ظاهراً بسیار مفصل بوده است. جزء نهم آن که خود نسبتاً مفصل است به بیان معاد جسمانی اختصاص دارد و در ضمن اثبات معاد جسمانی، با استفاده از آیات قرآنی، کیفیت حشر ابدان را در معاد بیان کرده و به اتهامات غزالی به فلاسفه پاسخ گفته و نسبتی را که غزالی به فلاسفه داده مبنی بر این که آنها معاد را تنها روحانی میدانند، رد کرده و شبهات منکرین معاد جسمانی را پاسخ میگوید. این رساله در چند مقاله تنظیم شده است. و در آن به هر دو شیوه مشائی و اشراقی سخن گفته و در مواردي از مکاشفات شخصی خود سخن به میان آورده است. (کاکائی)
انتصاب رساله به مؤلف بدون تردید است لیکن نام رساله واضح نیست صدر نسخه آستان قدس «رساله معاد» نوشته شده است. مؤلف در دیباچه رساله را چنین توصیف میکند: «هذا هو الحج التاسعة من حج الاسلام لایضاح محج الاسلام الزام الخصام و افحام معاند عقاید الاسلام مما الفته» تا آنجا که گفته «و ترتب مقالتنا هذه علی مقالات.» مجالس المؤمنین کتابی به نام «حج الکلام» از تألیفات مؤلف شمرده و میگوید: «قسم مبحث معاد آن به نظر فقیر رسیده و در آنجا متصدي رد اقاویل حج الاسلام غزالی شده و تشنیع بسیار بر او کرده و آن مبحث قریب به سه هزار بیت است.» این تألیف چه به نام «حج الکلام» یا «حج الاسلام» باشد به نظر میرسد که این نسخه قطعه مربوطه ببحث معاد جسمانی از همان کتاب است. رساله پس از دیباچه ضمن سه «مقاله» صورت گرفته: 1. اعلم ان الایمان و الاعتقاد بحشر الاجساد من ضروریات الدین الخ؛ 2. فی رد انکار المنکرین فی الجاهلی الاولی؛ 3. فی رد شبهه المنکرین فی الجاهلی الثانیه. (مهدي ولایی)
دشتکی در این رساله از پارهاي از تألیفات خویش از جمله از الحکم المنصوریه (یا المعارف المنصوریه)، اللامعه (یا) اللوامع النوریه، ریاض الرضوان، و از حواشی خود ( شاید بر تجرید) و از دوانی (با تعابیر خاص) یاد میکند و نیز از اشراقیان و از غزالی یاد و ایشان را رد کرده و در یکجا درباره او مینویسد: «فی کتابه فیصل التفرقه بین الاسلام و الزندقه قال ان من نزل قولا من اقوال الشرع علی درج من الدرجات الخمسه التی للموجود اعنی الذاتی و الحسی و الخیالی و العقلی و الشبهی فهو مصدق مسلم و انما التکذیب ان ینفی جمیع المعانی».
آغاز: اعوذ الیک و اعوذ بک بعد حمداﷲ علی آلائه والصلوةعلی انبیائه سیما سیدنا محمد وآله واولیائه و بعد یقول الفقیر الحقیر غیاث المشهور بمنصور هذا هو الجزء التاسع من حج الکلام لایضاح محج الاسلام و الزام الخصام و افحام معاند عقائد الاسلام، مما ألفته و صنفته و رصفته ... وترتیب مقالتنا هذا علی مقالات المقال الاولی اعلم ان الایمان بحشر الاجساد من ضروریات الدین و علیه العقد انجام: فی مواضع شتی لاینفعهم انکار عالم المثال و صورها سیما اذا استدل فی السند.
چاپ: به کوشش عبداﷲ نورانی در مصنفات غیاث الدین منصور حسینی دشتکی شیرازي، جلد 1 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1386)
[دنا 4/501 (15 نسخه)؛ کتابشناسی مکتب فلسفی شیراز 139-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بیکا، تا: 950ق؛ محشی با نشان «کما سمع منه مد ظله العالی» که پیداست از یکی از شاگردان دشتکی است و ظاهراً او خود همان کاتب نسخه است؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 26گ (20پ-45پ)، 20 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 22 - 197]
جزو نهم است در چند مقاله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه جمادي الاول 993ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 14گ
(53پ-66ر)، 25 - 29 سطر (9/5×16)، اندازه: 13/5×22سم [ف: 16 - 460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدین حسین مشهور به صاعد، تا: قرن 10؛ 70ص (526-595)، 19 سطر، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 32 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یکون الالم حاصلاً مما کسبه و اکتسبه عاد و طبعاً و الحمدﷲ رب العالمین ... تمت الرسال الشریف بعون اﷲ تعالی.
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو شماره 140 (8201)؛ خط: نستعلیق خفی، بیکا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 3ص (42-44) [عکسی ف: 3 - 411]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست قدیم مجلس با عنوان «معاد جسمانی» و در جدید «الحشر الجسمانی» آمده؛ خط: نسخ ریز، بیکا، تا: 1046ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 46ص (519-564)، 23 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 4 - 163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1061ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن دارچینی، 43گ، 16 سطر، اندازه: 11/5×1/58سم [اهدائی رهبر: 6 - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1061ق؛ جلد: چرم زرد، 43گ (25پ- 67پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×19سم [مؤید: 3 - 586]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 جمادي الاول 1067ق، جلد: تیماج آلبالویی، 23 سطر (6×15/5)، اندازه: 13/5×25سم [ف: 1 - 374]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 573/4
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 94]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1117ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 29گ (1پ-29ر)، 20 سطر (8×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 430]
آغاز و انجام: برابر
جزء نهم (در معاد جسمانی)؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن شیخ محمد امین شراره فتونی، تا: قرن 13؛ از روي نسخه مورخه 976ق که در دارالسلطنه قزوین توسط تاج الدین حسینی صاعد نوشته شده تحریر گردیده؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1583]
رساله نهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1201ق؛ قطع: ربعی، [رشت و همدان: ف: 1439]
آغاز: المقاله الثالثه فی رد شبهه المنکرین فی الجاهلیه الثانیه؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رد شبهاتی از معاد» آمده است؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1294ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا، رویه تیماج سرخ، 6گ (100پ-105پ)، 17 سطر (5/ 7×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 17 - 202]
آغاز: برابر؛ انجام: و لم لا یکون الا لم حاصلا مما کسبه و اکتسبه عاد و طبعا و الحمدﷲ اولا و اخرا
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: نائینی؛ 10گ، 19 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 4 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 38گ (201پ-238ر)، 14 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 387]
آغاز: برابر
تنها برگ اول جزء نهم آن که درباره معاد جسمانی بودن آن است؛ بیکا، بیتا؛ اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 115]
al-ḥujja li-a’immat-is sab‘a fī ixtilāf-i qirā’āt-il qur‘ān
فارسی، حسن بن احمد، 288 - 377 قمري
fārsī, hasan ebn-e ahmad (902 - 988)
اهدا به: عضدالدوله دیلمی
از مهمترین کتاب هاي نوشته شده در علل نحوي و ادبی قرائت قراء سبعه و وجوه اختلاف آن میباشد، با تمسک به اشعار عرب و نقل و بررسی اقوال نحویان و لغویین. تألیف آن بین سال هاي 367 تا 372 بوده است.
چاپ: قاهره، دار الکاتب العربی، محقق علی النجدي ناصف و عبدالحلیم النجار و عبد الفتاح شلبی، چاپ اول، جزء اول، 331ص، 1387ق.
[دنا 4 /502 الذریعة 25/66؛ الاعلام 17/29-180؛ مقدمه چاپ تحقیق شده کتاب]
شرح و حواشی:
1- الاستدراك علی کتاب الحجة؛ باقولی، علی بن حسین (-6)
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 26؛ بیکا، تا: 374ق؛ 388گ [فیلم ها ف: 1 - 315]
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 27. از الجزء الحادي و العشرون (ان المنافقین فی الدرك الاسفل من النار) در پایان سوره نساء تا جزء32 (ج2 از چهار مجلد)؛ خط: نسخ، کا: عباس بن احمد بن ابی مواس، تا: شعبان 374ق؛ 360برگ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 315]
نسخه اصل: کتابخانه بلدیه-اسکندریه 3570.
جلد چهارم؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 4 و 5؛ مصحح؛ 396ص [عکسی ف: 5 - 282]
آغاز الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد اطال اﷲ بقاء مولانا الملک السید الاجل المنصور ... فان هذا الکتاب تذکر فیه وجوه قراءات القراء
نسخه اصل: کتابخانه بلدیه- اسکندریه 3570؛ جزء دوم؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بیتا؛ نسخه قدیمی و نفیس؛ 394ص [عکسی ف: 2 - 77]
نسخه اصلی: کتابخانه بلدیه - اسکندریه. جزء سوم؛ خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ نسخه قدیمی، ظاهراً ادامه نسخه شماره 475؛ صفحه آغاز و انجام غیر از خط اصل است؛ 418ص [عکسی ف: 3 - 159]
al-ḥujja li-saraqāt-i ibn-i ḥujja
نواجی، محمد بن حسن، 788؟ - 859 قمري
navājī, mohammad ebn-e hasan (1387 - 1455)
در نقد تقی الدین معروف به ابن حجه.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 4315
آغاز: بسمله. قال الفقیر الی رحمه ربه و الراجی عفوه؛ انجام: و یتجاوز عما سطره العلم فی ام الکتاب هذا اخر ... بلغ
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 830ق [الفبائی ف: 214]
ḥujjat-ul murīdīn
عثمانی، تاج الدین بن زکریا، - 1050 قمري
‘osmānī, tāj-od-dīn ebn-e zakaryīā (- 1641)
تاریخ تألیف: جمادي الثانی 1029ق؛ محل تألیف: طائف
رساله را به جهت رفع شبههاي که در ارتباط با افعال صوفیه نظیر مصافحه، خرقه، خلوت و ... پیش آمده بود به در خواست یکی از طرفداران طایفه صوفیه نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 10171
آغاز: بسمله الحمد ﷲ الذي تجلی ذاته لذاته بذاته و ابرز صفاته یظهورذاته؛ انجام: تمت الرسالة المسمی بحجة المریدین ... جمادي الاخري سنة 1029
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1039ق؛ 65ص (97-161)، 13 - 14 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32 - 204]
ḥujjat-ul mustaršidīn wa sanad-ul muwaḥḥidīn
امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی، - 1367؟ قمري
emām jom‘e xū’ī, mohammad amīn ebn-e yahyā (-1948)
وابسته به: الباب الحادي عشر = باب حادي عشر؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
تعلیقه اي است بر باب حادي عشر علامه حلی که مؤلف در نجف اشرف به تألیف آن پرداخته است. نسخه حاضر حاوي خطبه و بخش اندکی از تعلیقه است.
[طبقات اعلام الشیع (نقباء البشر) 182]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12228/5
آغاز: اللهم یا من دل علی وجوب وجوده وجوده و علی وحدانیته و سرمدیته، وجوبه؛ جل من تحیر فی کنه ذاته العقول ... و انی لما کنت فی بعض ایام مجاورتی عند باب مدین العلم؛ انجام: یقال وجب الحایط اذا سقط و اصطلاحاً الواجب هو ما یستحق تارکه الذم علی بعض الوجوه عند العقلاء و هو اما کفائی و هو الذي یسقط
خط: شکسته نستعلیق، کا: = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ متن قلم خوردگی دارد. نسخه اصل و به خط مؤلف میباشد؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (38- 39)، 18 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 31 - 45]
ḥujjat-ul muslimīn
بهبهانی، عبداﷲ بن محمد، - 1325 ؟ قمري
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1907)
اهدا به: خسرو خان بهادر الدوله حاکم کوهکلویه و بهبهان
تاریخ تألیف: پنجشنبه شعبان 1314ق
کتابی است در نبوت خاصه پیامبر اسلام که مؤلف در جواب سؤال حاجی خسروخان میر پنجه حاکم بهبهان مبنی بر ادعاي
مسیحیان بر اینکه عیسی آخرین پیامبر خداست و پس از او شریعتی و پیامبري نمیآید، نگاشته است؛ در چند «فصل» است: 1. اثبات نبوت مطلقه؛ 2. بیان نسخ ادیان؛ 3. پیامبران صاحب شرع که شش نفرند؛ 4. احتجاجات حضرت رضا علیه السلام؛ 5. دلیل عقلی بر نبوت خاصه پیامبر اسلام 6. سر خلود کفار در جهنم.
آغاز: بسمله حمد بی حد خداوندي را سزاست که خالق عالمیان است درود نامعدود پیغمبري را رواست که هادي خلق و مبعوث در آخرالزمان است ... و بعد چنین گوید بنده جانی ... عبداﷲ بن محمد
انجام: ودوام عذاب آنها از باب دوام نیت ایشان بر معصیت است و نیة کافر بدتر است از عمل او. وصلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین. قد تمت الرسالة الشریفه
[الذریعة 128/55 «عقاید المؤمنین»؛ دنا 4 /502؛ فهرستواره منزوي 9/ 264]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 5 شوال1314ق؛ 58گ، 12 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1584]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد اﷲ بن محمد بهبهانی، بیتا؛ تصحیح شده مؤلف؛ 43گ (145-187)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 107]
ḥujjat-ul mannān fī š.-i durrat-il bayān
شرح توضیحی است بر قصیده 128 بیتی با مطلع: «اقول و باﷲ اعتصمت و عونه ** طلبت علی ما رمته متحملا» در ادغام، اظهار، صل هاء ضمیر، مد، ترقیق، تفخیم، یا ات اضافه، وقف و مخارج حروف.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 9096
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي انزل علی عبده قرانا ... اما بعد فانی لما وفقنی اﷲ جل اسمه لنظم [القصیده ؟...] بدر البیان التمس منی بعض الساد و الاخوان ان اشرحها شرحا یکشف غوامضها؛ انجام: وصل علی المبعوث من آل هاشم - آله جمیع الخلق ما سبح الملا
خط: نستعلیق خوانا، کا: سید علی هندي، تا: جمعه 28 ذیحجه 1203ق؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج عنابی، 23گ، 17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 23 - 75]
hojjat-ol mansūr = safar-nāme-ye haj
یعقوب میرزا تبریزي، - 1327 ؟ قمري
ya‘qūb mīrzā tabrīzī (- 1909)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9908
آغاز: بسمله. ستایش بیحد معبودي را سزاست که حاجیان کعبه وصالش در بادیه شوق و محبت سرگردانند؛ انجام: چون قرار بولاغ بد منزل بوده در آنجا منزل نکرده راه جرجر پیش گرفته آمدیم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ در ابتداي نسخه یادداشت تاریخی درباره دعواي روس ها در تبریز در روز پنجشنبه 29 ذیحجه 1329 و تاریخ وفات یعقوب میرزا (مؤلف سفرنامه) در روز سهشنبه 19 ربیع الثانی 1327، رکابهدار، در برخی صفحات اشکالی در توضیح مطالب ترسیم شده؛ جلد: تیماج مشکی، 116گ، 23 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 31 - 128]
ḥujjat-ul mu’minīn li-iḥtijāj-il muwāfiqīn ‘ala-l muxālifīn
الفت
olfat
داراي دو «مقال»: 1. شامل چهل برهان نقلی بر اثبات امامت علی (علیه السلام)؛ 2. شامل پاسخ احادیثی که اهل تسنن به آنها تمسک کرده اند.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 20498
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي اوجب علینا معرفته بمعرفة حبیبه و آله الائمة المعصومین؛ انجام: فسبحان ما اضل هولاء القوم و اجعلهم و اعظم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 56گ، 9 سطر [اهدائی ف: 111]
hojjat-nāmče = [nāme-ye ‘āšeqāne-ye hazlī]
نامه اي عاشقانه و هزلی خطاب به «نصرت الزمان» مبنی بر اینکه مبلغ یکصد تومان به او داده میشود تا براي مدت یک ماه به نویسنده نامه توجهی کند و با او نزدیکی نماید. این نامه در نسخه 7521 مرعشی نیز عینا در برگ 51پ دیده میشود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8005/3
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج زرشکی، 1گ (20پ)، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1/ 27-19]
al-ḥujjat-ul wāḍiḥa
منوفی، عبدالخالق بن عبدالرحمن، ق11 قمري
manūfī, ‘abd-ol-xāleq ebn-e ‘abd-or-rahmān (- 17c)
رسالهاي است در ابطال گفتار جهالی که قائل به وجود سکتها و اختلاس هاي متعددي در سوره فاتحه میباشند که از عدم رعایت آنها اسماء شیاطین حاصل میشود مثل «دلل» در «الحمدﷲ»، «کیو» در «مالک یوم الدین»، «کنع» در «ایاك نعبد» و ... مؤلف این رساله را به درخواست دوستان و در شرح سه بیت شعر خود که در این باره سروده نوشته است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي اوردنا ... من عباده کتابه فهم ... اما بعد فیقول افقر العباد ... ان بعض خلاص الاحباب و صفو الاصدقا الانجاب فیطلب منی ما یبطل ما یعتقده بعض الجهل من ان فی سور ام القرآن جمل من السکت و الاختلاس و اسماء الشیطان فنظمت بعون اﷲ عزوجل ما علیه فی هذا المقام التعویل فی ثلاثه ابیات من قافیة المتدارك من ثانی اضرب الطویل ثم شرحتها شرحا لطیفا
انجام: و کاف ایاك و امثالهما ... انتهی دهنا قدتمت الحجة الواضحه ... نشر اصح القوالة الراحجة
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24680
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالنبی کشمیري، تا: 1175ق؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج فرنگی زرشکی، 5گ، 22 سطر، اندازه: 1/84×2/ 22سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 326] و [23-76]
al-ḥujjat-ul wāḍiḥa
اسکوئی، علی بن موسی، ق14
oskū’ī, ‘alī ebn-e mūsā (- 14c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18178
تألیف 1336، نسخه نادر؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
al-hojjat-ol vāfīya
وابسته به: الشمس الضاحیة فی ازاحة الشبهات الواهیة
مختصر کتاب الشمس الضاحیة است در رد شیخیه با افزودگیها در یک «مقدمه» و یک «باب»، که بنا به درخواست بعضی از اخوان الصفا تألیف شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1752/2
آغاز: الحمدﷲ المنزه عن النقص المتعالی عن مشابه الخلق ... و بعد چنین گوید خوشه چین اخبار حضرات ائمه اطهار؛ انجام: من گفتم این طریقه ما نیست ما تا چیزي را حق ندانیم در صدد اثبات او نمی آئیم.
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد حسین هندي، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 58گ (112ر-169ر)، 15 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 5 - 135]
hojjat-ol hend
محرابی، محمد بن عمر
mehrābī, mohammad ebn-e ‘omar
داستان گفتگوي طوطی است و شارك در مسائل اعتقادي هنود و مسلمانان، بدینگونه آغاز میشود که هندویی به نام راي در شهر نل درك دختر دانایی داشته که به خواستگاران خود پاسخ رد میدهد، تا آنکه پسر مسلمانی که بسیار دانا بوده در بتخانه آن دختر را دیده و شیفته او میگردد و براي نزدیکی به دختر علوم هندوان را آموخته و کتاب حاضر را در گفتگوي اهل مذاهب مینگارد و براي رساندن مطالب آن به گوش دختر، از وجود جفتی طوطی و شارك بهره میگیرد و مطالب کتاب را به آن دو میآموزد. داستان طوطیان به گوش دختر رسیده آنها را میخرد، ولی طوطیان در غیاب مربی خود سخن نمیگویند، جوان دستوري درباره خورانیدن شکر به خریدار میدهد که طوطیان به سخن آیند، و چون دختر سخنان حج الهند را از زبان طوطیان بشنید مسلمان گشت و به همسري دلباخته خود درآمد. این کتاب در گجرات پیدا شده که به زر نوشته و در صندوقی بوده است که به دست مترجم افتاده و او آن را به فارسی ترجمه کرده است.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد حمد خداي و نعت رسول صلی اﷲ علیه و آله و سلم میگوید دعاگوي اهل اسلام کمترین همه بندگان به فیض فضل رحمانی.
[فهرست کتابخانه گنج بخش 3/ 1335-1336؛ مشترك پاکستان 2/ 952-954؛ فهرستواره منزوي 1 /315؛ دنا 4/ 503]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 976؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 5 جمادي الثانی 1225ق؛ 359ص [عکسی ف: 6 - 42]
آغاز: برابر؛ انجام: فاتحه اخلاص تمام بخوانید و بدعاي ایمان مدد نمایند و اﷲ اعلم بصواب ...
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13 [رایانه]
hojaj-e hāvīye dar matā‘en-e mo‘āvīye
امروهوي، محمد بن اصغر حسین، ق14 قمري
amrohavī, mohammad ebn-e asqar hoseyn (- 20c)
در حالات و تاریخ زندگانی معاویه و مطاعن و کارهائی که به ضد اسلام از وي سرزده، در این کتاب از مصادر اهل سنت تشریح میشود. این کتاب در ماه ذیقعده 1331 تألیف شده و در همان ماه از سلطنت 1333 رونویس شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 1891
آغاز: الحمدﷲ الذي حفظنا عن البغی والضلالة ... اما بعد حقیرترین حجاج و زائرین متمسک بثقلین؛ انجام: امیر معاویه کی ساتهی کیون نهون به توصفین مین یهی حضرت امیرسی امیر معاویه کی طرفدار هو کرلئرتی
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور لاجورد، 30گ (1پ-30پ)، 23 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف: 5 - 266]
حجج رضویه- حجج الرضویة
hojaj-or razavīyye
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمري
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
وابسته به: هدیة المهدویة فی رد الطائفة البابیة؛ مجدالعلماء یزدي اردکانی، علی اصغر بن رجبعلی
تاریخ تألیف: 21 محرم 1341ق
تعلیقه و مستدرك و تتمیمی است بر کتاب «هدی المهدویه» در رد بابیان.
[دنا 4/ 503؛ فهرستواره منزوي 9 /264]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 501
آغاز: پس از دیباچه: فاضل بهائی یعنی مضل بهائی در صفحه ششم در سطر 27 میگوید؛ انجام: و باین سبب شربت ریاست نوشیده ام و بعیش رغید و مال تلید رسیده ام
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ واقف: عصار، محمد بن محمود، 131گ، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 93]
hojaj-or razavīyye
شریف شاهرودي، اسماعیل بن محمد محسن، ق14 قمري
šarīf šāhrūdī, esmā‘īl ebn-e mohammad mohsen (- 20c)
اهدا به: مظفر الدین شاه (1313-1324ق)
تاریخ تألیف: 25 رجب 1314ق
شرح حال و مناقب و فضایل حضرت ثامن الحجج علی بن موسی (علیه السلام) است. داراي یک «مقدمه» و هشت «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در بحث از مسئله امامت و اثبات مذهب حق از میان اقوال؛ باب 1. ذکر شمهاي از احوال امام المجتبی و سید المرتضی ثامن الائمه الهدي ابی الحسن الثالث علی بن موسی الرضا سلام اﷲ علیه در چند فصل: 1) بیان اثبات امامت آن حضرت به اخبار مأثوره مخصوصه از رسول خدا و سائر ائمه هدي (علیهم السلام)، 2) تعیین اسم مبارکش و القاب شریفه و کنیه آن حضرت است، 3) تاریخ تولد و موت عمر و ایام امامت آن حضرت، 4) عدد زوجات و اولاد آن بزرگوار است، 5) عدد اصحاب آن حضرت و ذکر اسامی آنها و ادعیه مأثوره از آن حضرت و توسل جستن به آن جناب و نماز آن حضرت و شعراء مخصوص آن حضرت است؛ باب 2. معجزات آن حضرت در دو «فصل»: 1) معجزات زمان حیات آن حضرت، 2) معجزات بعد از وفات آن حضرت؛ باب 3. در بیان چند «فصل»: 1) بیان علت طلبیدن مأمون حضرت رضا را به خراسان و به اصرار تمام آن جناب را ولیعهد خود گردانیدن، 2) ذکر جملهاي از وقایع و اخبار و ظهور بعضی از کرامات آن حضرت از هنگام خروج از مدینه طیبه تا حین ورودش به شهر نیشابور و از آن جا به طوس، 3) ورود آن حضرت به شهر مرو که مقر خلافت مأمون بود و قرار دادن مأمون آن جناب را ولیعهد خود و قبول کردن آن بزرگوار از روي اکراه و اجبار به جهت خوف بر هلاکت خود، 4) بیان لعضی از وقایع زمان ولیعهدي آن جناب؛ باب 4. ذکر مجلس مناظره آن جناب با اهل ادیان و کسانی که گفتگو در توحید نموده اند نزد مأمون ملعون؛ باب 5. ذکر جملهاي از اشعار منسوب به آن جناب و در بیان شمه اي از اخلاق حمیده و صفات پسندیده و وصف عبادات آن سرور در سه «فصل»: 1) ذکر اشعاري که انشاد فرموده اند، 2) شمهاي از اخلاق حمیده و صفات پسندیده آن بزرگوار، 3) وصف عبادات آن عالی مقدار؛ باب 6. بیان علت و سبب اقدام کردن مأمون دون بر قتل آن جناب و ذکر اخبار چندي از رسول خدا و ائمه بر آن [که] مأمون آن سرور را به زهر شهید نمود ... و در بیان محل قبر آن سرور در چندین «فصل»: 1) ذکر اقدام نمودن مأمون بر قبل آن حضرت، 2) ذکر اخبار و ادله معتبره از طرف خاصه بر اثبات مذهب مختار آن که مأمون آن جناب را مسمون نمود، 3) اختلاف میان خاصه و عامه در جهت وفات آن حضرت؛ باب 7. ذکر ثواب زیارت قبر مطهر علی بن موسی و زیارات مأثوره از ائمه علیهم السلام در خصوص زیارت آن حضرت در دو «فصل»: 1) ذکر اخبار وارده در ثواب زیارت قبر مطهر علی بن موسی الرضا در ارض طوس، 2) زیارت آن حضرت و در بیان آداب و مقدمات زیارت آن حضرت؛ باب 8. بیان جملهاي از مسائل متفرقه؛ خاتمه: در شرح حال حضرت معصومه علیها سلام بنت موسی بن الجعفر (علیه السلام) و شرح شمهاي از تاریخ قم و فضیلت آن بلده طیبه. در پایان خاتمه، مختصري از احوال میرزاي قمی
(1152-1231ق) آمده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق انواراً و جعلهم بعرشه محدقین و من علینا و من بهم و جعلنا من موالیهم التابعین ... و بعد چنین گوید که به مضمون حدیث شریف مثل اهل بیتی
انجام: و سادات والا مقام و سلاطين اسلام و بزرگان دين و
دولت بوده است.اللهم اجعل تلك البلدة الكريمة مقرنا في حال
حيوتنا و مدفنا بعد ماتنا واغفر لخطيئاتنا بمحمد و آله الاطهار. ثم
الحمدالله علي البلوغ الي هذا المرام و الصلوة و السلم علي محمد
و آله الكرام و قد فرغ منه مؤلفه الفقير الي االله الغني في اوائل
شهر رجب المرجب سنة رابع عشرة و ثلثماة بعد الالف من
الهجرة المباركة علي صادعها و آله الوف تحية و ثناء و لا حول
و لا قوة الا باالله العلي العظين 1314.
[دنا 4 /503؛ فهرستواره منزوي 3/ 1614]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش معرب، بیکا، تا: 1314ق؛ به قرینه آراستگی و آرایش هاي نسخه احتمال دارد این نسخه نسخهاي باشد که براي تقدیم به شاه در نظر گرفته شده بود. صفحه اول و سطوري که از مظفرالدین شاه نام برده شده طلااندازي بین سطور دارد، مجدول، کمندکشی شده، با سرلوح مزدوج مرصع مذهب، مصحح، محشی از مؤلف به نشان «منه»؛ حاشیه برگ 367ر و 367پ دو یادداشت به خط مؤلف به نقل از ریاض الفضائل شیخ حر عاملی، یادداشتی از جعفر بن صدیق الملک در شوال 1310ق در شرح حال زکریا بن آدم؛ تملک: احمد حسینی در محرم 1324ق در دارالخلافه طهران، نسخه را پسرش محمدرضا خان خریده بوده؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن عنابی، 376گ، 14 سطر (2 /9×9/ 18)، اندازه: 14/5×2/ 26سم [ف: 2/ 29 - 691]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا عبدالکریم شیرازي، بیتا؛ داراي یک سرلوح با تاج و ترنج مشکی، مجدول و کمند؛ جلد: تیماج مشکی، 87گ، 23 سطر (9/5×19)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یحیی بن محمد باقر تفریشی، بیتا؛ واقف: نظام الاسلام تهرانی، 1339؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 257گ، 16سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 5-128]
الحجج العشرة فی جوهریة نفس الانسان الناطقة تحصیل السعادة
al-ḥujaj-ul ‘aqlīyya ‘ala-l ḥašr-il jismānī
صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 -1641)
گفتاري است از ملاصدرا شیرازي و داراي سه «مقدمه» برگرفته از سخنان عامري.
آغاز: بعد بسمله. حجة عقلیة استفدتها من کلام ابی الحسن العامرية فی بعض رسائله المعادی علی اثبات الحشر الجسمانی علی، طبق به الشریعة الحقة التی اتی بها سیدنا و نبینا سید الکل فی الکل (صلی الله علیه و آله)
انجام: قوله عز اسمه فتبارك الذي له ملک السموات و الارض و ما بینهما و عنده علم الساع و الیه ترجعون فافهم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ کاغذ: شرقی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 2گ (440پ-441ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 3ص (330-332)، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 193]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 2گ (4-5پ)، اندازه: 12×21/5سم [نشریه: 13 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بینقطه، کا: عبدالقادر اردوبادي، تا: قرن 11، جا: شیراز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 2گ (323پ-324پ)، 23 سطر، اندازه: 12×3/ 22سم [ف: 8 - 51]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن12؛ ص220-221و در ص223 و 224 عبارت هایی فلسفی درباره معاد جسمانی هست مانند امالی، و تاریخ روز و سال املاء دارد، مانند 1007ق و 20 ذیحجه 1009 در برزویه، فسا، و 6 جمادي الثانی1011و1006ق و شاید از ملاصدرا باشد [ف: 4- 288]
الحجج الغر- تحصیل السعادة
فارسی
al-hojaj-ol qāte‘a fī š.-ez zīyārat-el jāme‘a
رضوي، حسن، ق14 قمري
razavī, hasan (- 20c)
ترجمه وشرحی است بر زیارت جامعه کبیره، متن دعا با ترجمه در بالاي صفحات وجملاتی که نیاز به تفسیر و توضیح دارد، در هر صفحه با ذکر شماره به صورت پاورقی شرح داده شده، مؤلف این زیارت را از استادش محدث قمی روایت میکند.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 39/240-7860
آغاز: بسمله سپاس هر سپاسگذار در برابر هر نیک و نیکی مر خداي راست که خود را به نشانی هاي بی شمار بموجودات معرفی نموده؛ انجام: حضرت احدیت بودند و خلیف اﷲ در لطف خداوند چنانچه در ذیل جمله مثل این معنی گذشت
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا با روکش پارچه قرمز، 146گ، 12 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1585]
al-ḥujaj-ul qaṭ‘īya li-ittifāq-il faraq-il islāmīyya
سویدي، عبداﷲ بن حسین، 1104 - 1174 قمري
sovaydī, ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn (1693 - 1761)
رساله کوتاهی است مشتمل بر فصل دوم کتاب حجج القطعیه در رد عقاید شیعه، در سال 1156ق نادرشاه براي دومین بار جهت همگام شدن با ترکان عثمانی، در اجبار شیعه بر به رسمیت شناختن سه خلیفه نخستین اسلامی و الغاء رسمی تشیع در ایران و اقرار به تسنن تحت لواي وحدت اسلامی اقدام به تشکیل کنفرانسی در نجف نمود. در این کنفراس عبداﷲ سویدي از طرف احمد پاشا مأمور شد که با علی اکبر ملاباشی (1160ق) نماینده شیعه مناظره نمایند. سویدي جریان این مناظره و استدلالهاي خود را به صورت کتابی تحت عنوان فوق تدوین کرد. سید محمد مهدي بن سید صالح موسوي قزوینی کاظمی (- 1359ق) ردي بر «الحجج القطعیة» سویدي نگاشته، موسوم به قامع المبدعین. فی کیفیة المناظر
چاپ: مصر، 51ص، 1324ق، به ضميمه رسالة في كيفية المناظرة
مع الشيعة و الرد عليهم از احمد بن زيني دحلان
[طبقات اعلام شیعه (قرن12ص 1886)، معجم المطبوعات (1/ 1067)؛ الاعلام زرکلی 4/80؛ الذریعة 17/ 16؛ فهرس مخطوطات دارالکتب الظاهریة تصوف 3/ 75؛ الکواکب المنتثرة فی القرن الثانی بعد العشرة، ص 496-499؛ معجم المؤلفین 3/ 154 و 6/ 48 و 13/ 400؛ هدیة العارفین 1/ 483؛ دنا 4/ 50]
آغاز: بسمله اعدي اداي ما وجب علينا و بعده يقول كان السبب
في توجهي الي مكة المكرمة هو نجاتي من يد الظالم الغشوم
نادرشاه ... و قصة ذلك باختصار ان مملكة العجم لما اضمحلت و
ملك الأفغان دار مملكتهم اصفهان و آل عثمان ملكوا بعض
البلدان و ذلك بعد قتل الافغان شاه حسين فظهر ابنه طهماسب؛
انجام: مع صورة الجريدة و صورة الخطبة فلأجل هذا الذي حدث
عزيمتي علي الحج اللهم يسر بذلك و لنشرع في المقصود فأقول
كان استاذاننا لأجل الحج من الوزير ... ثم طلب من الدولة فأرسله
أسعد پاشا و لم أدر ما فعل به عامله االله بما يليق به و الحمدالله رب
العالمين.
نسخه اصل: در یکی از کتابخانه هاي استانبول ترکیه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 42ص، 23سطر [عکسی ف: 3 - 564]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي خلصنا من خفیض خط التقلید و هدانا الی ذرو التوحید ... و بعد فهذا جزو مصنف من مصنفات ... فی تحقیق مذهب اهل السن و تفسیر آراء الشیعه؛ انجام: ثم ذکرت دلائل غیر هذه تدل علی ان المذهب الذي هم علیه لیس مذهب جعفر الصادق ثم اذن لی بالعود الی بغداد و ارسل معی صورة الجریدة و صور الخطبه فلاجل هذاالذي حدث عزمت علی الحج الیهم و یسر ذلک قدتم بعون اﷲ ...
خط: نسخ متوسط، کا: جلال الدین و عبدالحمید بن جلال الدین، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري و نخودي، جلد: مقوایی با روکش کاغذي الوان، 20گ(3پ-22)، اندازه: 17/7×23سم [ف: 14-253]
al-ḥujaj-ul qawīyya fī bayān-il waṣīyya
در اثبات وصایت حضرت امیر (علیه السلام) مشتمل بر پنج «حجت».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10365/3
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي ارسل الانبیاء حججا للعالمین و نصب؛ انجام: و الاحادیث غریزه لایسع الوقت ابزارها ... الطاهرین
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسن هشترودي، تا: 1336ق؛ این نسخه از روي نسخه مورخ 1121ق کتابت شده، در انتهاي نسخه و پشت جلد اسامی مؤلفاتی است که در فرق آثاري تألیف کرده اند؛ جلد: تیماج سبز، 14ص (37-50)، 20-22 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 32 - 346]
al-ḥujaj-ul mubīna fi-t tafḍīl bayn-a makka wa-l madīna
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمري
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رسالهاي در افضلیت و برتري بین مکه و مدینه را با استناد به اخبار اهل سنت که مؤلف برتري مدینه را ترجیح داده در سه «فصل»: 1. اسماء هذین البلدین؛ 2. حد هذین الحرمین؛ 3. التفضیل بینهما.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي فضل بعض خلقه علی بعض حتی فی البلاد و الامکن و بقاع الارض ...
انجام: و یقول ان جبرئیل علیه السلام هو یوم الکعبة قالت فکان یقول انه اقوم مسجد قبل و اﷲ تعالی اعلم.
چاپ: هند، لاهور، مطبع محمدي، سنگی، 13ص، با عنوان رسائل سیوطی چاپ شده؛ هند، لاهور، مطبع محمدي، با تصحیح مولوي محمد حسین صاحب هزاروي و مولوي غلام حسین صاحب لاهوري، سنگی، وزیري، 15ص، به سعی و اهتمام فقیر اﷲ (تاجر کتب)، (54-66صص)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلام محیی الدین، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1372؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با عطف میشن قهوه اي، 7گ، 23 سطر، اندازه: 17×25/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: شمیز، 7گ (60ر-66پ)، 25 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 189]
حجج المهندسین- مقالة فی حجج المهندسین کتبها الیها
الحجر- الکیمیاء
الحجر- الحجر المکرم
al-hajar (mn.)
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
در این رساله که منتخبی از کتابی از جابر است، گفتههاي حکماي فن درباره «حجر مکرم» نقل شده پس از آن آراء خود جابر از کتاب هاي وي «الاسطقس» و «الکمال» آورده میشود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 7515/3
آغاز: فلنذکر من کلام الحکماء فی الحجر ما أبینه و أکشفه و أدله علی حقیقته ثم نذکر ما یخصنا من قوله ما فیه؛ انجام: ثم توضع فی القرع و تعنفه ثم قطره و ترد ما قطر علی الثفل و کرر علیه العمل حتی یثبت الجمیع.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 11گ (106ر- 116ر)، اندازه: 12×17سم [ف: 19 - 317]
al-ḥajar
قمري، محمد، ق5 قمري
qomrī, mohammad (- 11c)
آغاز: بسمله، اعلم ان هذا الحجر هو جوهر واحد و لکنه ینقسم الی قسمین و شکلین مختلفین احدهما ...
انجام: و باسمه الحلیم الحکیم من ادمن ذکرها یسراﷲ علیه ما سئله و عرفه الحکم و الصنع الالهیة
خط: مختلف، بیکا، تا: 1226ق [الفبائی ف: 410]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، بیکا، تا: سهشنبه 19 رجب 1283ق، جا: خراسان؛ کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: میشن سیاه، 7گ (21ر-27پ)، 20 سطر، اندازه: 1/ 14×8 /20سم [ف: 6 - 287]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 243]
آغاز: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملک ش 2/3201 ذکر شد؛ خط: مختلف، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن آلبالویی، 3گ (210ر-212ر)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 8 - 488]
al-ḥajar
جلدکی، علی بن ایدمر، - 762 قمري
jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor (- 1361)
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 243]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول؛ کمند مشکی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 8ص (218-225)، 15 سطر، [سنا: ف: 2-233]
al-hujr
کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154 - 1228 قمري
kāšef-ol-qetā’, ja‘far ebn-e xezr (1742 - 1813)
کتاب مفصل فقهی کاشف الغطاء «کشف الغطاء عن خفیات مبهمات شریعة الغراء» نام دارد. او این کتاب را در سه فن (1. فیما یتعلق ببیان الاصول الاسلامیة و العقاید الایمانیة الجعفریة، 2. فیما یتعلق ببیان بعض المطالب الاصول الفرعیة، 3. فیما یتعلق بالفروع الدینیة شامل چهار قسم: عبادات و عقود و ایقاعات و احکام) قرار داده است. این کتاب ناتمام مانده و بخشی از آن که تألیف شده و به چاپ رسیده، دو فن اول و بخشی از فن سوم (کتاب طهارت تا آخر کفارات حج) را شامل است. نسخه حاضر گویا بخشی از ادامه آن کتاب است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14221
آغاز: کتاب الحجر الحجر مثلثا لغ کما صرح به جماع هو المنع التضییق و منه سمی الحرام حجرا لما فیه من المنع قال اﷲ تعالی یقولون حجرا محجورا اي حراما محرما و سمی العقل حجرا لانه یمنع صاحبه من ارتکاب القبیح و ما تضر عاقبته؛ انجام: مسئل لا اشکال بل و لا خلاف ظاهرا فی ان السفیه اذا حلف مثلا علی فعل شیء ... فلا یبعد العقول بوجوب الکفار المالی علیه فی هذا الحال.
کتاب الحجر است و مؤلف در اثناي آن بحث مبسوطی درباره ولایت فقیه و ولایت عدول مؤمنین ذکر نموده است. او در این بخش به کتاب غصب که قرار است بعد از این تألیف نماید حواله میدهد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، در حاشیه صفحه اول نسخه نوشته شده: «کتاب اسرار الآیات از مرحوم وحید الدهر شیخ جعفر کبیر نجفی میباشد، نسخ اصل خط آن مرحوم است تا واضح باشد»، در صفحه آخر چنین نوشته شده: «عرض میشود این کتاب را بفرمایید کاتب مطابق قطع کتاب فقه طهارت با مرکب چاپ بنویسد ولی کاتبی باشد که خط او مناسب باشد. فقه طهارت که در یک مجلد ... باید جلد کتاب اسرار ا یات ... هرگاه کتابت و مقابله و ملاحظه آن به دقت تمام شد آن را نیز تسلیم ... که به طبع آورد«، بسیاري از عبارات خط خورده و حذف گردیده و یا تغییر داده شده؛ جلد: تیماج مشکی، 113گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 38 - 330]
ḥajar
آغاثاذیمون
āqāsāzīmūn
درین رساله آغاثازیمون میگوید آن چیزي را که هرمس حجر دانست آن حجر نیست، پس حجر را او در این صفحات شرح میدهد و بیان خواص کیمیا میکند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 11/8900
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 6 ص (99- 104)، 16 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 10 - 553]
al-hujr
آرانی کاشانی، محمدحسین بن محمد باقر، ق14 قمري
ārānī kāšānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer (- 20c)
تاریخ تألیف: دوم جمادي الثانی 1292ق
آیا حاکم شرع میتواند ولی اجباري (نظیر پدر و جد) را با ظهور خیانت در مال کسی که بر آن ولایت دارند، از ولایت عزل کند یا خیر؟ مؤلف پاسخ این پرسش را به طور استدلالی بیان کرده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3479/6
آغاز: کتاب الحجر السؤال هل یجوز للحاکم الشرعی عزل الولی الاجباري یعنی ا ب و الجد؛ انجام: لمن لایستغتی قلبه من اﷲ بصفاء سره حرره العبد ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1292ق؛ مصحح؛ 4گ (415پ- 418پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5×22سم [محدث ارموي مخ: 3-1125]
al-ḥajar
غیر همانند:
آغاز: و اعلم الحجر اذا اخذها غبیطا؛ انجام: سنه خمسین ... اربعون خمسائه احد ثلثون 2184.
نویسنده میگوید این عنوان از کتاب حجر از کتاب روضه از کتاب نفس برگرفته شده است و آن بحث در خواص سنگ معروف کیمیا میکند و نیز از پرسش ها و پاسخهاي بین ارسطو و یکی از شاگردان او در این باب مطالبی میآورد و اعمال لازم را در کیمیا برمیشمارد و تدابیر را باز میگوید و در آخر تراکیب چندي را برمیگشاید؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1096ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی میشن بنقش، 11 سطر (5/5×10)، اندازه: 11×16سم [ف: 10 - 169]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و اله الطاهرین و بعد هذا الکتاب لبعض الحکماء الواصلین؛ انجام: و هذا ما فی الترکیب الاول من الخلاف و انتهاء ما وصل الینا و اﷲ سبحانه الموفق للصواب.
ده «باب» از اقوال بعضی حکماء و اصلین درباره کیمیاء و حجر: 1. ایضاح ماهیت حجر مشار الیه، 2. استنباط عناصر و استقرار جواهر آن، 3. تدبیر رکن اشرف و آن زیبق مغربی است، 4.
استخلاص زنگ از دهن، 5. طهارة رکن که حکماء زیبق شرقی مینامند، 6. تدبیر زمین و تمشیت آن و تحلیل جواهر آن، 7. طهارة آتش و دور کردن آتش آن از آن، 8. جمع بین زیبق شرقی و غربی، 9. جمع بین زمین و آتش، 10. ترکیب اولی که آن را ابارنجاس مینامند؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: هادي تبریزي، تا: 1277ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 6ص (103-108)، 20 سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9 - 86]
خط: نستعلیق، کا: ابی طالب، تا: 1283ق [الفبائی ف: 215]
بیکا، بیتا [ف: 3 - 61]
آغاز: بسمله، اعلم ایها الطالب ... مسئلة فمن قال ان الحجر هو البیضه و ذکرها حسن
خط: مختلف، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن آلبالویی، 3گ (218ر-220ر)، اندازه: 5/1 7×22/5سم [ف: 8 - 489]
ḥajar
این گفتار که درباره «حجر» است و دستوري دانسته شد که یوشع پیامبر عبرانی داده و ترجمه است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1087/33
آغاز: نسخه یوشع پیامبر - ملاحظه کن و ببین که در چه مرتبه جویا بوده است و چگونه از براي طالبان در حجر و تدبیر آن آشکارا بیان نموده است. بسمله اما بعد از رساله یوشع ... بعد از مقدمات بتحقیق که ظاهر شد الحال بدرستی که کبریت او است طبیعت فاعله در معدن؛ انجام: و هر جسدي از اجساد هفتگانه بر طبیعت کواکب هفتگانه است. و السلام.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1289ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 3گ (126پ-128پ)، 24 سطر (5/14×20)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 4 - 1005]
hejr-e esmā‘īl
شیرازي انصاري، محمد هاشم بن مفید، ق13 قمري
šīrāzī ansārī, mohammad hāšem ebn-e mofīd (- 19c)
مجموعه سروده هایی است در ستایش و سوگواري خاندان پیامبر و دنبالهاي است براي «کعبة الباکین» پدرش.
[دنا 4/ 504؛ فهرست واره منزوي 3/ 1615؛ الذریعه 26/66 و 18/84]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2869/2
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 20 شوال 1255ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 41گ (23پ-63پ)، 14سطر (10×15) [ف: 10 - 1715]
hajar-e a‘zam
ابن مسکویه، احمد بن محمد، 320 - 421 قمري
ebn-e meskavayh, ahmad ebn-e mohammad (933 - 1031)
در این نامه از «حجر اعظم» و به دست آوردن و نشانههاي آن گفتگو شده و تا اندازهاي آشکارا سخن به میان آمده و چندان با رمز و عرفان آمیخته نیست و از مسکویه رازي فیلسوف دانسته شد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 941/12
آغاز: بسمله. حمد. صلوة. فهذه رسال لابی علی مسکویه کانه من بعض الحکماء و هی من بعض کتابه - و قد آن لی ابدأ بذکر الحجر الاعظم الذي منه العمل شرح تدبیره و بلوغ ما وصل الیه منه. فاقول ان الحکماء قد اطالو الکلام علیه؛ انجام: و قبل ان ناخذ فی وصف التدبیر بالماهی و التخلیص یقدم امثل و اصولا یحتاج الی معرفتها فنقول (کم دارد و نویسنده نسخه چنین نوشت: ما تم ما فی المنتسخ بل وجد کاتبه ایضا الی هذا المقام و کتبه راجیا الوجدان متممه. هذا).
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 3گ (47ر-49 ر) [ف: 4-982]
hajar-e hokamā
افلاطون، 427؟ - 347 ؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
از افلاطون که در آن «حجر حکما» را میشناساند. پیداست که از عربی به فارسی ترجمه کرده اند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1087/5
آغاز: بسمله. این رساله افلاطون است و تعریف کرده اند فهم تند که رغبت دارنده است. و گفته در اول او رحمت خداي بر تو باد اي برادر بر قدر آن چیزی که بیان کردم تو را؛ انجام: من وصایاي خود را. خداي تعالی توفیق دهنده است از براي صواب.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1289ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، 2گ (10ر-11پ)، 24 سطر (14/5×20)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 4 - 1003]
hajar-e hokamā’
طب کیمیاوي است، باب 1. خلعت 7 تا 10 را دارد؛ 2. در بیان
حجر غیط و معرفت؛ 3. اسماء مرموز ارض بیضه را؛ 4. در بیان اسماء مرموزه در زیبق؛ 5. اسماء منیع مطهري؛ 6. وصف اناي، 7. بیان اوقات واحد؛ 8. تفریق؛ 9. تدبیرها؛ 10. موازین؛ 11. تراکیب؛ 12. برانیات، سپس چهار باب بی شماره.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 15/3397
آغاز: بسمله، جهت آنست که آن کس که نیست مر او را معتمدي و مجربی که استعانت؛ انجام: همچنان که می خواهی تو بیرون میآید ابریز باذن خداي تعالی ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 26ص (202-227) [ف: 6 - 394]
ḥajar-ul qawm
مختصري است گزین شده از کتاب هاي المصابیح و المفاتیح مؤیدالدین طغرائی (- 515ق) در علم صنعت که بسی فوائد دارد. مطالب آن تحت عنوان: «قال جابر. قال».
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 953/5
آغاز: بسمله و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطاهرین قال جابر ان هذه الصنع انما جعلها اﷲ العقلاء من بنی آدم ثم خص بها الفقراء؛ انجام: و انما قصد القوم تحلیل الاجساد لانها غلیظه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوا با روکش مشمع سبز، 49گ (52-100)، 15 سطر (8/5×12)، اندازه: 13×1/58سم [ف: 3 - 1306]
الحجر الکریم- الکیمیاء
al-ḥajar-ul karīm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 607/14
شجر الخلد، شجر الطور، حجر العوالی، باب تکلیس النحاس، از کتابی باید باشد؛ خط: نسخ کهن، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید سمرقندي، جلد: تیماج آلبالویی، 18ص (337-354)، ابعاد متن: 10×14، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 394]
hajar-e karīm
غیر همانند:
آغاز: حمدله و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین. اما بعد بدان به درستی که رطوبتی که اوست که می آید بکشتن آتش و به سبب آن رطوبت؛ انجام: در او ممیزه چهارگانه را، یعنی صمغ را خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 4ص (78-81) [ف: 6 - 393]
آغاز: نسخه دیگر که صاحبش معلوم نیست در تدبیر حجر کریم.
بسمله. این رساله ایست از آن چیزي که عمل کردم من بدست خود در علم صنعت الهیه؛ انجام: بوده باشد آتش آتش زبل پس بفهم تا اینکه تمام شود. انشاءاﷲ.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1289ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 3گ (86پ-88ر)، 24 سطر (14/5×20)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 4 - 1005]
hajar-e mo‘ayyan
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2/3397
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 2ص (39-40) [ف: 6 - 392]
al-ḥajar-ul mukarram = al-ḥajar = k.-ul ḥajar
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
رسالهاي است کوتاه، در بیان گفتار حکما در حجر، اقوال فیثاغورس، اسکندروس، افلاطون، ارسطاطالیس، ریموش، یزمیندس، اسقلیادس، بیماس، سقراط و دیگران.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ ذي آلاء و النعماء و الطول و العزة و الکبریاء و صلی اﷲ علی سیدنا ... اعلم ارشدك اﷲ تعالی ان جمیع کتبنا هذه و غیرها من الکتب محتاج الی هذا الکتاب خاص ضروری کحاج لم و کیف و ما الی هل و بل و کحاج لم و کیف ...
انجام: و استوفینا وجوه الکلام فی الحجر بحسب ما قصدنا الیه بما هو لاق بکتابنا. هذا فلیکن آخر الکتاب و اﷲ اعلم بالصواب و لنأخذ فیما بعده، فنذکر انشاء اﷲ تعالی جل و عز و باﷲ توفیقنا و علیه توکلنا و هو حسبنا نعم الوکیل و لاحول و لاقو و لا باﷲ العلی العظیم و صلی اﷲ علی سیدنا محمد.
چاپ: پاریس، مطبع فول غایتینه، 28ص، 1928م.
[کحاله 3/ 105؛ ریحانة الادب 5/ 108؛ زرکلی 10/23؛ بغدادي، هدیه 1 /249؛ جابر و «منافع الحجر» او که گویا جز این است؛ تاریخ التراث العربی: 4/ 196 تا 395؛ دنا 4/ 505 (14 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بیکا، تا: صفر 1054ق؛ 21ص (147-167) [عکسی ف: 1 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (80ر-85ر)، 24 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 9 - 421]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 شعبان 1275ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ: سفید سمرقندي، جلد: تیماج آلبالویی، 13ص (14-26)، ابعاد متن: 10×14، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق؛ 13گ، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف مخ: 1 - 387]
. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 7/ 2127- عکسی
آغاز: بسمله. فصل فی الحجر الذي منه العمل. اعلم ان الاکسیر انما یحتاج الی القوي المختلفه التی هی القو الصابغ و المعوص و الماسکه و لم یکن بد منها؛ انجام: زادت مرتبته طرحه اثنی عشر مر فانه لایزید علیها و السلام علی من اتبع الهدي. فصل فی ...؛ خط: نسخ تحریري، بی کا، تا: قرن 13؛ 8 ص (115-122) [عکسی ف: 1 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 13ص (358-370)، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 - 260]
آغاز: برابر؛ انجام: الا ما کان مناسباً مقارباً او ممازجاً مختلطاً و تکون فیه هذه الصورة بالجزو علی ما بینا فلیکن خر الکتاب.
خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، رکابهدار؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (50-51)، 59 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 32 - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوایی، رویه تیماج حنایی، 16گ (87پ-102ر)، 11 سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 11 - 744]
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی روشن، 10گ (1-10)، 16 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 10- 552]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 111]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1300ق؛ جلد: مقوایی با گالینگور سبز، 11ص (18-29)، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 1768]
آغاز: بسمله. اعلم ان الحجر هو المثلث الکیان، مربع الکیفیة، طاهر مکشوف بین الناس کافة و فی الاسواق و عند الغنی و الفقیر؛ انجام: بنارفخم متوسطة و قوداً قلیلا قلیلا رقیقا، حتی یعلم ان الاشخاص حین یذوب الرصاص. تم. تم. تم.
خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ با یادداشت هاي کیمیایی به خامه، حاج محمد کریم خان قاجار کرمانی؛ 17ص (123-139) [عکسی ف: 1 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فلفل نمکی آبی فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 29ص (107-135)، 17 سطر، اندازه: 13×2/80سم [ف: 6 - 233]
al-ḥajar-ul mukarram
مجریطی، محمد بن ابراهیم، ق5 قمري
majrītī, mohammad ebn-e ebrāhīm (- 11c)
در کیمیاگري که به صورت رمز و به شکل یک داستان نگاشته شده است، و در نام این رساله باید تحقیق شود.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3386/17
آغاز: الحمدﷲ الموصف بأحمد الصفات رازق الاحیاء بکرمه و باعث الاموات و منزل الغیث برحمته و مخرج النبات؛ انجام: و أنا استغفراﷲ من الذنوب التی لاینال بها عهده و لا یؤمن غضبه و لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر کرمانشاهی، تا: 9 صفر 1268ق؛ به تاریخ جمادي الاول 1291 تصحیح شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (162پ-164ر)، اندازه: 22×17/5سم [ف: 9 - 171]
al-ḥajar-ul mukarram
غیر همانند:
آغاز: بسمله، رجل من الاولیاء من اصحاب؟ الشریف ارسلها لصاحب من الصالحین و ذکر ... ما کنت اطلعک علی السر الذي هو سراﷲ فی ارضه فاعترف ما وصل الیک و هو ان تأخذ الحجر
الذي؛ انجام: اتق منه واحد علی مائة من اي جسد شئت فانه یقیمه بجمیع الامتحان و اﷲ جل شأنه یعلم
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالحسن اخوي، تا: 1281ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (77پ-78ر)، 16سطر محشی، اندازه: 3/ 16×2/80سم [ف: 6 - 357]
خط: نستعلیق، کا: ابی طالب، تا: 1283ق [الفبائی ف: 215]
آغاز: بسمله اعلم ان الحجر معمول و نسبته الی الاکسیر کنسبة النطقة من المنی الی الانسان فکما ان النطفة تتکون من کل طعام کذلک الحجر تتکون من کل ماد ... الاول عمل تفصیل المادة والثانی الترویج؛ انجام: والثانی فی العقد السادس فی اکسیر الحمر فهذا اتمام العمل ... لاتجد مثله فی کتاب ولاتسمعه من خطاب فخدما آتیک وکن من الشاکرین کنت العبد المسکین احمدبن زین الدین.
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: تیماج سرخ، 1گ، 24 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1585]
آغاز: ارادت تعمل توتیا خضره تاخذ؛ انجام: فاصنعی به کصنع العمل
جاده خط: نسخ، بیکا، بیتا [رایانه]
al-ḥajar-ul mukarram (mnẓ.-un fī ta‘rīf)
منظومه کوتاهی است در 16 بیت در خصوصیات حجر مکرم و چگونگی به دست آوردن آن.
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 281/10
آغاز: علیک بالتحقیر و المهان ** الواحد المعلوم فی الزمان / یلمسه الطالب من غیر الطلب ** به المنی ثم الرضی ثم الغضب؛ انجام: ما کتموه شیئا سوي تدبیره ** لانه الغامض فی اموره / لکنهم بالرمز قد عموه ** و اوضحوا القول و ما اخفوه
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج زیتونی، 249گ، 11 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1 - 252]
al-ḥajar-ul mulaqqam
نیشابوري، میرزا محمد
neyšābūrī, mīrzā mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6530/4
کا: محمد تقی بن علی بن موسی ابن جعفر، تا: ربیع الاول 1357ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرکوب، 43گ (164- 206)، 17 سطر (9×17)، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 286]
الحجر هرمس و بطرش- رسالة هرمس و بطرش الی حجمی
hajj-e šeyx ahmad (t.-ye r.)
تاریخ تألیف: 1240ق
گویا ترجمه رساله شیخ احمد احسائی (- 1241ق) باشد که در زمان خود وي به فارسی برگردانده شده مشتمل بر یک «مقدمه»، دو «مقاله» و یک «خاتمه» نگارش یافته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10159/1
آغاز: بسمله و این رساله مرتب است ... اما مقدمه پس در بیان ترجمه رساله حج عالیجناب شیخ المشایخ شیخ احمد دامت برکاته. پاره از تهدیدات و تخویفات تارك حجة؛ انجام: چه این علامت قبول و رسیدن بمسؤل است و باقی بماند سنه 1240
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 38ص (1-38)، 12 - 14 سطر، اندازه: 1/50×15سم [ف: 32 - 193]
hajj-ol ‘āšeqīn = safar-nāme-ye hajjīye
قاضی زاده کرهرودي، عبدالخالق، ق11 قمري
qāzī-zāde karahrūdī, ‘abd-ol-xāleq (- 17c)
مؤلف به حج و زیارت عتبات عالیه رفته و در بغداد با اهل سنت درباره امامت و ولایت به بحث می پردازد. در نسخه کتابخانه آیت اﷲ مرعشی این اثر به ملا حسین اردستانی نسبت داده شده، اما در این نسخه کاتب آن را از قاضیزاده کرهرودي دانسته است.
[الذریعة، 118/26 (بدون نام مؤلف)]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 212 ط
آغاز: بسمه. سالی براه کعبه وصال پویان ** و از میقات اشتیاق لبیک گویان؛ انجام: در مقر سقر مقیم عذاب الیم گردد. تمت الکتاب ... تمام شد کتاب قاضی زاده کرهرودي.
خط: نستعلیق، کا: ابن ابوالقاسم محمد کلبایکانی (گلپایگانی)، تا: سهشنبه 23 ذیقعده 1075ق؛ مصحح؛ تملک: طباطبائی؛ مهر: «عبده محمد هاشم»، «محمد رسول اﷲ»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 287ص، 15 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3/ 24 - 11]
hajj-ol ‘āšeqīn
اردستانی، ملا حسین،
ardestānī, mollā hoseyn
همان رساله قبل که از کرهرودي دانسته شده.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 8008
آغاز: سالی براه کعبه وصال پویان و از میقات اشتیاق لبیک گویان بعزم حریم حرم و قصد حطیم و زمزم؛ انجام: و ریسمان شقاوت ازلی و عداوت نبی و ولی در گردن بدست شیطان لعین کشان کشان در مقر سقر مقیم مقام عذاب الیم گردد
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 129گ (1پ-129ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 21 - 9]
hejlat-oš šarī‘a
طوسی مشهدي، محمد بن حسن، - 1257 قمري
tūsī mašhadī, mohammad ebn-e hasan (- 1841)
تاریخ تألیف: 1232ق
رساله کوتاهی است در آداب و احکام مربوط به ازدواج و زناشویی برگرفته از کتاب هاي فقهی و حدیثی مشتمل بر هفت شمع بدین ترتیب: 1. فضیلت تزویج و نهی از رهبانیت در شریعت اسلام؛ 2. اصناف زنان و نیک و بد ایشان؛ 3. آداب خواستگاري و تزویج کردن؛ 4. مسایل صیغه عقد دائم؛ 5. اقسام صیغه نکاح دائم؛ 6. احکام عقد موقت؛ 7. آداب زفاف و جماع. آغاز: الحمدﷲ الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا و صهرا و کان علی کل شی قدیرا ... اما بعد چنین گوید مستمد فیوضات قدسی
[الذریعة 18 /154؛ الکرام البرر 3/ 386؛ اعیان الشیعه 9/ 172]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون کلام به این مقام رسید گف بیاران خرد از پی تاریخ وي مژده بلطف ازل حجله شد آراسته و الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «12«، در انجام یک برگ در مورد فواید تربت و روش تناول آن آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 66گ (65پ-130ر)، 15 سطر (6×11)، اندازه: 10×15سم [ف: 35-511]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 22گ (61-82)، 20 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 78]
حجلة العرایس- مجمع النفائس و حجلة العرائس
ḥijlat-ul ‘arāyis
طبیب حموي، محمد بن مؤید، ق11 قمري
tabīb-e hemavī, mohammad ebn-e m’oayyed (- 17c)
تاریخ تألیف: 1032ق
او در دیباچه از تفسیر ملاحسین کاشفی و روض الصفا یاد کرده است. مؤلف از جوانی به گرد آوردن دو مجموعه یکی به عربی دیگري به فارسی دست یازیده و نخست مجمع النفایس نوشته شامل رسالههاي عربی در پزشکی سپس این یکی را که «حج العرایس» نامیده و بخش دوم مجموعه اوست پس از هشتاد سالگی به پایان برده و چهل و چهار رساله فارسی در آن گذارده است. هر رساله در هر دو مجموعه با دیباچهاي است در سرگذشت مؤلف آن و در آغاز این بخش دومی (حجل العرایس) دیباچهاي است که از مؤلفان رسالهها بحث کرده و آنها را فهرست داده و سپس آنها را در جدولی نشان داده است و اندکی این دو در نام رسالهها و شماره آنها از هم جدایی دارند. در نسخه ما رويهمرفته سیزده رساله بجاي مانده و رسالههاي دیگر در آن نیست.
[لغت نامه دهخدا 3/10 بدون مؤلف؛ فهرستواره منزوي 5/ 3410]
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 197
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سالک الدین محمد بن مؤید طبیب حموي و محمد ظهیر بن محمد محمد صفی، تا: قرن 11، جا: اصفهان و کرمان و یزد؛ رسالههاي ش 1 و 2 و 3 و 4و 6 و 7 و 9 و 10 و 12 و 13 و 15 و 18 و 19 که روي هم سیزده رساله حجل العرایس میشود در این نسخه هست و این نسخه از 1006 تا 1077 نوشته شده؛ دیباچه در گ 2پ-9ر است [نشریه: 3 - 10]
hejle-ye xīyāl
موسوي سپاهانی، عبدالباقر، ق13 قمري
mūsavī sepāhānī, ‘abd-ol-bāqer (- 19c)
آن را به دستور میرزا محمد رضی منشی تبریزي و به نام شاه و به روش گلستان سعدي ساخته است. در دیباچه میگوید که این منشی تبریزي مؤلف زین التواریخ است و به میهن من سپاهان آمده بود.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 170 - ج
آغاز: بسمله. حمد بی حد خداي را جل شانه که صفات کمالش از نقص بدایت مبرا؛ انجام: گفت و شنود چندین که مضایقه
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ خط خورده و به حاشیه رفته، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 73گ، 11 سطر (9×15)، اندازه: 5/ 10×23سم [ف: 1 - 204]
al-ḥajj-ul mutimatti‘ bi-hī wa wājibāt-u-h
؟فخرالمحققین، محمد بن حسن، 682 - 771 قمري
faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284 -1370)
گویا که از فخرالمحققین محمد بن حسن بن یوسف بن مطهر حلی. بدون خطبه و خاتمه.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 6/ 188
آغاز: قوله فی الاعتکاف و لایصح فی غیرها من المساجد. اقول للاصحاب فی ضابطه محل الاعتکاف اقوال؛ انجام: فی التحلل مستعلا اقوي من ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: عنابی، 5ص، 29 سطر (9/5×22/5] (ف: 168]
al-hajj (mn.)
موسوي قزوینی، رضی الدین بن علی اکبر، - 1277 قمري
mūsavī qazvīnī, razī-od-dīn ebn-e ‘alī akbar (- 1861)
وابسته به: الحج صاحب؛ جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266)
منتخبی از کتاب الحج شیخ محمد حسن صاحب جواهر است که رضی موسوي آن در یک «مقدمه» و چند «فصل» مرتب نموده است. این رساله شامل احکام و ادعیه حج است.
تهران؛ عبدالعظيم؛ شماره نسخه: 694/5
آغاز: حمدله و الصلوةعلی محمد و علی آله و اصحابه المکرمین. اما بعد این مختصري است که منتخب نمود او را الفقیر الحقیر رضی الموسی از کتاب حج من مؤلفات ... الشیخ محمد حسن النجفی ... و مرتب است بر مقدمه و چند فصل؛ انجام: و نیز مستحب است شش رکعت نماز کردن چنان که مقتضاي حدیث است.
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید، تا: 1265ق، براي آقا محمد علی؛ مصحح؛ 22گ (111پ-133پ)، 15سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 628]
حج نامه- تحفة الحرمین
haj-nāme
مسکین، احمد، ق10 قمري
meskīn, ahmad (- 16c)
تاریخ تألیف: 955ق؛ محل تألیف: مکه
مثنوي است در مختصر احکام حج طبق مذاهب اربعه اهل سنت، با سرآغازي در ثناي الهی و درود بر رسالت پناهی و فضیلت چهار یار و مدح سلطان سلیمان بن سلیم خان عثمانی و در پایان چند قصیده و غزل و رباعی در تشویق به حج و زیارت خانه خدا نیز آمده است. این مثنوي به سال 955 هنگام سفر ناظم به مکه سروده شده و نزدیک کعبه به پایان رسیده و چند نقش رنگی از مواقع اعمال و زیارتگاه ها ترسیم شده است.
آغاز: بحمد اﷲ که از فضل خدا داد ** بطوف کعبه گشتم خرم و شاد / دو چشمم گشت روشن از جمالش ** بکام دل رسیدم از وصالش چاپ: به کوشش رسول جعفریان، میقات حج، ش 13 (پاییز 1374): 162-166.
[دنا 4 /506؛ فهرستواره منزوي 10/ 781]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9567
آغاز: برابر؛ انجام: راه ختمش پیش گیر و لب بند از گفت و گو ** کین قدر پند و نصیحت مرد را باشد تمام
خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک عصر ناظم؛ مجدول، داراي سر لوح و چند شکل رنگین از زیارتگاهها؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 48گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 24 - 308]
haj-name
کیوان قزوینی، عباسعلی، 1240 - 1317 شمسی
keyvān-e qazvīnī, ‘abbās-‘alī (1861 - 1938)
درباره اسرار سیاسی و اجتماعی و عرفانی و فلسفه احکام حج است.
شرح و حواشی:
1- تلخیص حج نامه؛ کیوان قزوینی، عباسعلی (1240-1317)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 9139
آغاز: عباس کیوان قزوینی در کتاب فلسف الادیان در باب حج گوید که در بعض ادیان بزرگ مقرر شده که در وقتی معین در مکانی معین اشرف امکنه اند؛ انجام: و بعض علماء منکر همه این کارها هستند اما براي احترام حضرت حسین و از ترس عدم نفوذ اظهار انکار نمی نمایند.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: دفتري خط دار، جلد: مقوا، رویه کاغذ ابر و باد، 51ص (317-367)، اندازه: 16/2×1/ 22سم [ف: 2/ 29 - 800]
haj-name
سلیم خان، ق14 قمري
salīm xān (- 20c)
در این کتاب حاج سلیم خان وقایع سفر حج خود را از ابتداي حرکت از تیکان تپه تا بازگشت آورده است. این سفر در سال 1310ق (لوي ئیل) آغاز و در 28 ربیع الثانی 1311ق پایان یافته است. مؤلف در اثناي کتاب ادعیه و زیاراتی را ذکر میکند و همچنین آورده است که در قبرستان بقیع، بقعهاي را زیارت کرده که قبر 8 تن از بزرگان از جمله 4 امام معصوم مدفون در بقیع علیهم السلام در آن واقع بوده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 30/122-6242
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي یخرج النور من الظلمات ویحیی العظام الرمیم بعد المنی والممات ... اما بعد این بنده حقیر سراپا تقصیر را بمفاد لاینفع مال و لابنون؛ انجام: خداوند این فیض عظمی را نصیب جمیع دوستان ومسلمین فرماید امین بحرمت سید المرسلین وآله الطاهرین اجمعین. به آمرزش رسد آن آشنایی ** که چون اینجا رسد گوید دعایی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 25 ربیع الثانی 1326ق؛ در اول نسخه شعري به خط شاعر در هفت بیت به تاریخ 1326 با این آغاز: ساقیا هوشم بسر باز آر و در ده جام را ** زانکه چشم مست تو برده است دل از جام را. [نام شاعر: ابن ... لقزلحی الرحالی؟]؛ جلد: گالینگور سرخ، 82گ، 13 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1580]
haj-nāme = masnavī-ye haj-nāme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8648
آغاز: شکراﷲ بخت با ما یار شد ** طالع خوابیده ام بیدار شد / از تفضل هاي رب بی نیاز ** عقده ها از کارها گردید باز؛ انجام: شده منزل حجت کردگار ** زهر سو ملایک هزاران هزار / همی آید از آن خرابه به گوش ** تو گوئی صداي فغان و خروش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 30گ، 11 سطر، اندازه: 13×5/21سم [ف: 28 - 184]
haj-nāme-ye anzāb
انزابی پور خوئی، غلامرضا، 1356 شمسی
anzābī-pūr xū’ī, qolām rezā (1977 -)
تاریخ تألیف: 1400ق؛ محل تألیف: تهران
مؤلف در 20 ذیحجه 1399ق موفق به انجام اعمال حج به اتفاق همسر خود شده و این مجموعه ره آورد این سفر است که براي حاجیانی که میخواهند به حج مشرف شوند راهنمایی باشد و قبل از سفر آگاهی کامل از اعمال آن داشته و دیگر احتیاجی به نایب یا مطوف و غیره را نداشته باشند و در تهران به سال 1400ق موفق به سرودن و اتمام این مجموعه شده است.
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 770
آغاز: حمد و سپاس مر خداي عالمیان را که هستی و نیستی و بود و نبود به دست اوست ... حمد او خلاقه که از فضل وجود ** ایلیوب ایجاد عدم دن وجود
خط: تایپی، بیکا، بیتا؛ در صفحه اول شاعر مجموعه خود را به آقاي «شیخ جابر فاضلی» اهدا کرده، و در صفحه دوم تقریظ «کریمی مراغهاي» بر این کتاب به زبان ترکی آمده است، مصحح، محشی به زبان فارسی؛ 40گ، 32 سطر، اندازه: 22×28/5سم [ف: 414]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1066
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 325]
haj-nāme-ye ‘erfānī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1/ 221
آغاز: سواحل مبرا و معرا مانند ظاهر گردید و به اداي اجابت تلبیه حضرت خلیل را کشف و انجلا داده، در رشته من دخله کان آمناً منتظم آمد ... آمده ام به درگهت اي دوست تا التجا کنم ** چون بگذرم ز درگه تو رو در کجا کنم ؟ / (گ173) ... آنان که خاك را بنظر کیمیا کنند ** آیا بود که گوشمه چشمی بما کنند ؟ تمام شد صورت عرضیه چون سعادت نمود ... و امید که اصحاب ذکاء ... هر یک به قدر فهم خود مطالب را بنمایند و با این احوال رو به حج نموده دلیل را هم یاد نمود که از ایشان گردید سه صفحه از پایان یک فصل است و تاریخ 1275 دارد؛ بیکا، تا: 1275ق؛ در پایان یک گفتگو میان حضرت امام صادق (علیه السلام) و یکی از اصحاب به عربی با خط نسخ نوشته شده؛ کاغذ: نخودي، اصفهانی، جلد: مقوایی، رویه تیماج حنایی، 2ص (174-175)، 15 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 11 - 553]
haj va zīyārat
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2619/1
با عنوان «فصل اول در شرافت و مزیت مکه»، پس از آن جدول طول بلدان آمده؛ خط: نسخ، کا: محسن بن محمد حسینی، تا: جمعه 5 ربیع الثانی 1073ق، براي شیخ محمد باقر بن حاجی کاظم کاظمی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 72]
haj va sowm = manāsek-e haj
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
این دو نام بر سر آغاز نسخه ملک آمده ولی خود گفتاري است عرفانی در آداب حج در چند «فصل».
آغاز: قوله ص یایها الناس قد فرض اﷲ علیکم الحج فحجوا
[دنا 4/ 506؛ فهرستواره منزوي 7/ 292]
خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، تا: 10 شوال 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه اي، 3گ (119ر-121پ)، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 673]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ کاغذ: فرنگی، 5ص (155-159)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 521]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 123ص (647- 769)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 522]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، تا: 1258ق؛ کاغذ: ترمه پستهاي، جلد: رویه میشن سیاه، 5گ (29ر-33ر)، 17 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 4 - 669]
الحج و العمرة- المعانی البدعیة فی اختلاف علماء (اهل) الشریعة
الحج و العمرة- مناسک الحج
al-ḥajj wa-l ‘umra
؟ محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمري
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 7177
آغاز: بسمله، بعد حمد اﷲ علی آلائه و صلواته علی انبیائه ... هذه رسال للحج و العمرة مستوفاة ... و هی فصلان؛ انجام: یوم القیمة و الحمد اﷲ رب العالمین و صلی ... الطاهرین ینبغی ان یزاد علی هذه الرسالة ذکر الکفارات التی تجب علی المحرم.
خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 4گ (14پ-17)، اندازه: 10×17سم [ف: 16 - 475]
al-ḥajj wa-l ‘umra
موسوي، محمد حسین بن محمد، ق13 قمري
mūsavī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 19c)
رساله در حج و احکام آن است عموما، لیکن مؤلف از ادامه آن بازمانده و نسخه موجود تنها در مقدمات رساله است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 11327
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه جملة ما تعم به البلوي من شرایع الحج و العمر ان شاء اﷲ تعالی؛ انجام: حتی یتبین لهم الامر و لا یعرضون عنه و لا کلام فیه بل هو من خلق اولی الالباب
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین (فرزند مؤلف)، تا: قرن 13؛ در حاشیه برگ 62 دستخط مؤلف آمده، داراي خطخوردگی، مصحح، محشی به خط فرزند مؤلف (محمد حسین بن محمد موسوي)، در انجام نسخه نیز دستخط محمد صادق بن محمد موسوي در 13 ذیقعده 1311، مؤلف در حاشیه آغاز نسخه، وصیت نموده که این نسخه (رساله حج) حفظ شود، تا پس از بلوغ فرزندانش تسلیم شود؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (62- 67)، 21 سطر، اندازه: 6×12/5سم [ف: 28 - 528]
al-ḥajj wa-l ‘umra
رسالهاي است فقهی در احکام حج.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5507/1
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی محمد خیر خلقه و آله الطاهرین. کتاب الحج، و یتبعه العمره او تدخل فیه لما ورد انها الحج الاصغر و ادخل الزیارة؛ انجام: فانها شرط فی حجة الاسلام خاصة خلافا للدروس فیشترط ایضا و لا وجه له و ان حصلت الاستطاعة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی، 6گ (1پ- 6پ)، 35سطر (11×17) [ف: 16 - 408]
haj va ‘omre
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 2267/3
آغاز: بسمله حمد له، بدانکه این رساله ایست مختصر در بیان آنچه واجب است در عمره و حج تمتع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1219ق؛ اهدایی: مهدي روحانی فیروز آبادي؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با پارچه قرمز، 6گ (29- 34)، 14 سطر (7×13)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 4 - 1225]
al-ḥajj wa-l ‘umra ‘alā wajh-il ixtiṣār
در آن دستور حج و عمره به اختصار ذکر شده است.
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 6/ 318
شاید از کاتب؛ بیکا، بیتا؛ 3ص [تراثنا: س6ش4 - 98]
حجیه- حج
حجیه- مناسک الحج
hajjīye (r.) = manāsek-e haj
مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی، 1003؟ - 1070 قمري
majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd ‘alī (1595-1660)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 27528
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةعلی اشرف ... و بعد بدان ایدك اﷲ تعالی که این رسالهاي است ... واجبات حج و عمره؛ انجام: و قیامت و بهشت و دوزخ بسبب مشاهده مناسک از اول تا به آخر کسانی را که عقلی و خردي بوده باشد ... و ملاحظه این نمود که اولوالباب را این قدر کافی است و زیاده بر این ذوقی ندارد ... تفکر در دین کلمات از او منتفع شوند ... و المأب
خط: نسخ، بیکا، بیتا، ضمیمه شماره 27529 و 27530 [رایانه]
hajjīye (r.)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 32295
آغاز: بسمله. بدانکه این رسالهایست مختصر در بیان آنچه واجبست در عمره و حج تمتع؛ انجام: جائز است پوشیدن زینت معتاد بقصد ظاهر ساختن بشوهر خود تمت
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 5گ، 22 سطر، اندازه: 8×17سم [اهدائی رهبر: 3 - 243]
al-hajjīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 1280
آغاز: (بسمله) ... بدانکه این رساله ایست در بیان افعال حج تمتع مشتمل بر مقدمه و دو مقصد و خاتمه؛ انجام: و ان محمداً عبدك و رسولک
بیکا، بیتا؛ 50 ص (1-50) [ف: 5 - 499]
ḥujjīyat-u ijmā’
صالح بن حسن
sāleh ebn-e hasan
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26997/4
آغاز: من الاحوال و هو غیر مراد باجماع المسلمین؛ انجام: عن الجري فی مید ان الکلام فانه لیس بعد الحق الا الضلالف و ما ینفعکم ... العلی العظیم
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عیسی جزایري، تا: 1024ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا با عطف پارچه [رایانه]
ḥujjīyat-u axbār-il āḥād
همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین، - 1216 قمري
hamadānī, ‘abd-os-samad ebn-e mohammad hoseyn (-1802)
آغاز: بسمله لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم هذه رسالة من العبد الجانی عبدالصمد الهمدانی ...
انجام: و هو لا صدر عن عاقل فضلا عن فاضل تمت الرساله بعون الملک الوهاب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ 4گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 100]
ḥujjīyat-u axbār-il āḥād
موسوي خوانساري، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمري
mūsavī xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 1910)
حجیت خبر واحد و صحت عمل به آنها متوقف بر چند مقدمه است که در این رساله درباره آنها به طور استدلالی بحث میشود. بعضی از بحثهاي این رساله ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3041/12
آغاز: اللهم اهدنا لما اختلف فیه من الحق ... و بعد الکلام فی
اخبار الاحاد، فاعلم ان اثبات الاحکام الشرعیة؛ انجام: هذا غایة توضیح الکلام و الجواب ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (156ر-165ر)، 23 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 246]
ḥujjīyat-u axbār-il āḥād
ردي است بر آنچه در حجیت خبر از آیات قرآنی استفاده میشود و آنکه استدلال به آیات ناتمام میباشد.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 341/4
آغاز: رسالة فی بیان ما یرد علی الاستدلال بالکتاب العزیز علی حجی اخبار ا حاد و انه لاتتم دلال الآیات القرآنی علیها و لا یثبت حجیتها بها؛ انجام: فالاولی الاقتصار علی ما ذکر و التفصیل بما قررناه فی ا یات الثلاث من خواص هذا الکتاب فی تسخیف القول بالتمسک.
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن علی مختار جرفادقانی مشهور به گلپایگانی، تا: 1228ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 142گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 - 246]
ḥujjīyat-u axbār-il kutub-il arba‘a wa-l jam‘ bayn-al axbārīyīn wa-l mujtahidīn
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1985/4
آغاز: و لما ثبت نبو نبینا محمد (صلی الله علیه و آله) و فرض اطاع الائمة الاثنا عشر (علیهم السلام) بالکتاب و السنة؛ انجام: المتمسک بسنة النبی (صلی الله علیه و آله)
نگارش پس از فیض است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 26گ (58ر-83پ)، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 404]
ḥujjīyat-ul axbār wa-l ijmā’
تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح، 1040 - 1124 ؟ قمري
tonekābonī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-fattāh (1631 -1712)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 136
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدﷲ الذي شرفنا باحسن الملل و الادیان و فضلنا من اهله بتبعیه اهل العصمه حجج؛ انجام: اذا انضم الی کلماتهم کلمات شعر له واضحه البطلان کما هو ... ساکنا الحمدﷲ اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا و صلی اﷲ علی محمد و اله اجمعین
خط: نسخ خفی خوش، بیکا، تا: 1112ق؛ تملک: محمد باقر ابن مرحوم حاج اقا شیخ احمد طابه طربه به تاریخ 15 جماد اول 1344 (کذا) [رایانه]
ḥujjīyat-u adillat-il arba‘a
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 685/12
بی کا، تا: 1269ق، 11گ [ف: 295]
ḥujjīyat-u adillat-il fiqh
حسن بن محمد شریف، ق13 قمري
hasan ebn-e mohammad šarīf (- 19c)
بحثهاي استدلالی مختصري است درباره اثبات حجیت ادله فقه (کتاب، سنت، اجماع، عقل) که فقهاي شیعه بدانها در استنباط احکام شرعیه استدلال میکنند. بیشتر بر پایه آنچه را که به نظر مؤلف رسیده و درست میداند، در ده «مقدمه» کوتاه و چهار «باب» و یک «خاتمه»: باب 1. حجی کتاب اﷲ الحمید؛ 2. حجی السنة؛ 3. حجی الاجماع؛ 4. حجی دلیل العقل؛ الخاتمة: فیها أمور. گویا بخشی از أنوار البصائر محمد بن حسن است.
آغاز: حمدله و الصلوةو السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین سیما علی أمیر المؤمنین أما بعد فیقول تراب أقدام العلماء حسن بن محمد عفی عنهما ان هذه وجیز حررتها اجاب لجماع من اخوانی المؤمنین ... فی بیان أدل الفقه مشتمل علی مقدمات و أبواب و خاتم ... اعلم انا قررنا بفضل اﷲ تعالی فی فن الکلام ...
انجام: و تفصیل المسأل یستحق افراد رسال لها ولیکن هذا آخر ما أورده العالم الفاضل ... شیخ محمد حسنا ... حیث جعلت جمیع ما أوردته سلسل واحد یلزم آخرها بأولها وجائت بحمد اﷲ کالدرر المنظوم فی سلک مختوم ...
[دنا 4/508]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: = مؤلف، تا: از اوایل قرن 13؛ 25گ (63پ- 87پ)، 12 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 108]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 2209
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باقر بن محمد خراسانی، تا: قرن 13؛ مصحح؛
12گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 232]
آغاز و انجام:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 16گ، 17سطر (8×15/5)، اندازه: 8×15/5سم [ف: 2 - 393]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: لطفعلی لواسانی، تا: 1224ق [چند نسخه-ف: 386]
ḥujjīyat-u aṣl-il barā’a
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1781/6
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 10گ، 27سطر(9×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 3 - 1053]
حجیة الاجماع - الاجماعیة
ḥujjīyat-ul ijmā‘
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمري
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
رسالهاي استدلالی در ملاك حجیت اجماع با عنوان «فائدة، اقول.» نام مؤلف در فهرست ملک علی بن محمد عاملی ذکر شده است ولی با توجه به آغاز نسخه که می گوید: «نقلته من خط جدي المبرور الشیخ زین الدین.» مؤلف شهید ثانی است که در نسخه گلپایگانی ش 5/3520 ذکر شده است.
آغاز: صورة خط المرحوم المبرور علی بن محمد بن الحسن بن زین الدین العاملی ... بسمله، نقلته من خط جدي المبرور الشیخ زین الدین قدس اﷲ روحه و هو هذا فائدة: اعلم ان الاصحاب رضوان اﷲ علیهم اتفقوا علی ان حجیة الاجماع انما هی بسبب دخول الامام المعصوم ... اقول هو الجواب و نظائره یصلح منعا لاستبعاد المخالفین ...
انجام: هذا فی الاصول المشهور بینهما کالامثله المصدر بها ونحوها والعبر فی الباقی بنقل الاجماع واﷲ الموفق. علقها مؤلفها زین الدین علی بن الحاج سن 941. انتهی کلامه اعلی اﷲ مقامه و کتبه علی بن محمد بن الحسن بن المصنف فی اول المحرم سن 1080.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد اﷲ بن محمد هادي بن سلطان محمد، تا: نزدیک به پایان جمادي الاول 1115ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 3گ (132ر-134پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 388]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح، در بالاي برگ اول این رساله دو سؤال فقهی همراه با جواب آنها از شهید ثانی آمده، در آغاز رساله چنین نوشته شده «وجد بخط العالم الربانی الشهید الثانی قدس اﷲ روحه»؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ، 20 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 3 - 1585]
ḥujjīyat-ul ijmā‘
رساله کوتاه بلکه فایده اي است درباره اجماعاتی که علماي زیدیه نقل میکنند در این فایده از حجیت اجماعات مذکور بحث میشود و بحث به صورت «ان قلت، قلت» برگزار شده و از سید محمد بن اسماعیل امیر و دیگر بزرگان زیدیه نقل میکند. در «اهل البیت فی المکتب العربیة» استاد فقید سید عبدالعزیز طباطبایی ص 39 «الاستدلال علی حجی اجماع اهل البیت علیهم السلام ...» معرفی شده و گفته است نسخهاي در صنعاء یمن دارد.
آغاز: بسمله فائد اذا قال قائل ان هذه الاجماعات التی ینقلها علما الزیدیة بعیدة لان اهل البیت علیهم السلام تفرقوافلم یخل منهم قطر وکذلک اجماعات الام قلنا قدنبه علی هذا فی حق اهل بیت علیهم السلام السید محمد بن اسماعیل الامیر فی المسائل المرضیة ...
انجام: نعم اذا عرفت هذا فهو لاء اجل من یدور علیهم رحی النقل من الزیدیة ... واﷲ یختم لنا بالحسنی والحمدﷲ رب العالمین ... فجل من لاعیب فیه وعلا.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یحیی بن احمد، تا: سه شنبه 2 شوال 1270ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 5گ، 35 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 4-2045]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 967؛ خط: نسخ نازیبا، کا: یحیی بن احمد قطیفا، تا: سهشنبه 2 شوال 1270ق؛ 7گ (18-24) [عکسی ف: 2 - 382]
ḥujjīyat-ul ijmā‘-il manqūl
موسوي خوانساري، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمري
mūsavī xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad
(1910 -)
رساله استدلالی است که طی سه «مقام» درباره حجیت اجماع منقول یا عدم حجیت آن بحث میشود؛ در نسخه حاضر فقط مقام اول به طور ناتمام آمده با عنوان «المقام الاول فی حجی الاجماع المنقول و عدمها من حیث المنکشف لا من حیث الکاشف.»
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3041/15
آغاز: اللهم اهدنا لما اختلف فیه من الحق ... و قبل الشروع فی المقصود ینبغی رسم مقدم فنقول؛ انجام: دلالتها علی نفی احتمال التعمد علی الکذب فی حق العادل دون الفاسق
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (172ر-175پ)، 23 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 247]
ḥujjīyat-ul ijmā‘ wa xabar-l wāḥid = hojjīyat-e axbār wa ejmā‘ (r.)
تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح، 1040 - 1124 ؟ قمري
Tonekābonī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-fattāh (1631 - 1712)
تاریخ تألیف: رمضان 1105ق؛ محل تألیف: اصفهان
رسالهاي مختصر در بیان اثبات حجیت اجماع و خبر واحد شامل یک «مقدمه» در تعریف اجماع معتبر که در آن چند اصل تأسیس کرده و شبهاتی را تحت عنوان «لایقال» پاسخ گفته و به ایراد اقوال علماء در این باب پرداخته؛ و دو «فصل»: 1. اخبار؛ 2. اجماع. در فصل اول به تفصیل اخبار احاد و متواتر مورد بحث قرار میگیرد و در فصل دوم اجماع منقول و محصل طرح و ارزیابی میشود.
آغاز: الحمد ﷲ الذي شرفنا باحسن الملل و الادیان ... اما بعد فیقول ... محمد بن عبدالفتاح التنکابنی لما کان ما یتمسک به فی المسائل الشرعیه الفرعیه هی الاخبار و الاجماع لقلالایات المتعلقه بالاحکام ...خطر ببالی ان اکتب رساله موجز متعلق بالامرین ...
انجام: خصوصا اذا انضم الی کلماتهم کلمات شعریه واضح البطلان کما هو ادب کثیر منهم ... و ان تجتري علی ترك الاحتیاط فی العمل و الافتاء
[الذریعة 26/69، مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 422؛ دنا 4/507 (12 نسخه)]
آغاز: الدلیل الثانی قوله تعالی ان جاءکم فاسق بنباء فتبینوا ان تصیبوا قوما بجهالة فتصبحوا علی ما فعلتم نادمین، وجه الدلالة؛ انجام: برابر
کاتب = مؤلف، تا: غره محرم و صفر1110ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 30گ [ف: 1 - 382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: جبلی تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح، تا: 1105ق؛ جلد: مقوا با رویه پارچه [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حبیب گیلانی، تا: 1115ق؛ محشی با لفظ «منه سلمه اﷲ» و «منه مدظله العالی»؛ 26گ (108پ-133پ) [ف: 5 - 1676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم، تا: جمادي الثانی 1119ق؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 62گ (23پ-84پ)، 17سطر (6×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد شفیع، تا: 1121ق، جا: اصفهان خاتون آباد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 39ص (1-39)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 10 - 531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالحسن شریف رضوي، تا: محرم 1127ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 39گ، 20 سطر (7×13)، اندازه: 12×1/58سم [ف: 3 - 911]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو القاسم بن سید حسین موسوي حسینی، تا: 1129ق؛ در پشتنسخه نام این رساله «رسال فی الاخبار و الاجماع» یاد شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 39گ (21-59)، 19 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 22 - 139]
خط: نسخ، کا: بهاءالدین محمد بن محمد باقر حسینی نائینی، تا: ربیع الثانی 1131ق، جا: کاظمین؛ محشی با نشان «منه ره» و «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 23گ (2پ-44ر)، 19سطر (7/5×12/5)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 8 - 458]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: میرحسین بن شاه رضا سنکچاره پشتی، تا: 1152ق؛ افتادگی: انجام؛ 34گ (126پ-159ر)، اندازه: 16×20سم [ف: 46]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 7/ 1380
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 227]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12، در عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 57گ (127پ-183پ)، 17 سطر، اندازه: 13×23سم [کتابخانه هاي قائن: ف: 151]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد سید المرسلین و آله ساد الاولین و الاخرین سیما ابن عمه سید الوصیین و بعد فان الاجماع مسئل قد عمت بها البلوي؛ انجام: فهو دلیل فی الاحکام الشرعی فلایضرنا مثقال ذر ایضا نا لانسلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 37گ (1-37)، 14 سطر (8×5/13)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 - 1172]
انجام: لا یحتاج الی الاستدلال و علی تقدیر الحاجة الیه فهذا الاستدلال لا یدل علیه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با عنوان «منه قدس سره» و «منه طاب ثراه» و ...؛ جلد: تیماج زرد، اندازه: 18×25سم [ف: 1 - 110]
ḥujjīyat-ul axbār
غیر همانند:
آغاز: سیما بعد الدلیل الظنی انتهی اقول للمورد أن یقول اولا ان المراد بحکم العقل الحکم القطعی فانه لاشک فی ان کل عقل یحکم بانه اذا لم یصل المأمور به الی المأمور علما أوظنا قام علی اعتباره دلیل من الأمر؛ انجام: فانهم اذا سمعوا لفظا له معنی یفهمون منه ذلک المعنی من غیر التفات الی احتمال النقل و لو لم تمثیل أحد ما أمر به لاجل احتمال ...
رساله مفصلی است در حجیت اخبار که در آغاز بحث مفصلی در حجیت شهرت و ظن نموده و ظاهرا رساله حاضر بخشی از یک کاتب اصولی میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 82گ (58ر- 139پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2-600]
آغاز: بسمله. و یدل علی حجیة الاخبار عد من الایات أیضاً. منها قوله عزوجل فی سورة التوبة: و ما کان المؤمنون لینفروا کاف فلو لانفر من کل فرقة طائفة (توب 9: 122) (گ66پ) ... و یدل علیه احتجاج الائمة بها علی وجوب التفقه و الانذار فی کثیر من الاخبار، و الظاهر خروج الکل عن الآحاد. و منها مارواه ابن بابویه (گ67پ)؛ انجام: من طرق الاحاد. فصل فی اقسام الاخبار باصطلاح المتقدمین و المتأخرین. الخبر عند المتقدمین قسمان: الصحیح و الضعیف. اما الصحیح فهو ما جاز العمل به (گ79پ) ... و ان لم یکن مع الاقسام الثلاث فضعیف
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، نخودي، جلد: مقوایی، رویه ابري، 14گ (66پ-79پ)، ابعاد متن: 7×1/53، اندازه: 11×17/5سم [ف: 11 - 168]
ḥujjīyat-ul axbār-il āḥād
طبیب تهرانی، محمد حسین بن محمد علی، ق13 قمري
tabīb-e tehrānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 702
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی اشرف خلقه محمد وآله الطبین الطاهرین و بعد یقول العبد ... هذه نبذ من الکلام فی حجیة الاخبار الاحاد احررها تذکرة لنفسی و تبصرة للناظرین
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: گالینگور، 42گ، 20- 22 سطر (11×15/5)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 1 - 95]
حجیت اخبار و اجماع (رساله)- حجیة الاجماع و خبر الواحد
ḥujjīyat-ul axbār wa-ẓ ẓann wa-l istiṣḥāb
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12998
آغاز: و اما الایات التی اقیمت علی حجیه اخبار؛ انجام: بعد حجه علی خلافها و الظن الاستبصار قد تمت احجه علیه.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [الفبائی ف: 215]
حجیة الادلة الاربعة و خطاب المشافهة - حجیة ظواهر الکتاب
ḥujjīyat-ul adillat-il arba‘a wa xiṭāb-il mušāfaha = ḥujjīyat-u ẓawāhir-il kitāb
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمري
tabātabā’ī karbalā’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (1748 -
رسالهاي در اثبات اختصاص خطاب شفاهی است به حاضرین در مجلس تخاطب. این رساله در برخی نسخهها به وحید بهبهانی و در برخی به سید علی طباطبائی نسبت داده شده است. از ملا محمد صالح مازندرانی و حاشیه معالم او در آن یاد شده است. رك: به «حجیة ظواهر الکتاب» با انتساب به وحید بهبهانی که همین رساله است.
آغاز: بسمله. حمدلة ... و بعد ان الادلة عند الاصحاب اربعة، الکتاب و السنة و الاجماع و العقل. و منه اصل البراءة ... فلنتکلم علی کل واحد منها. الاول الکتاب و حجیته و وجوب العمل به
انجام: هذا مع انه مخالف للاجماع حیث انعقد علی قبح التکلیف مع عدم التمییز و من أجله صرحوا بعدم تکلیفهما من غیر اشار منهم فی بیان ان الدلیل علی تعلق التکلیف بهما الی ان هذا القید له مدخلی فی السبب.
[دنا 4/ 508 (17 نسخه)]
آغاز: برابر
انجام: «ان اراد من الموصل بوجهه الی المعدومین حقیقة فهو فی حیز المنع»
خط: نسخ، کا: عبدالجبار بن محمد بن عبدالجبار خطی بحرانی، تا: 1216ق؛ افتادگی: انجام؛ 10گ (10پ-19ر)، 21سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 90]
آغاز و انجام: برابر
کا: سید محمد مهدي بن ملا علی تبریزي طباطبائی، تا: 1222ق؛ با یک واسطه از روي نسخه اصل نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6ص (1- 6)، 33 سطر (7×5/12)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 10 - 455]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ولی کرازي، تا: 1223ق؛ محشی با نشان «منه سلمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (110ر-116پ)، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 720]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید ابوالقاسم بن عباس، تا: 8 جمادي الثانی 1227ق؛ واقف: نائینی، 6گ، 22 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 - 48]
آغاز: برابر؛ انجام: و من اجله صرحوا بعدم تکلیفها من غیر اشارة منم فی البیان ان الدلیل علی تعلق التکلیف بهما الی ان هذا القید ...
خط: نسخ، کا: محمد بن مؤتمن، تا: 1233ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 8 ص (116-123)، 21 سطر (9/5×3/ 14)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی حسینی قزوینی، تا: 1233-1234ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11گ (141پ-151ر) [ف: 10 - 1655]
آغاز: برابر؛ انجام: منکري الحسن و القبح العقلین لایقدح مثل هذه
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن مشهدي کاظم جیلانی الاصل و غروي المسکن، تا: 10 شوال 1242ق؛ افتادگی: انجام؛ ضمن 11 برگ اوراق متفرقه در مباحث اصولی: واجب کفایی، فایده در حقیق الشرعیه و حجی شهر به خط نستعلیق مختلف السطر، کاتب محمد حسین بن میرزا احمد به تاریخ 1239ق در عتبات عالیات؛ کاغذ: فرنگی شکري و فستقی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 6گ، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 338]
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد فیقول ... علی بن محمد علی اعلم ان الادلة عند الاصحاب اربعة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نظام حسینی، تا: 1256ق؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ تعالی»؛ 3گ (227پ-229ر)، 49سطر (15×25) [ف: 236]
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر (1/50×15)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 16 - 681]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول الفقیر الی اﷲ الغنی علی بن محمد علی ان الادل عند الاصحاب اربع الکتاب و السن و الاحجاع و العقل
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن سیاه، 10گ (80پ-89پ)، 21 سطر، اندازه: 17/2×9 /20سم [ف: 8 - 483]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج زرد، 19ص (17-35)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3/24 - 60]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد علی قزوینی، تا: 1316ق، جا: کربلا؛ 7 گ (177ر-183ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1- 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
بیکا، بیتا؛ 6گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 101]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 8گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 26]
آغاز: برابر؛ انجام: و من اجله صرحوا بعدم تکلیفهما من غیر اشاره منهم ... هذا القید له مدخلیة فی السبب تم بالخیر و السعادة.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، اندازه: 15×21سم [رشت و همدان: ف: 1590]
بی کا، بیتا؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 8ص (55-62)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 4- 1136]
ḥujjīyat-ul istiṣḥāb
بررسیها و تشکیکهایی است در مسئله حجیت استصحاب، یک تشکیک از محمد باقر سبزواري صاحب ذخیره و دیگري از آقا حسین خوانساري. تشکیکات فاضل سبزواري در اطلاق ادله حجیت استصحاب از ذخیره مبحث «امتزاج الماء المضاف المتنجس بالماء الکثیر و زوال اطلاق الاسم علیه» نقل شده و تشکیکات آقا حسین خوانساري - که صورت دیگري دارد - بدون ذکر مأخذ نقل گردیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 854/4 - طباطبائی
آغاز: بسمله قال الفاضل السبزواري فی الذخیره فی مبحث امتزاج الماء ... یمکن ان یقال انه نجس لان الماء المضاف کان نجسا قبل امتزاجه بالکر فیستصحب ... و یرد علیه ان استمرار الحکم تابع للدلیل؛ انجام: و علیک بالتأمل فی خصوصیات الموارد و استنباط احکامها عن هذا الاصل و رعای جمیع ما تجب رعایته عند تعارض المعارضات و اﷲ الهادي الی سواء الطریق
کا: یوسف بن سید محمد حسینی خراسانی، تا: 1216ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 5ص (160-164)، 15 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 23 - 140]
ḥujjīyat-ul barā’a wa-l istiṣḥāb
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمري
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
تاریخ تألیف: شوال 1084ق
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 648/2
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1084ق؛ کاغذ: فستقی نازك، جلد: میشن قهوه اي، 17 سطر [ف: 5 - 130]
ḥujjīyat-ul xabar-il wāḥid
تهرانی نجفی، هادي بن محمد امین، - 1321 قمري
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
بحث بسیار مفصلی است در حجیت خبر واحد با اشاره به اقوال علماي اصول ورد وایراد آنها.
آغاز: قد تبین مما حققناه سابقا ان الاصل عدم جواز الاعتماد علی غیر العلم و ظهر فساد توهم خروج جملة من الامور عنه ...
آغاز: برابر؛ انجام: و اما اللطف بالمعنی المزبور فلاوجه لوجوبه الا انه اقرب الی ما هو المقصود من الایجاد فترکه ایضا بخل أو نقض للغرض ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 72گ (100پ-171ر)، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 601]
آغاز: برابر؛ انجام: وقد عرفت الجواب بما لامزید علیه وهذا آخر ما وصل الینا من تحریرات.. فی مباحث حجی الاخبار.
خط: نسخ، کا: سید عبدالعلی بن محمد رفیع حسینی، تا: جمادي 1318ق، جلد: تیماج سرخ، 34گ (196-229)، 26 سطر، اندازه: 18×24سم [اوراق عتیق: 1 - 127]
ḥujjīyat-u xabar-il wāḥid
زنجیفوري، علی حسین بن خیرات علی، ق13 قمري
zanjīfūrī, ‘alī hoseyn ebn-e xayrāt ‘alī (- 19c)
رساله کوتاهی است در حجی خبر واحد و رد دلایل مخالفین.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2/ 8877-97/ 59
آغاز: بسمله، حمدله اما بعد فلما کان حجیة المتروکین فینا الذین فی المستفیض بل المتواتر لن تضلوا ما ان تمسکتم بهما
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 16گ (57-72)، 23 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1588]
ḥujjīyat-u xabar-il wāḥid
غیر همانند:
آغاز: مسئلة فی حجیة الخبر الواحد اعلم ان الخبر منقسم بالخبر
المتواتر و الواحد؛ انجام: فلا فرق فی بین انذار النافرین للباقین او انذار الباقین لهم الثامن.
گویا از شاگردي از شاگردان شریف العلماء باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ناقص؛ 14ص (103-116)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1530]
آغاز: و استدل صاحب المعالم علی حجی اخبار الاحاد؛ انجام: فجعل عن النقربا لنسبه الی بعض الداعی.
این مسأله به همان نهج که در کتاب معالم اصول الدین آمده طرح گردیده و از آیاتی که صاحب معالم استفاده کرده و حجیت خبر واحد را با آن ثابت کرده است به تفصیل سخن گفته؛ کاتب:
رمضانعلی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (399- 401)، 20 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 10 - 69]
ḥujjīyat-ul xabar-il wāḥid wa-ẓ ẓann
اردکانی یزدي، محمد تقی بن محمد حسین، ق13 قمري
ārdakānī yazdī, mohammad taqī ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)
رساله استدلالی مفصلی است در حجیت خبر واحد و بیان اقسام خبر و در ضمن اشاره مفصلی به بحث ظن نموده است.
آغاز: بسمله و به ثقتی دروس فی حجیة الخبر الواحد العاري عن القرائن المفیدة للقطع بالصدور ... فاعلم ان الخبر لغة هو الاعلام
آغاز: برابر؛ انجام نسخه: و ارشدنا الی جاد النجا عند تعارض الشکوك والشبهات بحق محمد وآله السادات قدفرغ من تألیف هذه الاوراق مؤلفها الخاطی المتمسک بولای علی بن محمد حسین الاردکانی الیزدي محمد تقی ...
از حجیت خبر واحد تاتعادل وترجیح؛ خط: تحریري، بیکا، تا: شنبه غره ذیقعده 1243ق؛ مصحح، محشی به امضاء «منه»؛ تملک: میرزا محمد تقی شیرازي؛ جلد: مقوا، عطف تیماج سرخ، 222گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 50]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانهاي در عراق. تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 153 طبسی به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 98ص [عکسی ف: 6 - 318]
ḥujjīyat-ul xabar-il wāḥid wa fawā’id-un fi-r rijāl
شریف یزدي، محمد تقی بن محمد باقر، ق13 قمري
šarīf yazdī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (-19c)
مؤلف در آن از استاد خود شیخ مرتضی (از مولانا النراقی) یاد کرده است. باید از محمد تقی [بن محمد باقر] شریف مهریجردي یزدي باشد که خبري نبوي از «خط قدیم یزدي» از خط مولانا محمد امین بن مولانا محمد حسین قاري از بهاء الدین در مشهد رضوي در روز سهشنبه 11 جمادي الاول 1021 میآورد و نیز نکتهاي رجالی از استاد خود میرزا محمد علی صالح یزدي از استادش سید حیدر موسوي یزدي از استادش بحرالعلوم میآورد، بندي در آن به فارسی است، رجال شیعی در آن به ده طبقه بخش شده است، در آن آمده مولی حاجی حسین یزدي در زمان شاه عباس عالمی مشهور بود و از شاگردان شیخ بهائی و استاد مولا خلیل قزوینی و آقا حسین خوانساري و شارح خلاص الحساب بهائی که تمام نکرده و شاگردش امیر محمد اشرف بن حبیب اﷲ طباطبائی شیرازي پس از وي آن را شرح کرده است (از ریاض العلماء). فهرستی از کتابخانه او هم در آن هست از آنها است دو رساله فارسی یکی در حج و یکی در اصول دین از اردبیلی و تجارب الامم مشکویه رازي و در التاج شیرازي و عجایب المخلوقات قزوینی به عربی و فارسی و تفسیر ابی الفتوح رازي (ربع سیم) و جلاء الاذهان و جلاء الاحزان گرگانی و تفسیر نصیرالرحمان معروف به تفسیر رحمانی روش صوفیان و تفسیر خواجه عبداﷲ انصاري به فارسی و شرح المباحث المفید فی تحصیل العقید للعلام الحلی از عزالدین ابو محمد حسن بن ناصر الدین ابراهیم حداد عاملی به نام الدر النضید فی شرح الابحاث المفید و السامی فی الاسامی و صوان الحکم از ابوسلیمان بن ظاهر بن بهرام سجزي حکیم و الانوار البدری لکشف شبه النواصب القدری از حسن بن محمد بن علی مهلبی حلی در رد بر ناصب اعور واسطی و شرح المشارق روزبهان از صغانی و القواعد الشمسی فی شرح العقاید العضدی از افتخار الدین محمد دامغانی که پیش از دوانی و به نام شمس الدین محمد دامغانی ساخته است و معارج الفهم فی شرح النظم علامه حلی و التحقیق المبین فی شرح النظم علامه حلی و التحقیق المبین فی شرح نهج المسترشدین علامه حلی از خضر بن محمد بن علی رازي هبلرودي (= هولرودي) شاگرد شیرازي و شرح مزجی الباب الحادي عشر از محمد بن احمد خواجگی شیخ شیرازي و شرح الهدایة الاثیریة ملا حاجی محمود بن محمد نیریزي شیرازي شارح تجرید و معاصر دوانی و شرح حکم الاشراق محمود بن مسعود شیرازي و سعد السعود ابن طاوس و العقید فخر الدین حلی و کشف البراهین فی شرح زاد المسافرین فی اصول الدین هر دو از ابن ابی جمهور احسائی و روض الجنان فی الطبیعیات از ابوالحسن بن احمد کاشانی و کشف الحقایق علی تقویم الایمان و تتمیم العرفان سید داماد از
سید احمد بن امیر زین العابدین. اینها همه باید به خط مؤلف باشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6836/1
بی کا، تا: دوشنبه26 شعبا ن 1356ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج سبز، 29 سطر (9×17)، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 374]
hojjīyat-e xāb
نظام العلماء تبریزي، محمود بن محمد، - 1271؟ قمري
nezām-ol-‘olamā tabrīzī, mahmūd ebn-e mohammad (- 1855)
در این رساله مؤلف سعی کرده است که خواب هایی را که دیده میشوند صحیح بداند و بسیاري از خواب هایی که خود مؤلف دیده نقل میکند و تفسیر برخی آنها را می آورد. این رساله از دید وقایع تاریخی و درگیري هاي نگارنده با میرزا تقی خان امیر کبیر حایز اهمیت میباشد و در آغاز آن از ناصر الدین شاه قاجار به نیکی یاد میشود.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1228
آغاز: بشارت دهنده هست و در حدیث دیگر وارد شده است که خواب هاي راست یک جزو از هفتاد جزو از پیغمبري است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 166گ، مختلف السطر راسته و چلیپا، اندازه: 15/5×22سم [ف: 4 - 36]
ḥujjīyat-uš šuhra
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمري
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4817/2
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسم بن محمد بن شیخ حمزه، تا: چهارشنبه صفر 1233ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1571]
ḥujjīyat-uš šuhra = aš-šuhra
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
رسالهاي است استدلالی در بیان حجیت شهرت و جواز اعتماد بر آن در اثبات احکام شرعیه که مؤلف آن را در غایت استعجال و پریشانی حال نوشته است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فیقول الفقیر الی ربه الغنی علی ابن محمد علی ان هذه رسالة مفردة فی بیان حجیة الشهرة
نسخه اصلی: کتابخانه شیخ محیی الدین مامقانی-قم؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد زمان اصفهانی، تا: 1197-1200ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 11گ (119ر-129ر) [عکسی ف: 1 - 322]
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن کربلاي باباي بدل آبادي، تا: 1224ق، جا: کربلا؛ واقف: حاج محمد علی موحد، ربیع الاول 1385؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 159]
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کبود و سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی عطف آلبالویی، 6گ (113ر-118پ)، 20 سطر (7/5×16)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 5]
ḥujjīyat-uš šuhra
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمري
tabātabā’ī karbalā’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (1748 - 1816)
رساله استدلالی مختصري است در حجیت شهرت و جواز اعتماد به آن در اثبات احکام شرعیه و تأئید نظریه محقق خوانساري چنان که در ابتدا رساله نگاشته است. «حکی هذه القول وحید عصره و زمانه و فرید دهره خالی ادام اﷲ سبحانه علی روس العباد ظلاله عن استاد الکل فی الکل آقا حسین الخوانساري و اختاره ولکن قال بعدم حجیتها اذا خلت عن حجی اصلا و لو روای ضعیف». صاحب ریاض دو رساله بدان نام نگاشته است. الذریعه در 27/62 و مرعشی در 25/ 30 رساله حجی الشهر را که آغاز آن با نسخه حاضر برابر است به صاحب ریاض نسبت داد هاند. ولی مرعشی همین کتاب را در جلد 16/169 به علی بن محمد علی کرمانشاهی بهبهانی نسبت داده و احتمالاً در نسخه 16/169 علی بن محمد علی به جاي علی بن محمد بن علی آمده که فهرست نگار به حدس خود کرمانشاهی بهبهانی را اضافه نموده است. در کتب تراجم فرزندي به نام علی براي محمد علی کرمانشاهی بهبهانی مشاهده نشده (الکرام البرر 3/ 119). صاحب الذریعه می فرماید: سید مجاهد حجی الشهر پدرش را در مفاتیح الاصول درج نموده، ولی در مبحث حجی الشهر مفاتیح مشاهده نگردید.
آغاز: بسمله، الحمدالله رب العالمين ... اما بعد فيقول الفقير الي
ربه الغني علي بن محمد بن علي ان هذه الرسالة مقررة في بيان
حجية الشهرة و جواز الاعتماد عليها في اثبات الاحكام الشهيرة.
قد كتبتها في غاية الاستعجال مع كثرة الاشتغال ... قد حكي
شیخنا الشهید فی الذکري عن بعض الاصحاب الحاق الشهرة بالاجماع و استقر به ان کان المراد الحاقها فی الحجیة لا فی کونها اجماعا ...
انجام: حکم الشرع بالنسبة الی افعالنا انتهی کلامه ره و فیه تایید لما ذکرنا و تقویة لما سطرنا و ان کان فی مواضع مما ذکرناه اشتباهات لیس بهذه محل نشرها.
چاپ: در گنجینه بهارستان، بخش فقه و اصول، دفتر اول، به کوشش حسنعلی علی اکبریان، کتابخانه مجلس شوراي اسلامی، 1381ش، با تصحیح محمد باقري.
[الذریعة 6/272؛ دنا 4/510 (59 نسخه)؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/423]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1202؛ 7گ (95ر-101ر)، اندازه: 9×16سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 103]
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازي - خوي 849 [احتمالاً همان نسخه بالا است که شمارهاش اشتباه درج شده]؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاج حیدر کرمانی گنجوي، تا: جمادي الاول 1201ق؛ مصحح؛ 17ص (195-211) [ف: 4-395]
خط: نسخ، کا: میر اسماعیل بن میر هادي قائنی بیرجندي، تا: شنبه 3 محرم 1203ق؛ 12گ (210ر-221پ)، 19 سطر، اندازه: 5/1 3×22سم [ف: 1 - 30]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالجبار بن محمد بن عبدالجبار خطی بحرانی، تا: سهشنبه 19 ذیقعده 1216ق؛ 9گ (2پ-10پ)، 21سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 89]
آغاز و انجام: برابر
کاتب: سید محمد مهدي بن ملا علی تبریزي طباطبائی، تا: 1222ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11ص (92- 102)، 33 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 10 - 461]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ولی کرازي، تا: 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (98ر-104پ)، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 720]
خط: نسخ، کا: میرعبداﷲ بن میرتراب حسینی، تا: 1225ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (128پ-137ر)، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن علی خان زنوزي، تا: 1225ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (70پ 75پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 25 - 30]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن عباس، تا: جمعه 28 شوال 1226ق، جا: کربلا؛ واقف: نائینی، 7گ، 22 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 - 46]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 1212
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 35]
خط: نسخ، کا: احمد معلم، تا: 1228ق؛ 6گ (35پ-40پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 169]
آغاز: برابر؛ انجام: من حیث کونها ظنونا متعلقة بها فانما غایته ایات حجیة الظن.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: جمادي الثانی 1229ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 6گ (111-116)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 518]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1230ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15گ (67پ-81پ)، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 17 - 349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد عزیز بن عبدالرسول کاشانی، تا: 1231ق؛ کاغذ: ایرانی آهاردار، جلد: روغنی مشکی، 35 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 4 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر مازندرانی، تا: 1233ق، جا: کربلا؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، 8گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن المؤتمن، تا: 1233ق؛ مصحح، محشی با امضاي «محمد»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (109پ -116)، 21 سطر (9/5×3/ 14)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین، ساروي مازندرانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (30ر-34ر)، 25 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 39 - 339]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد تقی، تا: 4 شعبان 1234ق، جهت آخوند میر ابوطالب؛ 10گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد حسن تبریزي، تا: 1234ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 10ص (136- 145)، 22سطر (7/5×1/54)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 14 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح خوانساري و حاج قاسم بن علی اکبر، تا: 1234ق؛ کاغذ: فستقی، رویه کاغذي، 5گ (191ر-195پ)، 25 سطر، اندازه: 16×2 /21سم [ف: 6 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر خوانساري، تا: 1235ق؛ مصحح، محشی؛ 8گ، 25 سطر [ف: 3 - 1586]
خط: نسخ، کا: عبدالمحمد بن محمد علی جاپلقی المسکن، تا: 1238ق؛ 8گ (335پ-342پ)، قطع: وزیري [چند نسخه-ف: 42]
کا: زین العابدین بن شاهوردي گلپایگانی، تا: 1239ق؛ جلد: روغنی، 3گ (75پ-77ر)، اندازه: 17×23/5سم [کتابخانه هاي گلپایگان: ف: 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: شریف بن محمد صادق بروجردي، تا: 1239ق، جا: کربلا؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج خرمایی، 8گ، 21 سطر، اندازه: 1/52×21/5سم [ف: 16 - 229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن مشهدي کاظم جیلانی الاصل و غروي المسکن، تا: 10 شوال 1242ق؛ کاغذ: فرنگی شکري و فستقی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 6گ، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: محمد رضا بن علی کوکدي گلپایگانی، تا: 1244ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، 7گ، 25 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1248ق؛ کاغذ: فرنگی شکري و فستقی، جلد: میشن مشکی، 8گ، 18سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 16- 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1250ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قرمز، 9گ (71پ-79ر)، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 67]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: دوشنبه 5 رجب 1252ق؛ اندازه: 14/5×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد، تا: ذیحجه 1254ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (61پ-68ر)، 21 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 37 - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد بن علی بن محمد علی طباطبائی (نوه مؤلف)، تا: 1255ق؛ مصحح؛ مهر: «هو العلی الاکبر»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج سیاه، 37 ص (186-222)، 11 و 18 سطر (5/5×11)، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 17 - 382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الجواد بن محمد حسین بسطامی بیارجمندي، تا: 26 رمضان 1255ق؛ کاغذ: جلد: تیماج مشکی، 25 سطر (9×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 128]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن شیخ محمد مقصودي، تا: با تاریخ 1259ق؛ کاغذ؛ جلد: تیماج عنابی، 12ص (88-99)، 22 سطر (9×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 715]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 9/5
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 603]
کا: ملا مصطفی، تا: 1269ق؛ قطع: خشتی [ف: 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن عبدالرحیم باي مادارانی لنجانی، تا: 9 جمادي الاول 1285ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (1پ-6ر)، 25 سطر (9×18)، اندازه: 17/5×23/5سم [ف: 328]
خط: نسخ تحریري، کا: محمد جعفر بن محمد باقر اشکوري، تا: 1295ق؛ کاتب نسخه را وقف بر طایفه ناجیه امامیه نموده به تاریخ سال 1300؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (130ر-134پ)، اندازه: 3/ 13×2/ 20سم [ف: 41 - 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابوالقاسم بن محمد ... حسینی، تا: 22 جمادي الاول 1297ق؛ کاتب اهل فضل است و احیانا بر رسائل چهارگانه این مجموعه حاشیه دارد؛ 18ص (1-18)، 23 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 - 257]
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ 6گ، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 66]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: چرم قرمز، 7گ (24پ-30ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن مرتضی حسینی زنجانی، تا: قرن 13؛ جلد: ساغري مشکی، 7گ (62پ-68ر)، 33 سطر [ف: 36 - 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن سیاه، 9گ (18پ-26پ)، 21 سطر، اندازه: 17/2×9/ 20سم [ف: 8 - 483]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 24 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی و نخودي، جلد: میشن عنابی، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 637]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: مرتضی قلیخان طباطبایی، شوال 1340؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 8گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (105پ- 111پ)، 24 سطر، اندازه: 9×1/54سم [ف: 32 - 800]
آغاز: برابر؛ انجام: الا انه ظهرلی ما ذکرنا من ان شهرتهم لا تخلو عن حجه معتبره. و رایت هذه الرساله فظهر لی بمجرد الرویه. الملاحظه قوتها و اﷲ اعلم (برگ 75ر) ...
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذ زرد، 6گ (70-75)، 24 سطر (1/51×17)، اندازه: 15×3/ 21سم [ف: 17 - 18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جا: کربلا و نجف؛ کاغذ:
جلد: تیماج قهوه اي، 7گ، 21سطر(10×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 264]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رمضانعلی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 11ص (402- 412)، 20 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 10 - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 9ص (61-69)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 11- 689]
بیکا، بیتا؛ 7گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا، جلد: تیماج سبز، 15گ (1پ-15پ)، 19 سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 30 - 237]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 132]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 136]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان فیها کلام للعبد لکنه بذکره یطول الکلام و یخرج عما هو الغرض من تحریر الرسالة تم بعون اﷲ.
خط: نسخ، بیکا، بی تا؛ با علامت بلاغ مقابله، به جهت عبدالخالق کتابت شده؛ مهر: عبدالخالق؛ جلد: کاغذي با روکش پارچه، 9گ، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1586]
آغاز: برابر؛ انجام: مع ملاحظ طریقة الرسول و الأئمة بالنسبة الی المکلفین فی تکالیفهم و بالجملة دعوي انسداد باب العلم..
در فهرست از آقا علی بن محمد علی کرمانشاهی بهبهانی؟ دانسته که ظاهراً خطاست؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 4گ (34پ-37پ)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16 - 169]
55 کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره/8
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 752]
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قرمز، 22 سطر، اندازه: 15×6/ 20سم [ف: 6 - 458]
ḥujjīyat-uš šuhra
نراقی، ابوتراب بن احمد، ق13 قمري
narāqī, abū-torāb ebn-e ahmad (- 19c)
تاریخ تألیف: پنجشنبه 23 جمادي الثانی 1246ق
رساله نسبتاً مفصلی است در حجیت شهرت و عدم آن با ذکر اقوال علماي فن.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3916/4
آغاز: اشتهر آثار جبروتک فی طروس صحائف الامکان و اتفقت علی دیمومیتک کلمات صفاتح الاکوان اجماع صنوف الکائنات علی الحدوث علی ازلیتک دلیل قاهرة؛ انجام: و لا دلیل علی أحد القولین بخصوصه فالواجب الرجوع الی الأصل فتدبر ولیکن هذا آخر ما اردنا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1246ق؛ مصحح؛ 26گ (182پ-207ر)، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 601]
ḥujjīyat-uš šuhra
شهید ثالث، میرزا مهدي
šahīd-e sāles, mīrzā mahdī
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2045/3
آغاز: بسمله. فاقول و باﷲ سبحانه التوفیق و الهدایة الی سواء الطریق قد حکی شیخنا الشهید فی الذکري من بعض الاصحاب الحاق الشهرة بالاجماع؛ انجام: و ان کان فی مواضع عدیدة مما ذکره استعمالات لیس بهذه محل لشرحها هذا آخر ما انتهی الیه
بی کا، تا: با تاریخ 1224ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 14گ (54ر-67پ)، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 413]
ḥujjīyat-uš šuhrat-il mujarrada
موسوي خوانساري، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمري
mūsavī xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad
(- 1910)
رساله استدلالی مختصري است بر حجیت شهرت مجرد از قرائن دیگر ضمن بیان دو قاعده.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3041/14
آغاز: یمکن الاستدلال لحجیة الشهر المجرد بمرفوعة زرار تار بتقریب ان یقال العبر بعموم قوله علیه السلام؛ انجام: حتی یقتضی حجیة الشهرة من حیث هی هی فلا جدوي فی التمسک بها فی المقام أیضاً
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (169پ-170پ)، 23 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 247]
حجیة الظن- التقریرات
حجیة الظن- حجیة المظنة
حجیة الظن- اصول الفقه
ḥujjīyat-uẓ ẓann
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: مجموعه بدون شماره
بیکا، بیتا؛ [دلیل المخطوطات: 1 - 137]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمري
tabātabā’ī karbalā’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (1748 -
(1816
در فهرست از صاحب ریاض دانسته شده و محتملاً همان رساله سید مجاهد فرزند صاحب ریاض باشد.
آغاز: لایق قد انعقد الاجماع علی ظاهر الکتاب و الظن المستفادمنه؛ انجام: قوم منعوا من ادأ الزکوة
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی حسینی قزوینی، تا: 1233-1234ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (152پ) [ف: 10 - 1656]
آغاز: فی الدلیل العقلی بعد اخراج الظن القیاسی من انا تثبت اولا حرم العمل بالقیاس کسایر اصول مذهبنا بالاجماع و الضرور ثم نقول الاصل فی الاحکام الشرعی جواز العمل بالظن؛ انجام: فان القوانین فی الالفاظ غیر منضبط فی امر فربما یقتضی القوانین ... الموضع الرابع فی بیان حکم الظن فی المسائل الاصولی ...
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 120گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
ḥujjīyat-uẓ ẓann = al-maqālid = miftāḥ-ul aḥkām = ḥujjīyat-ul maẓinna
طباطبائی، محمد بن علی، 1180؟ - 1242 قمري
tabātabā’ī, mohammad ebn-e ‘alī (1767 - 1827)
تاریخ تألیف: 1234ق
رساله استدلالی است در اثبات حجیت ظن و رد ادله قائلین به عدم حجیت آن. در فهرست آستان قدس رضوي این رساله از سید محمد مجاهد بن میر سید علی طباطبایی (-1242ق) دانسته شده است و شواهدي بر این انتساب بیان شده از جمله اینکه مؤلف در جایی می گوید: «جدي العلامة البهبهانی»، دانسته است که سید مجاهد نوه دختري وحید بهبهانی بوده است، مؤلف در چند جاي رساله از پدرش با این عنوان یاد میکند: «والدي العلامة فی رسالته فی الشهرة» و متن رساله مذکور را میآورد، میدانیم که سید علی طباطبایی صاحب ریاض (پدر سید مجاهد) رسالهاي در حجیت شهرت دارد. اما مرحوم دانش پژوه در نشریه نسخههاي خطی (3/ 76) احتمال داده که این رساله از ابوالمعالی بن محمد ابراهیم کلباسی (-1315 ق) باشد، و یادآور شده که مؤلف در جایی میگوید: «عائد فی رد استدلال سید مشایخنا من مصنفات مولانا ... النراقی قدبینا فی الکتب الاصولیة کالمناهج و اساس الاحکام و شرح تجرید الاصول و مفتاح الاحکام فساد ما یظهر بین الطلبة ....» گفتنی است نسخهاي از رساله کلباسی در کتابخانه آیة اﷲ مرعشی موجود است که در آغاز با رساله حاضر متفاوت است (نک: التراث العربی: 2/ 379). در مجموع انتساب رساله به سید مجاهد قوي تر به نظر میرسد. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: بسمله. اذا علم المجتهد بحكم من الاحكام الشرعية الفرعية بعد استفراغ وسعه و بذل جهده فيه فلا اشكال و لا شبهه في اعتبار علمه ... و بالجمله العلم بالاحكام الشرعيه و بموضوعاتها حجة مطلقا و لو كان العالم عاميا ... و اما اذا ظن المجتهد المطلق. انجام: و ليست الادله الداله علي اصالة حجية الظن في نفس الاحكام شامله لمحل البحث بوجه من الوجوه كما لا يخفي. قد فرغ م تسويد هذه الكلمات مؤلفها الفقير الحقير ... محمد بن علي الطباطبائي.
چاپ: این رساله در ضمن «مفاتیح الاصول» چاپ شده است.
[الذریعة 27/68 و21/ 315 و211/28 و 27/69 و 21/ 300؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 503 و 4 /379 و 4 /378؛ دنا 4/ 512 (51 نسخه)]
خط: نسخ، کا: غلام رضا ابن محمد، تا: دوشنبه رمضان 1231ق؛ 103گ (389پ-491ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1-132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمدعلی طبیب کاشانی (شاگرد مؤلف)، تا: 3 جمادي الثانی 1234ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج سرخ، 32گ (239پ-270ر)، 29 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خضر بن علی، تا: پنجشنبه 29 ربیع الاول 1234ق؛ داراي سرلوح؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 23گ، 33 سطر، اندازه: 21×2/89سم [ف: 16 - 469]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین ساروي مازندرانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله العالی»؛ کاغذ: فرنگی، 34گ (71ر-104ر)، 25 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 39 - 347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 21 جمادي الاول 1234ق؛ رونویس از نسخه اصل؛ واقف: ملکزاده کوثر، 39گ، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 - 46]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست این رساله به عنوان «رسالة فی اصول الفقه» آمده؛ خط:
نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن رمضانعلی لاریجانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 35گ (166پ-200پ)، 24 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 19 - 123]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد تقی بن ملا احمد خوینی، تا: 1234ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی، 18گ (30-47)، 29 سطر (5/ 10×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 19 - 331]
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد علی حسینی موسوي، تا: 1234ق؛ 56گ (1پ-56پ)، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 9 محرم 1235ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج زرشکی، 18گ (111ر-128ر)، 38 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 602]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن رضا جیلانی کهدمی، تا: پنجشنبه 23 صفر 1236ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ 16گ (225پ-240ر)، 35 سطر، اندازه: 20×29/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 603]
آغاز: برابر
کا: محمد بن علی گنجوي تبریزي، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 38گ (86-123)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 346]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مهدي بن ملا محمد اسماعیل بن حاجی خداداد بن کربلایی اسماعیل، تا: 26 جمادي الثانی 1239ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 32 سطر (15×26)، اندازه: 20×33سم [ف: 16 - 682]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدي بن محمدحسین بن ابی طالب آرانی، تا: جمادي الثانی 1240ق؛ مصحح، محشی از مؤلف با عنوان «منه دام ظله»، از روي نسخه اصل مؤلف با تاریخ سوم جمادي الثانی 1236 ق کتابت شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 50گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 69]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 630
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1240ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، 42گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×2/80سم [ف: 16 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بیکا، تا: 1241ق؛ 119ص (1-119)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3/ 24 - 36]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناس مانده و با عنوان «اصول الفقه» آمده؛ خط: نسخ متوسط، کا: مهدي بن حسین اردبیلی، تا: 1241ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 61گ (41پ-101)، 18-20 سطر (5/ 8×16)، اندازه: 15×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بی کا، تا: 25 رمضان 1241ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج مشکی، 53گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1587]
خط: نسخ، کا: هادي استرآبادي، تا: 1243ق؛ 22گ (308پ- 329پ)، 33 سطر، اندازه: 20/5×30سم [محدث ارموي مخ: 2-602]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد صادق خوانساري، تا: شوال 1243ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 46گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 303]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن سید حسین موسوي، تا: 26 رجب 1243ق، جا: خوانسار؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 23-24 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1243ق؛ 31گ، 27 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 6 - 47]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد باقر حسینی، تا: دهه سوم رجب 1243ق؛ 58گ (60پ-117ر)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 144]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن هاشم حسینی جیلانی، تا: رجب 1243ق [در فهرست 1143]؛ جلد: چرم زرد، 35گ (2ر-36پ)، 13 سطر، اندازه: 15×22سم [مؤید: 2 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: و من الانتصار علیه الخروج من الدین و لأنه قد یکون أضعف من الظن ...
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1244ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 57گ (111پ-167پ)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 19 - 408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1244ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از ملا محمدبن ملا قربان استر آبادي در شکایت از اوضاع و اهل چهارده رودبار و تعریف از مالک کتاب «ملا محمدتقی بن علی محمد» به سال 1244؛ جلد: تیماج مشکی، 44گ، اندازه: 5/17×5/21سم [ف مخ: - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها ما لم یکن مظنون الصدق و لا موافقاً و منجبراً بمثل أحد المذکور فیبقی الباقی و هو المطلق، تمت الرسالة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 26 شوال 1249ق؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مشکی، 80گ، 19 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید کاظم بن سید محمد گلپایگانی، تا: ربیع الاول 1249ق؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: تیماج سرخ، 36گ (5پ-40پ)، 25 سطر (10×14) [ف: 11 - 33]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن ملا اسماعیل قمی، تا: جمعه 24 رجب 1255ق، جا: بروجرد مدرسه سر سوفیان؛ 22سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 112]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 شوال 1257؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 -647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلطان بن حاجی حسنعلی صفر، تا: صفر1260ق، جهت آخوند ملا ابوتراب؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 58گ (1پ-58ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 1-603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی کرمعلی کهکی، تا: دوشنبه 7 جمادي الاول 1265ق، جا: قم؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 47گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [مؤید: 1 - 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد صادق، تا: یکشنبه جمادي الاول 1292ق؛ جلد: تیماج مشکی، 41گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1588]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن مجتهد موسوي، تا: قرن 13؛ 75گ (1-75)، 15 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکري، 44گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 235]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [الفبائی ف: 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 59گ (49ر-107پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ رکابه دار؛ جلد: مقوا عطف تیماج سبز، 41گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 44 - 227]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [مختصر ف: 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 2 نسخه حب نشاط یکی به نقل از شیخ احمد احسائی و دیگر از خط آخوند ملا علی نوري، هر دو یادداشت با نشانه «سلمه اﷲ تعالی»؛ کاغذ: فرنگی سفید نخودي رنگ، جلد: تیماج قرمز، 41گ (137پ-177پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 173]
آغاز: برابر
این کتاب در فهرست به نام علی بن محمد علی ثبت شده است که باتوجه به آغاز نسخه نام مؤلف تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن سیاه، 56گ (26پ-81پ)، 21 سطر، اندازه: 17/2×9/ 20سم [ف: 8 - 483]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد آغاز و انجام نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: پستهاي، جلد: رویه میشن قهوه اي، 44گ (61پ-104ر)، 24 و 26 سطر، اندازه: 2/15×1/21سم [ف: 6- 490]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 21 -25 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 728]
آغاز: برابر؛ انجام: فنعلم ان الشارع یقبل عذرنا فی علمنا بالظن حینئذ و رضی به و ایضا جواز العمل فی صورة بدیهی الذهن و یؤیده تتبع الاحادیث (سفید گذارده شده و به پایان نمیرسد).
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 21گ (40پ-60پ) [ف: 5 - 1676]
آغاز و انجام: برابر؛ قد فرغ من هذه الکلمات مؤلفها ... محمد بنعلی الطباطبائی. باطناً 1237.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 31گ (178ر-208ر)، 27سطر (9×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 246]
آغاز: برابر؛ انجام: یجب العمل بقول المدعی بمجرده اذا غلب علی ظن الحاکم صدقه حتی یعلم بقول مدعی النبوة من دون المعجزه و فی الفقیه یلزم علی ما ذکر وه وجوب العمل علی قول
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 23گ، 27سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 5 - 2106]
آغاز و انجام: برابر؛ قد فرغ من تألیف هذه الکلمات مؤلفها ... محمد بن علی الطباطبائی، و ﷲ الحمد اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا سنة 1234 (کتبه ... محمد مهدي بن علی الحسینی الحسناوي مولدا و موطنا ... و رضوانه).
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 46گ (82-127)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 22 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 54گ (173پ-226ر) [ف: 25 - 421]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخهتعیین شد؛ بیکا، بی تا؛ 53گ (127پ-179ر)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 99]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 146]
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 136]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 46گ (1پ-46پ)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 23 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 23گ، 28سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 6 - 47]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
استرآبادي، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 -1263 قمري
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 -1847)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6252/2
آغاز: بسمله. حمدله. امابعد؛ فهذه رسالة مفیدة فی حجیة المظنة و فیه مقامات خمسة. الاول: فی بیان حجیتها علی سبیل القضیة المهملة؛ انجام: و الاحتیاط التام. وﷲ الحمد العام فی اللیالی و الایام، بحق محمد وآله الکرام
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا رویه پارچه، 18گ (67پ-84ر)، 25 سطر، اندازه: 1/55×21سم [ف: 4 - 289]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
عاملی اصفهانی، محمد بن صالح، - 1263 قمري
‘āmelī esfahānī, mohammad ebn-e sāleh (- 1847)
رساله استدلالی در چند فصل، با نقل اقوال علما مخصوصاً استادانش. فیما تعذر
آغاز: اختلف الاصحاب رضی اﷲ عنهم فی أن الحجة فیه العلم هل هو الظن مطلقا و لو من علیه ...لدلیل دون
انجام: و عندنا المرجح کون المخصوص مدلولة غیرها بل عدم العلم بوجود التکلیف فیما سواها
کا: علی بن الحسین کزازي، تا: رمضان 1247ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 29گ (95پ-123پ)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین، تا: رمضان 1249ق؛ مصحح، محشی با نشانی «عبدالجبار»؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 23گ(33پ-55ر)، 21سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10-123]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
خوانساري، علی اکبر بن ابراهیم، - 1271 قمري
xānsārī, ‘alī akbar ebn-e ebrāhīm (- 1855)
رساله استدلالی مفصلی است بر حجیة ظن مجتهد مطلق در خصوص احکام شرعیه فرعیه، در نه «مقصد» و سه «وجه.»
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 18/146-3626/4
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فنقول هذه رسالة فی اصالة حجیة ظن المجتهد المطلق لاالمتجزي فی خصوص الاحکام الشرعیة الفرعیة التکلیفیة او الوضعیتة؛ انجام: بل الاقوي لدي هو عدم جواز العمل به لانه قیاس کما انطق به الصحیح المذکور فتدبر خط: نسخ، کا: محمد حسین ابن علی اکبر خوانساري، تا: جمعه 28 ذیقعده 1256ق؛ از روي خط مؤلف کتابت شده و با آن مقابله شده، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ، 25 سطر، اندازه: 5/15×21سم [ف: 3 - 1587]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
انصاري، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمري
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
بخشی از «فرائد» شیخ مرتضی انصاري است وتا پایان «ظن» را دارد.
شرح و حواشی:
1- شرح حجیة الظن؛ خوئی، علی (1253-1309)
2- شرح حجیة الظن؛ طباطبائی بهبهانی، محمد صالح بن علینقی (-14)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6211
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین شراره، تا: با تاریخ 1257؛ در یکشنبه 3 ذیقعده 1257ق تصحیح شده؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (9×14/5)، اندازه: 1/55×21/5سم [ف: 4 - 289]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
کجوري مازندرانی، مهدي، 1216 - 1293 قمري
kajūrī māzandarānī, mahdī (1802 - 1876)
رسالهاي است در بیان ظن خاص و مطلق و بیان حجیت آنها با استفاده از اقوال علماي این فن.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2420/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فلیعلم ان المجتهدین بعد الاتفاق علی ان العمل بالظن اما واجب أو محرم قد اختلفوا فی ان الاصل الاصیل
نسخه اصل: کتابخانه شیخ ابوالفضل حافظیان - قم؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن محمد بن شاه محمد، تا: دوشنبه 16 صفر 1261ق؛ 64ص (166-229) [عکسی ف: 7 - 22]
ḥujjīyat-uẓ ẓann = ḥujjīyat-ul maẓinna
نراقی، عبدالصاحب محمد بن احمد، 1215؟ - 1297 قمري
narāqī, ‘abd-os-sāheb mohammad ebn-e ahmad (1801 -1880)
کتاب در مبحث امارات است. دانسته نشد که این همان کتاب (المراصد) مؤلفه او است یا بخشی از آن است یا تألیفی است جداگانه. کتاب مرتب است بر دو «مقاله»: 1. القول فی المظنة؛ 2. القول فی السنة. عناوین مباحث جزئی بیشتر نوشته نشده. برخی از آنها عنوان «مشرق» است. (مهدي ولائی)
قسمتی از مباحث الفاظ؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ گویا از نراقی است. در صفحه اول از شوارع النجاة نام رفته است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج جدید، (تا 180پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 12 - 7]
آغاز: آغاز پس از خطبه و نام مؤلف: هذه مقالتنا فی تحقیق حلال السنة و ما یتبعها من البحث عن المظنة و ما یتعلق بهما من المسآئل المهمة مشتملة علی فوآئد نفیسته بنیت علیها اساس الحق فی المقامین؛ انجام: و هی فی صح العمل بها بنفسها اشکال و خلاف.
خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه نیمه ذیقعده 1260ق؛ افتادگی: آغاز؛ 83گ، 25 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 86]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
حسینی تبریزي، حسین بن محمد، - 1299 قمري
hoseynī tabrīzī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1882)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26088
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد فیقول المفتقر الی رحمة ربه؛ انجام: ان یکوتن مشمولا لقول القایل بالبقاء
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ضمیمه نسخه ش 26087؛ جلد: تیماج، قطع: وزیري کوچک [رایانه]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
آل عصفور، محمد بن محمد، ق13 قمري
al-e ‘osfūr, mohammad ebn-e mohammad (- 19c)
مؤلف بر اساس شیوه تألیف و قرینه رساله ضمیمه [رساله ضمیمه، مؤلفه دیگر مؤلف است با عنوان «شرح لغز» که در
تاریخ 8 شعبان 1247 نگاشته شده است. وي در برگ 2ر، سطر 8 رساله مذکور آورده است: «منهم جدنا العلام الاوحد المقدس الشیخ احمد ابن المبرور الشیخ ابراهیم بن عصفور قدس سره و منهم الفاضل الماهر ابن العم المعاصر شیخنا الاسعد الشیخ محمد بن المقدس الشیخ احمد بن المبرور الشیخ محمد ابن الشیخ احمد المذکور» شیخ محمد بن محمد بن احمد بن ابراهیم بن عصفور از علماي امامیه نیمه قرن 13 و از فضلاي خاندان مشهور آل عصفور است. وي ضمن برخی استنادات از آقا باقر وحید بهبهانی و سید مهدي بحرالعلوم یاد نموده است: «قد ذکر المولی الماهر الاکمل الاقدم محمد باقر بن محمد اکمل کلاما موافقا لما اقول و ان کان فی مبحث الاجماع» و «و قد سلک ایضا هذا المسلک السید السند المهتدي السید مهدي الطباطبائی فی فوائد قال و ثانیهما حصول العلم بقول من العلم باتفاق غیره من العلماء.» (وفادار مرادي) آغاز و انجام این رساله شباهت کامل به رساله «تسدیدیة» سید کاظم رشتی دارد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 17929
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه کلمات ذات تبیین کشفت بها النقاب عن وجه الحق المبین و اوضحت مناره لطالب القطع و الیقین امتثالا لامر من یجب علی طاعته ... فنقول اعلم ان اﷲ سبحانه کامل من جمیع الجهات و بکل الهیئات و الاعتبارات؛ انجام: و علی اﷲ قصد السبیل و لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم
خط: نسخ، کا: علی بن صالح بحرانی، تا: 1253ق؛ واقف: آل عصفور، آبان 1369؛ کاغذ: فرنگی حنایی، 21گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 238]
ḥujjīyat-uẓ ẓann = ḥujjīyat-ul maẓinna
قزوینی، محمد جعفر، ق13 قمري
qazvīnī, mohammad ja‘far (- 19c)
تاریخ تألیف: 22 صفر 1248ق
رسالهاي استدلالی است در بیان حجیت ظن و جواز اعتماد بر آن در اثبات احکام شرعی. در سال 1246 سال فراگیري طاعون، شروع به تألیف کرده و در 22 صفر 1248 به انجام رسانده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9581
آغاز: بسمله. حمدله و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الاخیار الاطهار اما بعد فیقول العبد الخاطی الخادم لمذهب الجعفري ... فهذه رسالة مفرد فی بیان حجیة المظنة و جواز الاعتماد علیها فی اثبات الاحکام الشرعیة قد حررتها علی طریق التفکر و الدقة؛ انجام: الاعتقاد عن علم الکلام و هذا واضح لاسترفیه و لاشبهة یعتریه ثمة. و قد فرغ مؤلفه.. حامدا مصلیا مسلما عاملا و شاکر ﷲ تعالی و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 22 صفر 1248ق؛ رکابهدار، محشی با نشان «منه»، در اول نسخه خطبه امیرالمومنین در عید فطر و چند دعا براي رفع امراض درج شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 62گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 30 - 234]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
چابلقی بروجردي، رضا بن علی محمد، - 1310 شمسی
čābalaqī borūjerdī, rezā ebn-e ‘alī mohammad (- 1931)
تاریخ تألیف: 1333ق
رسالهاي است در بیان حجیه الظن مشتمل بر دوازده «مقدمه»، بخش انتهاي نسخه شامل «التنبیهات» است که شش تنبیه را در بر دارد. عناوین رساله: مقدمه 1. فیما اشتهر من ان الاصل عدم حجیة الظن؛ 2. فی ان النزاع فی حجیة الظن بالنسبة الی جمیع الاقسام اضافة؛ 3. تصویر قولین اعنی الظن الخاص و المطلق؛ 4. تعیین المثبت و النافی فی تلک المسأل المهمة؛ 5. تحقیق الحق فی اختلافهم فی بقاء التکلیف؛ 6. بیان ما ذکره صاحب (لم) [المعالم] من ان الباب العلم القطعی بالاحکام الشرعیة؛ 8. ان النزاع انما هو فی الاحکام الواقعیة؛ 9. بطلان الاحتمالات المتطرق فی المقام؛ 10. انه قد حکم بعض الاجلة ره فی بحث جواز العمل بالعام قبل الفحص؛ 11. بیان المدرك فی اصالة العدم؛ 12. فی ان مقتضی المقدمات السابقة ...
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 169
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی اشرف الخلق اجمعین ... اما بعد و الکلام فی حجیة الظن و تنقیحه فیما یستدعی رسم مقدمات علیه التکلان؛ انجام: من غیرهم علی حجیة خبر الواحد و لا مخالفة مقالتهم من جه استلزامها مخالف الاجماع.
خط: نسخ زیبا، کا: میرزا احمد بدیعی خوانساري، تا: قرن 14؛ 187گ، 18 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 223]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمري
Kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
مؤلف رساله مفصلی در این موضوع نگاشته بود، ولی در حین تدریس ترجیح داد که براي بار دوم این موضوع را با استدلال مختصرتري نگارش دهد.
چاپ: مشار عربی، ص456؛ ایران، سنگی، 1317ق، رحلی، 62ص (ضمن رسائل ابوالمعالی)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 6990/5
آغاز: و بعد فهذه کلمات فی حجیة المظن فی نفس الاحکام الشرعیة و هی قد أعیت قرائح الاعلام؛ انجام: سیما ابن عمه و کاشف غمه شافع المذنبین فی یوم القیام مادام السلام بین اهل الاسلام کا: هاشم، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 25گ (87ر-111پ)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 18 - 164]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد مهدي، 1250 - 1325 قمري
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad mahdī (1835 - 1907)
تاریخ تألیف: شب 12 ربیع الاول 1269
رسالهاي مفصل و استدلالی در اثبات حجیت مظنه که با استفاده از آراء و نظرات اصولین ونقد و بررسی آنها تألیف شده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین والعاقبة للمتقین والجنة للموحدین والنار للجاهدین والصلوة و السلام علی محمد و اله الطاهرین القول فی حجیة الظن وعدمها اعلم انه بعد ما ثبت مشارکتنا فی زماننا هذا للامم السالفة المشافهین للخطاب ...
انجام: و اما ان اکان احدهما اقوي فلایلزم شییء من الامرین اللذین ذکرنا هما و من هنا فنجف القلم و یعطف منطق الرقم حامد المن وفقنا لاتمامه ... فتاحه بحسن ختامه مصلیاً للرسول وآله.
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 1/ 208
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 12 ربیع الاول 1269ق؛ مصحح، محشی، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج سرخ، 156ص (1-156)، اندازه: 18×23سم [ف مخ: - 68]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 291/1
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 344]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
قمشه اي، محمد حسین بن محمد قاسم، 1250 - 1336 قمري
qomše’ī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad qāsem (1835 - 1918)
تاریخ تألیف: 28 شعبان 1296ق
[اعیان الشیعه 44/ 214]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5308
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
المقصد الثانی فی الظن و الکلام فیه یقع فی مقامین؛ انجام: و اولیائه اعلم بالمراد. ولیکن هذا آخر الکلام فی المقصد الثانی و یتلوه المقصد الثالث فی الشک. فرغ من تسویده مؤلفه الاثم محمد حسین بن محمد قاسم القمشهی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ با نسخه مؤلف مقابله شده، محشی به نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 290گ، 20 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 16 - 224]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
مجتهد کرمانشاهی، محمد هادي بن عبدالرحیم، 1250 - 1336 قمري
mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abdor-rahīm (1835 - 1918)
آغاز: الحمدﷲ الذي وفقنا لتنقیح مبانی الاحکام.. القول فی حجیة الظن و تمام الکلام فیها ...
انجام: نحو جزء العلة ادخال ما لیس فی الدین فیه تأمل و التفصیل موکول الی محله
آغاز: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 16 جمادي الثانی 1305ق؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: مقوا عطف پارچه، اندازه: 13/5×21سم [ف: 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسین جلیلی کرمانشاهی، تا: 26 رجب 1350ق؛ کاغذ: مشقی شطرنجی، جلد: مقوا عطف تیماج خرمایی، 102ص (1-102)، 16 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 136]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم، 1247؟ - 1338؟ قمري
yazdī, mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1832 -1920)
این جزوه تقریرات مؤلف در زمان تدریس فرائد الاصول اثر شیخ مرتضی انصاري است.
یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره/3
آغاز: قوله احدهما فی امکان التبعد به عقلا؛ انجام: و احد من را حکما لمن ظنه و مقلدیه من اول الامر.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 10گ، 18سطر (13×16)، اندازه: 17×21سم [میراث اسلامی: 8 - 452]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
طباطبائی تبریزي، محمد رضا بن محمد یوسف، 1296 - 1378 قمري
tabātabā’īī-ye tabrīzī, mohammad rezā ben mohammad yūsof (1879 - 1959)
تاریخ تألیف: 3 جمادي الثانی 1348ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
رسالهاي است نسبتاً مفصل و تحقیقی در حجیت ظن.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 13486
آغاز: الکلام فی الظن و یقع البحث فی حجیة لعدم کونه کالعلم حجة بالذات لاحتمال مخالفته للواقع؛ انجام: و اما فی صورة عدم حکمه بذلک و لا اقل فی الشک فلا وجه للحکم بوجوب تحصیل الظن هذا تمام الکلام فی حجیة الظن
خط: نستعلیق تحریري، کا: عراقی، تا: 1358ق؛ کاغذ: مشقی شطرنجی، جلد: میشن عنابی، 80گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 233]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
علامه حائري مازندرانی، محمد صالح بن فضل اﷲ، 1297 - 1391 قمري
‘allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lāh (1880 - 1971)
تاریخ تألیف: 26 محرم 1321ق
آغاز: یلحق بمباحث العلم البحث عن التعبد بالظن؛ انجام: هذا تحریرات کبریات المسئلة و اما صغریاتها و تمییز ما هو الحق منها فالمتکفل للبعضها مبحث حجی الاخبار و الاخو باب الظواهر و لثالث [کذ] باب التعادل و التراجیح فلا کراه فی اطناب الکلام.
خط: نسخ، کاتب= مؤلف، تا: قرن14؛ نسخه ضمن72 برگ در اواسط کتاب نگاشته شده؛ محشی از مؤلف؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 72گ، اندازه: 1/50×15سم [ف: 16 - 267]
آغاز: بسمله. اذا علم المجتهد بحکم الاحکام الشرعیه؛ انجام: فی سنه 1343 فی قریه السعاده آباد من قراي المازندران تمام شد.
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد نبی بن مرتضی نوري، تا: 1343ق، جا: سعادت آباد از قراي مازندران [الفبائی ف: 639]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
تبریزي، حسن بن تقی، ق14 قمري
tabrīzī, hasan ebn-e taqī (- 20c)
رساله نسبتاً مفصل استدلالی است که پس از نقل آرا شیخ انصاري به تشریح و توضیح مطلب پرداخته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 13489
آغاز: القول فی الظن فیقع الکلام فی مقامین احدهما فی امکان التعبد به عقلا و الثانی فی وقوعه عقلا و شرعا؛ انجام: کما فی المقام حیث انک قد عرفت ان خبر المفید مثلاً له اثر خارجی و لو باعتبار انتهایه الی قول الامام علیه السلام
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 51گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 16-233]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
محلاتی، عبدالوهاب بن احمد، ق14 قمري
mahallātī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad (- 20c)
مؤلف از شاگردان شیخ مرتضی انصاري (- 1281ق) و صاحب جواهر شیخ محمد حسن بن شیخ باقر اصفهانی نجفی (-1264ق) است و در آن از «شیخنا المرتضی زید فضله، شیخنا محمد تقی قدس سره، محقق قمی، صاحب فصول» و ... یاد کرده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 478/2
آغاز: بسمله ... الحمدﷲ الذي خلق الممکنات بقدرته و ارادته لیحصل ... و بعد فیقول العبد الاثیم الجانی؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ذکره مسئلة حجیة المظن و ارجو من الواهب الغنی ان یوفقنی باتمام سایر المسائل المهم کما وفقنی فی هذه المسئلة و اسئل اﷲ ان یجعل ذلک ذخیرة لیوم الحساب بحق محمد و آله الاطیاب.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش مشمع مشکی، 29-23 سطر (13×17)، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 583]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
یزدي، احمد بن محمد، ق14 قمري
yazdī, ahmad ebn-e mohammad (- 20c)
تقریرات درس مرحوم سید محمد کاظم طباطبائی یزدي است که مؤلف هنگام قرائت فرائد الاصول شیخ انصاري نزد وي آنها را نگاشته است
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1759/3
آغاز: قوله احدهما فی امکان التعبدیة عقلاً اقول معنی امکان کون الظن حج اي لازم الاتباع فی الجملة
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد حسین مدرسی-قم؛ خط: نستعلیق، کا: سید احمد مدرسی یزدي، بیتا؛ 19ص (44-62) [عکسی ف: 5 - 215]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
عقیلی کرد محلهاي، مصطفی، قرن 13 قمري
aqīlī kord mahalle’ī, mostafā (-19c)
تقریرات درس است و شاید از عقیلی کردمحلهاي استرآبادي باشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7750/3
خط: نستعلیق، کا: عیر کلحفو پسر سید عیر کفیر استرآبادي، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 22 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 16- 689]
ḥujjīyat-uẓ ẓann
غیر همانند:
آغاز: بسمله، فصل فی حجیة الاخبار الاحاد و عدمها المبنیة علی حجیة الظنون التی لم یثبت فی الشریعة دلیل قطعی عل اعتبارها؛ انجام: بل یجب التحریر عنه لمنطوق آیه النباء لاحتمال فقه فی نفس الامر
نام مؤلف در متن نیامده اما از مطالب رساله برمیآید وي از فضلاي نیمه اول قرن 13 و از جمله شاگردان صاحب ریاض بوده است. [در برگ 5 ر نسخه آمده است: «هذا هو المنسوب الی سید الاستاد (رحمه الله علیه) و ولده المعاصر» که به احتمال قریب به یقین مقصود، صاحب ریاض و سید محمد مجاهد صاحب مناهل (-1242 ق) میباشد.] رساله مختصري است استدلالی مرتب در 6 «مقام» بدین شرح: 1. فی حجیة الظن فی جمیع الموارد الفرعیه، 2. فی تحقیق حجیة الظن فی المسائل الاصولیة، 3. فی حجیة الظن فی الموضوعات الاستنباطیه، 4. فی حجیة الظن فی الموضوعات الصرفه، 5. فی حجیة الظن فی المسائل المشبه بین کونها اصولیه عملیه او اصولیه کلامیه، 6. فی حجیة الظن فی المسائل الاصولیه الاعتقادیه؛ خط: شکسته تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ محشی؛ مهر: «محمد بن سعید حسینی رضوي 1234»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا تیماج تریاکی، 23گ، 25 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 234]
آغاز: ثانیها ان الدلیل ینقسم الی ما یکون حج فی نفسه مطلقاً کظاهر الکتاب و خبر الواحد و ما یکون حج عند قیام الحجة علی خلافه؛ انجام: الشهر من انفاق الجمیع و لایجري فیه الاشکال المذکور بوجه و ذلک امر واضح غنی عن البیان.
رساله اصولی و استدلالی است در بحث حجیت ظن با نقل اقوال و رد و ایراد در آنها. جدیدترین نقل قول ها از وحید بهبهانی و شاگردانش و میرزاي قمی است. به جهت افتادگی اول و آخر نسخه نام مؤلف به دست نیامد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا عطف تیماج سبز، 56گ، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 44 - 233]
آغاز: اعلم ان الظن بحکم من الاحکام الشرعیة الفرعی الحاصل للمجتهد بعد بذل الجهد و استفراغ الوسع؛ انجام: الی لزوم التخصیص بما دل علی حجیة الظن و وجوب التقلید فیلزم هذا المعنی تقییدات کثیرة
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد گلپایگانی، تا: یکشنبه از هفته دوم شوال 1224ق؛ جلد: تیماج مشکی، 20گ (126پ-145ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [کتابخانه هاي گلپایگان: ف: 50]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1274ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 40ص (238-277) [سنا: ف: 2 - 132]
آغاز: بسمله اذا علم المجتهد بحکم من الاحکام الشرعیة الفرعیة؛ انجام: عدم الظن فی نفسه و العدم جزء من العل لتوقف وجود المعلول علیه. انتهی.
مؤلف شناخته نشده، گویا از مولی محمد باقر وحید بهبهانی (-1206ق) باشد. نویسنده قائل به اصالت حجیت ظن است و نظر آنها که معتقد به عدم حجیت ظن هستند رد نموده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شوال 1318ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (6/5×13)، اندازه: 11×17سم [ف: 145]
بحثی است در اصل حجیت ظن، که گویا از یکی از شاگردان شریف العلماء آملی مازندرانی باشد، و نزدیک هفتصد بیت نوشته دارد؛ بیکا، بیتا؛ 16ص (54-69) [ف: 4 - 289]
آغاز: اما الکلام فی الظن بالظهور و الوضع فهوان الاصحاب؛ انجام: و تبعه صاحب المالم ایضا بناء علی استحسانه ما حکی عن السید فی المعالم
بخشی است از کتابی که در این بخش ار حجیة مظنه و اقسام ظن گفتگو شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: گوناگون، جلد: تیماج تریاکی، 14ص (500-513)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 9 - 107]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: و لم یتمکن من الوصول لیله تقریر از سید مهدي طباطبائی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 216]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 606]
آغاز: فی حجی الخبر الواحد ... عن القراین الدلة بالقطع علی صدق الصدور او المضمون ام ... و تحقیق الکلام فیه یقتضی رسم مقدمة و مقامات؛ انجام: بعد اثبات حجیة الظن مطلقا فعلیک بالتدبر و النظر و العمل به عند انسداد بالعلم و انه هادي و الیه المرجع هذا الکلام فی المقامات الستة الموعودة
رسالهاي است در بررسی ظن و شک و حجیت شرعی آن. برخی فصول آن عبارت است از: المقام الاول: فی تأسیس الاصل الکلی فی مطلق الظنون المشکوکة، اما الطریق الثانی: فبیانه انه لاریب فی شرع الشرایع، و اما الطریق الثالث: فهو ان المکلف اما یعلم، و اما الطریق الرابع: فبیانه ان کل ما یحتمل الوجوب او التحریم، و اما الطریق الخامس: فبیانه ان الظن الحاصل من الاخبار و الاجماع، المقام الثانی: فی تأسیس الاصل فی الظنون المشکوک من حیث الحکم التکلیفی، المقام الثالث: فی ان هذا الاصل انقلب بالدلیل ...، المقام الثانی فی رد من یقول بتقدیم الظن النوعی علی الشخصی و لنا فی رده وجوه ...، و اما الدلیل الثالث: من الادل الخمس علی حجی الظن فی الفروع، المقام السادس: فی حجی الظن فی المسائل الاصولی و الاعتقادیه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 35گ (169ر-203ر)، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
حجیة الظن الخاص- جامعة الفوائد
ḥujjīyat-uẓ ẓann-il xāṣ = ḥujjīyat-uẓ ẓann-iṭ ṭarīqī = ‘adam-u ḥujjīyat-iṭ ẓann-il muṭlaq
در سراسر رساله قرینهاي براي شناختن مؤلف نیافتیم جز این که مؤلف از استاد شریف (ص 101-102) یاد میکند که ظاهراً مقصود شریف العلماء مازندرانی است و نیز از صاحب ریاض و صاحب قوانین و استادان الافضلان که مقصود او (به نوشته کاتب در حاشیه) سید بحر العلوم و شیخ جعفر است. در فهرست کتابخانه سپهسالار از رساله اي در حجیت ظن خاص تألیف یکی از شاگردان شریف العلماء یاد شده که جز این رساله است و با رساله شماره 10 مجموعه حاضر مطابقت دارد (فهرست آن کتابخانه 2/ 45 و 14). این رساله همانند رساله حجیت ظن طریقی از شیخ اسد اﷲ دزفولی در مقدمه پنج «مطلب» درباره «دلیل» دارد. در نسخه ما از مطلب دوم آغاز میشود بدین گونه: بسمله - (ثانیها) ان الدلیل منقسم الی ما یکون حج فی نفسه مطلقا کظاهر الکتاب و خبر الواحد و ما یکون حج عند عدم قیام الحج علی خلافه - فلا عبر بما اذا حصل منها الظن من دون انتهائه الی الیقین - رابعها ان المناط فی وجوب الاخذ بالعلم و تحصیل الیقین - هل هو الیقین بمصادف الاحکام الواقعی الاولیه الا ان یقوم دلیل علی الاکتفاء بغیره اوان الواجب اولا هو تحصیل الیقین بتحصیل الاحکام و اداء الاعمال علی وجه اراده الشارع منا فی الظاهر - خامسها فی بیان ان الحج فی معرف - الاحکام الشرعیه فی زمن الغیب و انقطاع الید - هل هی ظن المجتهد مطلقا من اي طریق حصل - اوان هناك طرق مخصوصه هی الحج دون غیرها - و هذه المسئله و ان لم تکن معنون فی کتب الاعول و لا تعرض لبیانها مستقلا احد من علماء المعقول و المنقول.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8 /131- طباطبائی
انجام: و مع ذلک ذهب الاخباریون فی غیر المعلومات الی وجوب التوقف نعم قد یرید بذلک انسداد باب العلم و مع ذلک انسداد سبیل العلم فی معظم المسائل مع القطع ببقاء التکلیف بعده فیثبت بذلک المقدمه.
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 42گ (40ر - 81ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 22 - 92]
حجیة الظن الطریقی- حجیة الظن الخاص
ḥujjīyat-uṭ ẓann fi-ṣ ṣalāt
یزدي، محمد کاظم بن عبدالعظیم، 1247؟ - 1338 ؟ قمري
yazdī, mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1832 -1920)
رساله استدلالی است درباره کفایت ظن در عدد رکعت هاي نماز و فروعی که متعلق به این مسأله است، و چگونگی نماز احتیاط در حال شک.
چاپ: تهران، سنگی، 1316، رحلی، 20ص
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5675/2
آغاز: الکلام فی الظن المتعلق بأعداد الصلاة و أفعالها، اعلم أن
الظن اما متعلق بالرکعتین الاولیین و المغرب؛ انجام: حجة ما اختاره الشهید من التفصیل الذي مال الیه فی الجعفریة أیضاً و جهان
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم یزدي، بیتا، براي سید امجد حسین هندي اله آبادي؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 32گ (59پ-90پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 15 - 74]
ḥujjīyat-uẓ ẓann wa-l ijmā‘
نام مؤلف در نسخه نیامده اما با تکیه بر شواهد موجود، بایستی از فضلاي اوایل قرن 14 باشد. رساله مفصل تحقیقی است در حجیت ظن و اجماع که مبحث ظن را ضمن دو مقام نگاشته: «المقام الاول فنقول وقع فیه الخلاف بین الخاص و العامة، المقام الثانی اعنی ثبوت الاجزاء و عدمه بالنسبة الی القضاء فیما لو انکشف الخلاف بعد خروج الوقت.» نسخه در مرحله اولیه تألیف باقی مانده و بعضاً مؤلف از تقریرات درس استاد سود برده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21577
آغاز: المقال الثانیة فی الظن فتقول ان موضع البحث و ان کان مختصا بالظن الشخصی؛ انجام: الذي یظهر من صاحب المعالم فی الجواب هو التسلیم ذلک بالنسب الی المشافهین دون الغائبیین و هو کما تري فلیتدبر و فی کلامه قدس سره مواضع مناقشات لایلیق ان یذکر فی هذا المقام الحمدﷲ الذي وفقنی لاتمام هذه التحقیقات الرشیقه و التدقیقات الانیقه
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکري، 109گ، 21 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 16 - 237]
ḥujjīyat-uẓ ẓann wa-l istiṣḥāb
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3397
آغاز: بسمله. حمد له ... المقصد الثالث من مقاصد الکتاب فی الشک قد قسمنا فی صدر الکتاب المکلف الملتفت الی الحکم الشرعی العملی فی الواقعة علی ثلثة اقسام.
آغاز: بسمله. حمد له. المقام الثانی فی الاستصحاب و هو لغ اخذ الشیء مصاحبا؛ انجام: فان الغالب ان تدارك المهدوم اهون من تدارك الداب و الحمد اﷲ.
انجام: الی غیر ما دخل فیه من الغایة.
از متاخران است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ حواشی ریزتر با نشان «لمحرره»، یادداشت 1310 دارد، نام محمد ابراهیم و کربلایی ابراهیم در آغاز نسخه آمده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 102گ، 21 سطر (10×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 11 - 2398]
ḥujjīyat-uẓ ẓann wa ḥukm-ul lāh
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمري
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
[فهرست مشایخ 2/119؛ دنا 4/ 516]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 36گ (2پ-37پ)، 11 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 109]
بیکا، بیتا؛ [نشریه: 7 - 540]
ḥujjīyat-uẓ ẓunūn-il maxṣūṣa wa ‘adam-u ḥujjīyat-iẓ ẓunūn-il muṭlaqa
عاملی اصفهانی، محمد بن صالح، - 1263 قمري
‘āmelī esfahānī, mohammad ebn-e sāleh (- 1847)
تاریخ تألیف: سلخ ربیع الاول 1242ق
مؤلف در مقدمه ابراز داشته که معاصرین هر کدام رسالاتی چند در حجیت ظنون و یا عدم آن نوشتهاند ولی هر کدام داراي نقایصی بوده که من براي جبران آن نقایص و تکمیل آنها این رساله را برشته تحریر در آوردم.
آغاز: احمد من شرفنا بالتکلیف و قرنه بالبیان و التعریف من تنزه من خواطر الظنون و علم بما کان قبل ان یکون حمد من فرض الیه و ظن ان لن یقدر علیه و الصلوةعلی باب العلم و مصدر الحکم ... السابع بطلان الترجیح بلا مرجح و معناه ان الحکم بعد الانسداد بحجی بعض الظنون ... بل عدم العلم بوجود التکلیف فیما سواها.
[کرام البررة 2/ 670؛ الذریعة 27/68]
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 6/ 111
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن محمدعلی آرانی، تا: 18 جمادي الاول 1243ق؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج سبز، 19گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 55]
حجیة ظواهر القرآن- حجیة ظواهر الکتاب
حجیة ظواهر الکتاب- حجیة الادلة الاربعة و خطاب
المشافهة
ḥujjīyat-u ẓawāhir-il kitāb
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمري
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
آغاز: علیک الکتاب فیه آیات محکمات هن ام الکتاب و آخر متشابهات؛ انجام: ولایضرها عدم قبول الجهال ... اعلم بحقایق الاحوال
خط: نسخ، کاتب= مؤلف، تا: شوال 1084ق؛ در صفحه 39 اشعاري از مؤلف و به خط خود او؛ کاغذ: فستقی نازك، جلد: میشن قهوه اي، 38ص (1-38)، 17 سطر، اندازه: 10/2×15سم : [5 - 130]
آغاز: بسمله. یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی؛ انجام: و لا یضرها عدم قبول الجهال و اﷲ تعالی اعلم بحقایق الاحوال.
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مهدي مشهدي، تا: 1090ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا [الفبائی ف: 411]
ḥujjīyat-u ẓawāhir-il kitāb
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمري
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
بحثی است اصولی در ذکر ادله اربعه (کتاب، سنت، اجماع و عقل) و تفصیل کلام درباره حجیت ظواهر کتاب. این رساله در عین اختصار، بسیار متقن و متین نوشته شده است. این رساله در برخی نسخ به وحید بهبهانی و در برخی به سید علی بن محمد طباطبائی نسبت داده شده و با نام هاي گوناگون آمده است. رك: به «حجیة الادلة الاربعة و خطاب المشافهة» از سید علی طباطبائی که تعدادي از این رساله با انتساب به او معرفی شده و همین رساله است.
آغاز: بسمله. حمدلة ... و بعد اعلم ان الادلة عند الاصحاب اربعة، الکتاب و السنة و الاجماع و العقل. و منه اصل البراء ... فلنتکلم علی کل واحد منها. الاول الکتاب و حجیته و وجوب العمل به
انجام: هذا مع انه مخالف للاجماع حیث انعقد علی قبح التکلیف مع عدم التمییز و من أجله صرحوا بعدم تکلیفهما من غیر اشارة منهم فی بیان ان الدلیل علی تعلق التکلیف بهما الی ان هذا القید له مدخلیة فی السبب.
[الذریعة 27/64؛ دنا 4/ 516 (15 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محب علی بن مراد علی لاهیجانی، تا: 14 شوال قرن 12؛ 10گ، اندازه: 15×21سم [ف: 243]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1203ق؛ 5گ (44پ-48ر) [ف: 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر عبدالرزاق بن امیر عبداللطیف رضوي کاشانی، تا: 1215ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی، 11گ (222ر-232پ)، 19 سطر، اندازه: 10×1/55سم [ف: 39 - 283]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تغییر یافت. در فهرست به نراقی انتساب داده شده؛ بیکا، تا: 1224ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 16گ (38پ-53پ)، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 413]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوي - مشهد. تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: سید ابوالقاسم بن عباس، تا: 8 جمادي الثانی 1227ق؛ 13ص (36- 48) [عکسی ف: 4 - 36]
آغاز: برابر
کا: زین العابدین شاهوردي گلپایگانی، تا: 1239ق؛ جلد: روغنی، 1گ (78ر-78پ)، اندازه: 17×23/5سم [کتابخانه هاي گلپایگان: ف: 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا فرزند حسن فرزند علی فرزند محمد فرزند علی فرزند ناصر، ربیعی، تا: 1243ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 14گ (84-97)، 20 سطر، اندازه: 7×13/5سم [ف: 29 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (11پ-19ر)، 21 سطر، اندازه: 9×14/5سم [ف: 37 - 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ این رساله در الذریعه به سید علی طباطبائی صاحب کتاب ریاض المسائل نیز نسبت داده شده، لیکن به نظر میرسد صاحب ریاض، آن را کتابت کرده باشد، همان گونه که در این مجموعه برخی رسائل وحید بهبهانی را صاحب ریاض کتابت نموده؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (298ر- 305ر)، 22 سطر، اندازه: 5/ 10×16/5سم [ف: 37 - 110]
آغاز: بان المراد من قوله تعالی هو اﷲ احد مثلاً بیان وحدة الباري وکذا المراد من قوله تعالی احل اﷲ البیع؛ انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد. نام کتاب در فهرست رساله در معاملات آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور عطف تیماج، 7گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 1 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (122پ-128ر)، 24 سطر، اندازه: 9×14/5سم [ف: 32 - 803]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (154پ-161پ)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 11-692]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب در فهرست «اصل ابرائة و الاستصحاب» بدون نام مؤلف آمده که به قرینه آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ بی کا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سبز، 16گ (47ر-62ر)، 19 سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 30 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 269]
بیکا، بیتا [ف: 31]
ḥujjīyat-u ẓawāhir-il kitāb
غیر همانند:
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... فی الکتاب و هو لغة هنا و معنی المکتوب؛ انجام: هو ان المحکم ما لا تحمل غیر ما یفهم منه مع بقاء حکمه علی حاله و المتشابه باعداه ینحل
مؤلف نامعلوم. شامل: 1. فی حجیته و عدمها، 2. فی وقوع التحریف فیه و عدمه، 3. فی تواتر القراآت السبع؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 54گ، 16سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 16 - 304]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین و بعد ... الکتاب فی الاصل مصدر ثالث لکتب یقال کتب یکتب کتبا و کتابتا و کتاباً؛ انجام: و عدد الاي و کذلک مالم ینقل تواتره نحو ثلاثه ایام متتابعات والشیخ والشیخه اذا زنیا فارجموهما ان اﷲ عزیز حکیم واما الکیفیات التی اختلفت گویا کتاب مفصلی بوده است واین نسخه فقط بخشی از مقدمه آن را دارد. احتمال دارد ازسید محمد علی بن کاظم اعرجی (پیش از 1246) باشد. حجی ظواهر الکتاب و سلامته عن التغییر و الزیاد و النقصان؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2- 764]
ḥujjīyat-uẓ ẓawāhir-il kitāb wa-s sunna
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6482/3
در 25 مقام؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: مختلف، جلد: کاغذي عطف میشن قهوه اي، 6گ (14ر-19پ)، اندازه: 11×19سم [ف: 9-430]
ḥujjīyat-uẓ ẓawāhir
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 11/ 1189
خط: تحریري، بی کا، تا: قرن 13؛ 6گ، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 66]
ḥujjīyat-ul ‘aql
شبر، عبداﷲ بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمري
Šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 -1827)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17946
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
حجیة العقل = الادلة العقلیة / اصول فقه / عربی
ḥujjīyat-ul ‘aql = adillat-ul ‘aqlīyya
لنکرانی، ابراهیم، ق14 قمري
lankarānī, ebrāhīm (- 20c)
تاریخ تألیف: 1302ق
بحثهاي مفصل استدلالی است در دلیل بودن عقل و اینکه در استنباط فقهی به کار گرفته میشود و دانشمندان اصول به اختصار در آن بحث کرده اند و مؤلف ما بر آن است که در این موضوع با تفصیل بیشتر بحث کند.
آغاز: اصل ذکر الأصولیون ان موضوع علم الاصول هی الادلة الاربع المستدل بها للمسائل الفقهیة اعنی الکتاب و السنة و الاجماع و دلیل العقل.
کرمانشاه؛ میبدي (خاندان)؛ شماره نسخه: 134
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة و السلام علی اشرف بریته محمد صلی اﷲ علیه و علی اولاده المعصومین البررة الکرام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (ظاهرا)، بیتا؛ مصحح، محشی از مؤلف، با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: تیماج قهوه اي، 97گ، 16سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 96]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2299
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 346]
hojjīyat-e ‘aql
رساله کوتاه نیکویی است در بیان حجیت عقل که به درخواست میرزا محمد هادي طبیب اصفهانی نگاشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15702/2
آغاز: بسمله. در خبر است از آن پیشواي متقیان مقتداي عالمیان.. ما عبدﷲ بشیء افضل من العقل؛ انجام: شرع صراط مستقیم است ربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا و هب لنا من لدنک رحمة انک انت الوهاب.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 14، حسب خواهش جالینوس الزمان فلاطون الدوران میرزا محمد هادي طبیب اصفهانی؛ در صفحه آخر یادداشتی در توصیف رساله آمده که احتمال داده خط رساله شبیه به ابوالقاسم قائم مقام باشد و در ادامه نوشته رسالهاي موسوم به ناز و نیاز در روض الصفاي ناصري از حاجی عبدالرزاق بیگ دنبلی معرفی شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (7ر-10ر)، 15-18سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 44 - 10]
ḥujjīyat-ul ‘ilm
حسینی قائنی، حسن بن محمد، - 1300 قمري
hoseynī qā’enī, hasan ebn-e mohammad (- 1883)
رسالهاي است در علم و ظن که براي مجتهد جامع الشرایط حاصل میشود و بررسی این دو با استفاده از آیات و روایات و کلام بزرگان علم اصول.
قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه: 2/ 78
آغاز: اذا علم المجتهد بحکم من الاحکام الشرعیة الفرعیة بعد استفراغ وسعه و بذل جهد فیه فلا اشکال و لاشبهة فی اعتبار علمه
خط: نسخ، کا: عبدالعظیم قائنی، تا: دوشنبه 19 شعبان 1261ق؛ جلد: تیماج مشکی، 39گ (103-141)، اندازه: 15×21/5سم [کتابخانه هاي قائن: ف: 69]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1716/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 170]
ḥujjīyat-ul qirā’āt-is sab‘
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمري
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تألیف: 22 ذیقعده 1259ق
در این رساله استدلال میشود بر اینکه قاریان معروف (قراء سبعه) در عصر ائمه علیهم السلام بودند و قرائتهاي آنان حجت میباشد، این مساله با ملا علی اکبر خوانساري در اصفهان بحث شده پس از آن تنکابنی ضمن دوازده «مقام» آن را نگاشته است: 1. نقل الاقوال فی تواتر القراءات السبعة؛ 2. حجیتها عند ثبوت وجود القراء فی زمن الائمة؛ 3. سبب اشتهار السبعة؛ 4. المراد بتواترها؛ 5. معنی تواترها؛ 6. هل یعتمد علی تواترها؛ 7. دلیل وجوب الاقتصار علیها؛ 8. نزول القرآن علی سبع احرف؛ 9. هل یشترط فیها موافقة اهل النحو؛ 10. هل یشرط تواتر المادة الجوهریة؛ 11. حال القراءتین المفضیة الی الاختلاف فی الحکم؛ 12. فی ان الشاذ منها هل هو کخبر الواحد
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8883/7
آغاز: حقیقة ما حققه المحققون فی الکلام و فریدة ما تفرد به المتفردون من الانام و دقیقة ما دققه المدققون فی الایام؛ انجام: و ذلک لاینافی عدالته علی ان عدالتهم محل کلام..
خط: نستعلیق، کا: موسی پزشک تنکابنی، تا: 1340ق، جا: ییلاق لیمرا؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 10گ (52پ-61پ)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 23 - 69]
ḥujjīyat-ul qur‘ān-il karīm
حجیة انواع آیات قرآن کریم از قبیل محکم و متشابه، منسوخ و جزآن را در ده «مطلب» با عنوان «امر» بررسی کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 266/4
آغاز: فائدة. اتفق علماء الاسلام کما صرح به جمع من الاعلام علی حجیة الکتاب الکریم و الفرقان العظیم ثم المعروف بینهم حجیة محکماته من نصوصه و ظواهره و ان لم یرد تفسیرها من السن و ذهب؛ انجام: فلا یبعد القول بوجوب طرح السنة المزبورة. الامر الثانی عشر فی انه هل یعتبر فی جواز التمسک بالظواهر القرآنیة حصول الظن الفعلی منها بالواقع ام لا فیه قولان اقویهما الثانی.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور سبز، 11گ، 16 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 4 - 1431]
ḥujjīyat-ul qaṭ‘
حسینی تنکابنی، حسن بن علی، ق14 قمري
hoseynī tonekābonī, hasan ebn-e ‘alī (- 20c)
مؤلف و کاتب: علی الاحتمال حسن بن علی تنکابنی.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19145/3
آغاز: پس از خطبه مختصر: و بعد هذه رسال فی حجیة القطع و قبل الشروع فیه لابد من التنبیه علی امور الاول ان هذا المبحث من مسائل الاصول ضرورة تدوینه فیه؛ انجام: فقه مثل للقطع الموضوعی بامثله منها لو فرضنا
خط: نسخ تحریري، کا: سید حسن بن علی تنکابنی، تا: قرن 14؛ واقف: احمد شیخ تبار بابلی، آبان 1372؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 4گ، 16 سطر، اندازه: 19×23/5سم [ف: 16 - 122]
ḥujjīyat-ul qaṭ‘
غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ کما هو حقه ... و بعد القول فی القطع و ما یلحقه من الحکم فی مقام العمل
مباحثی استدلالی حاشیه مانندي بر قسم «حجیة القطع» از کتاب «الرسائل» شیخ مرتضی انصاري از آن حیث که اقوال کثیري را از آن نقل کرده و بر آنها تعلیقه زده؛ بیکا، بیتا؛ شاید به خط مؤلف [تراثنا: س2ش4 - 30]
آغاز: آغاز دیباچه و مقدمه دوم: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطیبین و اصحابه المنتجبین اما بعد فمن لوازم من اراد التفقه المندوب الیه فی الکتاب العزیز و النظر فی مبادیه و منها نفس الادل و و تشخیص اعیانها؛ انجام: فی ثلاث اصناف المخلوقات کتاباً و و سن و عقلا و حساً و اجماعا نقلا و حجی العقل - حجی القطع تحصیلا.
در دیباچه نام کتاب و مؤلف آن ذکر نشده و کتاب بجنبه موضوعش به این نام ضبط شد. از نقل مطلب از صاحب قوانین و صاحب ریاض مسلم میگردد که مؤلف از اعلام امامیه قرن سیزدهم به بعد است. در آخر صفحه 42 آورده: «و للاستاد زید فی تشریفه» از این عبارت گمان میرود که مؤلف از شاگردان شریف العلماء مازندرانی است. کتابی است مفصل با عنوان حجیت قطع. مؤلف براي آن دو دیباچه و مقدمه نگاشته در دیباچه اول (که از آن اعراض نموده) مقصود از تألیف را چنین آورده: «و معقد الکلام فی هذ الرسالة انما هو الادراك القطعی و انلم یکن السبب هو المنصوب الشرعی» در مقدمه و دیباجه دوم کتاب را چنین توصیف نمود: «والذي هو مقصد الکلام فی هذه الوجیزة هو النظر فی العلم اتمتکفل لتحقیق المرام باعین الملک العلام هنا قولان القول الاول فی رسمه» تا آنجا که آورده: «القول الثانی فی حجی العلم القطعی مطلقاً و انه مما احتج اﷲ تع به علی عباده ان حصل منادل الشرع بالمعنی الخص فهو اعلی مراتب الدلیل الشرعی فشرعی و ان حصل من النظر و استعمال العقل بدون التسبب من منصوبات الشرع فعقلی و ان حصل من استقرار العادیات کبعض الاستقرا آت فعادي» کتاب در مرحله اولی تدوین است و مینماید که مؤلف توفیق تألیف و تهذیب آن را نیافته و جلو قلم را رها داشته و به اندك مناسبتی به مطالب و مباحث خارج از موضوع رفته. مبحث حجیت علم را در شش (مقام) معنون داشته و سپس وارد مبحث (تلازم حکم عقل و شرع) و (حجیت ظن) و مباحث (علم باریتعالی و قضاء و قدر) و (بداء و روح) شده. اخبار وارده و اقوال عرفاء و حکماء را نقل کرده و به نقض و ابرام پرداخته. تمام رساله (باب المفتوح الی ما قیل النفس و الروح) را نقل کرده و مندرج داشته. کتاب بپایان نرسیده مطلب آخر این نسخه در (مشاعر حیوانات) است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ ظاهراً نسخه مسوده اصلی باشد؛ محشی از مؤلف؛ واقف: سید علی اصغر زاده موسوي، اردیبهشت 1338؛ 261گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6 - 76]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 448گ، اندازه: 1/ 17×2/ 22سم [رایانه]
ḥujjīyat-ul qaṭ‘ wa-ẓ ẓann
علینقی بن علی، قرن 13 قمري
‘alī-naqī ebn-e ‘alī (19c)
رسالهاي است استدلالی در حجیت قطع و ظن با استشهاد به کلام اصولیین، و از استادش با عنوان «شیخ الاستاد» و از صاحب فصول نقل کرده است.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 633
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اصل فی ان القطع و الظن حجة أم لا اعلم ان الشخص اما ملتفت الی الحکم الشرعی أو غافل صرف
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: علی نقی بن علی؛ جلد: تیماج قرمز، 79گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 490]
ḥujjīyat-ul qaṭ‘ wa-ẓ ẓann
مؤلف آن شناخته نشد، پیداست که از عبدالوهاب بن احمد محلاتی و سید مجاهد و سید کاظم رشتی و ملامحمد جعفر استرآبادي و کوه کمرهاي نیست.
ساري؛ عمومی؛ شماره نسخه: 75
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم ابد الاخرین اصل الکلام فی القطع و الظن یقع فی مقصدین الاول فی القطع فنقول لاریب؛ انجام: و هذا و قد بقی المقام التعرض ... فی اصول الدین.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی با امضا «منه ادام اﷲ ظله»، با نسخه اصلی کتاب در سال 1314ق مقابله شده؛ کاغذ: جلد: میشن سرخ، 204گ، 21 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: 58]
حجیت القطع و المظنة- حجیة الظن
ḥujjīyat-ul qaṭ‘-i wa-l maẓinna
حجت کوه کمري، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمري
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893 -1953)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7369
آغاز: بسمه، اصل المکلف اما غیر ملتفت؛ انجام: کما اشرنا الیه سابقا
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا، جا: نجف اشرف [رایانه]
hojjīyat-ul kitāb-a wa-s sunna wa-l ‘aql-i wa-l ijmā’
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمري
tabātabā’ī karbalā’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (1748 -1816)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19843
آغاز: بسمه، اعلم ان الادلته عند الاصحاب اربعه الکتاب والسنه؛ انجام: شریف بن محمد صادق غفراﷲ له و لوالدیه
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1239ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373 [رایانه]
ḥujjīyat-ul kitāb
انصاري، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمري
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
در این رساله در سه موضوع بحث میکند: 1. حجیت ظواهر کتاب کریم (مشتمل بر دو مقام و یک خاتمه در تفسیر محکم و متشابه)؛ 2. وقوع تحریف در آن؛ 3. تواتر قراآت سبع؛ خاتمه تحقیق مسئله محکم و متشابه.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه رساله فی حجی الکتاب اعلم اولا انه لغ هنا بمعنی المکتوب و المهم للاصولی هو التعرض لا حواله التی لها دخل فی حجیتها و عدمها فها هنا امور الاول فی حجیته ... فیقع فی مقامین الاول فی اصل حجیته ... فنقول ذهب المجتهدون من اصحابنا ... الی حجیته نصا کان او ظاهرا و خالف فی ذلک الاخباریون ... و هم بین من عمم الانکار و بین من خصه بالظواهر دون النصوص ...
[دنا 4 /518؛ الذریعه 6 /275]
کا: میرزا (محمد علی) بن محمد علی انصاري، تا: 1316ق [مخطوطات دزفول: - 14]
آغاز: برابر؛ انجام: و حکی عن الفاضل المحقق الشیخ حسین بن شهاب الدین العاملی ان المفهوم من الاحادیث هو ان المحکم ما لایحتمل غیر ما یفهم منه مع بقاء حکمه علی حاله و المتشابه ما عداه
خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه اي، 39گ (1پ-39پ)، 18سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 23 - 779]
ḥujjīyat-ul kitāb
موسوي خوانساري، محمود بن عبدالعظیم، ق13 قمري
mūsavī xānsārī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (- 19c)
در آن از محکمات قرآن و حجیت آن کاوش نمود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1136/1
آغاز: فصل. اختلف بعض المتأخرین فی جواز العمل بمحکمات القرآن بدون ورود التفسیر عن الحجج المعصومین ص علی اقوال؛ انجام: الخامس الاخبار الدالة علی وجوب التمسک بالکتاب ... و لا یخفی علیک ان بعض ادلتهم تدل علی وقوع التحریف فی آیات الاحکام ایضا کما لا یخفی.
خط: نستعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ محشی یکی با نشانه «منه عفی عنه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 21 سطر (7/5×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 1700]
ḥujjīyat-ul kitāb
غیر همانند:
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذه رسال فی حجیة الکتاب اعلم اولا انه لغة هنا بمعنی المکتوب. و فی عرف المتشرعة غلب علی القرآن؛ انجام: و المتشابه ماعداه انتهی الی هنا جف قلمه الشرف.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ دو جزوه است؛ 39گ (1پ-39ر) [ف: 17 - 99]
آغاز: رسالة فی حجیة الکتاب للشیخ العلامة ... بسمله. حمدله ... و نسئل اﷲ الهدای الی الحق المبین القول فی حجی الکتاب اعلم انه لغ بمعنی المکتوب و فی عرف المتشرع غلب علی القرآن؛ انجام: علی الخلاف بین الاصولیین حکم ظاهر الاخبار الی هنا جف قله الشریف قدس اﷲ روحه و نور ضریحه.
از علامه در سه مقام است: حجیت قرآن، تحریف آن، تواتر قرائتهاي هفتگانه. در آن از وسائل نقل شده و بحار؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور، 40گ (2پ-41پ)، 19 سطر (9×15)، اندازه: 17×21سم [ف: 11-2062]
ḥujjīyat-ul kitāb wa-s sunna wa-l ijmā‘
جهانی، محمد حسین، ق13 قمري
jahānī, mohammad hoseyn (- 19c)
رساله بسیار مختصر، که در آن کتاب و سنت و اجماع را حجت بر شریعت اسلام دانسته و روایتهایی را که دلیل بر حجیت این سه می باشند بدون اسناد گرد آورده است. نام مؤلف در حاشیه صفحه آخر نوشته شده و باید تحقیق شود و گویا از دانشمندان قرن دوازدهم یا سیزدهم باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4913/3
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فاعلم أن الحج فی المحجة البیضاء و الشریعة الغراء ثلاثة؛ انجام: و محکمیته من ضروریات الدین فلابد من طرح الخبر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (114پ-117ر)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 13 - 95]
ḥujjīyat-ul kitāb wa ẓawāhir-i-h
موسوي، محمد حسین بن محمد، ق13 قمري
mūsavī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 19c)
رسالهاي در حجیت قرآن و ظواهر آن بعد از شناخت ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه و عام و خاص، از راه نصوص وارده از اهل بیت و تقریر آنان.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 11327
آغاز: مسالة، اعلم ان من الامور المتفق علیها بین المتقدمین من اصحابنا و المتاخرین، حجیة ظواهر الکتاب کظواهر السنة الشریفة؛ انجام: قال: نظر النبی صلی اﷲ علیه و آله الی علی بن ابی طالب علیه السلام، فقال هذا خیر الاولین و خیر الاخرین من اهل السماوات و الارضین و هذا سید الصدیقین و سید الوصیین
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ نام نسخه بر گرفته از آغاز مجموعه به خط آیت اﷲ مرعشی نجفی میباشد؛ کاغذ: سمرقندي، 11گ (51- 61)، 28 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 28 - 527]
حجیة المظنة حجی الظن
ḥujjīyat-ul maẓinna
آل کاشف الغطاء، علی بن جعفر، - 1253 قمري
āl-e kāšef-ol-qetā’, ‘alī ebn-e ja‘far (- 1838)
او به درخواست برخی از محصلان علوم دینی حجیت مظنه را با دلایل و براهین و اقوال علما مورد بحث قرار داده و ضمن آن به مباحث شک و وهم و یقین نیز اشاره نموده است.
آغاز: بسمله، حمدله و بعد فقد سألنی بعض الطلب المحصلین ان اکتبة رسال فی حجیة المظنة وافیة بالاقوال و البراهین ...
انجام: و اما با نظر الی الظن و الشک و الوهم کما یقع کثیرا من غیر مستقیمی المزاج فهو ظن و شک و وهم فیما تعلقت به و اما متعلق متعلقها فباق علی حاله هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الرساله من البحث فی حجی انواع الادراکات و نسأل اﷲ اقال العثرات و العفو عن الزلات ...
[الذریعة: 27/68؛ دنا 4/ 518]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 15 جمادي الاول 1241ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، اندازه: 15×5/21سم [ف: 5 - 327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: اسماعیل بن شیخ محمد تقی دزفولی، تا: جمعه 28 ربیع الثانی 1299ق؛ کاغذ: فرنگی شکري و حنایی، جلد: مقوایی، رویه تیماج حنایی، 58ص (71-128)، اندازه: 12×19سم [ف: 11- 405]
ḥujjīyat-ul maẓinna
یزدي، محمد تقی بن ابیطالب، - 1267 قمري
yazdī, mohammad taqī ebn-e abītāleb (- 1851)
رسالهاي در حجی و اعتبار ظن مطلق که به نوشته الذریعه (27/66) در چند «مقاله» و هر مقاله داراي چند «مطلب» است. مؤلف در مطلب دوم براي اصالت حجی ظن (مطلقاً بدون اعتبار خصوصیت) هشت «مقدمه» میآورد (مقدمه هفتم که در عدم ترجیح بین ظنون بلا مرجح است بسیار مبسوط است) و نیز چهارده ایراد بر انسداد باب علم و حجیت ظن نقل میکند و پاسخ میدهد.
آغاز: بسمله. الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه و عترته.. یقول ... محمد تقی بن ابی طالب الیزدي الاردکانی ... انه قد اشتد التشاجر و النقض و الابرام ... فی هذه الاعصار فی ان الحجة فی المسائل الخلافیة التی انسد فیها باب العلم بالحکم الواقعی.. هی مطلق المظنة او الظنون الخاصة .. و قد خلج ببالی القاصر افکار فاحببت ان اکتب فیها شیئا ... و بادرت الی وضع هذه الرسالة .. و الرسالة مرتبة علی مقالات ...
[دنا 4/ 518]
آغاز: المطلب الثانی فی اصالة حجیه الظن من حیث؛ انجام: او تعیین السابق من قبل الشارع.
خط: نسخ، کا: جعفر بن غلامعلی نجف آبادي سپاهانی، تا: 1232ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 50گ (118پ- 167پ)، 27سطر (9×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 246]
انجام: و ما یقال لمنع الوجوب فی الموهوم من ان اکثر العقلاء یرتکبون الضرر الموهوم فی امور معاشهم کالتجارات و الزراعات و الاسفار (دنباله آن را کاتب ننوشته و سفید گذارده است).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه حاضر کاملتر است و وجه دوم استدلال بر حجیت ظن مطلق را (که در نسخه دیگر نیست) نیز دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 24گ (53-76 ر)، اندازه: 15×20سم [ف: 22 - 115]
آغاز: برابر؛ انجام: ولکن یصح اعتبار الاصول فیما کان مفادها موهوما.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 19گ (101پ-119پ)، 25 سطر (14×18)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 5 - 1696]
ḥujjīyat-ul maẓinna
حسینی قائنی، ابوطالب بن ابی تراب، 1230؟ - 1293 ؟ قمري
hoseynī qā’enī, abū-tāleb ebn-e abī-torāb (1815 - 1876)
تاریخ تألیف: 17 جمادي الاول 1259ق؛ محل تألیف: بروجرد (دار السرور)
چون مسأله حجی المظنة معرکه آراي علما و فضلا بوده و مؤلف مدتی از عمر خود را صرف بررسی آن نموده تا حق برایش روشن شود، لذا این رساله را در یک «مقدمه» و چند «مقام» تنظیم نموده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا الی ذور الیقین وأرشدنا مجانبة الظنون و الاوهام و التخمین، و الصلاة و السلام علی مشید قواعد الدین
[دنا 4 /518]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ملا اسماعیل بیهودي خراسانی قائنی، تا: 1260ق؛ جا: قاین مدرسه جعفریه؛ 35گ (116-149)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [کتابخانه هاي قائن: ف: 62]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1693/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 149]
خط: نسخ، کا: جحی بن میرمعصوم حسینی قائنی، تا: جمعه 15 شعبان 1272ق؛ 46گ (49ر-94پ)، 19 سطر، اندازه: 16×23سم [مدرسه جعفریه زهان: ف: 136]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن عبداﷲ خوانساري، تا: 3 شوال 1283ق، جا: دولت آباد ملایر؛ مصحح، محشی با عناوین «منه ادام اﷲ ایام افاضته»؛ واقف: رضا قارنی، 1350؛ جلد: تیماج قهوه اي، 38گ (108-145)، 21 سطر، اندازه: 15×22/5سم [کتابخانه هاي قائن: ف: 58]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1720/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 176]
خط: نسخ، بیکا، تا: 12 جمادي الثانی 1287ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: 146-186، 31گ، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [کتابخانه هاي قائن: ف: 64]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1713/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 167]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1291ق؛ یادداشتی از «حسین بن حاجی محمد خراسانی قائنی» در سال 1297 درباره کتابت کتاب آمده و احتمالاً همو کاتب باشد؛ جلد: تیماج، 37گ (109-145)، اندازه: 18×21/5سم [کتابخانه هاي قائن: ف: 85]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1718/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 173]
ḥujjīyat-ul maẓinna = ḥujjīyat-uẓ ẓann
حسینی کاشانی، محمد تقی بن عبدالحی، ق13 قمري
hoseynī-ye kāšānī, mohammad taqī ebn-e ‘abdolhayy (- 19c)
رساله استدلالی مفصلی است در حجیت ظن، مشتمل بر سه «مطلب»: 1. بیان امکان اقسام اللفظ و وجودها؛ 2. اصالة حجی کل ظن من حیث هو؛ 3. رد ادل حجیخبر الواحد. گویا بخشی از یک اثر مفصل است.
آغاز1: المطلب الاول فی بیان امکان اقسام اللفظ و وجودها، اما امکانها فلا ریب فیه اذ لاوجه لا ستحالها ...
آغاز2: المطلب الثانی فی اصالة حجیه الظن من حیث هو من دون اعتبار خصوصیة من الخبریه و نحوها من الاسباب المفیده للظن فان للظن خصوصیات باعتبارات شتی فتارة یعتبر من حیث السبب و الموجب کالخبر و عدم ظهور الخلاف و نحوها و اخري من حیث المتعلق فیرجع الی اصالة حجیکل ظن للمجتهد فی الاحکام الشرعیه الفرعیه فی زمان الانسداد و هو مختار سید مشایخنا المعاصرین ...
[الذریعة 6 /277؛ دنا 4/ 519 (10 نسخه)؛ مکتبامیرالمومنین 4/ 202 و 2/ 424]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و کل هوء قائلون بحجی طائف حجة من هذه الاخبار او جمیعها قطعاً والجوآب عنه اسنان اردت دعوي الاجماع ... و ان کان عند جماعة مصداقا لمفهوم الخبر الواحد و عند اخوین مصداقا للخبر القطعی ...
نسخه حاضر از انتها ناتمام مانده است. تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با لفظ «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 41گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 69]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 258]
17×22سم [کتابخانه هاي قائن: ف: 64]
آغاز: برابر 2؛ انجام: من قبل النزاع. فلیکن هذا آخر ما اردناه لا بطال حجج ... لخصوصی الخبر و الحمدﷲ اولا و آخراً
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: پستهاي، جلد: رویه میشن قهوه اي، 37گ (112پ-148پ)، 24 و 26 سطر، اندازه: 15/2×1/ 21سم [ف: 6 - 490]
آغاز: برابر 2
در فهرست از محمد تقی بن ابی طالب یزدي اردکانی دانسته؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاتب در حاشیه مینویسد «الظاهر انه الجد صاحب الریاض»؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 19گ (128ر-146ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 22 - 93]
آغاز: برابر 2؛ انجام: سیما من مثل الرب الکریم الجواد الذي یبدأ بالنعم قبل استحقاقها و من غیر استحقاقها فتأمل و بما حققنا ظهر مراد القوم من قولهم کلما.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 28گ، 24 سطر، اندازه: 1/55×21/5سم [ف: 1 - 232]
آغاز: برابر 2؛ انجام: او تعیین السابق من قبل الشارع، فلیکن هذا آخر ما اوردناه لابطال حجج المثبتین لخصوصیته و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً
داراي مطلب دوم و سوم؛ خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ یادداشتی با این عبارات: «مسئله حجی مظنه از تألیفات جناب مستطاب السید السند الحاجی سید محمد تقی سلمه اﷲ»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: لاکی زیبا و نفیس، 47گ (126-172)، 23 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×22سم [ف: 34 - 415]
حیث المتعلق فیرجع الی اصالحجیکل ظن للمجتهد فی. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 10/0
آغاز: برابر 2؛ انجام: البقاء علی الاصل فی سائر الظنون موقوف علی الدلیل الخاص باجزا فی بعضها بقدر الکفایة او تعیین السابق قبل الشارع. فلیکن هذا آخر ما اردناه لابطال حجج المثبتین لخصوصیة الخبر و الحمدﷲ اولا و آخرا
تمام مطلب الثانی و مطلب الثالث؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الثانی 1225ق؛ در انتها فوائدي درباره مقدمه واجب آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 36گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف مخ: - 54]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 627/10
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 253]
آغاز: برابر 2؛ انجام: باخراج بعضها بقدر الکفایة أو ادخال السابق من قبل الشارغ فلیکن هذا آخر ما اردناه لابطال حجج المثبتین لمخصوصیة الخبر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محسن حسینی، تا: 1257ق؛ مصحح؛ 43گ (136ر-178پ)، 24 سطر، اندازه: 15×20/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 602]
آغاز: برابر2؛ انجام: وان اشترکا فی جمیع المقدمات الاخر انما المحتاج الی البیان الفرق بینهما و بین دلیل الانسداد
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 19گ، 27 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 3 - 1587]
آغاز: برابر1؛ انجام: او تعین السابق من قبل الشارع، فلیکن هذا آخذ ما اردناه لا بطال حج المثبتین لخصوصی الخبر ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ بخط یکی از شاگران مؤلف، نام مؤلف روي برگ اول و در صفحه آخر دیده می شود؛ جلد: تیماج قهوه اي، 54گ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 17 - 237]
ḥujjīyat-ul maẓinna
کاشانی، محمد بن محمد مؤمن، ق13 قمري
kāšānī, mohammad ebn-e mohammad mo’men (- 19c)
رسالهاي است در بیان حجیت ظن مجتهد در غیبت امام علیه السلام با بیان فروعات مختلف و اقوال علماي فن.
[الکرام البررة 1/ 455؛ لباب الالقاب /117؛ موسوعة مؤلفی الامامیة 2/ 92 و 93]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 4420/5
آغاز: الحمدالله الذي هو المنزه في عز جلاله عن اطالة الافكار
الدقيقة لكمال ذاته و اتفق العقلاء علي العجز عن ادراك كنه
كماله؛ انجام: و نقل كلامه ملخصاً شيخنا المعظم في الرسالة
المذكورة حيث قال ان الموجه من الاخباري قال لفظ العلم يطلق
لغة علي الاعتقاد الثابت الجاذم المطابق
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام مجده العالی»؛ جلد: تیماج مشکی، 19گ (189ر-207پ)، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 603]
ḥujjīyat-ul maẓinna = ḥujjīyat-uẓ ẓann
لاریجانی، ملا لطف اﷲ، - 1311 قمري
lārījānī, mollā lotf-ol-lāh (- 1894)
چند جا از «فاضل قمی» یاد میکند، که بایستی میرزاي قمی نگارنده «قوانین الاصول» (1151-1231ق) باشد. براي نشانی: [الکلام فی اصل البرائة] و مما جعلوه من الادل المعتبر عند الشارع بالخصوص اصل البرائة، الذي قیل انه قطعی او قطعی العمل کظواهر القرآن و اورد الفاضل القمی ره، اولاً بمنع قطعیته لکونه من المسائل الخلافی الاجتهادیه.
غاز: حمدله. صلاة ... فهذه عدة كلمات في مسئلة حجية المظنة
الحررناها حين المباحثة، اجابة لالتماس بعض الفضلا، الاحبة ...
اختلفو في حجية الظن الخاص و المطلق المراد به ...
انجام: فی العمل بالاصول الظاهریة بذو التقلید. و اﷲ الموفق و المعین
[الذریعة 16 /140 «الفرائد الغرویه فی الاصول الفقهیة» که در آنجا از چند کار او در اصول فقه نام رفته است، ولی از این رساله او نشانی به دست نیامد، همانجا 15/192 «رسال فی الطهار و الصلاة» فتوایی از همو]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1114/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کا: عبدالجواد بن عبدالرحیم، تا: 2 جمادي الثانی 1295ق؛ نام نگارنده تنها در ص. ع. و در انجامه به خامه نویسنده نسخه آمده و نسخه همراه است با «ذریع الاعتماد» از همو؛ 17گ (135پ-151پ) [ف: 2 - 86]
ḥujjīyat-ul maẓinna
غیر همانند:
آغاز: بسمله حمدله فهل یجب فی مثل عصرنا العمل بالعلمه فی الاحکام الشرعیه الفرعیه او بالظنون الخاصه التی؛ انجام: علی سبیل القطع اداء لما هو الواقع من طریقه قطعا لایستلزم ان یکون الظن باداء الواقع
رساله مفصلی است در حجیت ظنون خاصه که مؤلف بعد از بررسی کتب اصحاب و مذاکره با جم غفیري از طلاب اقدام به نگارش آن نموده است. او رسالهاش را در سه «مقام» قرار داده با این عنوانها: المقام الاول فی ان العقل هل یجوزان یتعبدنا الشارع بالظن ام لا، المقام الثانی فی ذکر الاقوال فی المسئلة و حججها وذکر ما هو المختار، المقام الثالث را ندارد. در آن از محمد امین استرآبادي و میرزاي قمی و دیگران مطالبی را نقل میکند؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سورمهاي، 56گ، 18 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1588]
آغاز: بسمله، اصل المکلف اما غیر ملتفت؛ انجام: کما اشرنا الیه سابقا
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام، [رایانه]
بی کا، تا: 1261ق؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س8ش4 - 65]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ علی محمد واله الطیبین فصل فی اثبات ماهو الاصل فی الحجی اعلم ان الاصل فی حجیة الدلیل هو کونه کاشفاعما فی الواقع؛ انجام: السابع ان المنطوق وجوب تبین حال خبر الفاسق فالمفهوم یکون عدم وجوب تبین حال خبره ایضاً لاعدم وجوب تبین حال خبر غیره للزوم وحد الموضوع
مؤلف چون دیده است که برخی مطلق ظن را حجت دانستهاند و این مذهب مخالف ما است این رساله را در رد آن نگاشته و مشتمل بر چند فصل میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 765]
ḥujjīyat-u muṭlaq-iẓ ẓann fi-l aḥkām
اشرفی مازندرانی، خضر بن اسماعیل، - 1336 ؟ قمري
ašrafī māzandarānī, xezr ebn-e esmā‘īl (- 1918)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 1/ 17027
آغاز: نحمده کما هو اهله و نصلی علی محمد و اله فهذه رسالة فی بیان ما استدل جمع من متأخري المتأخرین علی حجیة مطلق الظن فی الاحکام فی زمن الغیبه؛ انجام: امثال باشد بر این مطلب
خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، 8گ، اندازه: 13/5×21سم [ف: 16 - 76]
ḥujjīyat-ul mafhūm bi-l-awlawīyya = al-qiyās bi-lawlawīyya
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمري
tabātabā’ī karbalā’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (1748 -
پاسخ رسالهاي است که یکی از معاصران براي مؤلف فرستاده و در آن رساله بر حجیت مفهوم اولویت او خرده گرفته و آن را شبیه به قیاس دانسته است. مؤلف فقراتی از آن رساله را با عنوان «قولک» نقل میکند و به نقض و بیان میپردازد و آن را در یک شب بر سبیل عجله تألیف نموده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... انه بلغنی رسالتک فی لیل الجمعة اللیل الحادیة عشر من شهر شوال واطلعت علی مافیه ... و ان ضاق صدري بما رسمت فیه من بعض الشبهات و ... منها الشبهة فی حجیة المفهوم بطریق الاولویة ... فاقول ... انه لاخلاف بین العلماء الماضین و المتأخرین فی حجیتها و هو اجماع قطعی ...
انجام: لاستعجال القافل بالمسافر فکتبته فی اللیلة المذکورة مع بلبال البال و کثره الاشتغال و اما حجی الادلة الاربع اکتبها انشاء اﷲ.
[الذریعة 27/69 رقم 1522؛ ریحانة الادب (چاپ 2) 3/ 372؛ دنا 4/519 (12نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و هون علینا ما صب علینا فی الدنیا من المصائب.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1205ق؛ واقف: نائینی، 7گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6 - 48]
کا: زین العابدین بن شاهوردي گلپایگانی، تا: 1239ق؛ جلد: روغنی، 2گ (77ر-78ر)، اندازه: 17×23/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: 87]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الدلیل اثنان، الکتاب و السنة و ان شئت قلت واحد فان مرجعهما الی قول الشارع و هو اﷲ سبحانه و اما ما ذکرت فی تتم الرسالة، فما فهمته و ما تیسر لی الملاحظ لضیق الوقت ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 1254ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (7ر- 11پ)، 21 سطر، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 37 - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: اسماعیل بن شیخ محمد تقی دزفولی، تا: 1299ق؛ کاغذ: فرنگی شکري و حنایی، جلد: مقوایی رویه تیماج حنایی، 7گ (129-135پ)، اندازه: 12×19سم [ف: 11-405]
آغاز: برابر؛ انجام: ف ن شئت قلت الدلیل اثنان الکتاب و السنة بل و ان شئت قلت واحد ف ن مرجعهما علی القول الشارع.
خط: نسخ، کا: عبدالرضا فرزند حسن فرزند محمد فرزند محمد علی فرزند محمد فرزند علی، ربیعی خطی نجفی، تا: قرن 13، جا: نجف اشرف؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ نام مؤلف در این نسخه «محمد بن علی» آمده است که ناشی از اشتباه کاتب میباشد؛ کاغذ: فرنگی، آهار مهره، 9گ (76-84)، 20 سطر، اندازه: 7×13/5سم [ف: 29 - 402]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 5گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 5گ (25پ-29پ)، 24 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 604]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جا: کربلا و نجف؛ کاغذ: جلد: تیماج قهوه اي، 21 سطر (10×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6ص (33-38)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 11 - 687]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3ص (7-9)، 33 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 10 - 455]
آغاز: برابر؛ انجام: لو کان مختلفه القیاس الحلال و اثبات المذمة من هذه الحیثیة ایضا فرط العتاد (کذا)
خط: نسخ، کا: ابوطالب، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري و نخودي، جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق مختلف، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف مشمع سرخ، 4گ (233-236)، اندازه: 15×20سم [ف: 283]
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [ف: 295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 270[
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 5گ (14-18)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 22 - 90]
آغاز: برابر انجام: و اما الرساله علی حجیة الادله الاربعه ... تعالی شأنه.
در حاشیه آغازین نسخه آمده که این رساله در رد میرزا محمد اخباري که منکر حجیت مفهوم به طریق اولیه است نگاشته شده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی از علی نقی موسی؛ جلد: تیماج زرد، 11ص (7-17)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3/24 - 59]
ḥujjīyat-u mafhūm-iš šarṭ
بحرالعلوم، محمد مهدي بن مرتضی، 1155 - 1212 قمري
bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)
بحثی است استدلالی گویا برگرفته شده از بعضی از کتاب هاي بحر العلوم و احتمالا در این نسخه ناتمام مانده است.
قم؛ مؤسسه آية االله بروجردي؛ شماره نسخه: 116/9
آغاز: اصل تعلیق الحکم علی الشرط یقتضی انتفاءه بانتفاء الشرط وفاقا للشیخین و الفاضلین و الشهیدین
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد علی قزوینی، تا: 1316ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (171ر-176ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 80]
خط: نسخ، کا: ابوطالب، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري و نخودي،
al-ḥajjīyat-ul mūjaza = r.-ul ḥajj
بصري، احمد بن عبدالرضا، ق11 قمري
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 17c)
اهداء به: میرزا سعد الدین محمد
تاریخ تألیف: 7 جمادي الاول 1079 ق؛ محل تألیف: هرات
احكام مختصر حج در «30جوهره» شماره گذاري نشد بدين
ترتيب: الحج اعظم اركان الاسلام، ما يجب من افعال الحج،
يستحب امام التوجه، يشترط في وجوب الحج، احرام العمرة،
يجب في النية، يستحب في الاحرام، يكره في الاحرام، يحرم في
الاحرام، يجب لدخول الحرم و المكة و مسجد الحرام، الطواف و
يجب فيه، يستحب في الطواف، السعي بين الصفا و المروة و
يجب فيه، يستحب في السعي، يجب بعد التقصير و الاحلال من
العمرة، الوقوف بعرفة و يجب فيه، ناسي الوقوف بعرفة، يستحب
في الوقوف بعرفات، يجب بعد غروب الشمس التوجه من عرفات
الي المشعر الحرام، يستحب في الوقوف بالمشعر، يجب بعد طلوع
الشمس الافاضة من المشعر الحرام الي مني، يستحب في الرمي،
يجب بعد الفراغ من الرمي، يستحب في الذبح، يجب بعد الفراغ
من الهدي و متعلقاته، اذا حلق او قصر بعد الرمي و الذبح، يجب
بعد الفراغ من مناسك مكة، يستحب العود الي مكة، يستحب في
وداع الكعبة، ينبغي للحاج ان يختم حجه بالورود الي المدينة
الطيبة
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/12
آغاز: احمدك یا من کلفنا تخییرآ و اشکرك یا من نهینا تحذیرآ
واصلی علی افضل من ام الی البیت الحرام؛ انجام: و المجاورة بالمدینة المشرفة والی هنا جري القلم بالنور ثم ثبت ورسخ کالطور. وقع الفراغ من مشق مشقها لیل الشروع فیها و قد عرفته و الحمدﷲ وحده.
خط: نسخ، کا: محمد بن ملک محمد مصعب بیگی، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: میشن مشکی، 7گ (241پ- 247پ)، 25سطر (7 /11×7/ 22)، اندازه: 18×7/ 31سم [ف: 1/ 29 - 345]
حجیة الید- احکام الید
ḥujjīyat-ul yad
شفتی بیدآبادي، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمري
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
سؤال و جوابی فقهی است درباره ملکی که در ید تصرف عده اي بود و ادعاي وقفیت آن شده است احتمالاً بخشی از سؤال و جواب حج الاسلام شفتی باشد؟ متن سؤال به فارسی و پاسخ آن به عربی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9527/8
آغاز: بسم اﷲ تعالی شأنه و الصلوة علی اشرف الانبیاء و اله. هرگاه ملکی سال هاي سال در ید تصرف ارباب تصرف بوده ... تحقیق الحال فی جواب هذا السؤال یستدعی نقل الکلام فی مقامات الاول فی ذکر؛ انجام: یبطل قولهم بثبوت الوقف بالاستفاضة قلنا ان ذلک فیما اذا سلمت عن المعارض
بی کا، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (39ر-43ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30 - 195]
al-ḥadā’iq
قمی، احمد بن محمد، - 350 قمري
qomī, ahmad ebn-e mohammad (- 962)
رساله اعتقادي در توحید
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1405/1
آغاز: حدیقة فی التوحید و تنزیه اﷲ من صفات التحدید؛ انجام: یا علی من ابغضک فقد ... ابغض اﷲ و من ابغض اﷲ فقد اتعس اﷲ جده و ادخله نارجهنم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آلبالویی، 65گ (1-65)، 15سطر (6/5×13/5)، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 3 - 951]
al-ḥadā’iq
متطبب کرمانی، علیرضا، ق13 قمري
motatabbe kermānī, ‘alī-rezā (- 19c)
مشتمل بر مقدمه اي در تعریف علم طب و هشت «حدیقه»: 1. الامور السبع الطبیعیة؛ 2. احوال بدن الانسان؛ 3. تدبیر الاصحا و علاج المرضی علی وجه الکلی؛ 4. التشریح؛ 5. الامراض المختصة بعضو عضو من اعضاء البدن؛ 6. الامراض التی یعم بجمیع البدن؛ 7. الادویة المفردة؛ 8. الادویة المرکبة.
آغاز: هو اﷲ هذا فهرس الرسال الحدائق ... بسمله یا من ذکره شفاء و اسمه دواء نحمدك و نشکرك علی ما هدیتنا منهاج العلاج ...
[دنا 4/ 520]
آغاز: برابر؛ انجام: و عصیر الشوکة حتی یحصل لها قوام صالح.
در فهرست ناشناس است نسخه از آن در کتابخانه ملی است که از متطبب کرمانی دانسته؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: شعبان 1323ق؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 16/5×21سم [ف: 19 - 342]
آغاز: برابر
انجام: ثم تغلی مع رب التوب و الرمان و السماقو عصیر الشوک حتی یحصل لها قوام صالح.
خط: نستعلیق عالی، کا: محمد کاظم شریف، تا: 1326ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 40گ (8پ-47)، 10 سطر (10×15)، اندازه: 16/5×21/5سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و عصر الشوکه حق یحصل لهادو ام صالح و اﷲ اعلم بالصواب قد تم هذا الکتاب
در رایانه بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق ممتاز، بیکا، تا: 1323ق [رایانه]
ḥadā’iq-ul abrār wa ḥaqā’iq-il axyār
عیناثی، محمد بن محمد، ق11 قمري
‘aynāsī, mohammad ebn-e mohammad (- 17c)
اهداء به: میرزا محمد کاظم بن حاج میرزا علی اصفهانی
تاریخ تألیف: 1081ق؛ محل تألیف: مشهد مقدس
به نظم و نثر در آداب و اخلاق دینی و داراي یک «مقدمه» و دوازده «حدیقه» و یک «خاتمه» و براي هر حدیقه دیباچه مناسب و جداگانه: 1. الاخلاص و الابتهال فی الدعاء و شرح احوال التأثیرات الروحانی و اخلاص النیة؛ 2. الشکر و التوبة و الزهد و الورع؛ 3. مدح العقل و ذم الحمق و الجهل؛ 4. تشتمل علی ذکر حقیقة الخیر و الشر و سبب قضائهما فی انفس الشر؛ 5. آداب
النفس و مغالبتها فی لهوانها و مخالفتها فی محبتها لشهواتها؛ 6. در بیان محبت و رضا؛ 7. بیان احوال العشاق و من هو مغرم بمحبوبه و مشتاق؛ 8. تشتمل علی حقیقة المرو و الکرم و الفتوة؛ 9. در بیان علو همت است؛ 10. العدل و الانصاف؛ 11. صحبة الاخوان الاخیار و العزلة عن ضدهم الاشرار؛ 12. النهی عن الغیبة و النمیمة و النهی عن الحسد و ما ینتج من اطوار الذمیمة؛ خاتمه در امانت و تعبیر خواب و پرسش هائی که از ابوحامد غزالی شده و پاسخ او از آنها و فوائد متنوعه متناسبه دیگر که به شرح دوزاده حدیث پایان یافته.
آغاز: الحمد اﷲ الذي لا یدرك حمده القلب و البیان و لا یحسب فضله الید و اللسان و لا تعد حکمته الاوهام ...
انجام: اجعل اللهم ما آتیناه من علم فاثبت بنا انواره فی المقتبسین و ابثث منا اسراره الی الملتمسین ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: اسد بن حسن بیک تربتی، تا: یکشنبه 5 ربیع الثانی 1080ق؛ 394گ، 21 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 1 - 82]
خط: نسخ، کا: اسد بن حسن بیک تربتی، تا: یکشنبه 20 صفر 1081ق؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله کرده محمد کاظم اصفهانی در 1081در مشهد؛ مهر: حسین حسینی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 347گ، 21 سطر (9×16)، اندازه: 18×28سم [سنا: ف: 2 - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدعلی بن حاجی محمد صالح بروجردي، تا: 15 ربیع الثانی حدود قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشت خرید نسخه از عباسقلی خان سپهر در 1300؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 394ص، 29 سطر، اندازه: 5/21×30سم [ف: 10 - 384]
آغاز: النفس وقف علیه اعزالاخون علی و احبهم الی مجمع الافکار الملکوتیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد جان آبدشکانی، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 258گ، 27 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 6 - 405]
ḥadā’iq-il abwāb
فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر، - 1138 قمري
fotūnī esfahānī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad tāher (-(1726
قم؛ زنجانی (آیة الله)؛ شماره نسخه: 73
خط: نسخ، کا: مرحوم آیت اﷲ زنجانی، تا: نیمه رمضان 1365ق؛ از روي نسخه مورخ چهارشنبه 26 جمادي الثانی 1362 در بروجرد به خط عیسی کمال الدین که مقابله شده بود، با دو مشجره در آغاز و انجام ترتیب داده مرحوم معظم له که نخستین، مورخ 8 ذیحجه 1375 است؛ 94گ، 20-21 سطر، قطع: ربعی، [چند نسخه-ف: 217]
hadāyeq-ol odabā’
مفتون دنبلی، عبدالرزاق بن نجفقلی، 1176 - 1243 قمري
maftūn-e donbalī, ‘abd-or-razzāq ebn-e najaf-qolī (1763 - 1828)
اهدا به: عباس میرزا نائب السلطنه
تاریخ تألیف: 1232ق
منشآت و مطارحات شعراي عرب و فارسی و فصاحت و بلاغت اقوال آنان و سیاست ملوك و آداب وزراء و اصول دین و اخلاق و تواریخ و غیر از اینها، مشتمل بر بیست و سه «حدیقه» است؛ فهرست حدائق به حسب تقسیم مؤلف: 1. توحید رب مجید و ادعیه و آداب.؛ 2. فائده بعثت انبیا و نبوت ختم المرسلین؛ 3. اثبات امامت امیرالمؤمنین و سایر ائمه معصومین؛ 4. معاد روحانی و جسمانی؛ 5. فضائل معصومین و شیعیان ایشان؛ 6. تعداد اجداد پیامبر و تاریخ زندگی آن حضرت؛ 7. نقل اختلاف مذاهب و مذهب حق امامیه؛ 8. شعار انبیا و صالحین و اهل نسک تقوي؛ 9. فضیلت علم و قباحت جهل؛ 10. لغات و تواریخ و السنه و اسماء؛ 11. معنی فصاحت و بلاغت و محسنات لفظی؛ 12. ازواج و ازدواج و فضیلت نکاح؛ 13. فلکیات و شب و روز فصول سال؛ 14. مزاح و طرب؛ 15. آداب سلاطین و امرا و دبیران؛ 16. جود و سخا و علوشان؛ 17. طب و مرض و عیادت مریض؛ 18. کسب معیشت و غنا و فقر؛ 19. غنا و فقر و آداب صداقت و اخوت؛ 20. سفر و اغتراب و مدح وطن و ذم او؛ 21. بقاع و امکنه؛ 22. شیب و احوال معمرین؛ 23. ذم دنیا و متاع او.
[دنا 4/ 520 (13 نسخه)؛ فهرستواره منزوي 3/ 1898]
آغاز: ... (آبخورده) و قال صاحب النفحة الریحانة ... او الفصاحة فهو الذي نشأ فی سفح عقیقها؛ انجام: سلمان: بنگر به چشم عبرت حال جهان ببین ** عاقل ز کارهاي جهان گیرد اعتبار / قحط تا حدي که مرد از فرط بی قوتی چو شمع ** جسم خود را سوختی در آتش و بردي به کار
این نسخه بخشهایی از تدوین ابتدایی کتاب است و بدون نظم و ترتیب خاصی شعرها در آن نوشته شده اند. شامل شعراي عرب و فارس؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ همه خصوصیات مانند شماره 9169، رکابهدار؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن قهوه اي، اندازه: 3/ 15×21/6سم [ف: 2/ 29 - 830]
آغاز: آغاز مقدمه: «حدیقه ... (جاي شماره آن سفید مانده) در لغات و تواریخ والسنه و اسما و القاب و کنیه و عادات هر دیار خصوصاً عرب. گفته اند لغات همه توقیفی است و علم آدم الاسماء کلها و گفته اند بعضی اصطلاحی و بعضی توقیفی است». آغاز: «الحمد لمن خلق الانسان علمه البیان و اکرمه بمزید الاحسان و الصلوةعلی النبی الامی الذي هو افصح فصحاء القحطان ... بدان که علما در حد فصاحت و بلاغت اختلاف کرده اند و بعضی گفته الفصاح ملک نفسانی»؛ انجام: و اجملوا عشرته و جملوا قشرته. نیکو داشتند مخالطت او را و نیکو کردند خلعت او را یعنی او را خلعتی نیکو دادند.»
نسخه ما حدیقه دهم است و این مطالب را دارد: مقدمه حدیقه دهم (1پ-4پ)، فهرست حدیقه بلاغت در فصاحت و بلاغت و محسنات لفظی و معنوي (4پ-5ر)، آغاز سخن درباره حد فصاحت و بلاغت و محسنات لفظی و معنوي (7پ-8ر)، اقسام البلاغة و انواعها و مفرداتها التی البلاغ مجموعها (8ر-19ر)، بیان شرافت علم ترسل و تفضیل او به علم استیفا (19ر-20ر)، در تفضیل نثر بر نظم و انشا به شعر و بیان مبداء شعر و تقسیم اقسام شعرا (20ر-20پ)، ذکر شعراي عرب (20پ-143پ)، بیان احوال بعضی از شعراي عجم (144ر-154ر)، فی رجحان المنشیخ علی الشاعر و النثر علی النظم و قواعد الکتابة و الانشاء (157پ- 159ر)، فی رجحان المنشیخ علی الشاعر و النثر علی النظم و قواعد الکتابة و النشاء (157پ-159ر) و پس از آن تا پایان نسخه مکاتبات و منشآت و نثرنویسان؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ این نسخه پیشنویس مؤلف است. بدین جهت نیمه دوم آن بسیار نامرتب است. از ص 370 تا آخر نسخه یادداشتهاي پراکنده مؤلف است که هنوز صورت نهایی نیافته، با خط خوردگی و اضافات فراوان در متن و حواشی، با یادداشتی در توصیف کتاب بدون نام در 1314ق، نویسنده آرزو کرده یکی از رجال دولت که مصدر حکمرانی آذربایجان باشد این کتاب را چاپ کند، رکابه دار؛ مهر: «یا علی 1284» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 197گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2/29 - 828]
آغاز: بسمله منشی و مخترع اعیان ممکنات ذات کامل الصفات منشیان را مظهر عجائب فصاحت ساخت
مسلماً بخشی از حدائق الادباء میباشد و در سطر 8 ص 1 نسخه است: «در آن مقام اشارت رفته بود که یک حدیقه این کتاب را بترتیب حروف تهجی در حالات اهل دها و حجی و منشیان و شاعران سحرنما ترتیب دهم الخ» و در ص 9 سطر 15 میگوید: «سید رضی رضی اﷲ عنه براي او مراثی گفت و در حدیقه مراثی مذکور است» و در ص 78 حرکت خود را از شیراز به سال 1199 بطرف وطن اصلی تبریز و ملاقات سحاب پسر سید احمد هاتف را در کاشان تذکر داده و در ص 31 سطر 3 مطلبی را به حدیقه در بی ثباتی دنیا حواله داده است؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، کاتب = مؤلف، بیتا؛ این نسخه یکی از حدیقههاي «حدائق الادبا» میباشد که مشتمل بر شرح حال و اشعار و منشآت عربی شعر ایرانی است، پارهاي از بخش هاي کتاب ناقص و ظاهراً نگارنده آن خود مؤلف است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 322گ، 19سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 3 - 158]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح، اضافه شده، یادگار محمود شهلا فرزند حاج علی اصغر فرزند حاج علی اکبر شهلا؛ جلد: تیماج مشکی، 154گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 15-317]
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق الانسان علمه البیان ... بدوستان بی نفاق عرضه میدارد که بر وساده خود شناسی جالس شدم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ پاره اي از صفحهها مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 256گ، 19 سطر، اندازه: 10×1/58سم [ف: 15 - 196]
در این نسخه این حدیقه ها آمده: حدیقه: در کسب و اکتساب مال و اهل حرفت و صنعت، حدیقه: در غنا و فقر و مدح مال و ذم او، حدیقه: در مکارم اخلاق و اتخاذ اخوان، حدیقه: در تغییرات زمان و عداوت اخوان و بیوفائی دوستان، حدیقه: در اسفار و ترك اوطان و وصف بعضی مدن، حدیقه: در تغزل و تشبیب و آثار دیار حبیب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 215گ، 19 سطر، اندازه: 10×1/58سم [ف: 15 - 197]
یکی از حدایقی است که آغاز و پایان آن در نسخه نیامده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 98گ، 19 سطر، اندازه: 10×5/18سم [ف: 15 - 198]
آغاز: علم فتوت را که شعبه ایست از علم اخلاق محرر اوراق او را فن شانزدهم از فنون علم و ادب نمود و بر این فن افزود؛ انجام: از خلایق نعمت و آرام و راحت کم مباد ** کاین جهان در عهد این دولت گلی بیخار شد
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا، جا: تبریز (احتمالاً)؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه و فرنگی (فستقی)، جلد:
تیماج مشکی، 204گ، 19 سطر (5×13)، اندازه: 11×19سم [ف: 2 - 264]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 205گ، 19 سطر (5/5×12)، اندازه: 11×19سم [سنا: ف: 2 - 114]
آغاز: بسمله، حدیقه در لغات و تواریخ و السنه و اسماء و القاب و کنیه و عادات هر دیار خصوصا عرب. گفته اند لغات همه توفیقی است: و علم آدام الاسماء کلها و گفته اند بعضی اصطلاحی ... الحمد لمن خلق الانسان؛ انجام: کتب بعظهم الی صدیق له. للشوق اطال اﷲ بقاء ... مختلف الاغزاض والظفر عقبی الصابرین و باﷲ استعین
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ در صفحه 234 آمده: «در این زمان که عصر.. فتح علیشاه قاجار است سنه 1228 ... در صفحه 392 آمده: و آن در حدیقه نهم مرقوم گشته است»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوهایی، 338گ، 27 سطر (13×22)، اندازه: 21×29سم [ف: 15 - 316]
آغاز: حدیقه - در مرض و صحت و طب و طبابت و عیادت و پر خواري و کم خواري و فربهی و حسن و قبح صورت، خضاب و جوانی و پیري و حکایات بعضی از اشخاص طویل العمر و خطب و کلمات از امیر المومنین (علیه السلام) و سایر خطبا در بی وفائی دنیا و تعزیت و موت و نعش و شعر و قصاید در این باب و فواید از عربی و فارسی و قصاید در مراثی و تعازي؛ انجام: مردان چو ملخ در پس زانوي ریاضت ** مامور کمر بسته روان بر در و دشتیم / گرخواجه شفاعت نکند روز قیامت ** شاید که ز مشاطه برنجیم که زشتیم
در این بخش پارهاي از آثار منظوم و منثور سخنوران عرب و فارسی است در مدح و مرثیه و تعزیت یا درباره دیگر موضوعهایی که در صدر کتاب (که در ذیل نقل میشود) یاد شده با ترجمه پاره اي از قطعات نثر عربی به فارسی و اشارت به سر گذشت برخی از گویندگان قدیم عرب که از آن جمله است: ابوالطمحان قیسی کنانی (حنظل بن الشرفی) و ربیع بن الضبع فرازي و ذو الاصبع عدوانی (حرمان محرث مصري) و زهیر بن جناب حمیري و روید بن زید حمیري و المستوغر (عمر بن ربیعه بن کعب مضري) و حرث بن کعب مذحجی و سطیح کاهن و قس بن ساعده ایادي و اکثم صیفی و معدي کرب حمیري و ابو اسحاق صابی. دنبلی از آثار طبع خویش نیز در این حدیقه آورده و از جمله دیگر گویندگان که از آنان یاد کرده (بدون شرح حال) اسام بن منقذ، محمد بن عبدالملک فارقی، ابو منصور خزرجی، حسن بن مومل، ابن یمین، ابو العتاهیه، ابو نواس، ابوبکر خوارزمی، ابو تمام الطائی، غزي، الشریف الرضی، جعفر بن محمد بحرانی، مسلم بن ولید انصاري (صریع الغوانی)، لبید، خواجه رشید وزیر (شعري فارسی)، محمد بن الدامغانی، عبد القاهر بن طاهر التمیمی، شیخ حسن بن نضار (از متاخران)، حسین بن مطر اسدي، متمم بن نویره، اوس بن حجر اسدي، بوالفرج نادي، الشیخ تاج الدین الصنوبري، سلم خاسر، ابن بسام (صاحب خریده)، محمد بن خازم باهلی، مجیر بیلقانی، صفیه بنت عبدالمطلب، منصور الفقیه، محمد الاصفهانی و دیگران؛ خط:
نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 312ص، 15سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 21 - 66]
آغاز: ... المتنبی در عیادت مریض گوید. شعر: لاتعذل المرض الذي لک سابق ** انت الرجال و شایق علاتها؛ انجام: و انگه سرادقی که ملک محرمش نبود ** کندند از مدینه و بر کربلا زدند ...
خط: نستعلیق پخته، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول و مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 85گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 3 - 1063]
آغاز: ... عقل داند که چو مهتاب زند دست بتیغ ** ردو منعش نه باندازه درع قصب است / عرصه مملکت غورچه نامحدود است ** که در آن عرصه چنان لشگر نامعدود است / چشم بد دور که بس منتظمست این دولت ** آري این دولت را منتظمی معهود است. صاحب جامع الحکایات آورده که انوري پسر رئیس مهینه بود در نیشابور آمده تحصیل کمالات نموده در علم حکمت و نجوم تصانیف دارد بعد از وفات پدر به مهینه برگشته اموال پدر را متصرف شد و دست اسراف برگشاد و در اندك روزي با حریفان باده و جام همه را بباد داد و بمذلت و تنگدستی افتاد بحدي که جامه زمستانی در برش نماند و در آن حالت این قطعه گوید ... اي بس که جهان جبه درویش گرفتی ** از فضله زنبور برو دوختنی جیب / اکنون همه شب منتظرم تا که برآید ** شمعی که بهر خانه فروغی دهد از غیب؛ انجام: ... بمدح نعسان حین ارتحل راجعا من عندهم. لایبعد اﷲ جیراناً ترکتهم ** مثل المصابیح تجلو لیل الظلم / حدبت علی بطون ضته گلها ** ان ظالما فیهم و ان مظلوما / لولا بنوعوف بن بهث اصبحت ** بالنعف ام بنی ابیک عفیما
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ به نظر میرسد که کتابت آن به وسیله شخص مؤلف به انجام رسیده؛ مجدول کمنددار؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم مشکی، 298ص، 20 سطر، اندازه: 9 /10×3/ 19سم [ف: 7 - 336]
al-ḥadā’iq-ul arba‘a
شرحی است بر ادعیه: 1. صباح و مساء مروي از امام صادق؛ 2.
دعا ماه رجب مروي از محمد بن ذکوان؛ 3. صلوات مأثوره از امام سجاد در ماه شعبان؛ 4. دعاء افتتاح ماه رمضان مروي از حضرت ولی عصر (عج) مرتب بر یک مقدمه و چند باب و یک خاتمه: «المقدمه فی تحقیق معنی الدعاء.. الخ». تا اواخر شرح دعاء افتتاح.
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 2214
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا لدین الاسلام و جعلنا من ام سید الانام؛ انجام: و غیظ قلوبهم تقدم روساء الضلال
خط: نستعلیق خوب، بیکا، بیتا، اوایل قرن 13؛ تملک: محمد موسوي در 1240؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 215گ، 12 سطر، اندازه: 11×5/15سم [ف: 103]
ḥadā’iq-ul azhār = ḥadīqat-ul azāhir
ابن عاصم، محمد بن محمد، 760 - 829 قمري
ebn-e ‘āsem, mohammad ebn-e mohammad (1359 -1426)
در امثال و حکم و حکایتها و نوادر.
چاپ: فاس، چاپ سنگی، 319ص؛ بیروت، محقق: عفیف عبدالرحمان، دار المسیرة، 499ص، 1407ق.
[دنا 4/ 513؛ زرکلی 7/ 48]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 64/1- عکسی
آغاز: بسمله. و صلی اﷲ علی سیدنا و نبینا و مولانا محمد و آله.
الحمدﷲ الذي نطقت بجمال صراح السن فی ریاض الافکار؛ انجام: الجمل. انتهت النصیح الم شوال بحمداﷲ و حسن عونه، و صل اﷲ علی سیدنا محمد و آله.
اصل نسخه: اسکوریال، ش 1875؛ خط: نسخ کهن مغربی، بیکا، بیتا؛ 75گ (1-75) [عکسی ف: 2 - 98]
ḥadā’iq-ul azhār fī š.-i mašāriq-il anwār
ارزنجانی، عمر بن عبدالمحسن، ق9 قمري
arzanjānī, ‘omar ebn-e ‘abdolmohsen (- 15c)
وابسته به: مشارق الانوار النبویة من صحاح الاخبار المصطفویة؛ صاغانی، حسن بن محمد (577-650)
شرح مفصلی است بر کتاب «مشارق الانوار النبوی من صحاح الاخبار المصطفوی» حسن بن محمد صغانی.
آغاز: احمد اﷲ تعالی علی تواتر فضله و آلایه و اشکره علی تواتر منه و نعمایه ... قال الشیخ الامام الافضل الاکمل العلامه اوحد دینه و فرید عصره ... الحمدﷲ محیی الرمم ... اقول اللام فی الحمد لتعریف الجنس و معناه الاشار الی ما یعرفه کل احد.
انجام: و انما قدم صلعم العمر علی الحج لانه یبدأ باعمال العمرة فکذا یبدأ بذکرها و ان اخرت فی التلبیة جاز لان الواو للجمع المطلق و اﷲ اعلم بالصواب ... فهناك ان تر ما یشین فاوره ** کرما و ان ترما یزین فافشه / و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله اجمعین.
[دنا 4/ 521؛ کشف ا لظنون 1/ 632 و 16/289؛ مخطوطات مصوره کویت، احمد سعید 2/ 71، ش (3595 ك) و (3939 م ك)]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14162
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 281گ، 23 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 38 - 202]
hadā’eq-ol eslām fī na‘t-en nabī ‘alay-he-s-salām
جامی، یوسف اهل بن محمد، ق9 قمري
jāmī, yūsof ahl ebn-e mohammad (- 15c)
وابسته به: الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة = قصیدة البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیري، محمد بن سعید (608-696)
یوسف اهل جامی مؤلف فرائد غیاثی، شرح قصیده برده بوصیري است، در آن از تاریخ مقدسی نقل شده است.
آغاز: آغاز دیباچه: الحمد ﷲ الذي خلق نور محمد (صلی الله علیه و آله) قبل الاشیاء ثم خلق من نوره العرش (فهرستواره)
[دنا 4 /521؛ تاشکند 10/20 مورخ 994؛ فهرستواره منزوي 10/ 782]
نسخه اصل: آکادمی لیدن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: نیمههاي رجب 863ق، جا: خزانه معدآباد جام در مزار ابونصر احمد جام [فیلم ها ف: 1 - 74]
آغاز: که بر صفحات و جنات زعفرانی ... و الحب یعترض اللذات بالالم؛ انجام: عرش است نشیمن تو شرمت ناید، کایی و مقیم خطه خال شوي. و اﷲ المستعان و علیه ... کتب هذه الاوراق ... تحف لجناب ... عماد الحق و الدین عبدالرحمان بن غیاث الحق و الدین محمد بن ... احمد بن ضیاء الدین یوسف بن معین الدین بن شمس الدین مطهر بن شهاب الدین اسماعیل بن قطب الدین محمد بن شمس الدین مطهر بن ... زنده فیل احمد جام علیه الرحمة.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: پایان رجب 855ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه خیالی، جلد: میشن زرد، 110گ، 16 سطر، اندازه: 3/ 15×9/ 21سم [ف: 2 - 394]
آغاز: دل بر صفحات و جنات زعفرانی توبه خامه خونبار ارغوانی مرقوم گردانیده اند؛ انجام: عرش است نشیمن تو شرمت ناید ** کایی و مقیم خطه خاك شوي خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1302ق؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشتی از نویسنده نسخه در 1305 که براي پسر خود نوشته؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 97گ، 15 سطر، اندازه: 15/4×2/ 42سم [ف: 2 - 394]
hadāyeq-ol ešārāt
در فضایل حضرت علی (علیه السلام) در یک «مقدمه» و چند «حدیقه» و «خاتمه» هر حدیقهاي مشتمل بر اشاراتی: مقدمه در بیان ابتناي عالم به وجود حجت معصوم؛ مقام 1. علل و اسرار و دلایل وابستگی عالم بوجود امام معصوم؛ مقام 2. دلایل امامت خاصه؛ حدیقه 1. ذکر برخی از احوال پدر و مادر حضرت علی (علیه السلام)؛ حدیقه 2. تاریخ ولادت آن حضرت؛ حدیقه 3. ظهور عجائب و شمهاي از فضایل آن حضرت؛ ... حدیقه 20. شهادت آن حضرت. نسخه موجود ناقص الاخر است و تا اشاره اول از حدیقه ششم را دارد. مؤلف از کتاب راح الارواح ابوسعید حسن بن حسین بیهقی سبزواري شیعی و روض الشهداء ملا حسین کاشفی (- 910) و دمع الساکبه حاج ملا محمد باقر بهبهانی نجفی (- 1285) یاد کرده است چنین پیداست که نویسنده این کتاب از وعاظ اوایل قرن 14 بوده است.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14757/1
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فقد اشتمل هذا المجلد من کتاب حدائق الاشارات ... (پس از 13 برگ) که 2 برگ آن نانویس است آمده: بسمله حمدله اما بعد فهذه جمله ممارمته ... المقدمه در اسرار ابتناي عالم به وجود حجت
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ به پیشنویس مؤلف میماند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 235گ (1-235)، 35 سطر (15×27/5)، اندازه: 21×5/ 32سم [ف: 2 - 69]
hadā’eq-ol ešārāt fī ahvāl-e bez‘at-e xayr-el kā’enāt
نمازي خوئی، محمد جعفر بن محمد، - 1296 قمري
namāzī xū’ī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad (-1879)
مؤلف حالات پنج تن آل عبا را در کتابی مشتمل بر پنج جلد به نام حدائق الاشارات با استناد به آیات و روایات و کتب تاریخ به نگارش در آورده است. از این کتاب فقط دو جلد آن در دست میباشد بدین ترتیب: جلد مربوط به زندگی حضرت امیر المؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام که نسخه منحصر آن در قم نزد عالم جلیل القدر حجت الاسلام و المسلمین سید عبداللطیف قرشی کوهکمري موجود است. جلد مربوط به زندگی اسوه زنان علم حضرت فاطمه زهراء علیها سلام. این جلد مشتمل است بر یک «مقدمه» و چهار «حدیقه» و هر حدیقه شامل چهار «اشاره» است. فهرست اجمالی آن بدین ترتیب میباشد: المقدم : فیما دل علی عصمتها؛ حدیقه 1. افضلیت حضرت زهراء؛ 2. تزویج آن حضرت؛ 3. رفتار و اخلاق آن حضرت؛ 4. مصائب آن حضرت. مؤلف در هر «اشاره» ابتدا راجع به موضوع آن صحبت کرده و در خاتمه به مناسبت موضوع، گریزي به حادثه کربلا نموده و ذکر مصیبتی ازآن حادثه کرده است.
آغاز: حمداً کبیراً و شکراً کثیراً و سبحان اﷲ بکر و أصیلا و الصلا و السلام علی رسوله و حبیبه الذي أرسله شاهداً و مبشراً و نذیراً... مبنی علی مقدم و اربع حدائق وکل حدیق منها تعتمد علی اربع اشار کسائر المجلدات ...
آغاز: برابر؛ انجام: ستعرض عن ذکري وینسی مودتی. ویحدث بعدي للخلیل بدلیل. الالعنة اﷲ علی القوم الظالمین.
خط: نسخ جلی، کا: عبدالجلیل بن محمد حسن خویی، تا: 1297ق؛ محشی از مؤلف، مصحح، مقابله شده، در برگ اول مطلبی از مولی عبدالصمد همدانی در مورد انتقال اموات صالح به مکان طیب و خبیث به مکان لایق آنها و وجود ملائکه نقله آخوند ملا عبدالجلیل 1320 با مهر «الثاغب الی اله عبده عباس1317» (مربع)؛ جلد: تیماج سرخ، 230گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×29سم [ف: 61]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 244
آغاز:
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 278]
آغاز: برابر؛ انجام: حسینت تشنه شد مقتول دشمن ** ز ظلم قوم بد بنیاد عمو جان
بدون نام مؤلف، در فضائل و مناقب و زندگینامه حضرت فاطمه زهرا علیها السلام و اثبات عصمت آن حضرت، در یک مقدمه و چهار مقاله و هر مقاله داراي چهار اشاره، که هر اشاره به صورت مجلسی براي اهل منبر تنظیم شده است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد عقیل خوئی، تا: دوشنبه 19 رجب 1297ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 131گ، 22 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 14 - 307]
آغاز: برابر؛ انجام: حسینت تشنه شد مقتول دشمن ** ز ظلم قوم
بد بنیاد عمو جان
بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، کا: علیقلی بن ملا قاسم و شلقی علیائی، تا: چهارشنبه 24 صفر 1318ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج نیلی، 144گ، اندازه: 12×32سم [ف: 14 - 112]
hadā’eq-ol aš‘ār
ناظم: حبیب اﷲ (فصیحا)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26642
آغاز: کتاب حدائق الاشعار فی مناقب؛ انجام: این لحظه ... با خود نمی بینی چرا من کتاب المثنوي المعنوي المولوي.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا [رایانه]
ḥadā’iq-ul usūl
مختار گلپایگانی، احمد بن علی، ق13 قمري
moxtār-e golpāygānī, ahmad ebn-e ‘alī (- 19c)
مسائل مهم اصول فقه را با عناوین «حدیقة، حدیقة» گردآورده و متعرض اقوال علماي این فن شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 3829
آغاز: فی بیان ما وضع له لفظ الامر أي ام ر و تنقیح المرام انما یتم فی مقامات المقام الاول اختلف الاصولیون فیما وضع له لفظ الامر علی اقوال؛ انجام: انها تدل علیه بالمفهوم و لعل الاول اقوي و اظهر لما مر فتدبر و قد تم الجزء الاول من حدائق الاصول.
جزء اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 98گ (175پ- 272پ)، 25 سطر، اندازه: 17×22سم [محدث ارموي مخ: 2 - 604]
ḥadā’iq-ul usūl
حسینی کلباسی، محمد شریف، ق 13 قمري
hoseynī kalbāsī ،mohammad šarīf
تاریخ تألیف: جمادي الاول 1276ق؛ محل تألیف: کرمان
مؤلف: محمد شریف الحسینی از جمله شاگردان محمد کریم خان کرمانی (- 1288ق) است. وي بایستی همان اصفهانی داماد حاج محمد کریم خان و نوه میرزا محمد ابراهیم کرباسی باشد (منزوي).
محمد کریم خان کرمانی رساله «تیر شهاب» را به خواهش آقا محمد شریف کرمانی در 12 ربیع الاول 1262 نگاشته است (ر.ك. به: فهرست کتب مشایخ 379) ولکن سائل مذکور همان محمد شریف حسینی است یا خیر یقیناً نیازمند دلایل بیشتري است. ضمناً در فهرست کتابخانه آستان قدس (2: 188) و بالتبع آن در الذریعه (6: 281) استعجالاً مؤلف حدائق، محمد خان کرمانی فرزند کریم خان معرفی شده است.
کتابی است مبسوط در بیان مبادي اصول فقه با تکیه بر آیات و روایات و با استفاده از افادات استاد مذکور چنان که بعد از خطبه نگاشته است: «انی کتبت سابقا فی الاصول رسائل صغیره و کبیر جامع لما یفتقر الیه الفقیه من المبادي الاصولیة الماخوذة عن الایات الالهیة و الروایات النبویه العلوی الولویة و لا مزید علیها لدي الفطن اللبیب الا انه من علینا بتجدید هذه المطالب لکثرة الحاح الطوالب و شدة استدعاء الفضلا من التلامذة الذین هم النجوم الثواقب مولی الانام ناموس الایام ... باطل مضمحل ماخلا و جهها الکریم فانها اعز و اجل من ان یاخذ منها الاخذون ... فاردت ان اضبط فی اودیه الکراریس ما یرشح علی من امطار سحائب سماء علمه و یفضل من امواج بحار فضله قلیلا من کثیر.» کتاب مشتمل است بر یک «مفتاح» و 15 «حدیقه» و یک «خاتمه»: مفتاح فیما یلزم تقدیمه قبل الا بان فی المامول و فیها فصول فصل اعلم ان الامور امران ضروري و نظري، حدیقة بعد ما تدبرنا فی هذا الخلق بمراتبها و درجاتها و راینا کمال احکامها، حدیق مما اجمع علیه المسلمون و الموحدون ... ان اﷲ سبحانه عادل لا یجور و لا یظلم اذ لیس بظلام للعبید، حدیقة مما اتفق علیه المسلمون ... ان اﷲ سبحانه لطیف بعباده، حدیق مما نطق به الکتاب و احادیث الکرام ... ان اﷲ لذو فضل علی العالمین، حدیقة اعلم ان اﷲ سبحانه حیوة لا موت فیه ابدا، حدیقة مما اجمع علیه الموحدون ... ان اﷲ سبحانه هادي المضلین، ...، حدیقة قد شهد بصح الاخبار المرویه فی کتب اصحابنا التی هی قائم مقام الائمة، حدیق فی بیان حجیة ما یفهم من ایات الکتاب کلها او بعضها و الکلام فیه یتم برسم فصول، حدیقة فی الاجماع الذي طرق الاسماع و ملأ الاصقاع و زینوا منه دروسهم، حدیق فی الادلة العقلبه، خاتمه فی ذکر شهادت ارباب کتب الاخبار علی اقترانها بالصحة و الاعتبار و فیها فصلان فصل قال الصدوق ره فی اول الفقیه، فصل احببت ان اختم الکتاب بذکر رساله شریفة جامع لکل ما یحتاج الیه المسما بجوامع الکلم من رسائل مولاي ... و هی هذه بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی و بعد فیقول العبد الاثیم کریم بن ابراهیم.» (وفادار مرادي)
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانی للاسلام و اکرمنی بالایمان و عرفنی الحق الذي عنه یؤفکون و النباء العظیم ... و بعد، یقول الفقیر الفانی المسکین ... محمد الشریف الحسینی، علی جدي و جده و ابیه ... کل الصلواة ...
انجام: و منکري فضائلهم و شانئیهم الکفار الاشرار ما توارد اللیل و النهار ...
[دنا 4/ 522 با انتساب به محمد بن محمد کریم کرمانی]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 4 جمادي الاول 1276ق، جا: کرمان؛ 17 سطر (15×17/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 4 جمادي الاول 1276ق، جا: کرمان؛ نسخه ظاهراً توسط مؤلف تصحیح شده؛ واقف: سید حسین یزدي؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج خرمایی، 187گ، 18 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 16 - 207]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: این کتاب همان حدائق الاصول است که فهرستنگار آن را جن النعیم نامیده و دلیل آن معلوم نیست و در نام مؤلف آن اختلاف است که محمد الشریف الحسینی چه کسی است منزوي او را داماد محمد کریم کرمانی دانسته و نوه میرزا محمد ابراهیم کرباسی، در آستان قدس او را فرزند محمد کریم دانسته که هر دو جاي تامل دارد؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد کرمانی، تا: در عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 101گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 12 - 293]
ḥadā’iq-ul a‘rāb fī ḥaqā’iq-il lubāb
موسوي کشفی، ابوتراب بن محمد صالح، ق14 قمري
mūsavī kašfī, abū-torāb ebn-e mohammad sāleh (- 20c)
ارجوزهاي در نزدیک به هزار بیست در قواعد نحوي در پنج «حدیقه.» احتمالاً نظم رساله «الفوائد الصمدیة» شیخ بهاء الدین عاملی باشد.
اصفهان؛ سید کشفی؛ شماره نسخه: 1مجموعه بدون شماره
آغاز: انا فتحنا عقد اللسان ** باسمک یا معلم البیان / نحمدك اللهم یا ذالمجد ** و العز حمدا فاق کل حمد؛ انجام: انی موال لابی تراب ** تراب نعلیه ابو تراب / صل علی مولاي باتصال ** لدي الغدو و لدي الاصالة کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه جمادي الاول 1358ق [دلیل المخطوطات: 1 - 45]
ḥadā’iq-ul albāb
ابن علان، محمد علی بن محمد، 966 - 1057 قمري
ebn-e ‘allān, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (1559 -1647)
وابسته به: الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب؛ ابن هشام، عبداﷲ بن یوسف (708-761ق)
ارجوزه لطیفی است در 162 بیت که رساله «القواعد الصغري» از ابن هشام انصاري را به عین الفاظ به نظم در آورده است.
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 984/8
آغاز: احمد ربی اﷲ رافع الوري ** و خافض الجهال فی کل القري/ من من بالتسهیل للذي انتصب ** ممیز الکلام فی قول العرب؛ انجام: مصلیا علی رسول قد زکت ** اوصافه بین الملا و کملت
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 15گ (47پ-61پ)، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 250]
hadā’eq-ol ons
گیسودراز، محمد بن یوسف، 721 - 826 ؟ قمري
gīsūderāz, mohammad ebn-e yūsof (1322 - 1423)
در ده «حدیقه» در بیان قول اهل تصوف النهایة الرجوع الی البدایة: حدیقه دهم که هر حدیقه از روضه رضوان انس و حظیرهاي از حظایر قدس است.
آغاز: بسمله، حمد بی حد و ثناي بی حد مرخالقی را که از جمله مخلوقات نوع انسان را به تشریف عرفان و مختص به شرف وجدان گردانید ...
[ایوانف 1: 586-دیوان هند 1/5869). (بنگرید به ایوانف 1: 583-588 - شیرانی 200 و 264 درباره اسماء الاسرار وجود العاشقین - دیوان هند ش 1856تا 1863و 1869)؛ فهرستواره منزوي7/ 293]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4043/10
آغاز: بسمله، حمد بی حد و ثناي بی حد مرخالقی را که از جمله مخلوقات نوع انسان را به تشریف عرفان و مختص به شرف وجدان گردانید؛ انجام: این بود که بیان شد به شیخ.. خود به من ارشاد کرد ... این ره طالبان نیست ره عاقلان است.. و السلام.
خط: نسخ، کا: شیخ حسین علی، تا: 1036ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 1ص (14)، 19 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 7 - 160]
hadā’eq-ol anvār
محمد صادق بن محمد باقر، ق13 قمري
mohammad sādeq ebn-e mohammad bāqer (- 19c)
رساله مفصلی است در عرفان و توحید. مؤلف در فصل اول مقدمه شرح حال خودش را ذکر نموده و میگوید که ابتدا در حیرت بوده و سپس از آن به شیراز و اصفهان و پس از آن قم آمده و عاقبت داخل سلسله ذهبیه گردیده و پس از آن این کتاب را تألیف نموده است. او کتابش را در هشت «حدیقه» و هر حدیقه در چند «گلزار» و «شجره» تنظیم نموده و در اثنا اشعار
زیادي از مثنوي و دیگران آورده است. عنوان حدایق کتاب عبارت است از: مقدمه شامل چهار «فصل»: 1) بیان احوال راقم، 2) کیفیت علم و ادراك، 3 ) امر به استتار اسرار و سر آن، 4) بیان معرف اﷲ؛ حدیقه 1. اصال وجود، یک «گلزار» و ده «شجره»؛ 2. بیان اینکه سبب ایجاد عالم محبت است، یک «بهار» و سه «گلزار»؛ 3. نبوت، یک «گلزار» و شش «شجره»؛ 4. سبب عداوات با اولیا، یک «گلزار» و سه «شجره»؛ 5. محبت خاتم انبیا، یک «گلزار» و شش «شجره»؛ 6. اقسام علماء، یک «گلزار» و هفت «شجره»؛ 7. ریاضت، یک «گلزار» و پنج «شجره»؛ 8. فضیلت جمعیت در ذکر و دعا، یک «گلزار» و سه «شجره»؛ خاتمه: در سبب اختتام کتاب به هشت حدیقه و جمع بین المذاهب
آغاز: الحمدﷲ الذي رشح من سبحات امره امطار رحمته لاظهار الجود و الوداد و وشح من سماء روحه باقطار قدرته ... فصل اول دربیان احوال راقم آثم وملتجی بر رب عاصم ومقصود از بیان آن است که فی الجمله از سلوك خود.
[دنا 4 /522؛ منزوي 2 /1122؛ فهرستواره منزوي 7/ 293 ناشناس]
آغاز: برابر؛ انجام: حکایت: درکشف الاسرار آورده که پدري پسر خود را گفت امروز هر قسم با مردم کنی وگویی وشنوي شام با من بازگوي خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ اضافاتی در حواشی با
خط مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 252گ، 17-23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1589]
آغاز: برابر؛ انجام: و عایده آنرا ذخیره آخرت نماید بحق محمد و آله الطیبین و الحمدﷲ رب العالمین
نام مؤلف به استناد نسخه گلپایگانی ذکر شد؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: ذیقعده 1263ق، جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 276گ، 19 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 1 - 23]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1841- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 74]
hadā’eq-ol anvār
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1173
آغاز: بدان که حکماي اشراق و عرفا و علماي هند واهل ایران -بلکه بندرت مخالف پیدا شود- اتفاق دارند بر این که کلیه عالم به منزله یک شخص انسانی است؛ انجام: و آشامیدن و عواطف و انظار الهی میگویند. و الحمدﷲ رب ...
در صفحه عنوان و وقفنامه 1397ق سپهسالار بدین نام خوانده شده؛ خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: شنبه 10 ربیع الثانی 1226ق؛ جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 188گ، 19 سطر (11×21)، اندازه: 17/5×28سم [ف: 4 - 290]
hadā’eq-ol anvār fī haqāyeq-el asrār = jāme‘-ol ‘olūm = settīnīye
؟ فخر رازي، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمري
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
اهدا به: علاء الدین تکش خوارزمشاه
تاریخ تألیف: 574ق
مؤلف گزارش شده تا اگر موافق طبع وي آيد در هر دانشي
كتابي جداگانه سازد. برخي از علوم طبق آنچه در برخي نسخه ها
ياد شده چنين است: الكلام، اصول الفقه، الجدل، الخلافيات،
المذهب، الفرايض، الوصايا، التفسير، دلايل الاعجاز، علل
القراءات، الأحاديث، أسماءالرجال، التواريخ، المغازي، النحو،
التصريف، الاشتقاق، الأمثال، العروض، القوافي، بدايع الشعر،
مشكلات الشعر، المنطق، الطبيعيات، التعبير، الفراسة، الطب،
التشريح، الصيدلة، الخواص، الاكسير، معرفة الاحجار،
الطلسمات، الفلاحة، قلع الاثار، البيطرة، علم البزاة، الهندسة،
المساحة، جرالأثقال، آلات الحرب، حساب الهند، حساب
الهوايي، الجبر و المقابلة، الارثماتيقي، اعداالوفق، المناظرة،
الموسيقي، الهيأة، الاحكام، علم الرمل، الغرايم، مقالات، اهل
العالم، الاخلاق، السياسات، تدبير المنزل، علم الاخرة، الدعوات،
آداب الملوك. در هر علمي نه مسئله انتخاب شده: سه از
ظاهرات و كنايات، و سه ديگر از غوامض و مشكلات، و سه
ديگر از امتحانيات.
آغاز: الحمدﷲ الذي أنشأبا بتصریفه و آثرنا بتشریفه و شرفنا بتکلیفه.. چون ایزد تعالی مرا از مواهب علمی و مطالب حکمی
چاپ: در 1323 ق در بمبئی در 224ص چاپ شده است، سنگی، وزیري کوچک، 224ص
[نسخههاي منزوي 1/656؛ هدی العارفین 2/107؛ ریحان الادب 3/192؛ کشف الظنون 1 /565؛ مشار 471 مکتب امیرالمؤمنین 1/ 175؛ دنا 4 /522- 524 (46 نسخه)]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 7589 Or. (به نام حدائق الانوار در دیباجه)؛ کا: محمود بن محمد سونح برسکی، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلم ها ف: 1 - 64]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ع 60
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 996]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ع 60
همان نسخه بالا [فهرستواره مینوي: - 171]
از آغاز تا هندسه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سبز، 150گ، 16 سطر (11/5×17)، اندازه: 16×24سم [ف: 540]
آغاز: بسمله ... از گفتار مولانا فخرالدین رازي در بیان خانها.
مقدمه. اول آنکه بعضی از مردمان در این باب طعن کرده اند بسه وجه: وجه اول آنکه شکلی که حاصل شود در فلک وقتی که مولود از رحم مادر بیرون آید؛ انجام: اخص عندي فی هذا الساع و اعمل کذا و کذا، که در حال اجابت کند. این بود تمام قول در این عمل، واﷲ اعلم.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 101گ، 16 سطر، اندازه: 17×2/ 25سم [ف: 2 - 176]
آغاز: ... علم المعالی درین علم نه بیت از بیتهاي مشکل بتازیم و حقیقت آن را ظاهر گردانیم بعون اﷲ تعالی: مشکل اول: ابوالنجم میگوید؛ انجام: و اگرچه آن حقیقت مشترکند میان واجب الوجود و ممکن الوجود و اﷲ اعلم تمت.
خط: نسخ کهن، بیکا، تا: 711ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 141گ، 19سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 1/33 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما آن ترتیب کی ابوریحان استخراج کرده است در این جایگاه نیاورده ایم تا معلوم گردد
خط: نسخ، بیکا، تا: 791ق؛ تملک: نظام بن محمد بن نظام کاشانی؛ مهر: «مرتضی بن آصف الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 117گ، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 16 - 195]
آغاز: بدقت نظر و اتعاب خواطر استخراج نتوان کرد و ما در این دو اصل کی خواهیم گفت دو مثال از اشتقاق اکبر بخواهیم آورد؛ انجام: و دعوات صالحه این غریب شکسته دل در حق او مستجاب گرداناد بمنه وجوده وسع فضله و کرمه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه اواخر رجب 826ق، براي مولی عبدالرحمن؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 113گ، 19 سطر، اندازه: 11×1/58سم [ف: 26 - 319]
خط: نستعلیق، کا: ابومسلم بن عزالدین قهستانی، تا: 28 جمادي الاول 828ق؛ مجدول؛ نسخه را میرزا محمد بیک در 1046 در بندر سورت به کسی بخشیده؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج تریاکی، 162گ، 15 سطر (9×12)، اندازه: 14×21سم [سنا: ف: 1 - 163]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3413
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 137]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3832. در چهل علم که براي تکش بن خوارزمشاه ساخته شده؛ خط: نسخ، کا: محمود گیلانی، تا: 6 ذیقعده 866ق، جا: دمشق؛ 248گ (2-249)، 15 سطر، [فیلم ها ف: 1 - 408 و 667]
تهران؛ مطالعات فرهنگي؛ شماره نسخه: ع 58 و ع 59
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 995]
تهران؛ مطالعات فرهنگي؛ شماره نسخه: ع 163و ع164
همان نسخه بالا [فهرستواره مینوي: - 169]
تهران؛ بنياد فرهنگ ايران؛ شماره نسخه: 163و 164
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 995]
تهران؛ مطالعات فرهنگي؛ شماره نسخه: ع 163و ع164
همان نسخه بالا [فهرستواره مینوي: - 169]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 6گ (226ر-231پ)، 18سطر، اندازه: 8 /12×4/ 18سم [ف: 5 - 150]
آغاز: در آن که باري تعالی لذاته مخالف خلق است؛ انجام: و کل وحی اوحیته او قضاء قضیاو فقیر
خط: نسخ ریز، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 123گ، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2/27 - 60]
.11تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3266
آغاز: علم البزاة الهندسه المساح جر الاثقال اینست اسامی علمها که از هر یکی آنچه شرط کرده ایم گفته خواهد شد بتوفیق اﷲ تعالی، علم الکلام؛ انجام: ایزد تعالی جناب جلال خدایگان عالم را ازو صحت زوال مصون دارد و دعوات صالحه این غریب شکسته دل را در حق او مستجاب گرداند بمنه و کرمه و قد فرغ من تحریره بحسن توفیقه و لطف تاییده العبد الداعی الراجی الی رحم الملک المعین الجاري عمادالدین محمد ... گنابادي. احسن اﷲ احوالهم و غفر ذنوبهم فی یوم الاثنین سابع شهر رمضان کثیر الفیضان سنه احدي و عشرین و تسعمایه الهجریة النبویه. شکر که این قصه بپایان رسید ** شکر که این نامه بعنوان رسید
بخشی از آن؛ خطبه و دیباچه کتاب را ندارد؛ خط: نسخ، کا: عمادالدین محمد گنابادي، تا: 921ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی و 15 برگ فرنگی، جلد: تیماج نارنجی، 329ص، 21 سطر، اندازه: 1/51×18سم [ف: 10 - 877]
آغاز افتاده و میرسد به باب 57؛ خط: نسخ، کا: عماد الدین محمد بن رکن الدین الامی، تا: دوشنبه 7 رمضان 921ق؛ افتادگی:
آغاز [نشریه: 7 - 557]
آغاز: الحمدﷲ الذي انشانا بتصریفه. جدول پایا جراثقال را در نسخه نکشیده اند و پس از آن نسخه معجون قوي
تا امتحان دوم از اصل 3 از علم جر الاثقال؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد بن حسین، تا: 978ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج قرمز، 148ص (37-184)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 19 - 385]
کا: نصیر بن محمد مازندرانی، تا: نزدیک به پایان محرم 993ق، جا: احمد نگر دکن هند؛ مهر: معتمدالدوله؛ تملک: محمد بن اسماعیل و فرهاد میرزا، پیر محمد پسر مولانا جامی [فیلم ها ف: 3 - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: و دعوات صالحه این غریب شکسته دل را در حق او مستجاب گرداند بمنه و کرمه.
خط: نسخ، کا: نصیر بن محمد مازندرانی، تا: اواخر محرم 993ق، جا: احمد آباد دکن؛ تملک: محمد بن اسماعیل، فرهاد میرزا پسر ولی عهد (به نام جامع العلوم)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 212گ، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 3 - 468]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2892- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 64]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 21
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوي: - 169]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ف21
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 995]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 [ف: 3 - 14]
آغاز: و اما بیان آنکه چون بیرون آمدن اجسام از احیاز ممکن باشد باید که حرکت و سکون محدث باشند آن است که ... واما دعوي سیم و آن در بیان آن است که جوهر خالی نیست؛ انجام: اصل دوم در بیان آنکه اثقال مرکز عالمند به طبع بدانکه اگر تقدیر کنیم ... و اگر یکی ثقل زیادت بود بردوم نسبت ثقل اثقل با ثقیل چون نسبت بعد ثقیل بود با ثقل.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 121گ، 15 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 3 - 1124]
آغاز: برابر؛ چنین گوید مؤلف این کتاب ... که چون ایزد تعالی مرا از مواهب علمی و مطالب حکمی حصه بداد و در مباحث عقلی و مناهج نقلی بر خاطر بگشاد؛ انجام: ایزد تعالی جناب جلال خدایگان عالم را از و صمت زوال مصون دارد بمنه و کرمه.
خط: نستعلیق ممتاز، بیکا، تا: قرن 11؛ با سرلوح و کتیبه مذهب، مجدولة؛ تملک: محمد کاظم بن محمد طهرانی مورخ صفر 1318ق که کتاب را در قم از استاد حسن معمار به مبلغ سیزده تومان و پنج هزار خریده؛ کاغذ: دولت آبادي آهار، جلد: تیماج قرمز، 242گ، 15سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: 2 /24 - 163]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه اي، 66گ، 16 سطر، اندازه: 3/10×15سم [ف: 2 - 176]
تا میان اصل ششم علم ادب الملوك را در بردارد وپس از آن افتاده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ با سرلوح، به نام «حدائق الانوار فی حقایق الاسرار» نامیده شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 174گ، 17 سطر (9×16)، اندازه: 16×25سم [ف: 4 - 16]
آغاز: برابر؛ اما بعد چنین گوید مؤلف این کتاب ... محمد الرازي ... پادشاه جهان خسرو ایران و توران علاء الدنیا ... ابوالمظفر تکش بن ایال ارسلان بن خوارزمشاه ... و غرض از جمع این علمها بر این و ایراد آن برین تلخیص و تهذیب آنستکه تا هر آن علم که رغبت بندگان حضرت اعلی در بحث آن بیشتر بود؛ انجام: ایزد تعالی جناب جلال پادشاه عالم را از قسمت زوال مصون دارد و دعوات صالحه این غریب شکسته دل را در حق او سمتجاب گرداناد بمنه وجوه و کرمه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 49گ، 37 سطر [ف: 15 - 128]
آغاز: تکلیف الهی در تبلیغ آن جد بلیغ مینمودم و عقده مشکلات را بدست فرکت میگشودم؛ انجام: و دعوات صالحه این غریب شکسته دل را در حق او مستجاب گرداناد، بمنه و کرمه، تمام شد ...
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: پنجشنبه 24 جمادي الاول 1020ق؛ مصحح؛ تملک: دوست محمد بن محمد امین زنجانی با مهر «عز من قنع و ذل من طمع، دوست محمد بن محمد امین» (بیضی)؛ مهر: کاتب «دارد امید شفاعت، محمد طاهر» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 223گ، 17 سطر (5×12)، اندازه: 10×18سم [ف: 33 - 270]
آغاز: اقتباس باشد و چون معلوم بنده نبود که از فنون علوم؛ انجام: ایزد تعالی جناب جلال خدایگان عالم ... مصون داراد بمنه و کرمه وجوده و جلاله.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1061ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: کرم بن کریم (ظاهراً) سیچقان ئیل 1293ق؛ مهر: «علی اصغر بن ابراهیم محمد 1291» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 158ص (1-158)، 25سطر، اندازه: 12/5×22سم [ف: 32 - 272]
آغاز: برابر؛ انجام: و دعوات صالحه این غریب شکسته دل در حق او مستجاب گرداناد بمنه و کرمه.
خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن سید فتح اﷲ حسینی بغدادي، تا: سهشنبه 11 جمادي الاول 1077ق؛ مهر: «عبده محمد حسین» (بیضی)، «لا اله الا الملک الحق المبین عبده محمد حسین» (بیضی)، «عبده محمدرضا» (بیضی)؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 166گ، 19 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 5-579]
چهل علم را در بردارد و تا «جراثقال» است؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد صالح، تا: 25 ذیقعده 1098ق؛ در 16 ربیع الثانی 1099ق مقابله وتصحیح شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 139گ، 17سطر (9×17)، اندازه: 14/5×24سم [ف: 4 - 15]
آغاز: بذوره مقصود نتوان رسید؛ انجام: و کماله و کرمه تمام شد کتاب حدائق الانوار فی حقایق الاسرار
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: هندي، جلد: مقوایی، رویه کاغذ رنگی، 236گ، 15 سطر (8×17/5)، اندازه: 17×27/5سم [ف: 6 - 856]
آغاز: ... در ان هذان لساحران چند وجه است اول هذا تثنیه هذا نیست زیرا که تثنیه هذا؛ انجام: عاد الی قتالهم و استباح اموالهم.
بخش هایی است متفرقه از کتاب جامع العلوم فخر رازي؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 14ص (243-256)، اندازه: 7×15سم [ف: 3/24 - 48]
منتخباتی از آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ 6ص (95 - 101) [مختصر ف: 806]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 890]
آغاز: اول کسی که در علم موسیقی خوض کرد فیثاغورث؛ انجام: و رهنماي سوي لذات بداست دایم و صورت خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1145ق؛ کاغذ: الوان، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ ... چنین گوید مؤلف این کتاب افضل المتأخرین حج اﷲ علی الخلایق اجمعین جامع العلوم مبدع الاعجاز فی تفسیر کلام اﷲ رب العالمین محمد الرازي ... الخ؛ انجام: ایزد تعالی جناب جلال پادشاه عالم را از وصمت زوال مصون دارد و دعوات صالحه این غریب دلشکسته را در حق او مستجاب گرداند بمنه وجوده و کرمه و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی خیر خلقة محمد خاتم النبیین و علی آله و اصحابه الطیبین الطاهرین الاکرمین تمت بعون اﷲ تعالی سنه 1162
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1162ق؛ جلد: چرمی، 342گ، 16 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 418]
آغاز: برابر؛ اما بعد که این رساله ایست منتخب کرده ام از کتاب «حدائق الانوار فی حقایق الاسرار» محمد رازي، که در شصت علم؛ انجام: بروي روزگار باقی ماند و مقبول عالمیان گردد، تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی ید ... محمد جعفر بن ابوالقاسم التبریزي فی نهایة التعجیل ... فی سنة 875 (؟)
منتخب؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد جعفر بن ابوالقاسم، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 200گ، 13 سطر، اندازه: 3/ 10×7/ 16سم [ف: 2 - 208]
آغاز: یمین الدولة القاهر تاج المل الزاهرة مغیث الامة الباهرة اختیار الایام فخر الانام سند خلافت ملک ملوك الشرق؛ انجام: همه را جمع کرده و کوفته در وقت تب بدهد بخورد مفید و مؤثر و مجرب است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 رجب 1286ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 190گ، 13 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 138]
آغاز: برابر
انجام: دعوات صالحه این غریب شکسته دل را در حق او مستجاب گرداناد بمنه وجوده و کرمه
در فهرست مجلس (ج 128/15 ش 5138) به عنوان حدائق الانوار فی حقایق الاسرار آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 152گ (349ر-500ر)، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 30 - 211]
خط: نستعلیق زیبا، کا: عبدالوهاب بن وصال متخلص به «یزدانی»، تا: 1297ق، به فرمان معتمدالدوله نواب فرهاد میرزا؛ از روي دو نسخه موجود در آن ایام نوشته شده، با سرلوح مذهب بسیار زیبا و ظریف، مجدول؛ اندازه: 20×33سم [نسخهپژوهی: 2 - 139]
آغاز: قد ... الدین الاله ... اصل دوم در فزونی چند که در قوافی افتد و عدد آن شش است روي وصل خروج ردف؛ انجام: علم القوافی: الاصول: الاصول الظاهر . اصل اول در حقیقت قافیه و اقسام آن. ابوالقاسم رقی گوید نزدیک خلیل ... دو ساکن چنانکه درین مصراع ...
خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن قهوه اي، 21گ (23ر-43پ)، 17 سطر، اندازه: 14/2×7/ 18سم [ف: 9 - 65]
آغاز: من ستین امام فخر رازي علم الاکسیر و هو علم الکیمیا.
الاصول الطاهر اصل اول در اقسام معدنیات
بخش علم کیمیا و صنعت است؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: مختلف و بیشتر هندي، جلد: میشن خرمایی، 3ص (144-146)، اندازه: 13/5×23سم [ف: 10 - 11]
آغاز: برابر انجام: در حق او مستجاب گردانادبمنه و کرمه.
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: 1011؛ با سرلوح متوسطی از طلا و لاجورد، مجدول مذهب؛ کاغذ: امیري شکري، جلد: ساغري سیاه، 278ص، 20 سطر، اندازه: 17×27/5سم [ف: 6- 151]
آغاز: برابر؛ انجام: در حق او مستجاب گرداناد ... و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: در حق او مستجاب گرداناد ... و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق خفی، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: درحق و امستجاب گردد ... مولوي فخرالدین رازي
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 154گ [الفبائی ف: 223]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2097- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 64]
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروي 612 C.؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 625]
نسخه تا امتحانات علم القوافی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 26ص (143-168)، 23 سطر (11/5×22)، اندازه: 17×28سم [ف: 9 - 1486]
بخشی از کتاب است و فقط «آداب مناظره» را دارد؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 19 و 21 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 4 - 15]
al-ḥadā’iq-ul badī‘īya fi-l anwā‘-il adabīya
بدیعی، یوسف، - 1073 قمري
badī‘ī, yūsof (- 1663)
کتاب مفصلی است در علم معانی و بیان که مؤلف به درخواست یکی از علویون حلب آن را در حدیقههاي متعدد سامان داده، جلد اول آن شامل 56 «حدیقه» و هر حدیقه در موضوع خاصی است مانند: الحدیقة الاولی فی حسن الابتداء، الحدیق الثانیة فی براع الاستهلال ...، الحدیق الخامس والخمسون فی الابهام، الحدیقة السادسة و الخمسون فی التوجیه. از اشعار شعراي عرب بسیار استشهاد میکند.
آغاز: بسمله ان احسن ما یبتدي به معانی المعانی حمد من خص بدیع التبیان بالنوع الانسانی واولی مایقرن به محاول تبیین الاعجاز القرآنی ... اما بعد فیقول ... یوسف المشتهر بالبدیعی ...
[معجم المؤلفین، کحاله 13 /280؛ هدی العارفین 2 /567؛ ایضاح المکنون 1/ 394؛ دنا 4/ 5524؛ الاوقاف العام موصل 2/ 49 و 4 /101]
آغاز: برابر؛ انجام: یاصفو الدنیا علی اکدارها ** یا واجد الدنیا علی الاطلاق
جزء اول در 54 حدیقه و جزء دوم آن با حدیقه پنجاه و پنجم شروع می شود در توریه. جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1059ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی رویه میشن تریاکی، 207ص، 28سطر (9×18)، اندازه: 15×20سم [ف: 9 - 348]
آغاز: بسمله ان احسن ما یبتدي به معانی المعانی حمد من خص بدیع التبیان بالنوع الانسانی واولی مایقرن به محاول تبیین الاعجاز القرآنی ... اما بعد فیقول ... یوسف المشتهر بالبدیعی؛ انجام: یا صفو الدنیا علی اکدارها ** یا واحد الدنیا علی الاطلاق / نجز الجزء الاول من کتاب حدائق البدعی فی الانواع الادبیه
جلد اول شامل 56 حدیقه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1210ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: محمد بن حسن بن مساعد بحرانی خطی؛ جلد: تیماج مشکی، 261گ، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1590]
hadāyeq-ol balāqa
از: شمس الدین. نویسنده در مقدمه کتاب خود از وضع بد ادب و کارهاي ادبی شکایت می کند و بعد میگوید بر آن شدم که کتابی در این باب بنویسم لذا این کتاب را در پنج «حدیقه» پرداختم بدین شرح: 1. علم بیان؛ 2. علم بدیع؛ 3. علم عروض؛ 4. علم قوافی؛ 5. فن معمی. به اضافه یک خاتمه در سر قاب شعري و ما یتعلق بها.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1216/2
آغاز: بسمله، حمدي که رخسار شاهد بیانرا غازه پیرایی نماید و ستایشی که قامت؛ انجام: و این هر سه را بناء بالکسر گویند نوع هشتم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12، جا: هندوستان (احتمالا)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 65گ، 19 سطر (9/5×1/55)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 3 - 251]
hadā’eq-ol balāqa
فقیر دهلوي، میرشمس الدین، 1115 - 1183 قمري
faqīr-e dehlavī, mīr-šams-od-dīn (1704 - 1770)
در پنج «حدیقه» و یک «خاتمه»: در بیان و بدیع و عروض و قافیه و معما و خاتمه در سرقات شعریه.
چاپ: مشار فارسی، ج2، صص1724-1724؛ بمبئی، سنگی، 1303ق، وزیري، 112ص؛ لکهنو، 1302ق، 1913م، وزیري، 2+168صص
[الذریعة 8/40؛ نسخههاي منزوي 4/2132 آغاز با نسخه ما برابر است؛ دنا 4/ 524؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 329]
شرح و حواشی:
1- اعظم الصناعة؛ راقم، محمد حسن
آغاز: الحدیق الرابعة فی علم القوافی، بدانکه قافیه عبارت است از چند حروف معین که آن را در آخر هر مصراع؛ انجام: چون صبا عاشق است و آشفته ** سقی از وي بمان و بمایش حدیقه چهارم فی علم القوافی، حدیقه خامسه فی علم العروض، حدیقه سادسه در فن معما؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 7 محرم 1249ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 78گ (86ر-163ر)، اندازه: 12×24سم [ف: 3 - 231]
آغاز: بسمله، حمدي که رخسار شاهد بیان را غازه پیرائی نماید
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حاج سید محمد علاقبندي، تا: پنجشنبه 7 جمادي الثانی 1386ق؛ سپس قصیدهاي در مدح حضرت امیر و قصیدهاي از حاجب و سؤالات کمیل بن زیاد از حضرت امیر درباره نفس انسانی و منظومه اصولیه از ملا محسن ضمیمه است؛ کاغذ: جدید اعلاء، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 153گ، 16سطر (11×15)، اندازه: 18×23سم [ف: 4 - 1405]
آغاز: سبحان اﷲ من ناقص را که عمر بی مثال بصنعت هیج مدانی صرف ملازمت جهل نمود هام مصدر حمد و ثناي متکلمی باید شد که اهل کمال؛ انجام: اما آنچه سرقت بر آن طلاق مییابد دو نوع ظاهر و غیر ظاهر اما نوع ظاهر بر دو ضرب است ضرب اول آنکه لفظ و معنی دیگر را بی هیچ بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 17گ (26پ-42پ) [ف: 37 - 357]
چاپ سنگی مطبع جعفري 1263 (490)؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 203]
ḥadā’iq-ul bayān fī š.-it tibyān
علی بن عیسی، ق8 قمري
‘alī ebn-e ‘īsā (- 14c)
وابسته به: التبیان فی المعانی و البیان؛ طیبی، حسین بن محمد (-743)
تاریخ تألیف: اواخر شوال 706ق
شرحی است متوسط با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «التبیان فی المعانی و البیان» استادش شرف الدین حسین بن محمد طیبی (-743ق)؛ او این شرح را به دستور وي نگاشته است.
[کشف الظنون 1/ 342 ذیل عنوان «التبیان»]
آغاز: بسمله. قوله علم البدیع البدیع فی اسماء اﷲ تعالی هو الخالق المخترع لاعن مثال سابق؛ انجام: الترصیع قوله و لاسیما اذا بدت الخیام یعنی ان السوق یزید بحسب القرب من آثار المحبوب فکلما قرب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 68گ، 29 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 30 - 194]
فقراتی از آن؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ 3ص (103-105) [مختصر ف: 476]
آغاز: و الخوف کقوله ربنا انک من تدخل النار فقد اخزیته هذا اذا کان الخطاب مع اﷲ و ... فی قول المنافقین لشیاطینهم انا معکم انما نحن مستهزؤن او الایذان بکمال الخوف و الوجل کما فی قول ابراهیم علیه السلام؛ انجام: قوله علیه من صلوات اﷲ اطیبها، اطیبها مبتدا و علیه خبره و من صلوات اﷲ بیان حال من الضمیر فی الخبر فقدم ... علی انفسهم کما یوصی الاب المشفق الناس فی حق اولاده و یعضده الروای الاقوي المسلم اذکرکم اﷲ فی اهل بیتی کما یقول الاب المشفق اﷲ اﷲ فی حق ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، سبز، 113گ، 31 سطر، اندازه: 22×31سم [ف: 26 - 266]
hadāyeq-ol jenān
مفتون دنبلی، عبدالرزاق بن نجفقلی، 1176 - 1243 قمري
maftūn-e donbalī, ‘abd-or-razzāq ebn-e najaf-qolī (1763 - 1828)
وابسته به: تجرب الاحرار و تسلی الابرار؛ مفتون دنبلی، عبدالرزاق بن نجفقلی (1176-1243)
دربرگیرنده سرگذشت نگارنده و زندگینامه دانشمندان و سرایندگان همروزگارش در شیراز با شمهاي از احوال کریم
خان زند و خانواده او تا آغاز محمد خان قاجار. سپس خود او در آن دستکاري کرده نامش را «تجرب الاحرار و تسلی الابرار» نهاد. (احمد منزوي)
آغاز: بسمله. اي رونق افزاي نورسیدگان انجمن حدائق واي عقده گشاي مشکلات اسرار حقائق.
[فهرستواره منزوي 3/ 2112 و 2/ 951؛ دنا 4 /524]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 912
آغاز: برابر؛ انجام: چون داراي جهان دار محمد شاه قاجار گرفتاران عراق را رخصت معاودت به اوطان داد، دو نفر بی مغز سبکسر از اولاد شهبازخان دنبلی که احمد خان را برادرزاده بودند - مهدي و رضا قلی نام - چون در خوي به خالوزادگان ناپاك بی باك پیوستند - نقش افناي عم نامور - در صفحه ضمیر بستند - احمد خان را با کلب علی بیک پسرش - و سلمان خان برادر - بر خاك هلاك انداختند - جعفر قلی خان باسایر برادران از ورطه هلاك بیرون جست ... در ارومیه به محمد قلی خان افشار پیوست. لشکري از وي گرفته به ظاهر خوي آمد قلعه قبل.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مؤلف در برخی از صفحات بر یک یا چند سطر خط کشیده و یا سیاه و یا محو کرده و هم چنین برخی از حواشی را. این نسخه ناقص است (مطلب در صفحه آخر ناتمام مانده)، در پشت آخرین برگ یادداشتی جالب از مرحوم بهار (مالک پیشین نسخه) با عنوان «من العجائب و الغرائب» دیده میشود، بر پشت نخستین برگ نسخه نیز این یادداشت نوشته است: «کتاب حدائق الجنان از تألیفات عبدالرزاق دنبلی 1176 در شرح احوال مؤلف و مسافرت وي به شیراز و شرح حالی از فضلاء شیراز که با او معاصر بوده اند و بنذي از حالات کریم خان و احفاد او تا ظهور دولت آقا محمد خان قاجار، که به خط مؤلف کتابت شده و ناتمام مانده«، در برخی از صفحات حاشیههایی است از بهار در توضیح پارهاي از نکات مبهم یا جبران افتادگیها، بیشتر عنوان ها در این نسخه نوشته نیست و جاي آنها سفید است و مرحوم بهار غالباً این عنوانها را نیز در حاشیه استدراك کرده است (ظاهراً از روي نسخه تجرب الاحرار متعلق به کتابخانه مجلس)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 130ص، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 536]
hadā’eq-ol jenān
حسینی خاتون آبادي، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058 - 1126 ؟ قمري
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-olvāse‘ (1648 - 1714)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوي (1105-1135ق)
تاریخ تألیف: ربیع الثانی 1113ق
در زیارات حضرات معصومین علیهم السلام که داراي سند و متن قوي و فصاحت و بلاغت باشد، همراه با بعضی از نکات و تحقیقات؛ مشتمل بر یک «فاتحه» و هفت «حدیقه» داراي ابواب و یک «خاتمه»: فاتحه: درآداب سفر؛ حدیقه 1. زیارت رسول خدا و فاطمه زهرا وائمه بقیع، داراي ده باب؛ 2. زیارت امیرالمؤمنین علیه السلام، داراي ده باب؛ 3. زیارت حضرت سیدالشهداء علیه السلام، داراي ده باب؛ 4. زیارت امام کاظم و امام جواد علیهما السلام، داراي پنج باب؛ 5. زیارت امام رضا علیه السلام، داراي پنج باب؛ 6. زیارت امام علی نقی و امام حسن عسکري و صاحب الامر علیهم السلام در سامراء، داراي هفت باب؛ 7. زیارت حضرت معصومه علیها السلام و عبدالعظیم علیه السلام، داراي دو باب؛ خاتمه: در مطالبی چند مناسب مقاصد سابقه.
[دنا 4 /524؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 207، فهرستواره منزوي 7 /294]
آغاز: امراض جسمانی بدستیاري اعراض روحانی حصار بدن را مسخر نموده ... فاتحه در آداب سفر. بدان که از احادیث معتبره ظاهر میشود که؛ انجام: در هنگام انتفاع از این کتاب عظیم البنیان، این غریق بحر خطایا و عصیان را فراموش نفرمایند، و کان ذلک فی شهر ربیع الثانی من شهور سنة ثلث عشر ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مجدول؛ نام محمد جعفر کیوان در برخی از برگ ها و یادگاري از حاجی علی اکبر در پایان نسخه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 352گ، 13 سطر (8×14/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 40 - 65]
آغاز: قنادیل مضیئه ستایش در شبستان فسیح مدیح خداوند بی مانندي ... نه دواق سماوات غرفه از ایوان؛ انجام: در هنگام انتفاع ازاین کتاب عظیم البنیان این غریق بحرخطایا و عصیان را فراموش نفرمایند.
خط: نستعلیق، کا: امیررجب بن ... رجب حسینی، تا: 20 ربیع الثانی 1131ق؛ مصحح، محشی با عناوین «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 244گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [محدث ارموي مخ: 2 - 605]
آغاز: مقدسه شان سر افراز شده باشد کجا مروحه جنبانی بساط جنان را اختیار مینماید و کبوتري که برقبه منورشان قرار گرفته باشد؛ انجام: در هنگام انتفاع ازاین کتاب عظیم البنیان این غریق بحرخطایا وعصیان را فراموش نفرمایند.
خط: نسخ زیبا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، برگ هایی از چند جاي نسخه افتاده؛ جلد: تیماج سبز، 235گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 16 - 229]
hadā’eq-ol jenān
محمد حسن بن محمد ابراهیم، 1232ق13 قمري
mohammad hasan ebn-e mohammad ebrāhīm (1817 -
19c)
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 91
بی کا، بیتا؛ در پشت ورق اولی نوشته شده یکصد و دو ورق و چهار هزار بیت است [ف: 106]
ḥadā’iq-ul ḥijāzīya
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمري
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1824 - 1902)
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 5/ 882
آغاز: الحمد اﷲ بجمیع محامده کلها علی جمیع نعمه کلها ... اما بعد فیقول ... لما من اﷲ سبحانه و تعالی علی ابتداء منه؛ انجام: فباي حدیث بعداﷲ و آیاته یومنون یفعل اﷲ ما یشاء و یحکم ما یرید.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21گ (182پ-202پ)، 16 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 2 - 144]
ḥadā’iq-ul ḥaqāyiq
سنایی، مجدود بن آدم، 473؟ - 525 ؟ قمري
sanāyī ،majdūd ebn-e ādam (1081 - 1132)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25185
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
hadāyeq-ol haqāyeq = haqāyeq-ol hadāyeq
رامی، حسن بن محمد، - 795 قمري
rāmī, hasan ebn-e mohammad (- 1393)
وابسته به: حدائق السحر فی دقائق الشعر؛ رشید وطواط، محمد بن محمد (-573)
اهدا به: سلطان اویس بن حسن جلایري ایلکانی (757-776ق)
در شرح حدائق السحر رشید وطواط است. در سبب تألیف میگوید: «... روزي بسعادت زمین بوس سرافراز گشته در اثناي بنده پروري بندگی حضرت سلطنت پناه خلد ملکه فرمود که رشیدالدین وطواط قصیده اي مرصع در حدائق السحر گفته و مدعاي او آن است که از اول تا آخر مرصع است و مفاخرت نموده که در عرب و عجم کس چنین قصیده اي انشاء نکرده است، اکنون بر تعریفی که او کرده است چگونه شاید که جز مصارع مطلع مرصع باشد؟، بساط حضرت ببوسیده گفتم حقاً که نظر دقیق شاهد چنین نکته تواند بود، و به تصدیق آن ایراد از ناقلان خبیر و ناقدان بصیر استماع افتاد که کتاب حدائق مجمل است و به تفصیل احتیاج دارد، فرمان جهان مطاع به شرحی مفصل نفاذ یافت، واجب شد نسخهاي مشتمل بر امثله اشعاري پارسی که در این عهد متداول است مسمی به حقائق الحدائق مرتب گرداند.» شرح بر تمام مندرجات آن کتاب نیست فقط از هر موضوعی بخشی از آن را با تغییر برخی از الفاظ و عبارات آن ذکر و پس از آن در توضیح آن بیانی نموده و شواهدي از اشعار پارسی خود و شعراي متقدم و معاصر آورده و در تمام آن بیتی عربی نیست و مطالبی هم بر مطالب رشید در اصطلاحات متأخرین در این فن اضافه نموده و در قسم اول گفتههاي رشید را در پنجاه باب شرح داده و در قسم دوم اصطلاحات متأخرین را در ده باب گذارده و در حدود 1200 بیت کتابت دارد.
آغاز: بسمله بعد از حمد بی حد و صلوات بی عد چنین گوید افضل الشعراء الذهان شرف بن محمدبن الرامی احسن اﷲ عواقبه که مدتی مدید و عهدتی بعید درسخن پروري و ثنا گستري انجام: سزاي تاج و تخت از مادر دهر ** معز الدین اویس بن حسن باد / همیشه تابود افلاك و انجم ** معزالدین اویس بن حسن باد
چاپ: ایران، تهران، 1341ش، با مقدمه و تصحیح سید محمد کاظم امام
[دنا 4 /524- 526 (59 نسخه)؛ نسخههاي منزوي 3/ 2133 به دو نام بالا 28 نسخه را نشان داده؛ الذریعه 28/64؛ کشف الظنون 1 /672؛ مشترك پاکستان 13/ 2399: حاجی خلیفه 1/672 «حقایق ...» بغدادي، هدیه العارفین، 1/ 286؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/216]
آغاز: برابر؛ انجام: و مثمن آن است که در بیتی هفت سج بیارند غیر از قافیه، چنانک ... چو خواهی تو با عاشقان مست ** زمین وار باش پست ... / درو پایدار نیست.
ابواب شانزدهم، بیست و یکم و سی و نهم و چهلم در حاشیه آمده؛ خط: نستعلیق، کا: ابن الیاس، تا: 800ق؛ داراي سرلوح زیباي عهد تیموري، عبارت مذهب «الحمد ﷲ تعالی» به خط کوفی؛ مجدول مذهب، مصحح؛ کاغذ: شرقی، 23گ (51پ- 73پ)، 21 سطر (5/ 8×17/5)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 32- 603]
خط: نستعلیق، کا: زین حسینی، تا: جمادي الاول 817ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: روغنی با گل و بوتههاي سرخ، 57گ
(1پ-57ر)؛ 13سطر(5/5×11/5)، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 1-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن معروف بن علی الوادي، تا: 847ق، جا: هرات؛ 15 بیت از مولانا حیرتی در برگ 50پ؛ 35گ، 16 سطر، اندازه: 12×16سم [ف مخ: 2 - 765]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن یوسف الفومنی، تا: 850ق؛ با انیس العشاق از همین مؤلف و جمع مختصر وحیدي در یک مجلد؛ جلد: چرمی، 84گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 11×16سم [ف: 1 - 422]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 855ق؛ 21گ (397-418)، 14 سطر [فیلم ها ف: 1 - 414]
خط: نستعلیق، کا: علی بن علی بن قنبر علی سبزواري جاجرمی، تا: شنبه 2 ذیقعده 876ق؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ (1پ- 30پ)، 12 سطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 10 - 288]
آغاز: ترکیبی کند از نظم یا از نثر که از حروف منقوط مجرد باشد مثال نثر حسام او ساعد ممالک را سوار؛ انجام: برابر
از بقیه باب 35 تا آخر کتاب؛ کا: درویش محمد، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب نام کتاب را سهواً «حقایق الحدائق» نوشته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 24ص (437-460)، 18 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 10 - 1518]
در دو قسم: 1. پنجاه باب است به اصطلاح استادان سابق با تصرفی چند، 2. دو باب است در تصرف سخنوران متاخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه با دو پیشانی، جلد: مقوا رویه کاغذ ابري [ف: 5 - 52]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (در میانه باب پنجم افتاده)؛ جلد: میشن قهوه اي، 11 سطر [ف: 9 - 57]
خط: نسخ، بیکا، تا: 23 ربیع الاول 904ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، ابعاد متن: 15×11، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 707]
نسخه اصل: آکادمی علومی شوروي لنینگراد موزه آزیاتسکی 483A؛ بی کا، تا: پایان صفر 922ق [فیلم ها ف: 3 - 226]
آغاز: برابر؛ انجام: وارث ملک جم ز مادر دهر ** ذات سلطان ابو الفوارس باد / داد مردي و عدل و رافت و داد ** ذات سلطان ابو الفوارس باد
خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن یعقوب، تا: 939ق؛ جلد: چرمی، 31گ، 17 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 1 - 431]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7/ 3104- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 77]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: خضرشاه بن شیخ یوسف شاه مجاور النیمردانی، تا: 8 ذیقعده 949ق، جا: استرآباد؛ نسخه اول را در 15 رمضان 948 نسخه اول را در مشهد نوشته بود و نسخه حاضر نسخه دوم است؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 20 سطر [ف: 5 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواسط محرم 984ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (76-91)، 17 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 40 - 142]
بیکا، تا: قرن 11؛ 63گ (337-399) [ف: 9 - 1402]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 40گ (46پ-85پ)، 14 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 4- 290]
آغاز: مرصع است و بدان مفاخرت نموده که در عرب و عجم کس چنین قصیده
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج حنایی، 57گ (20-76)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 4 - 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ 87ص (90-176) [عکسی ف: 1 - 143]
خط: نستعلیق، کا: رضا علی معلم بن شاه فرخ بن حاج محمد تبریزي، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترکی، جلد: تیماج عنابی، 113ص (109-221)، 11 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 17 - 353]
خط: نستعلیق خوش، کا: عباسقلی، تا: جمادي الثانی 1010ق، به دستور لهراست بیک؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 55گ، 11 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 17 - 183]
آغاز: مرصعت و بدان مفاخرت نموده که درعرب و عجم کس چنین قصیده انشاء نکرده الخ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ در ص 38 یادداشتی به تاریخ 1154 دارد؛ واقف: حاج میرزا محمد تقی وصی میرزا علی محمد حکمی؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج، 38ص، 15 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2 - 439]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی آراسته با پیکرههاي بلبل و پروانه و آهو و اسب و شکارچی و گل یاس، 87گ، 12 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 3256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: چرمی عنابی، 39گ، 14سطر (4 /6×7 /11)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 7 - 302]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (حدود یک صفحه)؛ کاغذ: ترمه، جلد: سیاه، 25 سطر، اندازه: 19×31/5سم [ف: 7 - 221]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 10گ(8پ-17ر)، 27سطر(9×16/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 254]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن سیاه، 15گ، 13 سطر [ف: 5 - 373]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه اي، 38گ (65ر-102پ)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 289]
آغاز: برابر؛ انجام: دیار من شود از سوز سینه میلامیل ** کنار من شورد از آب دیده مالامال. قول مؤلف و این صنعت
خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخملی بنفش، 6ص (15-20)، سطور چلیپایی (11/5×19)، اندازه: 9/ 13×21/5سم [ف: 1/29 - 570]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 22ص (1-22)، 15سطر (8×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 14 - 3535]
آغاز: برابر
تا باب دهم از قسم دوم را دارد. بدین گونه: [باب دهم در مذیل: این صنعت دو نوع است. نوع اول آن است که شاعر ...]؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 31گ (2پ-32پ)، 20 سطر (6/5×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شفیع، تا: 1209ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 43ص (2-64)، 16سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 10 - 273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 صفر 1218ق؛ در فهرست فیلم ها (1/ 657) نادرست به نام «انیس العشاق» آمده؛ 23ص (314-336) [عکسی ف: 2 - 98]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شب یکشنبه 13 شعبان 1219ق، جا: تهران؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 640]
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم ساروي، تا: 1224ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج، 13 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 3 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم ساروي، تا: 21 شعبان 1224ق؛ کاغذ: فستقی با جدول و کمند، جلد: چرمی، 40ص (233-272)، 17 سطر، اندازه: 17/5×7/ 29سم [ف: 13 - 120]
آغاز: برابر؛ انجام: سزاي تاج و تخت از مادر ... معز عواقبه
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم ساروي، تا: 1224ق [الفبائی ف: 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 44گ (98پ-141ر)، 12 سطر (5/ 6×11/5)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 8 - 279]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1226-1232؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (89ر-96پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 219]
خط: نستعلیق، کا: علی عسکر بن حاج علی شهر بابکی، تا: شعبان 1233ق؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ (123ر-150پ)، 17سطر، اندازه: 15× 20/5سم [مؤید: 3 - 177]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1240ق؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن مشکی، 175گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 16×2/81سم [ف: 2 - 208]
آغاز: برابر؛ انجام: باز آي که سر در قدمت بازم و جان را در پاي سمندت ** چون میندهد دست منی بی سر و پا را جز لعل بهائی
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن حاجی عبدالرحیم خانبان کاشانی معروف به آقا کوچک، تا: شنبه ربیع الاول 1241ق، به امر میرزا محمد؛ جلد: چرم زرد، 37گ (97پ-133پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [مؤید: 2 - 152]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق؛ 14 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2 - 367]
3 . تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 7/ 1881
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1248ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن یشمی، 15 سطر [ف: 5 - 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 19گ (72پ-90پ)، 17 سطر (9/5×19/5)، اندازه: 16/5×26سم [ف: 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 24گ (28ر-52پ)، 14 سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف: 44 - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: عبد الواسع بن شداي تویسرکانی، تا: جمادي الثانی 1262ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1549]
7 . تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 66
بی کا، تا: پایان صفر 1263ق، جا: زنجان؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 69ص (368-436)، 17-13 سطر (7×13)، اندازه: 13×22سم [سنا: ف: 1 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 20 ذیحجه 1263ق؛ جلد: تیماج سرخ، 11گ (1ر-11پ) [ف: 36 - 366]
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد بن حسین موسوي همدانی، تا: 1268ق، جا: همدان؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 274]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 13 سطر (6×14)، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 114]
1 . مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12720
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي محلاتی، تا: چهارشنبه 19 ربیع الاول 1286ق [الفبائی ف: 216]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم کسمائی، تا: 1286ق؛ این کتاب در دیباچه نسخه حاضر «حقایق الدقایق» نامیده شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 31گ (3پ-32پ)، اندازه: 13×21سم [ف: 19 - 378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن عبدالرحیم خلخالی، تا: دوشنبه محرم 1287ق، جا: زنجان مدرسه سید؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ (128پ-149ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 8 - 16]
خط: نستعلیق خوش، کا: ابراهیم، تا: 5 شعبان 1297ق؛ پس از کتاب فوائدي است در دستور زبان فارسی که کاتب به دستور میرزا عمو جان به تاریخ شوال همان سال نگاشته است؛ جلد: تیماج قهوه اي، 122گ، 7 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 16 - 272]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 24گ، 11 سطر (6×13)، اندازه: 11×16سم [ف: 16 - 59]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
7 . تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 2/ 498
در دو قسم: نخستین 50 باب دومی ده باب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [نشریه: 2 - 120]
آغاز: حدیقه اولی در ماهیت شعر است مخفی نماند ...
خط: نستعلیق خفی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 45گ (1ر-45ر)، اندازه: 21×30 سم [ف: 2- 322]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سبز، 9ص (65-73)، اندازه: 14×23سم [ف: 28 - 94]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 24گ (60-83)، 15 سطر (7/5×13)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 3 - 789]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی، [نشریه: 5 - 673]
hadāyeq-ol haqāyeq
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 1231- ف
نسخه اصل: بادلیان 4 Ouseley Add) 1340)؛ بیکا، بیتا؛ 19
سطر، [فیلم ها ف: 1 - 582]
ḥadā’iq-ul ḥaqāyiq
زین الدین الرازي، محمد بن ابی بکر، - 666 ؟ قمري
zayn-od-dīn ar-rāzī, mohammad ebn-e abī-bakr (-1268)
مؤلف با استفاده از آیات و روایات منقول از پیامبر (صلی الله علیه و آله) و آثار صحابه و کلمات عرفا این کتاب را در شصت «باب» اخلاقی تنظیم نموده است با این عناوین: 1. التوبه؛ 2. المجاهده؛ 3. العزل و الخلق؛ 4. مخالفه النفس؛ 5. الحسد؛ 6. الغیبه؛ 7. الدنیا؛ 8. الامل؛ 9. الصمت؛ 10. التفکر؛ 11. الفقر؛ 12. الخوف؛ 13. الرجاء؛ 14. الحزن؛ 15. البکاء؛ 16. الجوع؛ 17. القناعه؛ 18. التوکل؛ 19. البلاء؛ 20. الصبر؛ 21. الرضاء؛ 22 التسلیم؛ 23. الفتور؛ 24. الزهد؛ 25. الورع؛ 26. الیقین؛ 27. الاخلاص؛ 28. العبودیه؛ 29. الحریه؛ 30. الفتوه؛ 31. الجود و السخاء؛ 32. الصدیق؛ 33. الحیاء؛ 34. الخشوع و التواضع؛ 35. الادب؛ 36. السفر؛ 39. الذکر؛ 40. الشکر؛ 41. الدعاء؛ 42. الاراده؛ 43. التوحید؛ 44. المراقبه؛ 45. الاستقامه؛ 46. الولایه؛ 47. المعرفه؛ 48. الصحبه؛ 49. المحبه؛ 50. الغیره؛ 51. الشوق؛ 52. القلب و الروح؛ 54. الفراسه؛ 55. کرامات الاولیاء؛ 56. المنامات (رویا القوم)؛ 57. الحوال اهل الحقیقه عند الموت؛ 58. حفظ قلوب المشایخ؛ 59. وصیه المریدین؛ 60. الفاظ اهل الحقیقه و اصطلاحاتهم.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قال العبد ... محمد بن ابی بکر بن عبد القادر الرازي ... هذا مختصر من کتاب اﷲ تعالی و سن رسوله علیه الصلوةو السلام و آثار صحابته انجام: و هذا آخر ما قصدنا ایداعه فی هذا المختصر ... و یکشف الحجب الحایله بیننا و بین حقیق معرف انفسنا بمنه و لطفه وجوده و کرمه و الحمد ﷲ رب العالمین و صلوته علی ملائکته المقربین
[کشف الظنون 1 /633؛ الاعلام 6 /55؛ دنا 4 /524 (2 نسخه) با دو نام]
آغاز: ان اباذر رضی اﷲ عنه یقول الفقر أحب الی من الغنا و السقم أحب الی من الصحة ... باب الثانی و العشرون: التسلیم و التفویض. التسلیم و الاسلام الانقیاد و هو اظهار العبودیة؛ انجام: باب التاسع و الخمسون: وصیة المریدین. اعلم ان اول قدم المرید فی هذا الطریق ینبغی ان یکون علی الصدق ... فی عصر من الاعصار الاسلامیة من.
ابواب موجود: از باب 22 تا 59؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، رکابهدار؛ جلد: تیماج فرنگی، 49گ، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 44 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 861ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد امین صلاحی» (کروي)؛ تملک: حسین الادیب اغریبوزي با مهر «عبده حسین» (مکعبی)؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ جلد: تیماج روغنی، 65گ، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 324]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 442/1ع كسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 1 - 389]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 895/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 91]
آغاز: الثانی عشر فی الخوف، الثالث عشر فی الرجا، الرابع عشر فی الحزن؛ انجام: و سلیمان استعظم ملکه فسلب منه و القی علی کرسیه جدا.
در فهرست بدون نام مؤلف. این کتاب در اخلاق صوفیان است و حاوي مسائل مهم اخلاقی میباشد یعنی مسائلی که سالک طریقت باید بدان متادب شود تا بسر منزل مقصود رسد. تعداد مسائلی که درین کتاب بحث شده 58 خلق است و هر یک از این خلق ها نمایشگر آن است که سالک در طریقت باید چگونه بیکی از این خلقیات متادب شود تا سلوکش کامل گردد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 88گ، 17 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 7 - 165]
ḥadā’iq-ul ḥaqā’iq fī iẓhār-i mā xafīya min-ad daqā’iq
اردکانی، محمد حسین بن محمد جعفر، ق13 قمري
ardakānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
تاریخ تألیف: شب یکشنبه غره رجب 1240ق؛ محل تألیف: اصفهان
مؤلف پس از قرائت کتاب معالم الاصول و قوانین المحکم و برخی از کتاب هاي اصولی دیگر، چون آنها را خالی از ذکر ادله و اقوال یافته، کتاب حاضر را به ترتیب معالم و مشتمل بر شنیدههاي خود از فضلاء در یک «مقدمه» و چندین «باب» و یک «خاتمه» گردآورده است.
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1/ 203
آغاز: الحمدﷲ الذي وهبنا حدائق الحقائق والهمنا بجوده حقائق الدقائق و الصلاة والسلام علی مقنن الاحکام و مبین الحلال و الحرام؛ جزء اول؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، 1240ق؛ 212گ (1پ- 212پ)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 1 - 197]
ḥadā’iq-ul ḥaqā’iq fī tafsīr-i daqā’iq-i aḥsan-il xalā’iq = š.-u nahj-il balāġa
بیهقی نیشابوري کیدري، محمد بن حسین، ق6 قمري
beyhaqī neyšābūrī keydarī, mohammad ebn-e hoseyn (-12c)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضی، محمد بن حسین (359-406)
تاریخ تألیف: اواخر ماه شعبان 576ق
شرحی است مختصر با عنوان «قوله، قوله» بر کتاب «نهج البلاغة» شریف رضی. این شرح به طور بسیار فشرده و جنبههاي لغوي و ادبی و کلامی و تاریخی را بحث میکند و پس از شرح قطب الدین راوندي نوشته شده است.
آغاز: الحمد ﷲ الذي جعل آل محمد صلی اﷲ علیه و آله اصول البراعة
[دنا 526/4]
كا: محمد بن الحسين بن محمد قصار، تا: رمضان 645ق؛ 275گ [جنگ: 1- 457]
تهران؛ مركز فرهنگي خراسان؛ شماره نسخه: 14 عكسي
همان نسخه بالا [جنگ: [1-457]
خط: نستعليق، كا: محمد شريف بن علي رضا مازندراني، تا: جمعه
دهه اول صفر 1049ق؛ افتادگي: آغاز و انجام؛ تملك: محمد علي
بن محمد هاشم روضاتي، حاج ميرزا زين العابدين خوانساري؛
مهر: جلال الدين بن محمد مسيح موسوي مورخ 1231؛ جلد: تيماج قرمز، 165گ، 26سطر، اندازه: 18× 2/ 5 سم [ف: 17-99]
همدان؛ كمالي؛ شماره نسخه: 4
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 385]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3033 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 36]
آغاز: الکفل علی بیاض النهار فهذا نتیجة طبع کالماء رقیق و صنع فی تألیف کلام دقیق؛ انجام: قوله ما اخذ اﷲ علی اهل الجهل أن یتعلموا حتی أخذ علی اهل العلم أن یعلموا، قبل ان الامور المعقول
خط: نسخ نازیبا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ پشت جلد یادداشتهایی است که حاجی آقا بن محمد شریف یکشنبه ششم محرم 1292 نوشته؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد حسین» (مربع)، «یا محسن قد اتاك المسیء» (مربع)، «عسی أن یبعثک ربک مقاماً محموداً اﷲ المحمود فی کل فعاله» (دایره)؛ جلد: تیماج مشکی، 214گ، 19سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 3 - 19]
bahjat-ul ḥadā’iq fī š.-i kalamāt-i kalām-il lāh-in nāṭiq
گلستانه اصفهانی، محمد بن ابی تراب، - 1110 قمري
golestāne esfahānī, mohammad ebn-e abī torāb (-1699)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضی، محمد بن حسین (359-406)
تاریخ تألیف: جلد سوم 1082ق
شرح کبیر مؤلف بر نهج البلاغة است که پس از شرح صغیر ایشان با نام «بهجة الحدائق» نگاشته شده است [لذا آنچه در توصیف بهجة الحقایق او در مجلد دوم «فنخا» آمده و آن را خلاصه شرح کبیر دانسته شاید صحیح نباشد و لذا تاریخ تألیف آن هم باید قبل از سال 1074ق باشد که تاریخ اتمام جلد اول این شرح است.] این شرح به اتمام نرسیده و فقط سه جلد از آن به رشته تحریر درآمده: جلد 1. از ابتداي نهج البلاغه تا خطبه شقشقیه؛ جلد 2. شرح خطبه شقشقیه که در مطاعن خلفا بحث مفصل دارد؛ جلد 3. تا خطبه «کنتم جند المرئ و اتباع البهیم .» جلد اول کتاب به سال 1074 و جلد دوم به سال 1080 و جلد سوم را در روز جمعه 24 رجب 1082ق به پایان رسانیده است. در آن از شرح ابن ابی الحدید یاد شده است. شارح در مقدمه آورده: پیش از این بر نهج البلاغه شرحی مختصر که پارهاي از مشکلات آن را حل مینمود نگاشته؛ ولی چون دیدم که حقائق انوار آن کتاب مستطاب از پس پرده خفا ظاهر و آشکار نگردید و آن شرح ریزهکاري و مطالب دقیقه آن معدن فصاحت بلاغت را هویدا ننمود، بر آن شدم که دگر باره به شرح آن پردازم ولی این لیاقت و قابلیت را درخود نمیدیدم و خویشتن را شایسته این بلندپروازي نمیدانستم، تا آنکه توفیقات و تأییدات ربانی شامل حال گردید و توسل به ذیل عترة طاهره علیهم السلام را بهترین وسیله براي موفقیت دانسته به دامان آنها چنگ زده و شروع به شرح با تفصیل کامل نموده و در مطالب مهمه مذاهب و اقوال را نقل و بیان و چون مقام اقتضا نموده از تفصیل طول دادن باك نداشته و چون لازم شده براي ایضاح و اثبات مطلبی و محو باطلی چون ناچار به اطناب در کلام گردیده از آن هم دریغ نشده و در مباحث امامت مخصوصاً جستجوي کامل نموده و شبهههاي مخالفین را یک به یک نقل و راه حق و راست را براي جویندگان واضح و آشکار نموده و با مخالفین به اخباري که در نزد خود آنها صحیح و معتبر است احتجاج کرده و از ترس این که تهمت افتراء به دامن نویسنده بندند به مآخذ هر یک در جاي خود تصریح نمودم و چندان به ذکر قصص و حکایات نپرداختم جز آنجایی که مطلب مهمی مبتنی بر آن بوده و نیز از انشاد اشعار مناسب مقام خودداري کردم (گاهی ابیاتی در این شرح دیده میشود ولی خواستهاند بگویند
که چون شرح ابن ابی الحدید نیست) و در هر جا که مطلبی به نظر شارحین پیش از من رسیده و مرا استنباط دیگر بود آنها را با نظر خویش نقل نموده و امیدوارم که توفیق رفیق و در فهم کلمات مبارکات بر دیگران برتري داشته باشم و نام این شرح را «حدائق الحقائق فی شرح کلمات کلام اﷲ الناطق» گذاردم و از نگاهکنندگان و خوانندگان امیدوارم که از نهج و طریقه انصاف و عدالت تجاوز ننمایند و از دیده کینهورزي و دشمنی بر آن ننگرند. (انتهی ترجم ملخص کلامه رحمه اﷲ).» صاحب روضات در 4/65 نگاشتهاند این شرح نهج البلاغه اساس آن بر اخبار گذارده شده چنان که شرح ابن ابی الحدید بیشتر جنبه کلامی و شرح ابن میثم جنبه حکمی آن غالب است. ولی گذشته از این که جنبه اخباري دارد شارح به جنبه ادبی آن هم توجه داشته و در بیان معانی لغات و مقصود از جمل و عبارات نهج البلاغه به نقل اقوال ائمه ادب مبادرت نموده و گذشته از این تتمه کلمات و خطب را که سید رضی مختصر آنها را نقل نموده ازکتب معتبره نقل و پس از شرح آنچه در نهج البلاغه است نیز به شرح و بیان آنها پرداختهاند. این شرح به اتمام نرسیده زندگانی شارح آن به آخر رسید و از مجلد سوم بیش از 1200 بیت نوشته نشده و چنان که حضرت آقا محمد علی بهبهانی به سال 1195 پشت نسخهاي که اینک متعلق به حضرت استاد آقا میرزا محمد طاهر تنکابنی دام ظله العالی می باشد (و اکنون در کتابخانه مجلس موجود است) نوشتهاند فقط به شرح نهج البلاغه تا آخر خطبه «کنتم جند المرئه و اتباع البهیمه» که در مذمت اهل بصره می باشد توفیق بر شرح یافتهاند و تمام این شرح به شماره نگارنده در حدود 21100 بیت است و گویند این شرح در بیست مجلد است ولی در مقدمه نیست و تا کنون بیش از سه بخش از آن یافت نشده است.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي رفع لنا اعلام المجد بولاء حامل لواء الحمد ففضلنا علی کثیر من عباده تفصیلاً... اما بعد فیقول اللائذ بصفح ربه ... علاءالدین محمد بن ابی تراب گلستانه انی منذ عرفت
[الذریعة 3/ 161؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 427؛ دنا 2/ 549 (که نسخههاي حدائق الحقایق با بهج الحقایق او خلط شده است)]
آغاز: برابر؛ انجام: فی روایة المفضل عوذة تعلق علی الانسان. تم الجزء الاول من کتاب
جلد اول و دوم. بخش یکم از برگ 1 تا 116 و بخش دوم که ناقص است و فقط تا پایان (الطعن الثانی) از مطاعن ابوبکر را دارد، از آنجا تا پایان جلد برگ 227؛ خط: نسخ خوب، بیکا، تا: قرن 11؛ آقاي مشکا بر پشت (برگ یکم) آن را پاكنویس خط نگارنده دانسته، و در الذریعه (ج6ص284-285) نیز چنین آمده است، لیکن این سخن جاي گفتگو و تردید است، بلکه از ظاهر
نسخه چنان نماید که براي کتابخانه سلطنتی و به خط خوشنویس نوشته شده و جمله «علی ید مؤلفه ...» در پایان بخش یکم نیز در همه نسخههاي این کتاب هست، و دلیل بر خط نگارنده بودن این نسخه نمیشود به ویژه در کنار رویه ها این نسخه، نسخه بدل ها را نیز نوشته است. تاریخ نوشتن ندارد ولی پیداست که در زمان نگارنده، و براي کتابخانه شاه سلیمان صفوي، که کتاب به نام او است، یعنی نزدیک سال نگارش 1074 نوشته شده؛ مجدول، مصحح؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج زرد، 228گ، 18 سطر (10×5/19)، اندازه: 18×29سم [ف: 2 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال ابان بن تغلب لعبداﷲ بن شریک هذه سیرتان مختلفان فقال اهل الجمل قتل طلح و الزبیر و ان معاوی کان قائماً بعینه و کان قائدهم.
قسمتی از جلد دوم (مبحث اول و دوم)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1081ق؛ با نسخه شماره 3343 تمام جلد دوم را شامل و یک سطر از آخر مبحث دوم در ابتداء نسخه دیگر نوشته شده و کاتب هر دو نسخه یکی است و در اینجا تاریخ را ننگاشته؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 175ص، 23 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 2 - 63]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال ابان بن تغلب لعبداﷲ بن شریک هذه سیرتان مختلفان فقال اهل الجمل قتل طلحة و الزبیر و ان معاویة کان قائماً بعینه و کان قائدهم.
بقیه جلد دوم است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1081ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 207ص، 23 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 2 - 63]
آغاز: الحمدﷲ الذي ارسل رسوله بالهدي و دین الحق ... و بعد فهذا هو الجزء الثانی من کتاب حدائق الحقایق فی شرح کلمات کلام اﷲ الناطق تألیف المذنب جلد دوم (شرح خطبه شقشقیه)؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد امین اصفهانی، تا: 10 شوال 1082ق؛ تملک محمد قاسم بن محمد شفیع استرآبادي با مهر «محمد قاسم بن محمد شفیع 1107»
(بیضی)، محمد شفیع بن محمد علی استرآبادي؛ مهر: «محمد شفیع 1082» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز پشت، 488گ، 23 سطر، اندازه: 1/58×25/5سم [ف: 26 - 22]
خط: نسخ، کا: فضل اﷲ بن حسین نائینی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسین بن ملک اله؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ محمد حسین» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 248گ، 24 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 14 - 11]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر الکلام فی مطاعن ابی بکر و سیجیء
ما یؤکد هذا البحث فی خاتمه مطاعن عمر بن الخطاب انشاء اﷲ تعالی.
جلد اول و قسمتهایی از جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر خرم آبادي بن غضنفر، تا: جمعه 25 رمضان 1086ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز مذهب، 327گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×25سم [ف: 26 - 21]
آغاز: البحث ... من شرح الخطب الشقشقیة فی بیان ما اشتمل منها علی الطعن علی عمر بن الخطاب قال علیه الصلاة و السلام
از خطبه شقشقیة و مشتمل بر تمام سه جلد میباشد؛ خط: نسخ، کا: ناصر بن جمال حسینی، تا: سهشنبه 18 شوال 1096ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی ازسید محمد علی روضاتی؛ جلد: تیماج مشکی، 245گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 - 406]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2281
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 322]
آغاز: برابر؛ انجام: و سیجیء ما یؤکد هذا البحث فی خاتم ... شعبان سنه 1097
جلد 1 و 2. از ابتداي کتاب تا پایان مبحث ابوبکر است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 28 شعبان 1097ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 253گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 276]
پایان در طعن ششم بر ابی بکر افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی گویا مجلسی، محمد مهدي حسینی، عبدالباقی بن محمد حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 277گ، 19سطر (10×17/5)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 9 - 1332]
آغاز: و قال ابوعلی الجبائی ان رؤساء الیهود اخذوا انساناً فقتلوه و صلبوه؛ انجام: و غیرهم من اولیائه و اصحابه قطایع من ارض الخراج علی هذه الصورة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: خان بابا مشار، اردبیهشت 1346؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: مقوا، رویه پارچه، 332گ، 19 سطر، اندازه: 18×7/ 24سم [ف: 14 - 227]
آغاز: فی ذلک المختار من کلامه جاري مجري الخطب فی المقامات المحصور و المواقف المذکور و الخطوب الواردة الظاهر من کلام؛ لایبلغ مدحته القائلون الحمد علی المشهور هو الثناء علی الجمیل الاختیاري من نعم أو غیرها و المدح هو الثناء؛ انجام: الاصل و من خطب له (علیه السلام) فی تخویف أهل النهر فأنا نذیر لکم الی آخر الخطبة و هو؛ یخرجون علی حین فرق من الناس یحتضر صلاتکم فی.
شامل: جزء اول و دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: حسنعلی شاهرخی، 1334؛ جلد: تیماج، 368گ، 16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 234]
جزو دوم و سوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الثانی 1126ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 252گ، 24 سطر، اندازه: 3/ 17×2/ 24سم [ف: 1 - 186]
آغاز: بسمله. ذکر «ره» من ان یکون هو کتب علمه و صحف حکمته؛ انجام: حتی ظنه السامعون کلاماً من کلام الرسول صلی اﷲ علیه و آله فقد نقض دلالة التفسیر المقتضی عنده للعصمة ...
جلد 2. نسخه کامل و شامل شرح خطبه شقشقیه است؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1196ق؛ ضمیمه: مذیل است به یک برگ از «سوانح عمر» شیخ محمد علی حزین لاهیجی؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: مقوا با عطف میشن قهوه اي، 162گ، 17سطر، اندازه: 1/55×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 275]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبداﷲ بروجردي، تا: ماه رجب 1344ق، جا: مشهد رضوي، براي حضرت آیة اﷲ بروجردي؛ 253گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 176]
بحث سوم از شرح خطبه شقشقیه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 27 شوال 1344ق، براي آیت اﷲ بروجردي؛ 179گ، 18 سطر، اندازه: 5/14×21سم [ف: 1 - 176]
آغاز: البحث الثالث من شرح الخطبة الشقشقیة فی بیان ما اشتمل منها علی الطعن علی عثمان و عفان قال صلوات اﷲ علیه فیا ﷲ و للشوري، الشوري کبشري مصدر بمعنی المشورة؛ انجام: حتی باعدت بینه و بین مایؤمل من المرام الذي لا اسم له و لا رسم له و لا ذکر له ... بحبی للائم و اعتقادي.
بخش آخر شرح خطبه شقشقیه را شامل است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 181گ، 19 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 26 - 148]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 475گ، 25 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 26 - 194]
آغاز: البحث الثالث من شرح الخطبة الشقشقیة - فی بیان ما اشتمل منها علی الطعن علی عثمان بن عفان، قال صلوات اﷲ علیه: فیاﷲ و للشوري؛ انجام: و قد کان عثمان اقطع کثیرا من بنی امیة و غیرهم
من اولیائه و اصحابه قطائع من ارض الخراج علی هذا الصورة
مشتمل بر بخشی از مجلدات 2 و 3 شرح است. و از جلد 2، شرح مواضعی از خطبه که حاوي طعن خلیفه سوم بوده را دربردارد و در آن، مطاعن ایشان را به تفصیل در 11 مورد همراه با پاسخها و ایرادات وارده بر آن ذکر نموده. همچنین از جلد سوم شرح، تا ابتداي خطبه «واﷲ لو وجدته قد تزوج به النساء و ملک به الاماء لرددته» در نسخه موجود است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ تملک: محمد باقر گلستانه (از فرزندان مؤلف) به سال 1107ق با مهر «عبده محمد باقر گلستانه» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 17 سطر (10×15)، اندازه: 18×26سم [ف: 13 - 235]
حدائق الحقایق فی کشف اسرار الدقایق- بحر الدرر
hadā’eq-ol xold = xold-e barīn
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112 ؟ قمري
vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607 - 1701)
در تاریخ صفویه، روضه هشتم این کتاب منقسم بر هفت «حدیقه» بوده و به خلد برین نیز موسوم است. در دیباچه به نام حدائق الخلد و در پایان به نام خلد برین نامیده: حدیقه 1. شاه اسماعیل؛ 2. شاه طهماسب؛ 3. شاه زاده مظفر و اسماعیل و شاهزادگان دیگر؛ 4. سلطان محمد؛ 5. شاه عباس؛ 6. شاه صفی؛ 7. شاه عباس.
[الذریعة 3/ 251 و7/ 239؛ 4/526 (4 نسخه)]
آغاز: تا یک باره متاع وقت را از کف نداده باشد گاهی که دامن فرصتی به دست میآید ... و پس از دو صفحه و فهرست ... حدیقه اول در طلیعه طلوع مهر درخشان دولت ابد مدت این خاندان ... چون سن اﷲ به آن جریان یافته؛ انجام: اختتام شعر بر انجام این حدیقه مینو نظام. در آغاز اهتزاز از اهیر بستان سراي حدیقه پنجم بهبوب نسیم وقایع نگاري کلک جادو خرام المن اﷲ ... که چهار خیابان روضه هشتم از گلزار همیشه بهار تألیف «خلد برین...» نمونه باغ جنان و روضه رضوان گردید ... و خداوندگار حقیقی زمان ما از آب خزان حوادث در امان ... باشد و لیس ذلک علی اﷲ بعزیزانه علی مایشاء قدیر.
خط: نستعلیق، کا: مرتضی قلی بن محمد یوسف افشار، تا: جمعه 25 جمادي الثانی 1103ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی سفید نازك، جلد: تیماج سرخ، 229گ، 29سطر (12×22)، اندازه: 5/ 1 7×28/5سم [ف: 4 - 293]
این مجلد حدیقه اول و دوم وسیم و چهارم از روضه هشتم. یک صفحه از دیباجه و چند ورق از آخر حدیقه سیم و اول حدیقه چهارم افتاده، این مجلد وقایع سلطنت شاه اسماعیل و شاه طهماسب و شاه اسماعیل ثانی و سلطان محمد شاه را متضمن است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1270ق؛ 183گ، 28 سطر، اندازه: 15/5×27سم [ف: 2 - 140]
آغاز: خالق مهربان و جاعل کن فکان که فرازنده سایبان اطلس نه رنگ افلاك و گستراننده بساط گل هاي حدیقه پنجم از روضه هشتم؛ این مجلد مخصوص سوانح سلطنت شاه عباس بزرگ است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 413گ، 25 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 2 - 141]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3925/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 283]
hadāyeq-od daqāyeq
میرجان، محمد بن زین الدین، ق10 قمري
mīr-jān, mohammad ebn-e zayn-od-dīn (- 16c)
در شرح سخنان شیخ جلال الدین محمود مسعود، در پنج «فصل»: 1. میلاد او؛ 2. حل مشکلات سخنان صوفیه؛ 3. بیان بعضی ابیات؛ 4. سخنان بدیع مشهور در بیان حقایق؛ 5. حکایت مسطور و غیر مذکور
آغاز: الهی غواصان بحار حقیقت را که به لهجه جمع فرو روند.
انجام: نباشیم از صدف چینان ساحل و صل اﷲ علی خیر خلقه ... آمین یا رب العالمین.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5808
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندي، کا: شیخ مرتضی بن شیخ مظفر عباسی لاهوري، تا: رمضان 1082ق؛ کاغذ: هندي، جلد: گالینگور، 134گ، 13 سطر (10×15)، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 96]
hadā’eq-od daqā’eq
رسالهاي است منظوم در شانزده «اصل»: 1. حساب جمل؛ 2. ارقام بروج؛ 3. کواکب؛ 4. ایام؛ 5. هندسه؛ 6. سال و ماه؛ 7. لغت؛ 8. تجنیس و تصحیف؛ 9. (در نسخه نیست)؛ 10. اجزاء؛ 11. تشبیهات؛ 12. تصغیر؛ 13. اسقاط؛ 14. ضد و نقیض؛ 15. جذر و کعب؛ 16. رعایت و ترتیب. در آغاز پس از ستایش پیامبر از جواد قنبر کیرنکی ستایش شده است. در هر اصلی مسألهها حل میشود و معمایی درباره آن میآید و پاسخ آن هم
در حاشیه نسخه ما به رمز هست.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 10/27- د
آغاز: بنام آنکه داد از لوح انشاء ** خرد را خطه ملک معما؛ انجام: چهارم بود از ذي الحجه آن روز ** که کردم ختم این نظم دلفروز / خرد زین نکته گر حرفی بخواند ** زتاریخش چو قاسم خیره ماند. از این بیت بر می آید که نام مؤلف قاسم است و تاریخ آن باید 4 ذیحجه باشد
بی کا، تا: 18ربیع الاول822ق؛ 14گ(125پ-138ر) [ف: 1 - 205]
ḥadā’iq-ud daqā’iq fī š.-i r.-i ‘alāmat-il ḥaqā’iq = š.-ul unmūḏaj
بردعی، سعد الدین، ق10 قمري
barda‘ī, sa‘d-od-dīn (- 16c)
وابسته به: الانموذج؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
شرح مفید و مبسوطی است بر رساله «الانموذج فی النحو» جاراﷲ زمخشري است با عناوین «قال، اقول» و در آن به بیان مشکلات و توضیحات لازم بدون مناقشات طولانی پرداخته مگر در برخی از مباحث که شارح با استفاده از کتاب «المفصل» زمخشري به مناقشه میپردازد.
آغاز: بسمله، انا نرید ان نتشبه بمن یحمدك علی آلائک و ان نتشبث باذیال من یشکرك لنعمائک ... فیقول المفرط فی التفریط ... وبعد فیقول ... سعدالدین ... لما رأیت الموجز المعروف بانموزج ... قوله الکلم مفرد اقول
[ذیل چلبی 1/ 395؛ معجم المؤلفین 4 /216؛ دنا 4/ 527 (16 نسخه)]
خط: نسخ، کا: محمد بن خواجه محمود، تا: 895ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ ابري، 99گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 14×7/ 20سم [ف: 1 - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله وام المفرد الخ کانه قیل انت قلت و منه المنادي المضاف والمضارع وغیر النکرفما حال المفرد المعرفة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سیاه [ف: 1 - 369]
آغاز: برابر؛ انجام: الماء صف القیصوم و الشیخ الذین ذرت بهم الشمس للقاصی و الدانی الحمد ﷲ علی الدوام..
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: شرف الدین احمد در بلخ و حسام الدین بخاري به تاریخ 1057؛ مهر: «عبده محمد علی بن غلامرضا» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، در حاشیه نسخه ما به رمز هست.124گ، 19 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 20 - 143]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 2/107 - د
آغاز: برابر؛ انجام: الماء صف القیصوم و الشیخ ذرت بهم الشمس للقاصی و الدانی الحمدﷲ علی الدوام علی منه بالاتمام ... اغفر ذنبی و ذنبه بتمام و هو مولانا محمد نام (کذا) اللهم اغفرلی و لمن نظر الیه و یدع لی بسلام.
خط: نسخ ترکی، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 201گ، 11سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2/ 24 - 128]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [مختصر ف: 303]
آغاز: الاوحدي المستکشف لدقایق هذا الفن المفتش المستطلع طلع ما فی الدن؛ انجام: الذي ذرت بهم الشمس للقاصی و للدانی. خط: نسخ، کا: بهزاد، تا: شوال 1045ق، جا: شماخی؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول)؛ محشی؛ واقف: دکتر شمس الدین جزایري، مرداد 1348؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 117گ، 20 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 12 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: و وجه ترك هذه الاصناف عدم شیوعها فی اطلاقات ...
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن مولانا محمد بن ابراهیم بن مولانا حسن (در مجلس مولانا جلال الدین محمد ارش اوغلو)، تا: صفر 1052ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور سیاه، 138گ، 15 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 2 - 113]
آغاز: فی شأنه اردت ان ارفع الحجب و الستائر و اظهر الضمائر و السرائر و اشیر مخفیات کنوزه و اصرح باشاراته و رموزه؛ انجام: والمعنی ان وقع منک ضرب فی الاستقبال یقع عنی و نقلها الماضی من معنی المضی الی معنی الاستقبال
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالرسول بن محمد به سال 1339، علی بن محمد حسین بن قاضی بابا اردکانی به سال 1265؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 109گ، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 45]
آغاز: برابر؛ انجام: و التوابع هی کل ثان معرب باعرابه
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مفرد متضمن لمعنی الاستفهام الذي له صدر الکلام ... فیقدم ذلک المتضمن علی المبتدأ وجوباً حفظاً.
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالقادر بن یوسف؛ جلد: شومیز عطف گالینگور قهوه اي، 28گ، 15 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 3 - 1590]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشبح الذین ذرت بهم الشمس للقاصی و الدانی تمت. الحمدﷲ علی الدوام ** علی من علیها بالاتمام / علی نطق المسئول و المراد ** و علی الرسول افضل السلام
خط: نسخ، کا: احمد بن نوري تکل (از محال قابستان)، تا: 1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 239گ، 13 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 12 - 79]
آغاز: بانموزج لمن لم یو جد اعرابه عوج و لاعرج هو الذي ماشح فی الاقطار و ماسمح بنحو الادوار الفلک الدوار؛ انجام: الحمدﷲ علی الدوام علی من علینا بالاتمام علی طبق المسئول و المرام و علی الرسول افضلی السلام و علی آله و اصحابه البرق ... مانطق الحمامة و تنبو الغمامة و زهر النور بالکمام.
خط: نسخ، کا: ملا علیاربن محمد، تا: غره ربیع الثانی1136ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد حسین بن حاجی علی خویی 1298؛ 13 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 411]
آغاز: قوله الکلم مفرد مثل ش متمسکا بحبل التوفیق و عروة التحقیق بمنه لما اراد ان یبحث؛ انجام: تمت الرسالة الشریفة المسماة بحدائق الدقائق من تألیف مولانا سعداﷲ
بحث افضل التفضیل؛ کا: حاج علی بن کربلا محمد شفیع، تا: قرن 13، جا: شروان؛ 90گ، قطع: خشتی [ف: 125]
آغاز: برابر؛ انجام: و الضب الماضغ الغیصوم و الشیخ الذین ذرت لهم الشمس للقاصی و الدانی الحمدﷲ
خط: نسخ، کا: ملا عباس یرجو، تا: پنجشنبه 6 محرم 1228ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 199گ، 12 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 481]
آغاز: بسمله قوله: باب الفعل هو ما صح ام یدخله قداه. ش اي کلمه جاز دخول قد و حرف الاستقبال؛ انجام: و زهرالنور بالکلام شرف اﷲ هذا الکتاب الی یوم القیمة، تمت هذا الکتاب بعون الملک الوهاب الموسوم بحدایق فی خدمت اوستادنا و مولانا احمد افندي.
بدون خطبه است و باب اسم را ندارد از باب فعل شروع میشود؛ خط: نسخ، کا: کامل بن شیخ صندي بستانی، تا: رمضان 1261ق؛ محشی؛ مهر: «یا محسن قد اتاك المسیئی» (بیضی) با تاریخ 1325ق؛ 81گ، 12سطر (8×13/5)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 426]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: اسعد بن سید محمد، تا: 1301ق؛ اهدایی: جلیل سید زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ سفید عطف تیماج زرد، 179گ، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 1511]
آغاز: برابر؛ انجام: والما المفرد المعرف فمضموم نحو یازید ورجل ناق قیل انت قلت ومنه المنادي المضاف والمضارع
خط: نسخ، بیکا، تا: 1330ق؛ جلد: مقوا، 16گ، 10 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1590]
آغاز: برابر؛ انجام: نحو واﷲ لئن اکرمتنی لاکرمتک او تقدیراً کقوله لئن اخرجوا لایخرجون
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 155گ، 15- 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1591]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
hadā’eq-o zāt-el bahja
فاضل بن شاه کرم، محمد، ق12 قمري
fāzel ebn-e šāh karam, mohammad (- 18c)
تاریخ تألیف: شروع تألیف چهارشنبه غره رجب 1143ق
رسالهاي اعتقادي در اصول دین مشتمل بر پنج «حدیقه» و هر یک مشتمل بر چند «ثمره»، و حدیقه چهارم که در امامت است درباره هریک از امامان سه معجزه را ذکر کرده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین.. و بعد چون دراحادیث کثیره متعدده متوافره معتبره مرویه ازائمه صادقه؛ انجام: و الا از عملیات ذره ندارم که بسبب آن مستوجب رحمت گردم ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 29گ (207پ-235ر)، 27 سطر، اندازه: 13×22/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 609]
آغاز: ... الفوض الاکبر بمحمد و آله سادات البشر و این حدایق منطویست در پنج حدیقه؛ انجام: در قیامت همین است و الا از عملیات ذره امیدوار نیستیم.
در فهرست با عنوان «ثمره حقایق» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 4 رجب 1144ق؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشتی مورخ سال 1348 در رحمت فرستادن به قدیمیها در اعتقادات و اذعان به سست شدن عقاید اهل زمان؛ جلد: تیماج تریاکی، 46گ (1ر-46ر)، 20 سطر، اندازه: 12/5×4/ 20سم [ف: 41 - 193]
hadā’eq-or rīyāhīn
گیلانی، علی بن میرزا محمد
gīlānī, ‘alī ebn-e mīrzā mohammad
در مدایح آل یاسین.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 540
آغاز: جواهر حمدي که مطایاي عبارات فصیحه
خط: نسخ، بیکا، تا: 1206ق؛ 43گ، 8 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 319]
hadā’eq-or rayhān fī tarjomat-e šaqā’eq-en na‘mān
محتسب زاده بلغرادي، محمد، ق11 قمري
mohtaseb zāde belqerādī, mohammad (- 17c)
وابسته به: الشقایق النعمانیة فی علماء الدولة العثمانیة؛ طاش کبري زاده، احمد بن مصطفی (901-968)
ترجمه ترکی شقائق نعمانیه طاشکبري زاده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9481
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق الانسان و علمه البیان و رفع طبقات العلماء فیما بینهم و جعلهم مالک العلم؛ انجام: نفس نقصاتن ایلیه تکمیل علمی ایله همیشه عامل اوله. الحمدﷲ علی التمام و الصلوة علی نبینا علیه السلام و علی آله و اولاده و اصحابه بررة الکرام و الحمدﷲ علی الدین و الاسلام
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، داراي سرلوح مذهب، رکابهدار، فهرست طبقات ده گانه کتاب و تراجم موجود در آن در اول نسخه درج شده؛ تملک: عفتی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 170گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 30 - 162]
hadāyeq-os sālekīn
مجالس سخنوري مذهبی شیعی است و از شیر خوردن موسی آغاز میشود تا مجلس پنجاه و پنجم درباره سلاسل جهنم.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1267
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 145]
hadā’eq-os sehr fī daqā’eq-eš še‘r
رشید وطواط، محمد بن محمد، - 573 قمري
rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad (- 1178)
به دستور: علاء الدین اقسزبن محمد معین
تاریخ تألیف: 568ق
این کتاب از مشاهیر کتب ادبی فارسی و مؤلف آن شاعر شهیر رشید وطواط است که در فن انشاء به عربی و فارسی نیز شهرتی بسزا داشته و در عصر و زمان خویش در استادي این دو فن به دو زبان مسلم بوده و این کتاب وي که در صنایع شعریه ساخته شده مورد قبول دانشمندان گردیده است.
از آثار رشید آنچه باقی مانده یکی همین کتاب است که به فارسی است ولی گذشته از شواهد فارسی که در آن است به نظم و نثر عربی در آن نیز استشهاد گردیده است. مؤلف در مقدمه میگوید: ابوالمظفر امیر بن محمد معین خوارزمشاه کتابی عربی به نام «ترجمان البلاغه» در معرفت بدایع شعر به او داد، وي به دلیل اینکه شواهد ابیات آن کتاب از راه تکلف فراهم آمده و خالی از اشتباه نبود، بر آن شد تا کتابی بهتر و بی عیب و نقص در محاسن نظم و نثر فارسی و عربی تألیف کند و آن همین حدائق السحر است. در این رساله 80 نوع از صنایع ادبی همچون ترصیع و تجنیس والاسجاع، متضاد، تضمین المزدوج، حسن المقطع، مراعات النظیر، التفات، تشبیهات، سیاق الاعداد، تنسیق، ارسال المثل، موشح، مسمط، ملمع ومقطع، موصل، مصحف، تعجب و امثال آنها با گواه از سروده هاي فارسی و عربی آمده است. مؤلف در آن اشعاري از خود و از شعراي دیگر و همچنین شواهد ترجمان البلاغه که مورد انتقادش بوده بر آن افزوده است و شرف رامی پنجاه باب از حدایق الحدایق خود را در شرح مشکلات این کتاب پرداخته است.
آغاز: الحمدﷲ علی ما افاض علینا من نعمه المترع الحیاض و مننه الممرع الریاض ... اما بعد چنین گوید مؤلف این کتاب خواجه رشید الدین وطواط سعد الاسلام ملک الکتاب ذوالبیانین
انجام: سهل ممتنع شعري باشد که آسان نماید اما مثل آن دشوار توان گفت و در تازي امیر ابو فراس و بحتري راست ازین جنس در پارسی فرخی را و من بر لفظ فرخی این کتاب را تمام کردم
چاپ: و بارها به چاپ رسیده است؛ مشار فارسی، ج2، ص1726؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1306ق، وزیري، 1-136ص
[الذریعة 28/66؛ کشف الظنون 2/ 459 و 1/ 634؛ نسخههاي منزوي 3/ 2134 - 2136؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 209؛ دنا 4/ 528-530 (106 نسخه)؛ مشترك پاکستان 13/ 2395-2396و 2793-2794]
شرح و حواشی:
1- بدایع السحر فی صنایع الشعر = خلاص حدائق السحر = مختصر بدایع السحر؛ رشید وطواط، محمد بن محمد (-573)
2- بحر الصنایع؛ متکلم نیشابوري سامانی، حسن (-771)
3- حدایق الحقایق = حقایق الحدایق؛ رامی، حسن بن محمد (-795)
4- صنایع البدایع فی علم البدیع؛ حسینی، مهدي (-13)
5- تصحیح حدائق السحر؛ قزوینی، محمد (1256-1328)
6- حدائق السحر (منتخب) (3عنوان)
نسخه اصل: پاریس 2/1405 S. P.؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 7 شعبان 668ق [فیلم ها ف: 3 - 260[
از الترصیع تا بیان کلام مرصع (الاستدراك)؛ خط: نسخ، بیکا، تا:
قرن 7 و 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، با چاپ شده یکی نیست؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 43گ (1پ- 43پ)، 13سطر (7×14)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 378]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2616- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 74]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 716ق؛ 45گ (24ر-68ر) [ف: 1 - 206]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4741/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 98]
خط: نسخ، کا: حسن بن علی بن حسن معروف به فارسی، تا: اواخر ربیع الثانی 738ق؛ در انتهاي نسخه باب فی کرة الکواکب الثابتة و عدد الصور و الکواکب مرصودة فیها و فهرستی از تألیفات جامی و نسب شاه اسماعیل الحاق شده؛ تملک: محمد اسمعیل شیرازي یحیی فخري رازي در 1121، ابوبکر بن تاج الدین حسین حسینی؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن قهوه اي، 46گ، 19 سطر، اندازه: 6/ 12×1/87سم [ف: 2 - 208]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ من تحریر هذا الکتاب اضعف عبادﷲ و اقل خلق اﷲ ابوحامد محمد بن ابی حامد فی عاشر رمضان ثمان سبعین و سبع مایه.
خط: نسخ، کا: ابوحامد محمد بن ابی حامد، تا: 740ق [بر طبق ترقیمه 778ق]؛ داراي سرلوح طلایی، مجدول؛ کاغذ: سمرقندي نباتی، جلد: مقوا با عطف تیماج، 126ص، 15 سطر، اندازه: 1/52×19سم [ف: 10 - 1294]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ کا: محمد بن جلال الدین اصیل، تا: محرم 755ق [فیلم ها ف: 1 - 423]
بی کا، تا: رمضان 865ق؛ نسخه کهن و نفیس [میراث شهاب: س10ش1-2 - 15]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: گالینگور حنایی، 146گ، 9 سطر (5×7)، اندازه: 8/5×13سم [ف: 17 - 8]
آغاز: برابر؛ انجام: و سلم تسلیماً کثیراً یا ذوالجلال و الاکرام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 983ق؛ واقف: حاج قائم مقام؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 87گ، 11 سطر (6×9/5)، اندازه: 11×16سم [ف: 7 - 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، چند برگ آخر رسالهاي ناقص در علم عروض آمده که تألیف آن به سال 892 پایان یافته ولی نسخه نونویس است؛ مهر: «یا حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، عطف پارچه اي مشکی، 34گ، مختلف السطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 53]
آغاز: برابر؛ انجام: ارتجال شعر یا خطبه یا نامه بی اندیشه انشا کردن باشد و این را بدیهه نیز خوانند.
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1098ق؛ محشی، مطالعه به تاریخ رجب 1098؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 48گ (27پ-74ر)، 12سطر، [ف: 37 - 201]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 69گ، 15 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×19/5سم [ف: 47]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ در ص ع آمده «ترجمان البلاغة»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 29گ، 15 سطر (10×18)، اندازه: 16×24سم [ف: 16 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سبز زیتونی، 90گ، 9 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 766]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 16گ (55پ-70پ)، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 6 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 57گ، 11 سطر (8×16)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 328]
آغاز: برابر؛ انجام: اما مثل آن دشوار توان گفت درتازي ابوفراس را و درپارسی فرخی را ازین قبیل بسیار است.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 3گ، 29 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 3 - 1591]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد امین (؟)، تا: ربیع الثانی 1145ق؛ کاغذ: زرد آهارزده، جلد: تیماج قهوه اي، 44گ (109پ- 152پ)، 14 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 17×22سم [ف: 105]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1165ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 45گ (17-61)، 13 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 40 - 88]
خط: نستعلیق، کا: محمد صابر بن ابی القاسم، تا: شعبان 1171ق، به درخواست آخوند ملاعبدالصمد؛ کاغذ: پستهاي و، جلد: میشن سیاه، 36گ (13پ-48پ)، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 329]
خط: نستعلیق، کا: حسین اردلانی، تا: 1 جمادي الثانی 1196ق، براي استادش هاشمی کاثی از روي نسخه مؤلف؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 76گ، 10 سطر، اندازه: 10/8×17/2سم [ف: 2 - 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 24گ، 15 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 5 - 27]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 30گ (126پ-155ر)، 14 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 6 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ داراي سرلوح، مجدول، داراي کمند؛ یادداشتی به خط مرحوم بهار؛ کاغذ: فرنگی ضخیم شیري، جلد: تیماج مشکی، 102ص (1-102)، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 10 - 456]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی متن سفید حاشیه شکري اکلیل افشان، جلد: ترمه راه راه عطف تیماج، 110ص (1-111)، 11 و 17 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 17 - 181]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 72گ، 17 سطر (5/5×5/ 10)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 1 - 206]
تا آغاز «ارتجال» را دارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید، 32گ، 81 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 94]
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش2 - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: متن نستعلیق، آیات و شواهد به نسخ، بیکا، تا: قرن 13، به نام میرزا رضی الدین؛ محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 40گ، 14 سطر، اندازه: 14×7/ 20سم [ف: 17 - 112]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 73]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 -145]
بی کا، تا: 1223ق [میراث اسلامی: 5 - 604]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1237ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج زرد، 25 سطر (8/5×14)، اندازه: 4×21سم [ف: 4 - 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 8 ذیحجه 1246ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 1/82×19سم [نشریه: 6 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی، عطف میشن مشکی، 25ص، 23 سطر (13×17)، اندازه: 17×21سم [ف: 6 - 779]
آغاز: برابر؛ انجام: همیشه روزگار شاه اسلامیان پناه فرخ و همایون باد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 52گ، 12 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 6 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن، تا: 1252ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 63ص، 14 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا محمدرضا افشار، تا: 1254ق؛ 4گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3 - 1591]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 محرم 1255ق، جا: کاظمین؛ جلد: تیماج مشکی، 27گ، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1592]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 12 صفر 1257ق؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 18گ (1-18)، 19 سطر (8×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 769]
کا: زین العابدین همدانی، تا: جمادي الثانی 1258ق، براي سرکار میرزا محمد صادق [نشریه: 5 - 225]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1258ق، جلد: چرم زرد، 32گ (122پ-153 ر)، اندازه: 10×21سم [مؤید: 3 - 559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ در برگ 36پ تا 38پ نامه یکی از عمال دولت عثمانی به دربار کریم خان زند بعد از فتح بصره از اردوي صادق خان براي عفو و بخشایش و مطلبی در بیان راه راست نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: ساغري قهوه اي، 14گ (2پ-15)، 36 سطر (7×15)، اندازه: 13×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بیکا، تا: 1259ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: میشن قهوه اي، 20گ (13پ-32)، 26 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 3/ 13×7 /21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1259ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 68ص (113-180)، ابعاد متن: 7×14، اندازه: 1/ 14×9/ 21سم [شورا: ف: 1/29 - 156]
خط: نستعلیق، کا: موسی خان نوري (پسر میرزا اقا خان)، تا: 1260ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج سبز، 88ص (1-88)، 12 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 21 - 233]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر قزوینی، تا: 1260ق [نشریه: 13 -430]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1260ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 28ص (1-28)، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 14×21سم [ف: 6 - 455]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1261ق؛ کاغذ: فرنگی و ترمه، جلد: عطف میشن رویه کاغذ آبی، 56گ (3پ-58پ)، 11 سطر، اندازه: 13/2×20سم [ف: 5 - 167]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضاي نوري، تا: 1261ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 115گ، 10 سطر (5×6)، اندازه: 5/ 8×12/5سم [ف: 16 - 77]
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 شوال 1261ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 31گ (48پ-78پ)، 17 سطر (8×15)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 8 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 12 رجب 1261ق؛ محشی؛ واقف: تقی مدرس رضوي؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 37گ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1262ق؛ مصحح؛ مهر: «تقی الحسنی» (چهارگوش)؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 39گ (95پ-133پ)، 17 سطر (7/5×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن میرزا سید جواد رضوي، تا: سهشنبه ذیقعده 1263ق؛ جلد: چرم مشکی، 46گ (6پ-51پ)، اندازه: 14/5×20/5سم [مؤید: 2 - 66]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق سرخوش هروي، تا: 28 جمادي الاول 1263ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 36گ (120پ-155پ)، 15 سطر (9×1/55)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 16 - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد کاظم بهبهانی، تا: غره شعبان 1264ق،؛ واقف: سازمان حج و اوقات و امور خیریه موقوفه آل عصفور، آبان 1369؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 130گ، 20 سطر، اندازه: 13/2×7/ 21سم [ف: 17 - 110]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1266ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 83گ، 14 سطر (5/5×3/ 10)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 1 - 96]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 153
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 24]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (7/5×15)، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 523]
آغاز: برابر
نسخ، کا: محمدحسین، تا: 1267ق، براي اعتضادالسلطنه؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی نازك نخودي، جلد: تیماج حنایی، 86گ (108پ-193پ)، 14 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 4 - 294]
خط: نسخ، کا: حاجی آقا بن عبداﷲ تبریزي، تا: 1267ق؛ 30گ (1پ-30پ)، 20سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 31]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 392/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 945]
خط: نسخ و نستعلیق نیکو، بیکا، تا: 1267ق؛ جلد: مقوایی، 35گ (1پ-35ر)، 16 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 5 - 417]
بی کا، تا: 1271ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 8/5×3/ 13سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد حسین بحرینی، تا: ذیقعده 1271ق، جهت ناصرالدین شاه قاجار کتابت و پیشکش کرده؛ مجدول، کمندکشی، یک سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه نباتی رنگ، جلد: مقواي روکش تیماج گلی، 215ص، 9سطر [ف: 7 - 328]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الثانی1271ق؛ مجدول [نشریه: 7 - 145]
خط: نستعلیق خوش، کا: میرزا محمد حسین کاتب السلطان، تا: 1273ق، به دستور میرزا داود خان وزیر لشکر؛ با سرلوح آراسته، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 89گ، 13سطر (6×8)، اندازه: 13×21سم [ف: 14 - 3700]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 15 رجب 1275ق؛ بعد از کتاب در دو صفحه شرح احوال وطواط آمده؛ جلد: شمیز عطف سبز، 64گ، 10 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 1 - 101]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: حسن بن احمد حسینی، تا: 1276ق، جا: تهران؛ پس از اتمام کتاب همین نویسنده اشعاري از فتحعلی خان ملک الشعراء و دیگران آورده، شماره کتاب در فهرست به اشتباه 876 ذکر شده است؛ کاغذ: فرنگی، فاقد جلد، 63گ، 10سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: حاجی آقا بن عبداﷲ تبریزي، تا: 1277ق؛ محشی؛ مهر: «الواثق الغنی احمد الحسنی الحسینی الجهانشاهی» (مستطیل)؛ کاغذ: فرنگی، 32گ (32-63)، 20 سطر، اندازه: 7/5×15سم [ف: 38 - 578]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1279ق، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 258]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 2 ربیع الاول 1279ق [نشریه: 7 - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن علی، تا: 1283ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: چرمی، 59گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباس بروجردي متخلص به همایون، تا: 1290ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 30گ، 12 سطر، اندازه: 11×1/57سم [ف: 1 - 421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن ملا محمد مازندرانی، تا: 1294ق، جلد: تیماج، 49گ (34ر-82ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 4 - 313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن حاج آقا میرزا ایروانی، تا: جمادي الاول 1294ق؛ مجدول؛ کاغذ: الوان؛ واقف: خانبابا مشار، اردیبهشت ماه 1346؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با عطف پارچه، 15گ، 13 سطر، [ف: 17 - 111]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد ابراهیم گوهري، تا: چهارشنبه 18 شوال 1295ق؛ از روي نسخه چاپی، مجدول، با سه سرلوح آراسته؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن یشمی، 69گ، 12 سطر، اندازه: 7/ 13×3/ 21سم [ف: 2 - 209]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1299ق؛ جلد: تیماج مشکی، 51گ، 14سطر، اندازه: 11×17/5سم [مؤید: 3 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 96ص (1-96)، 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 10 - 489]
آغاز و انجام: برابر
خط: متن نستعلیق، آیات و شواهد به نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 13 و اوایل 14؛ واقف: حاج میرزا اسداﷲ فاضلی موسوي سبزواري، 1362ش؛ کاغذ: شکري و حنایی، جلد: تیماج دارچینی، 74گ، اندازه: 15×8 /20سم [ف: 17 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: گر گلستان زباد خزان زرد شد رواست ** باید (بقیه نانویس مانده است)
خلاصهاي است از حدائق السحر؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، جلد: پارچهاي، 34ص (1-34)، اندازه: 6/ 11×3/ 18سم [ف: 7 - 769]
آغاز: علاء الدنیا و الدین اتسز بن محمد معین اعزاﷲ انصاره و ضاعف اقتداره که در ایام دولت؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش جلی، بیکا، تا: جمعه 29 ربیع الاول 1302ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با عطف تیماج قهوه اي، 47گ، 13 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 17 - 111]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد جعفر، تا: پنجشنبه 14 ربیع الاول 1303ق، جا: استرآباد مدرسه تقویه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 40گ (47پ-86)، 15 سطر (6×14)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 16 - 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی سمنانی، تا: پنجشنبه 20 محرم 1303ق؛ مهر: «ابن محمد حسین محمد جعفر1311» (بیضی)، «موسی بن جعفر 1318» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 71گ (1پ-71پ)، 20و15 سطر (6×14)، اندازه: 7/ 11×2/ 22سم [ف: 1/ 29 - 154]
خط: نسخ، بیکا، تا: شعبان 1304ق؛ با سرلوح زرین، محشی، اقبال هم براي آن حاشیه و فهرست مطالب نوشته؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 51گ، 17 سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 205]
آغاز: چون شاهزاده عالمیان و نقاوه زمره آدمیان گوهر یکتاي دریاي عظمت و بختیاري اختر نور فزاي آسمان؛ انجام: سهل ممتنع - شعري باشد که اسان نماید اما مثل آن دشوار بتوان گفتن ... همیشه روزگار اسلامیان پناه فرخ و میمون باد
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن عبدالحسین خان اصفهانی، تا: شعبان 1304ق، به دستور ظل السلطان؛ اطراف خطوط چهار صفحه اول مذهب، با سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: اصفهانی مرغوب، جلد: ترمه، 96ص، 17 سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 165]
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالغفور متخلص به محیط، تا: 1308ق؛ کاغذ: فرنگی آبی فلفل نمکی، جلد: میشن قهوه اي، 40گ (1پ-40ر)، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6 - 150]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد نهانی، تا: جمادي الاول 1308ق، جا: بوشهر؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 53گ (1-53پ)، 15سطر (8×13/5)، اندازه: 13×22سم [ف: 17 - 357]
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن سنگ، تا: چهارشنبه 12 رجب 1312ق؛ مهر: ابوالحسن؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 95گ، 12 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 47]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 8 ذیحجه 1346ق، جلد: تیماج مشکی، 39گ (1پ-39ر)، 15سطر، اندازه: 13×19/5سم [مؤید: 3 - 285]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق سرخوش پسر خانجان هروي، بیتا؛ با یک سرلوح؛ قطع: ربعی، [نشریه: 7 - 250]
خط: نستعلیق، کا: علی محمد شیرازي، بیتا؛ قطع: بیاضی ربعی، [نشریه: 7 - 259]
آغاز: ترصیع پارسی ترصیع در لغت نشاندن جواهر و غیر جواهر باشد در جاي و در ابواب بلاغت این صنعت چنان بود که دبیر کاتب یا شاعر سخن نثر وشعر خانه خانه کند و هر لفظی در برابر او لفظی؛ انجام: سلاست آن است که روان و مطبوع باشد. آفت جزالت تعسف است وآفت سلاست رکاکت سهل و ممتنع شعري باشد آسان نماید اما آن دشوار توان گفتن. تم بحمداﷲ فی نسخ مغلوطة.
خطبه کتاب را ندارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ از روي نسخه مغلوطی استنساخ شده؛ 8گ، 31 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 3 -1592]
آغاز: محاسن نظم و نثر هر دو زبان تازي و پارسی این کتاب ساختن و این مجموع پرداختن هر چند این جمله؛ انجام: برابر
تاریخ 865 درآخر نسخه نوشته شده که درست نیست و کاغذ و خط مربوط به قرن 13 است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 48گ، 13 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 -1592]
آغاز: ... و مثالی دیگر و له الجوار المنشآت فی البحر کلا علام،
حکایت، صاحب اشتقاق علی بن عیسی در اعجاز قرآن کتابی ساخته است؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی، رکابهدار؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 24گ، 15 سطر، اندازه: 8×11سم [ف: 32 - 118]
آغاز: الترصیع، ترصیع نزد اصحاب فصاحت و أرباب بلاغت؛ انجام: سهل الممتنع شعري باشد که آن آسان نماید اما مثل آن دشوار توان گفتن.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 12گ (71پ- 82پ)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 19 - 100]
آغاز: برابر؛ انجام: مثالی دیگر از قول رسول علیه افضل الصلوة و اکمل التحیات.
خط: نستعلیق و شکسته خوش، کا: اسحاق حسینی، بیتا؛ افتادگی: انجام (تا ابتداي تنسیق الصفات بوده)؛ کاغذ: نباتی، جلد: پارچهاي عطف تیماج قهوه اي، 56ص (1-56)، اندازه: 7/14×21سم [ف: 17 - 450]
نسخه اصل: عزت بک قویون ش 7؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، 60گ، 13 سطر [فیلم ها ف: 1 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته خوش، کا: محمد علی وجدي شیرازي، بیتا، متوفی در 1291ق؛ در آخر قصیده است از وي مختوم بمدح امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) به مطلع ذیل: تمام گشت عروض! رشید بن وطواط ** بخط وجدي مسکین بینواي فقیر / و بدنبال آن عروض منظوم است منسوب به رشید وطواط درسی و هفت بحر که نخستین آن هزج مثمن سالم است و هر بحري در بیتی آمده: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن ** زهی با فریزدانی، زهی فرزند پیغمبر؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: مقوایی، 51گ، 16 سطر (3/ 7×15)، اندازه: 4/ 14× 2/ 23سم [ف: 7 - 303]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 65ص (269-333)، 19 سطر (7×14)، اندازه: 11×21سم [ف: 9 -1359]
آغاز: برابر؛ انجام: باب نهم در مسلسل این صنعت بر چهار نوع است ... خود را ز خط و لب تو اي سیمین بر ** بر آتش و آب می زند عود و شکر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی با عطف پارچه، 32ص(190-221)، 21سطر، اندازه: 22×31سم [ف: 10 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی مختلف، جلد: تیماج قهوه اي، 62ص (72-133)، اندازه: 16×22سم [ف: 10 - 392]
آغاز: برابر؛ انجام: در تازي این فن مخصوص است به ابوفراس و در پارسی فرخی را و من بر لفظ فرخ این رساله را ختم کردم که روزگار احباب شاه و لایت پناه خرم و فرخ باد
خط: نستعلیق خوانا، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج سبز، 28ص (97-124)، 17 سطر، اندازه: 17/5×31سم [ف: 23 - 124]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق خوش، کا: عبداﷲ حسینی تفرشی، بیتا؛ مجدول، با کمندي به زر؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21گ (29ر-49ر)، اندازه: 9/5×20سم [ف: 20 - 289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 60گ (1-60)، 14 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 34 - 29]
آغاز: برابر؛ انجام: سهل ممتنع شعري باشد که آسان نماید اما مثل آن دشوار توان گفت و در تازي امیرابوفراس و بختري راست از این بختی و در پارسی فرضی را فرضی و من به لفظ فرض این کتاب را تمام کردم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تماج قهوه اي، 31گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 - 766]
hadā’eq-os sehr (mn.)
وابسته به: حدائق السحر فی دقائق الشعر؛ رشید وطواط، محمد بن محمد (-573)
غیر همانند:
آغاز: بسمله. این مختصري است که به حکم اشارت جناب مولوي اعظمی شمس فلک السعاد و الدین محمد یحیی ابداﷲ ضلاله صاحب هذه المجموع اللطف و کتابته (؟) الطریقه
الموسومة «جامع الدرر» از «حدائق السحر» که از مصنفات رئیس الشعراء رشید و طواط است انتخاب کرده ... الحمدﷲ الذي أشرفت بنور؛ انجام: تدویر بیتی باشد که به طریق دایره نویسند که از هر طرف که خواهد و آغاز کند تواند خواند برین مثال
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: با تاریخ 932ق؛ 11گ (182پ- 192ر)، اندازه: 12×17سم [نشریه: 5-139] و [نسخهپژوهی: 1-161]
بی کا، تا: قرن 12 [د.ث. مجلس]
آغاز: الترصیع بپارسی در نشانیدن جواهر و جز ان بود در چیزي و در ابواب بلاغت؛ انجام: سهل ممتنع شعري باشد که آسان نماید اما مثل آن دشوار بتوان و در تازي این فن و این جنس ابوفراس بحتري است و در پارسی فرخی را
خط: نستعلیق، کا: فرج اﷲ منشی شیرازي خازن الاشعار متخلص به طرفه، تا: 12 شعبان 1272ق، جا: تهران؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج قهوه اي، 194گ، 15سطر، اندازه: 9×13/5سم [ف: 37- 14]
ḥadā’iq-us siḥr fī maḥāsin-iš ši‘r
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4734/6
کا: مهدي طباطبائی، تا: 1292ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی زمینه سبز، 20ص (273-292)، 11 سطر (6×11)، اندازه: 11×17سم [ف: 14 - 3688]
hadāyeq-os sīyāha = hadīqat-os sīyāha
شیروانی، زین العابدین بن اسکندر، 1194؟ - 1253 ؟ قمري
šīrvānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e eskandar (1780 - 1838)
وابسته به: بستان السیاحه؛ شیروانی، زین العابدین بن اسکندر (1194-1253)
تاریخ تألیف: شنبه 18 ذیحجه 1242ق؛ محل تألیف: شیراز
نام جاي ها را به ترتیب حروف آغاز آنها در بیست و هشت حدیقه، براي هر حرفی حدیقهاي، تنظیم کرده و مشخصات جغرافیایی و تاریخی و شرح حال بعضی از بزرگان هر یک از آنها را به اختصار میآورد. در آغاز هر حرف شهرها و اماکن مهم ذکر میشود پس از آن جاهایی که داراي اهمیت کمتر میباشد توصیف میشود. این کتاب مجموعهاي است از مشاهدات شیروانی و آنچه را که از عظماي هر قوم بهطریق تحقیق شنیده یا در کتاب هاي آنان دیده و خوانده است و اشاره اي به اینکه مختصر «بستان السیاحه» مؤلف باشد (چنانچه در فهرست منزوي ص 3999 دیده میشود) در آن نیامده است. (سید احمد اشکوري)
آغاز: حدایق حمد و ثنا و ریاض سپاس بی منتها مختص واجب الوجودي است جل و علا که گل هاي ممکنات را از صحراي عدم به گلشن وجود جلوه گر گردانید ...
انجام: بخت و رایت آن جوان این پیر باد ** با کمال و لطف عالمگیر باد
[الذریعة 6/ 385؛ دنا 4/ 531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوطالب بن ابی تراب شیرازي، تا: جمعه 12 محرم 1244ق؛ مجدول، داراي سرلوح زرین، یادداشتی است از محمد علی بن حسنعلی بن محمد بن حاجی حسن بن حاجی احمد قطبی به تاریخ پنجشنبه نهم بهمن 1326 ش (روز تولد حضرت پیامبر اکرم)؛ جلد: تیماج مشکی، 330گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: ... ابن محمد شیرازي، تا: جمعه 12 محرم 1244ق؛ مجدول، کمندکشی شده، داراي سرلوح مذهب، رکابهدار؛ مهر: «یا رحیم» (مربع)؛ جلد: روغنی با نقش گل و بوته الوان، 357گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×5/ 30سم [ف: 44 - 96]
آغاز: برابر تا دو سطر حدیقه سوم است در حرف تاء؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 123گ، 22 سطر (11×17)، اندازه: 13×20سم [ف: 12 - 2769]
آغاز: برابر؛ انجام: هر چه گویم عاجز آید زان میان ** چون که مدح تو بوده بی منتها
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 23 شوال 1314ق؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی، 471ص، 32 سطر (15×28)، اندازه: 22×35 سم [ف: 23]
hadā’eq-os sayr fī ādāb-el molūk
نظام الدین، یحیی بن صاعد، ق7 قمري
nezām-od-dīn, yahyā ebn-e sā‘ed (- 13c)
اهدا به: علاء الدین کیقباد بن کیخسرو سلجوقی (607 -616ق)
نام مؤلف و کتاب و شاه در دیباچه هست. فهرست کتاب در دیباچه بدین گونه آمده: باب 1. سیرالملوك و السلاطین؛ 2. محامد عدل؛ 3. قبح ظلم؛ 4. قواعد سیاسیة؛ 5. ذم غضب؛ 6. حلم و تأنی و صبر؛ 7. مشاورت و تدبیر؛ 8. سخاوت وجود؛ 9.
آداب مقربین حضرت؛ 10. آداب حواش حضرت.
چاپ: به کوشش عباس صدري، فرهنگ ایران زمین، 25 (1361): 240-371.
[دنا 4 /531؛ فهرستواره منزوي 6 /429]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1511/1
آغاز: صد هزاران شکر و سپاس و حمد و ثناي خداي را جل جلاله..؛ انجام: بقراط گوید: اندکی از میدوست جان است، و بسیار او دشمن جان. و اﷲ اعلم. تمت
خط: نسخ، بیکا، تا: 757ق؛ کاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: تیماج، 57گ (20پ-76ر)، 17 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 17/5×25سم [ف: 4 - 295]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1610- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 74]
ḥadā’iq-uš šarī‘a fī tarājim-i ‘ulamā’-iš šī‘a = baqāya-l aṭyāb fī tatimmat-il kunay wa-l alqāb
حسینی اعرجی، محمد رضا بن جعفر، ق14 قمري
hoseynī-ye a‘rajī, mohammad rezā ebn-e ja‘far (- 20c)
تاریخ تألیف: 1386ق
در شرح حال علماء و فقهایی که در کتاب «الکنی و الالقاب» مرحوم شیخ عباس قمی نامی از آنها نیامده است با اختصار و اشاره به مطالب مهم حیاتشان.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2355
آغاز: الحمد ﷲ الذي رفع درجات العلماء العالمین و فضل مدادهم علی دماء الشهداء و المجاهدین
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - کربلا؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1386ق، جا: کربلا؛ 143ص [عکسی ف: 6 - 458]
ḥadā’iq-uṣ ṣāliḥin = al-ḥadīqat-ul hilālīya = š.-e sahīfe-ye sajjādīye
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
وابسته به: الصحیف الکاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
تاریخ تألیف: 1003ق؛ محل تألیف: قزوین و کاظمین
شرح مزجی مهمی در شرح دعاء چهل و سوم از دعاهاي پنجاه و چهارگانه صحیفه سجادیه است که به هنگام رؤیت هلال خوانده میشود و به توضیح نکات نحوي، دقایق لغوي و مسائل نجومی آن در عناوین «تتمه، تبصرة، هدایة، تنبیه، تذکر فیها، تلویح فیه، توضیح، تبیین، خاتمة» پرداخته است وي میخواسته که هر یک از دعاهاي صحیفه را شرح نماید و هر یک را به «حدیقه ...» نامد و هنوز آنها را به پایان نرسانیده همه را «حدایق الصالحین» نامیده است. آنچه از این حدیقهها مطرح شده یکی «حدیقه اخلاقیه» است که در «حدیقه هلالیه» از آن نامبرده و می گوید آن را پیشتر نگاشتهام. دیگر حدیقه صومیه است که در پایان حدیقه هلالیه میگوید بعد از این کتاب آن را خواهم نوشت. متأسفانه جز الحدیقة الهلالیة از شروح دعاهاي دیگر اطلاعی در دست نیست و سید علیخان مدنی شیرازي، در مقدمه ریاض السالکین گفته است: «آنچه به نام حدائق الصالحین از شیخ بهائی معروف است، مجاز است و حقیقت آن است که شیخ موفق به تصنیف بیش از یک حدیقه که همان حدیقه هلالیه است نگردیده و اگر حدائق الصالحین تمام میشد، من اقدام به تألیف ریاض السالکین نمیکردم.» با وجود این تفصیل، علامه مجلسی در بحار الانوار، به وجود قطعات دیگري از این شرح، اشاره نموده است.
آغاز: بسمله. نحمدك یا من اطلع فی فلک الهدایة شمس النبوة و قمر الولایة و ... بعد فیقول اقل الخلایق محمد المشتهر ببهاء الدین العاملی ... هذه الحدیق الثالث و الاربعون من کتابنا الموسوم بحدائق الصالحین فی شرح صحیف مولانا ... زین العابدین سلام اﷲ علیه و علی آبائه الطاهرین یتصمن شرح الدعاء الثالث و الاربعین و هو دعاؤه عند استهلال ...
انجام: و اجعل ما اوردناه فی هذه الاوراق خالصا لوجهک الکریم و تقبله منا انک ذوالفضل العظیم.
چاپ: حدیقه با شرح سید نعم اﷲ جزائري و حاشیه میرداماد بر صحیفه و حاشیه فیض بر صحیفه همه یکجا به سال 1316 در تهران چاپ شده؛ این شرح به وسیله مؤسسه آل البیت در قم به چاپ رسیده
[الذریعة 6/ 391 و 28/68 و 391؛ بحار ا نوار 107/ 171؛ ریاض السالکین، مقدمه؛ دنا 4/ 531- 533 (80 نسخه)؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 431]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کاتب = مؤلف، تا: جمادي الثانی 1003ق، نسخه اصل پاكنویس؛ داراي تصحیحات و اضافات در حاشیه به خط نگارنده، پشت صفحه اول چند بیت شعر از شیخ موجود است که در سفر بغداد سال 1003 و پیش از ورود به بغداد سروده نیز شعر دیگري که در بغداد در سفري که به حجاز رفته سروده گویا این دو قطعه شعر در یک سال سروده شده، یعنی همان سال 1003 که شیخ به سفر حجاز رفته، نیز در پشت صفحه آخر نسخه سه رباعی از شیخ به خط خود وي بی تاریخ هست؛ کاغذ:
اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 33گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×31سم [ف: 1 - 99]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (14پ-29پ)، اندازه: 13×22سم [ف: 24 - 116]
خط: نستعلیق، کا: صدراي شیرازي، تا: ذیحجه 1005ق، جا: قزوین؛ محشی با لفظ «منه دام ظله، منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقواي پوشیده با مخمل، 23گ (1پ-23ر)، 18 سطر (5/ 7×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 8 - 312]
آغاز: برابر؛ انجام: تم تألیف الحدیقة الهلالیة من کتاب حدائق الصالحین و یتلوها بعون اﷲ الحدیقه الصومیه و هی شرح ... حرست من کید المفسدین و الحمدﷲ اولاً وآخراً و ظاهراً و باطناً تمت
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن محمد صالح قمی، تا: 27 شعبان 1006ق؛ 11گ، 43 سطر چلیپایی، اندازه: 12×25سم [ف مخ: 2 - 781]
آغاز: برابر
انجام: جعل اﷲ خیر یومه غده و رزقه من العیش أرغده بمحمد و آله الطاهرین.
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن محمد علی، تا: 1006ق؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قرمز، 30گ (169پ-198ر)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 11 - 237]
خط: نسخ، کا: سید حسین بن حیدر حسینی کرکی عاملی، تا: 12 رجب 1010ق [مختصر ف: 303]
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین محمد بن حسین قرشی، تا: سهشنبه 22 جمادي الثانی 1015ق، جا: قم مدرسه فاطمیه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (4ر-19پ)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 27 - 327]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا بجستانی ابن حسن، تا: صفر 1021ق، جا: مشهد رضوي؛ محشی؛ کاغذ: نخودي کلفت، جلد: مقوا با تیماج، 20گ، 23 سطر (9×17)، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 2 - 285]
آغاز: برابر؛ انجام: ربه الغنی نعمت اﷲ البنادکی الیزدي ... م ...
خط: نسخ، کا: نعمت اﷲ بنادکی یزدي، تا: 1029ق [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1030ق؛ از روي خط مؤلف، محشی با عبارت «منه» و کتب لغت و ادب و ...، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج شتري، اندازه: 11/5×19سم [ف: 1 - 216]
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین احمد بن محمد امین فیروز آبادي میبدي یزدي، تا: دوشنبه 22 جمادي الثانی1040ق، جا: یزد؛ جلد: تیماج قرمز، 29گ (1پ-29ر)، 19 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2 - 326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1052ق؛ جلد: مقوایی، 68ص (612-680) [ف: 4 - 31]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 23 محرم 1066ق؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد هاشم بن سید محمد الحسینی؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 95گ، 12 سطر، اندازه: 10×19/5سم [ف: 38-466]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1070ق؛ مصحح، با علامت «بلغ المقابل»، متن در دو ستون به صورت چلیپا؛ کاغذ: شرقی، 8گ (9ر-16ر)، سطور چلیپا، اندازه: 14/5×28سم [ف: 31 - 677]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جان محمد، بیتا، تا: 1073ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 49گ (1پ-49پ)، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 38- 644]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ تحریري، کا: محمد اشرف بن محمد هادي یزدي، تا: 1075ق؛ جلد: تیماج عنابی، 42گ (107-148)، 17 سطر (6×12)، اندازه: 13×19سم [میراث اسلامی: 8 - 462]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه رمضان 1077ق؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج سرخ، 33گ (169پ-201پ)، 19 سطر (5/ 7×16)، اندازه: 9/ 16×1 /20سم [ف: 8 - 640]
خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه ربیع الثانی 1077ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 135گ، 15 سطر (12×19)، اندازه: 8×15سم [ف: 7 - 2706]
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد حسین، تا: دوشنبه ذیحجه 1077ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 54گ، 14 سطر (4×12)، اندازه: 9×17سم [ف: 13 - 3511]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 12 ربیع الثانی 1080ق، جا:
ساري؛ جلد: گالینگور لاجوردي، 30گ (52-81)، 13 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 3 - 1192]
آغاز: برابر؛ انجام: تم تألیفا لحدیق الهلالیة من کتاب ... الصالحین ... فی اوائل جمادي الاخر سنه الف و ثلث من الهجر و کان افتتاح تألیفها بمحروس قزوین
بیکا، تا: 1083ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 4ص (12-15)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 208]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم ما قال بعض العارفين: ان حزنك علي
الامور الفانية و تدبيرك الامور الآتية قد اذهبتا بركة ساعتك ... تم
تأليف الحديقة ... فرغت من كتابة هذه النسخة ...
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد حسین ترشیزي، تا: 1084ق؛ 10گ (166پ-175پ)، 33 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 12-150]
آغاز: برابر؛ انجام: جعل اﷲ خیر یومه غده ورزقه من العیش أرغده بمحمد و آله الطاهرین کا: رضا مشهدي، تا: 1084ق، جا: مشهد رضوي؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 35گ (108پ-142پ)، 16 سطر، اندازه: 13×17/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 616]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2638/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 241]
آغاز: الرحی سکونا حال حرک الرحی و للرحی سکونا حال حرکتها فتشبیه بالمتردد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد فاضل بن محمد مهدي مشهدي، تا: 1087ق؛ افتادگی: آغاز؛ در آخر نسخهبندي در معنی لفظ جمع بین الصلوتین در اخبار که از مؤلف شنیده است، محشی با رمز «عبدالنبی عفی عنه، منه رحمه اﷲ ...»، مصحح؛ جلد: مقوا، 25گ (1-25)، 16 سطر (9×15)، اندازه: 12×19سم [ف: 13]
آغاز: برابر
خط: نسخ کم نقطه، کا: آقا ملا، تا: ربیع الاول 1087ق؛ با نشانی بلاغ؛ مهر: «یا امام محمد مهدي» (بیضی)، «سلمان منا اهل البیت» (مستطیل)، «عبده سلمان الحسینی ...» (مستطیل)، کتابخانه مجد الدین نصیري؛ تملک: حسین بن علی بحرانی با مهر «یا امام حسین» (بیضی)؛ جلد: چرم قهوه اي، 36گ، 16 سطر، اندازه: 2 /13×8 /19سم [ف: 43 - 79]
خط: نسخ، کا: محمد یوسف بن بابا محمد خبوشانی، تا: 1090ق؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 76ص (1-76)، اندازه: 13×18سم [ف: 10 - 1146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 43گ (1پ-43ر)، اندازه: 10×17سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 97]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1570/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 401]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد معصوم بن علی رضا حسینی، تا: 21 صفر 1093ق؛ 10 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 2 - 484]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن لاجین، تا: 21 ذیحجه 1093ق؛ کاغذ: فرنگی و ایرانی، جلد: تیماج زرد، 88ص (14-101)، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: و هی شرح دعائه علیه السلام ... نحمدك یا من اطهار.
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرمیران بن غیاث الدین مسعود بن تقی الدین محمد طباطبائی، تا: 20 محرم 1094ق؛ صفحات بطور چلیپا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی، 40گ، اندازه: 12×22سم [ف: 6 - 228]
کا: محمد بن محمد باقر مدعو به سعید، تا: 1095ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوا، 34گ (26-59)، 16 سطر (7/5×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 791]
آغاز: برابر؛ انجام: تم تألیف الحدیقة الهلالیه و ... و یتلوها بعون اﷲ الحدیقه الصومیه و هی شرح دعائه عند دخول شهر رمضان ...
خط: نسخ، بیکا، تا: رمضان 1095ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 57ص (1-57)، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 348]
آغاز: برابر؛ انجام: حرست عن کیدالمفسدین.
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن احمد حسینی، تا: جمادي الاول 1097ق، جا: اصفهان؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 24گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6 - 228]
آغاز: برابر؛ انجام: و انا العبد الفقیر ... عبداﷲ النور بخش.
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد امین نوربخش، تا: 1098ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تم تألیف الحدیقة الهلالیة من کتاب حدایق
الصالحین و یتولها بعون اﷲ الحدیق الصومیة و هی شرح دعائه عند دخول شهر رمضان و اتفق الفراغ منها فی الجانب الغربی من دارالسلام ببغداد.
خط: تحریري، کا: فخرالدین محمود حسینی بن عبدالوکیل، تا: 1099ق؛ جلد: تیماج سبز، 74ص (73-146)، 20 سطر، اندازه: 9×16/5سم [ف: 25 - 18]
آغاز: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش (140 M) (8201)؛ خط: نستعلیق راسته و چلیپا، بیکا، تا: با تاریخ قرن 11؛ در روز جمعه 29 جمادي الاول 1072؛ 8ص (111-118) [عکسی ف: 3 - 420]
بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ (52پ-63ر)، اندازه: 17/5×31سم [ف: 27 - 214]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 47گ (107پ-153ر)، اندازه: 1/84×21سم [ف: 7 - 478]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، صورت دستخط و ترقیمه مؤلف در پایان، مجدول مذهب، در حیات مؤلف کتابت شده و کاتب در برگ 45 این نسخه از وي با عبارت «شیخ بهاء الدین محمد سلمه اﷲ تعالی» یاد کرده؛ کاغذ: شرقی، 44گ (1-44)، 17 سطر، اندازه: 6×13سم [ف: 38 - 362]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شیخ علی لاهجی، تا: قرن 11، به دستور محمد صفی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (286پ-298پ)، اندازه: 17/5×30سم [ف: 18 - 205]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان افتتاح تألیفها بمحروسة قزوین ... و الحمدﷲ اولاً و آخراً و باطناً و ظاهراً
خط: نستعلیق تحریري مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 11؛ 6گ (102پ-127ر) [ف: 1 - 88]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد بن ضیاءالدین محمد مازندرانی بارفروش دهی، تا: قرن 11؛ مینویسد از روي نسخه خود بهائی در دهه سوم جمادي الاول 1040 و مقابله کرده با همان اصل؛ کاغذ: سپاهانی، 38گ (1ر-38پ)، 15سطر (5×12) [ف: 17 - 282]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 74گ، 11 سطر، اندازه: 3/ 12×17/5سم [ف: 1 - 186]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 21ص (1123-1143 حاشیه یکم)، سطور چلیپا (17/5×33)، اندازه: 17/5×34سم [ف: 9 - 1206]
آغاز: برابر؛ انجام: تم تألیف الحدیقة الهلالیة من کتاب حدائق الصالحین و تتلوها بعون اﷲ الحدیق الصومیة و هی شرح دعائه علیه السلام عند دخول شهر رمضان و اتفق الفراغ منها فی الجانب الغربی من دارالسلام بغداد بالمشهد المقدس المطهر الکاظمی ... فی اوایل جمید الاخر سنة الف و ثلاث من الهجرة و کان افتتاح تألیفها بمحروسة قزوین ... و کتب مؤلف الکتاب ... بهاء الدین محمد العاملی حرره القاصر محمد باقر الحافظ العاملی
خط: نسخ جلی و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي دولت آبادي، جلد: مقوایی، 35گ (103پ-137پ)، 15 سطر (7×015/5)، اندازه: 12×022/5سم [ف: 11 - 480]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: نیمه اول قرن 11؛ مصحح؛ پشت صفحه اول امضاء مؤلف؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 34گ، 13 سطر، اندازه: 1/82×6/ 18سم [ف: 15 - 179]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 76ص (186-261)، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 752]
آغاز: تنبیه یستفاد من هذه الروایات بعض الآداب التی ینبغی مراعاتها حال قراء الدعاء عند رؤیة الهلال
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 73گ (87ر-159ر)، 12 سطر، اندازه: 5/ 8×15/5سم [ف: 60]
آغاز: ... لتوزع البال و اختلال الحال
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 11-12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 56گ، 14 سطر (5/5×11)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 88]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1100ق؛ نسخ همان خراسانی که در رمضان 1100 نزد شیخ حسن ابن شیخ عبدالعلی نجفی مقابله کرده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 34گ (2پ-35پ)، 22 سطر، اندازه: 13×4/ 23سم [ف: 6 - 173]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1102ق؛ محشی با نشان «منه قدس سره»؛ کاغذ: ترمه، جلد میشن سیاه، 33گ (2پ-34ر)، 17 سطر، اندازه: 12/2×4/ 18سم [ف: 5 - 414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرحیم کاتب قزوینی، تا: چهارشنبه اواخر جمادي الثانی 1103ق؛ مجدول مذهب، محشی از عبدالنبی عفی عنه؛ جلد: تیماج، 14گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 3- 1593]
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد مؤمن تبریزي، تا: 1104ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 71گ (61پ-131ر)، 14 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 24 - 229]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مهدي مشهدي، تا: 1113ق؛ جلد: تیماج قرمز، 41گ (249پ-289پ)، 16 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 23 - 161]
خط: نسخ خوش، کا: محمد رفیع بن شیر علی، تا: یک شنبه 15 ذیحجه 1123ق، از روي خط مؤلف که در مخزن کتاب هاي شاه سلطان حسین صفوي بوده، مقابله شده توسط عبداﷲ بن ابراهیم نجفی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 42گ، 15 سطر (14×9)، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 88]
کا: محمدرفیع بن شیرعلی، تا: جمادي الاول1124ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن، 15 سطر [ف: 5 - 414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: 25 رجب 1126ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه» و متعلق به فردي نامعلوم با رمز «ص»، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ وقفنامه مختصر از «محمد مهدي الحسن»؛ مهر: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (بیضی)، «عبده یعقوب1256» (بیضی)، «عبده الراجی محمد» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 26گ (1-26)، 14 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 29 - 260]
آغاز: برابر
کا: حاجی بابا بن محمد تقی، تا: 1132ق؛ از روي نسخه مؤلف [تراثنا: س13ش2و3 - 320]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1135ق، جا: رشت؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 18گ (7پ-24پ)، اندازه: 4/ 14×1/ 20سم [ف: 6 - 79]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1137ق؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم، جلد: تیماج یشمی، 13ص(1-13)، 13سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 10-1246]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 65ص (1-65)، 16 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 10 - 1246]
آغاز: برابر؛ انجام: و نعم ما قال بعض العارفین أن حسرتک علی الامور الفانی و تدبرك مور ا تی، قد اذهبا برک ساعتک التی انت فیها اللهم اجعلنا من الراضین بقضائک والصابرین علی بلائک ... تم.
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم فرزند میرزا عزیز، تا: قرن 13، جا: تهران؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (19ر-27پ)، 33 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 33 - 170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه»، مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قهوه اي، 40گ (189پ-228پ)، 14 سطر (5/6×11)، اندازه: 11×16سم [ف: 35 - 230]
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی ضربی، 7ص (108-114)، 18 سطر، [سنا: ف: 2 - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن حاج محمد صادق، تا: نیمه ذیحجه 1227ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 14 سطر (9×15)، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 2094]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محسن بن عبدالکریم تنکابنی گیلانی، تا: دوشنبه 29 ذیقعده 1233ق، جا: اصفهان مدرسه سلطانیه؛ اهدایی: رهبري، مهر1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 30گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×21سم [اهدائی رهبر: 6 - 247]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 448/3
همان نسخه بالا [مؤید: 1 - 362]
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد، تا: 1253ق؛ 18گ، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاج علی خوانحودي، تا: 12 صفر 1262ق، جا: مشهد، مدرسه صالحیه؛ کاغذ: جلد: تیماج عنابی، 25 سطر (12×17)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، کا: محمد نصیرالحق محمد صادق، تا: رجب 1264ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي،
جلد: گالینگور با عطف تیماج قهوه اي، 32گ، 14 سطر، اندازه: 12×17/5سم [اهدائی رهبر: 6 - 246]
انجام: و لم نطلع لهم علی شبهة فی ذلک و الدلائل الاتیة المذکورة فی المجسطی و غیره شاهدة ...
کا: نصیر بن میرزا باقر رشتی مشهور به ملاآقا بزرگ، تا: 1265ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (29پ-31پ) [ف: 19- 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الثانی 1268ق، جا: نجف اشرف؛ 21گ، 23 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 6 - 228]
کا: زین العابدین بن ابیطالب، تا: 1277ق [میراث شهاب: س 8ش4 - 70]
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: محمدعلی نامی، تا: محرم 1299ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 34گ، 15 سطر (7×3/13)، اندازه: 5/11×18سم [ف: 1 - 101]
آغاز: برابر؛ انجام: ان حسرتک علی الامور الفایته و تدبیرك للامور الآتیه قد اذهبا برک ساعتک التی انت فیها ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج سرمهاي، 53گ، 14 - 15 سطر (6/5×11)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 14 - 77]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 540]
آغاز: بسمله الشهر الاول شهر محرم الحرام و فیه رفع ادریس علیه السلام الی الجن و استجاب اﷲ دعاء زکریا و یستحب صوم فیه و صلوةرکعتین یقرأ فیها؛ انجام: برابر خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج سبز، 55گ، 18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ به طور چلیپا در سه خانه با حاشیه نوشته شده؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی، 5گ، اندازه: 26×43سم [ف: 6 - 229]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد امین نور بخشی، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و کلال یردع عن مزاولة الاعمال الاخرویه فیفطر الانسان ترطیب الدماغ بلطائف المراعیات و ترویح الروح بطرائف.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با کاغذ ساغري، 5گ، 13 سطر (8×11/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 334]
آغاز: برابر انجام: ... ثم انه رحمه اﷲ اطنب فی تضعیف تلک الروایة و تزئیفها فی سندها تار و فی متنها اخري ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 15گ (33پ-47پ)، 22 سطر (9×17)، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 46گ، 14 سطر، اندازه: 11×19سم [ف مخ: 2 - 781]
ḥadā’iq-uṣ ṣāliḥin = al-ḥadīqat-ut taḥmīdīya = š.-e sahīfe-ye sajjādīye
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
وابسته به: الصحیفة الکامل السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
شرح تحقیقی مبسوطی است بر دعاي اول «صحیفه سجادیه» موسوم به «الحدیق التحمیدیة» که در آن به توضیح نکات ادبی با عنوان «تکمله، تتمیم، تنبیه، تذنیب» پرداخته است. اگر فهرستنگار در تشخیص به خطا نرفته باشد این نسخه بعد از «حدیق الهلالیة» او دومین بخشی است که از شرح صحیفه او یافت میشود.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19984
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الاول بلا اول کان قبله و الاخر ... فی روایة ... اول و آخر کلاهما بالفتح؛ انجام: و ختم امر الدنیا و محل الآخر بالحمد لنفسه فقال بالحق و قیل الحمدﷲ رب العالمین خط: نسخ خفی خوش، کا: شیخ خلیفه بن شیخ یوسف النجفی، تا: ذیحجه 1115ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 85گ، 23 سطر، اندازه: 18×24سم [اهدائی رهبر: 6 - 246]
ḥadā’iq-uṣ ṣāliḥin
کاشانی، غلامرضا بن عبد العظیم، ق12 قمري
kāšānī, qolām rezā ben ‘abd-ol-‘azīm (- 18c)
وابسته به: الصحیف الکاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
شرحی است عرفانی بر صحیفه سجادیه. مؤلف که خود را در دیباچه غلام رضا عبدالعظیم کاشانی میخواند از دانشمندان است. آگاهی گسترده او از تاریخ و رجال و کلام و فلسفه از این کتاب آشکار میشود. یکی از کسانی که از وي کسب فیض کرده است در پشت برگ 2 این نسخه کتاب را «بحر الدقایق و یم الحقایق» توصیف کرده و مؤلف را «الفاضل المعظم و العالم الغطمطم مولانا غلام رضا الکاشانی مجاور المشهد الرضوي» خوانده است. او از محمد بن حسن شیروانی (- 1099ق) به «اعلی اﷲ مقامه» تعبیر میکند و درباره مجلسی (1037 -1110ق) میگوید: «قال بعض افاضل عصرنا ادام اﷲ برکاته فی کتاب بحارالانوار» (گ15)، پس کتاب را میان این دو تاریخ نگاشته است. او درباره مسأله بدا سخنی گسترده دارد و نظر مجلسی را اشتباه دانسته و میگوید «و قد فصلنا ذلک فی رسالتنا فی «البداء «» (گ13). در یازده «حدیقه» که نام برخی از آنها چنین است: 1. حمد و ثنا؛ 2. دعاي دوم؛ 3. صلوات بر حمله عرش؛ ... 5. حدیقه دعا بر همشریان.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2055
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي شرح صدور اولیائه الانجبین بنور معرفته ... اما بعد فیقول الفقیر ... غلام رضا بن عبدالعظیم الکاشانی ... ان الصحیفة الکاملة لمولانا ... علی بن الحسین ... فلقبت بانجیل اهل البیت و زبور آل محمد (گ2پ) ... مقدمة فی شرح سندها ... حدثنا السید الاجل ... الفائدة الاولی ... اختلفوا فی المتکلم بلفظ حدثنا أهو علی بن سکون ... ام عمید الرؤسا، هبة اﷲ بن حامد [اواسط قرن 7...] قال البهائی ... انه ابن سکون [م 606 (ریحانه الادب)] (گ3) ... قال الفاضل الکریم و الفیلسوف العظیم الداماد ... قال بعضی افاضل عصرنا [چنانکه بعد از این معلوم میشود مؤلف ما از مجلسی چنین تعبیر می کند ...] (گ3ب) ... الفائدة الثانی (گ4) ... الفائد الرابعة؛ الصحیف متواتر (گ4) ... الفائدة الخامسة (گ5) ... قال الفاضل اللاهیجی ... ان البداء عبارة عن ظهور (گ8)؛
فهرست 12 حدیقه کتاب به خامه همان زمان مؤلف در پشت برگ اول دیده میشود. لیکن خود نسخه به حدیقه یازدهم پایان گرفته است گویا مؤلف بیش از این ننوشته باشد؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا، با خطزدگی و تغییراتی که جز از مؤلف نتواند بود، محشی با نشان «منه» دارد؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 163گ، 25 سطر (7×18)، اندازه: 11×23/5سم [ف: 11-199]
ḥadā’iq-ul ‘ārif fī ṭarā’iq-il ma‘ārif
موسوي خواجوئی، محمد صادق بن ابی القاسم، ق 12 قمري
mūsavī xājū’ī, mohammad sādeq ebn-e abe-l-qāsem (-18c)
تاریخ تألیف: 1108ق
این رساله را او درباره برهان هاي اثبات واجب و تحقیق در سه مسلک حکیمان و متکلمان و طبیعیان و لمیت و انیت و کیفیت آنها نوشته و مطالب دقیق منطقی و فلسفی در آن آورده است. در پنج «باب»: 1. فوائد ینبغی تقدیمها و یعین فی المقصود تتمیمها، در دوازده «فائدة»؛ 2. بیان قولهم العلم بالعلة بخصوصها یوجب العلم بالمعلول بخصوصه و لا عکس؛ 3. بیان قولهم الیقین بالمسبب انما یحصل من جهة علته لا من معلوله؛ 4. تحریر محل النزاع من موضوع الکتاب و بیان ما هو المقصود بالبحث فی هذه الابواب؛ 5. فوائد متفرقة علی مقصود الکتاب و زوائد ناسب اسلوب التقریب تاخیرها عما سلف فی الابواب و هی ثلث فوائد. در آن از حثیث الفلجة فی حدیث الفرجة و امان الایمان من اخطار الاذهان فی تحقیق ما یتعلق بمعنی الایمان و جملة من احواله علی اتم بیان و لسان المیزان در منطق و شرح آن همه از همو و از بهمنیار در تحصیل و شمس الفضلاء محمد استرآبادي در حاشیه شرح تجرید و سید ابو الفتح در حاشی التهذیب و طوسی در منطق تجرید و در شرح اشارات و صدر المحققین و فخر رازي در شرح اشارات و ابن خطیب رومی خطیب زاده در حاشیه حاشیه شریفیه بر شرح قدیم تجرید و کمال الدین حسین لاري در حاشیه حاشیه قدیم جلالی بر شرح جدید تجرید و شریف در حاشیه شرح قدیم تجرید و شرح مطالع و ملا داود در حاشیه حاشیه شریفیه بر شرح شمسیه و فاضل ابیوردي و محشی شیرازي در حاشیه شرح اشارات و رازي در ملخص و آقا رضی قزوینی در حاشیه حاشیه خفري بر شرح جدید تجرید و جلال المحققین استرآبادي و صدراي شیرازي در شرح الهیات شفا و قوشچی و غیاث المدققین و دوانی و رازي در محاکمات و صاحب الملل و النحل و سید فاضل سید احمد علوي و خلیل قزوینی و میرزا جان شیرازي و جامی یاد شده است. در معرفی نسخه قاضی طباطبائی آن را از مختاري نائینی دانسته و نسخه را به خط مؤلف پنداشته که به نظر میرسد مختاري نائینی کاتب آن باشد زیرا در مقدمه به نام مؤلف تصریح شده است و آنچه در کتابشناسی مختاري نائینی در میراث حوزه اصفهان دفتر هفتم آمده و آن را به او نسبت داده غلط است.
آغاز: بسمله. و به الثقة. الحمد لمن دل علی وجوب وجوده افتقار سواء الحدوث و الامکان و جل و علا عن مبلغ ایدي افکار حسراء العقول و الاذهان اما بعد فیقول ... محمد صادق بن ابی القسم بن محمد باقر الموسوي الخواجوئی ... انه طالما یبحث فی العلوم الالهیة و المعارف الیقینیة عن براهین المطلب الاقصی و المقصد الاعلی اعنی اثبات الصانع ... فتکلموا فی مسلک الحکماء و مسلکی المتکلمین و الطبیعین و فی لمیتها و انیتها و
صحيح كل و كيفيتها الا انهم لم يشبعوا في البحث و التدقيق ...
فقنعوا فيه بيسير من الكلام ... و لكني حين اشتغالي بتأليف كتابي
المسمي بحثيث الفلجة في حديث الفرجة رايت ان ابحث فيه عن
هذا المرام لتقريب في اثناء الشرح في ذلك المقام فلما وجهت ...
و جمعت جميع ما قيل فيه ... فتح االله ... ابوابا من علم هذا
المطلب ... حتي سنحت لي ... تحقيقات كافية وافية و وضحت
لي اشكالاته باجوبة شافية صافية فصارت حجيمة بحيث لم يتسعها
رسالة شرح الحديث و استحقت لان تجعل رسالة مفردة ... و
شرعت فيه ... و رتبت الكتاب علي خمسة ابواب و سميته حدائق
العارف في طرائق المعارف.
انجام: هذا ما اردنا ایراده فی هذه الرسالة ... و اسئله التوفیق لاتمام رسالة شرح الحدیث و اشباع المقالة ... و کان الفراغ من تألیفها ... فی شهر جمادي الثانیة من سنة ثمان و مائة بعد الف و قلت فی تاریخه. عام الفراغ المفرغ رکن الکتاب الخاتم ** عام الفراغ الفارغ عن هد دهري الزاحم / من بعد ما افرغته فی قالب المستکمل ** ثم اعتدي دهري بهدم الرکن من ذي قائم / فاﷲ عون الوري فی کل ما یستصعب ** حمدا له یعصمنی من سوء امر غاشم / و کتب ذلک مؤلفها ... محمد صادق بن ابی القسم الموسوي الخاجوئی غفر اﷲ له و لجمیع المومنین فانه لذلک اهل و به قمین و الحمد اﷲ رب العالمین - و بیان التاریخ ان عدد لفظ «عام الفراغ» بحساب الجمل ثلثة و عشرون و اربعمائة و الف فاذا صار «عام الفراغ» فارغا و خالیا عن عدد لفظ «هدد هري الزاحم» و هو خمسة عشر و ثلثمائ بقی من عدد «عام الفراغ» ثمان و مائة و الف و هو تاریخ الختم الاخیر للکتاب فعام الفراغ الخاتم هو عام الفراغ الخالی عن هد دهري الزاحم فلا یحفی لطفه و منه عفی منه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1108ق؛ با خطخوردگی و اصلاح و به حاشیه رفته، محشی با نشان «منه، منه عفی منه.» فهرست بابها در ص ع به خط خود او هست و پیش از آن هم بندي به عربی به خط خود او درباره همین رساله او با رباعی فارسی از او دیده میشود؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 82گ، 17 سطر (7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 13 - 3198] و [فیلم ها ف: 3 - 75]
کا: محمد بن محمد باقر حسینی نائینی، تا: 1111ق؛ آن را به تاریخ 9 ماه رمضان سال 1111 مقابله و امضاء کرده؛ 84گ، [نشریه: 7 - 514]
hadā’eq-e ‘abd-or-razzāq beyk (mn.)
شامل مطالبی به نثر و نظم، از جمله: در اثبات ذات واجب الوجود به طریق متکلمین و اهل حکمت، معرفت صفات ثبوتیه، تفسیر سوره توحید با روایات شیعی؛ و اشعار عربی از: سید ماجد بحرانی، علامه زمخشري، فخرالدین ابن مکانس، اثیرالدین، امیرالمؤمنین (علیه السلام)، تمیم بن بادبیس المغربی، مجنون العامري، سید احمد هاتف اصفهانی، قاضی نظام الدین اصفهانی، عبدالرحیم برعی، میرزا محمد نصیر طبیب اصفهانی، مسیح فسایی شیرازي، دعبل خزاغی (قصیده تائیه وي)؛ و ادعیه و ختومات و عوذات، در اختلاف مذاهب و اظهار نعمت حق مذهب امامیه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16011/1
آغاز: بسمله. حمدله. الصلوةعلی محمد و آله الطیبین الطاهرین و بعد قال اﷲ تبارك و تعالی شهد اﷲ انه لا اله الا هو و الملئک و اولو العلم؛ انجام: صاحب المقام المحمود و علی آله و اولاده لو لا هم لم یخلق الممکنات الخلاق الودود.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان1302ق؛ رکابهدار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 48گ (1پ-48پ)، 12 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 44 - 196]
ḥadā’iq-ul ‘ayān fī muxtaṣar-i wafayāt-il ’a‘yān
وابسته به: وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان؛ ابن خلکان، احمد بن محمد (608-681)
اهداء به: سلطان ابو الفتوح عثمان خان عثمانی
ملخص کتاب «وفیات الأعیان فی أنباء أبناء الزمان» شمس الدین ابن خلکان است که زواید آن را انداخته و مطالب لازمی بر آن افزوده است. این کتاب به ترتیب اصل آن بهحسب حروف آغاز نام ها تنظیم شده و نزدیک یک پنجم آن میباشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8519
آغاز: الحمدﷲ الذي أوقف فی موقف الحق من عباده من أحب و اختار و وفقه لسلوك مسالک الصدق فی أخبار الآخیار؛ انجام: و مولده فی یوم الخمیس بعد صلاة العصر حادي عشر ربیع الآخر لسنة ثمان و ثمانین و خمسمائة
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ تملک: محمد امین نجفی خوئی به تاریخ 1335؛ جلد: تیماج مشکی، 122گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 22 - 102]
ḥadā’iq-ul fawā’id fī taḥqīq-i š.-i tajrīd-il a‘qāyid
غفاري، حامد بن برهان، ق10 قمري
qaffārī, hāmed ebn-e borhān (- 16c)
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الکلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
اهدا به: سلطان ابوالغفاري مسعود
حاشیهاي است بر شرح جدید تجرید الکلام از قوشچی. محشی در آن تلاش نموده تا ضمن توضیح عبارات، به حل اشکالات و دفع ایرادات آن بپردازد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4063/1
آغاز: یا من توجه بتجرید ذاته تقدیس صفاته و یا من تحیر فی ذاته سوي ذاته ... اما بعد فیقول المتوکل علی اﷲ ... و سمه اﷲ بتجرید ذاته و تقدیس صفاته و یا من تحیر فی ذاته سوي ذاته ... اما بعد فیقول المتوکل علی اﷲ ... و سمه اﷲ بتجرید العلائق و جعله جامع الحقایق هذه حدائق فوائد اعدها؛ انجام: تلک السلسله فلا حاجه الی محل و وجه الاسقاط ظاهر باوفی تامل
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ داراي کتیبه و سر لوح کتیبهاي، مجدول، مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ تملک: رضا الموسوي، علی بن محمد قاري سراج حسینی به سال 1111ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 117گ، 21 سطر (5/7×13)، اندازه: 1/51×17/5سم [ف: 17 - 387]
al-ḥadā’iq li-’ahl-il ḥaqāyiq
ابن جوزي، عبدالرحمن بن علی، 508؟ - 597 قمري
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
رسالهاي است در تفسیر سوره حمد و سوره بروج تا پایان جزء سی ام که در آن از ابوسعید حنفی بسیار نقل نموده و در چند مورد از حضرت امام علی، امام محمد باقر، امام جعفر صادق و امام رضا علیهم السلام روایاتی آورده است. مؤلف در آغاز تعویذ را در یک صفحه تفسیر و سپس تفسیر بسمله را در پنج مجلس ( 1. حکایات و روایات در مورد بسمله، 2. شان نزول تسمیه و تفسیر آن، 3. عدد کلمات و حروف اشارات آن، 4. سؤالات راجع به بسمله، 5. فقه بسمله) بیان داشته، سپس به آیات کلمات و حروف آن آنگاه شان نزول و در انجام تفسیر و سؤالات مربوط به آن سوره را بیان کرده است در چند مورد نیز از کلمات فارسی با عنوان «و یقال بالفارسی» استفاده شده است گویا این نسخه بخشی از تفسیر «الحدائق لاهل الحقایق» باشد.
[کشف الظنون 1/ 634؛ فهرست ظاهریه 15/29؛ مؤلفات ابن الجوزي 122]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14199
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم و به نستعین اعوذ باﷲ معناه اعتصم باﷲ و امتنع من الشیطان الرجیم اشتقاق التعوذ اتخذ من العوذة.؛ انجام: و آدم علیه السلام لم یدع لابلیس علیه اللغة بالخیر فلذلک صار ابلیس لعینا و عمر کریما بدعا محمد صلی اﷲ تعالی علی سیدنا محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: حسام الدین بن علی الطورعودي، تا: 15 ربیع الاول 1133ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، «شیخ زاده»، «اختري» و نقل از کتب دیگران؛ تملک: محمدابوبکر ... در قریه کردل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع مشکی، 142ص، 27 سطر (9×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 35 - 776]
allemīnمحمد جعفر بن ابوالقاسم
mohammad ja‘far ebn-e ab-ol-qāsem
مؤلف قبلاً رسالهاي در فن انشاء و نامهنگاري تألیف نموده بود به نام «حدایق المتعلمین»، ولی چون مفصل بود، در رساله حاضر آن را تلخیص نموده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 12/80-2190/1
آغاز: الحمدﷲ الملک العلام القدوس السلام ... اما بعد چنین گوید اقل الناس عملا و اکثرهم زللاً فقیر الحقیر محمد جعفر بن ابوالقاسم که چون قبل این مجموعه در علم انشاء به جه تلامذه؛ انجام: اقلام قلم پهلوي، قلم یونانی
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 90گ، 12-14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 8 - 4596]
al-hadā’eq-ol mostafavīya fe-l qavā‘ed-el jafrīya
قزوینی، مصطفی بن محمد
qazvīnī, mostafā ben mohammad
در چند «حدیقه».
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 449
خط: نسخ، بیکا، تا: شعبان 1289ق؛ در برگ 162ر تا پایان نوزده فصل مقالات افلاطون به عربی در دو برگ و پراکنده هایی یادداشت شده است؛ کاغذ: فرنگی کبود و سرخ و سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 166گ، 15 سطر (9×16)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 47]
hadāyeq-ol moqarrabīn
حسینی خاتون آبادي، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058 - 1126 ؟ قمري
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-ol
vāse‘ (1648 - 1714)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوي (1105-1135)
تاریخ تألیف: ماه رمضان 1115ق
در تفضیل بعضی از ملائکه بر بعضی دیگر و اینکه انبیاء و مرسلین بر آنها فضیلت دارند و حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت وي بر تمام موجودات فضیلت دارند، داراي پنج «حدیقه» و هر کدام در چند «باب»: حدیقه 1. تفضیل ملائکه بعضی بر بعضی، داراي هفت «باب»: 1) بیان کثرت ملئکه و عجایب خلقت ایشان، 2) اصناف ملائکه، 3) بیان آنکه ملائکه معصومند از گناهان، 4) بیان مذاهب علماء در باب ملائکه، 5) بیان بعضی از احوال ملائکه، 6) بیان تفضیل بعضی از ملئکه بر بعضی، 7) بیان روح و اصناف آن، و در این باب مذکور میشود بعضی از سرادقات و حجب؛ حدیقه 2. تفضیل بعضی انبیاء بر بعضی، داراي هفت «باب»: 1) بیان عدد انبیاء و مرسلین، 2) بیان نبی و رسول و فرق میان آنها، 3) بیان أولوالعزم و معنی آن، 4) بیان آنکه همه پیغمبران معصومند از گناهان، 5) بیان عصمت ایشان از سهو و نسیان، 6) در بیان تفضیل همه پیغمبران بر ملائکه، 7) بیان تفضیل پیغمبران بعضی بر بعضی؛ حدیقه 3. تفضیل پیامبر و ائمه بر عالمیان، داراي چهارده «باب»: 1) تفضیل سید کاینات (صلی الله علیه و آله) بر همه موجودات، 2) بیان تفضیل آن حضرت بر سایر أنبیاء و مرسلین، 3) بیان تفضیل أمیرا مؤمنین و فاطمه زهرا و سایر ائمه طاهرین بر همه انبیا و مرسلین، 4) بیان آنکه علم حضرت سید المرسلین، 5) بیان آنکه ایشان عالم بودند به همه علوم و بیان اسباب حمول علم براي ایشان، 6) بیان آنکه کتب و آثار پیغمبران گذشته همه به ایشان به میراث رسیده، 7) بیان آنکه همه پیغمبران بولایت ایشان، و این طویل الذیل است، 8) بیان تفضیل حضرت سید المرسلین بر امیر المؤمنین و سایر ائمه طاهرین و در این باب مذکور میشود مناظره نواب گیتیستان با حاتم بیک وزیر و محاکمه شیخ بهاء الدین محمد علیه الرحمه، 9) بیان آنکه أمیرالمؤمنین و همه ائمه طاهرین (صلی الله علیه و آله) امام بودند و نبی و رسول نبودند، 10. بیان آنکه حضرت امیرالمؤمنین تالی حضرت سید المرسلین است و بعد از آن حضرت افضل است از همه عالمین، 11) بیان تفضیل آن حضرت به خطاب مستطاب امیرالمؤمنین، 13) بیان تفضیل حسنین (علیه السلام) بر سایر ائمه طاهرین، 14) بیان مساوات سایر ائمه طاهرین (علیهم السلام) با تفضیل حضرت صاحب الامر (علیه السلام) بر آن هشت امام دیگر؛ حدیقه 4. تفضیل حضرت زهرا بر زنان عالم، داراي هفت «باب»: باب 1) بیان فضیلت فاطمه زهراء، 2) بیان فضیلت خدیجه کبري، 3) بیان فضیلت حضرت مریم، 4- در بیان فضیلت آسیه، 5) بیان تفضیل فاطمه زهراء بر ایشان، 6) بیان بعض از نساء طاهرات و بقیه زوجات طاهرات حضرت رسالت (صلی الله علیه و آله)، 7) بیان سایر نساء مکرمات که از تتبع أخبار و روایات ظاهر میگردد؛ حدیقه 5. جمعی از اخیار که درجه آنها بعد از انبیا و ائمه است، داراي هفت «باب»: 1) بیان گروهی از صدیقان که مقرب بودند نزد خداوند عالمیان، 2) بیان صحابه حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) و منازل ایشان، 3) بیان اصحاب حضرت امیرالمؤمنین و سایر ائمه طاهرین، 4) بیان جمعی از اکابر دین که در زمان غیبت امام بودهاند و در نزد حق تعالی گرامی و مقربند، 5) بیان گروهی از مقربان از اهل این أعصار و أزمان و در این باب بیان میشود آثار
علامات مقربان، 6) بیان فضایل فضیلت مؤمنان. در حدیقه پنجم احوال گروهی از صحابه بزرگوار و یاران ائمه اطهار علیهم السلام و سی نفر از علماء نامدار شیعه که نخستین آنها شیخ کلینی صاحب «کافی» و آخرین علامه مجلسی باشند، ذکر شده از این بابت کتاب مورد استفاده کسانی که در تراجم دانشمندان تألیف دارند نیز بوده است.
مؤلف الذریعه (6: 289) فرموده است که صاحب «روضات الجنات» و حاجی نوري در «الفیض القدسی» از آن نقل کردهاند. صاحب روضات مستقیماً از این کتاب استفاده و نقل کرده است، لکن حاجی نوري به آن دسترسی نیافته و حتی در «الفیض القدسی» (33 و چند جاي دیگر) که به توسط روضات از این کتاب نقل نموده اشتباهاً مؤلف آن را میر محمد حسین خاتون آبادي (فرزند میر محمد صالح) معرفی کردهاند، اما در «مستدرك» (3: 386) استدراك این اشتباه شده است. (محمد علی روضاتی)
آغاز: بسم ... هدیر کبوتران ملئکه مقربین در بروج مشیده سموات تسبیح و تقدیس خداوندي است که لی نعم و جواهر أیادیش افزونتر از آن است که به میزان عقول و مقیاس حواس توان سنجید ... اما بعد؛ تهی دست جواهر فضایل و معانی محمد صالح بن عبدالواسع الحسینی ... بعرض طالبان شوارع هدایت ... می رساند که اگر چه طبیعت امکان که عرض لازم هر فردي از أفراد ممکنات است مشوب بجهات نقص است ... است، و شرافت و کرامت ذاتی مخصوص ذات کمال الصفات جناب اقدس الهی است؛ لیکن چون قامت قابلیت انسان بطراز «و لقد کرمنا بنی آدم» شرف امتیاز یافته ... این بنی نوع را بر سایر انواع موجودات تفضیل دادهاند، و صنف پیغمبران و أوصیاي عالیشان از أصناف نوع انسان بمزید کرامت ممتاز ... و از أشخاص این صنف باعز و تمکین، حضرات سید المرسلین و ائمه طاهرین ... بأعلی درجات کرامت ... رسیده ... لاجرم همه خلایق از اولین و آخرین و ملئکه مقربین و سایر انبیا و مرسلین مأمور باین اذعان و مکلف بتولاي ایشانند ... و بر طبق این مطلب أخبار معتبره بسیار در کتب و آثار وارد شده، و با وجود آنکه حال بر این منوال است أساطین علما از متأخرین و قدما متعرض اینمطلب أسنی نشده ... و باین سبب این غرض اقصی بر اکثر طالبان طریق هدي مشتبه و مستور.. بوده تا در این زمان سعادت توأمان بندگان ثریا مکان نواب کامیاب ... الشاه سلطان حسین الصفوي الموسوي الحسینی ... که فیما بین سلاطین روزگار و خواقین
معدلت آثار، بمزید حسن عقیدت و صفاي طویت اختصاص دارند، ... لهذا این قلیل البضاعه بتألیف این رساله کثیر الفائده و تنقیح این مطلب ... پرداخت و بتفضیل انبیا و مرسلین و ملئکه مقربین و تفضیل صحابه أخیار حضرت سید أبرار و اصحاب ائمه اطهار و تفضیل سایر ناس از طبقات علماي کرام و سادات واجب الاحترام نیز عنان قلم را منعطف گردانید ... و این رساله نبیله به «حدائق المقربین» موسوم و به پنج حدیقه مرتب گردید ...
انجام: و این حقیر خاطی نیز از آن مثوبات جزیله بهره مند باشم ... خداوند عاقبت امور همه را بخیر فرماید.
[دنا 4 /534؛ فهرستواره منزوي 3/ 1615 و 9/ 265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هادي بن ابراهیم خاتون آبادي، تا: 5 ربیع الاول 1117ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 436ص، 16 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 35 - 774]
آغاز: برابر؛ انجام: در روز فتح بصره که سوار شد بر استر رسول خدا صلی اﷲ علیه و آله پس فرمود که ایها الناس ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عنوان «منه عفی عنه»؛ جلد: پارچهاي صورتی، 204گ، 14 سطر، اندازه: 18×25سم [محدث ارموي مخ: 2 - 606]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا آقا جانی بن مند علی اصفهانی، تا: پنجشنبه 28 ذیحجه 1244ق، به دستور حاج سید محمد بن میر عبدالباقی اصفهانی؛ تملک: محمد ابراهیم غروي، احمد بن محمد باقر بن عبد الغفار حسینی توسرکانی اصفهانی به تاریخ جمادي الاول 1390؛ جلد: تیماج قهوه اي، 269گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 12 - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقین بدان که حق تعالی بن بندگان مؤمنین؛ رؤوف و رحیم و بشیعیان ائمه طاهرین - صلوات اﷲ علیهم اجمعین - عطوف و کریم است. و الحمدﷲ علی افضاله ... باینجا ختم می کنم این کتاب جزیل ا بواب را ... صور خط المؤلف: و قد وقع الفراغ من اتمام هذه النسخ الشریف فی اواسط شهر اﷲ المبارك شهر رمضان من شهور سن خمس عشر و مائ بعد الالف، و الحمدﷲ رب العالمین ...
کا: آقا میرزا مسیح موسوي چهارسویی، تا: رجب 1308ق؛ مقابله شده، محشی به حواشی مؤلف، کاتب یکی از هفت نفر فرزندان دانشمند مرحوم صاحب «روضات الجنات» است که در 27 شوال 1255 متولد و در 9 ذیحجه 1325 وفات و در جنب مزار کثیر ا نوار پدر نامدارش در تخت پولاد اصفهان مدفون گردید. پدر کاتب در روي برگ اول اجازهاي به خط و مهر خود مشتمل بر تعریف و تمجید اصل تألیف و مؤلف و کاتب نگاشته و به او اجازه داده است که جمله أحادیث و أخبار ائمه اطهار را به طرق معلومه مجیز از او روایت نماید، و یکی از مشایخ اجازه خود را نیز چنین یاد کرده است: ...» أجلهم و أقدمهم هو أفقه أهل زمانه و أوثق من یعتنی بشانه و یقدم علی أقرانه موللنا و سیدنا و سمینا الاسمی الحاج السید محمد باقر الموسوي الرشتی القاطن باصفهان ...» به تاریخ 18 شعبان 1308؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 238گ، 21 سطر، اندازه: 14×22سم [فهرست روضاتی: - 81]
بی کا، تا: پنجشنبه 16 رجب 1308ق؛ 244گ [فیلم ها ف: 1 - 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: حسینی حسن بن ابی طالب، تا: ربیع الثانی 1312ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي کم آهار، جلد: تیماج قهوه اي، 506گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 277]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: قوام الدین محمد بن محمد باقر شهشهانی، تا: 16 شعبان 1314ق؛ جلد: تیماج قرمز، 348گ، 17 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 143]
خط: نسخ، کا: ملاعبداﷲ، تا: روز مولود 1315ق؛ کاغذ: اصفهانی، 973گ (28پ-1000)، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 403]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد علی حسینی، تا: پنجشنبه 6 صفر 1317ق؛ جلد: تیماج قرمز، 328گ، 19 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 18 - 330]
حدائق ناصریه- طب ژزف رك (ترجمه)
al-ḥadā’iq-un nāḍira fī aḥkām-il ‘itrat-iṭ ṭāhira
بحرانی، یوسف بن احمد، 1107 - 1186 قمري
bahrānī, yūsef ebn-e ahmad (1696 - 1773)
مؤلف کتاب از پناهندگان بحرین به شیراز است که پس از یورش وهابیان و خوارج از آن جزیره گریختند. او در آغاز اخباري بود و پس از ماندگار شدن در ایران تا حدي اصولی شد. مؤلف آن را در فسا آغاز کرد و در کربلا تا اواسط «ظهار» ادامه داد ولی اجل او فرا رسید و کارش متوقف گردید و بقیه تا پایان «لعان» توسط برادرزاده اش شیخ حسین آل عصفور که شاگرد او
نیز بود نگاشته شد. کتاب حدائق یکی از بهترین کتب فقه استدلالی امامیه و مشتمل بر همه اقوال و مدارك احکام از آیات اخبار میباشد و مورد قبول جمیع علماء امامیه اعم از اخباریین اصولیین بوده و هست فقط اصولیین را در این کتاب نقصی که به نظر میرسد این است که مصنف چندان به ادله اصولیه متشبث نگردیده است. مؤلف در هر مبحث از این احادیث فقهی وارده از ائمه علیهم السلام را بیان کرده و سپس احکام فقهی را با استناد به همان احادیث همراه با استدلال تبیین نموده است. در ابتداء این کتاب مقدمات دوازدهگانه اي در مبانی احکام جمعآوري شده و مقدمه آخر در فرق بین اخباري و اصولی است.
تألیف این کتاب چنان که گفته شد ناقص مانده و مشتمل بر همه کتب عبادات جز کتاب جهاد (به مناسبت این که به عقیده امامیه در زمان غیبت امام زمان علیه السلام جهاد وجوب ندارد) و اکثر کتب معاملات میباشد. تقسیماتی که خود مؤلف براي این کتاب کرده و در اواخر کتب به آن تصریح کردهاند از این قرار است: جلد 1. مشتمل بر دوازده مقدمه در بیان مبادي اصولیه و مباحثات با اصولیین و رد بر آنها در بعضی موارد چون حجی اجماع و غیره و مباحثی از علم درای و آنچه از قواعد اصولی مورد احتیاج و اعتماد در استنباط احکام فرعیه است میباشد و نیز مشتمل بر کتاب طهارت از ابتداء تا آخر مبحث غسل جنابت است؛ 2. احکام حیض تا آخر کتاب طهارت؛ 3. کتاب صلوة تا آخر خلل؛ 4. بقیه کتاب صلوة تا آخر کتاب؛ 5. مشتمل بر کتاب زکوة، خمس، صوم و اعتکاف؛ 6. کتاب حج؛ 7. کتاب تجارت، دین، رهن، شفعه و حجر و تفلیس؛ 8. کتاب ضمان و حواله و کفالة، صلح، شرکت، مضاربه، مزارعه، مساقاه، ودیعه، عاریه، اجاره، وکالت، وقوف و صدقات و سکنی و عمري و هبه، سبق و رمایه و کتاب وصایا؛ 9. کتاب نکاح؛ 10. مشتمل بر کتاب طلاق و قسمتی از ظهار است. مؤلف را اجل در رسیده و بیش از این را تألیف نکرده است. در آخر مجلد نهم سال تألیف 1185 معین گردیده و در آخر بعضی از مجلدات تاریخ تألیف نیز ذکر شده است.
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمدﷲ الذي هدانا بواضح الدلیل الی سبیل معادن العلم و التأویل ... اما بعد فیقول الفقیر ... یوسف بن احمد بن ابراهیم ... انی کثیراً ما تشوقت ... تألیف کتا ب جامع الاحکام الفقهی ...
چاپ: در تبریز از سال 1315 تا 1317 درشش مجلد چاپ سنگی شده: مجلد اول: تمام کتاب طهارة. مجلد دوم: تمام کتاب صلوة. مجلد سوم: کتاب زکو و خمس و صوم و اعتکاف. مجلد چهارم: کتاب حج. مجلد پنجم: کتاب تجارت تا آخر وصایا. مجلد ششم: کتاب نکاح و طلاق و ظهار
[الذریعة 6 /289 و 290 و 22: 54، مقدمه الحدائق الناضرة؛ کشف الحجب و الاستار ص 193؛ مشار عربی 305؛ ذخائر التراث العربی 1/ 368؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 428؛ دنا 4/ 534- 547 (384 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- شرح مقدم الحدائق الناضرة؛ اعرجی، محسن بن حسن (1130-1227)
آغاز: بسمله - کتاب الزکو و هی لغة تطلق علی معنیین - الطهاره و الزیادة و النمو؛ انجام: و امثال هذه التعلیلات لتأسیس الاحکام الشرعیه و اﷲ اعلم - هذا آخر الکلام ...
جلد پنجم، شامل کتاب زکوة و کتاب خمس و کتاب صوم و کتاب اعتکاف؛ خط: نسخ ریز، کاتب = مؤلف، تا: 1177ق، جا: کربلا؛ کاغذ: سفید نازك، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 261گ، 25سطر (5/13×22)، اندازه: 20×5/29سم [ف: 2 - 47]
آغاز: بسمله و به نستعین - الفصل الثانی فی غسل الحیض و الکلام فیه یتوقف علی بیان الحیض؛ انجام: و ان یوفقنی لاکماله و الفوز بسعاد الاختتام و هذا هو المجلد الثانی فی کتاب الحدائق ...
جلد دوم؛ خط: نسخ ریز، کاتب = مؤلف، تا: 1178ق، جا: کربلا؛ کاغذ: سفید مهره خورده، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 351گ، 25 سطر (5/13×22)، اندازه: 5/20×30سم [ف: 2 - 45]
آغاز: بسمله ... کتاب الصلوةوفیه ابواب الاول فی المقدمات الاولی فی فضل الصلوة الیومیه ...
جلد دوم و سوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1 رمضان 1178ق؛ با علامت بلاغ؛ مهر: متولی «العبد السید صادق الحسینی»؛ واقف: حاج ابراهیم خوئینی، رجب 1238ق؛ جلد: تیماج سرخ، 335گ، 30 سطر [ف: 1 - 107]
آغاز: برابر؛ انجام: و نقطع الکلام لیکون ختامه مسکا تیمنا بما ذکره الملک العلام و اسئل اﷲ سبحانه بمزید فضله و برک اهل البیت ...
جلد اول و دوم، شامل دوازده مقدمه است و در طهار و غسل میباشد؛ خط: نسخ ریز، کاتب = مؤلف، تا: 1179ق، جا: کربلا؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 530گ، 26 سطر (12×21)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 2 - 43]
آغاز: بسمله - فی بقیه الصلوةو فیه فصول - الفصل الاول فی صلوةالجمعه و فیه مقدم و مطالب. اما المقدم فی فضل یوم الجمعه؛ انجام: اللهم اجبر تقصیرنا بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک هذا آخر الکلام فی المجلد الرابع من کتاب الحدائق ...
جلد چهارم و متضمن بقیه مطالب راجع به نماز است؛ خط: نسخ ریز، کاتب = مؤلف، تا: 1185ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛
کاغذ: سفید نازك، جلد: مقوا با تیماج مشکی؛ 279گ، 25سطر (13×22)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 2 - 46]
آغاز: خذبیتا واکنس فناءه ورشه بساطک فاذا فعلت ذلک فقد قضیت مایجب علیک ... الاولی اعلم انه کما استفاضت الاخبار بالامر بطلب الرزق و وجوبه وذم تارکه؛ انجام: التی من جملتها التوفیق للفوز بسعاد الاختتام لهذا الجلد الشریف والمؤلف المنیف وهو الجلد الثامن ... نبینا اشرف الانبیاء والمرسلین وآله الطیبین الطاهرین ... علی هاجرها افضل الصلوة والسلام والتحیة
از اول کتاب البیع تا آخر نکاح؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سهشنبه 8 ربیع الثانی 1240ق؛ جلد: تیماج سرخ، 437گ، 29 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3 - 1596]
آغاز: بسمله - الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الصلوة و فیه ابواب - الاول فی المقدمات - الاول فی فضل الصلوةالیومیه؛ انجام: ما بدعونه من الانفاق کما سمعت من عبار فی شک و اعلم انه لافرق فی مسائل لهو و الشک بین.
جلد سوم، این جلد متضمن مطالب راجع به نماز است؛ خط: نسخ ریز، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید نازك، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 422گ، 25 سطر (13×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 45]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالیمن و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب الصلاة و فیه ابواب؛ انجام: و کتب فی دار السلطنه اصفهان فی یوم الخمیس 1123 جلد سوم، شامل بخشی از کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد باقر ریزي، تا: پنجشنبه 5 ربیع الثانی 1123ق [این تاریخ نمیتواند درست باشد]، جا: اصفهان؛ 305گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 28]
آغاز: و لنقدم جملة من الاخبار الواردة فی ... فان کتابنا هذا کتاب فروع؛ انجام: بل الواجب علیها لتحصیل برائة الذمة بیقین هو الرضا بالصلح لیخرجوا بذلک من غضب رب العالمین و اﷲ العالم.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمود لاهیجانی، تا: 1124ق [این تاریخ نمیتواند درست باشد]؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 187گ، 36 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 1 - 301]
آغاز: حمدله. صلاة. کتاب الزکاة و هی فی اللغة تطلق علی معنین الطهارة و الزیادة و النمو؛ انجام: وسیل لنیل کل مسئول و مأمول و کان الفوز باتمامه ... فی الیوم الثالث و العشرین من شهر جمادي الاخیر من السنة الثامنة و السبعین بعد المائة و الالف ... الفقیر الی ربه الکریم یوسف بن احمد بن ابراهیم. حامداً مصلیاً...
انجامه نویسنده: نقله اقل العباد ابن محمد حسین محمد تقی فی شهر ذیحجة الحرام فی یوم الثامن عشر منه (ص 339) (1126ق) و ... السادسة و العشرین بعد المائة و الالف من الهجرة ... (پایان مجلد)
مجلد: زکاة، خمس، صیام و حج؛ خط: نسخ ثلث، کا: محمد تقی بن محمد حسین، تا: 18 ذیحجه 1125ق [تاریخ در فهرست چنین است اما با تاریخ تألیف نسخه که در خود نسخه هم آمده تطبیق نمیکند، شاید 1225 درست باشد]؛ محشی با نشان «منه رح»، با تاریخ تألیف 23 جمادي الثانی 1178ق؛ 765ص، 31سطر (13×21/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 144]
صلاة است تا پایان جلد سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1172ق؛ با امضاي شهید ثالث حاج محمد تقی برغانی قزوینی و مینویسد که برخی را خودم نوشتم و برخی را نویساندم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 233گ، 33 سطر (14×23/5)، اندازه: 22×31سم [ف: 8 - 422]
آغاز: برابر؛ انجام: والاخبار ترده لظهورها فی فعل المکلف نفسه حتی أنه لو اضبط الی التولیه فلابد من حصول القصد منه
جلد اول: طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه 20 جمادي الثانی 1175ق؛ داراي علامت بلاغ، مصحح، محشی با امضاي «منه مدظله العالی«، یادداشتی در بیان مساحت بیت «کعبه» از روي سفرنامه میرزا رضاخان در 1296؛ جلد: تیماج قهوه اي، 243گ، 24 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1594]
جلد یکم، تا پایان غسل جنابت؛ کاتب: حسن بن محمد بن عبداﷲ بن هاشم بن علوي حسینی موسوي سلمابادي بحرانی، تا: 2 ذیقعده 1175ق؛ مینماید که هر اندازه که تألیف می کرده این شاگرد میگرفته و رونویس میکرده، محشی با نشان «منه دام ظله»، مصحح به خط مؤلف [نشریه: 7 - 534]
آغاز: بسمله، حمدله، صلوات، ... کتاب الصلوة ... الخ؛ انجام: انتهی الکلام فی المجلد الثالث من کتاب حدائق الناضرة ... و یتلوه ... مجلد الرابع فی صلوة الجمعة ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 1178ق؛ مهر تملک: «الواثق باﷲ الغنی عبده رجبعلی»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف ها تیماج قرمز، 223گ، 30 سطر (13/5×23)، اندازه: 30×30سم [ف: 3 - 976]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب الحج و هو یطلق فی اللغة علی ضمان کما یستفاد من القاموس؛ انجام: عندهم فی درجة القبول و وسیلة لنیل کل مسئول و مأمول و کان الفوز باتمامه
جلد 5، حاوي مبحث حج؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن ابراهیم، تا: 3 جمادي الثانی 1178ق؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ:
نخودي، جلد: تیماج عنابی، 294گ، 29سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 252]
آغاز: المقدمة الاولی غیر خفی علی ذوي العقول من اهل الایمان و طالبی الحق من ذوي الافهام ذهان مایلی به هذا لذین من اولئک المرد المعاندین بعد موت سیدالمرسلین وغصب وصیه امیر المؤمنین؛ انجام: وعن ابی البختري عن ابی عبداﷲ علیه السلام ان رسول اﷲ صلی اﷲ علیه وآله کان یطیب بالمسک حتی
یري ربیصه فی مفارقه بیان الربیص بالصاد المهمله البریق و اللمعان و المغرق محل فرق المشعر من الرأس و عن نوح ابن شعیب عن بعض اصحابنا عن ابی الحسن علیه السلام قال کان یري ربیض المسک فی مفرق رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن غلام شاه سیستانی، تا: 26 جمادي الثانی 1179ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 533گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 2 - 769]
آغاز: بسمله. حمدله ... کتاب الطلاق. مولهم فیها تعریفات قد اردفت و بایرادات لیس فی التعرض لذکرها مزید فایدة بعد ظهور المعنی لکل من خاص الفن تقدمة ...قد تکاثرت الاخبار و به صرح جملة من علائمنا الابرار بکراهیة الطلاق؛ انجام: و یالها من کلملا بعلمها شییء ما و کان انتهاء الموجود ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 23 ذیقعده 1194ق؛ مهر: علی موسوي مورخ محرم 1314؛ یادداشت «مرتضی الحسینی المیلانی» و نصراﷲ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 150گ، 25 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 16 - 26]
آغاز: کانت النصاري تقولها دعنه و عن آبائه قال قال رسو اﷲ (صلی الله علیه و آله) امتی بخیرو و علی شریعتی مالم یتخطوا القبلة فواقیاما؛ انجام: و الثانی لایخلو من الاجمال المانع من استناد الیه فی الاستدال و لهذا صرح جملمن محققین متأخري المتاخرین بانهم لایقفوا.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: محمد رضا امامیان میبدي؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 152گ، 27 سطر (8×17/5)، اندازه: 1/57×28سم [ف: 1 - 301]
آغاز: برابر؛ انجام: ان قد قضیت ما علیک حتی.
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: هندي، جلد: میشن تریاکی، 253ص (131-383)، 22سطر (9×14)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 367]
آغاز: (پس از دو برگ) بصیغ القبول قولان استجود فی ذلک الثانی؛ انجام: انما هو مال الترکة و علی کل منهما فانه لایحصل الدفع الی الوصیین.
جلد 8، مشتمل است بر كتب: ضمان، صلح، شركت، مضاربه، مزارعه و مساقات، ودیعه، عاریه، اجاره، وکالت، وقوف و صدقات ...، سبق و رمایه و وصایا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودي، 318گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 1/21 - 535]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الصلاة و فیه ابواب الباب الاول فی المقدمات؛ انجام: و لفظ الوجوب فی الخبر محتمل للمبالغة فی الاستحباب او المعنی اللغوي ... و یتلوه المجلد الخامس من کتاب الزکاة و الصوم و الحمدﷲ
جلد 3-4، از ابتداي صلات تا انتهاي آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با رمز «منه»؛ تملک: محمد بن علی بن ابراهیم موسوي؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 333گ، 36 سطر، اندازه: 21×3/80سم [ف: 1/21 - 517]
آغاز: کالعیان لکل انسان و ذلک اولا ان کلامه مبنی علی التخییر؛ انجام: و قضی دینی و وسع رزقی ... و یصلح لنا الامور و یوسع فی ارزاقنا و یقینا کل محذور ... بمنه و کرمه و آمین رب العالمین جلد 3، از اواسط «الفصل الثانی فی تکبیر الاحرام» تا اول نماز جمعه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با رمز «منه»، مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، 101گ، 38 سطر، اندازه: 22×3/ 32سم [ف: 1/ 21 - 518]
آغاز: بسمله، فی بقیة الصلوات و فیه فصول الأول فی صلاة الجمعة و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: اللهم اجبر تقصیرنا بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک ... بتاریخ یوم السادس و العشرین شهر ربیع المولود من السن الخامس و الثمانین بعد المائة و ألف...
جلد 4؛ خط: نسخ، کا: محمد جواد، تا: قرن 12، به دستور میر صاحبی؛ تملک: سید رجبعلی نقوي حسینی در 18 ذیحجه 1274؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 164گ، 31 سطر، اندازه: 33×22/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 251]
آغاز: بسمله کتاب الحج من الحدایق الحمدﷲ ... وهو یطلق فی اللغة غلی معان لما یستفاد من القاموس وهو القصد والکف..؛ انجام: ونختم الکتاب باسامی اسماء هولاء الاعلام الذین هم ابواب الملک العلام واساس الاسلام وابواب دارالسلام ... و کتب مؤلفه بیمنه الدائر اعطاء اﷲ کتابه بها فی الاخر ... حامدا مصلیا. کتاب الحج و کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ واقف: حاج محمد خوئینی، رجب 1238ق؛ جلد: گالینگور سرخ، 421گ، 30 سطر [ف: 1 - 109]
آغاز: المطلب الثانی من السهو و هو عبارة عن زوال الشیء؛ انجام:
و لنذکر اولا المأجنار المتعلقة بذلک.
سهویات و شکیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با عطف گالینگور، 58گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 3 - 578]
نکاح و طلاق؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 241گ، 31 سطر (12×21)، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 320]
آغاز: طهور بمعنی طاهر مطلقا ثوب طهور و خشب طهور؛ انجام: المشهوربین الاصحاب بل الظاهر انه لاخلاف فیه انه لو وجد بعض المیت ...
جلد اول، تا مبحث غسل میت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 155گ، 22 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 94]
آغاز: برابر؛ انجام: الحادي عشر فی المغصوب ظاهر کلام الاصحاب رضی اﷲ عنهم بالاتفاق
طهارت و صلاة تا لباس مصلی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ واقف: ملا محمد اسماعیل، 1281؛ جلد: تیماج زرشکی، 325گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم[ف: 2 - 94]
آغاز: بسمله الباب الثانی فی الغسل و منه الواجب و المندوب؛ انجام: ان یکون هذا الکتاب وسیلة لدیه ولدیهم 6 فی یوم القیامة و ان یوفقنی ...
مجلد 2 از احکام حیض تا پایان طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با امضاء «منه ره»؛ مهر: «العبد الاقل عبدالمجید» (بیضی)؛ اهدایی: آقاي خردور، 14 فروردین 1312ش؛ کاغذ: جلد: مقوا با روکش مشمع سرخ، 276گ، 29 سطر (13×24/5)، اندازه: 21×5/ 33سم [ف: 353]
از زکات تا حج که در 3 جمادي الثانی 1180 ساخته شده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: قستقی، جلد: میشن تریاکی، 433گ، 32 سطر، اندازه: 2/80×3/80سم [ف: 1 - 187]
انجام: الفعل السادس فی غسل الاموات ... و ان المرض لایزال بالمومن حتی ما یکون ...
از آغاز تا بحث غسل اموات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 227گ، 21 سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 94]
انجام: بل الی غیر ذلک مما هو مذکور فی مظانه من اراد فلیطلبه منها تم
از ابتدا صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 358گ، 39 سطر، اندازه: 5/22×34سم [اهدائی رهبر: 3 - 247]
جلد 1، از طهارت تا فصل سوم در احکام منی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 34 سطر (13×22/5) [ف: 768]
جلد 2 از فصل ثالث «احکام منی تا استنحباب تطییب»؛ خط: نسخ، کا: سید رضا ابن حاج سید احمد بروجردي، تا: 18 رمضان قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 22 سطر (13×23) [ف: 768]
جلد 3 از کتاب صلا تا آغاز صلاة الجمعة؛ خط: نسخ، کا: محمد کرمانشاهی، تا: قرن 13، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 345گ، 25 سطر (5/12×5/20] (ف: 768]
جلد 4 از صلاة جمعه تا پایان کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 31 سطر (14×22) [ف: 768]
جلد 7 از متاجر تا پایان صلح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 36 سطر (14×23/5) [ف: 768]
جلد 9 و 10 از نکاح تا اواخر ظهار؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ در پایان این نسخه (انجام کتاب ظهار) نویسنده یادآوري کرده که مصنف در روز دوم انجام یافتن این کتاب بیمار شده و نتوانست ظهار را به پایان برساند. از این روز که بیستم صفر 1186 بود بیماري او ادامه پیدا کرده و در چهارم ربیع الاول همین سال درگذشته است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 22 سطر (12×23/5) [ف: 768]
بخشی از کتاب طهارت و شرکت و نکاح بطور ناقص؛ خط: نسخ نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 33سطر (14×24/5) [ف: 769]
نکاح است و طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد مصطفی عاملی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 220گ، 36 سطر، اندازه: 2/ 21×4/ 31سم [ف: 1 - 187]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: غلام بن محمد، تا: قرن 13؛ تملک: محمد بن حاج میر محمد صالح حسینی قزوینی در 1246؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 261گ، 32 سطر، اندازه: 2/ 22×6 /32سم [ف: 1 - 187]
جلد 4؛ خط: نسخ، کا: غلام بن محمد، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: قزوینی در چهارشنبه 4 ذیقعده 1246؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 293گ، 32 سطر، اندازه: 8 /22×7 /31سم [ف: 1 - 187]
از اول کتاب طهارة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 195گ، 30 سطر (13/5×22)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1- 37]
آغاز: الحمدﷲ ... قال رضی اﷲ عنه وارضاه وازلفه بما کان یتمناه بعد الدیباجة المقدمة الاولی غیرخفی علی ذوي العقول من اهل الایمان و طالبی الحق من لوي الاذهان ما یلی به هذا الدین من اولئک الرد العاندین؛ انجام: مذهب آل محمد آل محمد (صلی الله علیه و آله) کما اجتري به قلمه علیه وعلی غیره من المجتهدین و ینشرع الان فی المقصود متوکلین علی الملک المعبود مفیض الخیر والجود ونقول وباﷲ الثق لادراك کل مامول ...
شامل مقدمات دوازده گانه اول کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 82گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 768]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب الصلاة و فیه ابواب الاول فی المقدمات الاولی فی فضل الصلاة؛ انجام: مع ما عرفت من ان ضعف السند یضعف الاحتجاج به و سبیل الاحتیاط واضح انتهی و ما ذکره قدس سره.
جلد 3، از ابتداي «کتاب الصلاة» تا مبحث شکوك؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد ابراهیم بن محمد حسین خراسانی، 1253؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 260گ، 30 سطر، اندازه: 20/5×31/5سم [ف: 5- 577]
بخش طهارت؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی بن حبیب بن شکراﷲ بن ابراهیم بن رستم بن خسرو ربیعی الاصل کربلائی النجفی المسکن، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، جلد: تیماج عنابی، 336گ، 27 سطر (13×22)، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 1 - 90]
از صلاة تا احکام قرائت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 137گ، 33 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 - 186]
از تجارت تا ضمان؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 29گ، 29 سطر، اندازه: 9/ 20×30سم [ف: 1- 186]
جلد 4، در صلاة و زکات؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن محمد کربلائی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سبز، 217گ، 25 سطر، اندازه: 1 /21×3/ 30سم [ف: 1 - 187]
آغاز: برابر؛ انجام: و الفوز بسعادة الاختتام و هو المجلد الثانی [چنین] من کتاب الحدایق الناظرة و یتلوه انشاءاﷲ المجلد الثالث [چنین] کتاب الصلاة ...
جلد یکم، طهارت، که با 12 «مقدمه» آغاز میشود، و در پایان تاریخ نگارش 26 جمادي الثانی 1179 آمده؛ خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ یادداشت هایی از محمد بن کریم [کرمانی]؛ 904ص، 32 سطر (13/5×222/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 145]
آغاز: حمدله. صلاة. کتاب الصلوة و فیه ابواب. الاول فی المقدمات. الاولی فی فضل الصلوة الیومیة و انها افضل الاعمال الدینیة؛ انجام: و وسع رزقی، نسئل اﷲ تعالی ان یذهب عنا وسوسة الصدور. الی هنا انتهی الکلام فی المجلد الثاث و یتلوه المجلد الرابع فی صلاة الجمع . م. م.
جلد 3، کتاب صلاة؛ خط: نسخ خوش به الوان مختلف، بیکا، تا: نیمه قرن 13؛ 557ص، 30 سطر (12×21)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 145]
انجام: توجب کون الصلاة فی جمیع المساجد مکروهة لکونها اقل ثوابا من الصلاة فی المسجد
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 140گ، 31 سطر، اندازه: 20/5×3/50سم [ف: 25]
بخش اصول و مقدمات کتاب؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 77گ (134پ-210پ)، اندازه: 19×3/50سم [ف: 84]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2348/2
آغاز: برابر؛ انجام: منها الاخبار هذا الموضع و منها الاخبار الواردة بنزح سبع دلاء لاغتسال الجنب فی البئر فانه مع عدم النجاسة ...
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 153ص (268-420) [عکسی ف: 6 - 451]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الصلاة و فیه ابواب الباب الاول فی المقدمات الاولی فی فضل الصلا الیومیة؛ انجام: استحب له الایتان به و هذا هو الذي خرجت به روایات القضاء بانه یؤذن..
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: حیدرقلی بن نورمحمد خان کابلی در غره ربیع الثانی 1337، مصحح؛ جلد: تیماج جگري، 363گ، مختلف السطر، اندازه: 15×22سم [محدث ارموي مخ: 2 - 608]
آغاز: کتاب الطهارة و فیه ابواب أربع الاول فی المیاه و ینقسم المء الی مطلق و مضافة؛ انجام: و أنت خبیر بأن مقتضی القول الاول من هذه الاقوال التی تعلقها هو الطهارة خاصة دون الطهوریة من حدث ...
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از «میر سید علی دام ظله»؛ 37گ (122پ-158ر)، اندازه: 20/5×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 608]
آغاز: المسألة الثانیة: المشهور بین الاصحاب وجوب الاستقلال فی القیام؛ انجام: و یصلح لنا الامور و یوسع فی ارزاقنا و یقینا کل محذور الی هنا انتهی ...
جلد دوم و سوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: حاج محمد تقی تاجر قزوینی، 1273؛ جلد: تیماج قهوه اي، 315گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 94]
آغاز: کتاب الصلاة و فیه ابواب الاول فی المقدمات الاولی فی فضل الصلاة الیومیة؛ انجام: من جانب الام الی هذیل الی غیر ذلک مما هو مذکور فی مظانه من اراده ...
از اول کتاب الصلاة تا بحث تسلیم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ باخط خوردگی ها و بعضی قرائن دیگر حاکی از نسخه مؤلف است لکن باید با خط مؤلف تطبیق داده شود؛ جلد: تیماج قهوه اي، 260گ، 30 سطر، اندازه: 5/21×30سم [ف: 2 - 95]
آغاز: الباب الثالث فی بقیة الصلوات و فیه فصول الفصل الاول فی صلاة الجمعه؛ انجام: ان یعزم العود بدون اقام عشرة بل اما مع اقامما دونها او بدون اقامة بالمرة ...
از ابتداي نماز جمعه تا ورق ما قبل آخر کتاب صلاة؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی از محمد صالح و محمد تقی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 200گ، 34 سطر، اندازه: 21×5/ 31سم [ف: 2 - 95]
آغاز: و فیه ابواب فی المقدمات الاول فی فضل الصلاة الیومیة و انها افضل الاعمال؛ انجام: بان القیام رکن فی الصلاة متی اخل به مع القدرة عمدا أوسهوا قد اغتفرفی ...
بخشی از کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد تقی تاجر قزوینی، 1273؛ جلد: زرشکی، 325گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 93]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 14×21سم [نسخهپژوهی: 2 -154]
کتاب صلات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «اﷲ اکبر 1240» (چهارگوش)؛ تملک: محمد بن عبدالصمد شیرازي با مهر «عبده الراجی محمد الحسینی» (بیضی)؛ اندازه: 20/5×29سم [ف: 3 - 30]
انجام: فهو مخیر بین الدعاء علیه بعد کل تکبیرة کما هو ظاهر خبر الحسین علیه السلام بالتقریب الذي ذکرناه و علیه یحمل ما بعده أیضاً من خبري الحلبی ...
از صلاة الجمعة تا کیفیة الصلاة علی المنافق؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی، 85گ (153پ-237پ)، اندازه: 20/5×5/ 30سم [اوراق عتیق: 1 - 163]
کتاب الطهاره؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج علی اکبر نواب (- 1263) «علی اکبر» (چهارگوش)؛ اندازه: 21×31سم [ف: 3 - 29]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد وآله الطاهرین کتاب الزکا وهی لغة تطلق علی معنیین الطهارة والزیادة والنمو ومن الاول قوله عزوجل قدافلح من تزکی؛ انجام: وسالوه ان یوصی الی احد فقال ﷲ امر هو بالغه فوقعت الغیبة الکبري و لنختم الکتاب ... حامداً مصلیا مستغفرا آمین آمین بحرمة الساد المیامین
کتاب الزکاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج سرخ، 334گ، 33 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1596]
انجام: و روي فی «فی» و «یب» عن رفاعه عمن سمع ابا عبداﷲ ع عن الرجل یصلی فی ثوب واحد یأتزد قال لاباس
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ صورت اجازه ملا محمد تقی
یزدي؛ اهدایی: احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 175گ، 11 سطر (8×15)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 3 - 1099]
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... کتاب الصلوة وفيه ابواب الاول في
المقدمات المقدمة الاولي في فضل الصلوة اليومية وانها افضل
الاعمال الدينية وان قبول ساير الاعمال موقوف علي قبولها و انه؛
انجام: فان باب المجاز وسع وقدورد من مات فقدقامت قيامة مع
ان الموت و الانتقال الي عالم البرزخ ليس من القيمة حقيقة التي
هي دار الاخرة و بالجملة فياب التجوز اوسع من ذلک واالله العالم
مقدمه اول کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ علامت مقابله، مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 131گ، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 768]
آغاز: بسمله [کتاب التجارة] فی البیع و ارکانه ثلثه الصیغة و المتعاقدان و العوضان و البحث عن ذلک یقتضی بسطه العقود فلا یکفی التقابض من غیر تلک الصیغة وان حصل من الالفاظ و
الامارات؛ انجام: فان ذلک خیانة و ظلم و هو ظاهر واﷲ العالم بحقائق احکامه و اولیاءه القائمون بمعالم حلاله وحرامه صلوات اﷲ علیهم اجمعین و الحمدﷲ رب العالمین تم
مباحث تجارت؛ خط: نسخ، کا: خلف بن حاج عسکر، تا: 3 شعبان 1200ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی از سید علی دام ظله؛ جلد: تیماج قهوه اي، 241گ، 19 و 21 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 2- 768]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی نبیه محمد و آله الطاهرین کتاب الزکو و علی لغة؛ انجام: و اﷲ سبحانه العالم بحقایق احکامه و نوابه القائمون بعالم ... الطاهرین المعصومین
جلد سوم، از کتاب زکو شروع میشود و پس از اتمام باب عبادات به باب عقد میرسد و سپس جلد با کتاب دین ختم میگردد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج ماشی، 259گ، 39 سطر (15×27)، اندازه: 21×5/ 34سم [ف: 8 - 165]
آغاز: بسمله و به نستعین جل شانه، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه؛ انجام: و کذالک لیس فیهن قرائة ... فیه اولا ان قوله
جلد سوم حدائق شامل نمازهاي واجب و مستحب روزانه و مسائل راجع به مسجد و آداب آن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج سرخ، 273گ، 23سطر (13×20/5)، اندازه: 20×30سم [ف: 8 - 430]
آغاز: برابر؛ انجام: و استدلال الصادق علیه السلام بشق موسی بن عمران علیه السلام علی اخیه هرون علیه السلام واﷲ العالم تمت الکتاب علی ید ...
خط: نسخ، کا: شیخ رضا بن علی کرمانی، تا: اوایل قرن 13؛ اهدایی: محمود شیخی زاده؛ کاغذ: پستهاي، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 54گ (1-54)، 26سطر (11/5×21)، اندازه: 19×30سم [ف: 2 - 472]
آغاز: بسمله، الباب الثالث فی بقیة الصلوات وفیه فصول؛ انجام: و بالجمله فالوجه ان یقال ان الحکم بوجوب شیء موقوف علی الدلیل الواضح وامثال هذا التعلیلات لتاسیس احکام الشرعیة و اﷲ العالم.
خط: ثلث، کا: محمد حسین بن عبداﷲ دزفولی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی، 331گ، 30سطر (14×23)، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 481]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ ... کتاب الصلاة و فیه ابواب الاول فی المقدمات المقدمة الاولی فی فضل الصلاة الیومیه؛ انجام: ولفظ الوجوب فی الخبر محتمل للمبالغة فی الاستحباب والمعنوي اللغوي اللهم ... بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک هذا آخر الکلام فی هذا المجلد ... بتوفیق اﷲ سبحانه علی توفیقه الاتمام و القبول العبادة و الاختتام و صلی اﷲ علی محمد و آله
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج سرخ، 277گ، 33 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1595]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی نبیه ... کتاب الحج و هو یطلق فی اللغة علی معان کما یستفاد من القاموس و هو القصد و الکف و القدوم و الغلبة؛ انجام: و سئلوه ان یوصی الی احد فقال اﷲ امر هو بالغ فوقعت الکبري و لنختم الکتاب بساقی اسماء هؤلاء الاعلام ... علی مهاجر ها و آله افضل صلوة و تحیة
حج؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 28 جمادي الثانی قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 221گ، 31 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 3 - 1597]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ ... کتاب الزکاة و هی لغة تطلق علی معنیین الطهارة و الزیادة و النمو و من الاول قوله عزوجل قدافلح من زکیها؛ انجام: الحادي عشر الامام ابومحمد الحسن بن علی العسکري ولد بالمدینه فی شهر ربیع الاول وقیل یوم الاثنین رابع سن اثنتین و ثلاثین و مائتین و قبض بسر من رأي از کتاب الزکات تا پایان کتاب حج؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاجی رجبعلی تهرانی، 1298؛ جلد: تیماج مشکی، 352گ، 33 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3- 1596]
آغاز: بسمله الثانیة قد استفاضت الاخبار بل ربما بلغت حد التواتر المعنوي بالحث علی النکاح و الرغبة فیه؛ انجام: بالحمل علی التقیه لموافقتها لمذهب جمع من العامة واعترضه فی المسالک ... فیه انه لامنافات ... بما یوافق قولهم
کتاب نکاح. فائده اولی از کتاب نکاح تحریر نشده است (حدود یک برگ)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 285گ، 31 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 1596]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول. المقدمة و فیها فوائد الاول فی ید و النکاح واصله. روي الصدوق فی الفقیه عن زرارة؛ انجام: هذا القول بین العامة فی ذلک الوقت ... علیه السلام بما یوافق قولهم یومئذ تقبة و تدورد فی الاخبار انهم مع اختلافهم ... الحکم یوخذ بخلاف ماالیه قضاتهم. هذا آخرما کان منسوخاً...
نکاح و طلاق؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: ساغري قهوه اي، 287گ، 33 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3-1595]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الشرکة وهی بکسر الشین و اسکان الراء وبفتح الشین ... الفصل الاول فی حقیقة الشرکة و ما یتبعها و فیه مسائلالاول قدعرف المحقق؛ انجام: الرابعة اذا اذن المرتهن للراهن فی البیع ثم رجع فاختلفا ... واﷲ العالم بحقایق احکامه و نوابه القائمون بمعالم حلاله وحرامه.
شرکت تا رهن؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 267گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1597]
آغاز: برابر؛ انجام: وقال سلار مجرم بیع القردة والسباع والفیلة والذباب وقال الشیخ فی ط الحیوان الذي هو نجس
مقدمات اصولی تا تجارة؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 209گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1594]
بیع؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد تقی، 25 شعبان 1245؛ کاغذ: فرنگی، 123گ، 27 سطر (11×16/5)، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 510]
زکات تا وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 33 سطر (13×22)، اندازه: 22×31سم [ف: 16 - 516]
جلد 9، نکاح. ساخته در 2 جمادي الثانی 1185 در کربلا؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ یادداشت محمد بن حاج خضر در 23 جمادي الاول 1246 آمده که نسخه 35 کراسه و 5 برگ و 15000 بیت است؛ واقف: ملا محمد رضاي استرآبادي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا گرد تیماج تریاکی، 361گ، 23 سطر (10 ×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 674]
آغاز: بسمله، و فیه فصول فی صلاة الجمعة و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: فالوجه ان یقال ان الحکم بوجوب شیء موقوف علی الدلیل الواضح ... هذا آخر الکلام ... مستغفرا آمین رب العالمین.
جلد 4، از ابتداي «صلا الجمعة» تا انتهاي اعتکاف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 439گ، 27 سطر، اندازه: 5/20×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 250]
آغاز: بسمله و به نستعین و المسلمات بحق؛ انجام: فالوجه ان یقال ان الحکم بوجوب شیء موقوف علی الدلیل الواضح
جلد 5، از ابتداي زکات تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، محشی با رمز «منه رحمه اﷲ، قدس سره ...»، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 241گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 252]
آغاز: بسمله، و فیه فصول الاول فی صلاة الجمعة و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک فی سنة الحادیه والثمانین بعدالمائة و الالف حامداً مصلیا مستغفرا
جلد 4؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد حسن بن محمد عسکري سمنانی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 223گ، 29سطر، اندازه: 20/5×5/ 30سم [اهدائی رهبر: 3 - 251]
آغاز: من غیر زیاد و لانقصان انتهی اقول و بهذا الشرط صرح فی دعائم الاسلام نقلاً عن علی (علیه السلام) انه قال لیؤذن لکم افصحکم؛ انجام: فلقائل ان یقول لاریب ان هذا الاخبار قد دلت علی وجوب.
جلد 3، از مبحث مؤذن تا تشهد؛ خط: نسخ، کا: میر فضل شاه، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 174گ، 25 سطر، اندازه: 20×31سم [اهدائی رهبر: 3 - 249]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ و صلی اﷲ ... و فیه ابواب؛ انجام: و یقضی عنادیون الدنیا و الاخرو یصلح لنا الامور و یوسع فی ارزاقنا و قینا کل محذور الی هنا انتها الکلام ... علی ساکنها و اجداده و آبائه صلوات ذي العلا.
جلد 3، از ابتداي صلات تا آغاز نماز جمعه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ وقفنامه حاجی لطفعلی نوري و یادداشت تصرف آقا سید مصطفی حسینی؛ اهدایی: رهبري؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 308گ، 31-32 سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 1/21 -519]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و فیه مقدمه؛ انجام: فانه لایتم ما ادعاه ذلک النص الذي یقبل عنه.
جلد 9، نسخه واز ابتداي نکاح تا اواخر سومین مطلب از «الفصل الرابع فی نکاح الاماء»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واگذاري سازمان حج و اوقاف (موقوفه آل عصفور) در آبان 1369؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن زرشکی، 200گ، 27 سطر، اندازه: 6/ 20×3/ 30سم [ف: 1/21 - 539]
آغاز: بسمله، حمدله... کتاب النکاح و فیه مقدم و فصول المقدمة و فیها فواید؛ انجام: یؤخذ بخلاف ماالیه قضاتهم و حکامهم امیل.
جلد 9؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک محمد باقر ربانی در 1371، محمد تقی رضوي قمی در 1338، شیخ یوسف در 1349؛
اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: مقوا، 311گ، 33 سطر، اندازه: 21/5×34سم [اهدائی رهبر: 3 - 257]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ کتاب النکاح و فیه مقدمه؛ انجام: و فی وجوب سقی الزرع و الشجر و حرثه مع الامکان قولان اشهر هما العدم و النقطع الکلام حامدین للملک العلام علی جزیل نعمائه الجسام.
جلد 9، از ابتداي نکاح تا انتهاي آن؛ خط: نسخ، کا: مؤمن بن عابد بن محمد امین، تا: قرن 13؛ تملک: موسی بن جعفر، مرتضی بن احمد حسینی رشتی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج زرشکی، 344گ، 25 سطر، اندازه: 20×32سم [اهدائی رهبر: 3 - 257]
آغاز: المسأل السادس من القواعد المقررة بینهم ... المقصد الثانی فی المهور جمع؛ انجام: مما ذکره فی شئی و انها الالمضی فیها
جلد 9-10، از «المقصد الثانی فی المهور» تا اواخر کتاب ظهار؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی با رمز «منه ره»؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج زرشکی، 222گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 3-258]
آغاز: برابر؛ انجام: و هکذا بالنسبة الی ما لم یوجد فیه امر زاید علی الاول و اﷲ العالم.
جلد1، این نسخه از ابتداي مقدمه تا اول غسل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 110گ، 35 سطر، اندازه: 22×31سم [ف: 1/21 - 509]
آغاز: کتاب التجار و فیه مقاصد الاول فی المقدمات و فیه فصول الاول فی استحباب التجاره؛ انجام: هو انه لیس له الا الاولی ان وجدت و الا فقیمتها
از کتاب تجارت تا آخر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 12 و اوایل قرن 13؛ واقف: عبدالاحد کرمانشاهی، در 1240ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 203گ، 36 و 33 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 105]
جلد 1؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 39گ، 27 سطر (17×29)، اندازه: 25×39سم [ف: 17-519]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الصلاة و فیه ابواب الأول فی المقدمات؛ انجام: و قضی دینی و وسع رزقی ... و یصلح لنا الأمور و یوسع فی ارزاقنا و یقینا کل محذور ... بمنه و کرمه و آمین رب العالمین
جلد 3، از آغاز صلات تا ابتداي «صلاة الجمعة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 263گ، 33 سطر، اندازه: 3 /20×5/ 30سم [ف: 1/21 - 513]
قسمتی از کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 298ص، 25 سطر (13×22)، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 242]
جلد سوم (کتاب الصلاة)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ داراي بلاغ قرائتی؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1-270]
جلد 9 و 10 در نکاح و طلاق است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 218]
جلد سوم در صلاة؛ بی کا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 218]
جلد 6؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 211]
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج قرمز، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 270]
آغاز: و اللعصر الی مضی الاربعة اقدام و الذراعین مع الاشتغال بالنافلة یرجع بفریضة الظهر؛ انجام: و یتلوه ان شاءاﷲ تعالی المجلد الرابع فی صلاة الجمعه ... ختم بالخیر و العافی و الرضوان من السنة الثامنة و السبعین بعد المئة و الالف ...
از اول کتاب صلا تا اول صلاة الجمعة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد محسن بن محمد صادق در سال 1321ق، محسن بن حاجی شیخ صادق زنجانی؛ 284گ، 33 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: 183]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب الصلاة و فیه ابواب الباب الاول فی المقدمات المقدم الاول فی فضل الصلا الیومی و انها افضل اعمال البدنیة
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ محشی با نشان «احمد عفی عنه»؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 145]
آغاز: کتاب الطهارة و فیه اربعة ابواب، الاول فی المیاه و ینقسم الماء الی مطلق و مضاف؛ انجام: «محتمل للمبالغ فی الاستحباب أو المعنی اللغوي، اللهم اجبر تقصیرنا بعفولک ... و رضوانک.» قسمتهایی از کتاب الطهارة و کتاب الصلوة؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 191گ (43پ-233پ)، مختلف السطر [ف: 42]
آغاز: کتاب الصلاة وفیه ابواب الباب الاول فی المقدمات المقدمة
الاولی فی فضل الصلاة الیومیه؛ انجام: لفظ الوجوب فی الخبر محتمل للمبالغة فی الاستحباب أو المعنی اللغوي، هذا آخر الکلام. کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تاریخ وقف: 1299؛ جلد: تیماج قهوه اي، 470گ، 32 سطر، اندازه: 20/5×3 /30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 608]
آغاز: برابر
کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج سفید، 286گ، 35 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 3 - 180]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد ابراهیم بن زین العابدین به تاریخ 27 ربیع الثانی 1268؛ مهر: «ابراهیم بن زین العابدین» (مربع)؛ جلد: مقوا، 191گ، 32 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 3 - 182]
آغاز: بسمله الفصل الثانی فی غسل الحیض و الکلام فیه یتوقف علی بیان؛ انجام: و قیامه مقام العلم مط استندالی سبب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «یا ابوالقاسم» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 31 سطر (5/13×20)، اندازه: 22×5/ 32سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: 19]
مشتمل بر مقدمه؛ خط: نستعلیق، کا: یوسف بن ابنعلی جاجرمی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: فستقی و نخودي فرنگی، جلد: تیماج، 16 سطر، اندازه: 17/5×22سم [اهدائی رهبر: 3 - 245]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب الصلوة و فیه ابواب الاول فی المقدمات الاولی فی فضل الصلوة الیومیه؛ انجام: قال سألت اباجعفر (علیه السلام) عن اول وقت رکعتی
جلد 3، مشتمل بر «کتاب الصلاة»؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: یحیی علی و علی جان، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: میشن عنابی، 279گ، 15 و 17 سطر، اندازه: 25×5/34سم [اهدائی رهبر: 3-248]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب الصلوة و فیه ابواب الاول فی المقدمات؛ انجام: بل الی غیر ذلک مما هو مذکور فی مظانه من اراده فلیطلبه منها تم
جلد 3، کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: میشن عنابی، 284گ، 29 سطر، اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 248]
آغاز: بسمله. حمدله ... کتاب الصلوة و فیه ابواب الباب الاول فی المقدمات؛ انجام: و یوسع فی ارزاقنا و یقیناً کل محذور الی هنا انتهی الکلام فی المجلد الثالث من کتاب الحدائق الناضره
جلد3. کتاب الصلاة؛ خط: نسخ متوسط، کا: حسن زنوزي، تا: قرن 13؛ تملک: محمد حسن بن محمد عسکري حسنی سمنانی، مصطفی حسینی صفائی خوانساري در محرم 1391؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: میشن عنابی، 315گ، 33 سطر، اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 248]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب التجارة و فیه مقدمات الاولی؛ انجام: و من المحتمل انه اوصی لها بصداقها و میراثها المعتبر عنه بغیر ذلک و لا اشکال بحمداﷲ الملک المتعال
«کتاب التجارة»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: میشن عنابی، 411گ، 29سطر، اندازه: 5/20×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 256]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول اما المقدمة ففیها فوائد؛ انجام: و ما رواه الشیخ عن عبدالرحمن بن نجران قال سأل صفوان بن یحیی
«کتاب النکاح» تا «کتاب الظهار»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: میشن عنابی، 188گ، 29 سطر، اندازه: 20×29سم [اهدائی رهبر: 3 - 258]
آغاز: بسمله حمدله کتاب الزکو و هی لغة علی معنیین الطهارة و الزیادة و النمو؛ انجام: و امثال هذه التعلیلات لتأسیس احکام الشرعی و اﷲ العالم
جلد 4. کتاب الزکوة تا اعتکاف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: میشن عنابی، 188گ، 29سطر، اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 254]
آغاز: بسمله، المطلب الثانی فیما یحرم بالرضاع قد استفاضت النصوص و عضدها اتفاق بانه یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب بمعنی أن کل امرأ حرمت بالنسب حرمت نظیرتها الواقع موقعها فی الرضاع؛ انجام: کما هو ا نسب بالسیاق و یحتمل أن یراد نکاحهما معاً کما صرح به الاصحاب من التفصیل فی هذا الباب فانه الموافق لمقتضی القواعد الشرعی و القوانین المرعیة ...
بحث رضاع است که به صورت مستقل آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 53گ (1ر-53پ)، 18 سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 39 - 614]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الضمان اعلم ان الضمان عند الفقهاء لفظ مشترك یطلق علی معنیین؛ انجام: فظاهره انه لیس له وارث الا الزوج و من المحتمل
جلد 8، کتب ضمان، صلح، شرکت، مضاربه، مزارعه و مساقات،
ودیعه، عاریه، اجاره، وکالت، وقوف و صدقات، سبق و رمایه و وصایا؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 281گ، 33 سطر، اندازه: 8/19×2/30سم [ف: 1/ 21 - 529]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الحج و هو یطلق فی اللغ علی معان کما یستفاد من القاموس؛ انجام: فی یب عن ابان بن تغلب قال کنت مع ابی عبداﷲ علیه السلام.
جلد 6، از ابتداي حج تا الباب الثالث فی العمرة؛ خط: نسخ، کا: آل عصفور عبد اﷲ بن علی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه ره«، مصدر است به فهرست مطالب و دو مسأله اصولی درباره تقلید میت با این آغاز: «بسمله مسألتان الاولی علی تقدیر عدم تقلید المیت کما علیه جمهور الاصولی ما معنی قول الاصولی لاتعمل بفتیاي ان مت«، انجام: «و بالجمله المقابل بالا کاذیب فی زماننا هو امام المحاریب و الحج علی الاعاجم ... و الحمدﷲ رب العالمین.» این دو مسأله به قلم شیخ عبد علی بن شیخ احمد است؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 294گ، 23 سطر، اندازه: 3 /21×3/80سم [ف: 1/21 - 530]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول اعلم انه قد استفاضت ا خبار؛ انجام: و ذهب جماع الی المنع من الاستمتاع بها مطلقا.
جلد 7، از ابتداي تجارت تا بیع اماء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، 134گ، 32 سطر، اندازه: 5/21×31سم [اهدائی رهبر: 3-256]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول اعلم انه قد استفاضت ا خبار؛ انجام: و کیف کان فقول الشیخ ضعیف و کذا تعلیله انتهی و اﷲ سبحانه العالم بحقایق احکامه و نوابه القائمون بمعالم حلاله و حرامه و الحمدﷲ ... و آله الطاهرین.
جلد 7، از تجارت تا وکالت شامل: تجارت، دین، رهن، شفعه، حجر، مفلس، ضمان، کفالت، صلح، شرکت، مضاربه، مزارعه، مساقات، اجاره و وکالت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 337گ، مختلف السطر، اندازه: 8/20×1/30سم [ف: 1/21 - 533]
جلد 2؛ بیکا، تا: 1201ق؛ خریداري از محمد رضا فرید تنکابنی [رایانه]
ضمان تا وصایا؛ بی کا، تا: 1202ق؛ قطع: رحلی [ف: 126]
جلد دوم (طهارت)؛ بی کا، تا: شنبه 18 جمادي الاول 1203ق؛ مقابله شده؛ تملکی در رجب 1240ق در شیراز با مهر «نجل خاقان فتحعلی زند» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 268گ، قطع: رحلی، [اوراق عتیق: 1 - 270]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: علی بن علی قلی بیک تبریزي، تا: 1203ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 340گ، 31 سطر (14×25)، اندازه: 22×32سم [ف: 16 - 304]
آغاز: برابر؛ انجام: و الفوز بسعادة الاختتام و هو المجلد الثانی من کتاب الحدائق الناظرة ... و یتلوه الثالث ...
جلد 1؛ خط: نسخ خوب، کا: ابوالحسن اصفهانی، تا: 14 ذیقعده 1204ق، جا: کربلا؛ مهر: «وقف کتابخانه مرحوم آقاي حاج عبدالرضا خان ابراهیمی اعلی اﷲ مقامه»؛ 535ص، 31 سطر (16×27)، اندازه: 21/5×33سم [عکسی ف: 1 - 143]
آغاز: الباب الثانی فی الغسل و منه الواجب و المندوب فالکلام فیه یقع فی مطلبین؛ انجام: و الفوز بسعادة الاختتام و هو المجلد الثانی من کتاب الحدائق الناضره فی احکام العترة الطاهرة و یتلوه انشاء اﷲ فی المجلد الثالث کتاب الصلوة
از اول «باب اغسال» تا کتاب «طهارت»؛ خط: نسخ، کا: میر اسماعیل بن حاج میر ابوالهادي بیرجندي قاینی، تا: چهارشنبه غره ذیحجه 1205ق؛ با صورت اجازهاي مفصل از مؤلف به آخوند ملا حسن بن محمد علی سبزواري مجاور کربلاء، محشی از مؤلف برخی از «ع ل»؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: فرنگی شکري و نباتی، جلد: تیماج قهوه اي، 321گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 5 - 476]
جلد 8 ، از شرک تا آخر وصایا؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 5 رمضان 1206ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: پس از خطبه: کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول؛ انجام: و آله الطیبین الطاهرین
کتاب هاي «تجارت، دین، رهن، شفعه، حجر، ضمان، حواله، کفالت، صلح، شرکت، مضاربه، مزارعه و مساقات، ودیعه، عاریه، اجاره، وکالت، وقوف و صدقات و حبس و سکنی و رقبی و عمري و هبه، سبق و رمایه و وصایا»؛ خط: نسخ، کا: موسی بن عیسی بن یوسف بن کاظم بن موسی بن عیسی موسوي جزائري و محمد رسول، تا: جمادي الثانی 1207ق، جا: کاظمین؛ کاتب اواخر نسخه: محمد بن عبداﷲ طباطبائی در غره جمادي الاول 1261؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 366گ، 33 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 5 - 477]
آغاز: حتی لقد اصحبت عرصات العلم دارسة الاثار و منازلة
مظلم الاقطار؛ انجام: فی مفرق رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و الاخبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب ...
جلد1-2، از مقدمه تا انتهاي طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 12 شوال 1208ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حسین بن عبدالائمه خراسانی، بهمن 1368؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 335گ، 35 سطر، اندازه: 20×3/80سم [ف: 1/21 - 508]
آغاز: الا انه نقل شیخنا المجلسی فی البحا (من کتاب الملل)؛ انجام: و لا علی الفاسق المسلمین بفسقه.
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 25 ذیقعده 1211ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: مهدي طاهري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج، 241گ، 23 سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 844]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن عبدالرحیم شریف نائینی، تا: پنجشنبه 8 ذیقعده 1212ق، جا: خوراسکان جی از بلوك اصفهان؛ 353گ، 24 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 33]
آغاز: کتاب التجارة و فیه مقاصد الاول فی المقدمات و فیه فصول الاول فی استحباب التجارة لا نعلم خلافاً فی جواز طلب الرزق بالمعاش فی الحلال؛ انجام: و هو ظاهر کلام من عد الصدوق فی المقنع و یه و ابن الجنید هو انه لیس له الا الاولی ان وجدت و الا فقیمتها
از آغاز «کتاب التجارة» تا پایان «کتاب الدین»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 25 صفر 1217ق؛ مصحح، محشی به امضاء «للسید السند اقا سید علی دام ظله» و حواشی دیگر؛ امانت گرفتن کتاب توسط علی نقی بن شیخ احمد بن زین الدین از امیر بن ابوالقاسم ملاباشی؛ تملک: عباسعلی الکراري با مهر «عباسعلی 1213» (بیضی)؛ جلد: تیماج، مشکی، 191گ، 36 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 83]
آغاز: بسمله، حمدله ...، کتاب الحج و هو یطلق فی اللغة علی معان کما یستفاد من القاموس و هی القصد و الکف؛ انجام: و اسألة اﷲ بحقهم و أتوسل الیه بفضلهم ان یکون هذا الکتاب عنده و عندهم ... بحرمة السادة المیامین.
جلد 6، از ابتداي حج تا انتهاي مزار؛ خط: نسخ، کا: صدرالدین محمد بن محمد علی حسینی، تا: دهه اول صفر 1217ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 286گ، 23 سطر، اندازه: 19×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 253]
از باب سوم کتاب الصلاة (صلاة الجمعة) تا پایان کتاب الاعتکاف؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن عبدالرحیم شریف نائینی، تا: جمادي الثانی 1220ق جا: قریه خوراسکان جی، جهت میر محمد حسین امام جمعه اصفهان؛ 460گ، 24 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 42]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: علی محمد بن ملا احمد ریزي لنجانی اصفهانی، تا: شعبان 1221ق؛ واقف: ابوالحسن بن بهرام بیگ، 1260؛ 313گ، 39 سطر، اندازه: 20/5×5/ 34سم [ف: 2-443]
آغاز: تجري بعد موته و سنة هدي سنها فهی یعمل بها بعد موته؛ انجام: فلا اشکال بحمد الملک المتعال و لنقطع الکلام حامدین للملک العلام ... و هو الجلد الثامن.
جلد هشتم شامل: کتاب وقف، احکام صدقه و احکام هبه، کتاب سبق و رمایه، کتاب وصایا؛ خط: نسخ، کا: شیخ موسی بحرانی، تا: 1221ق؛ افتادگی: آغاز (چند برگ)؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 228گ، 20 سطر (11×16/5)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 12 - 81]
از شرکت تا پایان مساقات؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا شیرازي، تا: 10 شعبان 1222ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 29 سطر ( 14×23) [ف: 768]
آغاز: بسمله و به ثقتی و علیه توکلی لا حول و لا قوة الا به؛ انجام: الی غیر ذلک من الفواید التی یمکن استنباطها منها و الحمدﷲ رب العالمین ...
جلد 5، مشتمل است بر کتب زکات، خمس، صوم، اعتکاف، حج و مکاسب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد جزایري، تا: حدوداً 1223ق؛ محشی از محمد اسماعیل بن محمد علی بن محمد باقر؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 519گ، 30 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 1/21 - 525]
آغاز: احتج القایلون بالحج بوجوه احدها ان المقتضی للحکم الاول ثابت؛ انجام: لا خلاف فی وجوب غض البصر عن عورة الکافرة ثم نقل العبار المتقدم و قال بعدها و ایراد علی هذا و انت خبیر بان.
جلد1-2، از اوایل مقدمه تا اواخر طهارت؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد جزایري، تا: 1223ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 463گ، 24-30 سطر، اندازه: 2/ 21×4 /31سم [ف: 1/21 - 511]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد مر تحقیق المسألة مستوفی فی المقام الحادي عشر من مقامات الرکن الاول فی نی الوضوء ... بتاریخ سلخ شهر رجب الأصب فی السنة السابعة و السبعین بعد المایة و الألف مصلیاً مسلماً مستغفراً آمین آمین آمین.
جلد1، از مقدمه تا ابتداي «الفصل الثانی فی غسل الحیض»؛ خط:
نسخ، کا: نصراﷲ بن حمید سیلاوي، تا: شنبه 17 شعبان 1223ق؛ کاغذ: نخودي و شکري، جلد: تیماج عنابی، 288گ، 25 سطر، اندازه: 20×2/29سم [ف: 1/21 - 506]
آغاز: بانه یؤذن فی اول وروده ثم یقیم لکل صلاة؛ انجام: و هو آخر الکتاب الصلوة و یتلوه ... بتوفیق اﷲ سبحانه و اتمامه
جلد 3-4؛ خط: نسخ، کا: محمد جزایري، تا: حدوداً 1223ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن مشکی، 390گ، 29- 30 سطر، اندازه: 20/5×5/ 30سم [ف: 1/21 - 518]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول اعلم انه قد استفاضت الأخبار؛ انجام: هو المتعارف فی جمیع ا عصار و به جرت السن فعند اطلاق العقد
جلد 7، از ابتداي تجارت تا چهاردهمین مسأله از مباحث مهور است و به ترتیب شامل: بیع، دین، رهن، شفعه، حجر، مفلس، ضمان، حواله، صلح و نکاح؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احتمالاً محمد جزایري، تا: 1223ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی به قلم محمد اسماعیل بن محمد علی بن محمد باقر؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن مشکی، 397گ، 26 و 28 سطر، اندازه: 2/ 21×2/ 31سم [ف: 1/21 -531]
آغاز: بسمله، الفصل الثانی فی غسل الحیض و الکلام فیه یتوقف علی بیان الحیض؛ انجام: و لا علی رجل جالس علی غایط و لا علی الذي فی الحمام و لا علی فاسق المسلمین.
جلد2، از «الفصل الثانی فی غسل الحیض» تا انتهاي طهارت؛ خط: نسخ، کا: نصار بن حمید بن جمادي سیلاوي، تا: چهارشنبه 3 جمادي الاول 1224ق، محشی با رمز «ح م ر ه»؛ کاغذ: نخودي، 318گ، 30 سطر، اندازه: 5/20×5/29سم [ف: 1/21 - 515]
آغاز: المطلقة من الکتاب و السنة الدالة علی حد البیع و انعقاده من غیر تقیید؛ انجام: شرط علیه فقال نعم، فسدت رشوتک. فان ذلک خیانة و ظلم و هو ظاهر و اﷲ العالم بحقائق احکامه و اولیائه (کذا) القائمون بمعالم حلاله و حرامه.
خط: نسخ، کا: ملا صادق ریزي، تا: 1 رجب 1224ق؛ محشی از یکی از علما، تعلیقهاي با امضاي عبدالحسین البرغانی، مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 201گ، 25 سطر، قطع: وزیري [ف: 2/24 - 158]
آغاز: کتاب الزکاة و هی نع تطلق علی معینین الطهارة و الزیاد و النمو من الاول قوله عز و جل قد افلح من تزکی؛ انجام: الواردة فی اخبار الموات و ماورد فی میراث من لا وارث له و نحو ذلک و اﷲ العالم
کتاب الزکاة و الخمس؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1224ق؛ یادداشتی از «ضیاءالدین انباري» به سال 1334، در دو برگ آخر قصه حضرت جرجیس؛ جلد: تیماج قهوه اي، 178گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف مخ: - 77]
آغاز: برابر
از اول کتاب زکا تا آخر کتاب حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1224ق؛ تملک: ملا ابراهیم در 1287؛ مهر: «بود نور چشم علی فاطمه 1224» (مکعبی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 420گ، 32 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: 77]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب النکاح و فیها فوائد مقدم و فصول المقدمه و فیها فوائد الاولی فی بدو النکاح و اصله روي الصدوق فی الفقیه عن زرار فی الصحیح قال سئل ابو عبداﷲ عن خلق حواء و قیل له ان اناسا عندنا یقولون ان اﷲ عزوجل خلق؛ انجام: فی الاخبار انه مع اختلافهم فی الحکم یوجد بخلاف ما الیه قضاتهم و حکامهم امیل فی هذه الریاض و العراض اصاب سهم القدر لمؤلفه الذي لا سع عنه و لا مناص و لا یحید دون عموم. کاتب در پایان رقم کرده: سنه خمس و ثلثین و ثلثمامه بعد الالف من الهجر النبویه.
کتاب نکاح و طلاق و در مقدمه تاریخچه نکاح را به تفصیل دارد تا پایان مبحث ظهار؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد فیروزآبادي، تا: 1225ق؛ مدرس رضوي نوشته «برگ اول (ص1-2) که نونویسی شده به خط مرحوم والد میرزا محمد باقر مدرس»؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 555ص، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 10 - 772]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین.. کتاب الطلاق و لهم فیه تعریفات؛ انجام: بخلاف ما الیه حکامهم و قضاتهم امیل الی هنا انتهی ما سطره قلم المصنف ثم عاجله المرض الذي توفی فیه فلم یتمکن من اتمام کتاب الطهاره ... من ربیع الاول من العام المذکور. کاتب سپس افزوده. وقع الفراغ من کتاب هذا المجلد فی یوم الثالث من شهر ذي قعده الحرام ... الفیروزآبادي غفر اﷲ له و لوالدیه آمین.
این مجلد آخرین قسمت حدائق است و بحرانی بیش از این ننوشته؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن عبدالرضا فیروز آبادي، تا: 1225ق، جا: تهران؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 595ص، 23 سطر، اندازه: 16×29سم [ف: 10 - 828]
آغاز: بسمله ... ، الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الزکوه الشریف یطلق علی معنیین الطهاره و الزیاده و النمو؛ انجام: و امثال هذه التعلیلات لتأسیس الاحکام الشرعیه ... هذا آخر الکلام فی الجزء الرایع من کتاب الحدایق.
جلد چهارم و مشتمل بر کتب زکات، خمس، صوم و اعتکاف؛
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن اسماعیل، تا: 1225ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا، 252گ، 20 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 14 - 164]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین؛ انجام: للمبالغ فی الاستحباب أو المعنی اللغوي اللهم اجبر تقصیرنا ... هذا آخر الکلام فی هذا المجلد و هو المجلد الرابع ... مصلیاً مسلماً مستغفراً آمین آمین.
جلد 3 و 4 در أحکام الصلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اکبر الاصفهانی، تا: یکشنبه جمادي الاول 1225ق؛ از روي نسخه به خط مؤلف؛ واقف: حاج محمد نصیر تاجر رشتی، جمادي الاول 1231ق؛ جلد: چرم قرمز، 357گ، 39 سطر، اندازه: 23/5×34سم [مؤید: 1 - 95]
آغاز: الباب الثالث فی بقیة الصلوات و فیه فصول الفصل الاول فی صلوة الجمعة و فیه مقدمات و مطالب؛ انجام: ولفظ الوجوب فی الخبر محتمل للمبالغة فی الاستحاب او المعنی اللغوي اللهم اجبر تقصیرنا بعفوك و احسانک ... هذا آخر الکلام فی هذا المجلد ... و هو آخر کتاب الصلوة و تیلوه ...
از باب ثالث کتاب الصلوة تا آخر کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن عبدالرضا فیروز آبادي شیرازي، تا: 1226ق؛ جلد: تیماج مشکی، 230گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3- 1596]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الصوم و ههنا فوائد الاول الصوم نعة الامساك؛ انجام: و امثال هذه التعطیلات لتأسیس الاحکام الشرعیه و اﷲ العالم الاعلم الاعز الاجل الاکرم
کتاب الصوم؛ خط: نسخ، کا: محمدتقی، تا: 2 محرم 1226ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ واقف: محمدتقی، جلد: تیماج قرمز، 158گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 77]
آغاز: کتاب الصلاة و فیه ابواب الاول فی المقدمات الاولی فی فضل الصلاة الیومیة و انها افضل الاعمال الدینیة؛ انجام: و لفظ الخبر یحتمل المبالغة فی الاستحباب أو المعنی اللغوي اللهم اجبرنا تقصیرنا بعفوك
کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق، کا: محمدتقی بن علی محمد چهاردهی، تا: 1226ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 514گ، مختلف السطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: - 76]
خط: نسخ، بیکا، تا: رمضان1226ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «ابن علی اکبر بابا»؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن تریاکی، 364گ، 32 سطر، اندازه: 8 /20×31سم [ف: 1 - 187]
جلد 7 ، از تجارة تا آخر صلح؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: جعفر بن سید رفیع حسینی، تا: جمعه 9 ربیع الثانی1226ق؛ قطع: رحلی، [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: بسمله حمد له کتاب الزکوة و هی لغ تطلق علی معنیین الطهارة و الزیادة و النمو و من الاول؛ انجام: فوقعت الغیبة الکبري و لنختم الکتاب ... علی مهاجرها و اله افضل صلوة و تحیة و ...
از کتاب زکوة تا آخر؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن ابراهیم، تا: جمادي الاول 1227ق، جا: مشهد رضوي؛ مهر «ابن علی اکبر بابا» (بیضی) کتابدار کتابخانه مورخ 1238؛ یادداشتی به خط محمد ولی میرزا قاجار؛ واقف: محمد ولی میرزا قاجار، ذیقعده 1231ق؛ کاغذ: جلد: تیماج قهوه اي، 351گ، 32 سطر (15×23)، اندازه: 21×31سم [ف: 134]
جلد 3 و 4 ، بخشی از نماز؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: جعفر بن رفیع حسینی، تا: 7 شعبان 1227ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: بسمله، کتاب الشرک و هی بکسر الشین و اسکان الراء و بفتح الشین و کسر الراء و البحث فی الکتاب یقع فی فصول، الاول فی حقیقة الشرکة؛ انجام: انه اوحی لها بصداقها و میراثها المعبر عنه بغیر ذلک فلا اشکال بحمده الملک المتعال ولنقطع الکلام حامدین الملک العلام ... التوفیق للفوز بسعاد الاختتام لهذا الجلد الشریف والمؤلف المنیف ... والسلام والتحیة.
جلد هشتم و از کتاب الشرک تا آخر کتاب الوصیة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علیوي دجیلی، تا: 19 رمضان 1227ق؛ تملک: عبد الوهاب بن محمد علی قزوینی با تاریخ 1247ق، عبداﷲ بن سید محمدرضا، حسن حسینی؛ جلد: تیماج سرخ، 221گ، 27 سطر [ف: 1 - 110]
جلد سوم در صلاة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد هادي تبریزي، تا: 27 جمادي الثانی 1227ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 315گ، 31 سطر، اندازه: 9/ 20×6/ 30سم [ف: 1 - 186]
آغاز: بسمله، الباب الثالث فی بقیه الصلوة و فیه فصول الفصل الاول فی صلوة؛ انجام: فی کتاب الزکو و الصوم بتوفیق اﷲ سبحانه و اعانته و الحمدﷲ علی توفیقه
جزء چهارم، از باب سوم و آنچه از نماز باقیمانده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1227ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج تریاکی، 299گ، 23 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 5/19×30سم [ف: 8-436]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین. کتاب الصلوة و فیه ابواب الباب الاول فی مقدمات المقام الاولی فی فضل الصلوة الیومیة
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن شهباز، تا: چهارشنبه 22 جمادي الاول 1227ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی به امضاي «منه ره»، رکابهدار؛ تملک: محمود در ربیع الثانی 1296ق با مهر «یا اﷲ المحمود» (بیضی)، ابوالحسن بن محمود با مهر «یا اباالحسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 260گ، 31 سطر، اندازه: 20/5×5/ 30سم [ف: 44 - 214]
آغاز: بسمله حمدله ... و فیه مقدمات و فصول. المقدمة الاولی اعلم انه قد استفاضت الاخبار بالحث علی طلب الرزق والکسب الحلال ولاسیما بطریق التجارة؛ انجام: و اما بالنسبة الی وصی الحسین بن احمدالحسینی فظاهره انه لیس له وارث الا الزوج ومن المحتمل انه اوصی لها بصداقها و میراثها المعبر عنه بغیر ذلک فلا اشکال
تجارت تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد حسین، تا: صفر 1227ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه»؛ تملک با مهر «ریحان اﷲ بن جعفر الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 442گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 2 - 767]
آغاز: حتی لقد اصحبت عرصات العلم دارسة الآثار و منازلة مظلمة الاقطار؛ انجام: فی مفرق رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و الاخبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب ... الیوم السادس و العشرین من شهر جمیدي الثانی من السن التاسع و السبعین بعد المائة و الالف ... البحرانی ...
جلد 1-2، از مقدمه تا انتهاي طهارت؛ خط: نسخ، کا: حسین بن حسن استرآبادي شاهکوهی، تا: دوشنبه 12 جمادي الثانی 1227ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ محشی با رمز «منه ره»؛ واقف: حسین کی استوان، اردیبهشت 1362؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 377گ، 31 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1/21 - 507]
آغاز: المقصد الثانی فی المهور جمع مهر و هو علی ما عرفه فی الصحاح و القاموس الصداق؛ انجام: فیاله من کرب لا یغیث منه حی و یالها من ثلمة لایسدها شیء ...من شهر ذي القعد سنة الرابعة و التسعین بعد المائة و الالف من الهجرة النبویه علی مهاجرها و آله الصلوة و السلام.
جلد 9-10، از «المقصد الثانی فی المهور» تا انتهاي «کتاب الخلع و المبارات»؛ خط: نسخ، کا: کاظم بن صفر علی اصفهانی، تا: جمعه 3 جمادي الاول1227ق؛ کاغذ: نخودي، 169گ، 30 سطر، اندازه: 1/88×29سم [ف: 1/21 - 542]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الصلا و فیه ابواب الباب الاول فی المقدمات؛ انجام: و لفظ الوجوب فی الخبر محتمل للمبالغة فی الاستحباب او المعنی اللغوي ... و یتلوه المجلد الخامس من کتاب الزکا و الصوم و الحمدﷲ
جلد 4-3؛ خط: نسخ، کا: محمد علی سجستانی، تا: یکشنبه 12 صفر 1228ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 458گ، 33 سطر، اندازه: 21×29سم [اهدائی رهبر: 3 - 250]
آغاز: بسمله الحمد ... کتاب الصلوة و فیه ابواب فی المقدمات المقدمه الاولی؛ انجام: فقال کثر الدعاء افضل ... قل ما یعبو أبکم ربی لولا دعاء کم
خط: نسخ، کا: زینی بن شیخ باقر بن شیخ محمد حسین، تا: ربیع الثانی 1228ق؛ مهر: «عسی أن یبعثک ربک مقاماً محموداً»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 176گ، 33 سطر، قطع: رحلی، [ف: 24 - 45]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ عل خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب الصلوة و فیه ابواب؛ انجام: و کان ذلک فی الارض المقدس التی علی التقوي الموسسة بکربلاء المعلی علی ساکنها و اجداده و آبائه صلوات ذي العلاء
جزء سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر چهار محالی، تا: 1228ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج زرد، 473گ، 23سطر (1/52×21)، اندازه: 20×5/ 31سم [ف: 8 - 430]
خط: نسخ، کا: شیخ زینی بن شیخ باقر، تا: ربیع الثانی 1228ق [مختصر ف: 303]
جلد چهار و پنج؛ خط: نسخ، کا: علی میرزا ابن علیخان، تا: ربیع الاول 1228ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 382ص، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 270]
جلد 4 و 5؛ خط: نسخ، کا: علی میرزا ابن علیخان، تا: ربیع الاول 1228ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 270]
از زکات تا دیات، 48500 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی خوانساري، تا: چهارشنبه 1 صفر 1228ق، به فرموده آقا سید مهدي؛ واقف: پدر محمد حسین بن محمد موسوي، جلد: تیماج سرخ، 427گ، قطع: رحلی [نشریه: 7 - 545]
جزء دوم، از فصل سادس در غسل اموات تا آخر استحباب دفن اظفار و شعر و دم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 2 رمضان 1229ق؛ 512ص، 31سطر(11×19)، اندازه: 19×29سم [ف: 1-242]
جلد هفتم: متاجر تا آخر وکالت؛ خط: نسخ، کا: ابن عبداللطیف محمد کاظم، تا: پنجشنبه 4 رجب 1229ق، جا: شیراز مدرسه
منصوریه؛ روي برگ اول آمده: «بسم اﷲ و الحمدﷲ استکتبت هذا الکتاب لنفسی جعل اﷲ تبارك و تعالی یومی خیراً من أمسی حرره العبد المذنب ا ثیم الجانی موسی بن محمد بن یوسف البحرانی» با مهر «افوض أمري الی اﷲ عبده موسی» (چهارگوش)؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 270]
جزء 6؛ خط: نسخ، کا: سید محمد بن سید حسن کاشانی الاصل نیریزي مسکن، تا: 13 جمادي الاول 1229ق، جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی بزرگ [اوراق عتیق: 1 - 270]
آغاز: بسمله ... و فیه فصول ... فی صلوة الجمعه و فیه مقدمة و مطالب ... فی فضل یوم الجمعه و لیلته روي وافی عن ابی بصیر؛ انجام: و لفظ الوجوب فی الخبر محتمل للمبالغ فی الاستحباب او المعنی اللغوي اللهم اجبر تقصیرنا بعفوك و احسانک
جلد چهارم، از «صلاة الجمعة» تا اول «کتاب الزکاة»؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن کربلائی قاسم محلاتی الاصل، تا: 7 ربیع الاول 1229ق؛ مصحح؛ جلد: روغنی مشکی، 209گ، 29 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 1 - 43]
آغاز: کتاب التجار و فیه مقدمات و فصول - المقدمة الاولی؛ انجام: و هو واضح ایضا لا شک فی تحقیق الاذن فی التصرف علی وجه الشرکة بالشراء بایعین الممائل.
جلد هفتم، در تجارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1229ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج خرمایی، 374گ، 27 سطر (13/5×23/5)، اندازه: 20/5×29سم [ف: 2 - 274]
آغاز: واليه ارغب في التوفيق سيما للاتمام و العصمة من زلل اقدام
الاقلام ... المقدمة الاولي غير خفي علي ذوي العقول من اهل
الايمان و طالبي الحق من ذوي الاذهان؛ انجام: ان يکون هذا
الکتاب وسيلة لديه ولديهم صلوات االله عليهم في يوم القيامة و ان
يوفقني لاکماله والفوز بسعادة الاختتام و هو الجلد الثاني من کتاب
الحدائق الناظرة
جلد اول تا اول کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد علی سجستانی، تا: 26 جمادي الثانی 1229ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: ساغري مشکی، 402گ، 33 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3-1595]
آغاز: لفوات الجمعة کما هو المفروض و متی حرم السفر لم تسقط الجمعه؛ انجام: لفوات الجمعه من تحریم السفر عدم تحریمه و کلما ادي وجوده الی عدمه فهو بطل اما الملازمة فلان.
جلد چهارم حدائق در احکام نماز، و مشتمل بر سه جزو است که آخر جزو سوم افتاده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1229ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با کاغذ ابري، 433گ، 29 سطر (15/5×23)، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 2 - 270]
آغاز: الحمدالله رب العالمين وصلي االله علي خير خلقه محمدوآله
الطاهرين کتاب الصلوة و فيه ابواب الاول في المقدمات الاولي في
فضل الصلوة اليومية؛ انجام: و يصلح لنا الامور و يوسع في ارزاقنا و
يقينا کل محذور الي هنا انتهي الکلام ... و لا سيما عروض الامراض
والاقسام و بوايقها التي لاتنيم و لاتنام و کان ذلک في الارض
المقدسة ... ختم بالخير و العافية و االله اعلم
از ابتداء کتاب صلاة تا اول صلاة جمعه؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی یزدي، تا: یکشنبه 19 جمادي الثانی 1230ق؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 256گ، 35 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 1595]
از «الفصل الخامس فیما یلحق بالنکاح» تا آخر طلاق؛ خط: نسخ، کا: احمد بن مشرف، تا: دوشنبه 3 ذیقعده 1230ق؛ جلد: تیماج مشکی، 216گ، 25 سطر، اندازه: 22×28سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 775]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول المقدم و فیها فواید؛ انجام: و قد ورد فی ا خبار انه مع اختلافهم فی الحکم یؤخذ بخلاف ما الیه قضاتهم و حکامهم امیل.
جلد 9، از ابتداي نکاح تا مبحث «الثالثة ... فی ان المظاهر اذا طلق طلاقا رجعیا ثم راجع فی العدة»؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد، تا: 1230ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 319گ، 33 سطر، اندازه: 1/89×29سم [ف: 1/21 - 537]
آغاز: و اطلاقا و تقییدا کمالا یخفی من راجع کتاب ... قد اقتفوا آثار هم فی ذکرها و البحث عنها؛ انجام: الذین اذهب اﷲ عنهم الرجس و طهرهم تطهیرا ...
جلد هشتم؛ خط: نسخ، کا: موسی بن شحتور بن محمد بن حمزه جزائري، تا: جمادي الثانی1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 410گ، 29 سطر ( 5/13×23)، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 274]
صلاة؛ خط: نسخ، کا: علی بن عبدالجبار خویی، تا: 1230ق [ف: 56]
آغاز: ... ما يتقرب به العبد واحبه الي االله عزوجل فلو لم يحمل
علي المعني الذي ذکره ... الثالثة ظاهر الغير ان الصلوة افضل مطلقا
سواء کانت في وقتها اوفي وقت؛ انجام: يقضي عناديون الدنيا و
الإخرة و يصلح لنا الامور و يوسع في ارزاقنا و يقيننا کل محذور،
الي هنا انتهي ... عفي االله بمنه و کرمه وجودة آمين يا رب العالمين.
جزء سوم، کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بيكا، تا: 1230ق؛ افتادگي:
آغاز؛ مصحح، محشي با امضاي «احمد»؛ جلد: تيماج سرخ
360گ، 31 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: قد مر المسألة مستوفی فی المقام الحادي عشر من مقامات الأول ... یتلوه انشاءاﷲ تعالی الفصل الثانی فی غسل الحیض ... للفوز باتمامه علی الوجوه المطلوب و النهج المحبوب.
نسخه اصل: کتابخانه مجتمع فرهنگی امام حسن مجتبی علیه السلام، داراب فارس. جلد اول، از آغاز تا مباحث مربوط به غسل جنابت؛ خط: نسخ، کا: علی ابن کاظم، تا: جمعه شوال 1230ق؛ مصحح، محشی از جمله با نشان «منه ره»؛ 380ص، 31 سطر [عکسی ف: 5 - 66]
از ابتداي کتاب زکاة تا انتهاي کتاب صوم؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن حاج علی اکبر همدانی، تا: محرم 1231ق؛ 201گ، 30 سطر (12×22)، اندازه: 5/20×5/30سم [ف: 1 - 37]
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1231ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله، یادداشتی از عبدالحسین بن محمد علی که به تاریخ 1231ق نسخه را استکتاب نموده؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مصنوعی قهوه اي، 353گ، 35 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 1 - 235]
کتاب النکاح؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1231ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ یادداشتی در خرید کتاب از تاجر بروجردي به سال 1233ق با مهر «عبده محمد بن قاسم الحسینی» (بیضی)؛ مهر دایري وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج مشکی، 231گ، 31سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [اوراق عتیق: 1 - 154]
آغاز: بسمله، فی بقیة الصلوات و فیه فصول الأول فی صلاة الجمعة و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: اللهم اجبر تقصیرنا بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک ...
جلد 4، از ابتداي نماز جمعه تا انتهاي کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن علی اکبر همدانی، تا: 5 ذیقعده 1231ق؛ واقف: فخرالمحققین شیرازي، مرداد 1375؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، عطف تیماج مشکی، 240گ، 30 سطر، اندازه: 19×5/ 30سم [ف: 1/21 - 521]
خط: نسخ، کا: محمد مهدي ابن حاج علی اکبر همدانی، تا: 1 محرم 1232ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن سیاه، 10گ (104پ-113پ)، 30و 20 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 6 - 105]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا علی رجل جالس علی الغایط و لا علی الذي فی الحمام ولا علی الفاسق یؤذي المسلمین بفسقه و صلی اﷲ ... طهارت؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی احقر، تا: جمعه 6 ربیع الاول1232ق؛ مصحح، محشی با رمز»منه دام ظله و منه قدس سره»؛ جلد: تیماج مشکی، 408گ، اندازه: 19×29/5سم [ف مخ: - 76]
جزء چهارم، آغاز در طهارة افتاده و انجام در اعتکاف؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن رفیع حسینی نهاوندي، تا: 12 صفر 1233ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: سید مصطفی خوانساري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 216گ، 27 سطر، قطع: رحلی، [آستانه قم: - 110]
آغاز: كتاب الصلوة من الحدائق الناضره بسمله و به نستعين
الحمد الله رب العالمين و صلي االله علي خير خلقه محمد و آله
الطاهرين كتاب الصلوة و فيه ابواب الباب الاول في المقدمات
المقدمة الاول في فضل الصلوة اليوميه و انها افضل الاعمال الدينه؛
انجام: و كان ذلك في الارض المقدسة هي علي التقوي مؤسسه
كربلاء المعلي علي ساكته و اجداده و آبائه و ابنائه صلوات ذي
العلاء في اليوم الاول تمت الكتاب بعون الملك الوهاب علي يد
الحقير الفقير الجاني محمد علي السجستاني في.. 1233
کلیات صلوة از مقدمات الی شکیات نماز؛ خط: نسخ، کا: محمد علی سجستانی، تا: 1233ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 767ص، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 10 - 774]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: حسن بن عبدالکریم بن محمد باقر شیرازي، تا: جمعه 14 شعبان 1233ق؛ مصحح؛ اندازه: 19/5×29/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 153]
آغاز: الثانیه قد استفاضت اخبار بل ربما بلغت حدالتواتر المعنوي بالحث علی النکاح؛ انجام: و ان یعصمنی من زلل الاقدام و زیغ الافهام و طغیان الاقلام فی نعمة اﷲ
کتاب نکاح تا بحث نفقه زوجه؛ خط: نسخ، کا: رمضان بن بابا علیخان، تا: رمضان 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج حنایی، 312گ، 30 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: فی مفرق رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و ا خبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب ...
جلد1-2، از ابتداي مقدمه تا پایان طهارت؛ خط: نسخ، کا: خلیل، تا: جمعه 21 شعبان 1233ق؛ محشی به لفظ «منه ره»؛ اهدایی: رهبري؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 394گ، 35 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1/21 - 510]
طهارت؛ کا: محمد صادق بن محمد علی یزدي، تا: 1233ق [ف: 126]
از آغاز زکوة تا آخر زیارات؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: قاسم بن عبدالحسین حداد کربلائی، تا: 20 رجب 1233ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، اندازه: 21×5/30سم [نشریه: 7 - 781]
آغاز: من تقدیمه ما هو من قبیل الاعتقاد مفتتح کلامه ثم اراد انه ذلک بالاعمال الدینی و المالیة
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: عبدالامیر بن ناصر بن حسین، تا: یکشنبه 29 رمضان 1234ق، جا: نجف اشرف، جهت اسکندر بن عیسی بن اسکندر جزائري اسدي؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 304گ، 30 سطر، اندازه: 20/5×3/50سم [ف: 1 -227]
از آغاز کتاب تا پایان مبحث اغسال؛ بی کا، تا: 1234ق، جا: کربلا [نشریه: 7 - 514]
آغاز: بسمله، و فيه فصول الاول في صلاة الجمعة و فيه مقدمة و
مطالب؛ انجام: بعفوك و احسانك و عاملنا بجودك و رضوانك
... في سنة الحاديه و الثمانين بعد المائة و الالف حامداً مصليا
مستغفرا
جلد 4، از ابتداي نماز جمعه تا پایان صلاة؛ خط: نسخ، کا: سلیمان بن محمد علی، تا: 14 ربیع الاول 1234ق، جا: خوانسار؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 239گ، 28 سطر، اندازه: 3 /20×29/5سم [ف: 1/21 - 523]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی نبیه محمد و آله الطاهرین ... و هی لغ تطلق علی معنیین الطهارة و الزیادة و النمو؛ انجام: مستغفرا آمین آمین بمحمد و آله اجمعین ...
جلد پنجم، شامل زکوة و خمس و نماز؛ خط: نسخ، بیکا، تا: رمضان 1234ق، به دستور شبیر موسی بن شحتور الجزائري؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با کاغذ ابري، 264گ، 28 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 20/5×29سم [ف: 2 - 271]
آغاز: بسملة، الحمدالله رب العالمين ... المقدمة الأولي: غير خفي
علي ذوي العقول من أهل الإيمان و طالبي الحق من دون الإذهان
ما يلي به هذا الدين من أولئك المردة المعاندين بعد موت سيد
المرسلين و غصب الخلافة من وصيه اميرالمؤمنين صلوات االله و
سلامه عليه و ثواب أولئك الكفرة عليه؛ انجام: و صنف من
الكتب المشتملة علي غوامض التحقيقات و دقائق التدقيقات حتي
ان من تأخر عنه لم يلتقط ... فنقول به سبحانه تعالي لإدراك كل
مأمول كتاب الطهارة و فيه أربعة أبواب
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین ساروي مازندرانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 26گ (45پ-70ر)، 25 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 39 - 346]
آغاز: کتاب الوصایا و هی جمع وصیة؛ انجام: و یتلوه ان شاء اﷲ الجلد التاسع فی النکاح ... سنه 1234
خط: نسخ، کا: اصفهانی کاظم بن صفرعلی، تا: 1234ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یوفقنی لاکماله و الفوز بسعادة الاختتام و هو الجلد الثانی من کتاب حدائق الناظرة فی احکام العترة الطاهرة
جلد2-1 از ابتداي مقدمه تا انتهاي کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 7 ذیحجه 1235ق؛ تملک: سید کاظم بن قاسم رشتی و سپس به فرزندش سید احمد بن کاظم رشتی منتقل گردیده؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: میشن عنابی، 430گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 247]
آغاز: بمک عطش الصبی وکان فیما بین الصفا و المروة بشجر؛ انجام: ان یکون هذا الکتاب عنده و عند هم فی درجة القبول و وسیلة لنیل کل مسئول ومأمول وکان الفوز باتمامه و التوفیق سعادة ختامه.
کتاب الحج (جلد 14 و 15 چاپ جامعه مدرسین قم)؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد رفیع دهکردي، تا: چهارشنبه 23 شوال 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 375گ، 28 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 1 - 184]
زکات و خمس و صوم و حج و اعتکاف و زیارات است که در کربلا در23جمادي الثانی1178به انجام رسیده؛ خط: نسخ، کا: محمد بن قربان علی فیض آبادي، تا: 1235ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 303گ، 34 سطر، اندازه: 1/21×4/30سم [ف: 1 - 186]
آغاز: بسمله، حمدله ... قد استفاضت الأخبار بل ربما بلغت حد التواتر المعنوي بالحث علی النکاح؛ انجام: مما هو اهم و نفعه اعم اولی بالمسارعة الیه لدي الملک العلام و اﷲ العالم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
جلد 9، از دومین فایده کتاب النکاح تا مبحث سومین تذنیب از تذنیبات سهگانه «لو اسلم عن عم و بنت اخیها او خال و بنت اختها ...»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي [ف: 1/21 - 540]
آغاز: المقصد الثانی فیما بلحق الصلوة من قواطعها و سهوها و شکوکها و تفضیل الکلام فیه؛ انجام: اللهم اجبر تقصیرنا بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک هذا آخر الکلام
جلد4. بخش دیگري از کتاب الصلاة از المقصد الثانی فیما یلحق الصلوةمن قواطعها تا آخر کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد
علی قاري بن حسین بهشتی جیلانی، تا: 2 جمادي الثانی1236ق، جا: نجف اشرف؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 276گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×7/ 29سم [اهدائی رهبر: 3 - 251]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ علی محمد وآله الطاهرین وفیه مقدمة اعلم انه قد استفاضت الاخبار بالحث علی طلب الرزق و الکسب الحلال ولاسیما بطریق الاجارة؛ انجام: و بالجمله فالمسئلة محل اشکال لعدم النص فیها ... لمادلت علیه الایات و الروایات من انحصار ادل الاحکام الشرعی فی الکتاب و السنة و لاصحابنا فی هذا الباب فروع اکثر وافیها من البحث طوینا ذکرها فی هذا الکتاب لما ذکرناه
متاجر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1237ق؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 245گ، اندازه: 20×32سم [ف مخ: 2 - 768]
آغاز: بسمله. الباب الثالث فی بقیة الصلوات و فیه فصول الاول فی صلوة الجمعة وفیه مقدمه و مطالب المقدمة فی فضل یوم الجمعة و لیلة روي فی؛ انجام: فالوجه ان یقال ان الحکم بوجوب شیء موقف علی الدلیل الواضح وامثال هذه التقلیلات لتاسیس الاحکام الشرعیة ... هذا آخر الکلام من الجزء الرابع.
از ادامه کتاب الصلوة تا ابتداي کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبداﷲ، تا: با تاریخ 1238ق، جا: کربلا؛ با علامت بلاغ، مقابله شده؛ واقف: حاجی ابراهیم خوئینی، 1238ق؛ جلد: تیماج سرخ، 398گ، 30 سطر [ف: 1 - 109]
آغاز: بسمله، حدیقة الصلوة من مجلدات الحدایق للشیخ الفاضل یوسف البحرانی طاب ثراه الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب الصلوةو فیه ابواب الاول فی المقدمات الاولی فی فضل الصلوةالیومیه و انها افیضل الاعمال الدینیه و ان قبول سایر الاعمال موقوف؛ انجام: و کان ذلک فی الارض المقدسه التی هی علی التقوي مؤسسه کربلاء المعلی علی ساکنه و اجداده و ابنائه السلام و التحی ... محمد محسن بن محمد علی القائنی.. اولا و آخرا و طاهرا و باطنا کما هو اهله و مستحقه.
خط: نسخ زیبا، کا: محمد حسن بن محمد علی القائنی، تا: 1238ق؛ کاغذ: فرنگی سفید آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 727ص، 23 سطر، اندازه: 20×5/30سم [ف: 10 - 773]
کتاب الودیعة تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: نصار بن حمید سیلاوي دورقی، تا: 27 جمادي الثانی 1239ق؛ جلد: مقوایی عطف پارچه مشکی، 242گ، 23 سطر، اندازه: 5/21×5/31سم [ف: 2 - 23]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول المقدمة و فیها فواید؛ انجام: انه اکرم مقصود و مسؤول و اجود مرجو و مأمول ...
جلد 9، همه مباحث نکاح؛ خط: نسخ، کا: ابوتراب بن محمد حسین خراسانی، تا: سهشنبه جمادي الاول 1239ق؛ واقف: حاج کریم، بهمن 1348؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، عطف میشن قهوه اي، 306گ، 25 سطر، اندازه: 2/80×30سم [ف: 1/21 - 536]
فقط مقدمات کتاب؛ کا: زین العابدین بن شاهوردي گلپایگانی، تا: 1239ق؛ جلد: روغنی، 3گ (82ر-84ر)، اندازه: 17×23/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: 88]
آغاز: المقدمة الاولی غیر خفی علی ذوي العقول من اهل الایمان وطالبی الحق من ذوي الاذهان؛ انجام: قال کان یري وبیض المسک فی مفرق رسول اﷲ صلی اﷲ علیه وآله والاخبار فی الباب اکثر من أن یأتی علیها الکتاب وعلی ختام المسک نمسک عنه الاقلام و نقطع عنه الکلام.
طهارت؛ خط: نسخ، کا: محسن بن شیخ محمد حسین شراره، تا: جمعه 12 جمادي الثانی 1239ق؛ مصحح، محشی با عنوان «رفیع»؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 392گ، 32 سطر، اندازه: 21×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 608]
آغاز: بسمله [کتاب الطهارة] و فیه ابواب اربعة [الباب الاول] فی المیاه و ینقسم الماء الی مطلق و مضاف؛ انجام: فی مفرق رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و ا خبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب ... الیوم السادس و العشرین من شهر جمیدي الثانی من السن التاسع و السبعین بعد المائ و الالف ... البحرانی ...
جلد1-2، از ابتداي طهارت تا انتهاي آن؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابوالحسن نایینی، تا: یکشنبه 14 شعبان 1240ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 328گ، 33 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1/21 - 512]
آغاز: فی السلم یقال له السلف وعرفوه بانه بیع مضمون فی الذمه مضبوط بمال معلوم مقبوض فی المجلس الی اجل معلوم لصیغة خاصة والکلام فی هذا الفصل یقع فی مقامین الاول فی الشرایط؛ انجام: نعم فدت رشوتک فان ذلک خیان وظلم وهو الظن واﷲ العالم بحقایق احکامه واولیاؤه القائمون بمعالم حلاله وحرامه قدتمت هذه الاوراق ...
از آغاز فصل دهم کتاب بیع تا آخر بیع؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 17 ربیع الاول 1240ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حاج محمدرمضانی؛ جلد: تیماج مشکی، 37گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 - 769]
نکاح؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد بن احمد بن ابراهیم، تا: 1240ق [ف: 56]
آغاز: بسمله،الحمد الله رب العالمين و ... اما بعد و فيه مقدمة
و فصول المقدمة و فيها فوائد في بدو النكاح واصله روي الفقيه عن
زرارة في الص؛ انجام: وينهيك عن ذلك قوله ع في رواية زرارة
الميقدم بعد ان حكم بوجوب الصداق بمجرد اغلاق الباب وادخاء
الستر فجعل خلاء بها دخول دخولا مجرد الخلاء بها دخولا
والحمل انا حكم بذلك من حيث كونه ابتد.
کتاب النکاح؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق رکنابادي، تا: 23 شعبان 1240ق، جا: مدرسه خان؛ مصحح، محشی؛ واقف: حاج عبداﷲ بربري، جمادي الاول 1241ق؛ جلد: تیماج سیاه، 236گ، 25 سطر [ف: 1 - 108]
زکاة و خمس و صوم؛ خط: نسخ، کا: باقر بن محمد خراسانی، تا: 1240ق؛ 206گ، 29سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 97]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول اعلم انه قد استفاضت ا خبار؛ انجام: فقال نعم فسدت رشوتک فان ذلک خیانة و ظلم و هو ظاهر و اﷲ العالم ... صلوات اﷲ علیهم اجمعین.
جلد 7، از ابتداي تجارت تا انتهاي آن؛ خط: نسخ، کا: حسین امیرند آبادي، تا: 1240ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 204گ، 29 سطر، اندازه: 21×31سم [اهدائی رهبر: 3 - 255]
آغاز: الباب الثالث فی العمر و هی لغة الزیار و شرعاً عبارة عن زیارة البیت؛ انجام: فقال اﷲ امر هو بالغه فوقعت الغیبة الکبري و لنختم هذا الکتاب ...
جلد 6، از حج عمره تا انتهاي مزار؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن علی بن محمد بن احمد بن ابراهیم بن عصفور، تا: 6 جمادي الاول 1241ق؛ محشی با رمز «منه ره»؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی [ف: 1/21 - 529]
آغاز: برابر؛ انجام: الوسيص بالصاد المهملة البرق واللمعان
والمفرق محل فرق الشعر من الرأس و عن نوح ابن شعيب عن
بعض اصحابنا عن ابي الحسن عليه السلام قال ... و نقطع الکلام
ليکون ختامه مسکا
طهارت؛ خط: نسخ، کا: نادعلی، تا: چهارشنبه 26 ربیع الثانی 1241ق، جا: کاظمین؛ مصحح؛ واقف: سید فضل اﷲ بنافتی مازندرانی، جلد: تیماج مشکی، 372گ، 33 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 2 - 767]
طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی محمد رضا کاشانی، تا: جمادي الاول 1241ق، جا: کاظمین؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 349گ، 35 سطر (13×22/5)، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 17]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1241ق، نزدیک عصر مؤلف؛ 395گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 87]
کتاب صلات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد دمستانی، تا: با تاریخ 1241ق؛ مصحح؛ تملک: حسن بن محمد بن احمد دمستانی در 19 جمادي الثانی 1241، خلف بن محمد بن احمد دمستانی در پنجشنبه 20 جمادي الاول 1249؛ اندازه: 21×31سم [نسخهپژوهی: 2 - 153]
آغاز: فی البیع وارکانه ثلاثة الصیغه و المتعاقدان و العوضان و البحث عن ذلک یقتضی بسطه فی مقامات؛ انجام: فان ذلک خیانة و ظلم و هو الظن و اﷲ العالم بحقایق احکامه و اولیائه العالمون بمعالم جلاله و حراسه.
کتاب البیع؛ خط: نستعلیق، کا: محمدتقی بن علی محمد چهاردهی، تا: دوشنبه 23 محرم 1242ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 229گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف مخ: - 76]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق [ف: 56]
زکوة تا اعتکاف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق [ف: 56]
آغاز: حمدله. صلاة. کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول. المقدمة الاولی. اعلم انه قد استفاضت الاخبار بحث علی؛ انجام: و الحمدﷲ ... لاتمامه ...
جلد 7 بخشهاي: تجارت، بیع، دین، رهن، شفعه؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: شعبان 1242ق؛ واقف: حسین بن جعفر علی [عکسی ف: 1 - 144]
آغاز: حمدله. صلاة. کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول. المقدمة الاولی فی بذل النکاح و اصله. روي الصدوق فی؛ انجام: کتاب طلاق: و قد ورد فی الاخبار انه مع اختلافهم فی الحکم یوخذ بخلاف ما الیه قضاتهم و احکامهم.
کتاب نکاح و کتاب طلاق؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: حدود 1242ق؛ 702ص، 22 سطر (13×22/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 144]
از احکام نماز جمعه تا پایان کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد باقر طبیب، تا: سهشنبه 23 رجب 1242ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 187گ، 31 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 3 - 347]
آغاز: و لما في ذلك من ازالة التهمة عن المالك بمنع الحق و
التفضيل بعض المستحقين؛ انجام: الاخبار الكثيرة الواردة في احياء
الموا و ما ورد في ميراث من لا وارث له و نحو ذلكو االله العالم.
کتاب زکات و خمس؛ خط: نسخ خفی، کا: عبدالعظیم بن علی اردکانی یزدي، تا: جمعه 16 ذیقعده 1242ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 63گ، 24سطر، اندازه: 21×5/ 31سم [اهدائی رهبر: 3 - 254]
آغاز: حمدله. صلا کتاب الضمان. اعلم ان الضمان عند الفقها لفظ مشترك یطلق علی؛ انجام: و میراثها المعبر عنه بغیر ذلک و الاشکال. بحمداﷲ الملک المتعال و لنقطع الکلام حامدین الملک العلام، التی لاتحصیها الاقلام، ثم الصلوةعلی خیر الانام محمد (صلی الله علیه و آله) ما اضاء بدورو ... الظلام.
جلد 8، بخشهاي: ضمان، صلح، شرکت، مضاربه، مزارعه و مساقات، ودیعه عاریت، اجاره، وکالت، وقوف، صدقات، سبق و رمایه، وصایه را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1242ق؛ مهر: «وقف کتابخانه مرحوم آقاي عبدالرضاخان ابراهیمی اعلی اﷲ مقامه» (بیضی)؛ 516ص (481-996)، 32 سطر (13×22)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 144]
آغاز: والفتوي لاستفاض الایات و الاخبار بالمنع من الحکم و الفتوي بغیر علم وان الحکم الشرعی فی کل مسئل واحد؛ انجام: و علی ختام المسک نمسک اعن الاقلام و نقطع الکلام ... و الفوز بسعاد الاختتام وهو المجلد الثانی و یتلوه انشاء اﷲ فی المجلد الثالث کتاب الصلوة
از مقدمه تا آخر جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محسن بن حاج حبیب بن شیخ دخیل بن محمد بن رجب حمیري، تا: غره شوال 1242ق، جا: کربلا؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ»؛ 370گ، 32 سطر، اندازه: 21×31سم [ف مخ: 1 - 185]
آغاز: زیب و آرایش آغاز و انجام نعوت و صفات انبیاي عظام و اوصیاي گرام؛
کتاب الصلاة؛ کا: محمد بن صفر فخار شیرازي، تا: 1243ق [تراثنا: س13ش2و3 - 320]
ج 3 و4؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رضا، تا: 1241-1244ق، جا: کاظمین؛ جلد: تیماج مشکی، 448گ، 35 سطر (13/5×23)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 2 - 16]
آغاز: مقدمة: ... خیر خفی علی ذوي العقول من اهل الایمان وطالبی الحق؛ انجام: الاخبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب وعلی ختام المسک یمسک عنه الاقلام و نقطع ...
مقدمات فی الاصول وکتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رضا، تا: چهارشنبه 16 جمادي الثانی 1244ق؛ مصحح؛ واقف: محمدحسن بن محمد عسکري حسنی سمنانی، جلد: گالینگور زرد، 358گ، 35 سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: فی مفرق رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و ا خبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب ... الیوم السادس و العشرین من شهر جمیدي الثانی من السن التاسع و السبعین بعد المائة و الالف ... البحرانی ...
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن میرزا محمد حسینی مشهور به بهبهانی، تا: دوشنبه 14 ذیقعده 1244ق، براي موسی بن احمد لاهیجی (یکی از علماي عصر)؛ اهدایی: رهبري؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 380گ، 34 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1/ 21 - 510]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول المقدمة و فیها فواید؛ انجام: و قد ورد فی الاخبار انه مع اختلافهم فی الحکم یؤخذ بخلاف ما الیه قضاتهم و حکامهم امیل.
جلد 9؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رضا، تا: جمادي الثانی 1244ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مشکی، 263گ، 35 سطر، اندازه: 22/5×31سم [اهدائی رهبر: 3 - 257]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول المقدمة و فیها فواید؛ انجام: و قد ورد فی ا خبار انه مع اختلافهم فی الحکم یؤخذ بخلاف ما الیه قضاتهم و حکامهم امیل.
جلد 9؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رضا، تا: دوشنبه 6 صفر 1244ق، جا: کاظمین؛ مذیل است به الموارث از همین مؤلف؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 303گ، 35 سطر، اندازه: 20×3/50سم [ف: 1/21 - 539]
آغاز: بسمله. و صلی اﷲ علی محمد و آله الحمدﷲ کتاب التجارة؛ انجام: و میراثها المعبر عنه بغیر ذلک فلا
جلد 8؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن محمد بن جعفر بن محمود کاظمی، تا: 1244ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 453گ، 34 سطر، اندازه: 19/5×29/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 256]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الصلاة و فیه ابواب الباب الاول فی المقدمات؛ انجام: و لفظ الوجوب فی الخبر محتمل للمبالغة فی الاستحباب او المعنی اللغوي ... و یتلوه المجلد الخامس من کتاب الزکا و الصوم و الحمدﷲ
جلد3-4؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد حسینی دهدشتی مشهور به بهبهانی، تا: 27 ربیع الثانی1244ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 384گ، 34
سطر، اندازه: 19/5×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 250]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول اعلم انه قد استفاضت ا خبار؛ انجام: و قد تقدم تحقیق الکلام فی ذلک و بیان قوة القول الاول الی هنا آخر الکلام ... من السنة الثالثة و الثمانین بعد المائة و الالف ...
جلد 7، مشتمل است بر تجارت، دین، رهن، شفعه و حجر؛ خط: نسخ، کا: حسین حسینی، تا: 1244ق؛ تملک محمد حسن حسنی سمنانی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 265گ، 29 سطر، اندازه: 21×31سم [اهدائی رهبر: 3 - 255]
زکات و خمس و صوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 9 صفر 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 27 سطر (11×21)، اندازه: 20×29سم [ف: 16 - 683]
آغاز: بسمله حمدله کتاب الضمان اعلم ان الضمان عند الفقها لفظ مشترك؛ انجام: فلا اشکال بحمد الملک المتعال ... و آله الطیبین الطاهرین
جلد 8، از ابتداي ضمان تا انتهاي وصایا؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رضا کاشانی، تا: 22 جمادي الثانی 1245ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی مزین، 205گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×5/ 30سم [اهدائی رهبر: 3 - 256]
جلد دوم، مبحث حیض تا آخر احکام حمام؛ خط: نسخ، کا: جاسم بن محمد بن علی کاسم مشهدي، تا: 1245ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی مهره زده، جلد: تیماج، 255ص، 30 سطر، اندازه: 20/5×5/ 30سم [ف: 1 - 403]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول المقدمة الاولی و فیه فوائد؛ انجام: وقد ورد فی الاخبار انه مع اختلافهم فی الحکم یؤخذ بخلاف ما الیه قضاتهم و حکامهم امیل واﷲ العالم.
کتاب النکاح تا پایان طلاق؛ خط: نسخ، کا: محسن بن شیخ محمد حسینشراره عاملی، تا: دوشنبه 13 ربیع الثانی 1245ق؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)، «ان اﷲ بالغ امره علی علی بن سید دلدار» (مستطیل)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 318گ، 29 سطر، اندازه: 19/5×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 607]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فی فضل الصلاة الیومیة و انها افضل الاعمال البدنیه وان قبول سایر الاعمال موقوف علی قبولها؛ انجام: و تقضی عنادیون الدنیا و الاخر و یصلح لنا الامور و یوسع فی ارزاقنا کل محذور.
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: محسن بن شیخ محمد حسینی شراره عاملی، تا: سهشنبه 13 رمضان 1245ق؛ مصحح؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 306گ، 29 سطر، اندازه: 20×3/50سم [محدث ارموي مخ: 2 - 607]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب الصلوة و فیه ابواب.. فی المقدمات.. فی فضل الصلوة الیومیة؛ انجام: فی المسجد اذا کان فارغا صحیحاً و مثله روي فی ایضا و اﷲ اعلم
کتاب صلاة و تا مقام رابع فی بقیة الاحکام المتعلقه بالمساجد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1246ق؛ تملک: تملک عبدالرحیم مجتهد کرمانشاهی در 1287؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 267گ، 25 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 104]
آغاز: بسمله، المقدمة السادسه فی الاذان و الاقامة الالات لغة الاعلام؛ انجام: و یقینا کل محذور الی هنا انتهی الکلام فی المجلد الثالث من کتاب الحدائق الناظره فی احکام العترة الطاهرة و یتلوه انشاء اﷲ المجلد الرابع فی الصلوة الجمعه
جلد دوم صلاة= المقدمة السادسه (در اذان از کتاب صلوة تا نوافل)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1246ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 332گ، 25 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 104]
آغاز: بسمله، الباب الثالث فی بقیة الصلوة و فیه فصول الفصل الاول فی صلوة الجمعه؛ انجام: بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک هذا آخر الکلام فی هذا المجلد الرابع من کتاب الحدائق الناظره فی احکام العترة الطاهره و هو آخر کتاب الصلوة
جلد سوم صلوو از فصل اول باب سوم (نماز جمعه) تا آخر صلوة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1246ق؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 380گ، 25 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 105]
آغاز: برابر
مقدمات؛ خط: نسخ، کا: ابوتراب بن احمد، تا: دوشنبه 11 رجب 1246ق؛ تملک: محمد بن ابی تراب؛ جلد: تیماج قهوه اي، 63گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×31سم [ف: 30 - 101]
آغاز: بسمله، حمدله کتاب الزکاة و هی لغ تطلق علی معنیین الطهارة و الزیادة و النمو؛ انجام: و اسأل اﷲ بحقهم و أتوسل الیه بفضلهم ان یکون هذا الکتاب عنده و عندهم ... بحرمة السادة المیامین.
جلد 5، از زکات تا پایان مزار؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رضا کاشانی، تا: جمعه آخر صفر 1246ق، جا: کاظمین؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 387گ، 35 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [اهدائی رهبر: 3 - 253]
آغاز: بسمله، الباب الثالث فی بقیة الصلوات و فیه فصول اول فی صلاة الجمعة و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: فالوجه ان یقال ان الحکم بوجوب الشیء موقوف علی الدلیل الواضح و امثال هذا التعلیلات لتأسیس احکام الشرعیو اﷲ العالم.
جلد 4، از نماز جمعه تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد، تا: سهشنبه 7 محرم 1246ق؛ اهدایی: رهبري؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 275گ، 33 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1/21 - 522]
آغاز: بسمله حمدله ...کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول المقدمة الاولی؛ انجام: اوصی لها بصداقها و میراثها المعتبر عنه بغیر ذلک فلا اشکال بحمد الملک المتعال
«کتاب التجارة»؛ خط: نسخ متوسط، کا: علی بن محمد علی الحسینی، تا: 1246ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشنعنابی، 378گ، 33سطر، اندازه: 20×29/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 254]
آغاز: بسمله حمدله کتاب الزکوة و هی لغة تطلق علی معنین الطهارة و الزیادة؛ انجام: و قد تقدم تحقیق الکلام فی ذلک و بیان قوة القول الاول الی هنا آخر الکلام
جلد 5، کتاب زکات و تجارت تا کتاب حجر به استثناي کتاب حج؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد سلو بغدادي، تا: پنجشنبه 11 شوال 1246ق؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 321گ، 34 سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 252]
مشهد؛ شیعلی حیدر؛ شماره نسخه: 74
همان نسخه بالا 1246ق [مؤید: 1 - 96]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی نبیه محمد و اله الطاهرین کتاب الزکة و و هی لغة تطلق علی معینین الطهار و الزیادة و النمو؛ انجام: لتأسیس الاحکام الشرعی و اﷲ العالم هذا آخر الکلام فی الجزء الرابع ... و یتلوه انشاء اﷲ کتاب الحج ...
از کتاب الزکاة تا آخر کتاب الاعتکاف؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن حسین علی قزوینی، تا: پنجشنبه 27 رمضان 1247ق؛ مصحح، رکابهدار؛ جلد: تیماج سرخ، 166گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 30 - 107]
کتاب البیع و الدین و الشرکة؛ خط: نسخ، کا: زین العابدین گلپایگانی، تا: 24 صفر 1247ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 165گ (3پ-167پ)، اندازه: 15×21/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: 76]
آغاز: برابر؛ انجام: المسلمین بفسقه و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین و الحمدﷲ رب العالمین
جزء اول، جزء دوم، از ابتداء تا مسائل راجع به حمام و بعد باب طهارة؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن عباس، تا: 1248ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج سرخ، 373گ، 33 سطر (1/52×23)، اندازه: 20×3/50سم [ف: 8 - 429]
صلاة؛ بی کا، تا: 1248ق، [ف: 126]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... و فیه مقدمات ... اعلم انه قد استفاضت الاخبار بالحث علی طلب الرزق و الکسب الحلال و لاسیما بطریق التجار مع الاجمال؛ انجام: و القابض هو ترجیح الراکب مع انه خلاف وسیأتی ان شاءاﷲ تعالی ما یوضح لک ایضاً. بیع؛ خط: نسخ، کا: ابوابراهیم بن محمد شریف، تا: شنبه 26 محرم 1249ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 302گ، 30 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3 - 1597]
آغاز: من غیر نسخ و لا تحریم بعد ذلک ... الفائدة الثانیة قد استفاضت الأخبار بل ربما بلغت حد التواتر المعنوي (جاي برخی از جملات سفید است)؛ انجام: و فیه انه لا منافات ... بما یوافق قولهم ... الیه قضاتهم و حکامهم امیل ... الذي توفی فیه فلم یتمکن من اتمام کتاب.
از دومین فایده نکاح تا مبحث «الثالث ... فی ان المظاهر اذا طلق طلاقاً رجعیا ثم راجع فی العد» از کتاب ظهار؛ خط: نسخ، کا: رفیع بن محمد علی، تا: 13 شعبان 1249ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با رمز «منه ره»؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري و نخودي، جلد: تیماج مشکی، 279گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 3 - 258]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی خیر خلقه ... و فیه أبواب ... فی المقدمات ... فی فضل الصلوة الیومیة؛ انجام: من جانب الامام الی هذا بل الی غیر ذلک فیما هو مذکور فی مظانه من أراده فلیطلبه منها.
کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن حاج علی بن کربلائی ملک محمد خوینی، محمود بن علی خوینی، تا: سهشنبه 8 جمادي الاول 1249ق؛ محشی از استاد آخوند خوینی در یکی از صفحات؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی، 1342؛ جلد: تیماج زیتونی، 215گ، 27 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 236]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2379
آغاز: کتاب الزکاة و هی لغة تطلق علی معینین الطهارة و الزیادة و النهی و من الاول قوله عزوجل قد افلح من زکیها؛ انجام: المعبر عنه بغیر ذلک فلا اشکال بحمد الملک المتعال ولنقطع الکلام حامدین للملک العلام ...
کتاب الزکاة تا پایان کتاب الوصایا؛ خط: نسخ، کا: محسن بن
شیخ محمد حسین شراره عاملی، تا: 1250ق، جهت حاج محمد ابراهیم حاجی الحرمین؛ مصحح؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ تملک: آخوند ملا رفیع؛ جلد: تیماج قهوه اي، 354گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 607]
طهارت؛ خط: نسخ، کا: علی میرزا فتح آبادي، تا: سهشنبه 16 ذیحجه 1252ق، به درخواست حاج علی اکبر نواب شیرازي؛ مجدول؛ مهر: «اﷲ اکبر 1240» (چهارگوش)؛ 188گ، اندازه: 22×5/ 34سم [ف: 3 - 30]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد مر تحقیق المسألة مستوفی فی المقام الحادي عشر من مقامات الرکن ا ول فی نی الوضوء ... بتاریخ سلخ شهر رجب ا صب فی السنة السابع و السبعین بعد المایة و الألف مصلیاً مسلماً مستغفراً آمین آمین آمین.
جلد 1. از مقدمه تا ابتداي «الفصل الثانی فصل غسل الحیض»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 23 ذیقعده 1252ق؛ تملک: مرتضی بن احمد حسینی رشتی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري و نخودي، جلد: تیماج عنابی، 226گ، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [اهدائی رهبر: 3 - 243]
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: موسی بن زین العابدین نوري کمرودي بردونی، تا: چهارشنبه 26 ربیع الثانی 1252ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، 343گ، 28 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 17 - 292]
آغاز: بسمله، الفصل الثانی فی غسل الحیض و الکلام فیه یتوقف علی بیان الحیض؛ انجام: و لا علی رجل جالس علی غایط و لا علی الذي فی الحمام و لا علی فاسق المسلمین
جلد2، از «الفصل الثانی فی غسل الحیض» تا انتهاي طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد یوسف همدانی، تا: 1253ق؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: مرتضی بن احمد حسینی رشتی، موسی بن جعفر؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج زرشکی، 320گ، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [اهدائی رهبر: 3-246]
زکات تا آخر صوم؛ خط: نسخ زیبا، کا: علی میرزا ابن مرحوم علیجان فتح آبادي، تا: ربیع الثانی 1253ق، به درخواست حاج علی اکبر نواب شیرازي؛ مجدول؛ 197گ، اندازه: 22/5×5/ 34سم [ف: 3 - 30]
جلد چهارم؛ خط: نسخ، کا: علی میرزا ابن مرحوم علی جان فتح آبادي، تا: یکشنبه 12 ربیع الثانی 1253ق؛ مجدول؛ 218گ، اندازه: 22×34سم [ف: 3 - 29]
جلد هشتم؛ خط: نسخ، کا: علی میرزا ابن مرحوم علی جان فتح آبادي، تا: سهشنبه جمادي الثانی 1254ق، به فرموده حاج علی اکبر نواب؛ مجدول؛ 150گ، اندازه: 22×34سم [ف: 3 - 29]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الصلا و فیه ابواب ا ول فی المقدمات؛ انجام: الی غیر ذلک مما هو مذکور فی مظانه من اراده فلیطلبه منها
جلد 3، از ابتداي صلات تا آغاز قواطع و شکوك؛ خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه 19 محرم 1254ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ تملک موسی بن جعفر، مرتضی بن احمد حسینی رشتی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 353گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×31سم [اهدائی رهبر: 3 - 249]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد مر تحقیق المسألة مستوفی فی المقام الحادي عشر من مقامات الرکن ا ول فی نی الوضوء ... بتاریخ سلخ شهر رجب ا صب فی السنة السابعة و السبعین بعد المایة و الألف مصلیاً مسلماً مستغفراً آمین آمین آمین.
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ بن حسین شویکی، تا: 7 ربیع الثانی 1254ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 235گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×7/ 32سم [ف: 1/21 - 509]
آغاز: برابر؛ انجام: فی مفرق رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و الاخبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب ...
جلد1-2؛ خط: نسخ، کا: مهر علی خوانساري، تا: 1254ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 355گ، 31 سطر، اندازه: 20×3/ 29سم [ف: 1/ 21 - 509]
آغاز: بسمله، فهرست کتاب الصلوه و فیه ابواب ... الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: لکن لما کان القصد الی الشیء المعین موقوفاً علی العلم به
جلد 3، از ابتداي صلات تا به اول «الفصل ا ول فی النیة»؛ خط: نسخ، کا: محمد علی شویکی، تا: 19 شعبان 1254ق، به دستور شیخ سعد؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 233گ، 29 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 1/21 - 521]
آغاز: بسمله، الفصل الثانی فی غسل لحیض؛ انجام: المقام الخامس فی بیان جمل من الواجبات
جلد 2، از «الفصل الثانی فی غسل الحیض» تا ابتداي «المقام الخامس فی بیان جمل من الواجبات»؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ بن حسین بن احمد شویکی، تا: 1254ق؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج مشکی، 171گ، 29 سطر، اندازه: 21×3 /32سم [ف: 1/21 - 516]
آغاز: بسمله، المقام الخامس ... الترتیب الظاهر انه لا خلاف بین الاصحاب؛ انجام: ان یکون هذا الکتاب وسیل لدیه و لدیهم ... بتأریخ الیوم السادي و العشرون من شهر جمادي الثانی من السن الثامن و السبعین بعد المأی و ا لف ... مصلیا مستغفراً.
جلد 2، از «المقام الخامس فی بیان جمل من الواجبات» تا انتهاي طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد علی شویکی، تا: 8 ذیحجه 1254ق، جا: کربلا؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 187گ، 29 سطر، اندازه: 21×3/ 32سم [ف: 1/21 - 517]
آغاز: بسمله، حمدله کتاب التجارة؛ انجام: و من المحتمل انه اوصی لها بصداقها و میراثها المعبر عنه بغیر ذلک فلا ...
جلد 8، از ابتداي «تجارت» تا انتهاي «وصایا»؛ خط: نسخ، کا: مهر: علی بن علی محمد خوانساري، تا: 18 ذیقعده 1254ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 378گ، 31 سطر، اندازه: 19/5×29سم [ف: 1/ 21 - 534]
آغاز: وجب لقاصد الصلاة احضار ذاتها فی الذهن مطلقاً؛ انجام: و قضی دینی و وسع رزقی ... و یصلح لنا الامور و یوسع فی ارزاقنا و یقینا کل محذور ... بمنه و کرمه و آمین رب العالمین
جلد 3، از «الفصل الاول فی النیة» تا اول نماز جمعه؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ شویکی، تا: 15 صفر 1255ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 202گ، 29 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 1/21 - 520]
آغاز: المنقول فی اصولهم المعتمدة و کتبهم المدونة فیسلم له خصمه؛ انجام: بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک ... فی سن الحادیه و الثمانین بعد المائة و الالف حامداً مصلیا مستغفرا
جلد 4؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ شویکی، تا: 15 جمادي الاول 1255ق؛ افتادگی: آغاز (دو ورق)؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 267گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×32سم [ف: 1/21 - 523]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین، کتاب الزکوة؛ انجام: و اسأل اﷲ بحقهم و أتوسل الیه بفضلهم ان یکون هذا الکتاب عنده و عندهم ... بحرم السادة المیامین.
جلد 5، از اول زکات تا پایان مزار؛ خط: نسخ، کا: مهر علی بن علی محمد خوانساري، تا: صفر 1255ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج قهوه اي، 345گ، 31 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 1/21 - 527]
آغاز: بسمله، و فیه فصول فی صلاة الجمعة و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: فالوجه ان یقال ان الحکم بوجوب شیء موقوف علی الدلیل الواضح ... هذا آخر الکلام ... مستغفرا آمین رب العالمین.
جلد 5؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبداﷲ شویکی، تا: 15 ذیقعده 1255ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی با رقم «یا ابوالحسن علی بن موسی الرضا«، 239گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×5/ 32سم [ف: 1/21 - 527]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایدفع اشتهاره لا یخفی
کا: ابوالحسن بن ملا قاسم، تا: 1256ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 29ص (204-232)، ابعاد متن: 9/5×15/5، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 5 - 1842]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الضمان اعلم ان الضمان عند الفقهاء لفظاً مشترك یطلق علی معنیین؛ انجام: و من المحتمل انه اوصی لها بصداقها و میراثها المعبر عنه بغیر ذلک فلا اشکال بحمد الملک المتعال ...
جلد 8، مشتمل بر کتب: ضمان، صلح، شرکت، مضاربه، مزارعه و مساقات، ودیعه، عاریه، اجاره، وکالت، وقوف و صدقات، سبق و رمایه و وصایا؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ شویکی خطی، تا: 10 ذیقعده 1256ق؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 321گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×32سم [ف: 1/21 - 535]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین، کتاب التجارة و فیه مقدمات و فصول المقدمة الاولی اعلم انه قد استفاضت ا خبار بالحث علی طلب الرزق و الکسب الحلال
کتاب التجارة؛ کاتب: محمد باقر بن حیدر موسوي خوانساري، تا: رجب 1256ق؛ مصحح، محشی با امضاي «ابن محمد حسن محمود عفی اﷲ عنهما 1272»، رکابهدار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 382گ، 29سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 44 - 215]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب التجار و فیه مقدمات و فصول اعلم انه قد استفاضت الاخبار؛ انجام: و قد تقدم تحقیق الکلام فی ذلک و بیان قو القول الاول ... آمین رب العالمین.
جلد 7، از اول تجارت تا پایان «کتاب الحجر»؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ، تا: 26 جمادي الثانی1256ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 310گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×32سم [ف: 1/21 - 533]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب الحج و هو یطلق فی اللغة علی معان کما یستفاد من القاموس و هی القصد و الکف؛ انجام: و اسأل اﷲ بحقهم و أتوسل الیه بفضلهم ان یکون هذا الکتاب عنده و عندهم ... بحرمة السادة المیامین.
جلد 6؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ شویکی
بحرانی، تا: 26 ربیع الاول 1256ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 355گ، 29 سطر، اندازه: 21×5/ 31سم [ف: 1/21 -528]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول المقدمة و فیها فواید؛ انجام: انه اکرم مقصود و مسؤول و اجود مرجو و مأمول ...
جلد 9؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبداﷲ شویکی، تا: 10 ربیع الاول 1257ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 303گ، 29 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 1/21 - 540]
290 مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 7610
آغاز: بسمله، حمدله ... لا خوف علیهم و لا هم یجزنون کتاب الطلاق و لهم فیه تعریفات؛ انجام: من یکاید دینک و یضاد ولیک و یسعی فی الارض فساداً.
جلد10، مشتمل است بر کتب طلاق، خلع و مبارات، ظهار ایلاء و لعان؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد بن عبداﷲ شویکی، تا: 25 جمادي الاول 1257ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 154گ، 29 سطر، اندازه: 5/21×2/32سم [ف: 1/21 - 543]
آغاز: الباب الخامس فی الطهار و النجاسات و ما یتبعها من ذکر النجاسات؛ انجام: فی مفرق رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و ا خبار فی الباب اکثر من ان یاتی علیها الکتاب ... الیوم السادس و العشرین من شهر جمیدي الثانی من السن التاسع و السبعین بعد المائ و الالف ... البحرانی ...
جلد2، از «الباب الخامس فی الطهارة و النجاسات» تا پایان طهارت و مذیل به «الدرة المنظومة» از سید بحرالعلوم محمد مهدي بن مرتضی میباشد؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن نوراﷲ موسوي، تا: پنجشنبه 21 ذیحجه 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از ابوالحسن مزبور و شیخ محسن؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن، 216گ، 23 سطر، اندازه: 7/20×29سم [ف: 1/21 - 515]
آغاز: کتاب الطهارة و فیه اربعة ابواب، الاول فی المیاه و ینقسم الماء الی مطلق و مضاف؛ انجام: محتمل للمبالغ فی الاستحباب أو المعنی اللغوي، اللهم اجبر تقصیرنا بعفولک ... و رضوانک.
جلد چهارم در صلاة که در کربلا ساخته؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد حسین بن محمد علی بن زین الدین موسوي علوي، تا: پایان ذیقعده 1257ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور عطف پارچه، 328گ، 30 سطر (1/54×22/5)، اندازه: 5/21×5/30سم [ف: 17 - 201]
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب الصلوة و فیه الابواب؛ انجام: و اﷲ اعلم و قد فرغ من تسوید هذا الکتاب موسوم بصلوة حدایق بید الحقیر ...
جلد سوم. کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي ابن حاجی علی اکبر، تا: 24 ربیع الاول 1257ق، جا: شیراز؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 379گ، 27 سطر (13/5×25/5)، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 2 - 141]
آغاز: برابر؛ انجام: تم کتاب الطهارة و یتلوه انشاء اﷲ و تعالی کتاب الصلوة فی المجلد الثالث من کتاب الحدائق ...
جلد اول و دوم. شامل مقدمه و کتاب اول و دوم در طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي ابن حاجی علی اکبر، تا: جمادي الثانی 1258ق، جا: شیراز؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 552گ، 27 سطر (5/13×22)، اندازه: 20/5×21سم [ف: 2 - 110]
آغاز: بسمله، حمدله ... کتاب الصلاة و فیه ابواب ا ول فی المقدمات؛ انجام: و قضی دینی و وسع رزقی ... و یصلح لنا الامور و یوسع فی ارزاقنا و یقینا کل محذور ... بمنه و کرمه و آمین رب العالمین
جلد 3؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن علی اکبر، تا: 1 شوال 1258ق؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 446گ، 27 سطر، اندازه: 21×5/ 31سم [ف: 1/21 - 513]
آغاز: الباب الثالث فی بقی الصلوة و فیه فصول. الاول فی صلاة الجمعه و فیه مقدمة؛ انجام: بعفوك و احسانک و عاملنا بجودك و رضوانک. هذا آخر الکلام فی المجلد و هو المجلد الرابع من کتاب حدایق الناظرة ... و هو آخر کتاب الصلوة و یتلوه انشاء اﷲ تعالی المجلد الخامس فی کتاب الزکاة و الصوم ...
جلد 4، واپسین بخش کتاب صلات؛ خط: نسخ پخته، کا: محمد امین بن ولی محمد بن محمد، تا: جمعه سلخ صفر 1259ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ 492ص، 29 سطر (12×21/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 144]
کتاب نکاح؛ بی کا، تا: جمعه1259ق [ف: 14]
کتاب الصلاة؛ بی کا، تا: 1259ق [ف: 14]
کتاب البیع؛ بی کا، تا: 1260ق [ف: 14]
کتاب الصلات؛ کا: مصطفی بن احمد خوئینی، تا: 1260ق [ف: 14]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین [کتاب النکاح] و فیه مقدم و فصول و فیها فواید؛ انجام: یؤخذ بخلاف ما الیه قضاتهم و حکامهم امیل. انتهی ما
سطره قلم المصنف قدس اﷲ روحه ثم عاجله المرض الذي توفی فیه قلم یتمکن من اتمام کتاب الظهار ...
از کتاب النکاح تا اواسط کتاب الظهار که تا همین جا مؤلف موفق به نگارش کتاب گردید؛ خط: نسخ، کا: عبدالمحمد بن محمد علی جابلاقی، تا: 1260ق؛ از روي خط موسی بن عیسی موسوي جزایري مورخه 28 ربیع الاول 1206، مصحح، محشی با امضاي «ابن محمد محسن محمود عفی اﷲ عنه»؛ تملک: ابوالحسن بن محمود؛ جلد: تیماج قهوه اي، 329گ، 29سطر، اندازه: 21/5×31سم [ف: 44 - 214]
بیع؛ خط: نستعلیق، کا: نجف علی، تا: 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ 276گ، 18سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 97]
صوم؛ خط: نستعلیق، کا: نجف علی، تا: 1261ق؛ 198گ، 18
سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 98]
کتاب الحج؛ کا: محمد هاشم بن محمد قاسم افشاري، تا: دوشنبه 25 جمادي الاول 1261ق [ف: 14]
مقداري از کتاب البیع؛ خط: نسخ، کا: نعمت اﷲ بن ابوالقاسم، تا: محرم 1263ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 228گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 14]
زکات تا اعتکاف؛ کا: محمد هاشم بن محمد قاسم افشاري، تا: 10 رجب 1265ق [ف: 14]
متاجر؛ بیکا، تا: 1266ق؛ جلد: روغنی [ف: 126]
آغاز: بسمله [کتاب الطهارة] و فیه ابواب اربع [الباب الاول] فی المیاه و ینقسم الماء الی مطلق و مضاف؛ انجام: و لا علی الذي فی الحمام و لا علی الفاسق یؤذي المسلمین بفسقه
جلد1-2، از ابتداي طهارت تا اواخر آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الثانی1266ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 384گ، 29 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 1/21 - 512]
آغاز: بسمله و منه الاستعان کتاب البیع فی البیع و ارکانه ثلاثة الصیغه و المتعاقدان و العوضان و البحث عن ذلک یقتضی بسطه فی المقامات المقام الاول؛ انجام: و کیف کان فقول الشیخ ضعیف و کسل تعلیله انتهی و اﷲ سبحانه العالم ... و الحمدﷲ رب العالمین و العاقب للمتقین و صلی اﷲ علی محمد واهل بیته الطیبین الطاهرین.
از آغاز کتاب البیع تا پایان کتاب الوکالة؛ خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: جمعه 21 محرم 1266ق؛ مهر: «عبده ابوالقاسم بن محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 178گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×5/ 30سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن ملا محمد علی گروشی، تا: 1265 و 1266ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 366گ، 29 سطر (5/12×22)، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 16]
کتاب طهارت در دو جلد؛ خط: نسخ، کا: علوان بن حسن ویسین نجفی، تا: دوشنبه 15 شوال 1267ق؛ 494گ، 29سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [ف: 2 - 22]
کتاب صلاة در دو جلد؛ خط: نسخ، کا: علوان بن حسن ویسین نجفی، تا: دوشنبه 15 شوال 1267ق؛ 382گ، 29 سطر، اندازه: 21×5/ 31سم [ف: 2 - 22]
جلد چهارم و پنجم و مشتمل بر صلاة جمعة و زکات و خمس؛ خط: نسخ، کا: علوان بن حسن ویسین نجفی، تا: دوشنبه 15 شوال 1267ق؛ 292گ، 30 سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [ف: 2 - 22]
کتاب نکاح تا بخشی از ظهار؛ خط: نسخ، کا: علوان بن حسن و یسین نجفی، تا: دوشنبه 15 شوال 1267ق؛ 357گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [ف: 2 - 23]
آغاز: من صحة الطلاق و به استفاضت الاجملة من الاخبار ایضا و حینئذ فیحمل الاحتیاط هنا علی الاستحباب
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خراسانی کدکنی، تا: جمادي الاول 1267ق؛ افتادگی: آغاز؛ 261گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 56]
از حیض تا پایان طهارت؛ بی کا، تا: 1268ق [ف: 126]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ ... کتاب النکاح وفیه مقدمة و فصول. وفیها فوائد الاولی فی بدو النکاح واصله. روي الفقیه عن زرارة فی الصحیح قال سئل ابوعبداﷲ (علیه السلام) عن خلق حواء؛ انجام: هذا القول بین العام فی ذلک الوقت ... علیه السلام بما یوافق قولهم یومئذ تقب وتدورد فی الاخبار انهم مع اختلافهم ... الحکم یوخذ بخلاف ماالیه قضاتهم. هذا آخرما کان منسوخاً...
از کتاب نکاح تا نیمه کتاب ظهار؛ خط: نسخ، کا: سید حسین بن سید محمد موسوي خوانساري، تا: یکشنبه 13 ذیقعده 1268ق؛ جلد: تیماج سرخ، 268گ، 35سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 3- 1595]
تجارت؛ کاتب: محمد تقی خوانساري، تا: 1270ق [ف: 126]
جلد هفتم بیع صرف تا آخر دین؛ خط: نسخ، کا: شیخ ظاهر دخیل، شیخ احمد بن شریف، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج سرخ، 217گ، اندازه: 15×20/5سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 766]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و هو یطلق فی اللغة علی معان یستفاد من القاموس و هی القصد و الکف؛ انجام: و ابواب دارالسلام و اولی المجد و الاعتصام فی هذه الدار و فی یوم القیام لیکون ختامه بالمسک الازفر صلوات اﷲ و سلامه علیهم.
کتاب الحج؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1274ق؛ تملک: موسی بن جعفر با مهر «الواثق باﷲ الغنی موسی بن جعفر 1274» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 248گ، 27 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف: 26 - 130]
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبداﷲ الکاتب، تا: 1278ق؛ 317گ، 27 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 1 - 122]
کتاب تجارت تا احکام حجر؛ خط: نسخ، کا: احمد بن ملا محمد تقی شیرازي، تا: سهشنبه 12 رمضان 1279ق؛ 314گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 1 - 122]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ ... اعلم ان الضمان عند الفقهاء لفظة مشترکة یطلق علی معنیین احدهما اخص و الاخر اعم عبار عن عقد شرع للتعهد بمال او نفس و التعهد بالنفس هو الکفالة؛ انجام: و یتلوه انشاء اﷲ تعالی الجلد الثانی فی النکاح و ما یلحق به.
از «کتاب الضمان» تا «کتاب الوصیة»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 22 جمادي الثانی 1284ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 244گ، 32 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 26 - 118]
آغاز: حمدله. صلاة [سربند سفید مانده] و فیه مقدمات و فصول [سربند سفید] اعلم انه قد استفاضت الاخبار بحث علی طلب الرزق و المکتسب الحلال؛ انجام: و قد تقدم تحقیق الکلام فی ذلک و بیان قو العقول الاول. الی هنا آخر الکالم فی هذه الملجد السابع من کتاب الحدایق الناظر ** فی احکام العترة و نتلوه انشاءاﷲ الکالم فی المجلد الثامن فی کتاب الضمان. تمت.
مجلد 7. مکاسب، دین، رهن، حجر، شفعه؛ خط: نسخ خوش، کا: ابن محمد حسین کرمانی مشهور به کاتب، تا: 20 ذیحجه 1299ق؛ 449ص، 32 سطر (11/5×23/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 144]
مقدمات کتاب فقط؛ کاتب: محمد تقی بن ملا لطف اﷲ کنکاوري، تا: 1303ق [تراثنا: س2ش4 - 42]
بیکا، تا: حدود عصر المؤلف [تراثنا: س13ش2و3 - 321]
بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام [تراثنا: س13ش2و3 - 321]
شامل مقدمه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، 27 و 20 سطر [تراثنا: س6ش4 - 89]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... کتاب الصلوة و فیه ابواب؛ انجام: بکر بلاء المعلی ... بالخیر.
کتاب صلوة تا پایان مبحث سجده؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 400ص، 32 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1-169]
بیکا، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 607]
از آغاز کتاب صلوة تا آخر آن؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی قهوه اي، 33 سطر (14×21)، اندازه: 20/5×3/50سم [نشریه: 7 - 783]
کتاب حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 296گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 4 - 277]
طهارت؛ بیکا، بیتا [ف: 14]
زکاة و خمس و مقداري از صوم؛ بی کا، بیتا؛ روي برگ اول نوشته: زکاة عتیق و جدید و گویا تکراري باشد یعنی دو نسخه از زکا در یکجا صحافی شده است [ف: 126]
از کتاب تجارت تا کتاب وکالت؛ بی کا، تا: نزدیک به زمان مؤلف [نشریه: 7 - 534]
طهارت؛ بیکا، بیتا؛ قطع: رحلی [ف: 126]
صلاة؛ کا: محمد صادق بن محمد علی یزدي، بیتا [ف: 126]
طهارت؛ بیکا، بیتا؛ قطع: رحلی [ف: 126]
صلاة تا خمس؛ بیکا، بیتا؛ قطع: رحلی [ف: 126]
آغاز: حمدله. صلاة. کتاب الحج و هو یطلق فی اللغ علی معان کما یستفاد من القاموس؛ انجام: و کان الفوز باتمامه ...
مجلد حج؛ خط: نسخ تحریري، بی کا، بیتا؛ 596ص، 33 سطر
(13/5×23/5)، اندازه: 22×33سم [عکسی ف: 1 - 145]
آغاز: حمدله ... کتاب الزکوة و هی لغة تطلق علی معنین الطهارة و الزیادة والنمو؛ انجام: هذا آخر الکلام فی الجزء الرابع من کتاب الحدائق الناظر فی ... و یتلوه کتاب الحج ...
زکات و صوم؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ مهر: «یا امام حسین» (بیضی)؛ 387ص، ابعادمتن: 13/5×23/5، اندازه: 22×33سم [عکسی ف: 1 - 145]
آغاز: حمدله و صلی اﷲ ... کتاب الصلوة و فیه ابواب. اباب الاول فی المقدمات. المقدم الاولی ف فضل الصلواة؛ انجام: و المعنی اللغوي. هذا آخر الکالم فی هذه المجلد و هو المجلد الرابع من کتاب الحدایق و هو آخر کتاب الصلوة و یتلوه المجلد الخامس من کتاب الزکوة و الصوم ...
جلد 4؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ وقف بر مردم کرمان مهر «وقف کتابخانه مرحوم آقاي حاج عبدالرضا خان ابراهیمی اعلی اﷲ مقامه»؛ 1168ص، 33سطر (13×24)، اندازه: 21/5×5/ 32سم [عکسی ف: 1 - 145]
آغاز: بسمله... فی البیع و ارکانه ثلاثة: الصیغ و المتعاقدان و العوضات و البحث عن ذلک یقتضی بسطه فی مقامات؛ انجام: بحقایق احکامه و اولیائه القائمون بمعالم حلاله و حرامه (صلی الله علیه و آله)
کتاب تجارت؛ خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ 532ص، ابعاد متن: 10×17/5، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 145]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1523]
آغاز: حیث قال فی الثانی و اکثر اصحابنا علی وجوب الغسل علیها فی ذلک و لم یجد علی وجوبه؛ انجام: بل مع توفیر و ابقاء بحیث لا یتجاوز القبضة فیستحق النار قال بعض المنسوبین الی العلم و الحکمة فمن فهم من هذا الحکم ...
جلد اول. شامل دو جزو؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با کاغذ ابري، 409گ، 32 سطر (13×23/5)، اندازه: 20/5×28/5سم [ف: 2 - 267]
آغاز: رب یسر و لا تعسر بحق محمد و آله بسمله - کتاب الطهاره و فیه ابواب اربعه - الباب الاول فی المیاه؛ انجام: و اﷲ اعلم -الباب الثالث فی الغسل و منه الواجب و المندوب.
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با کاغذ ابري، 201گ، 27 سطر (14×23/5)، اندازه: 20/5×29سم [ف: 2 - 268]
آغاز: بسمله و به جل شانه نستعین - الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین - کتاب الصلوة؛ انجام: و مع الضرورة یجزي الواحد الصغري لروایة زراره و الاجتزاء بالواحدة الکبري دل علیه قول ابی عبداﷲ.
جلد سوم. کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با کاغذ ابري، ابعاد متن: 12×21/5، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 2 - 270]
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة علی نبیه محمد سید المرسلین و عترته الطیبین الطاهرین - کتاب الحج؛ انجام: و عن عمار بن موسی قال دخلت انا و ابو عبداﷲ (ع) مسجد ...
جلد ششم، کتاب حج؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: مقوا با تیماج خرمایی، 567گ، 25 سطر (13×5/23)، اندازه: 20×5/30سم [ف: 2 - 273]
جلد 5، از زکاة تا آخر حج، و جلد 9، نکاح؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1321]
جلد 1 و 2 (کتاب الطهارة)؛ خط: نسخ عالی، بیکا، بیتا، قطع: رحلی، [رشت و همدان: ف: 1321]
دنباله جلد 4 (صلاة)؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن عبدالحسین طریحی؛ بیتا، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1321]
بخشی از نماز؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ناقص؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: برابر؛ انجام: فی المقام الحادي عشر من مقامات الرکن الاول فی نبة الوضوء فلیراجع و اﷲ العالم - هذا آخر الکلام فی الجلد الاول من کتاب الحدائق ... قد وفق اﷲ سبحانه للفراغ منه فی بلاد البحرین ... اسأل اﷲ سبحانه بازال التعویق للفوز باتمامه علی الوجه المطلوب و النهج المحبوب.
جلد اول پس از چندین مقدمه متضمن طهار میباشد؛ خط: نسخ ریز، بیکا، بیتا، جا: بحرین؛ با مقایسه به جلدهاي دیگر گویا کاتب مؤلف است؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 230گ، 25 سطر (13/5×22)، اندازه: 20/5×30سم [ف: 2 - 44]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الصلاة و فیه أبواب: الاول فی المقدمات، الاول: فی فضل الصلاة الیومی و انها افضل الاعمال؛ انجام: فقال یا رسول اﷲ اذهبا فقد عنی وسوس صدري ... و یوسع فی ارزاقنا و بقینا کل محذور الی هنا انتهی الکلام فی المجلد الثالث من کتاب الحدایق الناظرة ...
جلد سوم از «کتاب الصلاة» تا اول «صلاة الجمعه»؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «یا محسن قد اتاك المسییء» (بیضی)؛ اهدایی:
غلامحسین جعفري قره چمنی، 21/ 113/250؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 34گ، 34سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 41]
صلوة؛ بیکا، بیتا [ف: 56]
آغاز: بسمله کتاب الحج من الحدائق الحمدﷲ ... و هو یطلق فی اللغ علی معان لما یستفاد من القاموس و هو القصد و الکف؛ انجام: المقصد السادس فی القوف بالمشعر
از ابتدا کتاب حج تا وقوف به معشر؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا، جلد: تیماج قرمز، 122گ، 28 - 49 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 2-96]
آغاز: الحمدﷲ الرب العالمین ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول؛ انجام: الرابع: لاخلاف بین الاصحاب رضی اﷲ عنهم بانه لاینعقد الظهار ...
کتاب نکاح و طلاق و اوائل ظهار. این نسخه 31 صفحه از چاپی جدید کمتر است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، کا: احتمال خط مؤلف میرود؛ 225گ، 32 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 96]
جلد پنجم (چاپ 1317) تا پایان صلح، وقف و اندکی از هبه را هم دارد و جعفر آل امیر سید علی طباطبائی مینویسد که این کتاب به خط صاحب ریاض است و به من رسید و به نوشته او و حسن بن جعفر طباطبائی او این کتاب و جلد دیگر آن از صلوةجمعه تا پایان اعتکاف را به خط خود نوشته در حواشی در آنچه با صاحب حدایق اختلاف داشته است یادداشت نموده است؛ بی کا، بیتا؛ تملک: محمد خلیل قزوینی در 1268؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 307گ، 22سطر (9×15/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 329]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و فیه مقدمة و فصول، المقدمة و فیها فواید، الاولی فی بدو النکاح و اصله..؛ انجام: فلا اعرف علیه دلیلا من الاخبار الا ان یکون نوعا من الاعتبار کما هی قاعدتهم الجاری فی هذا المضار قال.
کتاب النکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: موسی بن محمد بن یوسف بن احمد بن ابراهیم درازي بحرانی که نسخه حاضر را براي خود استکتاب نموده، محمد علی بن موسی بن محمد بن یوسف بحرانی؛ جلد: تیماج مشکی، 104گ، 29 سطر، اندازه: 21×3/50سم [ف: 26 - 130]
صلوة؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 398گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 98]
کتاب نکاح و بخشی ازکتاب طلاق؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سلیمان، بیتا، نزدیک عصر مؤلف؛ مهر: کتابخانه محسن حسینی (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 235گ، 30 سطر، اندازه: 21/5×34سم [ف: 7]
نکاح؛ بیکا، بیتا [ف: 56]
363.قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 13
طهارت؛ بیکا، بیتا [ف: 56]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا علی اکل الربا ولا علی رجل جلس علی الغائط ولا علی الذي فی الحمام ولا علی الفاسق یوذي المسلمین بفقه وصلی اﷲ علی سیدنا محمد واله الطاهرین والحمدﷲ رب العالمین.
جلد اول تا انتهاي کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن صفر الفخار، تا: 2 ذیقعده؛ جلد: تیماج سرخ، 36 سطر [ف: 1 - 385]
آغاز: بسمله قد استفاضت الاخبار بل ربما بلغت حد التواتر المعنوي بالحث و الرغبة فیه؛ انجام: فان مکث عندها وجب قضاء زمانه ما لم یقصر بحیث لم یعد اقام عرفاً فیأثم خاصةٌ قیل هذا کلمه فیمن لایکون کسبه.
کتاب النکاح؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «هوالمالک بالاستحقاق من عواري الزمان لدي الاقرالجانی عبدالحسین طهرانی» (مضلع)؛ جلد: تیماج مشکی، 288گ، 28 سطر، اندازه: 20/5×34سم [ف: 25 - 303]
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 451گ، 31 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 26 - 143]
طهارت و بیع تا وکالت؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ 247گ، 31سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 97]
صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 146گ، 34 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 1 - 97]
بیع؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 50گ، 31 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 1 - 97]
طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، 286گ، 22 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 97]
خط: نسخ، کا: غلام بن محمد، بیتا؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی، 418گ، 32 سطر، اندازه: 21/6×6 /30سم [ف: 1 - 187]
از کتاب النعمان تا آخر کتاب الوصیه؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 385گ، 17 سطر، اندازه: 17×23سم [میراث
اسلامی: دفتر دهم - 766]
از احکام حیض تا مستحبات حمام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 183گ (1ر-183ر)، اندازه: 20×30سم [ف: 8]
آغاز: بسمله کتاب حدائق الناظرة ... و قد رایت ان ابدأ اولاً... بتمهید جمل من المقدمات التی یتوقف علیها الاستدلال؛ انجام: و غیره من المجتهدین.
شامل مقدمه کتاب؛ خط: نسخ، کا: علی شیخ مالوب جزائري، بیتا؛ تملک محمد علی آل کشکول کربلائی؛ مهر: «عبده محمد علی»؛ جلد: تیماج مشکی، 124ص (94-217)، اندازه: 14/5×2/80سم [ف: 3/ 24 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: و لهذا ان الرفع و الاستباحه بالنسبة.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 310گ، 30سطر (11/5×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 4 - 1472]
کتاب تجارت تا آخر وقف؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد ابن قمر حویزاوي، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 297گ، 35 سطر (14/5×23/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 15]
جلد 7 و 8، تجارت تا ارث؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 418گ، 35 سطر (13/5×22/5)، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 16]
آغاز: بسمله کتاب الطهارة و فیه ابواب اربعة الاول فی المیاه و ینقسم الماء الی المطلق والمضاف؛ انجام: المقام الحادي عشرین مقام الرکن الاول فی نی الوضوء فلیرجع واﷲ العالم هذا آخر الکلام فی المجلد الاول من کتاب الحدائق الناضرة
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: سید محمد حسن حسنی، جلد: تیماج قهوه اي، 215گ، 32 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی نبیه محمد و آله الطاهرین کتاب الزکوة و هی لغة تطلق علی معنیین الطهارة و الزیادة و النمو؛ انجام: و وسیلة لنیل کل مسئول و مأمول و کان الفوز باتمامه و التوفیق لسعادة ختامه فی المشهد الحسینی من ارض کربلا ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 28 ربیع الثانی؟؛ رکابهدار؛ مهر: «یا اﷲ المحمود» (بیضی)، «یا اﷲ المحمود فی کل فعال»، «الراجی رضا بن علی الحسینی»، «علی بن محمد علی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 341گ، 33 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 44-204]
آغاز: بسمله هذا کتاب النکاح من الحدایق الحمدﷲ ... کتاب النکاح و فیه مقدم و فصول اما المقدم ففیها فوائد الاولی فی بدو النکاح واصله؛ انجام: بضعف الاسناد ما رواه الشیخ عن عبدالرحمن بن ابی نجران قال سال صفوان بن یحیی.
کتاب النکاح؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور زرد، 306گ، 33 سطر، اندازه: 20×29سم [ف مخ]
آغاز: حتی لقد اصبحت عرصات العلم دارسته الاثار و منازله منطلمة الاقطار و عفت اطلاله و معالمه وخلت دیاره ... و قد سمیته بکتاب الحدائق؛ انجام: فان المعتبر کما عرفت فی المفضل علیه بالاقلی هو المتصف باصل الاباح وهکذا بالنسب الی مالم یوجد فیه امر زاید علی الاول.
طهارت (تا اغسال)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 188گ، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 2 - 769]
آغاز: برابر؛ انجام: ان النبی صلی اﷲ علیه وآله کان لایرد الطیب والحلو او عن القداح عن ابی عبداﷲ ثم قال اتی امیرالمؤمنین علیه السلام
طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، 407گ، 35سطر، اندازه: 21×31سم [ف مخ: 2-767]
مبحث حیض تا آخر احکام حمام؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 206ص، 33 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 1 - 403]
کتاب صلوة تا صلوة جمعه؛ خط: نسخ، بیکا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی مهره زده، جلد: تیماج، 304ص، 28 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 403]
آغاز: بسمله ... و فیه ابواب اربعة ... فی المیاه و ینقسم الماء الی مطلق و مضاف و الاول منهما الی جار وراکد؛ انجام: ولاتغتسل من ماء آخر لا ان یکون فیه جنب او یکثر اهله فلاتدري فیه جنب ام لا و روای حمز بن احمد عن ابی الحسین (علیه السلام)
طهارت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21گ، 31 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 1594]
آغاز: و بالعرض و ربما استند بعض الفضلاء الی الاستدلال علی الحجی بقول امیرالمؤمنین
از مقدمه چهارم تا پایان کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 266گ، 29 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 3 - 1597]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب الصلوة و فیه ابواب، الباب الاول فی المقدمات؛ انجام: المقدم السادس فی المکان ... و ظاهر صحیح علی بن جعفر المشتمل الی قیام المرا بحیال.
بخشی از جلد سوم کتاب (کمی بیشتر از ثلث آن) و مشتمل بر ابوابی از ابتداي کتاب الصلوة است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، مقابله شده، محشی با امضاي «احمد عفی عنه»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماجسبز، 174گ، 26 -27سطر (1/51×21/5)، اندازه: 21×31سم [ف: 12 - 155]
بیکا، بیتا؛ خریداري از فرید تنکابنی [رایانه]
جلد 1 و 2؛ بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
جلد 1؛ بیکا، بیتا؛ خریداري از فرید تنکابنی [رایانه]
آغاز: بسمله، حمد له ... کتاب الصلوة و فیه ابواب فی المقدمات الاولی فی فضل الصلوة الیومیة و انها افضل الاعمال البدنیة و؛ انجام: و یوسع فی ارزاقنا و یقینا کل محذور و الی هنا انتهی الکلام فی المجلد الثالث من کتاب حدائق الناظرة ... و یتلوا انشاا... تعالی الجلد الرابع فی صلوة الجمعة و ...
جلد سوم، کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 242گ، 25 سطر (15×23)، اندازه: 21/5×30سم [ف: 19 - 94]
395تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4034/1
آغاز: برابر؛ انجام: اسکار الخمر بحیث یکون قبل الاضافه الی (برگ 13ب)
تنها مقدمات حدایق؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در (برگ 7پ) حاشیهاي به فارسی رد بر مؤلف نوشته که امضاي مجید بن محمد تقی واعظ اردبیلی تبریزي مسکن به تاریخ یکم 134 نوشته؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوا رویه کاغذ سپید، 13گ (1-13)، 33-34 سطر (3 /9×16/5-7/ 15)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 17 - 329]
hadā’eq-on nejāt
اوحدي، احمد بن محمد، ق10 قمري
awhadī, ahmad ebn-e mohammad (- 16c)
وابسته به: عدة الداعی و نجاح الساعی ابن فهد حلی، احمد بن محمد (757-841)
تاریخ تألیف: 954 ق
گزارشی است بر «عدة الداعی» ابن فهد حلی در اخبار و ادعیه و نصایح، در زمان سلطنت شاه طهماسب صفوي تألیف شده است.
آغاز: بسمله - آغاز این کلام حجسته فرجام حمد خداوند علیم علامست و ابتداي این کلمات مبارك انجام ثناي ملک ذوالجلال.
انجام: و گویند که لطیف یعنی فاعل لطف واین معنی نزدیک تر است از تقرب بطاعت و بعد از معصیت الشافی این معنی.
[فهرستواره منزوي 9 /265]
شيراز؛ ملي؛ شماره نسخه: 81- ح/401/1
آغاز: بسمله - آغاز این کلام حجسته فرجام حمد خداوند علیم علامست و ابتداي این کلمات مبارك انجام ثناي ملک ذوالجلال؛ انجام: و گویند که لطیف یعنی فاعل لطف واین معنی نزدیک تر است از تقرب بطاعت و بعد از معصیت الشافی این معنی. به نظر میرسد که نسخه ناتمام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با تیماجقهوه اي، 23سطر (8×19)، اندازه: 13×25/5سم [ف: 2 - 1]
al-ḥadā’iq-un nadīyya fī š.-i-l fawā’id-iṣ ṣamadīyya = š.-e kabīr-e mīr seyyed ‘alī-xān
مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118 ؟ قمري
madanī, ‘alī xān ebn-e ahmad (1643 - 1707)
وابسته به: الفوائد الصمدیة = صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تاریخ تألیف: دوشنبه 13 جمادي الثانی 1079ق
کتاب «فوائد صمدیه» شیخ بهائی از کتب بسیار معروف است که یک دوره مباحث علم نحو به اختصار در آن بیان شده است. میر سید علیخان بر این کتاب سه شرح با نام هاي «الشرح الصغیر، الشرح المتوسط، الشرح الکبیر» نوشته است. این کتاب شرحی است مزجی بر فوائد صمدیه و شرح کبیر میر سید علیخان است. شرح دیگر او موسوم به فرائد البهی است. و الشکر له علی
آغاز: الحمد ﷲ الصمد بما له من المحامد الابدیة آمل توجهت نحوه فصرفها بالفوائد الصمدیة... اما بعد فیقول الفقیر الی ربه الغنی علی صدر الدین المدنی بن احمد نظام الدین الحسینی
چاپ: مشار عربی، ص306؛ ایران، سنگی، 1312ق، وزیري،
25 ص (صص69-93)؛ دار السلطنه تبریز، 1313ق، 32ص (صص300-331) در هامش؛ تهران، 1305ق، 583ص؛ [تهران]، سنگی، 1297 (تاریخ کتابت 1287)، رحلی، 276ص؛ تهران، سنگی، 1274، رحلی؛ ایران، تبریز، 1287 قمري، سنگی، رقعی، به سعی و اهتمام حاج مولی عباسعلی تاجر شبستري تبریزي، به درخواست عبداﷲ، بدون کاتب (استنساخ از روي نسخه چاپ آخوند مولی کاظم)، ص (در هامش).
[الذریعة 29/60 و13/ 362]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ با خط خوردگی، مصحح؛ در صفحه عنوان عبارتی است از «محمد جواد بن علی صدرالدین المخاطب بسید علیخان» پسر شارح به خط و مهر او؛ تملک: محمد صادق بن زین العابدین مورخ 1261، او باید برادر نگارنده روضات باشد؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج حنایی، 342گ، 27 سطر (8×5/16)، اندازه: 14×23سم [ف: 8 - 527]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المصنف ره [یعنی شیخ بهائی] و کان الفراغ من تسوید الاصل صحو یوم الاثنین سابع شهر شوال سن خمس و سبعین و تسعمائ و من محاسن الاتفاقات ان سابع شهر شوال هو تاریخ الاتمام و الحمدﷲ علی الاتمام ...
خط: نسخ، کا: میرزا مهدي بن حاجی محمد بن ابراهیم، تا: در نسخه تاریخ کتابت محرم 1045 آمده که اشتباه است (منقول از نسخه اصل به خط مؤلف)؛ واقف: حاج آقا محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 264گ، 26 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 12 - 82]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1051
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 310]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یحرمه شفاعه نبیه الصمطفی و حسبنااﷲ و کفا ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1079ق، جا: هندوستان؛ مصحح، مجدول، با کمند اندازي؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: روغنی بوم مشکی، 188گ، 27 سطر (5/10×21)، اندازه: 17×8 /28سم [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد شریف بن شیخ عبدالغنی بن شیخ خضر لحصائی ساکن حیدرآباد، تا: 23 ربیع الثانی 1081ق؛ محشی با نشان «منه»؛ 355گ، اندازه: 5/13×5/20سم [ف: 3 - 30]
خط: نستعلیق، کا: کاظم بن ملا عنایت اﷲ، تا: سهشنبه 18 ربیع الاول 1087ق [ف: 3 - 86]
آغاز: برابر؛ انجام: فیه امل لا اله غیره و لا نرجو الاغیره و قد ختم المصنف رحمه اﷲ کتابه هذا بدعا رفع ان شااﷲ موقع الاجاب و قرنت سهامه المسددة بالاصابة فقال اللهم اشرح صدورنا بانوار المعارف
خط: نسخ، کا: حسنعلی بن محمود شهرکی، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، مقابله شده با نسخه اصل در آخر رمضان 1080 و نیز مقابله شده در رجب 1079، با امضاي بلاغ به خط شارح؛ تملک: عبدالرضا بن علیرضا؛ جلد: تیماج ترکی، 339گ، 25 سطر (7/5×15)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 16 - 220]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1050
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله الطیبین الطاهرین مادر فشارق ولمع بارق امین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12 [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ با اجازه مؤلف به آقا حبیب اصفهانی گویا نویسنده نسخه در 6 جمادي الثانی 1108 در برهان پورگویا به خط او؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 521گ، 25 سطر (7×16)، اندازه: 12×23سم [ف: 16 - 389]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الثمانین و بلغتها - قد احوجت سمعی الی ترجمان - الثالث انه یجوز تصدیرها بدلیل استقبال کان. تا مبحث جملی که محل اعراب ندارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 240ص، 24 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 2 - 354]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المصنف ره [یعنی شیخ بهائی] و کان الفراغ من تسوید الاصل صحو یوم الاثنین سابع شهر شوال سن خمس و سبعین و تسعمائ و من محاسن الاتفاقات ان سابع شهر شوال هو تاریخ الاتمام و الحمدﷲ علی الاتمام ...
کامل؛ خط: نسخ خوب، بیکا، تا: اواخر قرن 12 و اوایل قرن 13؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهرماه 1340؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج زرشکی، 244گ، 29 سطر (1/51×20)، اندازه: 21×31سم [ف: 12 - 82]
بی کا، تا: 1208ق [د.ث. مجلس]
آغاز: بضوء انوارهم بهاءالدین و انتصب برفعهم و خفض اعدائهم اعلام الحق و الیقین ... اما بعد فیقول ... اعلم ان العربی من اهم ما تصرف الیه..؛ انجام: و انا اسال اﷲ جل جلاله ... و ان یجعله خالص_ا لوجهه ... و ان ینفع به طالبیه بکرمه و احسانه
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوالحسن بن محمد مؤمن حسنی حسینی،
تا: 1211ق؛ افتادگی: آغاز (برگ آغاز)؛ محشی با امضاي سید نعمت؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 431گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2/24 - 122]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان الفراغ من تبییض هذا الشرح المبارك ... و ان ینفع به طالبیه بکرمه و احسانه.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1212ق؛ محشی؛ مهر: ... «محمد رضا» (خشتی)؛ کاغذ: فرنگی شکري و فستقی، 256گ، 20 سطر (1/50×17/5)، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 16 - 277]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله المعصومین صلواتک علیهم اجمعین والحمدﷲ رب العالمین قال المصنف ره: وکان الفراغ ... وان ینفع به طالبیه بکرمه واحسانه وصلی اﷲ علی سیدنا محمد وآله الطیبین الطاهرین.
خط: شکسته، نستعلیق، کا: خداوردي بن عزت ... کربلائی اردبیلی ساکن طالش، تا: سهشنبه 27 رمضان 1216ق، جلد: تیماج مشکی، 333گ، 22-21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1598]
آغاز: برابر؛ انجام: ولم یبق منه اثر وان خشیت المبالغة قلت الا رسمه صبیحة یوم الاثنین الثلث عشر خلون من جمادي الاخرة ... وذلک بالدیار الهندی وانااسئل اﷲ جل جلاله من فضله وانعامه ان یتم النعمة بقبوله
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن ملامحمد طاهر، تا: صفر1220ق؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ نصر اﷲ» (بیضی)، «المتوکل علی اﷲ عبدالکریم» وعبده حسین به هادي؛ جلد: تیماج سیاه، 304گ، 20 سطر، اندازه: 19×20سم [ف مخ: 2 - 770]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی اهرستانی، تا: 1234ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 252گ، 30 سطر (14×21/5)، اندازه: 20×30سم [ف: 5 - 1517]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن حاجی ولد محمد مراغی، تا: چهارشنبه 14 ذیقعده 1242ق؛ 229گ، اندازه: 17×23/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 154]
آغاز: برابر؛ انجام: هذه صور خطه الشریف حفه اﷲ فی الجنان باخص التشریف.
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن مرحوم حاجی ولیمحمد، تا: 1243ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 252گ، 25 سطر (10×19/5)، اندازه: 18×28سم [ف: 9 - 127]
خط: نسخ، کا: سید محمد صادق بن زین العابدین موسوي، تا: شنبه 7 ذیقعده 1245ق؛ 146گ، 33 سطر، اندازه: 5/20×30سم [ف: 1 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یحرمه شفاعه نبیه الصمطفی و حسبنااﷲ و کفا ...
خط: نسخ خوش، کا: محمد جعفر، تا: 1249ق؛ مصحح، محشی با امضاي «منه، بهاءالحسینی، بهاء»؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 202گ، 27 سطر (11×21)، اندازه: 20×3/ 30سم [ف: 18 - 77]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المصنف ره [یعنی شیخ بهائی] و کان الفراغ من تسوید الاصل صحو یوم الاثنین سابع شهر شوال سن خمس و سبعین و تسعمائة و من محاسن الاتفاقات ان سابع شهر شوال هو تاریخ الاتمام و الحمدﷲ علی الاتمام ...
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم ابراهیم آبادي، تا: 1253ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر مولوي عربشاهی سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 218گ، 22 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 12 - 80]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن علی نقی حسینی، تا: 17 ربیع الثانی 1264ق؛ محشی از «باقر بن میرزا سید علی مدرس» به سال 1296؛ جلد: تیماج مشکی، 239گ، 25سطر، اندازه: 22×33سم [ف: 1-17]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یشفع غایة امنیته بوحی منیته و ان یحرمه شفاع المصطفی و حسبنا اﷲ و کفی تمت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 9 جمادي الاول 1269ق؛ تملک: محمد محسن بن عبدالعظیم در 27 شعبان 1269؛ جلد: تیماج سرخ، 387گ، 18 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 1 - 359]
آغاز: نبیه صلعم من المنزلة و الزلفی ما لایؤثر فیه صلاة مصل و لا سلام مسلم کما نطقت به الاخیار؛ انجام: اللهم اشرح صدورنا بانوار المعارف و نور قلوبنا بحقایق اللطائف و اجعل ما اوردناه فی هذه الورقات خالصاً لوجهک الکریم ...
خط: نسخ، کا: محمد حسین خراسانی، تا: 1281ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 253گ، 27 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 25 - 215]
آغاز: بسمله قوله باب الفعل هو ماصح ان یدخله قد اه ش اي کلم جاز دخول قد وحرفی الاستقبال؛ انجام: فیه اقوالاً ثلاث فتعرض له لبین مختارهم فیه هذا باب فعل تمت
باب فعل از کتاب دوبار کتابت شده؛ خط: نسخ، کا: نجف قلی بن قاسم موغاتی، تا: 27 رجب 1289ق، به جهت ملافضعلی رودباي؛ جلد: تيماج قهوه اي، 126گ، 8سطر، اندازه:
17×22سم [ف: 3 - 1598]
آغاز: بسمله. قوله باب الفعل هو ما صح ان یدخله قد الخ. ش اي کلمة جازدخولقد و حرفیالاستقبال اي السین وسوف و الجوازم علیها؛ انجام: لا حد فیه غیر المصنف بخلاف ما افعله فان لهم فیه اقوالاً ثلث فتعرض له لیبین مختارها فیه
تذکر: در فهرست با عنوان «نحو» و ناشناخته آمده است و یادآور شده که نسخهاي به نام «فصل سعداﷲ» و منسوب به ملا سعداﷲ در فهرست سلیمانیه عراق 3 /163 و نسخهاي دیگر در همان جا 4/ 253 ناشناس آمده که با توجه به نسخه ش 2/ 6208 گلپایگانی نام کتاب و مؤلف ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: محمد رحیم، تا: 20 محرم 1306ق، جا: مدرسه حاجی امامعلی؛ محشی به نشانیهاي «111112» و «12» و «س» و «منه»، با این یادداشت: «در تاریخ فی سن1360هجري حقیر اقل السادات السید رئوف ابن العالم الفاضل السید الفاضل الخلخالی السهرآبادي توقع از جناب مستطاب علامی و فهامی آخوند ملا محمد رحیم امیر حاجیانی رفت که هر وقت که به این حاشیه کتاب نظر میفرماید داعی را از خاطر ... کل فراموش نفرماید التماس دعا دارم. و السلام»؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 92گ، 8-7 سطر (8×14)، اندازه: 19×24سم [ف: 20 - 42]
آغاز: المتنزل لتنزیل حاله منزلة حال المتبوع ... الثالث فائدة النعت؛ انجام: و کان الفراغ من تبییض هذا الشرح ... و ان ینتفع به طالبیه بکرمه و احسانه ... و الحمد ﷲ رب العالمین.
بیش از نیمی از مباحث اولیه کتاب در نسخه افتادگی دارد و از مبحث توابع (نعت) به بعد موجود است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده، مصحح؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 408گ، 14 سطر (5/12×21)، اندازه: 20×32سم [ف: 12 - 143]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الشارح و کان الفراغ من تبییض هذا الشرح المبارك مع تشویش البال و کثرالهم و البلبال و کونی فی زمان و بلاد قد کسدت فیها سوق الفضل و طلابه و قامت دول الجهل و احزابه فلم یعرف من العلم الا اسمه و لم یبق منه اثر الا ... الی ... سنه تسع و سبعین و الف احسن اﷲ ختامها و اکمل علی احسن نسق نظامها و ذلک بالدیار الهندیه و انا اسأل اﷲ جل جلاله من فضله و انعامه ... الی ... و ان ینفع به طالبیه بکرمه و احسانه.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نازك (ایرانی)، جلد: تیماج مشکی، 510ص، 27 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 4 - 332]
al-ḥadā’iq-un naḍira fī aḥwāl-il ‘itrat-il xiyara
حسینی اعرجی، جعفر بن محمد، - 1332 قمري
hoseynī a‘rajī, ja‘far ebn-e mohammad (- 1914)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18004
كاتب = مؤلف، تا: 1322ق، [د.ث. مجلس]
hadā’eq-ol vasā’eq
ناموس خواري، محمد بن علی، ق7 قمري
nāmūs xārī, mohammad ebn-e ‘alī (- 13c)
در دو قسم نخست کیفیت ترکیب قبالات در ده «رکن»؛ دوم معرفت حالات و صورت دقایق در سه «صنف.»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1191/3- ف
نسخه اصل: توبینگن 3512 Oct . Or.؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن ضیف نجیب بن ابی المبانی نهاوندي، تا: 24 ربیع الاول 737ق [فیلم ها ف: 1 - 578]
al-ḥadā’iq-ul wardīyya fī manāqib wa tarājim-i a’immat-iz zaydīyyat
فقیه یمانی، حمید بن احمد، - 652 قمري
faqīh-e yamānī, hamīd ebn-e ahmad (- 1255)
در بیان احوال و مناقب و اخبار و آثار منظوم و منثور ائمه زیدیه در دو «سفر». مؤلف در آغاز فصلی متضمن بر احادیث در فضلیت عترة نبویه علیهم السلام ذکر نموده و پس از آن به سیره امام امیر المومنین علی علیه السلام پرداخته و تا سیره المنصور باﷲ بن حمزه (- 614ق) در حیات مؤلف کتاب را ادامه داده و در خاتمه قصائد و اشعاري از کمیت، و فرزدق و دعبل بن علی خزاعی و ابن الرومی و قاضی تنوخی ابی القاسم علی بن محمد و ابی فراس الحمدانی که در فضلیت و عظمت اهل بیت علیهم السلام سروده اند ذکر نموده اند.
آغاز: بسمله. الهم صلی علی محمد و آله ... الحمد ﷲ الذي افاض علینا انوار الهدایة و زجرنا بلطفه عن الغوایة و حمانا بتأییده عن الانخداع بتمویهات اهل الضلالة ...
چاپ: صنعاء، مکتب مرکز بدرالعلمی و الثقافی 1423 ق در 2 جلد
التاریخ و التراجم ص 151؛ بروکلمان /1 (325) 397؛ معجم المؤلفین 4/83؛ مصادر التراث الیمنی فی المتحف البریطانی / 46]
آغاز: الامام القاسم بن ابراهیم علیه السلام؛ انجام: و هذا اخر ما
رمنا ذکره فی هذا الکتاب الموسوم بالحدائق الوردیة ... قدامن المخاوف.
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش 3786 Or. (ریو، فهرست خطی عربی /30 و 329). جزء دوم کتاب و از ترجمه قاسم بن ابراهیم شروع، و در آخر کتاب ختم میشود؛ خط: نسخ، بیکا، تا: احتمالاً 8 یاقرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، در پایان چند برگ مطالب اضافه دارد؛ 239گ، 17سطر [عکسی ف: 2 - 31]
نسخه اصل: موزه بریتانیا - لندن ش 3812 Or. (ریو / 329، شماره / 533). سفر اول کتاب است و بعد از مقدمه از سیره امیر المومنین علی علیه السلام شروع و بسیره ابوالسرایا محمد بن ابراهیم معروف به ابن طباطبا ختم میشود؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 972ق؛ مصحح، داراي نشانه بلاغ به تاریخ روز دوشنبه 7 صفر 973 میباشد؛ 198گ، مختلف السطر [عکسی ف: 1 - 191]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر ما رمنا ذکره فی هذا الکتاب الموسوم بالحدائق الوردیه ... و نساله الصلوة علی محمد و اله خیر ال و حسبنا اﷲ ونعم الوکیل
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین ش 3837 (اربري فهرست چستربیتی 4/26). تمام کتاب از اول سفر اول تا آخر سفر دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سلیمان، تا: دوشنبه 17 رجب 1009ق؛ مصحح، محشی، با نشانه بلاغ در پایان سفر اول به تاریخ جمادي الثانی و در پایان سفر دوم به تاریخ رجب 1034ق؛ 322گ، 21 سطر [عکسی ف: 1 - 190]
آغاز: برابر؛ انجام: و الموت مبسوطه حبایله ** و الناس ناح منهم و محتبل / من یعتلقه یعب به ابدا ** و من نجا یومه یبل
جزء اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1050ق؛ اهدایی: رهبري، دي 1380؛ کاغذ: کشمیري نخودي، جلد: مقوا، رویه مشمع آبی، 218گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 8 - 199]
آغاز: برابر؛ انجام: قال السید أبوطالب و روي عن حسین بن زید بن علی ...
نسخه اصل: در یکی از کتابخانههاي شهر صنعا در یمن؛ جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ یادداشتهاي تملک به تاریخ 1178 و 1288ق دارد؛ 315ص، 19 سطر [عکسی ف: 4 - 323]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن ملا محمد مقدس زنجانی، تا: 1295ق، براي سید اسماعیل؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 125گ، اندازه: 1/55×21سم [ف: 18 - 140[
آغاز: القاسم بن ابراهیم علیه السلام هو ابو محمد القاسم بن ابراهیم بن اسماعیل بن الحسن بن الحسن بن علی بن ابی طالب علیهم السلام؛ انجام: ویلی هذه الوریقات لواحق الحدائق الوردیه ... من اول القرن السابع الهجري الی آخر سن 1350 الف و ثلاثمائة وخسمین لاحقر الوري محمد بن محمد بن یحیی
نسخه اصل: سید محمد بن محمد بن یحیی زباره یمنی- صنعا. سفر دوم کتاب است و در پایان سه صف به عنوان مستدرك بآن اضافه شده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1351ق؛ گرچه دکتر لطفی عبدالبدیع فهرستنگار معهد المخطوطات العربیه مصر در تعریف این نسخه نوشته است: «ویلی هذا الجزء لواحق الحدائق الوردیة بتراجم اعاظم الائمة الدعاة من العترة النبوی و ذکر و فیات اکابر العلماء والحوادث التاریخیه بالبلاد الیمنیة» (فهرست المخطوطات المصور التاریخ 2/114) لکن در آخر نسخه عکسی این کتابخانه فقط عنوان این لواحق را دارد؛ به دستور عز الدین محمد بن محمد بن یحیی زباره یمینی در حاشیه تصحیح شده، قبل از کتاب شرح حال مؤلف به خط سید محمد زباره در شب اول رمضان 1351ق نوشته شده؛ 110گ، مختلف السطر [عکسی ف: 1 - 191]
hadā’eq-ol yaqīn fī fazā’el-e emām-el mottaqīn
استرآبادي، امیر محمد بن ابی طالب، ق10 قمري
estarābādī, amīr mohammad ebn-e abī tāleb (- 16c)
اهداء به: شاه طهماسب صفوي
هشتاد آیه که در شأن حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام نازل شده به استناد به روایات شیعه و سنی و گفتههاي مفسران معروف، در این رساله گرد آورده شده است با اشعار مناسب گویا از مؤلف.
آغاز: توشیح کلام هر سخن دان ** حمد است و سپاس و شکر یزدان ... / محامد متعاقب شایسته مبدعی است که بکواکب عقاید دینیه افلاك دلها را بأحسن وجوه بیارایید ...
انجام: یا رب زکرم ممد او باش ** در جنگ عدو معد او باش
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دهه شوال 980ق؛ مجدول، داراي سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج مشکی، 96گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 30 - 169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد جنابذي، تا: 1043ق، جا: برهانپور؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز، 97ص، 15 سطر (7×15/5)، اندازه: 13/5×23سم [ف: 3 - 401]
آغاز: درگاه اشرف خاصان لی مع اﷲ ابی القاسم محمد رسول اﷲ و بر آل بزرگوار و عترت نامدار او؛ انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج ماشی، 100گ، 19سطر (5/ 7×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 484]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 5گ (54پ-58ر)، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 26 - 109]
haddādī
رساله فارسی عرفانی، براي نزدیک کردن ذهن عوام به شناخت اهل این حرفه، همانند آن به نام چیت سازي از اهل آن حرفه گذشت.
[الذریعة: 11 /169/-170ش1060]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین، و الصلاة و السلام علی نبیه و رسوله محمد و آله اجمعین. اما بعد، بدان که این ذکري است در بیان آن که مفردان و استادان و غالبان و کمربستگان بدانند که سررشته کار حدادي از کجا پیدا شده است ؟ و از کی ؟
بیکا، بیتا [نسخه پژوهی: 1 - 150]
hadd-e esm
نظام آبادي قزوینی، اخی محمد
nezām-ābādī qazvīnī, axī mohammad
رساله مختصري است در بیان تعریف اسم در نحو و بناي بحث را عبارت شرح جامی قراد داده که «الاسم مادل علی معنی فی نفسه غیر مقترن باحد الازمنة».
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13348/3
آغاز: هوالعلیم العلام اللهم رب ذدنی علماً و هو ارحم الراحمین ... ترك حمد له در خطبه این رساله اشاره به آن است بسمله متضمن حمد له هم هست؛ انجام: عقل اولاً و بالذات ملاحظه استقلال معنی اسم میکند و بعد از آن ادراك این میکند که معنی اسم مقترن به زمان نیست و فعل از این حیثیت که محتاج ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1011ق؛ افتادگی: انجام؛ 11گ (68ر-78پ)، 25 سطر، اندازه: 5/10×5/16سم [ف: 33 - 611]
ḥadd-u uqlīdis ta’līf-in nasab wa ta‘rīf-i qadr-in nisba
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 284/3
خط: نسخ ریز، بیکا، تا: قرن 9 [ف: 3 - 43]
ḥadd-ul bulūġ al-laḏī yaṣīr-u bi-hi-l insān-u mukallafā
صیمري، حسین بن مفلح، - 933 قمري
saymarī, hoseyn ebn-e mofleh (- 1527)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2147/5
آغاز: بسمله، الحمدﷲ ولی الحمد و صلی اﷲ علی ... و بعد فهذه رسال فی حد البلوغ الذي یصیر به الانسان مکلفا؛ انجام: و جعلنا من انصاره و اعوانه و حزبه و اتباعه بحق، محمد و آله الطاهرین و صحبه الاکرمین و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، کا: یحیی بن حسین بن حسن بن ناصر سلمابادي، تا: 12 جمادي الثانی 908ق؛ در پایان انهاء مؤلف به خط خودش براي نویسنده؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ لبهدار، 3گ (18ر- 20ر)، اندازه: 13×22سم [ف: 5 - 434]
ḥadd-u baqā’-il janna wa-n nār
بحرانی، علی بن عبداﷲ، - 1319 قمري
bahrānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1902)
تاریخ تألیف: 25 رجب 1304ق
پاسخ سؤالی است درباره اندازه دوام بهشت و دوزخ و جاوید بودن بهشتیان و دوزخیان در آنها، با استدلال به ادله عقلی و نقلی.
آغاز: الحمدﷲ الذي وجب له الاتصاف بالقدم و امتنع علیه الحدوث و العدم
انجام: و تحصیل المآرب بقدر الامکان و استغفر اﷲ من التقصیر و اساله ارشادي الی الصواب فی کل باب.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 146/26و 712/26
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ جلد: مخمل نیلی، 6گ (188ر-193پ)، 17 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 1 - 210] و [عکسی ف: 2 - 364]
al-ḥadaṯ (r.-un fī)
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
رسالهاي درباره حدوث
آغاز: سئل عن الحدث، فقال اي شی تعنی بالحدث؟ قیل کون الشیء بعدن ان لم یکن. فقال: بعد، انما اذا تقدمه قبل، و القبل و البعد فی الزمان فقت أثبت زماناً قبل الزمان. قیل فالقدم؛ قال ایش تعنی بالقدیم؟ قال ...
انجام: و نسبة الحکیم الی التعطیل و الامساك عن فعل الخیر مع القدر علیه زماناً لانهایة له، تعالی اﷲ عما یقولون علوا کثیراً
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: ایاصوفیا، ش 4849؛ خط: نسخ کهن، بیکا، تا: مقابله شده 697ق؛ 2ص (97-98) [عکسی ف: 2 - 98]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/13- ف
همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 576]
آغاز: برابر؛ انجام: من حیث الجواهر ذلک المعنی موجود فیه قبل ترکیب و الحمدﷲ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1099ق؛ اهدایی: رهبري، 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 1گ [رایانه]
ḥadaṯ-ul ‘ālam li-ba‘ḍ-il muḥdiṯīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 145/6- ف
خط: نسخ، بیکا، بیتا، راغب پاشا ش 1464؛ 3گ (56-58)، 25 سطر [فیلم ها ف: 1 - 418]
الحدث فی اثناء الغسل- حکم الحدث اثناء غسل الجنابة
ḥadd-ul jism = istiḍā’at-ul jaww = aḍ-ḍuw’ = aṭ-ṭūl wa-l ‘araḍ = al-mušaf
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
این رساله به نام هاي «حد الجسم» و «الضوء» و «الطول و العرض» و «المشف» نیز ثبت شده؛ به همین جهت برخی آن را سه رساله جداگانه یاد کردهاند. این رساله از خواجه رئیس ابوعلی سینا است درباره روشنایی و در آغاز میگوید که در نگارش هاي دیگر خود به تفصیل سخن رانده ام. قنواتی در شماره 56 به نام «استضائ النور» از آن نام برده و دو نسخه نشان میدهد. (دانش پژوه)
آغاز: سألتنی وفقک اﷲ و أیانا للصواب أن اعتذر بالاختصار عما افترق به من مخالفة الجمهور فی أمر استضاءة الجو و امر الطول و العرض و العمق المأخوذ جمیع ذلک فی حدالجسم ...
انجام: فأمر مایحتاج الآن الی أن أشرحه فقد بالعنایة الی مواضع أخري [مصنفات ابن سینا - مهدوي 71]
نسخه اصل: لیدن 184 Cod. Or. (ش 1477)؛ بی کا، تا: با تاریخ 515ق [فیلم ها ف: 1 - 626]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ 3گ (116ر-118پ) در هامش [فیلم ها ف: 1 - 483]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه هل یجد ح شیئا من ذلک متعینا فی جوهره لیس بقیاس الی غیره لعمري انه لایجده و السلام.
بی کا، تا: با تاریخ962ق؛ تملک: مصطفی بن عبداﷲ در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندي کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (325پ-327ر)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 2422]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 7ص (54-60)، 20 سطر (7×13)، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 7]
آغاز و انجام : برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1021ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (86پ-87پ)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 12 - 224]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2794/9- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 730]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1061ق، جلد: تیماج، 2گ (214ر-215پ)، 18 سطر، اندازه: 5/ 10×20سم [ف: 3 - 142]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الاول 1087ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (11ر-12پ)، اندازه: 12×25سم [ف: 399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا حاجی محمود اصفهانی، تا: قرن 13؛ رکابهدار؛ جلد: تیماج سرخ، 2ص (190-191)، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 44 - 111]
ḥadd-u šurb-il xamr
بلال بن سنان
balāl ebn-e sanān
تاریخ تألیف: شوال 1008ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9478/9
آغاز: بسمله. و به عون، الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه؛ انجام: ثمان و الف
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (76پ-77پ)، 23 سطر (14×18)، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 380]
ḥadq-ul ‘uyūn
عبداﷲ بن حسین بن حسن، - 600 ؟ قمري
‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn ebn-e hasan (- 1204)
وابسته به: مختصر القدوري فی فروع الحنفی = مختصر القدوري = المختصر فی الفقه؛ قدوري، احمد بن محمد (362-428)
شرح توضیحی و مزجی بر مختصر قدوري است که در دو مجلد تألیف شده، این شرح از شروح مفصلی میباشد که بر آن مختصر تألیف گردیده است.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ علی عواطف کرمه و سوابغ نعمه ... فان علم الفقه مما لا یخفی جلا قدره
[کشف الظنون: ج 2ص1634]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 37150
آغاز: برابر؛ انجام: و ان قال ثلث مالی بین زید و عمرو و زید میت کان لعمرو نصف الثلث ... ما یملکه الموصی عند الموت
جلد1. از طهارت تا پایان وصیت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی، داراي سرلوح، با کتیبه؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج، 291گ، 17سطر، اندازه: 13×20سم [اهدائی رهبر: 3 - 259]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 9
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 544]
ḥadd-ul qaṣr
شیروانی، حیدر علی بن محمد، ق12 قمري
šīrvānī, heydar ‘alī ebn-e mohammad (- 18c)
مختصري در بیان حدي که واجب است مسافر در نماز خود قصر کند، با ذکر ادله.
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 664/1
آغاز: والحمدﷲ رب العالمین و الصلاة علی عباده الذین اصطفی محمد و عترته الطاهرین؛ انجام: و کل ذلک واضح بحمداﷲ و منه والحمدﷲ اولا و اخرا و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین اجمعین
خط: نسخ، بیکا، بیتا، 4گ (1پ-4پ)، 16 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [مؤید: 2 - 169]
ḥadd-ul kabā’ir
انصاري، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمري
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
رسالهاي مختصر شامل روایاتی که دلالت میکند برگناه کبیره؛ گناه کبیره گناهی است که خداوند وعده عذاب برآن داده است و سپس حق پدر و مادر بر فرزند را با یکدیگر بررسی میکند.
تذکر: در فهرست کتابخانه مسجد گوهرشاد (2: 895) نسخهاي معرفی شده است با عنوان «الکبائر» که آن نیز به خط مؤلف است اما از حسنعلی نخودکی دانسته شده و آغازي همانند این نسخه دارد.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 361/5
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فی الاخبار الدالة علی کون الکبیرة ما اوعد اﷲ علیه النار اول ما عن الکافی
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوي - مشهد؛ کاتب = مؤلف، بیتا؛ 1گ (181ر-181پ) [عکسی ف: 1 - 422]
ḥadd-ul kitāb wa-s sunna
بحرانی، عباس بن علی
bahrānī, ‘abbās ben ‘alī
آغاز: بسمله، الحمدﷲ و لا حول و لاقوالا باﷲ، اما بعد، فاعلم یا أخی أسعدك اﷲ فی الدارین ... ان معتمدنا جماعة المحدثین فی أمور دیننا هو الکتاب و السن و اعتقادنا أنه لایجوزحد التجاوز عنهما الی الآراء ...علیهم السلام ایضاً علی
انجام: و أما ماد الاجتماع فکلام الائم القول الاول و بین الخبر و الروای ثمانیة فروق ذکرها الوالد رحمه اﷲ فی رسائله و الحمدﷲ اولاً و آخراً
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بحرانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، قطع: جیبی [میراث شهاب: س8ش2 - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (14ر-17ر)، 13 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 39 - 606]
ḥadd-ul karāhat-il mu‘tabara fi-l xal‘
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟ - 1208 قمري
qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714 -1794)
رسالهاي است در طلاق خلع، برخی فقهاء کراهت از جانب زوجه را شرط دانستهاند، از این رو مؤلف به درخواست گروهی این رساله را نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6/ 13238
آغاز: بعد الحمد و الصلاة علي النبي و الآل عليهم الصلاة ... في
خصوص تحقيق الكراهة المشترطة في الخلع من الزوجة بالتماس
بعض الاخوان؛ انجام: و انحصر الدار في الخلاص عن سماع
منكراتها في خلعها فحينوذ فلا بد من باب ذفع المنكر من خلعها و
االله تعالي يعلم حقائق الأمور في الاحكام.
خط: نستعلیق، کاتب=مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، اندکی افزودگی در خصوص استصحاب بعد از انجام؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (169ر-174پ)، 21 سطر، اندازه: 5/11×5/16سم [ف: 33 - 453]
ḥadd-ul masāfa
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمري
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 -1823)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1105/6
آغاز: الحمد ﷲ علی ما عطانا من الآلاء و انعمنا من النعماء؛ انجام: فیکون عملنا علی ما اختاره ابن ابی عقیل ره و اﷲ الهادي الی الطریق المستقیم تمت فی شهر شعبان المعظم سنه 1204 علی ید مؤلفه العاصی محمد جعفر بن حاج صفر خان لهما الرحیم الرحمان.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان1204ق؛ مصحح؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: 1463]
al-ḥudūṯ
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
در پاسخ پرسشی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3622/7
بی کا، تا: با تاریخ1233ق، جا: قزوین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 3ص (112-114)، 18سطر (9×15) [ف: 12 - 2624]
ḥudūṯ
غیر همانند:
آغاز: حدثنا محمد بن بکران النقاش و احمد بن بکران النقاش و احمدبن الحسن القطان؛ انجام: پحتی یتوفانا و غفر (کذا) لنا بعد ذلک ... و سلم تسلیما کثیرا
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: به مرؤته و روي من سمع فغحشة فافشا ها؛ انجام: و فیه اثنا عشر کتابا الاول کتاب التجارة و فیه اثنا عشر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
حدوث اجسام- قدم و حدوث اجسام
حدوث اجسام- قرابادین
ḥudūṯ-u ism-il a‘ẓam
گویا از حسن بن عبدالرحیم مراغی (ق 13 ه-).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10189/7
آغاز: اعلم ان ما ورد فی حدوث الاسم الاعظم قد وقع فی عبارته اختلاف ما فعلی ما رواه الصدوق ره؛ انجام: ایا ما تدعوا فله الاسماء الحسنی.
خط: نسخ، کا: رستم بن بیجن؟، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 5ص (372-376)، 16سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 32 - 228]
ḥudūṯ-ul ajsām
غیر همانند:
آغاز: ... لنا انه لو لم یکن جمیع الاجسام حادثاً یلزم احد الامرین ... کون الاجسام واجبة الوجود بذاتها او کون الحادث قدیماً و کلاهما محال و انما قلنا؛ انجام: و ان کان عن امر منفصل یلزم کون الصانع ناقصاً محتاجاً فی کماله الی منفصل و هو محال
مسألة الاجسام کلها حادثه خلافا للفلاسف و البراهمه و الانخاس؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ کاغذ: سفید سمرقندي، جلد: تیماج زرد، 2ص (171-172)، 21 سطر [سنا: ف: 2 - 211]
آغاز: الحمد ﷲ الذي جعل جبل الانسان علی محبت العلم و العرفان و فضلهم علی سایر الحیوان بالفکر و الامعان؛ انجام: اذ اللازم من الفرض المذکور ما من عدم الا و قد زال فی حین لا من حین الا و قد زال فیه عدم.
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (20ر-21پ)، مختلف السطر (5/10×23)، اندازه: 13×7/ 27سم [ف: 1/29 - 364]
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل جبلة الانسان علی محبت العلم و العرفان و فضلهم علی سایر الحیوان بالفکر و الامعان؛ انجام: فمن قبیل ابهام العکس اذ اللازم من الفرض المذکور ما من عدم الا و قد زال فی حین لامن حین الا و قد زال فیه عدم
تقدیم شده به سلطان بایزید خان، جنان که نویسد: «لما شرفنی بمزید اللطف و الحسان و تصدقنی مدرس من الثمان توجهت تلقاء عتبته العلی العلی لتقبیل تراب سدته السنی فتفقدت تحق تناسب لحال هذا النحیف فانی توجد تلیق بجنابه به الشریف فاردت ان اکتب مما لاح بالذهن الکلیل و البال العلیل ... فکتبت ما وقع فی الدرس الاول فی المدرس السلطانی فی بروسه المجمی عند جمع کثیر من الموالی وجم عفیر من الاهالی ثم صممت الیه جواباً لسؤال فی حدوث الاجسام منسوب الی بعض من الموالی العظام لم یرو من احد جواب یلیق بالرضا و القبول و ان بذل جهده بعض من الفحول ثم نسبه الی نفسه من لیس دفع عشر آلاف درهم ... حال فاجبت عن السؤال بما لا مجال للنزاع و الجدال لمن نظر فیها بالانصاف»؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد ارض رومی، تا: 1076ق؛ تملک: سید حاج ابی بکر مفتی زاده انطاکی در سال 1209ق؛ مهر: مدوري که کلمه علی در آن دو بار به صورت آینهوار تکرار شده، مهر هشت ضلعی که کلمه «ابوبکر» در وسط و نام اصحاب کهف در اطراف آن نقش بسته است: «یملیخا، مکسلیینت/ مشلیینا، مرنوش/دیرنوش، ساذنوش/کفشططیوس، قطیر» با تاریخ 1153ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 10گ (144پ-153ر)، 13-9 سطر (7×13)، اندازه: 10/2×17/5سم [ف: 1 /29 - 22]
آغاز: هو بسمله اختلف اهل العلم فی حدوث الاجسام و الوجوده المحتمل بحسب الفرض اربعة؛ انجام: ثم حدث من الحرکات السماویة امتزاجات هذه العناصر و منها هذه المرکبات.
در این نامه سخنان فیلسوفان و پیروان دین ها آمده و از حدوث جسمها گفتگو گردید؛ خط: شکسته تعلیق، کا: ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد کرمانی، تا: با تاریخ 1097ق، جا: کرمان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی طلاکوب، 1ص (108)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 3 - 246]
ḥudūṯ-il ajsām min-al jawāhir
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمري
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
مؤلف در این رساله ادله ملحدان بر قدم عالم را پاسخ گفته و رد کرده است.
آغاز: الحمدﷲ عاصم المؤمنین من اتباع الشبهات و قاصم المعتدین بظهور حججه البینات و صلواته علی سیدنا محمد ذي المعجزات الباهرات ... مسألة ... ما یقال لمن یدعی عند اقام الدلیل علی حدث الجسم و الجوهر و العرض شیئاً لیس بجسم و لا جوهر و لا عرض احدث اﷲ تعاي الاشیاء، منه و ما الذي یفسد دعواه عند المطالب بالدلال علی صحتها؟ الجواب اول ما نقول احداث شیی من شیی غیره کلام محال ظاهر الفساد لان المحدث علی الحقیق هو الموجود بعد ان کان معدوما ...
انجام: فیجب أن یکون للجمیع هیولی لان الطریق واحد و کلام ها و لا ابداً غیر محصل و لا مفهوم و هم یدعون التحدید و التحقیق و ما ابعدهم من ذلک، تمت.
چاپ: ضمن الرسائل الشریف المرتضی، قم، دار القرآن الکریم، 1405ق، تحقیق سید مهدي رجائی، الجزء الثالثة، ص 329-334
[نجاشی 192، ریحانة الادب ج 3-116؛ الذریعه ج 5-194]
آغاز: مسألة فی الاعتراض علی من یثبت حدث الاجسام.. ما یقال لمن یدعی عند اقام الدلیل علی حدوث الجسم و الجوهر و العرض ... الجواب اول ما یقول احداث؛ انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ شماره فرعی باتوجه به ص270 فهرست اصلاح شد؛ 3ص (31-33) [ف: 7 - 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 2گ (76ر-77ر)، 23 سطر، اندازه: 5/ 10×15/5سم [ف: 32 - 762]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ملا محمد لاري، تا: غره محرم 1046ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 6گ (79-84)، 21 سطر، اندازه: 19×28/5سم [کتابخانههاي قائن: ف: 119]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1690/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثانی 1056ق، جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 3گ (82پ-84ر)، 23 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 1 - 284]
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوي - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیز اﷲ بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 4ص (79-82) [عکسی ف: 7 - 204]
آغاز: برابر؛ انجام: فیجب أن یساویه ایضاً فی کیفیة حدوثه علی انا قد بینا انما احدث من غیره لیس بمحدث فی الحقیقة و العرض. ناتمام.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1336ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دفتري خطدار، 4گ (53پ-56پ)، 15 سطر، اندازه: 8/5×1/55سم [ف: 32 - 528]
نسخه اصل: کتابخانه آقاي شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 20 سطر [فیلم ها ف: 1 - 575]
ḥudūṯ-ul asmā’
قاینی، قاسمعلی، ق11 قمري
qāyenī, qāsem-‘alī (- 17c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3530/1
آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد المحتاج الی قاسم الارزاق قاسم علی القاینی حرر سطوراً لحدوث اسماء الذات و الصفات و الافعال. باب حدوث الاسماء؛ انجام: و لذا کان زحل المعدل جامع الاسرار، بیت: اسرار برون مینه توان داد و گرنه ** در خلوت ما هست خبرها ز گذرها / (تمت الرسال فی شهر رجب ... سن ست و تسعون بعد الالف ... کتبه ... محمد کاظم).
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر، تا: 1096ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 96ص (1-96)، 14سطر (6×12)، اندازه: 9×17سم [ف: 12 - 2549]
ḥudūṯ-ul ḥurūf (r.-un fī)
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
جز رساله «اسباب حدوث الحروف» است که دکتر خانلري آن را چاپ کرده است
آغاز: بسمله. اما بعد حمداﷲ الذي افاض علی الانسان سجال الجود و الاحسان و شرفه بالقلب و اللسان و زینه بالاخلاق الحسان ... فاعلم یا اخی وفقک اﷲ لدرك المعانی و بلغک بلطفه جمیع المقاصد و الامانی ان الصوت قرع فی الهواه تدرکه حاشی السمع و هو نوعان حیوانی و غیر حیوانی
انجام: کما یفعل الابوان بالولد الرضیع حذوالقذ بالقذ هذا آخر ما اردنا تقریر و تحریره من مراتب الحروف و اﷲ الموفق للصواب و الیه المرجع و المآب و الحمدﷲ کما هو اهله ... و نعم الوکیل
چاپ: قاهره، 1332ق؛ نیز به سال 1348ق
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: عبدالقادر اردوبادي، تا: قرن 11، جا: شیراز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 4گ (203ر-206ر)، 23 سطر، اندازه: 12×3/ 22سم [ف: 8 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الرشید، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 5ص (152-156)، 25 سطر (8/5×18)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 9 - 1121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 6ص (153-158)، 25 سطر، [سنا: ف: 2 - 190]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 1ص (107ر)، 29 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 38 - 624]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (105- 108) [ف: 4 - 297]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 3گ (10ر-12ر)، اندازه: 4/12×7/ 19سم [ف: 9 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1106ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن آبی، 4گ (156ر-159)، 24 سطر، اندازه: 15×2/ 21سم [ف: 9 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 325]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، زرد، 4گ (66پ-69پ)، 17 سطر [ف: 11 - 588]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ از روي نسخه شماره 1216 کتابخانه مدرسه سپهسالار نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 60گ، 7 سطر (9×12)، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 3 - 141]
al-ḥudūṯ-uḏ ḏātī
صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 -1641)
چاپ: تهران، سنگی، 1302ق، وزیري، 109ص(رسائل آخوند ملاصدرا: صص1-109)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 9112
آغاز: بسمله. حمدله. صلاه. فی اثبات الحدوث الذاتی و المذکور فیه و جهان؛ انجام: و ان لم یشتهر بین القوم. تم بالخیر و السعادة. بیکا، بیتا؛ 1گ (50 ر و پ)، 12 سطر (5×10)، اندازه: 10×16سم [ف: 17 - 296]
ḥudūṯ-us samā’
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تألیف: 29 صفر 1220ق
این رساله را در پاسخ شیخ علی بن صالح درباره حدوث آسمان تألیف کرده است.
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276، رحلی
آغاز: بسمله، الحمدﷲ.. فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین؛ انجام: و ترتبات آثار جمله نعوذ با اﷲ من
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1226ق [رایانه]
آغاز: بسمله، فی الکافی والتوحید عن الصادق (علیه السلام) قال ان؛ انجام: و از فعل مگ پشیمان شو تمت الوصایا ... الاربعه ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1226ق [رایانه]
خط: نسخ، كا: احمد بن جعفر موسوي، تا: 1238ق؛ 17سطر،
قطع: جيبي [چهار كتابخانه مشهد-ف: 318]
کا: محمد رضا بن عبدالغفار بن عبدالرزاق نجف آبادي اصفهانی، تا: 1266ق؛ 4گ (20پ-23پ) [ف: 5 - 28]
حدوث العالم- اثبات حدوث العالم
حدوث العالم- اللمحات الملحقة باللمعات
حدوث العالم- اللب
ḥudūṯ-ul ‘ālam
فرید غیلانی، عمر بن علی، - 582 قمري
farīd-e qeylānī, ‘omar ebn-e ‘alī (- 1187)
تاریخ تألیف: 523ق
توصیف استاد دانشپژوه با تلخیص چنین است: در صفحه عنوان نام کتاب چنین است: «رسال حدوث العالم للشیخ الامام افضل الدین عمر بن علی بن غیلان رحمه اﷲ» نام او در آغاز کتاب بدینگونه آمده: «الشیخ الامام افضل الدین استاد الزمان عمر بن علی بن غیلان تغمده اﷲ بالغفران» و از دیباچه چنانکه خواهیم دید برمیآید که او در شوال 523 در مدرسه نظامیه مرو دانش میاندوخت و در شوال 524 در نیشابور بود و فراگرفتن منطق را که در همان مرو آغاز کرده بود در این شهر به انجام رساند و پیش از این در بلخ بود و حساب و جبر و هندسه میآموخت. چنان که خود میگوید وي از دشمنان اندیشه و پندار ابن سینا است و در منطق هم از او خرده ها گرفته است. ابن سینا رسالهاي در اثبات قدم جهان به نام «رسالة الحکوم فی حجج المثبتین الماضی مبدا زمانیا» نوشته است و غیلانی در این رساله که در رد آن نوشته است می خواهد سخنان او را بیاورد و باطل کند. او در ضمن از بسیاري از مسائل مهم اصول دین هم یاد کرده و بر ابنسینا تاخته است و در بسیاري از جاها از اشارات و شفا و گویا مباحثات هم عبارت هایی آورده و از آنها خرده گرفته است. غیلانی در آغاز از آراء ابن سینا درباره عاد و نبوت و معجزه و کرامت هم یاد نمود و دریافت که ابن سینا یا آنها را منکر است یا اینکه از روي «مذاهب الطبیعة» آنها را حل میکند او میگوید که از مسئله حدوث جهان بسیاري از اصول دین درست میشود و از این روي باید بدان ارج نهاد و فیلسوفان در این مسئله خلاف کرده اند و منشاء فساد در دین شده اند و باید ریشه سخنان گمراه کننده آنها را کند و آشکار ساخت که اصول
عقاید آنها کفر و گمراهی است تا این که میگوید: «و قد رایت یوما رجلا من المقدمین یشنع علی مشهور من المذکورین و یقولون عن حر شدید انه: [لعن الشیخ الرئیس ابا علی] فقلت: [ما احسن ما فعل] و یثبت (گویا: اثبت) له وجه ذلک فسکن غضبه و سکت». در اینجا است که او عبارتی از آغاز تهافت غزالی در نکوهش از فیلسوفان آورده و مانند او و شهرستانی در ملل و نحل گفته است که پس از یونانیان به سخنان همان فارابی و ابنسینا میتوان نگریست. باید گفت که این رساله غیلانی دومین تهافت الفلاسفه میباشد. آنگاه می گوید که دوستداران سخنان فیلسوفان دو دستهاند گروهی به اخلاق و ریاضی و پزشکی و کلام و «مختلف فقه» و منطق میپردازند و میشود آنها را آگاه نمود و از گمراهی بیرون آورد. در منطق اگر چه گمراهی نیست ولی مثال هاي آن از دو علم الهی و طبیعی گرفته میشود و خواننده را وامیدارد که آنها را هم بخواند و سودي هم در آنها نیست. علم کلام نیز با فلسفه آمیخته شده و خواننده آن ناگزیر میشود که به نوشتههاي ابنسینا که «معتبر و معتمد» شمرده شده است بپردازد تا از فلسفه آگاه گردد و ناچار هم باید از منطق آگاهی یابد. پس از این غیلانی می گوید: «و کان سبب شروعی فی تحصیل علومهم انی لما حصلت فی المدرسة النظامیه بمرو حرسها اﷲ فی شوال سنة ثلث و عشرین و خمسائة و اقبلت علی قرائة خلاصات الفقه و المباحثة فیها کنت اسمع من بعض من کان یباحثنی الفاظا و معانی لم اعهدهما فسالتهم عنهما فوصفوا لی المنطق و قالوا انه اعون شیء علی المناظرة و اقوي عد فی مغالبة الخصم فحرصت علی تحصیله و احکامه و شدوت شیئا منه بمرو ثم ارتحل فی شوال السنة الاخري الی نیشابور و اتممته هناك و کنت قبل ذلک احکمت علی الحساب ببلخ و مهرت فی استخراج المسائل الجبریة و رایت فی کتب الحساب اشکالا هندسیة و سمعت من استادي فیه ذکر کتاب اقلیدس فی اصول المقادیر فحصلت شطرا صالحا منه و من غیره من کتب الهندسة و اصول علم النجوم فدعتنی هذه العلوم الی النظر فی الطبیعیات و الالهیات لمصاقبة بعضها لبعض و کان قلبی یضیق لمخالفة ما فیها لما کنت اعتقده من اصول الدین و علمت ان ابطال ذلک انما بعلم الکلام فاشتغلت نتعلمه و کان اکثر غرضی منه و اکثر همی فیه الوقوف علی فساد شبهم فی مخالفة الحق فوجدت فیه من آراء الفلاسفة ما خالفه ابن سینا و ابطله فزادت رتبتی فی تصفح کتبه و تحقیق ما فیها لیکون معارضة اقاویلهم و مناقضة شبهم عن حقیقة و بصیرة فانعم اﷲ جل جلاله علی لما هلم من صدق همتی و خلوص نیتی فیما قصدته بان فتح علی ما انغلق علی کل من تقدمنی حتی خطرت ابن سینا فیما لا یخطر ببال احدا مکان تخطئته فیه و هو علم المنطق فی کثیر من الواضع منه و عملت فیه رسالة سمیتها: «التوطئه للتخطئة» و عنیت بتخطئة فی مسائل اصول الدین و ها انا الان اذکر فی هذا الکتاب من ذلک ما یتعلق باثبات حدوث العالم و ابطال شبههم فیه و بعد الفراغ من هذا الکتاب اقبل ان شاء اﷲ تعالی علی تحریر کتاب «التنبیبه علی تمویهات کتاب التنبیهات» و علی تعقب کلامه فی کتبه الاخري و ابطال جمیع اراءه المخالف للحق.» وي همچنین میگوید: «و لم یزل روساء الباطنیة و دعاتهم من ابناء المجوس الذین کانوا یظهرون الاسلام و یبطنون عداوته و یسعون فی افساده و ابطاله بکل ما امکنهم من الحیل یتفلسفون و یدرجون کتب الفلاسفة و اقاویلهم فیما بین المسلمین لکنها لم تظهر کظهورها فی ایام الدیالمة بابن سینا و کان ابوه من الباطنیة علی ما حکی تلمیذة ابو عبیده الجوزجانی فی تاریخه فحمله خبث طینته سوء عقیدته الموروثة عن ابیه علی ان اکب علی تحصیل علوم الفلسفة اولا ثم اجتهد مع ان قد رزقه اﷲ تعالی فرط ذکاء و قوة طبع فی ترتیبها و تمحل ادلتها تم صنف فیها کتبا طوالا و اوساطا قصارا و کتب ایضا رسالات کثیرة افصح فی جمیعها بالمقالات المخالفة للاسلام من غیر مبالات و تقیة بقوة و زادته ضعف دین صاحبه و سمی کتبه باسام حسن کالشفاء و النجاة و الهدایة و التنبیهات و المعاد و الحکومة و درس ها علی روس الاشهاد و راسل اهل زمانه بآراء ابتدعها فی فنون هذا العلم و کان مع ذکاء القریحة مسترسلا فی العبارة قادرا علی التمویه و التلبیس فیها و کان المنحازون الی الی جملته لحرمته و نعمته و المتحملون بتلمذته ینوهون بذکره و یبالغون فی اعلاء صیته و یقولون فیه و یکتبون عنه ما یکاد یخرج عن وسع البشر حتی فخم بذلک امره عظم قدره فی قلوب العوام و الخواص ایضا و قد رسخ فی قلوب قوم من اهل زماننا ان الحق ما قاله کیف کان و ان الخطاء علیه بعید عن الامکان و ان من خالفه فی شیء مما قاله لم یعد زمر العقلاء فلهذا حرصت علی تعقب کلامه و تتبع وجوه غلطه لینزل جماعة الغلاة عن الغلو فی حقه لکل من یکون سبب اغتراره بکلام الفلاسف و خاص ابن سینا الالفاظ المموهة و الاخبار الکاذبة ینتبه للرجوع الی الحق بالایقاف علی المعانی و الکشف عن الحقائق ان لم یطبع اﷲ علی قلبه فیکون تنبیهه واجبا مفیدا.» سپس میگوید کسانی که شیفته شدند و نمیتوان هم آنان را براه راست آورد گروهیند که از دین سرباز زدند و میپندارند که با فلسفه از نادانی میتوان رهید و میگویند «ان الفلسفة فلالسفة». از اینان کسانی هستند که دین را زیر پا نهادند و به مسلمانان ستم میکنند و شهرهایشان را ویران میسازند و مال هایشان را میربایند. پس باید براي نگاهداري مسلمانان به علم کلام پرداخت و از فلسفه خرده گرفت و این علم اگر چه براي همه کس فرا گرفتن آن شایسته نیست بلکه گاهی هم زیان میبخشد و کلام معتزلیان بدعتگذاران است که گمراه کننده میباشد ولی امروزه باید با کلام از گزند فلسفه رهید.
چنانکه دیده ایم او در این رساله از دو کتاب خود یاد میکند یکی «التوطئة للتخطئة» که در آن از مسائل منطقی که کسی گمان نمیکند که بتوان آنها را تخطئه کرد خردهگیري نموده است و دیگري «التنبیه علی تمویهات کتاب التنبیهات» که نوید میدهد پس از این رساله بنویسد. در این کتاب از فیلسوفان یونانی مانند افلاطون و ارسطو و دیگران یاد شده و همچنین از فارابی و در بسیاري از جاها از ابن سینا و اشارات و شفا نام برده است. در یکجا دارد که ریشه فساد و تباهی روزگار ما نوشتههاي ابن سینا و پیروان او است و او کتاب هاي خود را به نامهایی نیکو مانند» شفا و نجات و هدایه و تنبیهات و معاد و حکومت» نامیده است. باز دارد که شیوع سخنان فیلسوفان و فراوانی نوشتههاي آنان مایه فساد میان مسلمانان شده است؛ این است که او به سخنان «علماء الاسلام من اهل السن و الجماع رضوان اﷲ علیهم» ارج مینهد. در آن از حج الاسلام غزالی در چند جا بدینگونه: «الشیخ الامام حج الاسلام محمد الغزالی رحمه الله علیه قال فی صدر کتابه المسمی تهافت الفلاسفه» و «حج الاسلام محمد الغزالی» و «الامام حج الاسلام رحمه اﷲ» و «الامام حج الاسلام» و در چندین جا از ابوالبرکات بغدادي و معتبر او که بسیار از آن می آورد و از شهرستانی با نام «صاحب کتاب نهایة الاقدامة» (76ر) که عبارتی از آن (ص 9) را آورده است و از شرف الدین مسعودي بدینگونه: «الشیخ الامام الاجل شرف الدین محمد المسعودي دامت ایامه فی کتاب المباحث و الشکوك» و «الامام شرف الدین» یاد گردید. از مناظرات رازي برمیاید که او شرف مسعودي را در بخارا به سال 582 دیده است در جایی دارد: «ثم ذکر ابن سینا فی رسال الحکومة» «ادل اخترعها یحیی بن عدي علی استحال وجود حوادثها لانهای لها فی صور قیاسی تکلفها.» امام رازي در محصل (در مبحث زمان) سخنی از این غیلانی که در فصل 2 باب 1 قسم 2 همین رساله (52پ) میبینیم میآورد و از او با نام «الامام افضل الدین فرید غیلان» یاد کرده است. در مناظرات امام رازي از او با نام «فرید غیلانی» یاد گشته و از آن برمیآید که او در نزدیک 582 در گذشته بود و رازي در سمرقند که غیلانی در آنجا میزیسته است به خانه او رفت و با او درباره همین رساله حدوث عالم گفتگو نمود و او نتوانست از عهده رازي برآید و می نویسد که شنیدم مردم ملخص و شرح اشارات و مباحث مشرقیه مرا نزدش میخوانده اند. در فهرست کتابهاي امام رازي در تاریخ حکماء قفطی (ص 191) دارد «کتاب جواب الغیلانی» (نیز دیباچه فرق رازي ص 3). سید داماد در خلس الملکوت مینویسد: «و اما ما اعتمله ابن غیلان ان معنی حدوث العالم بعد عدم ممتد لاعن بدای امتداد ذلک العدم بقیاسه الی وجود الحق الاول سبحانه لا امتداده بحسب نفسه، فقد دریت انه من سخیف الاعتمال» و پیداست که از فصل 4 باب 1 قسم 2 (75ر) همین رساله بهره برده است. در انساب سمعانی و لباب الانساب از «غیلانی» و چند کس که بدین نام خوانده شده اند یاد شده ولی از این غیلانی ما یاد نگشته است.
کتاب پس از دیباچه داراي یک «مقدمه» و دو «قسم» است و چنین است فهرست آن: دیباچه؛ المقدمة فی بیان ان هذه المسئلة من امهات اصول الدین؛ القسم الاول فی الاحتجاج لاثبات حدوث العالم و مناقضة کلام ابن سینا فی رسالة الحکومة، داراي سه «باب»: باب 1. ذکر حج لفقها ابنسینا فی الرسالة المذکورة لاثبات حدوث العالم و حجج اخري نقلها و ذکر اعتراضاته علی هذه الحجج، داراي هفت «فصل»: 1) مقدمة لهذا الباب، 2) ذکر الحج التی ذکرها ابن سینا فی رسالته المذکورة، 3) ذکر ما اعترض به علی المقدمة الاولی، 4) ذکر ما اعترض به علی المقدمة الثانیة، 5) ذکر ما قال علی «ان جملة الامور الماضیة قد وجدت»، 6) ما قال علی «ان کل ما وجد کل واحد منه فقد وجد کله»، 7) ذکر اعتراضاته علی الحجج المذکورة؛ باب 2. الجواب عن کل واحد و احد من اعتراضاته المذکورة فی الباب الاول و فی استدراکات متوجهة علی اعتراضاته، داراي شش «فصل»: 1) الجواب عما اعترض به علی المقدمة الاولی و تصفح کلامه فی ذلک الاعتراض، 2) الجواب عما اعترض به علی «ان ما لا نهایة له لا یوجد»، 3) الجواب عما اعترض به علی المتقدمین الباقیتین، 4) الجواب عن باقی اعتراضاته علی مقدمات البرهان المذکور علی حدوث العالم، 5) الکلام علی الادلة المذکورة علی استحالة وجود حوادث لانهایة لها و فی اعتراضات ابن سینا لها، 6) اعتراض آخر علی ادلة مبنیة علی دورات الفلک؛ باب 3. اقامة حجة اخري علی اثبات حدوث العالم. القسم الثانی فی ابطال شبه الفلاسفة فی مسئلة الحدوث المودیة الی القول بقدم العالم و ما یتعلق بها من المسائل، داراي پنج «باب»: باب 1. الکلام علی شبههم المبینة علی قدم الزمان، داراي چهار «فصل»: 1) حکایة ما قالوا فی الزمان و ذکر شبههم المبینظ علی قدم الزمان، 2) بیان حقیقة الزمان و ان لا وجود له الا فی الاذهان، 3) بیان ان لا وجود فی الاعیان للوجود المضاف الی الذوات الموجودة فی الاعیان، 4) ابطال شبههم المبینة علی قدم الزمان لاثبات قدم العالم؛ باب 2. ابطال الشبه التی بنوها لا ثبات قدم العالم علی قدم ماته، فصل واحد؛ باب 3. الکلام علی شبههم التی بنوها علی مقدمات حقة قرنوا بها مقدمات باطلة، داراي دو «فصل»: 1) ذکر تلک الشبه، 2) الجواب عن الشبه المذکورة؛ باب 4. الکلام علی شبههم المبینة علی نفی الصفات عن الباري، داراي چهار «فصل»: 1) کلام علی شبههم فی «انه لیس للباري صفة اصلا»، 2) الکلام علی شبههم النافیة لارادة اﷲ، 3) الکلام علی شبههم فی نفی العلم و المعرفة عن اﷲ الا بذاته، 4) الکلام علی شبههم فی نفی علم اﷲ الا بالکلیات؛ باب 5. الکلام علی مقدمات الزموا منها ترتیب وجود موجودات العالم فی الازل و علی کیفیة ذلک الترتیب، در سه «فصل»: 1) ذکر تلک المقدمات و حکایة ما الزموا عنها من ترتیب الوجود، 2) تتبع ما قیل فی بیان هذه المقدمات، 3) بیان فساد ما قالوا فی کیفیة وجود العالم قدیما.
چاپ: به کوشش مهدي محقق، دانشگاه تهران، 1377ش
بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ با مطالب پراکنده در 4 صفحه پایان که در آنها از ثالث المعلمین و نیز ابن الفیاض یاد شده؛ تملک: ذوالفقار ابن حاجی علی سلطان القهپایی، محمد بن حسین متطبب واگذاري او محمد بن اسعد بن محمد بن غیاث عقیلی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 100گ، 17 سطر (11×14)، اندازه: 15×19سم [سنا: ف: 2 - 245]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5556- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 167]
خط: نسخ، کا: خلیف بن یونس نجفی، تا: پایان رمضان 1108ق؛ مقابله شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 123گ، 15 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 7×12سم [ف: 7 - 2694]
ḥudūṯ-ul ‘ālam = al-jam‘ bayn-ar ra’yiy-il ḥakīmayn = hodūs va qedam (r. dar)
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
تاریخ تألیف: 1034ق
رسالهاي است انتقادي بر معلم اول، فارابی در باب جمع بین آراء ارسطو و افلاطون در مورد حدوث عالم. این رساله در دوازده «فصل» تحریر شده است. در دیباچه و پایان به رساله نامی داده نشده؛ گویا همان «حدوث العالم ذاتاً و قدمه زمانا!» (الذریعه 29/64) باشد.
آغاز: الحمدﷲ ربی حمدا فوق حمد الحامدین کما یلیق بکرم وجهه و عز جلاله ... ثم اقول المشهور لدي العلماء و الحکماء ان القول بان العالم باسره متعلق الصنع، و ان الجاعل الحق جل سلطانه صانع ایاه جمیعاً بابطال العدم ...
انجام: و قد بسطنا تعلیمها و تتمیمها و تصحیحها فی کتبنا و صحفنا و مقالاتنا ...
چاپ: مشار عربی 430؛ تهران، سنگی، 1314ق، وزیري، 9ص (صص149-157) در هامش قبسات؛ به اهتمام عبداﷲ نورانی، در مصنفات میرداماد، جلد 1، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1381ش
[الذریعة 13/54-29/64؛ ریحان الادب 6 /56؛ معجم التراث الکلامی 3/ 88]
نسخه اصل: نسخه آقاي روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1034ق [فیلم ها ف: 1 - 722]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن جلال الدین محمد کاشانی، تا: اوایل رمضان 1035ق؛ محشی با نشان «منه مد ظله العالی، منه حفظه اﷲ، ص و باقر کاشانی»، مصحح، کاتب از شاگردان مؤلف و صاحب کتاب «لباب الاحیاء» «منتخب احیاء العلوم»، «منتخب المنقذ من الضلال» و کتاب هاي دیگر است؛ تملک: سید محمد بن عبدالغفار رضوي به سال 1168ق، همراه مهر وي «سید محمد الرضوي 1142» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 5گ (1-5)، 21 سطر، اندازه: 7×18سم [ف: 38 - 698]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم علی بن عنایت اﷲ تبریزي بن غیب اﷲ بن علی کلجاهی، تا: چهارشنبه آخر شوال 1044ق، جا: مشهد رضوي حرم مطهر؛ داراي بلاغ؛ جلد: تیماج نیلی روغنی، 4گ (1پ-4ر)، 27 سطر، اندازه: 20/5×29سم [ف: 1 - 53]
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الاول 1048ق [نشریه: 11 - 929]
آغاز: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، 140 M ش (8201)؛ خط: نستعلیق راسته و چلیپا، بیکا، تا: 25 جمادي الثانی 1072ق؛ تألیف در 1020ق؛ 1ص (137) [عکسی ف: 3 - 421]
آغاز: بسمله الحمدالله ربي حمدا فوق حمد الحامدين اقول
المشهور لدي العلماء و الحكماء ان القول بان العالم باسره متعلق
الصنع؛ انجام: و مقالاتنا و معلقاتنا ذلك فضل االله يؤتيه من يشاء
ذوالفضل العظيم ... في عام ... 1034محفوفا بالسعاده الابديه و
البهجة الالهيه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ در این رساله دو بیتی از داماد به قلم کاتب رساله آورده شده مطلع دو بیتی اول: «تسخیر ممالک معانی کردم ** پیري ز خرد وام جوانی کردم / مطلع دو بیتی دوم: دل مخزن حکمت الهی کردم ** در عالم عقل پادشاهی کردم»؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج مشکی، 5ص (1-5)، 24سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 23 - 116]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج خرمایی، 6گ (267پ-272پ)، 21سطر (9×17)، اندازه: 15×23سم [ف: 15 - 4233]
آغاز و انجام: برابر؛ و کتب بیمناه ... محمد بن محمدد یدعی باقر ... فی عام 1034ق ... محق بالاجاد (؟) الابدیة و البهیة و البهیة الالهیة. تمت ...
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 11 یا آغاز 12؛ 4گ (119پ-
123ر) [ف: 2 - 87]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته بی نقطه، بیکا، تا: قرن 11؛ 5گ (86-90)، اندازه: 13×19/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 122]
آغاز: برابر؛ انجام: الاصحاب الروعانیه محفوظا بالسعادة الابدیه و البهج الالهیة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (317پ-329پ)، 12سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 32 - 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (404ر-405ر)، اندازه: 17/5×30سم [ف: 18 - 211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مفید بن محمد سعید لاهیجی، تا: 1133ق، جا: رشت؛ از روي خط مؤلف؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 6گ (68-73)، 16سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34 - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (123ر-124ر)، 33 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 33 - 181]
نسخه اصل: آستان قدس ش 2792؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1221ق [فیلم ها ف: 2 - 138]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن طسوجی، تا: 1264ق؛ محشی از عبد النبی؛ جلد: تیماج مشکی،21سطر، اندازه: 15×16سم [ف: 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ صدر نسخه ضمن دو صفحه و نیم مقالهاي است منسوب به ملا میرزا جان در تحقیق معنی حمد و شکر؛ واقف: فهرستی، 5گ،20 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 4- 122]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، صدر نسخه مقالهاي است از مؤلف در شرح حدیث نبوي: «مثل علی بن ابی طالب فی هذه الامة مثل قل هو اﷲ احد فی القرآن»؛ واقف: نائینی؛ اندازه: 26×43سم [ف: 4 - 123]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مبتدي، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 104گ (36پ-139)، 19 سطر (5/ 10×17)، اندازه: 17×25/5سم [رایانه]
نسخه اصل: آستان رضوي؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 257]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
صدرالدین شیرازي، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمري
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
رسالهاي در حدوث عالم در «مقدمه، و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در سبب تألیف این کتاب؛ فصل 1. مبحث امکان و وجوب؛ 2. قوه و فعل؛ 3. حرکت و سکون؛ 4. اثبات طبیعت در هر متحرك؛ 5. تاکید القول بتجدد الجوهر النطقیه؛ 6. فاعل مباشر در جمیع حرکات طبیعت است؛ 7. اقدم الحرکات المستدیر؛ 8. اثبات زمان؛ 9. تقدم زمان بر شیء؛ 10. نتیجهاي که از پیش گذشت؛ 11. ربط حادث به قدیم؛ 12. نحوه وجود عقول فعاله؛ خاتمه: در ذکر اقوال اعاظم حکماء الاولین. ملاصدرا در این رساله عالم را حادث میداند و براي اثبات آن چند دلیل میآورد.
آغاز: سبحانک اللهم من قديم قد تفرد بالغناء و السرمدية بالقدم
و من دايم قدتوحد بالبقاء و الابدية کما استأثر بالوجوب و
الاحدية و الالهية و الصمدية و اتسم غيره بصفات الحدوث و
البطلان کما ... و بعد، فيقول الملتجي بباب ربه العليم الحكيم
محمد المعروف بصدرالدين ... هذه يا اخواني مقالتي في تحقيق
مسئلة حدوث العالم ...
انجام: انها فی کل لحظ فی خلق جدید کما فی القرآن المجید ان فی خلق السموات والارض واختلاف اللیل و النهار لایات لاولی الالباب ان فی هذا لبلاغاً لقوم عابدین وصلی اﷲ علی خیر خلقه محمد وآله اجمعین.
چاپ: با تصحیح و ترجمه محمد خواجوي، تهران، مولی، 1363ش؛ با تصحیح حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1378ش
[الذریعة 29/65 رقم 1577؛ فهرست تألیفات ملاصدرا ص 110؛ ریحانة الادب 3/ 417؛ مجموعه رسائل ملاصدرا، چاپ تهران؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 429]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ این نسخه را خود او براي ملاشمساي گیلانی نوشته و در صفحه عنوان آن نامهاي که او به همین شمسا نوشته دیده میشود؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 68گ، 15سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 9- 1452]
آغاز: برابر
کا: بابا عبدالکریم، تا: 1003ق [نشریه: 2 - 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین محمد بن علی نقی طغایی، تا: شوال 1070ق؛ مقابله شده با نسخه اصل، مصحح؛ 67گ، 20 سطر، اندازه: 12×16سم [ف مخ: 2 - 770]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فضل اﷲ بن محمد شریف بن فضل اﷲ کاشانی، تا: 15 شوال 1070ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 37گ (98-134)، 23 سطر (11×19)، اندازه: 18×29سم [ف: 34 - 491]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن ملا صفی قلی، تا: 1076ق، جا: اصفهان، مدرسه جده؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 44ص (123-166)، 20 سطر (6×12)، اندازه: 13×20سم [ف: 7 - 137]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن سید حیدر حسینی، تا: سهشنبه از دهه اول 1076ق؛ 62گ (2پ-63ر)، 19 سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 2 - 334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1083ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 15 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 5 - 201]
خط: شکسته، بیکا، تا: با تاریخ 1094ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 3گ (117پ-119ر)، 18 سطر (4×8)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 3 - 246]
آغاز: رساله در بیان حدوث العالم من تصانیف الحکیم؛ انجام: علی نبیه و آله الی هذا الکلام المصنف ادام اﷲ اناذاته
خط: نستعلیق، کا: فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، تا: قرن 11 [رایانه]
بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ عطف میشن قرمز، اندازه: 7/ 12×1/89سم [ف: 7 - 452]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ در 121ر بندي است در زمان از صدرالدین محمد بن اسحق رومی قونوي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 16گ (106پ-121ر)، 24 - 33سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 64گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 5 - 79]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ پایان نسخه ناقص مانده بوده سپس محمد علی نامی در تهران به سال 1300 در حاشیه نسخه آن را به طرف آغاز نسخه برده و به پایان رسانیده است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 61گ (42ر-102ر)، 21 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 298]
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن ابن علم الهدي محمد کاشانی، تا: رمضان 1138ق؛ مقابله شده با نسخه نوشته شده از روي اصل؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 135 ص (1-135)، 16سطر (6×11)، اندازه: 12×18سم [سنا: ف: 2 - 36]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 47گ (1پ-47پ)، 26سطر (8×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد ابراهیم تهرانی شاگرد حاج ملا هادي سبزواري، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، افزودگیهایی از مؤلف؛ کاغذ: فرنگی، 87گ (32-118)، 17سطر، اندازه: 7×16سم [ف: 34 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریري، بیکا، تا: 1209ق؛ 49گ (61پ- 109ر) [ف: 2 - 86]
کا: محمد حسین، تا: صفر 1223ق؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات: 1 - 155]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی حسینین قزوینی، تا: با تاریخ 1234ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ کاغذ: فرنگی، جلد:
تیماج مشکی، 33گ (46پ-78پ) [ف: 10 - 1655]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما فی الکلام اهل المعرفه من ذلک نظما و نثرا فهو اکثر من ان یحصی و لنختم الکلام حامدین ﷲ مصلین علی اهل بیت العصمه فقد کمل لب القول فی معنی الحدوث و تم
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1236ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 90گ، 14-15سطر (9-10 × 14/5- 15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 18 - 193]
خط: نسخ، کا: میرزا حسین بن غلامحسین نهاوندي، تا: جمعه جمادي الاول 1239ق؛ کاغذ: شکري مهره خورده، جلد: میشن قهوه اي، 51گ (27-77)، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 52]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 13/200
آغاز: برابر
همان نسخه بالا [فهرست عراقی: 1 - 427]
آغاز: برابر؛ انجام: بل هو آیات بینات فی صدور الذین اوتوا العلم و ما یحجد بآیاتنا الا الکافرون
خط: نستعلیق، کا: محمدباقر بن محمدجواد هزار جریبی تلمادرهاي، تا: 1240ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 29گ، 18 سطر، اندازه: 5/16×22سم [ف مخ: - 77]
خط: نسخ، کا: توفیق پسر کربلائی حسین لاهیجانی، تا: 1244ق؛ با تعلیقاتی از «صدر الافاضل» که ظاهراً مقصود همان صدرالمتالهین است بر مشاعر نوشته شده، محشی از «استاد محمد جعفر لاهیجی مد ظله» و ظاهراً منقول از شرح محمد جعفر لاهیجی است بر مشاعر، در ذیل رساله مذکور سخنانی درباره ماهیت علم به نقل از صدرا، قسمتی از رساله حشریه و اربعین قاضی سعید قمی و نیز فقراتی بنقل از کتب صحاح اهل سنت، روي پنج صفحه اضافی نوشته؛ جلد: مشکی، 64ص (106-169)، 23 سطر، اندازه: 15×16سم [ف: 5 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1258-1259ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 23سطر، اندازه: 11/5×24/5سم [ف: 32 - 332]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 12 ربیع الثانی 1266ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 21گ (52پ-72ر)، 30 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 4 - 298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن احمد نطنزي مدرس نعمة اللهی، تا: جمادي الاول 1268ق؛ مصحح، با علامت بلاغ با نسخهاي که از روي نسخهاي که با خط مؤلف مقابله شده بود آمده؛ 47گ، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 610]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم تهرانی، تا: 1274ق؛ در پایان دو عبارت از ملاصدار درباره این کتاب آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 20 سطر (6/5×16)، اندازه: 11×21سم [ف: 4 - 298]
آغاز: برابر؛ انجام: ب شراق اللوهیة؛ بل هو آیات بینات فی صدور الذین أوتو العلم و ما مجد بآیاتنا الا الکافرون
خط: نستعلیق شکسته، کا: کلبعلی بن عباس شوندي افشار قزوینی، تا: 1276ق؛ نسخه توسط کاتب، بر اولاد ذکور وي وقف گردیده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش کاغذي، 48گ (101-148)، 20 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 36-221]
آغاز: بسمله و به نستعین، یا مبدع العجائب و صانع الغرائب اعنی یا الهی علی تذهیب النفوس؛ انجام: پایان نسخه: مالایبقی نوعه فی وسط الاشتداد و التعضعیف مثلا اولا ...
خط: نستعلیق، کا: محمد زنجانی، تا: 1276ق، جا: قزوین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 24ص (42- 65)، 13 سطر (5/ 6×14/5)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 10 - 521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1281ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج قرمز، 68گ، 17 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 32 - 300]
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد علی بن حاج زین العابدین جبل عاملی اصفهانی، تا: 20 جمادي الثانی 1282ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج سبز، 61گ (21پ-81ر)، 15 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 3 - 169]
آغاز: یا مبدع العجائب و صانع الغرائب؛ انجام: و ما یجحد بایاتنا الا الکافرون
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد بن علی، تا: رمضان 1292ق؛ واقف: فهرستی؛ کاغذ: حنایی، 95گ، 11 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 122]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نوروز 1293ق؛ پیش از آن (ص 4-11) تعلیقاتی فلسفی است با عنوان هاي: تنبیه، برهان عرشی. گویا از ملاصدرا است؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج حنایی، 53گ (12پ-64پ)، 17 سطر (5/ 7×13)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 4- 299]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1301ق؛ از روي خط او نوشته شده و خاتمهاي دارد که صدرا در آن از خود نام برده و این خاتمه در نسخه خط او (ش2602) دیده نمیشود و گویا او تحریر دومی از آن کرده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 85گ (153-237پ)، 15سطر (7×13)، اندازه: 5/ 10×16/5سم [ف: 9 - 1463]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: نائینی؛ 62گ، 18 - 19 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 4 - 122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: ادیب بجنوردي؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 83گ، 17 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 11 - 148]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ محشی به خط س، م. س، سپس در 339-340 دو مسئله فلسفی هست؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 83گ (257پ-339پ)، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 4-299]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی سیاه، 23 سطر (2 /7×16/5)، اندازه: 14×21سم [نشریه: 7 - 790]
آغاز: و یسقط تقدمه علی سایر الاجسام و لامن جهة کونه ذا حدوث و تجدد و انقضاء؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صادق حسنی مشهدي، بیتا؛ کاغذ: سفید آهار زده، جلد: تیماج قهوه اي، 66گ (83پ-17ر)، 15 سطر (4×10/2)، اندازه: 9/5×1/54سم [ف: 54]
آغاز: الخلق و التقدیر بقلم الحکمة و التصویر کتابا علی غایة الجودة و الاحکام و نهایة الحسن والتمام ... اما بعد فیقول الملتجی بباب ربه الحلیم الحکیم
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 32گ (1- 32)، 15 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 3 - 1599]
انجام: و ذلک بتجدد أمثالها لیستحفظ الشخص ببقاء النوع و یستتبع بتجدد الاشخاص فلا یبلغ ... خطبه کتاب را ندارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 39گ (13ر-51پ)، اندازه: 12/5×17سم [ف: 2 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف پارچه سبز، 52گ (48پ-99ر)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 2 - 106]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
طغائی کمرهاي، علینقی بن محمد هاشم، 953 - 1060 ؟ قمري
toqā’ī kamare’ī, ‘alī-naqī ebn-e mohammad hāšem (1547 - 1650)
رسالهاي مفصل در اثبات حدوث عالم و نفی قدم آن با استفاده از ادله نقلیه، در یک «مقدمه» و چند «مطلب»، که بخشی از کتاب بزرگ مؤلف به نام «المقاصد العالیة فی الحکم الیمانیة» است و این بحث از مقصد نهم آن کتاب میباشد. فهرست کتاب چنین است: المقدمة: فی معنی القدم و الحدوث؛ مطلب 1. فی انه تعالی لیس بزمانی و حقیقة للدهر و السرمد؛ 2. الادلة النقلیة علی المطلب؛ 3. نبذ من الدلائل العقلیة؛ 4. نقل شکوك الفلاسفة و الجواب عنها.
آغاز: الحمدﷲ الذي لا یبلغ مدحته القائلون و لا یحصی نعماؤه العادون و لا یؤدي حقه المجتهدون ... اما بعد فیقول ... ابن ابی العلاء الکمره علینقی ... و بقی أشیاء کثیر ترکناها مخاف الاملال لا تخفی علی الذکی عند التأمل.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد الابهري، تا: 918ق؛ تملک: محمد بن رضی الدین ابهري؛ مهر: «یقینی باﷲ یقینی عبده محمد مهدي» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 90گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×19سم [ف: 11 - 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه1121ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 64گ، 19سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 16 - 339]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
محقق سبزواري، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمري
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 216/11
بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3 - 35]
ḥudūṯ-ul ‘ālam = r.-ye malakūtīye
ملا شمسا، شمس الدین محمد، 1016 - 1098 ؟ قمري
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687)
تاریخ تألیف: آغاز ذیقعده 1045ق؛ محل تألیف: مشهد رضوي
رسالهاي مفصل با بیان چند مقدمه در اثبات حدوث عالم است. در این رساله گفتگوي بسیار با فلاسفه قدیم شده و مؤلف از نوشته هاي استادش میرداماد بهره برده است. او منکر زمان موهوم است و از حدوث دهري سید داماد یاد میکند و از حدوث العالم صدراي شیرازي خرده میگیرد.
آغاز: الحمدالله الذي تفرد بالقدم و الازلية و اختص بالوجوب و
السرمدية و استأثر بالالهية و الخالقية ... فيقول.. محمد المشتهر
بشمسا الجيلاني ... هذه رسالة في اثبات حدوث العالم ...
انجام: منماي باین خلق مجازي خود را ** مشهور مکن بنکته سازي خود را / چون میبینی که اهل مجلس کورند ** اي شمع چه هرزه میگدازي خود را
[الذریعة 29/65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: خواجه علی مشهدي، تا: رجب 1052ق؛ محشی با امضاي «منه سلمه اﷲ تعالی» و «ش م س سلمه اﷲ»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 212ص (20-231)، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2/ 33 - 164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1053ق؛ مصحح، محشی با علامت «منه مد ظله العالی»؛ جلد: چرم سبز، 92گ، 19 سطر، اندازه: 8/5×20سم [مؤید: 2 - 165]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آغاز ذیحجه 1061ق؛ محشی با عبارت «منه سلمه اﷲ»؛ در 86پ-88ر درباره الواحد لایصدر، عنه الا الواحد» از قبسات داماد با برهان ابن سینا و بهمنیار؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 86گ (1پ-86ر)، 19 سطر [ف: 5 - 327]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 41گ (139پ-179پ)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم بن افضل حسینی، تا: 1073ق؛ محشی با نشان «منه، لمحرره کریم الحسینی اللاهیجی عفی عنه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 71گ (2پ-72پ)، 18 سطر (6×14)، اندازه: 10×19سم [ف: 373]
کا: مراد اصفهانی، تا: 1075ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 164ص (156-319)، 15-16 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 10 - 1827]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن احمد گیلانی، تا: جمعه ذیحجه 1077ق، جا: لاهور؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج سرخ، 83گ (1پ-83ر)، 19 سطر (7/5×16)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 8 - 639]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 11؛ محشی با نشان «منه رحم اﷲ تعالی» و جز آن، مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع مشکی، 63گ (23-85)، 22 سطر (6×16)، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 40 - 40]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت فی المشهد المقدس الرضوي ... فی اوائل شهر ذي القعدة المندرج فی سن خمس و اربعین و الف و کتب مؤلفها بیده ... محمد الشهیر بشمسا الجیلانی غفراﷲ و لوالدیه و لجمیع من له حق علیهما و علیه تم.
خط: تعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با عبارت «منه دام ظله»؛ 15گ (96پ-110ر)، اندازه: 20×27سم [ف: 3 - 247]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: ابوتراب ابن احمد اردکانی و شیخ محمد بن محمد رضا مازندرانی در 1110؛ کاغذ: سپاهانی، 56گ، 22 سطر (6×13/5)، اندازه: 5/ 10×25سم [ف: 17 - 295]
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن داراب حسینی ساروي، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 58گ (46پ-103ر)، 17سطر (10×14)، اندازه: 11×18سم [ف: 15 - 4232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 52گ (1پ- 52ر)، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 22 - 277]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذا العقل لیس حقیقه کلیه بحیث یکون الواجب بالذات مندرجا تحتها یتصور اتحاد فی الوجود و اذا لم یکن احدهما کلیا و الاخر جزئی ذلک الکلی فکیف
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: به رنگهاي مختلف آبی و سفید و شکري، 72ص (10-81)، 15- 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 5 - 205]
آغاز: کل واحد منها باهر ... ترکیب تلک المقدمات علی وجه ... و دفع الشلکوك و الشبهات علی ما سیجی فی هذا الرساله بما یختص مما و ذلک فضل اﷲ یؤتیه من یشاء و ارجو؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز (چند سطر از آغاز)؛ کاغذ: ایرانی اصفهانی نباتی، جلد: تیماج مقوا، 52ص (1-52)، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 10 - 955]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
حسینی، صدرالدین محمد بن محمدصادق، ق11 قمري
hoseynī, sadr-od-dīn mohammad ebn-e mohammad sādeq (- 17c)
تاریخ تألیف: ربیع الاول 1097ق
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 216/1
بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3 - 35]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
خلخالی، حسین بن محمد، ق11 قمري
xalxālī, hoseyn ebn-e mohammad (- 17c)
اهداء به: غیاث الدین محمد میر میران
رسالهاي فلسفی در اینکه عالم حادث است و جواهر و اعراض قدیم نیستند.
آغاز: لک الحمد یا من تفرد بوجوب الوجود و القدم و لک الشکر یا من توحد بایجاد الممکنات عن مکمن العدم ...
انجام: لکن مقنع للمنصفین الطالبین للکمال فی ابطال طریق الضلال مستعیناً بهدای الملک المتعال
خط: نستعلیق، کا: شمس الدین محمد بن کمال الدین حسین قهپائی، تا: 999ق؛ جلد: تیماج سبز، 4گ (47ر-50ر)، اندازه: 12×20سم [ف: 22 - 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مغلوط، کا: اسماعیل، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 11گ (168ر-178پ)، 17 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 16 - 168]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
نظام الدین گیلانی، احمد بن علی، ق11 قمري
nezām-od dīn-e gīlānī, ahmad-e bn-e ‘alī (- 17c)
فشرده گفتههاي استادش میرداماد را در این رساله نقل کرده و پس از تقسیم حدوث به دهري و زمانی؛ بعضی نظرات فلاسفه قدیم و ابن سینا را میآورد و در آنها رد و ایراد مینماید.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 981/4
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق العالم من اللاشی ء المحض و اللیس الصرف و العدم الصریح بالامکان اي بسبب الامکان الذاتی بلازمان؛ انجام: فمجموع النفوس نفس الکل و مجموع العقول عقل الکل و اکثر هم خص العالم بالسماء غیر ملتفت بالکائن الفاسد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 12گ (29پ-40ر)، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 202]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی، ق12 قمري
‘orfī tāleqānī, mohammad na‘īm ebn-e mohammad taqī (- 18c)
تاریخ تألیف: پنجشنبه 21 شوال 1136ق؛ محل تألیف: قزوین و طالقان
رساله مفصلی است در اثبات حدوث عالم و پاسخ از شبهههاي فلاسفه در این موضوعات با استفاده از بعضی ادلیه نقلیه. داراي یک «مقدمه» و سه «فصل» المقدم : فی معنی الحدوث و القدم؛ فصل 1. الدلائل علی الحدوث؛ 2. ذکر شبه المتفلسفین المخالفین الملیین؛ 3. القدم علی العموم و الحدوث شخصاً. در دیباچه پس از نام خود میگوید: این رسالهاي است در مسأله حدوث عالم و برخی مسایل در پیوند به آن، که پیش از این آن را نگاشته بودم و اکنون در پاسخ برخی از دوستان آن را پاکنویس میکنم.
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فیقول العبد المذنب الخاطی الجانی محمد نعیم الطالقانی ... هذه تذکر منی کتبتها فی سالف الازمان لبعض الاصدقاء و الخلان ...
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما أردنا فی هذه الرسالة و الحمدﷲ علی الاتمام و الصلاة علی النبی محمد و آله الاماجد الکرام..
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن علی لنجانی اصفهانی، تا: آخر رجب 1263ق؛ جلد: تیماج مشکی، 42گ (109پ-150ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 27]
آغاز: برابر؛ انجام: ربنا لاتحملنا مالا طاقة لنا به. و اعف عنا و اغفرلنا و ارحمنا انت مولینا ... برحمتک یا ارحم الراحمین.
خط: نستعلیق تحریري، کا: یداﷲ کجوري، تا: 1332ق، جا: تهران؛
22گ (6ر-27ر)؛ 22گ (6ر-27ر) [ف: 2 - 87]
آغاز: برابر
کا: محمد رحیم بن محمد طالقانی، بیتا؛ 62گ، قطع: رقعی، [ف: 330]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
میر معصوم
mīr ma‘sūm
تهران؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 216/12
بی کا، تا: قرن 12،[ف: 3 - 35]
ḥudūṯ-ul ‘ālam
غیر همانند:
آغاز: هاموا فی مهامه الغی و الضلالة فلابد بنامن ایراد ادلتهم الباطلة و بیان فساد مقدماتها و تحقیق ما هو الحق فیها؛ انجام: هذا و ان لم یکن کافیا فی اسکات اهل الجدال لکنه مقنع للمنصفین الطالبین للکمال، هذا ما تیسر لی فی ابطال طریق الضلالة مستعینا بهدایة الملک المتعال. ربنا لا تزع قلوبنا بعد اذ هدیتنا و هب لنا من لدنک رحمة انک انت الوهاب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 12گ (1ر-12ر)، 16 سطر (5/5×12)، اندازه: 9×15/5سم [ف: 16 - 515]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي لایحد و جهات معلوماته تطبیق البرهان، و لاینتهی ابعاد مقدوراته فی حد من حدود الامکان ... و بعد فلما کان حدوث العالم و غیره، مما نص علیه فی الکتاب القدیم؛ انجام: و تعلق العلم، یقتضی حضورها کما تقدم برهانا و لیکن هذا آخر ما اردناه فی هذا المقام، و الحمد ﷲ علی الانعام ...
رساله مبسوطی است در اثبات حدوث عالم، مؤلف ضمن نقل اقوال دیگران از جمله: محقق دوانی، به بحث در این خصوص پرداخته است، نام مؤلف در منابع موجود یافت نشد؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل حلبی، تا: نیمه دوم قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 15گ (73ر-87ر)، 27 سطر، اندازه: 7×16سم [ف: 37- 80]
آغاز: بسمله. ورتبته علی ثلاث مقالات و خاتمة ... فی المسئلة الاولی و تشتمل علی فصول. الفصل الاول؛ فی التقدیم و المتأخر. التقدیم بالعلیة؛ هو تقدم الفاعل المستقل بالتأثیر؛ انجام: فادعی الاجماع فیها و التکفیر بها موضع نظر، واﷲ الهادي در این رساله مانند کتب غزالی فیلسوفانی که عالم را قدیم میدانند کافر خوانده شده، و علی به کرم اﷲ وجهه ستوده شده، و از قبسات میرداماد یاد شده است و نسخه زیر شش «فصل» بدین گونه دارد: 1. تقدیم و تأخر، 2. تفسیر قدم و حدوث، 3. شرح مذاهب الناس فی القدم، 4. تحدید محل النزاع، 5. ادل الطرفین و در آن شش شبهه را رد کرده است، 6. فی تکفیر الفلاسفة؛ خط: نستعلیق، کا: یحیی بهبهبانی، تا: شوال 1120ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 55گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 299]
آغاز: بسمله، و لما اقمنا البرامین العقلیه علی حدوث العالم فالاولی ان ... شبه القائلین بالقدم؛ انجام: و الحدوث ... ایض و ان اراد ان ما لایتطرق الیه الحدوث ... و الکون
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1215ق؛ ضمیمه نسخه ش 27600 [رایانه]
آغاز: منقول عن مجلد السماء و العالم البحار تفهیم و تتمیم نفعه عمیم بعون اﷲ الواهب الکریم. اعلم ان المقصود الاصلی من هذا الباب اعنی حدوث العالم لما کان من اعظم الاصول الاسلامیة؛ انجام: و کلام سائر المؤرخین جار هذا المجري و لاجدوي فی ایرادها.
مأخوذ از مجلد السماء و العالم «بحار.» متن از ملامحمد باقر بن محمد تقی بن مقصود علی مجلسی؛ خط: نسخ، کا: محمد صدر حسینی بهزادي، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی عطف تیماج قهوه اي، 62ص (25-86)، 16سطر، اندازه: 1/51×19سم [ف: 13 - 298]
کا: ابراهیم بن نصیرالدین دلیجانی، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 619]
رسال فی اثبات حدوث العالم؛ بیکا، بیتا [میراث شهاب: س9ش2 - 33]
ḥudūṯ-un nafs
هادي بن محتشم
hādī ebn-e mohtašam
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1/ 1037
کا: محمد مهدي بن هدایة اﷲ بن طاهر بن ابی الحسن بن محمد هادي، بیتا؛ 2ص [ف: 5 - 226]
ḥudūṯ-un nafs ma‘a-l badan
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمري
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
آغاز: تحقیق نفیس من کلام الغزالی رحمة اﷲ علیه الحق ان الارواح البشریة حدثت عن استعداد النطفة للقبول؛ انجام: کذلک کان الاختلاف محالا (من غزالی رحمه اﷲ).
تحقیق من کلام الغزالی فی حدوث النفس مع البدن؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 2گ (43ر-44ر)، 15سطر (6×13)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 8 - 723]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1ص، 18 سطر (6×12)، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 144]
حدوث حدث اصغر در اثناء غسل جنابت- ماهویته
ḥudūṯ-u mā-siwa-l lāh
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 661/2
آغاز: اعلم ان حدوث ما سوي اﷲ تعالی من الموجودات بقضها و قضیضها مما اتفقت علیه کلم الانبیاء و اوصیائهم؛ انجام: فلم یصح ذلک علی انک قد عرفت انه یمکن القول بمقارن وجوده تعالی للوقت فح یتصحح بهذا المعنی ایضا فتذکر تم بعون اﷲ تعالی.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1433]
الحدوث و القدم- اللمحات الملحقة باللمعات
al-ḥudūṯ wa-l qidam
غیر همانند:
آغاز: اعلم ان ههنا مسائل یجب التنبیه علیها الاولی ان الحدوث کمقابله و هو القدم یقال علی وجهین: احمد هما القیاس و الثانی لا بالقیاس؛ انجام: فثبت و تبین ان الشمس و القمر و النجوم مسخرات بامره تعالی و مضطرات فایده ناتمامی است؛ خط: نسخ و نستعلیق و تحریري، کا: علی بن ابراهیم مازندرانی، تا: با تاریخ 1075ق؛ کاغذ: نخودي نازك، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (64ر-65 متن و حاشیه)، اندازه: 9/ 14×3 /25سم [ف: 1 /29 - 285]
آغاز: و العدم بالنسبة الی الوجود یمکن ان یکون معروضا لهذا بنحو من التقدم؛ انجام: و قد اتفق الفراغ من تألیفها ... فی دار المومنین و بلد الامان طالقان ... انتهی عن خط مصنفه الفاضل البارك کرامه لهناله. احتمالاً از عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی. مصنف در این رساله قسمتی از اشکالات حکما و فلاسفه را در مبحث حدوث و قدم عالم ذکر کرده و آنها را رد نموده و به صورت «ان قلت، قلت و لا یقال، لا نا نقول» تنظیم کرده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بی تا؛ نام مصنف کتاب به علت افتادگی اول آن معلوم نشد ولی به قرینه آخر کتاب که نوشته شده: «در روز پنجشنبه 21 شوال 1136 در بلد طالقان از تألیف این کتاب فراغت یافتم» و نیز به دنباله کتاب اصل الاصول ملا نعیم طالقانی واقع شده احتمال میرود مؤلف رساله مزبور هم محمد نعیم طالقانی بوده باشد؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: 1373]
hodūs va qedam
لاهیجی، حسن بن عبدالرزاق، 1045 - 1121 قمري
lāhījī, hasan ebn-e ‘abd-or-razzāq (1636 - 1710)
[فهرستواره منزوي 6/ 207]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 811/6
آغاز: میرزا محمد حسن بن عبدالرزاق لاهیجی در رساله فارسیه خود میفرماید فصل در حدوث و قدم عالم متکلمین گویند خداي تعالی بود و عالم نبود و بعد از آن عالم را موجود کرد؛ انجام: که موجود بقوت بوده است و بفعل آنگاه میشود که ببدن میپیوندد چنانکه گفتیم بخشی از رساله حدوث و قدم عالم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد نصیر هزار جریبی، تا: 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (102پ-103پ)، 27 - 36 سطر (5/ 7×18)، اندازه: 10×20سم [ف: 110]
hodūs va qedam-e ‘ālam
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 245/10
آغاز: فان المعلم الثانی فی بعض رسایله امر قدم العالم حدوثه و هل الصانع هو العلة الفاعلة ام لا و مما یظن ...
بی کا، تا: قرن 11؛ با یادداشتی در ماده تاریخ فوت بزرگان شیعه، اقسام شیعه، فرق ثلاثه قائل به تناسح و یادداشتی درباره عالم آخرت، و جدولی در تاریخ ولادت امیر محمد جعفر رضوي آمده؛ جلد: تیماج شتري، اندازه: 11/5×19سم [ف: 1 - 215]
hodūs va qedam va sarmad
رضوي حسینی، عبدالرحیم
razavī hoseynī, ‘abd-or-rahīm
در این گفتار واژه هاي (حدوث و قدم و سرمد) را می شناساند تا مطالبی که در رساله (دانائی خدا) آورده روشن گردد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 887/4
آغاز: بسمله و الحمدﷲ رب العالمین ... بخواطرم رسید آنکه باین عبارات و بیاناتی که در این اوراق ثبت گردید؛ انجام: عبارتش اینست که خدا و خلقش بالتمام (کم دارد).
خط: تعلیق، بی کا، بیتا؛ پس از این تا پایان شعرها و نیایش است؛ 2گ (66پ-67پ) [ف: 3 - 247]
الحدود- حقایق اسرار الطب
الحدود- الصناعة، العلم، الحالة، الملکة، القوة، اللاقوة و الشکل
حدود- احکام حدود و قصاص
al-ḥudūd
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
در بیان اقسام مختلف علم کیمیا و تقسیمات اولیه آن به علم دین و دنیا و تعریف هر یک از آنها و آنچه از هر یک منشعب میشود.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و سلم تسلیماً. قد سبق لنا قبل کتابنا هذا ثمانیة و خمسون کتاباً و قد شرحنا فیها شرحاً قویاً و مقالتی هذه انا ذاکر فیها حدود هذه الاشیاء الثلاثة لیضح لک ...
انجام: و استعمل فی التدبیر الثالث ما له من الجواهر و هی خارجة عن هذا الفن و التدبیر الثالث خارج عن هذا الفن ایضاً فاعرف ذلک ان شاء اﷲ.
[الذریعة 20/ 171]
آغاز و انجام: برابر
مقاله پنجاه و نهم است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 3گ (66پ-68ر)، اندازه: 6/ 15×2/ 23سم [ف: 6 - 450]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: صفر 1288ق؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (133پ-135ر)، 19سطر (5/ 8×14/5)، اندازه: 7/ 13×3/ 22سم [ف: 2/29 - 619]
آغاز: الحمد ﷲ الذي لا یحد بحد و لا یوصف بمعنی ذي وصف و لا تجري علیه صفات المخلوقین
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان 19995؛ خط: نسخ، کا: محمود حمدي، تا: 1339ق؛ مصحح؛ 16ص (248- 263) [عکسی ف: 6 - 21]
al-ḥudūd
حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمري
honayn ebn-e eshāq (811 - 875)
تعریفاتی است فلسفی و نامرتب.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 11 /188
آغاز: العلم: وجدان الاشیاء حقایفها. العقل: جوهر بسیط مدرك للاشیاء بحقایقها. النفس الطبیعی الذي هو آل قابل للجزء؛ انجام: فطابق بذکر القلیل و الکثیر و الصدیق و العدد و جنس بذکر الراح والروح و عول علی الاستعار فی بناء الکلمة، فابرزها فی موضع الترصیع (گویا افتادگی دارد) پس از چند صفحه: الحس و الحرک ...
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن عنابی، 3گ (32ر-34پ)، 17 سطر، اندازه: 1/82×20سم [ف: 9 - 224]
al-hodūd = r.-ol hodūd = pāsox-e arastū be eskandar = yeksad va pānzdah so’āl-e eskandar
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
صد و پانزده پرسش است که گویند اسکندر درباره بعضی از موضوعات فلسفی از ارسطو نموده و ارسطو از آنها پاسخ گفته است. این پرسش و پاسخها را از کتاب هاي ارسطو گرفته و یکجا گرد آورده از آندوتن استاد و شاگرد دانستند. این پرسشها از علم طبیعی و الهی است.
آغاز: بسمل الحمدﷲ رب العالمین و العاقب للمتقین و لاعدوان الا علی الظالمین و الصلوة علی محمد و آله أجمعین، اما بعد بدانکه این چند فصل است اندر صد و پانزده مسأله که اسکندر از استاد خویش ارسطاطالیس حکیم پرسیده است و او جواب داده است بصواب؛ اسکندر میگوید که پرسیدم از استاد خویش که جوهر چیست؟ گفت: آنچه بجوهر قائم است؛ گفتم: روح چیست؟
گفت ...
انجام: گفتم درونشان هست، گفت نقطه پرکار از دائره. تمام شد مسائل بحمد اﷲ و حسن توفیقه.
[فهرستواره منزوي 6/ 88 و 6/ 134]
خط: نسخ، بیکا، تا: آغاز ذیحجه 667ق [ف: 5 - 228]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 6181- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 206]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 2 محرم 723ق، جلد: تیماج کرم قهوه اي، 2ص (653-654)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: عبدالقادر اردوبادي، تا: نوروز 18 محرم 1021ق، جا: شیراز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 3گ (155ر-157ر)، 23 سطر، اندازه: 12×3/ 22سم [ف: 8 - 44]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع حسینی مشهدي، تا: 1029ق، جا: اصفهان؛ با شعر فارسی ابن سینا در ص ع؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 6ص (156-161)، 18 سطر (5×12)، اندازه: 12×20سم [سنا: ف: 1 - 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ در فهرست (1: 314) با شماره 4/286 آمده؛ کاغذ: شرقی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 2گ (45پ-46پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ نسخه نخست آن در شماره 13/286 گذشت؛ کاغذ: شرقی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 2گ (326پ-327پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (90پ-91پ)، 21-39 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 38 - 398]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت الطبی، تا: 1091ق؛ کاغذ: اصفهان، جلد: تیماج حنایی، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 29 ربیع الثانی 1091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 4ص (486-489)، 25 سطر، [سنا: ف: 2 - 194]
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (312-313) [ف: 4 - 300]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 1گ (63ر و پ)، 15 سطر (7×16)، اندازه: 14×25سم [ف: 16 - 368]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: صفر 1242ق، جا: تبریز مدرسه ملا رضا همدانی؛ در برگ هاي پایانی صورت وصیت پیامبر به امیرمومنان علی (علیه السلام) و فال نامه اي منظوم و فائده اي از شیخ بهائی و دوازده امام میرزا بواما و استخاره منظوم از قرآن و مطالبی به نقل از «خلاص التجارب» در پزشکی و طلسمات و ادعیه؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (104ر-106پ)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 20- 182]
در هامش به فارسی؛ کا: محمد تقی دزفولی، تا: 1259ق؛ کاغذ نخودي؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 1 - 516]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بیکا، تا: 1315ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 84ص (46+38)، 9 سطر (12×16)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 41]
آغاز: بسمله بدانکه این لطیفه چندست که ذوالقرنین از ارسطا طالیس یونانی پرسید واو جواب گفت بپرسید که جوهر چیست؛ انجام: گفت مرا بیرون از هر دو راه سخن نیست الا اثبات صانع گفت اسرار حال چه بود گفت اول خالق بود وآخر خالق تمت
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 1گ، 22 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 2345]
بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 2گ (58پ-59پ)، اندازه: 6/ 13×3/ 17سم [ف: 5 - 188]
نسخه اصل: بادلیان ش 288 الیوت 1476 اته. پرسشهاي صد و ده گانه اسکندر از ارسطو و پاسخ او؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 15 سطر، [فیلم ها ف: 1 - 544]
al-ḥudūd = al-ḥudūd wa-r rusūm = ḥudūd-ul ašyā’
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
بعضی از دانشمندان این رساله را بخشی از کتاب «الشفاء» ابنسینا دانستهاند. مؤلف این کتاب را به خواهش برخی از دوستانش نگاشته که از او خواستهاند، حدود اشیاء را بیان کند، ابنسینا پس از این که حد و رسم را معنی میکند تحت عنوان فصلی میگوید: «الباري جل وعز لاحد له و لارسم له ...» و چون نفی حد از ذات باري میکنند به حد نفس و صورت و هیولی ... تا حدوث و قدم میپردازد. در این کتاب از دشواري تعریف یاد کرده و علل آن را به طوبیقا بازگشت داده و یکبار دیگر نیز در تعریف (حد) از طوبیقاي ارسطو نام برده است و در دیباچه میگوید که یاران از من درخواستند که چیزهایی را که میخواهند به آنان بشناسانم و براي آنها تعریف کنم چون میدانستم که این کار دشوار است و لغزشپذیر، سرباز زدم آنها نپذیرفتند و این کمک را از من خواستند که من لغزشگاه تحدید را براي آنان آشکار بدارم. شیخ پس از دیباچه که درباره دشواري و لغزش تعریف آورده، 72 اصطلاح فلسفی و منطقی را تعریف کرده است.
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین و بعد فان اصدقائی سئلونی ان املی علیهم حدود اشیاء یطلبونی بتحدیدها فاستعفیت عن ذلک علماً بانه کالامر المتعذر..؛ انجام: و هو الواحد الحق تعالی عما یقول الظالمون علوا کبیرا و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین.
چاپ: در تسعة رسائل (قسطنطنیه: 1298ق)؛ درمجله مجمع دمشق، جلد 48، محقق: عبد الغنی الدقر، چاپ اول، 972-989ص، 1392ق؛ در رسائل (قم، انتشارات بیدار: 1400ق) در 1358ش در تهران از سوي محمد مهدي فولادوند.
[الذریعة 6/ 300 و 11/ 274؛ مشار عربی ص456: نشانی 2 چاپ؛ ریحان الادب 7 /589؛ فهرست مصنفات شیخ الرئیس تألیف قنواتی و نسخههاي مصنفات ابن سینا از دکتر مهدوي ص 72؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 461 و 2/ 462]
نسخه اصل: اونیورسیته 4711؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 578ق؛ مقابله شده؛ 10گ (13-22)، 24 سطر [فیلم ها ف: 1 - 438]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: سهشنبه پایان صفر 636ق؛ مقابله شده با اصل صحیح؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 16گ (54ر-69ر)، 17 سطر (10×14) [فیلم ها ف: 1 - 611]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4852؛ بیکا، تا: اوایل قرن 7؛ 14گ (80پ-93ر) [فیلم ها ف: 1 - 664]
نسخه اصل: دانشگاه پرینستن شماره 3559؛ بیکا، تا: قرن 7؛ در ص ع آمده است: «فیها خط الطوسی»؛ 12گ (146پ-157پ) [فیلم ها ف: 3 - 49]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، اندازه: 7/ 12×4/ 21سم [ف: 7 - 451]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4754؛ خط: نسخ، بیکا، تا: پایان ربیع الثانی 702ق؛ 24گ (16-39)، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 440[
بیکا، تا: 10 ربیع الثانی 761ق؛ افتادگی: آغاز و انجام (آنچه هست برابر است با س 7 ص 75 تا س 5 ص ص 108 نسخه چاپ مصر)؛ همه رسالههاي این مجموعه بخط سید حیدرآملی است جز رساله حدود ابن سینا که بخط دیگري است مگر اینکه در فهرست آغاز مجموعه بخط همین آملی نام (اصطلاحات الحکماء) ابوعلی برده شده. در چند جا نوشته شده که آملی مقابله نموده است؛ تملک: کاظم حسینی عاملی در 1294؛ در 1366 واقف محترم کتابخانه آن را که از کتابهاي آقا ضیاءالدین نوري بوده است خرید؛ جلد: تیماج سرخ، 8گ (188ر-195پ)، اندازه: 12×16/5سم [ف: 3 - 43]
بی کا، تا: قرن 8؛ 3ص، قطع: رحلی بزرگ [ف: 272]
بی کا، تا: قرن 8؛ قطع: رحلی بزرگ [ف: 272]
نسخه اصل: روان کوشکو ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: ربیع الاول و الثانی 888ق؛ جا: شیراز [فیلم ها ف: 1-436]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 9 شوال 889ق؛ محشی با امضاي «منه سلمه اﷲ تعالی»، در پایان نسخه آمده: «ش م س سلمه اﷲ»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18ص (1-18)، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2/33 - 163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 20گ (70-89)، 14 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 38 - 670]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 20ص (1-20)، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 370]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن امیر، تا: قرن 10؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 11گ (1پ-11پ)، 18 سطر، اندازه: 5×1/50سم [ف: 35 - 524]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 904ق، جا: شیراز؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن سیاه، 15 سطر، اندازه: 4/ 12×17/2سم [ف: 7 - 446]
آغاز: بسمله، حد الحد ما ذکره الحکیم ارسطو فی کتاب.. انه هو القول الدال علی ماهی الشیء اي علی کمال وجوده الذاتی و هو ما یحصل له یحصل له من جنسه القریب و فصله حد الرسم تام قول مؤلف من جنس الشیء و اعراضیه اللازمة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 909ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی نخودي، 5گ (215پ-219ر)، 15 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 36 - 632]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبداﷲ در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندي کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 4گ (32ر-35پ)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 2395]
خط: نسخ، بیکا، تا: 965ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی، 13گ (187-199)، اندازه: 13×19سم [ف: 4- 1270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علاء الدین محمد بن حسین حافظ قاري، تا: شعبان 965ق؛ جلد: تیماج سبز، 10گ (58پ-67ر)، اندازه: 8/5×17سم [ف: 4 - 293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نفیس الدین محمد بن صدرالدین علی المتطبب، تا: رجب 967ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 12گ (1-12)، 21 سطر، اندازه: 10×18سم [اوراق عتیق: 1 - 107]
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 محرم 970ق؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 40]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 3 رجب 981ق؛ کاغذ: سپاهانی، 10گ، 17سطر (7×11)، اندازه: 13×19سم [ف: 16 - 279]
آغاز: بسمله. و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین. اما بعد الحد هو القول الدال علی المهی الشیء اي علی کمال وجوده؛ انجام: حد، القدیم کلام ... و اما الثانی فهو الشیء الذي لیس بوجود ذاته مبدا به و هو الواحد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 4گ (66ر-69ر)، اندازه: 14/2×26/5سم [ف: 8 - 14]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 13گ (2ر-14ر)، 19 سطر (5/ 4×13)، اندازه: 9×19/5سم [ف: 8 - 741]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین محمدبن علی نقی طغائی، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 27 سطر، اندازه: 12×21سم [ف مخ: 2- 771]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح هاي زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 7گ (99-105)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: 1469]
خط: تعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی زرد، جلد: تیماج سرخ، 16ص (145-160)، 23 سطر (6×19)، اندازه: 15×26سم [ف: 3 - 45]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: زردفام، جلد: تیماج قرمز، 28ص (245-272)، 17 سطر (5×11)، اندازه: 11×17سم [سنا: ف: 2 - 37]
آغاز: برابر
از اول تا الابداع؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (62-73)، 19-10 سطر (5×13/5)، اندازه: 9/5×19/5سم [ف: 3 - 1122]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (86پ- 91پ)، اندازه: 19×26سم [ف: 23 - 824]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور قهوه اي، 8ص (37-44)، اندازه: 18×29سم [ف: 19 - 328]
آغاز: برابر؛ انجام: حمد الشمس. الشمس کوکب اعظم الکواکب ... الکر الرابعة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 4گ (144پ-147ر)، 29 سطر، قطع: بیاضی [ف: 16 - 103]
خط: نستعلیق، کا: عماد الدین حسینی، تا: قرن 11 [نشریه: 7- 222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: عبدالغنی بن وجیه الدین علی بن عبدالغنی حسینی افطسی تفرشی، تا: پنجشنبه 3 رمضان 1006ق؛10گ (49پ-58ر) [ف: 1 - 87]
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 جمادي الاول 1006ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 12گ (1پ-12ر)، 18 سطر (7×12)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 3 - 42]
خط: نسخ، کا: صدرالدین محمدبن ابراهیم بن یحیی شیرازي، تا: سهشنبه 7 رمضان 1006ق، جا: قزوین؛ کاغذ: سپاهانی، 18ص (100پ-117ر)، 15 سطر (5/ 4×10)، اندازه: 9/5×17سم [ف: 17 - 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1015ق؛ جلد: تیماج قهوه اي مذهب، 5گ (12پ-16پ)، 21-39 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 38 - 391]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 26 ربیع الثانی 1021ق، جا: اصفهان مدرسه جعفریه؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ، 20 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 1738]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقی، تا: حدود 1025ق؛ در اصفهان 12 ربیع الثانی مقابله شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن مشکی، 19ص (138-156)، اندازه: 1/50×19سم [ف: 5 - 142]
خط: نستعلیق، کا: عبدالواسع نجیب بن محمد امین طبیب، تا: 1042ق؛ مصحح، محشی با نشانی محمد حسین؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (114ر-118ر)، اندازه: 10×17سم [ف: 13 - 293]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، اندازه: 18×31سم [ف: 2 - 400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بیکا، تا: 1046ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15ص (397-411)، 23 سطر، اندازه: 12/5× 25 سم [ف: 4 -155]
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن محمد علی تبریزي، تا: 1051ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 12گ (32پ-43پ)، اندازه: 12×4/ 19سم [ف: 5 - 151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: ابراهیم بن محمد خطی، تا: 1057ق؛ 15گ (185پ-199پ)، اندازه: 1/54×25سم [مدرسه جعفریه زهان: ف: 132]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبل الکمال باجتماعه الی غیره
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 5گ، 28 سطر، اندازه: 7×17سم [ف: 4 - 124]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو الشییء الذي وجد فی زمان ماضی غیر متناه و اما القدیم ... و حسن توفیقه، رحم اﷲ ناظراً او قار یا قراء الفاتحة الکاتب بخشی است از رساله الحدود او؛ خط: نسخ، کا: میر جعفر بن عبداﷲ حسینی، تا: 1069ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی، 14گ (340پ-353ر)، 14 سطر (7/5×14)، اندازه: 15×25سم [ف: 14 - 242]
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن محمد زمان میبدي، تا: 1070ق؛ 10گ (95پ-104ر)، 18 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 76]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1073ق [نشریه: 2 - 98]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1077ق؛ 10گ، قطع: خشتی [چند نسخه-ف: 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (201ر-205ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 8ص (386-393)، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 5- 206]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2337/52
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 417]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن دیباج، محمد بن عبداﷲ، تا: 1083ق [رایانه]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1094ق [الفبائی ف: 218]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد هاشم طبیب، تا: 16 ذیقعده 1095ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، اندازه: 15×3 /18سم [ف: 7 - 450]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1097ق؛ 17 سطر، اندازه: 14/5×26سم [ف: 2 - 365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی ضخیم شکري، جلد: تیماج مشکی، 7ص (165-171)، اندازه: 16/5×20سم [ف: 23 - 235]
خط: نستعلیق، کا: عبدالواسع بن علامی، تا: 1100ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف پارچه، 8گ (9پ-16پ)، 18 سطر (8×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 219]
انجام: برابر؛ تم الحدود للشیخ الرئیس فی شهور سنة الاثنین و مأه بعد الالف علی یدي الراجی ابن کامل الدین نورالدین غفراﷲ لهما
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1102ق؛ محشی با نشان «عبداﷲ» و یا «ع اً»، روي چند برگ اضافی اول نسخه یادداشتهایی از همین کاتب است که در یکی از حاشیههاي خود بر رساله حدود نوشته: «شیخ در سه جا از تعلیقات خود بر منطق و طبیعی شفا از دشواري حد حقیقی سخن گفته» و این نشان میدهد که نویسنده حاشیه، تعلیقات شیخ را تعلیقات شفا دانسته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 35ص (114-148)، اندازه: 11×20سم [ف: 5 - 211]
آغاز: برابر؛ انجام: علی کمال وجوده الذاتی و هو مایحصل له من جنسه القریب و فصله
فی بیان الجنس و الفصول و القوانین المشترکة فی تعریف الاشیاء؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1102ق؛ جلد: چرم زرد، 4گ (92پ-95ر)، 16 سطر، اندازه: 12×17/5سم [مؤید: 2 - 297]
خط: تعلیق، کا: شهاب الدین حسنی حسینی دیباجی، تا: پنجشنبه 17 شعبان 1104ق، جا: فیض آباد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8ص (386-393)، اندازه: 1/55×25سم [ف: 3 - 44]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد کاظم، تا: رمضان 1105ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 14گ (79پ-92پ)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 364]
آغاز: بسمله هذا کتاب مشتمل علی حدود الاشیاء منسوب الی الشیخ ابی علی سینا الحد قول دال علی مهی الاشیاء؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1111ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 1ص (94-94)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32- 217]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن حاجی محمد شریف نهاوندي، تا: محرم 1131ق، جا: نهاوند مدرسه مؤمنیه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 19ص (161-179)، 17سطر (9×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 12 - 2623]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1170ق؛ 10ص (72-81) [ف: 3/ 24 - 97]
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: با تاریخ 1187ق؛ تملک: معصومعلی بن علی عسکر به تاریخ شعبان 1187؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 7گ (7پ-13پ)، 24 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 15 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (37- 41)، 29 سطر، اندازه: 10×22سم [ف: 28 - 324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا عبدالعظیم بیدگلی، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکري و نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه خاکستري، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سیاه، 8گ، 22 سطر چلیپایی، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 771]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن حسینی خویی زنوزي، تا: غره شوال 1206ق، جا: تهران؛ راسته و چلیپا؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (41پ-48ر)، اندازه: 5/10×14/5سم [ف: 5 - 319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1221ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 8گ (123پ- 130پ)، 20 سطر (5/6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 35 - 642]
انجام: برابر
کا: محمد رضا پسر محمد مهدي حسینی، تا: شوال 1235ق؛ متعلق به کتابخانه مرحوم حاج سید عبدالجواد بوده؛ اهدایی: محمد مرتضائی؛ جلد: تیماج قرمز، 18ص (50-67)، 14 - 16 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 5 - 213]
بی کا، تا: 5 شعبان 1259ق، جا: بارفروش؛ کاغذ نخودي؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 1 - 516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1277ق؛ مصحح؛ ملحقاتی در حدود بعض اشیاء آورده و نوشته که ظاهراً بعد از مؤلف این مطالب اضافه شده؛ 15گ (159پ-173پ)، 20 سطر، اندازه: 16×21/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 610]
خط: نسخ، کا: غلامحسین الطبیب، تا: 1277ق، جا: مشهد رضوي مدرسه صالحیه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن زرد، 17 سطر، اندازه: 3/ 11×6/ 17سم [ف: 7 - 448]
انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1285ق؛ متعلق به کتابخانه مرحوم تنکابنی بوده؛ جلد: تیماج قرمز، 14ص (117-130)، 19 سطر، اندازه: 1/51×17/5سم [ف: 5 - 214]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد هاشم بن ملا محمد حسین، تا: شعبان 1287ق، بدستور فرمان فرماي خطه کاشان احتشام الدوله؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (31پ-46ر)، 15 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 10 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 7گ (20پ-26پ)، 21 سطر (5/ 7×14)، اندازه: 5/ 10×16/5سم [ف: 13 - 142]
از حد «حد» است و میرسد تا به حد «قدیم» و یا اختصر و گزیدهاي از رساله حدود ابن سینا است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ 3گ (172پ-174پ) [ف: 1 - 206]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد علی، تا: 1301ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 35ص (403-437)، اندازه: 11×17سم [ف: 10 - 617]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 6/ 1832
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1304ق؛ نسخه بسیار مغلوطی است؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (145-152)، اندازه: 12×17سم [ف: 36 - 425]
کا: محمد بن محسن تبریزي، تا: 1322ق [اوراق عتیق: 1 - 253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: عبداﷲ کجوري، تا: 1334ق؛ 6گ (139پ -144ر) [ف: 2 - 87]
بیکا، بیتا؛ 9گ (26پ-34پ) [ف: 1 - 206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین ابومحمد سلیمان بن ...، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: چرمی، 11گ، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 3 - 1239]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلک المعنی موجود فیه قبل ترکیبهما و السلام علی من اتبع الهدي و الحمد ﷲ أولاً و أوسطاً و آخراً
خط: نسخ، بیکا، بیتا، جلد: چرم مشکی، 12گ (53پ-64ر)، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [مؤید: 1 - 399]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سوخته، 4ص (12-15)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 22گ، 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 2 - 771]
فقط حد العقل آن آمده؛ کاتب: حسین جرپادقانی، بیتا، جلد: روغنی، 1گ (215ر-215پ)، اندازه: 15×20/5سم [کتابخانههاي گلپایگان: ف: 81]
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي تیره، 10ص (316-325)، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 210]
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ واقف: محمد علی قائم مقام، بهمن
1316؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، 9ص، 17 سطر [الفبائی ف: 218]
بخشی از آن برابر با ص79-82 چاپ مصر در تسع رسائل به سال 1908؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (215پ-216پ)، 22 سطر (4×5/12)، اندازه: 6/5×16سم [ف: 3 - 158]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 11گ (32پ-42پ)،16سطر(5×12)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8 - 749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ فایدهاي در فلسفه از مولانا کمال الدین بن عبدالرزاق؛ جلد: مقوا، 8گ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2-771]
آغاز: برابر؛ انجام: له مبداء وهو الواحد الاحد الحق جل وعز و علا، تمت الرسالة الموسومة بالحدود للشیخ الرئیس قدس سره
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج خرمایی، 15 سطر (5×11)، قطع: ربعی، [ف: 1 - 342]
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج خرمایی، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 77]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ 2گ، 29 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 3 - 1600]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ واقف: نائینی؛ 8گ، 21 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 4 - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: حاج قائم مقام، 23گ، 10 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 4 - 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ضمن 3 صفحه در اوصاف نفسانی منسوب به سهروردي مقتول ضمیمه است؛ واقف: ملا موسی؛ 17گ، 16 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 4 - 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ واقف: فهرستی؛ 11گ، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 4 - 124]
آغاز: برابر؛ انجام: و یقال موضوع لکل محل متقوم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی، 3گ، 23 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 4 - 124]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3722؛ بی کا، بیتا؛ 16گ (73-88)، 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 665 و 407]
al-ḥudūd
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمري
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
تعریف و حد بعضی از اصطلاحات فلسفه را بر مبانی فلسفی در دو بخش الهیات و طبیعات، به اختصار آورده و در آغاز رساله تصریح میکند که این تعریفها بیشتر شرح اسم میباشند نه حد تام، در بخش الهیات پانزده اصطلاح و در بخش طبیعات 55 اصطلاح توضیح داده شده است.
آغاز: الحمد ﷲ و الصلاة علی محمد رسول اﷲ و آله اجمعین، اعلم ان الاشیاء التی یمکن تحدیدها لانهایة لها
چاپ: قاهره، محقق: عبدالامیر الاعسم، الهیئة المصزیة العامة للکتاب، چاپ دوم، نشر ضمن: المصطلح الفلسفی عندالعرب، 1989م.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1463/2
آغاز: برابر؛ انجام: و البعد الذي بین الخطین المذکور عرض و لیس بسطح و ان کان کل خط اطول و کل ذا عرض
خط: نستعلیق، کا: علاء الدین محمد بن حسین حافظ قاري، تا: شعبان 965ق؛ جلد: تیماج سبز، 18گ (15پ-32پ)، اندازه: 8/5×17سم [ف: 4 - 292]
al-ḥudūd
زیدي، صاعد بن محمد، ق6 قمري
zeydī, sā‘ed ebn-e mohammad (- 12c)
در اصطلاحات متکلمین به ترتیب حروف تهجی.
[الذریعة 6/ 301]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5712/7
آغاز: بسمله. سألت حرس اﷲ توفیقک، املاء مختصر یحتوي علی شرح حد و الالفاظ المصطلح بین المتکلمین من الامامیة، علی ما یقتضی قواعد عقادهم؛ انجام: الیتم: انقطاع الصبی عن ابیه و الیتیم عن امنا المنقطع عن ابیها. اللیل: اسم یقع علی مد امتداد الظلام. و اﷲ اعلم ... تم المختصر فی الحدود ... مما جمعه القاضی السعید اشرف الدین صاعد بن ابی منصور بن صاعد الزیدي، زاده اﷲ ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: رویه کاغذي، 7گ
(32پ-38ر)، اندازه: 1/83×20/5سم [ف: 8 - 474]
al-ḥudūd = iqāmat-ul ḥudūd fī zamān-il ġayba
شفتی بیدآبادي، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمري
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
رسالهاي است متوسط درباره اقامه حدود شرعیه در زمان غیبت حضرت ولی عصر (علیه السلام) و لزوم اجراي حد و قصاص و قضا بر فقها و مجتهدین هر زمان که نائبان حضرت اند. ایشان پس از ذکر اقوال فقهاي مشهور و اختلاف آنان، با استناد به روایات، معتقد به وجوب اقامه حدود الهی در انظار عمومی است. بنا به نوشته ریحانه الأدب مقتولان او که به حکم شریعت اسلامی در دست خود او و یا به حکم اوکشته شده اند بالغ بر هشتاد یا نود و یا صد و بیست نفر میباشند.
آغاز: بسمله الحمدﷲ المتفرد بالقدم و الکمال المتقدس بقدس جماله عن مشابهة الاشیاء و الامثال ... و بعد یقول الملتجی الی باب سیده الکریم المتعال ... ابن محمد نقی الموسوي محمد باقر
انجام: و من ایات المشار الیها قوله تعالی والسارق والسارقه فاقطعوا ایدیهما... قوله (علیه السلام) اقامة الحدود الی من الیه الحکم المعتضد باطباق الاصحاب عملی العمل بمضمونها و الاعتبارکما لایخفی علی اولی الابصار فالحکم فی المسئلمما لاینبغی التأمل فیه فلله الحمد و الشکر والمنة.
چاپ: تحقیق سید مهدي شفتی، اصفهان، 1425ق
[اعلامة الشیعة 13: 192؛ الذریعه 12/ 243 و 31/25؛ مقدمهاي بر فقه شیعه، ص335؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 552]
آغاز: این چند مسئله در خصوص یهود اهل خیبر است چهار صد نفر آدم از یهود اهل خیبر با ملاي خود عبداﷲ نام باشد آمدند به خدمت جناب رسول خدا؛ انجام: جمله جهودان که در آن شهر بودند همگی جمله مسلمان شدند
کامل، این رساله فارسی است و باید ترجمه آن باشد؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد حسن نحوي، تا: قرن 13؛ جلد: روغنی، 28گ (95ر-122ر)، 37 سطر (14×23/5)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 20 - 486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج روغنی، 22گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 462]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودي آهارمهره، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 43ص، 32 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 21 - 1640]
آغاز: برابر
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: 1234ق؛ 47ص (199-245)، 30 سطر (12×21) [عکسی ف: 1 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1242ق؛ مذیل است به خاتمه در سؤالات متفرقه فقهی و غیرآن، آغاز: «سؤال ضعیفه تشکیکی در سیادت او هست لکن سن او به پنجاه رسیده خون حیض میبیند ... جواب خون حیض دیدن دلیل برسیادت نمیشود»، انجام: «از ثواب زیارت حضرت فاطمه درقم فرمودند هرکس زیارت کند فاطمه [را] پس از براي او است بهشت و آنچه مشهور درالسنه است راجع به این میشود و هو العالم بحقایق احکامه»؛ کاغذ: شکري آهارمهره، جلد: تیماجمشکی، 33گ، 32 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 21 - 1640[
خط: نسخ، بیکا، تا: 1244ق [ف: 1 - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1244ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 39گ (160ر-198پ)، 24 سطر (9×15/5)، اندازه: 16×22سم [ف: 20 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1245ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 46ص، 32 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف: 21 - 1639]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید رضا علوي سبزواري سبریزي، تا: 1247ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 23گ (272پ-294پ)، 31 سطر (12/5×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 37 - 380]
خط: نسخ، کا: محمد حسن پسر عبدالمجید تهرانی، تا: 20 شعبان 1255ق؛ که در سؤال و جواب هم گذارده شده است؛ کاغذ: فرنگی، 19گ، 30 سطر (15×22)، اندازه: 23×32سم [ف: 17-517]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا [دلیل المخطوطات: 1 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ نسخه پرغلط میباشد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 53گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 10 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 35گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×30سم [ف مخ: - 27]
بیکا، تا: تحریر نزدیک به روزگار مؤلف [اوراق عتیق: 1 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 23 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 48]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
hodūd
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، 1252 - 1334 قمري
modarres-e čahārdehī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (1837 - 1916)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 12365
آغاز: کتاب الحدود مسائلی که نوشته شده است در عقوباتی که مقدر شده است از جانب شرع از جهت بجا آوردن بعضی از افعال محرمه؛ انجام: مطلقه رجعیه از احصان بیرون نمی رود.
خط: نستعلیق چلیپا، کاتب = مؤلف، بیتا، مذیل است به رساله فارسی در متعلق قسم، آغاز: «مطلب چهارم در این که متعلق قسم عقود بشود»، انجام: «حمل میشود قسم بر آن»؛ واقف: مرتضی مدرسی چهاردهی، اردیبهشت 1362؛ جلد: مقوا، 6گ، اندازه: 20×29سم [ف: 1/ 21 - 549]
al-ḥudūd
شیرازي، ابی اسحق
šīrāzī, abī eshāq
رسالهاي است در شرح الفاظی که در مناظره به کار میرود.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 3/ 1703
آغاز: هذا مختصر فی الجدل للشیخ ... فی حدود الالفاظ الدائرة بین المناظرین
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 5گ، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 120]
al-ḥudūd
واسطی، ابوبکر
vāsetī, ābū-bakr
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 270/14- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052؛ خط: نسخ، کا: مبارك بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: 687ق؛ 12گ (190-201)، 13 سطر [فیلم ها ف: 1 - 448]
al-ḥudūd = al-arwāḥ wa-l quwā
تعاریف فلسفی است و به «الارواح و القوي» آغاز میشود.
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 17/ 238
آغاز: فی الارواح و القوي الروح جوهر لطیف یخاري یتولد من الطف الاخلاط؛ انجام: قال صلی اﷲ علیه و سلم
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن بخاري، تا: 876ق؛ 3گ (359- 361)، 18 سطر، اندازه: 19×25سم [نشریه: 3 - 332]
hodūd (mx.)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 416/2
آغاز: بسمله حمدله اما بعد مختصري در بیان حدود کتاب کرده میشود به رسم مطالعه عزیزان ... العلم هو ادراك الشیخ علی ما هو به؛ انجام: حد الحد حد حد قولی است که دلالت کند بر حقیقت شیء اما پیش اهل کلام حد حد قولی است که دلالت کند بر طبیعت شیء موضوع ممیزا له فیها سواه. نوشته 20 محرم 982
بیکا، تا: 20 محرم 982ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: میشن قرمز، 15 سطر، اندازه: 12/5×1/88سم [ف: 5 - 24]
al-ḥudūd
در بیان حد اشیاء، شاید از تألیفات ابوعلی سینا باشد.
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1125/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و انا لما کنا قد علمنا من کتب الموازین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ اندازه: 13/5×19سم [نسخهپژوهی: 3 - 135]
al-ḥudūd
مختصري است در بیان حدود مصطلحات علم نحو. مؤلف آن علی التحقیق معلوم نشد که کیست ولی احتمال ضعیف میرود که یا ابوعبداﷲ هشام بن معاویه ضریر کوفی مذکور در فهرست ابن ندیم و ابن خلکان (2: 196) و نکت الهمیان (305) باید باشد که در سنه 209 در گذشته و ابن ندیم راجع به او گفته است (76 طبع تهران)- «له قطع حدود ... لایرغب فیها» و یا ابوجعفر محمد بن سعدان کوفی که همو درباره او نیز گفته است «له قطع حدود لایرغب الناس فیها» و ممکن است مؤلف آن کسی دیگر غیر از این دو نفر باشد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 6842
آغاز: بسم الحمدﷲ الذي اعطی من وقع قدره بالعلم مکانا علیا و شرفه باللغة العربیة؛ انجام: حد الخط تصویر اللفظ المقصود تصویره برسم حرف هجائیه بتقدیر الابتدا لابتدا والوقف علیها.
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: شعبان1060ق؛ واقف: درة السلطنه ملک زاه کوثر، آبان 1326؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن خرمایی، 3گ،23-24سطر(7/ 13×3/ 20)، اندازه: 21×30سم [ف: 12 - 323]
al-ḥudūd
رساله کوتاهی است در تعریف برخی اصطلاحات کلامی و فقهی و حدیثی و اصولی.
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 830
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانا سبیل الرشاد و دعانا الی الصلاح دون الفساد ... واما بعد بیان الحدود: «الحد هو المنع لغة و منه یسمی البواب حداً لمنع الناس عن الدخول فی البیت ... الاصل ما یبتنی علیه غیره ... العالم ما سوي اﷲ تعالی و انما سمی به لانه علم علی وجود الصانع جلت قدرته؛ انجام: اما الاحاد فهو ما نقله واحد او جماعة عن واحدو لم یدخل فی حد الاشهاد و هو لا یکون حجة فی المسائل الاعتقادیة، تمت
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی، 9گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×21سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 87]
al-ḥudūd
رساله مختصري حاوي شرح حدود الفاظ مصطلحه بین متکلمین امامیه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6601/1- عكس
رساله چهارم فرهنگنامه کلامی ص 235؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 259]
al-ḥudūd
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 17/203
آغاز: الخبط ثبوت المقدمات علی وجه لایوصل الی المطلوب؛ انجام: الفکر هو ترتیب امور معلوم للتادي الی المجهول شرح برخی از اصطلاحات است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 2گ، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 120[
al-ḥudūd
نگارنده این رساله پنج کلی و ده مقوله را تعریف میکند و شاید این رساله همان کسی باشد که رساله (اصطلاحات جدل و خلاف) را نگاشته است و پیش از این یاد گردید.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9/502
آغاز: فائدة: العلمحصول صور الشئی فیالذهن؛ انجام: ان ینفعل هو کون الشئی متاثر اعن غیره ... فهذه المقولات شاملة لجمیع الموجودات الخمسة.
بیکا، بیتا؛ (155 ب تا 156 ب)، [ف: 3 - 45]
al-hodūd = r.-ol ajvaba men-al as’ela
رساله در علم حکمت ریاضی و الهی و طبیعی و منطق به روش پرسش و پاسخ.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2269/1- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا 4811. خط: نستعلیق، بیکا، تا: 861ق [فیلم ها ف: 1 - 665]
hodūd
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4193/7
آغاز: بسمله. خلاصه رساله یازدهم در حدود، از جمله پنجاه و یک رساله اخوان الصفا. بدانکه حد گفتاریست که دلالت کند بر حقیقت چیزي و کدامی چیز؛ انجام: حد سعادت یافتن نفس باشد آنچه طلب می کند. و اﷲ اعلم بالصواب. من مجمل الحکمة ... صفر الخیر 1276
رساله حدود از «مجمل الحکمة -» اخوان الصفا؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا عبداﷲ ریاضی، تا: با تاریخ 1276ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ فرنگی، 4گ (64ر-67ر)، 20 سطر، اندازه: 7/ 13×21/6سم [ف: 7 - 252]
hodūd
ترجمه گزیده از رساله یازدهم در حدود (تعریفات).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5617/2
آغاز: خلاصه رساله یازدهم در حدود از جمله پنجاه و یک رساله اخوان الصفا بدانکه حد گفتاریست که دلالت کند بر حقیقت چیزي
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسداﷲ تنکابنی، تا: 1285ق؛ کاتب در پایان سخنی دارد که پایان آن چنین است شیخ الرئس را رسالهاي منفرد است (در حدود اشیاء)؛ کاغذ: فرنگی سفید آهاردار وطنی سفید، جلد: تیماج سرخ، 19ص (306-324)، 12 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 70]
hodūdāt va qānūnāt
قمی، علیقلی بن قره چغاي، 1020؟-ق11 قمري
qomī, ‘alī-qolī ebn-e qara čoqāy (1612 - 17c)
در تعریف مفاهیم فلسفی و جدایی انداختن میان مفاهیم متشابه علمی زمان؛ در بیست و هشت «فصل»: 1. حدود علم حقیقی و مجازي؛ 2. بیان خواص علوم مذکوره؛ 3. بیان حقیقت و ماهیت شبح و مثال حاکی و معرف شیء محکی و معرف؛ 4. قوانین؛ 5. حدود امور ذهنی؛ 6. حدود کلی و جزئی و اقسام آن؛ 7. حدود امر و ماهیت و وجود و موجود و ثابت و ثبوت؛ 8. تقسیم امر و هویت اقسام متعدده؛ 9. حدود امور مذکوره؛ 10. حد جوهر و عرض و اقسام آن؛ 11. بیان تعداد معانی جوهر؛ 12. بیان تعداد معانی عرض؛ 13. بیان حدود و علل اصلیه و فرعیه و اقسام آنها؛ 14. بیان حدود قوه و فعل؛ 15. حدود متلازمان و متعاندان؛ 16. حدود اتصال و انفصال و قابل اتصال و انفصال؛ 17. شباهت حقیقی و مجازي؛ 18. حد جهت؛ 19. حد مکانة؛ 20. حد خیر؛ 21. حد حرکت؛ 22. حد حقیقت و ماهیت زمان؛ 23. حد جعل و اقسام آن؛ 24. شرح اسم ذات و صفات ذاتیه واجب تعالی؛ 25. بیان حد نفس؛ 26. تعریف نفس خاص؛ 27. حقیقت قوه مصوره بدن؛ 28. بیان کیفیت مصور و خلاق بودن صورت نوعی روحی غریزي مر بدن را بالعرض نفس مدیرکل.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7431/1
آغاز: بسمله، الحمد اﷲ رب العالمین ... بعد این رساله ایست از کمترین بندگان علی قلی بن قرچغاي خان در حدود و قوانین حکمت که از نور واهب عقل و حیات به خاطر این حقیر ساطع و لامع شده در کتاب احیاي حکمت بعضی را بدیهیا و بعضی را مدللا گفته ام و قلیلی بر سبیل ندرت از حکماي الهی نیز آورده ام و باسمه از او نقل کرده ام و الحق حدود و قوانینی عظیم و ضبط آنها موجب علمهاي شریف و حفظ آنها مورث نتیجه هاي لطیف است و چون درین رساله غرض ایجاز و اختصار بود لهذا متعرض استدلال نشدم مگر به نار اگر مدلل خواهند آنجا رجوع کنند و این را متشمل بر بیست و هشت فصل و متحدد به صد وهفتاد و اند حدود و خواص و قوانین کرده مسمی به حدودات و قانونات ساختم؛ انجام: چنانکه افلاطون گفت الروح النفسانی هو آل النفس الخاص بها و لیس بینها و بین النفس وسیط و کلما حرکت النفس حرکت بالروح النفسانی و هو مسلکه فی ازواج العصب و افضیة الدماغ فلذلک یتوهم کثیرا ان النفس هو الروح النفسانی. تم تم بالخیر.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 29ص (1-29)، ابعاد متن: 4×6، اندازه: 12×20/5سم [ف: 16 - 560]
hodūd-ul asqām va-l asbāb
هروي، عبدالاحد، ق13 قمري
heravī, ‘abd-ol-ahad (- 19c)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18045
آغاز: مرض حالتی ست غیر طبیعی در بدن انسان؛ انجام: سموم معد نیه سم الف/رکه مرگ موش ست سیماب مصعد
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام، [رایانه]
حدود الاشیاء- الحدود
حدود الاشیاء- الحدود و الفروق
حدود الاشیاء- الحاشیة
ḥudūd-ul ašyā’ wa rusūm-u-hā
کندي، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252 ؟ قمري
kendī, ya‘qūb ebn-e eshāq (802 - 867)
چاپ: در رسائل الکندي الفلسفیة، جلد اول (قاهره، دارالفکر العربی: 1369ق)، به تصحیح محمد عبدالهادي ابوریده
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 437/56- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 2گ (205-206) [فیلم ها ف: 1 - 471]
ḥudūd-ul alfāẓ-il musta‘mala fi-l barāhīn-il handasīyya
گویا از شمس الدین خفري باشد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 5/ 388
آغاز: بسمله هقده حدود بعضی الالفاظ التی یستعمل فی البراهین الهندسیه جمعها للسهل و اﷲ الموفق و المعین. النسبة هی حالة فی الکمیه بین کمین متجانسین یعرف بها؛ انجام: و ذلک جملة السبعین و الثلثة ان خماس من جنس واحد. تمت الحدود بعون اﷲ الودود فی یوم الخمیس.
خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (31-38)، 15سطر (7/5×15) [ف: 1 - 318]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: - 2150/5ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 647]
ḥudūd-ul alfāẓ fī usūl-id dīn wa naḥw-u-hā
رسالهاي در حدود الفاظ در اصول دین و امثال آن که مؤلف آن ناشناس است (غیر از رساله الحدود ... و التعریفات سید الشریف است). این یکی همان است که در یادنامه طوسی در چهار فرهنگنامه کلامی به نام الحدود و الحقایق سید مرتضی از روي همین نسخه چاپ شده و جز الحدود و الحقایق دیگرست که در همین یادنامه از روي نسخه 1/ 863 ملی (انوار 3/867) به چاپ رسیده (الذریعه 6/ 601؛ معالم العلماء 365).
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 9/ 1099
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1100ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن مشکی، 15 سطر [ف: 5 - 234]
ḥudūd-ul amrāḍ
ابومنصور قمري، حسن بن نوح، - 380 قمري
abū-mansūr-e qūmrī, hasan ebn-e nūh (- 991)
فهرست «باب» ها: 1. اسامی العلل الحادثة من الفرق الی القدم؛ 2. اسامی العلل الحادثة فی سطح الدبن؛ 3. اسامی الحمیات و توابعها؛ 4. السامی ما فی بدن الانسان؛ 5. اسامی الطبایع و ما فی معناها من الالفاظ و الحوادث فی بدن الانسان؛ 6. الاسامی التی یستعمل فی المعالجات؛ 7. اسامی الاطعم و الاشربة؛ 8. الفاظ القرابادینات؛ 9. اسامی الاوزان و المکائیل؛ 10. اتخاذ الاشیا التی لابدمنها کل یوم
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2836/4
آغاز: بسمله. قال احواج عبداﷲ الشیخ ابوالمنصور الحسن بن نوح القمري انی لکنه معرفتی بفضل علم الطب علی سائر العلوم عداالالهیة ... الازال مفکراً فی جمع ما یقرب البعید ویسهل المتوعر؛ انجام: وطبق علیه الطبق و صارت عنقه فی ذلک التقریر و راسه خارجا منه و اﷲ اعلم بالصواب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سمرقندي و فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 26ص (49-74) [ف: 10 - 1677]
ḥudūd-ul amrāḍ
طبیب، محمد بن ابی المجد
tabīb, mohammad ebn-e ab-el-majd
رساله مختصري است در بیان حدود و تعریف امراض از سر تا پا بدون ذکر طریقه علاج و مداواي آنها که در آن در حدود دویست نوع از امراض تعریف شده. در ثبت نام مؤلف اختلافاتی در فهارس دیده میشود که بیشتر ناشی از ثبت آن در آغاز نسخههاست.
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الکریم الجلیل الذي یعطی النعم و یشفی السقم ... و بعد فهذا ما جمعه محمد امین بن حسن علی فی حدود الامراض من الراس الی القدم و ما یتعلق بها. الصداع الم فی اعضاء الراس. الشقیقة وجع فی احدي شقی الراس
انجام: البار شنام حمر منکرة سمجة یشبه حمرة من یبتدي به الجذام و یظهر علی الوجه و الاطراف.
[الذریعة 6/ 300]
شرح و حواشی:
1- حدود امراض؛ شریف حموي، رفیع الدین حسین
2- حل حدود الامراض؛ طبیب جیلانی، میرزا خان (-12)
خط: نسخ، کا: نور اﷲ حسینی، تا: 952ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 20گ (61پ-80پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 95]
خط: نستعلیق، کا: عبدالوکیل عبدالکریم، تا: 1007ق؛ بین قسمت دوم و سوم نوشتهاي است که احتمالا بخشی از قسمت سوم است که در صحافی جدا افتاده؛ کاغذ: اصفهانی شکري ضخیم، جلد: تیماج عنابی، 130ص، 18سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 19 - 197]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموي، تا: 1009ق؛ کاغذ: سفید [سنا: ف: 1 - 190]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1091ق؛ مصحح، با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 11گ (24پ-34پ)، 21 سطر، اندازه: 10×20سم
[ف: 20 - 274]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 9گ (95پ-103پ)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 1 - 56]
آغاز: برابر؛ انجام: الوهن و الرمی الم یعرض للعظم و ما یحیط به بسقط او ضربة من غیر ان یتفرق اتصاله، تمت.
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ به دنبال آن رساله مختصر مجهول المؤلفی است در یک ورق در خصوص آداب معالجه مشتمل بر دو فائده: 1. فی اختیارات نجومیه لابد من معرفتها فی العلاج، 2. فی الرمد، و چنین آغاز میشود: «بسمله فهذه فوائد متفرقه جمعتها من رسائل متعددة نفعنی اﷲ بها و بامثالها بحرمة الاصفیا»، انجام: «فالتمکید بالجاورس المدقوق المتحول فی خرقکتان»؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با رویه پارچه، 12گ، 19 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 19 - 161]
آغاز: برابر؛ انجام: فساد الاطراف من البرد ... فیحرق الاعضاء و یمیتها و یغضن هی و یعفنها حرق النار
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ در هامش نام «محمد امین بن حسن علی» نوشتهاند نام او در نسخه دانشگاه و رضوي (3/256) و مجلس (1065 طباطبائی) و الذریعه (6 /300) ابی مسلم محمد بن ابی محمد یا ابی المجد است؛ 70ص (1-70)، 16-18 سطر (6×5/ 6)، اندازه: 13×19سم [نشریه: 3 - 351]
آغاز: برابر؛ انجام: او ضربه من غیر ان یتفرق اتصاله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 63ص (1-63)، 12 سطر (5×10)، اندازه: 9/5×17سم [ف: 10-146]
آغاز: الصداع الم فی اعضاء الرأس، الشقیقة و جع فی احد شقی الرأس؛ انجام: و الوهی الم یعرض و ما یحیط به لسقطة او ضربة ان یتعرف اتصاله
در فهرست بدون نام مؤلف. مجموعه خطبه کتاب نوشته نیست؛ خط: نسخ، کا: سیف الدین محمود بن محمد مقیم گیلانی طبیب، تا: یکشنبه 7 محرم 1119ق، جا: اردبیل؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21گ (56پ-76پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید حسنی قمی، تا: 1139ق؛ در الذریعه (ج6 ص300) نام پدر ابی مسلم ابی المجد نوشته شده و در فهرست آستان قدس ابی المجیر آمده و از حل حدود الامراض میرزا خان طبیب جلالی هم نام برده شد (ج3 ش45 و 46 و 41ص 4-253)؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 53گ، 16سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 747]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الکریم الجلیل. فهذا ماجمعه العبد ... محمد بن ابی المجد ... الطبیب. فی حدود الامراض من الرأس الی القدم و ما یتعلق بها؛ انجام: العرق الفصق الذي فیه تعفن.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی و فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 16ص (278-293)، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 10 - 1557]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی به حواشی فارسی و عربی؛ واقف: آقا زین العابدین خادم اصفهانی، 1166؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 19گ، 14-15 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 19 - 162]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1947
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 373]
آغاز: بسمله، الصراع الم فی اعضاء الراس؛ انجام: مفاعیل بجاي نهند ... محبون خوانند
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: یسمی قرانیطس الخالص؛ انجام: اوهن، الم یعرض للعظم و ما یحیط به لسقطه او ضربه من غیر ان یتفرق اتصاله و الوهی کهنک. تمت الکتاب بعون الملک الوهاب ...
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن محمد شریف، تا: 10 ربیع الاول 1243ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (6×5/12)، اندازه: 5/ 10×16/5سم [ف: 479]
آغاز: برابر؛ انجام: الصنان هو الرایح المنتسنة التی معطفه یکون تحت الابط
خط: نستعلیق، کا: محمد بن جعفر حسینی طهرانی، تا: 1243یا 1244؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 10گ، 22 سطر، اندازه: 3/ 14×21سم [اهدائی رهبر: 9 - 259]
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 668/2
همان نسخه بالا؛ 10گ (64پ-73ر) [مؤید: 2 - 175]
آغاز: برابر؛ انجام: الخلع خروج زائدة العظم من حفرته
خروجاتاما ... و الواهي الم يعرض للعظم و مايحيط به بسقطة او
ضربة من غير ان يتفرق الصاله. تمت الرساله الشريفه ... علي يد
الاقل المحتاج الي االله الغني في دار الخلاف 1261
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1261ق؛ 15گ (1پ-15پ) [ف: 23-516]
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الثانی 1305ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 19گ (65پ-83پ)، 13 سطر (9×14)، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 258]
آغاز: برابر؛ انجام: ضیق النفس ان لایحد الهواء المنصرف عنه بالنفس منفدا ... الجنب الخالص ورم فی الغشاء ... اما فی الجانب ... فی العضلات ... ذات خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: میشن عنابی، 5گ (412پ-416)، 23 سطر (8×16)، اندازه: 12×21سم [ف: 13 - 205]
ḥudūd-ul amrāḍ
طبیب، محمد بن ابی المجد
tabīb, mohammad ebn-e ab-el-majd
باید ترجمهاي از متن عربی آن باشد از خود نگارنده و یا از کسی دیگر.
آغاز: بسم اﷲ الرحیم و به نستعین الحمد ﷲ الکریم الجلیل الذي یشفی بکمال حکمته و لطفه السقیم و العلیل و الصلوة و السلام علی نبیه محمد هادي لسبیل ... این چیزیست که جمع کرده است محمد بن ابی المحمد بن ابی المسلم الطبیب در تعریفهاي ناخوشیها از سر تا قدم صداع ...
انجام: و سین دردیست عارض میشود در استخوان احاطه می کند او را بسبب سقط یا ضربه بدون اینکه تفرق اتصال بشود در او تم حدود الامراض در گیلان در محال خشک بیجار در قریه فرشم در 29 شهر شعبان المعظم سنه 1263.
[کتابخانه مدرسه آخوند ص 1575 با عنوان «رساله در طب»؛ فهرستواره منزوي 5/ 3410 و 35/534]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 7702/6
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 29 شعبان 1263ق، جا: گیلان، محال خشک بیجار، قریه فرشم؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1575]
hodūd-e amrāz
شریف حموي، رفیع الدین حسین
šarīf hemavī, rafī‘-od-dīn hoseyn
وابسته به: حدود الامراض؛ طبیب، محمد بن ابی المجد
به دستور: صفیه سلطان خانم
در ترجمه حدود الامراض ابومسلم محمد بن ابی المجد مسلم کاشانی شیرازي با یک «مقدمه» و یک «خاتمه».
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4407/1
آغاز: بسمله. حمد بی حد علیمی را سزاست که بصر کامل گمراهان بوادي ضلالت را بکحل قل جاء الحق ... روش ... گردانیده؛ انجام: در نقطه اوج تمکن دارد، بمنه وجوده.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 19 سطر، اندازه: 6/ 12×18سم [ف: 7 - 385]
ḥudūd-ul amrāḍ
اختیار شیرازي، احمد بن حسن
extīyār šīrāzī, ahmad ebn-e hasan
رسالهاي در توصیف امراض و اعراض و علاج آنها که با امراض امراض رأس کالصداع و الشقیقه آغاز شده و آن را براي پسر خود ساخته است.
تهران؛ علوم پزشكي؛ شماره نسخه: 277/7
آغاز: هو اﷲ و لا سواه. و به نستعین. الحمد ﷲ رب العالمین حمدا یلیق بکبریائه الذي هو خالق داء الحیوان و دوائه و منزل سقمه و شفائه؛ انجام: و اما الوثی فهو انزعاح المفصل عن موضعه. تم الحدود و صلی اﷲ علی محمد و آله.
کا: ابوالقاسم بن محمد مهدي حسینی، تا: نیمههاي محرم 1123ق؛ 28ص (155-182) [نشریه: 3 - 353]
ḥudūd-ul amrāḍ
شاه ارزانی، محمد اکبر بن محمد، - 1134 قمري
šāh arzānī, mohammad akbar ebn-e mohammad (-1722)
فرهنگ اسامی بیماري ها به ترتیب حروف الفبا در 28 باب است و -- که به گفته وي در مقدمه -- بعد از «ترجمه شرح الاسباب و العلامات= طب اکبري» (تألیف شده در 1112ق) نگاشته است. این رساله توسط محمد فضل الدین بن محمد فیاض حسینی و نیز توسط «سید ابوالقاسم معروف به میر قدرت اﷲ قادري» در 1202ق با عنوان «فصول الاعراض» به فارسی ترجمه شده است. آغاز: الحمدﷲ المنعم المکرم المتعال الحکیم الکریم ذي الافضال و الصلاة و السلام علی حبیبه محمد صلی اﷲ علیه و آله ... اما بعد فیقول العبد الاحقر محمد اکبر ... انی لما فرغت من کتاب شرح الاسباب و العلامات عن ترجمانی ...
انجام: الینع بالفتح و النون و العین المهمل ورم عظیم فی الملتحم أو الاجفان هذا اذا عرض للکبار یسمی به و اذا عرض للصغار یسمی بالورد بیح کما مر تحقیقه فی الورد بیح.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 31گ، 20-22 سطر، اندازه: 14/5×25سم [اهدائی رهبر: 9 - 260]
بی کا، تا: چهارشنبه 4 ربیع الثانی 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 149ص (206-354)، 14سطر (9×16/5)، اندازه: 15/5×24سم [ف: 17 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 35گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×29سم [ف: 5 - 300]
ḥudūd-ul amrāḍ
غیر همانند:
آغاز: بسمله. در بیان حدود امراض. آدر و ادره باد خصیه و روم ریحی آن است؛ انجام: چنانچه در حرف الواو مذکور شد. تمام شد حدود الامراض
ناشناخته. بی دیباچه و خاتمه اي. نام بیماریها به ترتیب الفبایی و تعریف آنها بدون تجویز دارو؛ خط: نستعلیق تحریري مخلوط به شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ 24گ (1پ-24ر) [ف: 1 - 88]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد این مختصري است در ضبط لغت اسامی امراض به ترتیب حروف تهجی؛ انجام: اگر در مردم کبار بهم رسد و اگر د رصفار بهم رسد درنیج نامند، خنچه در حروف و او مذکور شد نام امراض و وصف بیماري ها را به ترتیب حروف آورده و گاهی اسباب آنها را نیز ذکر میکند. از شیخ نقلهایی دارد و ظاهراً مراد ابنسینا باشد، به نام کتاب در پایان تصریح شده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن حسینقلی فراهانی، تا: صفر 1284ق، به جهت سرکار آقاي آقا میر؛ جلد: گالینگور سبز، 23گ، 22 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 5 - 254]
hodūd-e īrān va ‘osmānī
نویسنده که از خود در متن به لفظ «بنده» بسنده کرده است وضع سرحد ایران و عثمانی را از ابتداي عهد صفویان تا سال 1300ق شرح میدهد و در این شرح خود نشان میدهد که در دوران اوج و حضیض قدرت ایران یا عثمانی این سرحد چگونه تغییر میکرده است و بعد می گوید به عهد دوره قاجارها دولت انگلیس و روس چگونه در سرحد ایران و عثمانی دخالت کردند که قسمت ملالآور آن تعیین سرحد ایران است که بعد از خلع میرزا تقی خان امیر کبیر روي داد. نویسنده چون عضو وزارت خارجه بوده در اواخر رساله خود از مأموریت خود براي تحویل قطور مطالبی میآورده و اطلاعات گرانبهایی در زمینه سیاست عثمانی داشته است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2156/2
آغاز: بسم اﷲ خیر الاسماء، معلوم ارباب وقوف معاملات دولیه است؛ انجام: و مشغولیت دولتین اسلام ... بازیچه اختلاف پولتیک دول اربعه است
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه کاغذي، 31ص، 15 سطر (7×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 210]
ḥudūd-uṣ ṣibyān
عباس بن ابی القاسم، ق14 قمري
‘abbās ebn-e ab-el-qāsem (- 20c)
رسالهاي در تربیت فرزندان از بدو تولد تا بیست و یک سالگی.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 455
آغاز: الحمدﷲ الذي علا بحوله و دنا بطوله الذي جعل الحمد مفتاحاً لذکره؛ انجام: و الدلیل علی ذلک العمومات من الآیات و الروایات.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه نیمه رجب 1346ق؛ 30گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [مؤید: 1 - 369]
ḥudūd-u ṣalawāt-il xams
در بعضی از روایتها نماز تام را در حفظ حدود آن دانستهاند و در احادیث دیگر آن حدود را چهار هزار حد گفتهاند، مؤلف در این رساله چهارصد حد را با روشی بسیار مختصر بر شمرده و معتقد است که خداوند متعال تفضل نموده هر نیکی را بده برابر میافزاید، مراد همین چهارصد میباشد که چهار هزار به حساب میآید. مؤلف این رساله، شاید همان بنیاد حسینی باشد که نسخه به خط او است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5133/2
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد فانی لما وقفت علی هذه الأحادیث التی رواها الشیخ رضی اﷲ عنه فی التهذیب؛ انجام: و اذا تأملت ما یکون فی کل فریضة منها عرفت أن مجموع ما یکون
فی الفرائض الخمس اربعمائة حد ...
خط: نسخ، کا: بنیاد حسینی (شاید مؤلف رساله باشد)، تا: 12 جمادي الاول 1012ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (65پ-69ر)، 12 سطر، اندازه: 1/52×18سم [ف: 13 - 338]
al-hodūd ṭibbīya
رساله کوتاه طبی است، در ده «باب»: 1. أسامی العلل الحادثة من الفرق الی القدم؛ 2. أسامی العلل الحادثة فی سطح البدن؛ 3. أسامی الحمیات و توابعها؛ 4. اسامی ما فی بدن الانسان من عضو غیره مما یجري مجراه؛ 5. أسامی الطبایع و ما فی معناها من الفاظ و الحوادث فی بدن الانسان؛ 6. الاسامی التی تستعمل فی العلاجات؛ 7. اسامی اطعمة و الأشربة؛ 8. أسامی القرابادینات؛ 9. اسامی الاوزان و اکیال؛ 10. اتخاذ ا شیاء التی لابد منها کل یوم.
[فهرس المخطوطات الطبیة المصورة بقسم التراث العربی 93-94]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1261/1و 1610/1
آغاز: بسمله. توکلت علی اﷲ هذه رسالة فی الحدود الطبیة المشتملة علی عشرة أبواب ... الصداع و جع الردس کله؛ انجام: صار عنقه فی ذلک التقعیر و رأسه خارج عنه. و اﷲ اعلم بالصواب.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش 4001؛ خط: تعلیق، کا: حسن بن علی طبیب طبري، تا: 735ق؛ 8ص (1-8)، 26 سطر [عکسی ف: 3 - 587 و 5 - 16]
hodūd-ol ‘ālam men-al mašreq ela-l maqreb
در جغرافیاي عمومی است و از متون قدیم فارسی است و به نام ابوالحرث محمد فرزند احمد از روزگار نوح پسر منصور سامانی ساخته است.
چاپ: جناب آقاي سید جلال الدین طهرانی از روي نسخه تربیت تبریز چاپ عکسی در سال 1352ق با فهرست اماکن به قطع کوچک در طهران به چاپ رسانده است.
[فهرستواره منزوي 1/212]
در موزه آسیائی شهر لنین گراد (پطرزبورغ سابق) بوده و مستشرق شهیر روسی بارتولد از طرف اکادمی علوم دولت شوروي در سال 1930 با عکس برداري چاپ و تعلیقات و حواشی به زبان روسی و فهرستی بر آن علاوه کرده است؛ کا: عبدالقیوم بن حسین بن علی فارسی، تا: 656ق [ف: 226]
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروي 612 C.؛ بیکا، تا: 656ق [فیلم ها ف: 1 - 625]
ḥudūd-ul ‘ilm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9480/47
منقول از رسالة العلم خواجه نصیرالدین طوسی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ 3ص (211-213) [مختصر ف: 681]
al-ḥudūd-ul kalāmīya = muxtaṣar-un fi-l ḥudūd
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
گزارشی از چند اصطلاح کلامی است که در فن کلام و اعتقادات به کار برده میشود؛ شاید مختصري از کتاب شرح مواقف شریف جرجانی باشد که درباره مبدأ و معاد و وجود و ذات و صفات با عنوانهاي الوجود، العدم، القدیم، العلة، المعلول الکیف، الصف و جز اینها تحریر یافته است.
آغاز: هذا مختصر فی الحدود جمعها بعض فضلاء ا صول، الکلام هو الذي یبحث فیه عن ذات اﷲ و صفاته.
انجام: و الامام هو الذي به الریاس العام فی الدین و الدنیا جمیعاً و الثواب هو اعطاء ما یلایم الطبع و العقاب هو اعطاء ما ینافی الطبع ... الایمان تصدیق ما یجب تصدیقه عن دین محمد صل اﷲ علیه و آله
آغاز: برابر؛ انجام: الاخر الزمان هو مقدار الحرکة الفلک المکان نام مؤلف به استناد نسخه ش 5/ 6829 مجلس ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: صالح، تا: آدینه 14 شوال 1003ق، جا: مکه مکرمه مدرسه اکبریه؛ محشی؛ جلد: تیماج آلبالویی، 1ص، 17 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 1 - 455]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن سعید، تا: چهارشنبه 22 شوال 1227ق؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (14پ-15پ)، 17 سطر، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 20 - 291]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ش 5/ 6829 مجلس ذکر شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1243ق؛ در عنوان این صفحه با شنگرف «متن قول المحقق الشریف قدس سره» نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی با حاشیه زرین، 1ص (،200پ)، 21 سطر، اندازه:
14/5×21سم [ف: 14 - 299]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ش 5/ 6829 مجلس ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: یحیی بن میرزا علی محمد حسینی لاریجانی سید الحکما بقائی، تا: 1307-1309ق، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (1پ-2ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 19 - 84]
hodūd-e kavākeb
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3456/12
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 [ف: 6 - 432]
hodūd-e marāteb
منجم، محمد بن ابی نصر
monajjem, mohammad ebn-e abī-nasr
مشتمل بر پنج «باب»: 1. اندر چگونگی هفت نور ازلی و آسمانها، او بتمام و کمال؛ 2. اندر آنچه کل موجودات با ارواح منقسم اند ...
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین و الصلواة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین چنین گوید ابومنصور ... که خواستم تا چند حرف یاد کنم در کیفیت آفرینش انواع موجودات و ترکیب مرکبات
مشهد؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 154/12 فياض
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، اندازه: 13/5×1/58سم [ف: 202]
حدود مفرد و ممکن- حدود و صنایع
hodūd-e mofrad va momken
مؤلف در این رساله متذکر میشود که حدود و تعاریف بیشتر اقناعی است نه برهانی بنابراین ما از کتاب اشارات بوعلی و کتاب نقاو الحکم حسن بن جریر اصفهانی و کتابی از عبداﷲ بن جبریل بختیشوع طبیب، این رساله را در حدود برهان غیرمکرر فراز آوردیم. [نیز بنگرید به «حدود و صنایع»]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4868/21
آغاز: بسمله. بداند که ما در جمله کتاب منطقی پنجگانه گفتیم که حد چه باشد و اینجا برساله آورده است در حدود مفرد و ممکن چنان تمام نبود که منطقیانرا بشاید و نیز بیشتر چیزها را رسم باز نموده بود؛ انجام: حد سعادت یافتن نفس باشد آنچ آلت می کند. و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 6ص (282-287)، 27سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 13 - 317]
hodūd-e mamlekat-e īrān
رساله مختصري است در تقسیمات ارضی ایران و حدود و ولایات آن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12 /8772
آغاز: در باب دانستن حدود مملکت ایران بدانکه ایران را چهار صد شهر و ولایت است 171 قلعه و 296 جزیره عراق عرب طول او یکصد و بیست و پنج فرسخ است؛ انجام: ملکان لارتانجو لارك سري تمیمار هنکام قلوراسبنوار هندرادین بلوخارك.
بیکا، تا: جمعه 21 ربیع الاول 1222ق؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (146ر-149پ)، 14 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 28 - 254]
al-ḥudūd = r.-ul ḥudūd
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
در آغاز آمده «هذا کتاب تقیید معانی کتب حدود المنطق و تحریرها و تجوید معانیها و تصویر تقاسیم الاشیاء التی ذکر فیها و حدودها الممیزة لها» گزیده اي است لطیف از منطق ارسطو و تقسیم علوم هم در آن هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 146/4- ف
نسخه اصل: راغب پاشا ش 1464؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 6گ (50-55)، 25 سطر [فیلم ها ف: 1 - 418]
ḥudūd-ul manṭiq = ta‘rīf-ul ḥudūd
لیثی سمرقندي، ابو القاسم بن ابی بکر، - 888 ؟ قمري
laysī samarqandī, ab-ol-qāsem ebn-e abī-bakr (- 1484)
رساله کوتاهی است در تعریف اصطلاحات منطق که مؤلف از کتابهاي منطقی جمعآوري و در شش «فصل» تنظیم نموده است: 1. مقدمه؛ 2. المفردات؛ 3. القضایا 4. احکام القضایا؛ 5. القیاس؛ 6. الخاتم . مؤلف آن را براي پسر خود ساخته است.
آغاز: الحمدﷲ علی ما زین السنتنا بشکره ... و بعد، فانی قد انتخبت من کتب المنطقیین اکثر الحدود التی ذکروها فی هذا
الفن و جعلت کل نوع منها فی بابه من غیر زیادة و لانقصان و فصلته علی ستة فصول: الاول: المقدمة، الثانی: المفردات الثالث: القضایا، الرابع: احکام القضایا، الخامس: القیاس، السادس: الخاتمة: و جعلتها کل نوع علی هذا النمط لیسهل حفظها و أسال ان یتمتع به الولد و سائر اولاد المسلمین ...
انجام: علی هیئ غیر منتجة لاختلال الشرط بحسب الکمیة و الکیفیة و الجهة او مادته بان یکون المقدمة و الوسط شیئاً واحدا لکون الالفاظ مترادفة.
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد سیف اﷲ بن مصلح الدین رومی، تا: 882ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج آلبالویی، 7ص (58پ-64ر)، 17سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 17 - 59]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1015ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (16پ-18ر)، 21-39 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 38 - 391]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1101ق [نسخهپژوهی: 3 - 94]
ḥudūd-un naḥw
فاکهی، عبداﷲ بن احمد، 899 - 972 قمري
fākehī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ahmad (1494 - 1565)
کتاب موجزي است در علم نحو با عناوین «حد.»
آغاز: الحمد ﷲ الذي اعطی من رفع قدره ... و بعد، فقد سألنی من لایسعنی مخالفته ان اجمع له الحدود المختارة المستعملة فی علم النحو و ما ضم الیه ...
چاپ: کلکته، 1849م؛ اردن، اربد، محقق: علی توفیق الحمد، دار المل للنشر والتوزیع، نشرضمن: کتابان فی حدود النحو، 1419ق.
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 10گ (65-74)، اندازه: 15/5×22سم [نسخهپژوهی: 3 - 165]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 5گ، 21 سطر، قطع: خشتی [ف: 117]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ اندازه: 15/5×22سم [ف: 195]
al-ḥudūd wa-t ta‘rīfāt
انصاري، زکریا بن محمد، 826؟ - 926 ؟ قمري
ansārī, zakaryīā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
کلماتی که در اصول فقه و اصطلاحات دینی به کار میرود، در این رساله بدون ترتیب مخصوص گرد آورده شده و معنی هریک را از دید لغوي و اصطلاحی با اختصار توضیح میدهد.
شرح و حواشی:
1- مجموع النقول لشرح الفاظ نبذ الاصول؛ شیخ الیاس
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8358/12
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فلما کانت ا لفاظ المتداولة فی أصول الفقه و الدین مفتقر الی التحدید تعین تحدیدها؛ انجام: کما هی مع ما یتعلق بها مبینة فی کتب علم الحدیث
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 4گ (165پ-168پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 21 - 318]
al-ḥudūd wa-t ta‘rīfāt
رساله کوتاهی است در تعریف برخی الفاظ فلسفی، منطقی، اصولی و ... مؤلف ضمن تعریف حد از لحاظ لغوي بدون ترتیب خاص، رساله را از حد العلم آغاز و به حد الجسم و العرض به فرجام رسانده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15450/1
آغاز: بسمله، قال الراسخون فی العلم الموصوفون، اعلم ... أن الحد عبار عن المقصود الذي یحصره و یحیط به احاطة تمنع أن یدخل فیه ما لیس منه و أن یخرج منه ما هو منه و هذا معنی قول العلماء لان الحد ما کان جامعاً و مانعاً و حد الکلام ما أفاد منه المستمع و حد العلم معرفة الشیخ علی ما هو به؛ انجام: و حد الجسم ما یترکب من الجوهرین فصاعداً و حد العرض ما لا قیام له بنفسه و انما یقوم بغیره
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 2گ (1پ- 2پ)، 24 سطر، اندازه: 8/5×17سم [ف: 39 - 260]
hodūd va ta‘zīrāt
موسوي خوانساري، علی بن محمد باقر، ق13 قمري
mūsavī xānsārī, ‘alī ebn-e mohammad bāqer (- 19c)
اهداء به: شاهزاده حیدر قلی میرزا
در احکام حدود و تعزیرات شرعی، در یک «مقدمه» و دوازده
«باب» داراي مباحث و مطالب و مقاصد و یک «خاتمه»: مقدمه: در معنی حد و تعزیر؛ باب 1. حد ارتداد؛ 2. حد شرب خمر و سایر مسکرات؛ 3. حد زنا و بعض مطالب متعلقه به آن؛ 4. حد لواط و ملحقات آن؛ 5. حد مساحقه و توابع آن؛ 6. حد وطی بهائم و اموات؛ 7. حد قیادت؛ 8. حد فحش و توابع آن؛ 9. حد دزدي و توابع آن؛ 10. حد محارب و توابع آن؛ 11. حد سحر و جادو؛ 12. احکام تعزیرات؛ خاتمه: در امر به معروف و نهی از منکر و توبه.
آغاز: الحمدﷲ ملک الملوك و سید السادات ... و بعد چنین گوید بنده خطاکار ضعیف محتاج پرودگار قوي ...
آغاز: برابر؛ انجام: و چون وفاق او در رسید بسعادت ابدي فایز گردید و ذلک جزاء الذین یتوبون ثم الی ربهم یحشرون
خط: نسخ، کا: محمد علی بن زین العابدین خوانساري، تا: 1263ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 40گ (72پ- 111پ)، 17 سطر، اندازه: 19×21/5سم [ف: 18 - 270]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
حدود و تعزیرات و دیات و قصاص- حدود و دیات
al-ḥudūd wa-l jināyāt
کتابی است در فقه استدلالی با عناوین «مسأله، مسأله» از کشف اللثام نقل میکند و در نسخه حاضر «کتاب الحدود و الجنایات» از آن موجود است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 4/36-566
آغاز: الحدود جمع حد و هو لغ المنع ومنه الحدید لامتناعه و صلابته و شرعاً علی القول بثبوت الحقیقة الشرعی اوالمعنی الشرعیة؛ انجام: مسئل : لو اقتص الولی بما لیس له الاقصاص به کقطع الیدین والرجلین فقدمر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ یادداشتی از محمد تقی بن کربلایی مهدي انبوهی در 1391؛ جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه اي، 220گ، 18-21 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 3 - 1600[
al-ḥudūd wa-l ḥaqāyiq
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمري
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
دو رساله به این نام به او منتسب است که گرچه نامی همانند دارند ولی محتواي آنها مختلف است یکی همین رساله است که دو نسخه از آن معرفی شده یکی در مجموعه عکسی دانشکده الهیات مشهد و دیگري در کتابخانه ملی ایران که به نظر عکس دانشکده الهیات از همان نسخه کتابخانه ملی است بنابراین باید آن را تنها نسخه موجود دانست. در نسخه نشانی از نام مؤلف نیست، تنها در پشت صفحه اول، کاتب نگاشته است که از آن سید مرتضی است و جمع شیخ ابی الحسین بصري ابن داود میباشد که آن را به خط محمد بن ادریس یافتهام و در اینجا نقل کردهام. جز کتاب الحدود و الحقایق است که صاحب الذریعه از سید مرتضی دانسته و با آن مغایر است. این کتاب را علم الهدي در مسائل مربوط به اصول دین اسلام پرداخته و در قسمت اول کتاب از طریق عقل به اثبات واجب الوجود و وحدانیت او می پردازد و بعد در مطاوي کتاب پارهاي از مطالب کلامی را نیز میآورد و در ضمن آن اصول دین را به آن مطالب شرح میدهد. در ضمن مؤلفات سید مرتضی چنین تألیفی ذکر نشده و در انتساب این رساله به سید مرتضی تردید وجود دارد. آغاز: بسمله رب یسر و اعن حقیق الشییء، هو ما صح ان یعلم و یخبر عنه موجوداً کان او معدوماً قدیما کان او محدثا فالقدیم لا ینقسم و المحدث ینقسم ثلاث اقسام، اجسام و جواهر و اعراض، فالقدیم مالا اول لوجوده. حد الجسم هو الطویل العریض العمیق. حد الجوهر هو ما وجب له ... حقیق الدائم هو الموجود فی الاحوال کلها. حقیقة المخترع هو اخراج الفعل من العدم الی الوجود ...
انجام: فالاولی ان یکون عبار عما امکن ان یعرف المراد به. تمت الحدود و الحقایق و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله النجباء من عترته و کتب علی بن علی الفقعانی لنفسه فی شهر ربیع الاخر من سنة سبع و ثلاثین و ثمان مایه حامدا لربه و مصلیاً علی نبیه.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 863/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن علی فقعانی، تا: 837ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 13ص (1-13)، 15 سطر (9×12)، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 8 - 367]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 62/1 عكسي
همان نسخه بالا [ف: 3 - 1340]
al-ḥudūd wa-l ḥaqāyiq
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمري
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
رساله دیگري است منسوب به سید مرتضی در بیان معانی الفاظ رایج و مصطلح در علم کلام که به ترتیب حروف هجاء از الف
تا یاء مرتب شده است. این رساله شباهتی به کار بریدي دارد که از جهت نام و محتوا هماهنگ است. همان رساله که در الذریعه آمده و از نسخه اي در نجف به خط مهدي بن حسن بن محمد نیرمی جرجانی و به تاریخ 657 ق گزارش میدهد. گرچه در انتساب این رساله به سید مرتضی نیز تردید وجود دارد.
آغاز: بسمله الحمد ﷲ ذي العظم و الکبریاء ... اما بعد فان درك حقائق الاشیاء و معرف بیان الالفاظ علی مسمیاتها مما استاثر اﷲ بها ... الالف: الابداع: هو الایجاد لا علی مثال سبق؛ الاختراع: الابتداء القادر الفعل لا فی نفسه ...
انجام: الیاء، الیقین: العلم الظاهر الجلی بعد حصول اللبس فی معلومه. تم الحدود بحمداﷲ و منه ...
چاپ: ضمن الرسائل الشریف المرتضی، قم، دار القرآن الکریم، 1405ق، تحقیق سید مهدي رجائی، الجزء الثانیة، ص 261 - 289،
[الذریعة 6/ 301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسکندر بن حسین بن اسکندر استرآبادي، تا: دوشنبه آخر شعبان 863ق؛ 15گ (2پ-16ر)، 14 سطر، اندازه: 12×17سم [مؤید: 2 - 85]
آغاز: برابر؛ انجام: المتزایله هی المتباینه ... لکن بینهما اختلاف ما خط: نستعلیق و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1051ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 23ص (328-350)، 17-22 سطر، اندازه: 11×5/22سم [ف: 32 - 26]
al-ḥudūd wa-l ḥaqāyiq = š.-u ḥudūd-il alfāẓ-il musta‘mala ‘alā lisān-il mutikallimīn
بریدي، صاعد بن محمد، ق6 قمري
barīdī, sā‘ed ebn-e mohammad (- 12c)
کتابی است در تعریف اصطلاحات متکلمین امامیه به نحو اختصار و آنها را به ترتیب حروف هجاء ذکر کرده است.
آغاز: بسمله سألت حرس اﷲ توفیقک املاء مختصر یحتوي علی شرح حدود الالفاظ المصطلح بین المتکلمین من الامامی علی ما یقتضی قواعد عقائدهم بوجیز من اللفظ ... و رتبته علی سیاق حروف الهجاء من الالف الی الیاء مستعیناً باﷲ تعالی ا لف الاله ذات متصف بالقادری ...
انجام: و الیتیمه عن امها و اﷲ اعلم بحقایق الامور تم المختصر فی الحدود بحمداﷲ تعالی و منه و هو مما جمعه القاضی السعید العلامه اشرف الدین صاعد بن ابی منصور بن صاعد البریدي ...
چاپ: چاپ شده در چهار فرهنگ نامه کلامی چاپ مشهد؛ با کوشش حسین علی محفوظ، بغداد، 1970م
[الذریعة 6/301]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 10/899
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، قرن 9؛ کاغذ: پستهاي، جلد: گالینگور قهوه اي، 7گ (1-7)، 14 سطر [ف: 5 - 233]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1334/2 عكسي
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 56]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 1/ 13090 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1338]
al-ḥudūd wa-d dīyāt
دارقطنی، علی بن عمر، 306 - 385 قمري
dāreqotnī, ‘alī ebn-e ‘omar (919 - 996)
از احادیث مؤلف است در باب حدود و دیات.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 607/10
آغاز: أخبرنا أبوالحسن علی بن عمر بن احمد بن مهدي الحافظ.. حدثنا الحسین بن اسماعیل المحاملی قال حدثنا احمد بن اسمعیل المدنی
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهری (مدرسه عمریه) -دمشق 3772. جزء هفتم از احادیث مؤلف است؛ بیکا، تا: با تاریخ 577ق؛ در ابتداي رساله سماع «ابوالعباس احمد بن عبیداﷲ بن صالح زیات»، در پایان آن سماع مفصلی به سال 577؛ تملک: محمد بن ابی القاسم بن ابی طالب انصاري؛ 45گ (232-276) [عکسی ف: 2 - 202]
hodūd va dīyāt = hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: 5 جمادي الاول 1102ق
رسالهاي است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. داراي هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدي، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: داراي دو «مطلب»: 1) احکام
قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا براي دربار صفوي به نگارش درآمده است.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... مینگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدي ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع اﷲ المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم انجام: ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزي بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من اﷲ سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. چاپ: لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است.
[کتابشناسی مجلسی ص 213-214؛ الذریعه 29/67 و23/ 219؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 339]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 82گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 8 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الثانی1103ق؛ با امضاي بلغ قبالا مقابله و تصحیح شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 165گ، 10 سطر [ف: 1 - 110]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 496
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد اسماعیل اصفهانی، تا: جمادي الثانی 1107ق؛ مصحح، مجدول؛ تملک: محمد نبی توسرکانی به تاریخ 5 جمادي الاول 1278؛ جلد: تیماج قهوه اي، 134گ، 14 سطر، اندازه: 1/50×17سم [ف: 2 - 105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1109ق، جلد: تیماج قهوه اي، 127گ (1پ- 127ر)، 15 سطر، اندازه: 10×17/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 611]
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1110ق؛ مصحح، مجدول، داراي سرلوح رنگین؛ با وقفنامه آن که از طرف شاه سلطان حسین صفوي به تاریخ ربیع الاول 1110 وقف شده با مهر مجلسی «محمد باقر العلوم» (دایره)؛ جلد: تیماج مشکی، 177گ، 12 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 10 - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد قاسم، تا: سهشنبه 8 ربیع الاول 1112ق، جا: ردینان ماربین؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، رویه کاغذ ابري، 98گ، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 113]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن مرتضی، تا: شوال 1115ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 164گ (139پ-302پ)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 7 - 99]
خط: نستعلیق، کا: محمد فاضل قمی، تا: چهارشنبه 20 محرم 1117ق، جا: دولت خانه میرزا محمد رفیع صاحب رقم؛ قطع: جیبی، [نشریه: 4 - 382]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادي بن محمد صالح، تا: 1120ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 105گ، 14 سطر (5/ 6×13)، اندازه: 12×1/57سم [ف: 11 - 2187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین، تا: 1123ق، به دستور استادش از روي نسخه استاد؛ از روي نسخه مؤلف مقابله شده و محمد جعفر اصفهانی بن محمد شفیع نائینی در آخر نسخه به مقابله شهادت داده؛ تملک: محمود شریف موسوي بن محمد مهدي، سید محمد بن محمد باقر حسینی شهیر به میرزا بابا به تاریخ 1181 در ماربین اصفهان؛ جلد: تیماج، 122گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 25 - 460]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ اولاً و آخراً و الصلا علی سید المرسلین و عترته الاقدمین
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن مرتضی قلی عاشق آبادي، تا: 12 شوال 1123ق؛ 100گ (104پ-203پ)، اندازه: 15/5×20سم [مؤید: 3 - 175]
آغاز: و ایضا نفوس اکثر ایشان مایلست به متابعت لذات و تحصیل مشتهیات ... لهذا این رساله را بر دو قسم و هر قسم را بر چند باب مرتب گردانید هر یک از احکام مذکوره را در بابی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 14 ربیع الثانی 1126ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، رکابهدار؛ جلد: تیماج سرخ، 112گ، 17سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 44 - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شمس الدین محمد حسین بن میر محمد یوسف، تا: پنجشنبه شعبان 1130ق، جلد: تیماج مشکی، 100ص (295- 394)، 19 سطر (12/5×20)، اندازه: 19/5×28/5سم [ف: 2 - 201]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالغنی بن محمد تقی سمنانی، تا: 1131-1132ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 50ص (56-105)، اندازه: 15×24سم [ف: 5 - 1672]
خط: نسخ، کا: غلامعلی بن جبرئیل، تا: نیمه ذیحجه1133ق؛ مهر: «عبده زین العابدین» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 70گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 5 - 402]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی نقی کاتب بهبهانی، تا: سهشنبه 17 محرم 1138ق؛ کاغذ: فرنگی و نخودي، جلد: ساغري سبز، 112گ، 15سطر (5/ 6×13)، اندازه: 1/51×19سم [ف: 4 - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق متوسط، بیکا، تا: 1139ق؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 63گ (1پ-63ر)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 93]
خط: نستعلیق، کا: ملاعلی بن محمد شفیع تیلی، تا: 1147ق؛ 88گ (46پ-133پ)، اندازه: 10×20سم [ف: 2 - 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طیب هزارجریبی، تا: شعبان 1152ق، جا: اصفهان مدرسه خواجه الماس؛ جلد: تیماج قهوه اي، 127گ، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 - 772]
خط: نسخ، کا: محمد زکی بن حیدرعلی همدانی، تا: پنجشنبه 3 ربیع الاول 1181ق؛ 77گ (1پ-77پ)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 50]
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن محمد طاهر حسینی، تا: 1190ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن سیاه، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 5 - 445]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22988
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مجید بن محمد شفیع شالی، تا: 26 جمادي الاول 1196ق؛ واقف: عبدالباقی آیة اللهی، اسفند 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 93گ، 21 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1/ 21 - 548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1198ق؛ کاغذ: سفید فرنگی و سرخ و آبی و زرد، جلد: تیماج لیمویی، 242ص، 13 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 17 - 102]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 42گ (7پ- 48ر)، اندازه: 15×23سم [ف: 23 - 26] و [عکسی ف: 3 - 438]
آغاز: برابر؛ انجام: و همچنین اگر دعوي کند اجتماع جماعتی را بر قتل یک کس که ...
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 20ص (360-379)، 27 سطر × (19/5)، اندازه: 22×33سم [ف: 4 - 317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه اي، 91گ، 18 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 3 - 1601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1601]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: محمد فاضل قمی، تا: قرن 12؛ مهر: «زین العابدین الحسینی»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 122گ، 13سطر (7×12)، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 968]
آغاز: برابر؛ انجام: و همچنین اگر شراب یا آلات لهو که حلال میدانند پنهان داشته باشند و مسلمانی ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ برگ اول اجازهاي است که مهدیقلی شیرازي نجفی براي میرزا عبد اﷲ فرزند شیخ محمد مهدي تبریزي نجفی به تاریخ 1277 نوشته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19گ، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 4-189]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 47گ (149پ-195ر) [مختصر ف: 304]
انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج مشکی، 80گ، 19سطر (9/5×17/5)، اندازه: 16×24سم [ف: 4 - 303]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 124گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 63]
انجام: براي آنکه ضرور است که حیوانات بچریدن بروند و شب صاحب حیوان میباید حیوان خود را محافظت نماید و اکثر متأخران شب ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: علی محمد بن احمد قلی، محمد رفیع خان بن احمد قلی؛ جلد: گالینگور سبز، 127گ، 12 سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 2-178]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 136گ، 13 سطر (7×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 2 - 277]
آغاز: در بیان شرایط وجوب حد و آن چند صفت است اول آنکه؛ انجام: و بعضی گفته اند این کنایه از آن است که دیت ندارد. چهارم اگر کسی خوکی ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 85گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی و فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 107گ (26-132)، 14- 16 سطر (6×13)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 38 - 334]
آغاز: هست لهذا این فقیر به امر من یجب امتثال امره متع اﷲ المسلمین ببقائه احکام مزبور را دراین رساله به لغت فارسی ایراد مینماید؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج مشکی، 66گ، 20-21 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 1602]
آغاز: حتی انکه از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) منقول است که هر که بنگ خورد گویا کعبه را خراب کرده باشد هفتاد بار و هفتاد پیغمبر مرسل؛ انجام: ونه سخن چین ودیوث وشرطی و مخنث کفن دزد و بروایتی هیچ عمل شراب خوار مقبول نیست تا توبه نکند
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 43گ، 16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1603]
ناقص؛ بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 20 سطر (12×15)، اندازه: 18×23سم [ف: 16 - 502]
در دو قسم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: پسته اي، جلد: میشن سیاه، 178گ (9پ-186پ)، 13-14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 419]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 84گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 378]
بی کا، تا: قرن 12 و 13،؛ قطع: خشتی [ف: 289]
آغاز: برابر؛ انجام: بعون اﷲ علی سیدنا المرسلین محمد و عترته الاقدسین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 120گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×17سم [اهدائی رهبر: 3 - 261]
آغاز: زاجري و مانعی نباشد در عرض و مال یکدیگر تصرف مینمایند؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 یا قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی منقول از شرایع الاسلام و تحریر الاحکام؛ یادداشت مالکیت به تاریخ 1262ق؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: تیماج قهوه اي فرنگی، 71گ، 17سطر، اندازه: 15×24/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 261]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه: ضمن 4 برگ ذیل نسخه: صورت چند اجازه جهت سید دلدار علی بن محمد معین نقوي نصیرآبادي (1166-1235ق)؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابر و باد، 18سطر [اهدائی رهبر: 3 - 262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1205ق؛ 208ص، 15 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 146]
خط: نسخ، کا: محمد اسمعیل بن محمد کاظم کزازي، تا: 1219ق؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج مشکی، 165ص (94-258)، 17 سطر (9/5×17)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 8 - 620]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ابی القاسم همدانی، تا: 27 ربیع الاول 1220ق، جا: بوبوك آباد؛ محشی با امضاي شیخ عبدالحسین صابونی، مصحح، با نشان «بلغ» مقابله گردیده؛ یادداشت محمد صادق به تاریخ 1296ق؛ تملک: شیخ عبدالحسین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 40گ (62-
101)، 25 سطر (9×16/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 38 - 603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد شفیع معلم دهدشتی، تا: پنجشنبه 25 جمادي الاول 1222ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 78گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1/ 21 - 546]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ 81گ، 17 سطر، اندازه: 18×21سم [ف: 1 - 180]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1229ق؛ 149گ (168پ-316پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ... کربلائی عبدالکریم، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 100گ (29پ-128ر) [ف: 37 - 536]
خط: نسخ، کا: جعفر بن میرزا محمد بن ملا محمد مبارکهاي لنجانی، تا: 28 جمادي الاول 1233ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 923]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن آقا عسکر اشکوري، تا: 1235ق، جا: قزوین مدرسه حسین خان سردار؛ شماره دوم مجموعه نظمی است در تجوید به فارسی که در روزگار فتحعلیشاه قجر در تاریخ «در نظمته» سروده شده و به همین خط است و براي آخوند ملا رضا بیادگار نوشته شد (92ر-101پ)؛ کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: تیماج مشکی، 91گ (1پ-91پ)، 19 سطر (8×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 1872]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، کا: مهدي اصفهانی، تا: شعبان1236ق؛ مصحح؛ واقف: حسین سلطانی گرد فرامرزي، تیر 1376؛ کاغذ: شکري فرنگی آهارمهره، جلد: تیماج قهوه اي، 57گ، 21 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 1/21 - 548]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج مشکی، 36گ (2ر- 37پ)، اندازه: 18×22سم [ف: 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: علی بن ابوالقاسم حسینی نظري، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 60گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1601]
انجام: برابر
تذکر: در فهرست آمده است که شاید از برغانی باشد. نام مؤلف با توجه به انجام نسخه تعینن شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن قاسم، تا: 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ 80گ، قطع: خشتی [چند نسخه-ف: 384]
کا: محمد لنکر کنانی، تا: محرم 1244ق [دلیل المخطوطات: 1 - 282]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 10 رمضان 1249ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 62گ، 16-17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 1601]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: نجف علی حیدري، تا: 14 صفر 1250ق؛ مهر: «حسنعلی رضوي»؛ 39 سطر (13/5×26)، اندازه: 23×35/5سم [ف: 2 - 33]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 18 ربیع الاول 1251ق، جا: تکمه داش؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 77گ، 18سطر، اندازه: 1/54×21سم [ف: 2 - 40]
خط: نستعلیق تحریري، کا: رضی حسین رستمرودي، تا: 15 جمادي الاول 1251ق؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: گالینگور با عطف میشن مشکی، 101گ، 14 سطر، اندازه: 1/55×20سم [اهدائی رهبر: 3 - 260]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 25 محرم 1252ق [نشریه: 5 - 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن مهدي سلطان مکتب دار بختیاري، تا: جمادي الاول 1255ق؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ، اندازه: 22×34سم [ف مخ: 2 - 772]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد مشهور به میرزا بابا، تا: ذیقعده 1256ق؛ جلد: تیماج مشکی، 74گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1602]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بیکا، تا: غره جمادي الاول 1259ق؛ واقف:
مهرداد بوستانی، سال 1370؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، 94گ، 21 سطر، اندازه: 5/ 10×17/5سم [ف: 1/ 21 - 548]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن امام وردي، تا: 1259ق؛ 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 8]
آغاز: شرط باشد که در عرف آن را راهزن و قاطع طریق گویند بر هر تقدیر اگر کسی بر سبیل مزاح و بازي این کار بکند محارب نیست از «فصل دویم در بیان حد محاربست» تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1260ق؛ افتادگی: آغاز؛ 63گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1602]
خط: نستعلیق، کا: ولی محمد بن ملانور محمدجمال آبادي از محال سراب، تا: جمعه 23 شعبان 1263ق؛ جلد: تیماج مشکی، 88گ، 16 سطر، اندازه: 13×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 611]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 26 جمادي الاول 1265ق؛ جلد: تیماج روغنی، 60گ (8ر-67ر)، 19 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن اسحاق کرمانی، تا: 1265ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 131گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین نائی بن درویش محمد تقی، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 63گ، 18سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 24 - 380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلامعلی، تا: شعبان 1268ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 54گ (176ر-229پ)، 18-20 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 38 - 616]
بی کا، تا: 1255 تا 1269ق [اوراق عتیق: 1 - 252]
بیکا، تا: 1269ق؛ در آخر فوائد مختلف است [مخطوطات مرتضوي: ف: 15]
خط: نستعلیق، کا: قربانعلی بن محمد مامقانی، تا: جمعه 27 ذیقعده 1271ق؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: الوان، جلد: مقوا با عطف پارچه، 71گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 261]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1/ 1332
همان نسخه بالا [مؤید: 3-274]
آغاز: برابر؛ انجام: حضرت فرمودند که این فعل مکر و هست و شیر و گوشت آن باکی ندارد
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد حسین بن علی عسگر، تا: 1272ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: روکش پارچه، 112گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 24 - 305]
خط: نسخ، کا: ابن عبداﷲ کاشب، تا: دوشنبه 5 ربیع الثانی 1272ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 87گ (31پ- 117پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 337]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: چهارشنبه 21 شوال 1275ق؛ 89گ، 16 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1602]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محرم 1278ق [نشریه: 7 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل طباطبائی، تا: 14 شوال 1282ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 35گ (31پ-65ر)، 21 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 37 - 650]
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن رمضان، تا: صفر 1287ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد رضی، تا: 1288ق؛ 107گ [ف: 15 - 215]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر بیضوي شکل به تاریخ 1296؛ 115گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1602]
آغاز: دربیان دیه اعضا است بدان که دیه موي سریا موي ریش به سبب جنایت رسانیدن بر شخص بروجهی که موي سر یا ریش ریخته شود؛ انجام: اگر آن جراحت درکف واقع بشود و فاسد نکند صد مثقال شرعی طلا باید بدهد و اگر
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد:
تیماج قهوه اي، 16گ، 11-12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 1602]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد جواد خوانساري، تا: اواخر شوال 1304ق، جلد: تیماج قهوه اي، 97گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1601]
آغاز: بعوض جراحت آنکس یادیت نگیرند کشتن و فساد در عالم بسیار میشود ... لهذا این رساله را برد دو قسم و هر قسمی را بر چند باب مرتب گردانید و اﷲ الموفق و المعین در بیان حدود و تعزیراتست؛ انجام: بحث چهارم اگر کسی از دمی بکشد که پنهان درخانه خود نگاداشته باشد باید قیمت آنرا میدهد آن قیمتی که از مقدمه اندکی افتاده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 84گ، 12-16 سطر، اندازه: 1/51×14/5سم [ف: 3 - 1602]
آغاز: مییابد پس دیت جنین تمام میشود و حدیث دیگر از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است که یونس شیبانی پرسید که اگر ... چهارم اگر زنی را بکشد و در شکم او فرزندي باشد؛ انجام: هفدهم در بریدن هر دو خصیه تمام دی است و در هر یک نصف دی بنابر مشهور و در روایت معتبره وارده شده است که
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه اي،77گ،20سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3-1603]
انجام: و همچنین چوبها از دیوار بیرون آوردن و پنجره ها و روزنه ها
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: حشمت الواعظین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 128گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 10×16سم [ف: 2 - 249]
آغاز: بپوشد و حنوط کافور برخود بریزد و بعد از مردن نماز بر او میکنند و او را دفن میکنند. قسم سیم آنست که اول تازیانه بزنند
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 61گ، 15 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 1603]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 170گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 771]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 110گ، 15 سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 1 - 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نزدیک عصر مجلسی؛ اجازهاي که سید عبد الوهاب طباطبائی به تاریخ 1130 در تبریز براي سید محمد شریف حسنی حسینی طباطبائی نوشته؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 24گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 4 - 412]
در دو قسم و هر قسم در چند باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 47گ (2پ-48پ)، 22سطر (9/5×16/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 225]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 84گ (1پ-84ر)، اندازه: 15×20سم [ف: 90]
hodūd va dīyāt
مازندرانی، محمد هادي بن محمد صالح، - 1120 قمري
māzandarānī, mohammad hādī ebn-e mohammad sāleh (- 1709)
مسائل و احکام حدود و تعزیرات و قصاص و دیات را با اشاره به بعضی ادله آنها و نقل اقوال بزرگان فقها، در سه «باب» مشتمل بر فصول و مطالب و یک «خاتمه: » 1. احکام حدود و تعزیرات؛ 2. احکام دیات؛ 3. ضمان جنایات.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10135
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد چنین گوید تراب اقدام طلبه علوم دینیه و معارف یقینیه؛ انجام: یا آنکه این دو آیه بر تقدیر بر عدم توبه اند، و اﷲ یعفو عن السیئات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 2 ذیقعده 1120ق؛ جلد: تیماج مشکی، 258گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 26 - 98]
hodūd va dīyāt va qesās va mīrās va kaffārāt
در این رساله از حدود و دیات و قصاص و میراث و کفارات گفتگو شده و کتاب حدود آن در یک مقدمه و نه فصل و کتاب دیات و قصاص داراي یک مقدمه و سه فصل و سه باب و کتاب میراث داراي یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه و کتاب کفارات داراي سه باب و یک خاتمه است.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 2/59 - ب
آغاز: بسمله. کتاب حدود و درآن یک مقدمه و چند فصل است مقدمه بدانکه حد در لغت بمعنی اندازه است؛ انجام: مسئله سیم هر کس روزه دو ماه بر او واجب باشد هرگاه از توالی عاجز باشد لکن بی توانی تواند گرفت دور نیست که واجب باشد
بی کا، بیتا؛ 14گ (178ر-191پ) [ف: 95]
الحدود و الرسوم- الحدود
الحدود و الرسوم- الحاشیة
hodūd va sanāye‘ = hodūd-e mofrad va momken
با استفاده از کتاب «اشارات» ابوعلی سینا و عبداﷲ بن جبرئیل بختیشوع و «نقاو الحکمه» خواجه حسن بن جریر اصفهانی حدود و صنایع را گردآورده است. [نیز بنگرید به «حدود مفرد و ممکن»]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6523/5
آغاز: حدود: بدانکه در جمله کتابهاي پنج گانه منطقی گفتیم که حد چه باشد و اینجا رسالهاي بیاورده است در حدود مفرده و لیکن چنان تمام نبود که منطقیان را شاید و نیز بیشتر چیزها را رسم باز نموده بود ... صنایع: اکنون بدانکه از حیوان آنچه بدرجه ملکی نزدیکتر است انسان است و او مرکب است از تنی و جانی و عاقل و ممیز است وراي کلی استنباط کند و صناعتها از خویش بنهد؛ انجام: حدود: حد حقد حقد خشمی بود که زایل نشود چون حقد سگ و گربه و مار کژدم، حد سعادت سعادت یافتن مراد نفس باشد از آنچه طلب او میکند. صنایع: و بداند که آنچه یاد کردیم همه اصلهاست و دیگر چیزها را بدین قیاس باید کرد و بیشتر آنچه یاد کردیم همچو مدخلی باشد و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1081ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (102ر-109پ)، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 20 - 99]
al-ḥudūd wa-l furūq
طبیب، سعید بن هب اﷲ، 436 - 495 ؟ قمري
tabīb, sa‘īd ebn-e hebat-o-llāh (1045 - 1102)
مجموعهاي است فلسفی در تحدید و تعریف موضوعاتی منطقی و فلسفی و پزشکی.
آغاز: قال سيدنا الشيخ الفاضل الجليل الفيلسوف ابوالحسن سعيد
بن هبة االله بن الحسن الطبيب رضي االله عنه. ماهو الحد؟ الحد هو
قول وجيز غاية الايجاز دال علي طبيعة الشيء المحدود. و الفرق
بين الحد و الرسم، ان الحد يؤلف من الاشياء الجوهرية و الرسم
يؤلف من الاشياء الخاصية ...
انجام: و الفرق بین الجدري الحصبه و بقیة البشور الحادثة فی البدن کالجرب ... صار وجودها فی سایر الاوقات. فهذا کاف فیما رمناه و مقنع فیما قصدناه. و لواهب العقل و مانح الحمد و الفضل. و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل.
[تتم صوان الحکم بیهقی. ص 143؛ ابن ابی اصیبعه ص254-255؛ بروکلمان 1/ 485 و ذیل 1/ 888]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الحدود و وقع الفراغ منه یوم الثلاثاء سابع ذیقعدة من سنة اربع عشر و ستماة و کتب ابوسالم ابن ابی اسحاق بن جابر المتطبب. وﷲ الحمد ابداً خط: نسخ نزدیک به ثلث، بیکا، تا: 7 ذیقعده 614ق؛ در صفحه
عنوان آمده: «کتاب الحدود ... (پاك شده) لابی سالم بن ابراهیم بن جابر المتطبب یثق باﷲ» و در زیر آن دارد: «فی نوب ابراهیم بن ابی علی بن ابی الفوارس الشیرازي روحهم اﷲ بروح الحکم بحق الحق فی سن 716»؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: حنایی کهن، 61گ (2پ-60پ)،13سطر(5/ 8×13)،اندازه: 13×16/5سم [ف: 4 - 301]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: چهارشنبه 27 محرم 636ق؛ در ص ع سخنی است از ابن سینا در اثبات توحید واجب؛ جلد: تیماج مشکی،26گ(19پ-44پ)،17سطر(10×14](فیلم ها ف: 1 - 609]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ در 209پ بندي است درباره قوه و فعل از خواجه طوسی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 8گ (202ر-209پ)، 24-33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بیکا، تا: 1052ق؛ واقف: نائینی؛ 27گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 125]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 334
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 394]
آغاز: برابر؛ انجام: والحیوانات لاکصور العناصر تسمی کمالیا
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 8گ (282ر-289پ)، 30 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 4 - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 52ص (273- 324)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 3/24 - 93]
hodūd va qesās va dīyāt
استرآبادي، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 - 1263 قمري
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 -1847)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1211-1250ق)
تاریخ تألیف: 17 ربیع الاول 1236ق
کتاب مشتمل است بر سه «باب»: 1. بیان حدود و اسباب آن در دو فصل و چهارده سبب در اجراي حد؛ 2. احکام قصاص شامل هفت فصل؛ 3. احکام دیه با چهارده فصل. در الذریعه (6 /297) از حدود و دیات محمد جعفر بن محمد ابراهیم کرباسی اصفهانی یاد شده است.
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ ابن عبداﷲ طبیب ساوجی، تا: 1237ق؛ با سرلوح؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 118گ، 12سطر (5×12)، اندازه: 12×21سم [سنا: ف: 1 - 399]
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ بن عبداﷲ طبیب ساوجی، تا: 1273ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 120گ، 112 سطر (6×13/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 529]
آغاز: بسمله، فصل اول در احکام دیات است و در این باب چند فصل است، فصل اول: در بیان حقیقت دیه است، بدانکه دیه عبارت است از مالی که مقدر و معین است از براي جنایت رسانیدن؛ انجام: بلکه دورانیست که به قدر دیه پدر، بر عاقله چیزي لازم نباشد و مصالحه کردن در مثل این صورت اولی است و عفو کردن و ابراء نمودن حق محتمل بلکه مقطوع نیز نیکو است، و اﷲ العالم ...
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن محمد آلاشتی، تا: صفر1296ق، جا: امیر کلا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 17گ، 15 سطر (17/5×23)، اندازه: 12×16سم [ف: 37 - 201]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي البسنا بجوده لباس الوجود؛ انجام: و عفو کردن و ابرا نمودن حق محتمل بلکه مقطوع نیز نیکو است واﷲ العالم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: ابراهیم موسوي، 1367ش؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن، [ف: 20 - 170]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 64گ (113ر-176ر)، 22سطر (9/5×16/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 225]
آغاز: بسمله رساله ... بعبارت فارسی از جناب فخرالمحققین مجتهد العصري ... و آن بر سه باب است باب اول در بیان حدود است و در این باب چند فصل است؛ انجام: و مصالحه کردن در مثل این صورت اولی است و عفو کردن و ابرا نمودن حق متحمل که ... نیز نیکو است و اﷲ العالم و له الحمد الدائم
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج روغنی،33گ،اندازه: 15×21سم [ف: 248]
al-ḥad wa-l qiṣāṣ
محمد بن حمزه، ق12 قمري
mohammad ebn-e hamze (- 18c)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 2 شوال 1105ق
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 3/ 113
آغاز: بسمله. الحمدﷲ و سلام علی عباده الذي اصطفی اعلم ان الحد ما قتله نحو الحجر؛ انجام: و اﷲ سبحانه اعلم نجزت الرسال و له الحمد فی الاولی و الاخر (تاریخ تألیف و نام مؤلف)
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 1گ (12ر و پ)، 19-21 سطر (5/ 6×15/5-17)، اندازه: 15×21سم [ف: 238]
al-ḥad wa-l maḥdūd
رضوي قمی، محمد بن محمد باقر،1100-1160؟ قمري
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5201/4
آغاز: فی الفرق بین الحد و المحدود و ما یتعلق به. اعلم ان الحد التام هو القول المؤلف من الجنس و الفصل القریبین؛ انجام: بان الخاصمعد للنفس حتی یفیض علیها صورالبسیط من المبداء الفیاض نقل من الرسالة المنسوب لصاحب الرسالة المسطور اولا
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1260ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 1گ (60ر-60ر)، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 16 - 31]
الحدیث- معرفة انواع الحدیث (منتخب)
الحدیث- الالفاظ المتداولة بین اهل الحدیث
حدیث- الاحادیث القدسیة
حدیث- اقسام حدیث
al-ḥadīṯ
مؤمن، محمد بن عبدالغفور
mo’men, mohammad ebn-e ‘abd-ol-qafūr
مبحثی است در حدیث دنیا و آخرت.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 2/ 301
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدﷲ و الصلوة و السلام علی رسول اله و علی اهل بیت رسول اﷲ، یقول محمد بن عبدالغفور الملقب بمؤمن عفی اﷲ عنهما؛ انجام: تلک العبار او مطلقاً... العباد او فی
خط: نسخ، کا: محمد نبی ابن محمد مقیم طالقانی، تا: 1118ق؛ افتادگی: انجام؛ 11گ (142پ-152ر)، اندازه: 10×19سم [ف: 2 - 397]
hadīs (t.-ye yek hadīs)
میرزاي قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمري
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan
(1739 - 1816)
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 950
بی کا، بیتا؛ واقف: محمد حسین خان مروي، 1229 میرزاي قمی حیات داشته است؛ قطع: جیبی، [ف: 140]
al-ḥadīṯ (mx.)
رساله مختصري است در علم درایة الحدیث مطابق با آراء علماي اهل سنت؛ و مشتمل بر مباحث زیر: انواع و اجناس حدیث (صحیح، حسن و ... )، اقسام صحیح و سقیم، شرح ناسخ و منسوخ، اخبار متواتر و تفاوت آن با آحاد و مراتب صحابه.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2648/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلواته علی سید الانبیاء و المرسلین محمد و آله و اصحابه اجمعین هذا مختصر نریدان نکشف فیه عن انواع الحدیث و اجناسه؛ انجام: و قیس ابن ابی حازم و الصناعی و کعب الحر من کبار التابعین رضوان اﷲ علیهم. هذا آخر المختصر و الحمدﷲ رب العالمین ...
خط: نسخ کهن، کا: محمد بن داود بن حسن، تا: 672ق؛ کاغذ: سمرقندي نخودي، جلد: مقوا با روکش کاغذي، 8گ (198- 205پ)، 21 سطر (13×19)، اندازه: 17×25سم [ف: 13 - 64]
ḥadīṯ-u ibn-i ḥaḏam
اسدي، احمد بن سلیمان، 258 - 347 قمري
حدود و قصاص - حدیث ابی العباس 791
asadī, ahmad ebn-e soleymān (873 - 959)
در صفحه عنوان آمده است: «أحادیث من حدیث أبی الحسن أحمد بن سلیمان بن حذلم رحمه اﷲ روای أبی محمد عبدالرحمن بن عثمان بن أبی نصر عنه ....»
[الفهرس الشامل، الحدیث النبوي و علومه 2/ 725 و 3/ 1564]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1176/6
آغاز: بسمله. أخبرنا الشیخ العالم الفاضل القدوة الزاهد شهاب الدین أبوالمعالی أحمد بن أبی محمد اسحق بن محمد بن المؤید بن علی الهمذانی الأبر قوهی قراء علیه و أنا أسمع فی سنة تسع و تسعین و ستمائة بالجامع الطولون ... قال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم العاید فی هبته کمثل الکلب؛ انجام: فان شد الحر من فیح جهنم، آخر الاحادیث و الحمدﷲ وحده ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3495؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: با تاریخ 738ق؛ 3ص (55-57)، 17سطر [عکسی ف: 3 - 395]
ḥadīṯ-u ibn-i namaṭ-iz zāhid
ابن نمط زاهد، احمد بن محمد، - 428 قمري
ebn-e namat-e zāhed ،ahmad ebn-e mohammad (-1038)
ابننمط در این رساله مقداري از احادیث ابوبکر محمد بن عبداﷲ شافعی (-354) و ابو قلابه محمد بن احمد سراج (ق 4) و ابویعقوب یوسف بن یعقوب نجیرمی (پس از 365) و ابوبکر جوخانی را جمع آوري نموده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/10
آغاز: قرأت علی الشیخ الامام ابی الفتح محمد بن عبدالباقی بن احمد بن سلمان فی شهر جمادي الاخر من سن احدي و ستین و خمسمائة
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)- دمشق 3768؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابومحمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 16گ (370-385) [عکسی ف: 2 - 217]
ḥadīṯ-u abi-l ‘abbās-il aṣam
اصم، محمد بن یعقوب، - 346 قمري
asam, mohammad ebn-e ya‘qūb (- 958)
جزء دوم و سوم از اخباري است که ابوبکر محمد بن احمد طوسی از اصم به روایت ابوالفتح عبدوس بن عبداﷲ رذباري (-490) و شیخ ابوزرعه طاهر بن محمد مقدسی (-566) در اینجا گردآوري کرده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/5
آغاز: أخبرنا الشیخ الصالح أبو زرع طاهر بن محمد بن طاهر المقدسی قراءة علیه و أنا أسمع فی جمادي الاولی سنة احدي و ستین و خمسمائة
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)-دمشق 3768. جزء دوم و سوم از اخباراست؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابو محمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 43گ (262-304) [عکسی ف: 2 - 216]
ḥadīṯ-u abī-bakr aš-šāfi‘ī
شافعی، محمد بن عبداﷲ، - 354 قمري
šāfe‘ī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 966)
مقداري از احادیث شافعی به روایت ابوعلی حسن بن احمد حمدیه به نقل از وي در این رساله جمع آوري شده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/11
آغاز: قرأت علی الشیخ الامام أبی الفتح محمد بن عبدالباقی بن احمد بن سلمان قلت أخبرکم الشیخ الجلیل الامین أبوالفضل احمد بن الحسن
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)-دمشق 3768؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابو محمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 12گ (386-397) [عکسی ف: 2 - 218]
hadīṯ-u ’abī-bakr wa ‘umar ma‘a-š šayṭān
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
حدیثی که شیخ احمد احسائی آن را در کتابی قدیمی که تاریخ کتابت آن به حدود پانصد سال قبل باز میگشته است دیده است و درباره سجده ابوبکر و عمر به شیطان است.
بی کا، تا: با تاریخ 1233ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (121-122)، 18 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 12-2625]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1233ق؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 1ص (183ر)، اندازه: 15×21سم [مؤید: 2 - 288]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم زرد، 1ص (175ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [مؤید: 1 - 155]
حدیث ابی ذر عن النبی (صلی الله علیه و آله)- مکارم الاخلاق
ḥadīṯ-u abī-hurayra
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6475/8
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن ابی الحسن حسینی، تا: 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 41گ (149-189)، 15 سطر (6×10)، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 273]
al-ḥadīṯāt
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمري
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1136/9
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 5ص (82-86) [سنا: ف: 2 - 131]
hadīs-e ehtejāj (t.)
قزوینی، آصف، - 1136 قمري
qazvīnī, āsef (- 1724)
وابسته به: الاحتجاج علی اهل اللجاج = احتجاج طبرسی؛ طبرسی، احمد بن علی (-620)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوي
ترجمه و شرح حدیثی از احادیث «احتجاج» احمد بن علی بن ابی طالب طبرسی است، که مشتمل بر احتجاج نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) است با فرق پنجگانه ضاله که آن حضرت عقاید سخیف و اقوال واهی آنان را با دلایل واضح و براهین متقن باطل و مردود مینماید. مترجم ابتدا بخشی از خبر را ترجمه و بعد با عناوین «بدانکه» به شرح و تجزیه مبسوط آن میپردازد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 15556
آغاز: بسمله، بهجت گلبرگ زبان عارفان اداي ثناي حضرت ازلی الظهور؛ انجام: و اغفرلنا و ارحمنا انت مولانا فانصرنا علی القوم الکافرین.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 7 ربیع الثانی 1128ق؛
مذیل است به 4 رساله به شرح ذیل: 1. اهمیت ادعیه و اذکار، 2. ترجمه و شرح دعاي عدیله از مترجم فوق، 3. آداب نماز از همین مؤلف، 4. میزان المقادیر، مؤلف؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 51گ، 21 سطر، اندازه: 16×6/21سم [ف: 14 - 130[
hadīs-e ehtejāj-e sa‘d ebn-e ‘abd-ol-lāh-e qomī bā nāsibī (t.)
؟ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمري
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (-1687)
در تایید داستان دیک الجن
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2479/6
آغاز: در ذکر حدیث احتجاج که مصدق این حکایت و شاهد این روایت است و این حدیث را صدوق ... در کتاب اکمال الدین و اتمام النعمة نیز ذکر کرده و راوي این حدیث سعد بن عبداﷲ القمی الاشعریست؛ انجام: و پاي از اندازه بیرون نهادند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 16ص (809-824)، 17 سطر (1/50×20)، اندازه: 19×30سم [ف: 9 - 1249]
hadīṯ-u aḥmad ibn-i salmān an-najjād
نجاد، احمد بن سلمان، 253 - 348 قمري
najjād, ahmad ebn-e salmān (868 - 960)
احادیث نجاد است به روایت ابو علی حسن بن احمد بن ابراهیم بن حسن بن شاذان بزاز (-426ق) به نقل از وي.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/13
آغاز: اخبرنا ابو علی الحسن بن احمد بن ابراهیم بن حسن بن محمد بن شاذان البزاز قراءة علیه و انا أسمع.. من شعبان سنة اربع و عشرین و اربعمائة
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)-دمشق 3768. جزء اول از بخش دوم احادیث؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابو محمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 14گ (420-433) [عکسی ف: 2 - 218]
hadīṯ-u arba‘a-mi’a = hadīṯ-u jāmi‘-il ādāb wa-l ḥikam
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمري
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 35ص (264-298)، 17سطر (6×18)، اندازه: 16×26سم [ف: 16 - 155]
آغاز: حدیث الاربعمائه جامع الاداب و الحکم روایة الشیخ الصدوق محمد بن بابویه ... حدثنا الشیخ الفقیه ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه القمی علیه عن ابیه عن سعد بن عبد اﷲ بن ابی الخلف قال حدثنی احمد بن ابی عبد اﷲ البرقی و محمد بن عیسی الیقطینی عن القاسم بن یحیی؛ انجام: التشرك منها فیمسون و یحلبون توقو الحجام و النور یوم الاربعاء فان یوم الاربعاء یوم نحس مستمر فیه خلقت جهنم و مفی یوم الجمعه ساع لا یحتجم فیها احد الامات تم الحدیث الشرریف و الحمد ﷲ در مراجع مستقلاً نیامده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 30ص (229-258)، 18-17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 9 - 49]
hadīṯ-u asrār-il ḥajj
علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم، 38 - 94 قمري
‘alī ebn-e hoseyn, emām-e čahārom (659 - 714)
متن خبري است منقول از علی بن الحسین (علیه السلام) درباره اسرار حج.به هنگام برگشتن علی بن الحسین (علیه السلام) از سفر حج، شبلی به استقبال او رفته و پرسشهایی نموده و پاسخ شنیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 34/ 1822
آغاز: بسمله، خبر لمولانا زین العابدین علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب و الشبلی فی اسرار الحج ... فقال (علیه السلام) حججت یا شبلی فقال نعم یا بن رسول اﷲ؛ انجام: من حج مازال یتعلم حتی حج من قابل بمعرف و یقین تمت الکلام.
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5ص (246-250)، 20 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 9 - 432]
hadīṯ-u ismā‘īl aṣ-ṣaffār
صفار، اسماعیل بن محمد، - 341 قمري
saffār, esmā‘īl ebn-e mohammad (- 953)
احادیث صفار به روایت ابو عمر عبدالواحد بن محمد بن عبداﷲ بن مهدي فارسی و دو تن دیگر به نقل از وي میباشد.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/14
آغاز: أخبرنا الشیخ الصالح أبوالفتح محمد بن عبدالباقی بن احمد بن سلمان بقرائتی علیه فی شهر رجب فی سنة خمس و ستین و خمسمائة
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهری (مدرسه عمریه)-دمشق 3768؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابومحمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 20گ (434-453) [عکسی ف: 2 - 218]
hadīs-e asbaq ebn-e nabāte be asnād šeyx-ol eslām ‘alī- ye hamadānī (t.)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 7133
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 14گ، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 6×15/5سم [ف: 16-462]
hadīs-e asbaq ebn-e nobāta bā salmān
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
گفتگوي سلمان فارسی با اصبغ بن نباته که میان اهل حدیث بسیار مشهور است.
بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 4گ (27ر-30ر)، 27-30 سطر، اندازه: 5/ 10×22سم [ف: 8 - 161]
آغاز: بسمله روایت است که اصبغ بن نباته را ضعفی بهمرسید خدمه خود را فرمود که او را در محفه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادي الاول 1249ق؛ کاغذ: جلد: تیماج مشکی، 7گ (63-57)، 13 سطر (7×14)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 - 901]
hadīṯ-u ’aṣḥāb-il ‘aqaba
حذیف بن الیمان، - 36 قمري
hozayfat ebn-el yamān (- 657)
روایتی است به نقل از حذیف بن یمان در مورد اصحاب عقبة این حدیث در بحارالانوار جلد 21 صص 222-223 آمده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13856/5
آغاز: حدیث اصحاب العقبة و کانوا اربعة و عشرین ... و عن حذیف بن الیمانی رضی اﷲ عنه قال کنت اقود ناقة رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) لیلة العقبة؛ انجام: فما لقیتم رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) بعد ذلک الا عبس وجهه فیهم و اسم ذلک العقتة عقبة هرشا.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (19ر-20پ)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 35 - 205]
hadīṯ-ul arba‘a-mi’a
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
حدیث مفصلی است که به سند شیخ صدوق محمد بن علی بن بابویه قمی از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام روایت شده که آن حضرت در یک مجلس چهار صد حکم شرعی و آداب و سنن اخلاقی را براي اصحاب خود بیان فرموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12779
آغاز: ابن بابویه فی الخصال قال حدثنا ابی قال حدثنا سعد بن عبداﷲ قال حدثنا محمد بن عیسی بن عبید الیقطینی عن القاسم بن یحیی عن جده الحسن بن راشد عن ابی بصیر و محمد بن مسلم عن ابی جعفر قال حدثنی ابی عن جدي عن آبائه ان امیر المؤمنین صلوات علیه علم اصحابه فی مجلس واحد؛ انجام: فان یوم الاربعاء یوم نحس مستمر و فیه خلقت جهنم و فی یوم الجمع ساع لا یحتجم فیها احد الامات.
خط: نسخ، کا: علی بن ابراهیم قمی، تا: پنجشنبه 4 ذیقعده 1327ق؛ مصحح؛ کاتب نسخه از علماي بزرگ و زهاد مقیم نجف اشرف بوده و به سال 1371ق درگذشته است، وي از مشایخ اجازه روایتی آیت اﷲ مرعشی نجفی بود؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 25گ، 16-18 سطر (8×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 32 - 459]
آغاز: حدثنا الشیخ الفقیه ابو جعفر ... ان أمیرالمؤمنین صلوات اﷲ علیه علم أصحابه فی مجلس واحد اربعمائة کلمة؛ انجام: و فی یوم الجمعة ساعة لایحتجم فیها أحدالامات.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ (104پ-119پ)، 19 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 3 - 183]
hadīṯ-ul arba‘īn = al-arba‘ūn-a ḥadīṯ-an fi-l ‘afw wa-l ġufrān = al-mawā‘iẓ-ul ‘uṣfūrīya
عصفوري، محمد بن ابی بکر، - 1116 قمري
‘osfūrī ،mohammad ebn-e abī bakr (- 1705)
چهل حدیث نبوي در موضوع عفو و رحمت الهی را انتخاب و شرح نموده و در ذیل هر حدیث روایات وحکایات مناسب با آن را آورده تا به کار واعظان آید.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و لاعدوان الاعلی الظالمین و الصلوةو السلام علی خیر البری محمد و آله اجمعین و بعد فان العبد المذنب محمدبن ابی بکر رحمه بعد طول خوضه فی بحر الذنوب و العصیان ... الحدیث الاول عن عبداﷲ بن عمر رضی اﷲ عنهما انه قال قال صلی اﷲ علیه و سلم الراحمون یرحمهم الرحمان
انجام: الحدیث الاربعون عن ابن عباس قال قال رسول اﷲ (علیه السلام) یخرج فی آخر الزمان اقوام وجوههم وجوه الادمیین و قلوبهم قلوب الشیاطین ... کالدود فی النحل قالوا یا رسول اﷲ کیف یحفظون دینهم قال کالجمر فی الیدان وضع انطفی و ان امسکه احترق الحمدﷲ علی التمام و علی رسوله افضل السلام تمت الحدیث الشریف بعون اﷲ الملک الرؤف
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، ش 1656؛ خط: مغربی، کا: عبیداﷲ محمد بن محمد بن علی بکري، تا: با تاریخ 1006ق؛ 18ص (58-75) [عکسی ف: 3 - 404]
آغاز: برابر
کا: اﷲ وردي بن حاجی رجب، تا: چهارشنبه شوال 1036ق؛ 36گ (1-36)، 15-17 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 1 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان الی جیرانک و لا تقطع أقاربک و ذوي رحمک ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد مقیم؛ کاغذ: شرقی، 56گ (2-57)، 14 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 29 - 266]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محرم، تا: 1201ق، جا: مدرسه رجب افندي در آقحصار؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 52گ، 19 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 27-339]
آغاز: برابر؛ انجام: و من السراج الایمان و من البیت القبر فلاجل ذلک المذکور ضرب النبی صلی اﷲ علیه مثلا للذین-الخ.
خط: نسخ، کا: اسماعیل الزهدي، تا: 14 جمادي الثانی 1234ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 32گ، 27 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 3 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1235ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «اوغللرندر مصطفی ناظم کتبخانه سی ... 1239ه-» (دایره) که بایستی مهر یکی از کتابخانههاي خصوصی قدیمی عثمانی (ترکیه) بوده باشد؛ کاغذ: فرنگی سفید و زرد ضخیم، جلد: مقوایی با روکش کاغذي کرم، 35گ، 23سطر، اندازه: 5/8×18سم [ف: 2/40 - 144]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان اخذته بالید احرق. صدق رسول اﷲ ... رب العالمین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنجشنبه 21 شعبان 1236ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج سرخ، 78گ (2ر-79ر)، 14 سطر (9×16)، اندازه: 14×20سم [ف: 13 - 3026]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه 13 جمادي الثانی 1245ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی،، جلد: تیماج قهوه اي، 55گ (321-375)، 17 سطر (8/5×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 30 - 29]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 60گ (103پ-162پ)، اندازه: 1/55×21سم [ف: 14 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 20گ، 25 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1 - 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 39گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 121]
hadīṯ-ul aṣma‘ī
حدیثی که اصمعی در آن می گوید که اما سجاد را در حجر دیده است که مناجات میکرده است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 2/ 310
آغاز: کتاب فیه خبر الاصمعی رحم اﷲ علیه. قال: خرجت الی الحاج؛ انجام: قال الاصمعی رحمة اﷲ علیه: فترکته علی حاله یناجی ربه
بیکا، بیتا؛ جلد: چرم زرد، 2گ (5ر-6ر)، اندازه: 17/5×22/5سم [مؤید: 1 - 271]
hadīṯ-ul a‘rābī ma‘a-l ḥasan ibn-i ‘alī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8633/2 و 2887/2- ف
بی کا، تا: 1293ق؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج سبز، 2گ (8پ-9ر)، 15سطر (5/ 7×14) [ف: 17 - 183] و [فیلم ها ف: 1 - 739]
hadīṯ-ul imām-il ḥujja ma‘a-r rajul-il ḥā’ik
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 164/20
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم (محمد رحیم) بن ابوالحسن حسینی علوي همدانی، تا: 1253-1256ق؛ جلد: چرم زرد، 2گ (157پ-158پ)، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 160]
hadīs-e amvāt
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6475/4
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن ابی الحسن حسینی، تا: 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17گ (73-89)، 15 سطر (6×10)، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 273]
حدیث الانباء عن الأباء من آل رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله- الاشعثیات
hadīṯ «inna ẓuhūr-al azal bayn-a xalq-i-h ‘ajīb» (t.)
ترجمه حدیثی است که مفضل از امام صادق علیه السلام پرسیده و ایشان پاسخ داده اند. مترجم میگوید که مرحوم میرزا ابوالقاسم ذهبی شیرازي متخلص به راز و مشهور به آقا میرزا بابا، قبلاً این حدیث را به صورت نظم ترجمه کرده و وي براي سهولت کار آن را به نثر درآورده است. آغاز نسخه حدیث آورده شده است.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2062
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 8گ، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 19]
hadīṯ-ul inṣāf
مشاق، عبدالکریم، ق13 قمري
moššāq, ‘abd-ol-karīm (- 19c)
در دیباچه میگوید: در ریعان جوانی، به سال 1279ق، از شام و روم به ایران عبور کرده و در درباره ناصرالدین شاه به مدارج عالیه نظامی رسیده است و در 131 (1301ق) به اصفهان به خدمت شاهزاده ظل السلطان رسیده و در سلک درباریان وي در آمده، و به امور نظامی پرداخته است و با تألیف چندي در این زمینه و تربیت مسئولان خدمت کرده است. تا در 49 سالگی با «سیاحی از بمبئی» برخورد کرده، به مناظره نشسته است. نام نگارنده «کریم» در دیباچه «عبدالکریم مشاق» و نام کتاب «حدیق الانصاف» در انجامه آمده است. در دیباچه یکم آمده: بنوشت «جلالی از پی تاریخش ** در وي ز حدیق کریم انصاف است» (1307ق). (نک: فهرستواره: سیاحتنامه 1/ 135: مرآت گیتی نما 1 /247 که در هر دو جا از جهانگردي به نام عبدالکریم مشتاق یاد شده است). پرسش و پاسخ هایی است عرفانی - اعتقادي با سربندهاي «سؤال» و «جواب.» با دو دیباچه. در پایان غزلی ست از «سیاح» پیشگفته و تاریخ انجام کار.
[فهرستواره منزوي: سیاحتنامه 1/ 135: مرآت گیتی نما 1/ 247]
تهران؛ دا ر المعارف؛ شماره نسخه: 2088- عکسی
آغاز: 1: حمد و سپاس خداي را جل سلطانه سزاست که عنوان مصحف دانش به خط ازلی ... و بعد، معروض میدارد بنده ضعیف که مسماست کریم.
2: لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین و الصلاة و السلام علی محمد.. بعد الحمد و الصلاة، مخفی و پوشیده نیست جمیع مطالب که متعلق به احکام دین؛ انجام: پی تاریخ نظم و نثرش از جان رقم زد «سیاح- « پدید آمد «حدیقة» دلربایی از گلستانش. تمام شد کتاب مستطاب «حدیق الانصاف» من تألیفات مقرب الخاقان عبدالکریم خان مشاق سواره فتح، الملقب به سرمست روحی به تاریخ ساعت یازده ... انجامه نویسنده: ساعت یازدهم از روز نهم از هفته دویم از ماه دوازدهم از سال چهارم از عشر دویم از ما (چنین) چهارم از هزار دویم تحریر انجامید، حرره الفقیر الحقیر المسمی به یکصدو چهل و دو ابن مرحوم ... سمی حضرت خاتم النبیین المسمی به دویست و چهل و یک، غفره اﷲ ...
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ 352ص، 12 سطر (9×15/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 146]
حدیث اول الفرائض- اصول الدین
hadīṯ-u awwal-il farā’iḍ
علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم، 153 - 203 قمري
‘alī ebn-e mūsā, emām-e haštom (771 - 819)
روایتی است که ابوعلی محمد بن حسن بن فضل به اسناد خودش از حضرت رضا (علیه السلام) نقل می کند که روزي مأمون عباسی از آن حضرت خواست تا اصولی را در توحید و حلال و حرام و فرائض و سنن بیان فرماید و امام رضا (علیه السلام) دواتی خواست و چنین مرقوم فرمود: «بسمله اول الفرائض شهاد ان لا اله الا اﷲ وحده لا شریک له» [...همان اصول الدین؛ علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی نبینا محمد و آله الطیبین الطاهرین اما بعد حدثنا
خط: نسخ، کا: قوام الدین بن حبیب اﷲ، تا: 12 ذیقعده 1070ق؛ محشی از محمد تقی شریف و محمد تقی تبریزي ممقانی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 22 سطر (9×19/5)، اندازه: 5/15×29/5سم [ف: 2 - 591]
آغاز: حدثنا ابوعلی محمد بن الحسن بن الفضل قال: حدثنی احمد بن علی بن حاتم بیکا، بیتا؛ 10گ (101پ-110پ)، 19 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 49]
hadīṯ-u ’ahl-i ḥardān
ابن عساکر، علی بن حسن، 499 - 571 قمري
ebn-e ‘asāker, ‘alī ebn-e hasan (1106 - 1176)
روایات مختلفی است به تخریج ابن عساکر که در روستاي حردان -- روستایی سرسبز در اطراف سقباي دمشق -- به نقل از اساتیدش نقل نموده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 612/16
آغاز: أخبرنا الشیخ الامام العالم الحافظ الثقة ثقة الدین صدر الحفاظ ناصر السنة محدث الشام أبوالقاسم علی بن الحسن بن هبة اﷲ بن عبداﷲ
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)، دمشق 3771؛ بیکا، تا: با تاریخ قرن 6؛ در ابتداء و اواسط و انتهاي رساله، تعداد 24 سماع از سده ششم و هفتم و هشتم مشهود؛ 18گ (359-376) [عکسی ف: 2 - 225]
hadīṯ-ul burūj (r.-un fī)
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
رساله مختصر روایی است در اینکه ابوعلی بن محمد به نقل از جعفر بن محمد فزاري و دیگران از امام زین العابدین (علیه السلام) روایت کرده که از تفسیر آیه «و لقد جعلنا فی السماء بروجاً زیناها للناظرین و حفظناها من کل شیطان رجیم» سؤال شده و ایشان به روایت طولانی قنبر (غلام امام علی (علیه السلام) و قضه (کنیز ایشان) و اینکه امام علی (علیه السلام) در بروج است اشاره میکنند، در ادامه، احسائی منکر این روایت را کافر دانسته و به اثبات آن پرداخته است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22052
آغاز: بسمله. فی روایة قنبر فی حدیث البروج ابوعلی بن محمد هما قال جعفر ... لما سئلناه عن هذه الآیة؛ انجام: و من کان منهم مع الصالحین المعتقدین له سیاق ینجیهم هناك الا من رحم اﷲ تعالی و الا فهم فی النار
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن عبداﷲ خراسانی، تا: 1258ق؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با عطف تیماج قهوه اي، 1گ، 21 سطر، اندازه: 5/14×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 278]
حدیث البساط- کوثرنامه
حدیث البساط- حدیث البساط
حدیث البساط- حدیث غمامه
حدیث البساط- حدیث غمامه (ترجمه)
hadīṯ-ul basāṭ = hadīṯ-ul ġamāma = hadīṯ-us saḥāba
غلابی، محمد بن زکریا، - 298 قمري
qalābī, mohammad ebn-e zakarīyā (- 911)
متن حدیثی است در مناقب علی (علیه السلام). این حدیث در بسیاري از نسخهها به روایت «ابوعبداﷲ بن زکریا از ابوجعفر بن أسود از محمد بن عبداﷲ السابع الی سلمان الفارسی» و در فهرست کتابخانه اهدایی مشکو به کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران (جلد سوم، بخش سوم (مجلد پنجم)، ص 1280) چنین آمده است: «ابوعبداﷲ بن زکریا بن دینار العلانی (الغلابی) عن ابی جبیر الاسود عن محمد بن عبداﷲ یرفعه الی سلمان الفارسی». این ابوعبداﷲ بن زکریا، شاید همان ابوجعفر محمد بن زکریا غلابی اخباري باشد که از عبداﷲ بن رجاء عدانی روایت کرده و به سال 290ق درگذشته و شرح حالش در کتاب شذرات الذهب (2/ 378) آمده است. در الذریعة (13/ 190) آمده: «این حدیث را حسن بن سلیمان در کتاب المحتضر، چاپ نجف، ص 71 به نقل از کتاب منهج التحقیق که از بعضی از قدماي شیعه است نقل کرده.» برخی از شروح این حدیث نیز در الذریعة آمده است.
[الذریعة: 3/ 190؛ شذرات الذهب: 2/ 378]
آغاز: و من مناقب سید الوصیین ... علی بن ابی طالب (علیه السلام) خبر العام ما رواه ابوعبداﷲ ابن زکریا بن دینار العلامی عن ابی جبیر الاسود عن محمد بن عبداﷲ یرفعه الی سلمان الفارسی (رضی الله عنه) قال کنا جلوسا عند مولانا و سیدنا امیرالمومنین (علیه السلام) ... حین بویع عمر بن خطاب بالخلاف انا و ولدیه ... فبینما نحن جلوس اذ التفت الیه الحسن (علیه السلام) و قال امیرالمومنین ان سلیمان بن داود نال ملکالم ینله ...
انجام: فقال سلمان قلنا لعن اﷲ من جحدك و غصب حقک و ضاعف علیهم عذاب الالیم و جعلنا ممن لایفارق منک ساع فی الدنیا و الاخر بمحمد و آله علیهم الصلاة و السلام
[الذریعة 13/ 190-192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مولی حاجی محمد بن مولی علی بن حسن حسینی خزاعی، تا: 999ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 3گ (84ر-86پ)، 20 سطر، اندازه: 8×13/5سم [ف: 35 - 80]
آغاز و انجام: برابر؛ علی ید اضعف عباداﷲ صلاح الدین محمد فی شهر شوال المکرم سنه 1090.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن تریاکی، 5ص (34-38)، اندازه: 21×30سم [ف: 9 - 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حیدر بن علی بن اسماعیل کرکی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی آبی و زرد، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (5-6پ)، اندازه: 14×23/5سم [نشریه: 13 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 1گ (162)، سطور چلیپایی، اندازه: 15×30سم [ف: 31 - 727]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح، با نشان «بلغ قبالا مع النسخ الغیر المصحح» مقابله شده؛ کاغذ: شرقی، 6گ (179ر-184ر)، 16 سطر، اندازه: 5/ 6×12سم [ف: 37 - 699]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1124ق؛ مصحح، محشی، 15 برگ، شامل بخشی از قضاوتها و فضائل حضرت علی و یک برگ، شامل بیع و شراء به سال 1218ق در پایان، آمده؛ فروشنده نسخه ملا محمد باقر، پیشنماز قصبه اصطهبانات به وکالت محمد معصوم، و خریدار، حاجی محمد علی ساکن محله اصطهبانات میباشد؛ مهر: «اتوکل علی اﷲ عبده محمد باقر» (بیضی)، «اﷲ محمد علی» (مستطیل)؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (40-44)، 20-21 سطر، اندازه: 8/5×18سم [ف: 38 - 637]
خط: نسخ، کا: عبدالخالق بن محمود دماوندي، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 12گ (34پ-45پ)، ابعاد متن: 13/5×21، اندازه: 16/5×24سم [ف: 193]
آغاز: برابر؛ انجام: لفعلت بقدرة اﷲ تعالی و جلاله و برکة رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و انا وصی رسول اﷲ و خلیفته من بعده و لکن اکثر الناس لایفقهون.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (81ر-83پ)، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 35 - 212]
آغاز: برابر؛ انجام: و المعجز الباهر بعد اخیک ابن عمک رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله.
خط: نسخ، کا: محمد نصیر فرزند ملا حسن، بالانکابی جیلانی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (139-142)، 22 سطر، اندازه: 6×15سم [ف: 29 - 382]
به نقل از منهج التحقیق الی سواء الطریق؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: قرن 13؛ 2گ (9پ-10ر) [مختصر ف: 305]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت معجزات مولانا و مقتدانا و اما منا امیر المؤمنین و سید الوصیین روحی فداه
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن زین العابدین، تا: سهشنبه 17 جمادي الاول1244ق؛ اندکی با نسخه ارجاعی تفاوت دارد؛ کاغذ: فرنگی آبی، 9گ (93-101)، 136 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 31 - 62]
آغاز: برابر؛انجام: و هذا من فضائله علیه السلام.
حدیث است با زنجیره روایت آن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر پسیان، تا: 1304ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 6گ (138ر-143پ)، اندازه: 15/5×4/ 21سم [ف: 8 - 468]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 9گ (190ر-198ر) [ف: 5 - 1280]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسینی قاینی، تا: 1097ق [ف: 5 - 426]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (179پ- 183ر)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 20 - 210]
hadīṯ-ul basāṭ (t.) = hadīṯ-ul ġamāma = hadīṯ-us saḥāba
فصیح تبریزي، محمد
fasīh-e tabrīzī, mohammad
ترجمهاي است از حدیث مشهور عمامه معروف به حدیث بساط که آن را به درخواست میرزا محمد زمان مستوفی ترجمه و خود مطالبی را از احادیث دیگر برآن افزوده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 2404/2
آغاز: حمد و سپاس مرخداوندي را که ممتاز گردانید انبیا و اولیا و ائمه هدي را باظهار معجزه وکرامات از سایر عباد؛ انجام: آنچه در کتاب الرایق که ظاهراً از مصنفات شیخ صدوق علی بن بابویه قدس سره و بطریق ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (156پ-171پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 12/5×7/ 18سم [محدث ارموي مخ: 1 - 346]
hadīṯ-ul basāṭ = hadīṯ-ul ġamāma = hadīṯ-us saḥāba
حسینی گرایلی، علی بن یوسف
hoseynī gerāyelī, ‘alī ebn-e yūsof
این حدیث که به «حدیث الغمامة» معروف میباشد، حدیثی است که از معجزات حضرت امیر المومنین علی (علیه السلام) دانسته شده است. این حدیث در نسخه حاضر ترجمه به فارسی شده و از کتاب «هدایة الاسلام» برگرفته شده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4600/7
آغاز: بسمله، اما احادیث بساط به روشی که علماي شیعه رضوان اﷲ علیهم روایت نمورده اند نیز به طریقی مختلفه واقع شده؛ انجام: یعنی لعنت کند خداي تعالی بر آن کسی که غصب کرده حق تو را و انکار کرده مرتبه تو را و کسی را که روي گردان از متابعت تو شده و مضاعف گرداند اﷲ تعالی بر آن کس عذاب الیم را آمین یا رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ این اثر در برگ هاي 131-139 همین مجموعه عیناً تکرار شده؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج پوست اناري، 1ص (98پ)، 17 سطر (7×12)، اندازه: 7/ 10×16سم [ف: 19 - 239]
hadīs-e basāt
خیالی اصفهانی، محمد حسین، ق13 قمري
xīyālī esfahānī, mohammad hoseyn (- 19c)
منظومهاي است، در شرح و بیان حدیث معروف بساط.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14298/4
آغاز: ستایش خداوند غفار را ** که آسان کند جمله دشوار را؛ انجام: تهر لمحه صد هزار درود ** باحمد (صلی الله علیه و آله) و آل از خداي درود
خط: نستعلیق، کا: حسین بن رمضانعلی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 3ص (70-72)، 22 سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 36 - 129]
hadīs-e qamāme = hadīṯ-ul basāṭ = hadīṯ-ul ġamāma = hadīṯ-us saḥāba
آغاز: اما حدیث بساط به روشی که علماي امامیه ذکر کرده اند؛ انجام: این روایت به اندك تغییري در الفاظ صاحب کتاب نهج التحقیق الی سواء الطریق در بحث افضلیت امیرالمؤمنین علیه السلام بر جمیع انبیا و رسل نقل نموده
این کتاب در فضایل امیرالمؤمنین است که امام حسن (علیه السلام) سؤال میکند از ایشان که حضرت ملک و دود سلیمان بن داود (علیه السلام) را عجب سلطنتی داده بود آیا از آن عطیه حصه نصیبی به سید اوصیا رسیده و حضرت علی در پاسخ میفرماید آنچه پدر ترا داده به هیچ یک از اولیا و اوصیا نداده و امیرالمؤمنین گوشه اي از فضایل و علم خود را به ایشان نشان میدهد؛ خط: شکسته نستعلیق متوسط، بیکا، تا: 9 رجب؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: مقوایی روکش پارچه منقش، 4گ (120پ-123ر)، اندازه: 16×5/21سم [ف: 100]
حدیث است با زنجیره روایت آن؛ بیکا، بیتا [ف: 3 - 33]
hadīs-e basāt (t. va š.)
شرح و ترجمهاي از حدیث مشهور «بساط» است که به روایت شیخ صدوق (- 381ق) از حدیقة الشیعة (در نسخه ما مجمع الروایة) از سلمان فارسی نقل گردیده است؛ این حدیث داستان بر بساط نشستن حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام و بعضی از یاران آن حضرت و رفتن به کوه قاف و سد اسکندر را بیان میکند. باید افزود که حدیث بساط، داراي چند شرح و ترجمه
از محمود بن محمد علی بهبهانی کرمانشاهی (- 1269ق)، فخرالدین ترکستانی ماوراء النهري (- پس از 1065ق)، محمد هاشم بن اسماعیل زنجانی شیرازي (-1199ق)، قاضی محمد سعید بن محمد مفید قمی (- 1126ق) و مولی حیدر بن محمد خوانساري (- پس از 1023ق) و چند شخص ناشناس است که نسخههایی از آنها در کتابخانه هاي داخل و خارج از کشور، در معجم ا ثار المخطوط (صص 64، 172 و 175-176) معرفی شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 465/5 كر
آغاز: حدیث بساط، معجزه شیخ عالیمقدار ابن بابویه قمی قدس سره در کتاب مجمع الروایة بسند خود از سلمان فارسی رضی اﷲ عنه روایت کرده گوید روزي بودم در خدمت مولاي امیرالمؤمنین علیه السلام، در آن روز نوبت غصب خلافت بعمر بن الخطاب؛ انجام: از رحمت خود کسی که غصب حق تو نمود خلافت تو گردید دور گردان ... و صلی اﷲ علی محمد و علی و فاطم و أولادهما الطیبین الطاهرین المعصومین بحق محمد و آله الطاهرین برحمتک یا أرحم الراحمین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی سفید نازك، 9گ (234ر-242ر)، 17 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 2 /40 - 236]
hadīs-e bošrūye
معقلی، بشرویه بن محمد، ق4 قمري
ma‘qelī, bešravayh ebn-e mohammad (- 10c)
مجالس مختلفی است که مؤلف در سال 361 بر شاگردانش املا نموده که چند مجلس آن در نسخه حاضر گرد آمده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 607/8
آغاز: أخبرنا الشیخ الرئیس أبو نعیم بشرویه بن محمد المعقلی الاسفراینی بقرائتی علیه فی الجامع
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه) -دمشق 3772؛ بیکا، تا: با تاریخ قرن 6؛ 16گ (194-209) [عکسی ف: 2 - 201]
hadīṯ-ut tamṯīl (t.)
شهابی، محمود، 1282 - 1365 شمسی
šahābī, mahmūd (1903 - 1986)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6796/1- عكس
کاتب = مؤلف، تا: 17 تیر 1346ش؛ ناقص [فیلم ها ف: 3 - 261]
hadīṯ-uṯ ṯaqalayn = š.-u hadīṯ-iṯ ṯaqalayn = ta‘yīn-uṯ ṯaql-il akbar
بحرانی، مکی بن صالح، ق12 قمري
bahrānī, makkī ebn-e sāleh (- 18c)
تاریخ تألیف: جمعه دهه دوم ربیع الثانی 1153ق
مؤلف، پس از زیارت ائمه معصومین علیهم السلام در عتبات عالیات گذارش به اصفهان افتاد و درحوزه علمیه آن شهر، مساله تعیین ثقل اکبر (قرآن یا عترت) مطرح و مورد اختلاف علماي آن سامان بود و یکی از علما رسالهاي در این موضوع نگاشته و در آن قرآن را ثقل اکبر تعیین کرده بود. شخصی که موصوف به علم بود از بحرانی در خواست تألیف کتابی در این موضوع نموده و وي این کتاب را تألیف کرده و در آن عترت را ثقل اکبر دانسته است. در این کتاب پاره اي از فضایل قرآن کریم و اهل بیت علیهم السلام ذکر شده و براي تاکید در موضوعی که مؤلف بر آن عقیده است، به ادله عقلی و نقلی استشهاد میشود. داراي یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه»: المقدمة: فی بیان القرآن و منازله و ما به التفاضل؛ مقصد 1. فیما یدل علی افضلی الوصی علی الکتاب؛ 2. فیما نقله صاحب الرسال من الادل و الجواب عنها؛ 3. نقل مذاهب العلما و اقوالهم فی ذلک؛ الخاتمة: فی فضائل العترة و الکتاب.
آغاز: نحمدك اللهم یا من تفرد بالعز و المجد و الجلال و تنزه عن مضارع الاشباه و الانداد و الامثال ...
انجام: و لنجعل هذا الکلام خیر ختام لهذا و الجمع و المقام حامدین شاکرین مستغفرین مصلین علی سید الانام.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بطال، تا: محرم 1154ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 65گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 1 - 103] و [عکسی ف: 2 - 354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: جواد بن محمد علی کرمانی، تا: 26 جمادي الاول 1312ق؛ 142ص، 15 سطر (5/ 7×17)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1 - 146]
حدیث جامع الأداب و الحکم- حدیث اربعمأة
hadīs-e jām-e ‘sal (t. va tafsīr)
مازندرانی، علی بن محمد، - 1284 قمري
māzandarānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1868)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17048/6
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 13؛ کاتب به احتمال قوي اکثر به خط خود مؤلف ملا سلیم علی متخلص به ساقی است به ویژه که در بسیاري از مواضع نسخه را ویرایش هم نموده؛ جلد: چرم مشکی، 21گ (19پ - 39ر)، اندازه: 13×21سم [ف: 1/47 - 189]
hadīṯ-ul jumjuma ‘an ‘īsā ibn-i maryam
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 549/3
مجموعه نصایح و پندهاي اخلاقی از حضرت مسیح (علیه السلام) میباشد که از کعب الاخبار روایت شده است؛ بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×21سم [ف: 286]
حدیث جنود العقل و الجهل- شرح حدیث العقل و الجهل جنودهما
hadīṯ-ul jawāhir
45 حدیث متفرقه، در آداب و اخلاق از نبی مکرم اسلام.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 1/ 992
آغاز: بسمله، هذا حدیث الجواهر قال النبی ص من خشی الغیب بالغیب نجا من الغیب و وصل الی الغیب؛ انجام: قال النبی ص نفق العلماء علی الجهلاء و ولد علی ابه تمت ... بدون سند؛ بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا سرخ عطف تیماج، 6گ (1ر- 6ر)، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 256]
hadīṯ-ul ḥajjāj
به نقل عبداﷲ کرخی. کتاب فیه حدیث الحجاج و محمد الباقر علیهم السلام و ما جري له من الکلام.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4044/16
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین یحیی مازندرانی، تا: قرن 10؛ 5گ [ف: 7 - 165]
hadīṯ-u ḥuḏayfat-i bn-il yamān fī faḍā’il-i ‘alī
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
از علی بن ابیطالب به حذیف بن الیمان، و سند این مکتوب و گفتگوهایی درباره آن. ماجراي حدیث از این قرار است که: مردم مدائن و انبار از ستم والی شان حرث بن الحکم برادر مروان حکم به ستوه آمده بودند نامهاي براي عثمان بن عفان نوشتند و از جور او شکایت کردند وي حذیف بن الیمان را که مردي وارسته و کاردان بود به ولایت آن سامان منصوب نمود پس از قتل عثمان امیر مومنان علی علیه السلام نامهاي براي حذیفه و مردم مرقوم و خلافت خویش را به آنان ابلاغ و دستورات لازم را مبنی بر عدالت و مهربانی با مردم صادر فرمود. حذیفه پس از قرائت نامه به منبر رفت و خدمات امام به اسلام و جایگاه او را نزد خدا و رسول براي حاضران بیان کرد.
آغاز: بسمله، قال حدثنا الحسن بن محمد السیرافی ... قال ورد (کذا) عثمان بن عفان مروان بن الحکم و اباه و اخاه من النفی قلد حرث بن الحکم اخا مروان بن الحکم المداین فاقام بهامده فعسف اهلها ...
انجام: و امر محمد بن ابی بکران یدخل اخته البصر فیقیم بها الی ان یصلح امرها ثم یرحلها الی منزلها بالمدین ففعل و الحمدﷲ رب العالمین
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 8ص، 40 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 26 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (20پ-25ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 57]
hadīṯ-ul ḥarfā bint-in nu‘mān ibn-il munḏar mulaqqab bi-mā’-is samā’
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10140/2
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بحرانی، تا: 1281ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، قطع: وزیري [میراث شهاب: س8ش2 - 23]
حدیث الحر و البرد- شرح الکافی
hadīṯ-ul ḥasan-il baṣrī
موضوع حدیث این است که پس از رحلت رسول اﷲ و اقامه خلافت توسط ابوبکر جمعی پنجاه نفري (بعضاً صد نفري) از نصاراي شام به همراه «جاثلیق» بر او وارده شده و سؤالاتی از ابوبکر کردند که او از پاسخ آن ناتوان شده و حضرت علی علیه السلام به همه آنها جواب داده است، سپس آنان اذعان به امامت آن حضرت نموده اند. شیخ صدوق در کتاب «التوحید» خود (ص 316؛ چاپ هاشم تهرانی در قم) مقداري از این حدیث را آورده و تمام آن را به آخر کتاب «النبوة» خود حواله داده. در بحارالانوار (باب نفی الزمان و ...) نیز مضبوط است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21953
آغاز: حدیث الحسن بن ابی الحسین البصري عن سلمان الفارسی قال لما توفی رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) و جلس فی موضعه ابوبکر بالخلاف ... فلما کان فی یوم من الایام صلی صلاه الظهر و استند الی المحراب فاذا بقافلمعهم رهبان و قسیس قد اقبلوا من ارض الشام و هم خمسون نفرا؛ انجام: فعند ذلک قال النصرانی صدقت یا امیرالمومنین و یا امام المتقین و یا مظهر العجایب و مظهر الغرایب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1373؛ کاغذ: نخودي آسیب دیده، جلد: اسقاطی، 4گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 278]
hadīṯ-ul ḥaqīqa
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمري
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
این حدیث سؤال و جواب کمیل بن زیاد نخعی است با حضرت علی (علیه السلام) درباره حقیقت که معروف است به «حدیث ما الحقیقه» یا «حدیث کمیل» و شروحی چند دارد.
چاپ: ایران، سنگی، بدون تاریخ، جیبی
شرح و حواشی:
1- شرح حدیث الحقیقة= الکمیلیة = شرح خبر کمیل؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
2- شرح حدیث الحقیقة= الکمیلیة = تفسیر حدیث کمیل؛ نطنزي، محمود بن علی (-735)
3- شرح حدیث الحقیقة= الکمیلیة = شرح خبر کمیل؛ عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد (-736)
4- شرح حدیث الحقیقة= الکمیلیة = تفسیر حدیث کمیل؛ نعم اﷲ ولی، نعماﷲ بن عبداﷲ (730-834)
5- شرح حدیث الحقیقة = کمیلیة؛ کمال خوارزمی، حسین بن حسن (-839)
6- شرح حدیث الحقیقة؛ ابن همام شیرازي (-10)
7- شرح حدیث الحقیقة؛ میبدي، حسین بن معین الدین (-911)
8- شرح حدیث الحقیقة = کمیلیه = شرح خبر کمیل؛ فانی شیرازي دهدار، محمد بن محمود (947-1016)
9- شرح حدیث الحقیقة؛ آقا جمال خوانساري، محمد بن حسین (- 1125)
10- شرح حدیث الحقیقة= الکمیلیة = تفسیر حدیث کمیل؛ مقیم کاشانی (-13)
11- شرح حدیث الحقیقة؛ مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظم (1150-1215)
12- شرح حدیث الحقیقة؛ احسائی، احمد بن زین الدین (1166-1241)
13- در السلطانی = شرح حدیث؛ حقیقت گیلانی، محمد بن محمد نصیر (-1250)
14- طباشیر الحکمة = تحفه ناصریه؛ میرزا بابا شیرازي، ابوالقاسم بن عبد النبی (1212-1286)
15- شرح حدیث الحقیقة؛ فائزي، مجتبی (-14)
16- شرح حدیث الحقیقة؛ ازبکه اي، ابوالحسن بن صالح (-14)
17- شرح حدیث «حقیقت»؛ مراغی، حسن بن عبدالرحیم (-1300)
18- شرح حدیث الحقیقة؛ همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر (1239-1319)
19- شرح حدیث الحقیقة؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338)
20- حدیث الحقیقة (ترجمه)
21- شرح حدیث الحقیقة (7 عنوان)
22- شرح حدیث الحقیقة (الف) (3 عنوان)
23- شرح حدیث الحقیقة= الکمیلی = شرح خبر کمیل
آغاز: رساله اول: بسمله و به نستعین، ما الحقیقة فقال علیه السلام مالک و الحقیقه؛ رساله دوم: بسمله و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوظ علی المصطفی و اله الطاهرین؛ انجام: پایان رساله اول: لا تحتاج الی ... و اﷲ اعلم بحقایق الاسرار؛ پایان رساله دوم: و الحمدﷲ علی کل حال حسبنا اﷲ و نعم الوکیل
این نسخه حاوي دو رساله سؤال و جواب عربی است درباره معنی حقیقت و دین و شریعت که کمیل بن زیاد از حضرت علی علیه السلام پیشواي شیعیان نمودم و آن حضرت به او جوابهایی داده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مشکی، 4ص (157-160)، 14سطر (7/5×12)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 5 - 524]
بی کا، تا: 1222ق، [د.ث. مجلس]
آغاز: سئل کمیل بن زیاد مولانا امیرالمؤمنین علیه السلام عن الحقیقه؛ انجام: اطف السراج فقد طلع الصبح.
کا: میرزا ابراهیم مشتري (شاعر عصر ناصري)، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز کتایونی، 2ص (1-2)، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 10 - 439]
بیکا، بیتا؛-: [230]
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 487ر؛ بیکا، بیتا؛ 16گ (1پ - 16پ) [فیلم ها ف: 1 - 499]
hadīṯ-ul ḥaqīqa (t.)
وابسته به: حدیث الحقیقة؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
گزارشی است بر خبر «حقیقت» کمیل به فارسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1169/3
آغاز: از جمله حدیث مرویه از مولی الموالی آقاي مؤمنان حضرت مولاي متقیان امیرالمؤمنین ع که یک روزي برشتري سوار بودند و کمیل را ردیف فرموده در عرض راه کمیل عرض کرد یا امیرالمؤمنین ماالحقیقة؛ انجام: فرمود چراغ را فرو نشان که صبح طالع گشت یعنی آنچه در خور فهم تو بود گفته شد و آنچه از وحدت حقه و کثرات موهومه توانستی فهم کردي و قربت ما و ولایت موهومه را دانستی.
خط: نستعلیق شکسته خوش، بیکا، بیتا؛ در هامش برگهاي 43ر-42پ، در همینجا ترجمه حدیث علی «یا کمیل مر اهلک ان یروحوا فی کسب المکارم ... کما تطرد غریب الابل» هست به همین خط و به تاریخ روز 15 صفر 1328 [ف: 6 - 2333]
حدیث حنبل بن اسحاق- فوائد أبی عمرو عثمان الدقاق
hadīs-e xarīm
سلمی، هشام بن عمار
Solamī, hešām ebn-e ‘ammār
جزئی است از احادیث مسند ابوحنیفه به روایت ابومحمد هبة اﷲ بن احمد اکفانی
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1076/1
آغاز: اخبرنا الشیخ الفقیه الاجل الامین جمال الامنا ابو محمد هبة اﷲ بن احمد بن محمد الاکفانی ... ان رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) دخل یوم الفتح مکة و علی رآسه المغفر
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریه (مدرسه عمریه) - دمشق 3744؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ 8ص (1-8) [عکسی ف: 3 - 346]
hadīṯ-ul xiḍr = su’āl-ul xiḍr min abī-bakr
روایتی است از عطاء مکی از ابن عباس، از حضور خضر در مجلسی که ابن عباس و عمر بن خطاب و معاویة بن جبلة و سالم مولاي حذیفه و ابو عبیده جراح و سعد بن بشر و سعید بن یزید با ابوبکر خلیفه مجالست داشته؛ و حضرت خضر پس از ورود به آن مجلس و پرسیدن مسئلهاي فقهی از ابوبکر و شنیدن پاسخ ایشان و رد پاسخ خلیفه توسط حاضران در مجلس، حضرت خضر مطالبی را خطاب به ابوبکر بیان و از اتاق خارج میگردد. و پس از غائب شدن ایشان و جستجوي حاضران، ندایی از زوایاي اتاق، خضر را در چند بیت شعر معرفی مینماید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 33/ 2700
آغاز: سؤال الخضر من ابی بکر و الزامه بالحجة، روي عطاء المکی عن ابن عباس رضی اﷲ عنه قال: ارسل ابوبکر بن ابی قحافة ذات لیلة من اللیالی؛ انجام: و لکافة المومنین و قد افلح من عرف منهاج دلیلک ... و خاب من انکر فضلک و جحد حقک صلی اﷲ علیک
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (124-125)، 21 سطر (7/5×14)، اندازه: 5/ 10×16/5سم [ف: 13 - 160]
hadīṯ-u xalq-is samā’
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
براي شیخ علی بن شیخ احمد پسر خودش.
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 625/6
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 29 صفر 1220ق؛ قطع: خشتی، [رشت و همدان: ف: 1421]
hadīs-e xelqat
اخباري، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمري
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
مؤلف، پس از بیان طریق روایتی خویش، حدیث «اول ما خلق
اﷲ» را از کتاب «ابوالحسن بکري» نقل کرده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14477/9
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... أما بعد، فیقول المتمسک بعروة الولی، محمد بن عبدالنبی انه أجازنی المشایخ الثقات منهم، الشریف المولوي الشهرستانی و الشیه موسوي بن علی الحرانی عن الشیخ یوسف؛ انجام: و قام قبل أن یصل الی خدمته، فلم یطق فلذلک قال تعالی خلق ا نسان من عجل
خط: شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 11گ (51-61)، 18 سطر، اندازه: 9/5×18سم [ف: 36 - 462]
hadīs-e xelqat-e donyā
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1666/3
آغاز: قال النبی صلی اﷲ علیه و آله و سلم ان موسی سأل و به عزوجل ان یعرفه ببدا الدنیا منذ خلقت؛ انجام: و لم اخلقه من الطین غیره صدق رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و سلم.
خط: نسخ، بیکا، بیتا، کلا 19 سطر [ف: 5 - 81]
hadīs dar kalām-e toyūr
حدیثی که در آن ذکر شده ده نفر یهودي نزد عمر آمده از مفهوم اصوات طیور و بهایم از وي سؤال کردند و او وجه سؤالات را نزد حضرت علی (علیه السلام) فرستاده و حضرت به آنها پاسخ داده است.
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 846/1
خط: نسخ، بیکا، تا: 1227ق؛ جلد: مقوایی، 6گ (1پ - 6ر)، 12 سطر، اندازه: 12×18سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 96]
hadīs dar mazammat-e sūf-pūšān
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
بخشی است از وصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) به ابیذر که در عین الحیاة مجلسی با شرح و بسط بسیار آمده و وي در این قسمت به طعن بر بزرگان این طریقت و مذمت فرقه پرداخته. از کتابهاي عمد المقال شیخ حسن، مطاعن المجرمیه محقق کرکی و کتاب الاعتقاد دوریستی و کتاب ابن حمزه و شیخ مفید که علماء شیعه در رد آنان نوشتهاند، یاد میکند و در بخشی از آن میگوید: «ذکر سخنان این فضلا ... موجب تطویل مقالست. ان شاء اﷲ تعالی کتابی علیحده در این مطلب نوشته شود ...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 521/4- طباطبائي
آغاز: ملا محمد باقر پسر ملا محمد تقی بن ملا مجلسی در آخرهاي کتاب عین الحیاة ... روایت میکند که آن حضرت فرمود یا باذر یکون فی آخر الزمان قوم یلبسون الصوف ... الا اخبرك باهل الجنه قلت بلی یا رسول اﷲ قال کل اشعث اغبر ذي ظهرین (کذا) لایوبه به؛ انجام: گناه ترا به دیگري نخواهند نوشت، هدانا اﷲ و ایاکم الی الصراط المستقیم در کنار سطر آخر چنین آمده: «مؤلف کتاب عین الحیوة ... از این قبیل نقل ها بسیار آورده و در باب این طایفه ابله فریب گفتگو بسیار کرده ... شاید ایمن گردد و السلام».
بخشی از عین الحیاة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم شکري، جلد: مقوایی عطف تیماج، 7گ (57پ-63پ)، 18 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 22 - 239]
hadīṯ-u di‘bil-il xazā‘ī
مختصري است منقول از «عیون اخبار الرضا (علیه السلام)» مشتمل بر ابیات، گفتهها و شنیده هایی از دعبل بن علی خزاعی (148-246ق) شاعر اهل بیت (علیه السلام).
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18854
آغاز: حدیث دعبل بن علی الخزاعی رحمه اﷲ رواه رئیس المحدثین؛ انجام: من حوض احمد شربة من الماء
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبري، 1372؛ جلد: مقوا، 21 سطر، اندازه: 11×19سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 279]
حدیث ذوالریاستین- اصول الدین
hadīṯ-u ḏu-n-nūn-il miṣrī
ذوالنون مصري، ثوبان بن ابراهیم، 180؟ - 245 قمري
zo-n-nūn-e mesrī, sawbān ebn-e ebrāhīm (797 - 860)
مجموعه وصایا و نصایح «ذوالنون مصري» به متوکل خلیفه عباسی است که در یک دفتر گردآوري شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 7/ 2089
آغاز: ذکر واﷲ اعلم واحکم واعزو اکرم عن مامضی و تقدم من الاخبار الصحیحة ان المتوکل ارق ذات لیلة ارقاً شدیداً فاراد فی یسامره و یحادثه فذکر فی نفسه من یصلح لما یرید؛ انجام: وهذا ما کان من الخبر الموعظة بالوفاء و التمام و الحمد ﷲ من الزیادة و
الغلط و النسیان انه غفور منان و صلی اﷲ علی سیدنا محمد صاحب المعجزات و البرهان و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سرخ، 17گ، 9 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 774]
hadīṯ-u ra’s-il jālūt
حدیث معروفی است که در آن راس الجالوت از حضرت امام رضا (علیه السلام) درباره حقیقت کفر و ایمان، بهشت و جهنم و ... سؤال میکند و حضرت با پاسخی کوتاه وي را متحیر مینماید.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 4600/3
آغاز: لحدیث الرضوي سال راس الجالوت الرضا علیه السلام بان قال یا مولاي مالکفر و الایمان و ما الجن و المیزان و ...؛ انجام: فلما سمع راس الجالوت کلامه بهت و تحیر و شهق شهقة و قال اشهد ان لا اله الا اﷲ و ان محمد رسول اﷲ و انک ولی اﷲ و وصی رسوله و معدن علمه حقا حقا.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1275ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج پوست اناري، 1گ (14-14پ)، 23 سطر (5/ 6×9/5)، اندازه: 7/ 10×16سم [ف: 19 - 236]
hadīṯ-u ra’s-il jālūt
آغاز: مارو و ان رأس الجالوت سئل عن الرضا علیه التحیة و الثنا مقال یا مولایی مالکفر و الایمان
بیکا، بیتا [رشت و همدان: ف: 1209]
مروي از حضرت رضا علیه السلام؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 218]
حدیث مناظره راس الجالوت از علما و یهود با امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام) پیشواي شیعیان را صدوق در عیون اخبار الرضا آورده و شروحی نیز بر آن نوشته شده. نسخه حاضر متن حدیث راس الجالوت است؛ بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (202)، 20 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 9 - 428]
حدیث رجاء ابن ابی الضحاك (ترجمه)- مأموریت رجاء
hadīs-e ro’yat (t.)
مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، 1037؟ - 1127 قمري
masīhā fedeškū’īī, mohammad masīh ebn-e esmā‘īl (1628 - 1715)
از مسیحا فسائی که در شعر معنی تخلص میکند. او در این بخش نیز مانند بخش پیشین (= شرح تجلی الاشراق) تخلص خود را به کار میبرد. این رساله ترجمه و شرح حدیثی است به این مضمون: «ان اﷲ لایري بالعین اذالعین تؤدي الی ما وصفناه ...» در ذیل حدیث آمده: «یوسف مصر معنی» که اشاره است به مسیحا متخلص به معنی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 975/4 - طباطبائی
آغاز: قال علیه السلام اتفق الجمیع یعنی اتفاق نمودند؛ انجام: فهذا دلیل علی ان اﷲ عز و جل لایري بالعین اذالعین تؤدي الی ما وصفناه. یوسف مصر معنی
بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج مشکی، 125گ، اندازه: 9×16سم [ف: 23 - 255]
حدیث السحابة- حدیث البساط
حدیث السحابة- کوثرنامه
حدیث السحابة- حدیث غمامه
hadīṯ-u silsilat-it tašbīk
از ابوالمعالی محمد بن اسحاق بن محمد بن علی بن یوسف از ابن عربی، از ابوالعباس احمد موصلی تا پیغامبر.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4263/9
بیکا، تا: با تاریخ 662ق؛ نیم صفحه، 19 سطر [ف: 7 - 307]
hadīs-e salmān-e fārsī
سلمان فارسی، - 36 قمري
salmān-e fārsī (- 657)
حدیث مشهور و منقول از سلمان فارسی است که به قبرستان رفته و به مردگان سلام نمود و سؤال و جوابی بین سلمان و یکی از اهالی قبرستان واقع شده است.
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 460/2
آغاز: بسمله الحمدﷲ حمداً یضاهی عظیم جلاله ویوافی جسم نواله والصلوة علی سیدنا محمد وآله الطاهرین هم اشعة انوار جماله وادله خزائن کماله اما بعد منقولست از ابی ذرغفاري که ذکر بهشت نمودن؛ انجام: واز قبح افعال واوضاع مفقوده گردد سزاست ربنا نبهنا من رقود الغفلة و سلمنا عن الشمول
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا با گل هاي الوان، عطف پارچه، 7گ (23ر-29پ)، 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف مخ: 1 - 186]
hadīṯ-us sulamī
سلمی، محمد بن حسین، 325 - 412 قمري
solamī, mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)
در صفحه عنوان آمده است: «الجزء فیه من حدیث أبی عبدالرحمن محمد بن الحسین السلمی و أبی عبداﷲ محمد بن عبداﷲ بن عبیداﷲ بن احمد بن ماکویه رحمهما اﷲ روای ابی مسلمه عبدالوهاب بن احمد الثقفی عنهما ...»
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1176/5
آغاز: بسمله. رب یسر أخبرنا الشیخ العالم الفاضل المسند الاصیل شهاب الدین أبوالمعالی أحمد بن الحافظ رفیع الدین أبی محمد اسحق بن محمد بن المؤید بن علی الهمذانی ا برقوهی قراءة علیه و أنا أسمع؛ انجام: رجل من أقصی العراق الی أقصی خراسان فی هذا الحدیث الواحد ... آخر الجزء.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3495؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: با تاریخ 738ق؛ 10ص (46-55)، 17 سطر [عکسی ف: 3 - 395]
hadīs-e saqīr
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض12843
به روایت مفضل؛ خط: نستعلیق، کا: یوسف شریف، تا: 1309ق [الفبائی ف: 218]
hadīs-e tāreq
بخارایی، ق8 قمري
boxārā’ī (- 14c)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10439/1
کا: ابوالقاسم قاضی، بیتا؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س8ش4 -69]
hadīs-e tīnah
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103 ؟ قمري
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21615
آغاز: بسمله، الحمدلمن لا یحوم حول مشرع غیوبه نو مهمه شهود؛ انجام: احسنه انه ولی الفضل والهدایه
در فهرست هزار و پانصد نسخه با عنوان «مقدمه اربعینات» آمده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1099ق؛ اهدایی: رهبري، 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 1گ [رایانه]
hadīs-e ‘abd-ol-lāh mobārak
این حدیث در ناسخ التواریخ به تفصیل آمده که فضه خادمه حضرت زهرا را دیده و با قرآن با او صحبت میکرده است.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 694/19
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1059ق؛ کاغذ فرنگی و فستقی؛ جلد: تیماج عنابی، 2ص، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 1 - 539]
hadīṯ-u ‘affān ibn-i muslim aṣ-ṣaffār ‘an šuyūx-i-h
صفار انصاري، عفان بن مسلم، - 219 قمري
saffār-e ansārī, ‘affān ebn-e moslem (- 835)
از احادیث صفار است که به روایت ابو علی حسن بن مثنی بن معاذ عنبري از وي.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/15
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهری (مدرسه عمریه)-دمشق 3768. جزء اول؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابو محمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 28گ (454-481) [عکسی ف: 2 - 219]
hadīṯ-u ‘alī ibn-i ḥajar
ابن حجر سعدي، علی بن حجر، - 244 قمري
ebn-e hajar-e sa‘dī, ‘alī ebn-e hajar (- 859)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1346/1 عكسي
آغاز: بسمله. اخبرنا الشیخ الامام العالم ابوالحجاج یوسف ... انه سمع عبداﷲ ابن عمر یقول قال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم خمس من قتلهن
نسخه اصل: کتابخانه کوپریلی در ترکیه شماره 428 (فهرس
مخطوطات مکتب کوپریلی 1/ 221-223). جزء اول، دوم و سوم را دربر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 855ق؛ 59گ (1-59)، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 93]
hadīṯ-u ‘alī ibn-i ‘āṣim
ابن ابی اسامه، حارث بن محمد، 186 - 282 قمري
ebn-e abī asāme, hāres ebn-e mohammad (803 - 896)
مؤلف در این رساله بخشی از احادیث ابوالحسن علی بن عاصم بن صهیب قرشی تمیمی (-201) را به نقل از اساتیدش و به روایت ابوالحسین علی بن محمد ابن عبداﷲ جمعآوري نموده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/6
آغاز: أخبرنا الشیخ أبوعبداﷲ الحسین بن احمد بن محمد بن طلح النعالی أخبرنا ابوالحسین علی بن محمد بن عبداﷲ
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهری (مدرسه عمریه)-دمشق 3768؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابومحمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 12گ (306-317) [عکسی ف: 2 - 216]
hadīṯ-u ‘unwān-il baṣrī
حدیث معروفی است که عنوان بصري از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 1131
نسخه اصل: کتابخانه ملی ملک، شماره هاي 5429 و 2817 و 2263.
خط: نسخ، بیکا، تا: 996ق؛ 2ص (60-61) [عکسی ف: 3 - 270]
hadīs-e ‘onvān-e basrī (t.)
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234 ؟ قمري
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad šafī‘ (- 1819)
ترجمهاي است از حدیث مشهوري که عنوان بصري از امام صادق (علیه السلام) روایت میکند و شامل دستورالعمل هاي اخلاقی جامع و مهمی است.
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 600/7
آغاز: بسمله حمدله صلاة اما بعد بدانکه بعضی از علماي ما روایت کرده اند که مردي از اهل بصره که او را عنوان بصري میگفتند که 94 سال عمر او بود گفت؛ انجام: واز فتوا دادن بگریز مانند گریختن از شیر پس فرمود که برخیز از نزد من به تحقیق که تو را نصحیت کردم وضایع مکن او راکه عمر خود را ضایع میکنی از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1224ق، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 114]
hadīṯ-ul ‘ahd
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1626/10
به روایت ابوعمر محمد بن محمد بن نصر البیاري؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 854ق [ف: 5 - 312]
hadīṯ-ul ġadīr = wāqi‘at-ul ġadīr
حدیث و رخداد غدیر خم با حذف اسناد در این نسخه آمده است. جهت بررسی بیشتر درباره حدیث غدیر به کتاب الغدیر علامه امینی مراجعه شود. این نسخه به صورت زیرنویس به فارسی ترجمه شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15086/2
آغاز: یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک ... پس حضرت رسول صلوات اﷲ علیه بفرمود تا منبر از جهاز اشتران ساخته و بر بالاي منبر بر آمد و این خطبه آغاز کرد. خطب رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) یوم غدیر خم و نصه علی امیر المؤمنین علی (علیه السلام) بحذف الاسناد.
انه لما واخا رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) بین اصحابه؛ انجام: فلعن اﷲ من یعادیک و من ینادیک و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سید الاولین و ا خرین محمد النبی و آله الطیبین الطاهرین و سلم تسلیماً کثیراً کثیراً.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (308-317)، 22 سطر (7×12)، اندازه: 12×17سم [ف: 38 - 244]
حدیث الغمامة- حدیث غمامه
حدیث الغمامة- حدیث غمامه (ترجمه)
حدیث الغمامة- حدیث البساط
حدیث الغمامة- کوثرنامه
hadīs-e qāq dar ša’n-e hazrat-e amīr-e mo’menīn
با شرح و ترجمه فارسی. در نسخه به اسم حدیث قاق در شان
حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام خوانده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8864/23
آغاز: خبر من خزات مولانا الامام المفترض طاعته علی الخلق اجمعین امیرالمؤمنین علی بن ابیی طالب ... یعنی این خبري است که بیرون آمده از خزانه مولاي ما امامی که فرض است طاعت او برگردن جمیع خلایق؛ انجام: به زور گرفتند از تو خلافت را و بگرداناد خداي عالم ما را از جمله آن کسان که جدا نشوند از تو یک ساعت در دنیا و در آخرت بحق محمد و آل پاکش صلوات علیهم اجمعین.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1088ق؛ پس از برگ 66 یک برگ افتاده که به جاي آن برگی سفید گذاشتهاند؛ ابتدا بخشی از حدیث با خط نسخ معرب نقل و در پی آن شرح و ترجمه فارسی با خط نستعلیق نوشته شده است؛ کاغذ: الوان، جلد: میشن عنابی، 19گ (58ر-76ر)، مختلف السطر (6 /8×3/ 17)، اندازه: 6 /15×9/ 27سم [ف: 1/29 - 170]
حدیث قبض روح (ترجمه دو حدیث)- جنت و نار
حدیث قدسی- الاحادیث القدسیة
hadīs-e qodsī
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10969/8
خط: نسخ، کا: نجفعلی انجدانی، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2 - 35]
hadīṯ-ul qiṭān
قطان اعور، حسین بن یحیی، - 334 قمري
qetān a‘var, hoseyn ebn-e yahyā (- 946)
احادیث قطان به روایت ابوالفتح هلال بن محمد بن جعفر بن سعدان حفار بغدادي (-414) و ابوالفوارس طراد بن محمد زینبی هاشمی بغدادي (-491) در این مجموعه جمعآوري شده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/9
آغاز: أخبرتنا السیدة الجلیل شهد بنت احمد بن الفرح المعرف بالاتري قراءة عیها و أنا أسمع فی شهر ربیع الأول من سنة احدي و ستین و خمسمائة؛
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)-دمشق 3768؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابومحمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 28گ (342-369) [عکسی ف: 2 - 217]
hadīs-e qīyāmat (t.)
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
وابسته به: الامالی = المجالس؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385 -460) او دو حدیث از اختصاص مفید آورده و ترجمه کرده است.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 151/2- ج
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي اعد لاولیائه جنات النعیم ... اما بعد خامه تقصیر آثار ... محمد باقر بن محمد تقی ... بر الواح عالیه ... برادران ایمانی ... مینگارد که چون توسن نفس اماره انسانی بشهوات نفسانی و وساوس شیطانی پیوسته از صراط مستقیم طاعت جناب یزدانی منحرف میگردد و بدون دانه بشارت و تازیانه و عید بعذاب جحیم عود او بطریق مستقیم شرع قویم مسیر نمی شود لاجرم قرآن و حدیث از این دو نوع مشحون ... و دو حدیث غریب ... بنظر قاصر رسیده که باین دو مطلب وافی ... بترجمه آنها اکتفا مینماید؛ انجام: در پناه خود نگاه دارد بمحمد و آله
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر سید آقاي واعظ تفرشی تهرانی، تا: شنبه 7 ذیقعده 1277ق؛ 27گ (1پ-27ر) [ف: 51]
حدیث کساء- حدیث الکساء
hadīṯ-ul kasā’
خوانساري نجفی، علی اکبر،
xānsārī najafī, ‘alī akbar
حدیث کسا را از جلد 62 عوالم المعلوم شیخ عبداﷲ بحرانی مسنداً نقل کرده است. سند حدیث چنین است: «سمعت عن الشیخ الحاج شیخ محمد جواد سبط المرحوم آیة اﷲ الحاج ملا علی الکنی وهو عن شیخه الحاج شیخ محمد حسین السیستانی قال: سمعت عن السید حسن بن السید مرتضی الیزدي قال روي الشیخ عبداﷲ البحرانی صاحب العوالم فی المجلد الثانی و الستین فی احوالات ام الائمة الطاهرین عن شیخه ...»
قم؛ طبسي؛ شماره نسخه: 580
آغاز: بسمله الحمدﷲ والصلوة علی محمد وآله خیرته من خلقه اما بعد عالم جلیل و حبر نبیل شیخنا المحقق فافضلنا المدقق الشیخ علی اکبر الخوانساري النجفی که از افاضل تلامذه ... آقا سید
محمد کاظم الطباطبائی بوده اند؛ انجام: واﷲ فزنا و سعدنا و کذلک شیعتنا فازو و سعدوا فی الدنیا و الاخرة
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد حسن نائینی، تا: شوال 1344ق؛ مصحح؛ 12گ، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1 - 186]
hadīṯ-ul kasā’
حدیث بسیار مشهوري است که از حضرت زهرا سلام اﷲ علیها نقل شده و قرائت آن در مجالس شیعیان مرسوم است و ترجمه و نظم ها و شروحی بر آن نگاشتهاند.
به روایت سلمان فارسی رضی اﷲ عنه و به نقل از کتاب المنتخب نقل شده است؛ خط: نسخ، کا: صادق بن محمد تبریزي، تا: قرن 13؛ 2گ (259پ-260پ) [مختصر ف: 306]
آغاز: بسمله. روي عن فاطمه الزهرا علیها السلام قالت دخل علی ابی رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و اله؛ انجام: شیعتنا فازوا و سعدوا فی الدنیا و الاخره.
انجامه: قد تم فی لیله 25 شهر رمضان سنه 1322
بعد از آن زیارت حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) که بعد از هر فریضه خوانده میشود است که ضمیمه نسخه شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1253ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (15-21پ)، 23سطر، اندازه: 5/ 10×16/5سم [رایانه]
آغاز: هذا حدیث الکساء منقول عن فاطمة الزهراء علیها السلام قالت دخل علی رسول اﷲ صلی اﷲ علیه وآله؛ انجام: وکذلک شیعتنا فاز واوسعدوا فی الدنیا والاخرة تمت حدیث الکساء ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 شعبان 1301ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ، 15 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 1604]
آغاز: روي عن فاطمة الزهراء علیها السلام؛ انجام: فازوا و سعدوا فی الدنیا و الآخرة ..
خط: نستعلیق، کا: موسی بن جواد، تا: ربیع الثانی1312ق؛ با سرلوح، مجدول، با کمند کشی؛ کاغذ: ترمه مایل به زردي، جلد: تیماج مشکی، 20ص، 8 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 114]
خط: نستعلیق، کا: زرین موسی بن جواد، تا: شعبان 1314ق، براي امیر نظام پیشکار آذربایجان؛ جدول زر و لاجورد؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 145]
از مصباح المصائب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1317ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (197-200)، 15 سطر (3×7)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16 - 627]
کا: حاج سید هاشم موسوي، تا: 1320ق؛ قطع: رحلی [اهدائی ف: 266]
آغاز: هو - روي عن فاطم الزهراء؛ انجام: کذلک شیعتنا فازوا و سعدوا فی الدنیا و الاخر -کاتب مذنب غلام غلامعلی ... 1328.
نویسنده از منتخب کبیر نقل کرده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا با پارچه سبز، 15ص، 10 سطر (6/5×10)، اندازه: 10×13سم [ف: 1 - 233]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع نواده میرزا فضل اﷲ نصیر الملک علی آبادي، بیتا؛ با سرلوح، با کتیبه «حدیث مبارك کساء و بسمله» با زمینه مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ، 7 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 55]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 14 ×3 /20سم [رایانه]
hadīṯ-ul kasā’ (bā t.)
پس از نقل متن این حدیث ترجمه فارسی آن آمده است؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: 1033ق؛ داراي سرلوح، مجدول؛ جلد: مخمل آبی، 13گ، 9 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 23 - 126]
آغاز: حدیث شریف کسا که خواندن و نگاه داشتن با خود ثواب و خواص بسیار دارد. روایت شده است از حضرت فاطمه زهرا ترجمه تحت اللفظی نیکویی است از حدیث معروف کساء و در آغاز این نسخه حدیث به عربی نیز آمده؛ خط: نستعلیق خوش، کا: میر معصومعلی موسوي، تا: محرم 1230ق، تقدیم شده به وزیر نظام سردار کل؛ داراي سرلوح؛ جلد: مخمل نیلی، 13گ، 19 سطر، اندازه: 9×14/5سم [ف: 26 - 78]
آغاز: حدیث کساء که خواندن و نگاه داشتن با خود ثواب و خواص بسیار دارد که جمله از آنها این است؛ انجام: بدرستی که رستگار شدیم و سعادت یافتیم، و همچنین شیعیان ما رستگار و سعادتمند گردیدند.
این حدیث از احادیث معروف است و به قول کاتب آن هر که آن را داشته باشد از همه غم ها فارغ و از همه الم ها بر کنار است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ با سر لوح مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: مخمل بنفش، 15گ، 8 سطر (5×9)، اندازه: 8/5×14/5سم
ف: 3 - 517]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح زیبا [نشریه: 2 - 149]
آغاز: بسمله، روي عن فاطمه الزهرا سلام اﷲ علیها انها قالت دخل علی ابی رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله؛ انجام: فرمود بدرستی که رستگار شدیم و سعادت یافتیم ما و همچنین شیعیان ما رستگار و سعادتمند گردیدند
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
با ترجمه فارسی زیر سطور؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین هروي ملقب به حشم الایاله، تا: 1335ق، به نام مجدالسلطنه وزیر اعظم و پیشکار مالیات مملکت خراسان و سیستان؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ، 9 سطر (7×12/5)، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 47]
خواص این حدیث به فارسی در آغاز و ترجمه آن به فارسی پس از همین حدیث هست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ مجدول، با دو سرلوح؛ جلد: مخمل مقوایی، 1ص (24)، 9 سطر، قطع: جیبی، [نشریه: 2 - 176]
آغاز: حدیث کسا که خواندن و نگاه داشتن با خود ثواب و خواص بسیار دارد
در آغاز این نسخه فضیلت حدیث کسا به فارسی، پس از ان حدیث عربی و در پایان ترجمه فارسی حدیث آمده؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بیتا؛ مجدول، داراي سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج قرمز، 11گ، 10 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 446]
hadīs-e kasā’ (manzūm)
وفائی شوشتري، فتح اﷲ بن حسن، - 1304 قمري
vafā’ī šūštarī, fath-ol-lāh ebn-e hasan (- 1887)
قصیده اي است در سیزده بیت به فارسی با این یادداشت: «در سن 1298 در نجف اشرف ناخوشی طاعون پدید آمد، جمع کثیري از مردم تلف شدند، به طوري که مردم خانهها و دکاکین خود را رها کردند و به اطراف و اکناف مثل کربلاي معلی رفتند، ناظم این قصیده نذر کرد، اگر خداوند تبارك و تعالی متعلقان را از این ناخوشی حفظ فرماید، این حدیث را به نظم در آورد، خداوند الرحمن دربار ایشان ترحم نمود و جناب ناظم متخلص به «وفایی» قصیده را به اتمام رساندند»
اراك؛ دهگان؛ شماره نسخه: 202/4
آغاز: مرا طبع اگر نارسا یا رسا ** نباشد گریز از حدیث کسا؛ انجام: وفایی از این ماجرا خون گري ** بر آن شاه لب تشنه جیحون گري / تمام شد حدیث شریف کسا که جناب مستطاب حاجی ملا فتح اﷲ شوشتري متخلص به «وفا» به رشته نظم در آورده اند، یوم یکشنبه بیست و چهارم شهر محرم الحرام 1301 علی ید اقل ... عباس ابن حاجی محمد ابراهیم تاجر کاشانی
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عباس ابن حاجی محمد ابراهیم تاجر کاشانی، تا: پنجشنبه 21 محرم 1301ق؛ 2گ (334پ-335ر) [ف: 2 - 263]
hadīṯ-ul kasā’ (t.-ye manzūm)
نوري، رضاقلی حکیم بن میرزابزرگ، ق14 قمري
nūrī, rezā-qolī hakīm ebn-e mīrzā-bozorg (- 20c)
ترجمهاي به نظم از حدیث مشهور کساء به انضمام اشعاري در مدح و مراثی ائمه می باشد. تنظیم و آماده سازي کتاب براي چاپ توسط خواهرزاده مؤلف، ابراهیم سرتیپ بن میرزا محمود نوري مازندرانی، صورت گرفته است.
چاپ: تهران، 1315ق، چاپ سنگی
[الذریعة 23/ 130 مشار، فارسی 1 /1286؛ فهرستواره منزوي 10/ 602]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7275
آغاز: الحمد لطلعته المحمود الذي اطرز دیباج الوجود بطراز دیباج الشهود. سخن سفته از نام ایزد نخست ** کز او چاره بیچاره ناچار جست / نخستین پی افکن بناي سخن ** بنام خداوند از بیخ و بن؛ انجام: بجز تو ندارد مر این بنده کس ** بزرگی به فریاد خردان برس / ز رهزن چه بیمی که راهم توئی ** بهر کار پشت و پناهم توئی
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین الشریف، بیتا؛ چاپ 1315 تهران (چاپ سنگی)، مجدول؛ جلد: ترمه زرد، 46گ، 14 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 25 - 271]
hadīs-e kasā’ (t.-ye manzūm)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10705/4
آغاز: غذاي روح اگر طالبی ز صدق صفا ** به لو سینه نما ثبت این حدیث کسا / نموده شیخ طریحی به منتخب ایراد ** همین حدیث زدخت رسول رب عباد / روایت است ز خورشید آسمان عفاف ** گل ریاض نبی فخر آل عبدمناف؛ انجام: بنال فایز از این غم که شبه پیغمبر ** علی نقاب ز خون بسته بر رخ زیبا/ مهیمنا به حق پنج نور آل عبا ** سمی خامشان را تو حفظ کن ز بلا / به عمر دولت اولاد عزت جاهش ** ز لطف خویش الها تو
دم به دم افزا / بر آل احمد [و] آل علی که یک نورند ** به نور واحد خود ایمن از بلا فرما
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1339ق؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (146پ-146ر)، اندازه: 5/ 10×16سم [ف: 20 - 218]
hadīs-e kasā’ (manzūm)
اراك؛ دهگان؛ شماره نسخه: 202/3
آغاز: بسمله، روي عن فاطمه زهرا علیها السلام قالت دخل علی ابن رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و سلم فی بعض الایام
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عباس ابن حاجی محمد ابراهیم تاجر کاشانی، تا: 1301ق؛ 7گ (334پ-340پ) [ف: 2 - 263]
hadīs-e kosūf va xosūf (t.)
همدان؛ برنا، قاسم؛ شماره نسخه: 2/ 46
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 379]
hadīs-e kosūf va xosūf (t.)
در این نامه حکمهاي سالی که در یکی از روزهاي هفته نو شده و حکم گرفتن ماه و آفتاب یاد شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3 /723
آغاز: در ترجمه حدیث در احکام خسوف و کسوف و حوادث هر سال، شیخ بزرگوار قطب راوندي در کتاب قصص الانبیاء روایت کرد ... از شیخ صدوق محمد بن بابویه قمی ... که آن حضرت (جعفر صادق) فرمود که در کتاب دانیال علیه السلام نوشته است؛ انجام: و هر سالی که در ماه ذیقعد الحرام ماه بگیرد شهرهاي عظیم فتح شود ... و هر سالی که ماه در ذیحجة الحرام بگیرد مرد بزرگی در مغرب بمیرد و مرد فاجر فاسق دعواي پادشاهی کند (تمت الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب فی 24 شعبان 1104).
خط: نسخ، بیکا، تا: 1104ق؛ 4گ (185پ-188پ) [ف: 5 - 1214]
حدیث کمیل- شرح حدیث نفس
hadīs-e lā-jabr va lā-tafvīz (t.)
علی بن اسماعیل، ق13 قمري
‘alī ebn-e esmā‘īl (- 19c)
تاریخ تألیف: اصل رساله 1222 در نجف، ترجمه رساله 1226 در کرمانشاه.
این رساله که اصل آن بزبان عربی و درباره حدیث «لاجبر و لاتفویض ...» تألیف شده است به وسیله خود مؤلف به فارسی برگردانده شده تا عموم را از آن بهرهاي باشد. مؤلف در ابتداء عقاید جبريها و سپس معتقدات اهل تفویض را به شرح آورده و سرانجام بنابر مذهب امامیه «الامر بین الامرین» را برگزیده است.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 683/1
آغاز: بسمله، رب يسرلي و به نستعين. الحمدالله الذي برء النسم و
طرد بنور الوجود ظلمة العدم و توحد في ذاته بالازلية و القدم؛
انجام: و الا بايد تكليف نباشد زيرا كه مدار تكليف بروجرد
قدرت و اختيارات عقلا و شرعاً و اتفاقاً و ضرورة.
خط: نسخ، بیکا، تا: 24 صفر 1226ق، جا: کرمانشاه؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 38ص، 19 سطر (6×11)، اندازه: 1/50×17سم [ف: 2 - 185]
hadīṯ-u lā ḍarar wa lā ḍirār
یزدي، محمد تقی بن ابیطالب، - 1267 قمري
yazdī, mohammad taqī ebn-e abītāleb (- 1851)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 10 جمادي الثانی 1231ق
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 6گ (120-125)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 4 - 1137]
بی کا، بیتا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 457]
ḥadīṯ-u laylat-il mi‘rāj = asrār-ul waḥy
روایتی است نسبتاً مفصل به نقل از امام صادق (علیه السلام) از علی بن ابی طالب (علیه السلام) در قضایاي معراج پیامبر (صلی الله علیه و آله) با عناوین «یا احمد - یا احمد.» این حدیث به «اسرار الوحی» نیز معروف است و در آن سئوالات رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) در شب معراج از خداوند سبحان و پاسخهاي آن بیان شده است.
آغاز: بسمله، قال الشیخ الامام الاجل ابومحمد محمد بن محمد الحسین بن احمد بن ابی الفضل الفضلی قال حدثنا ... قال ح ابی علی بن ابیطالب (علیه السلام) قال هذا ما اسئل رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و اله ربه لیلة المعراج و سمع منه تعالی قال (صلی الله علیه و آله) یا رب اي الاعمال افضل قال اﷲ تعالی لیس شیء افضل عندي من المتوکل علی
انجام: یا احمد، لوصلی العبد صلوه اهل السماء و الارض و یصوم مثل صوم من فی السماء و الارض و ... ولا ظلمت به حتی ینسانی و لا أذیقه حلاوة محبتی و علیک سلامی و رحمتی و صلی اﷲ علی خیر خلقه أجمعین.
چاپ: تهران، سنگی، 1303ق، رحلی، 4 ص (صص 128-131)
خط: نسخ تحریري، کا: علی بن الحسین بردغانی، تا: رجب 740ق؛ جلد: تیماج سرخ، 5گ (45پ-49پ)، اندازه: 19×24سم [ف: 1/33 - 48]
خط: نسخ، کا: معرب علاء الدین حسنی، تا: 22 رجب 936ق؛ جدول زر و لاجورد، با سرلوح؛ جلد: تیماج تریاکی [نشریه: 7 - 544]
آغاز: بسمله الحمد ﷲ ... روي عن جعفر بن محمد ... اما بعد این بیان اسراریست که در شب اسري صدر برد انبیاء؛ انجام: برابر
در ابتداي این نسخه دیباچهاي به فارسی آمده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 11ص (1-11)، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32 - 66]
خط: نستعلیق، کا: گویا محمد تقی تاري، تا: قرن 12؛ 22ص (1- 22)، اندازه: 15×25سم [ف: 3/ 24 - 117]
آغاز: بسمله. روي عن جعفر بن محمد الصادق عن ابیه عن جده الحسین عن علی بن ابیطالب علیهم السلام
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودي، 9گ، 23 سطر، اندازه: 14×23/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 101]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ سند روایت در نسخه حاضر مربوط به بعد از «جمال الدین محمد بن بختیار بخاري معروف به فقیه خراسان» میباشد؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: مقوا با عطف تیماج قهوه اي، 8گ، 18سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 102]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه وزیري-یزد 2412.
در فهرست با عنوان «اسرار الوحی» آمده؛ کا: اسماعیل بن محمد ندونشتی، تا: غره شعبان 1105ق؛ مصحح، محشی؛ 9ص (39-47) [عکسی ف: 4 - 274]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1227ق؛ جلد: مقوایی، 9گ (7پ - 15پ)، 12 سطر، اندازه: 12×18سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 97]
با عنوان «اسرار الوحی»؛ خط: نسخ، کا: نجفعلی انجدانی، تا: رمضان 1245ق، قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2 - 35]
انجام: یا احمد ان اهل الاخر دقیقة وجوههم کثیر حیاؤهم قلیل حمقهم
خط: نسخ، بی کا، تا: 28 ربیع الثانی1250ق، جا: مدرسه صفر علی؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ جلد: مقوا با عطف میشن قهوه اي، 3گ، 14 سطر، اندازه: 15/5×8 /20سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 101]
آغاز: بسمله. له الحمد و الصلوة علی محمد و اهل بیته و بعد فهذا حدیث جلیل یسمی بأسرار الوحی رواه سیدنا و مولانا بحر الحقائق ابوعبداﷲ جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام)؛ انجام: برابر نام کتاب با توجه به آغاز و انجام معین گردید؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: محمد بن علی اصغر جرفادقانی [گلپایگانی]، تا: 1256ق؛ ضمیمه: مذیل است به 14 برگ زیارت امام رضا (علیه السلام) و زیارت رجبیه منقول از امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و دعاي سمات و احتجاب دعاي ابوذر غفاري و دعاي صباح و استغاثه به امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) اوراد هفته و ... به خط کاتب نسخه؛ اهدایی: رهبري، شهریور 1387؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ، اندازه: 17/5×2/83سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 100]
آغاز: بسمله، له الحمد و الصلوة علی محمد و اهل بیته و بعد فهذا حدیث جلیل یسمی باسرار الوحی ...
با عنوان «اسرار الوحی» آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن محمد نقی موسوي خوانساري، تا: 1281ق؛ 13گ (139ر-151)، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 288]
آغاز: حمدله. صلاة. عن ابن عباس انه قال سألت رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله).
عن حدیث المعراج. قال علیه السلام کنت فی بیت امام هانی، فضیلت؛ انجام: و هذا ما انتهی الینا من حدیث المعراج و نستغفراﷲ من الزیاد و النقصان و صلی اﷲ علی سیدنا محمد
خط: نسخ پخته، کا: جلال الدین، تا: 1301ق، 17گ (79ر-95ر) [ف: 2 - 236]
آغاز: برابر
به روایت از ابو محمد محمد بن محمد الحسین بن احمد بن ابی الفضل فضلی؛ خط: نسخ، کا: احمد بن ملا عبدالرحیم قزنچائی اندري، تا: 1304ق، جا: بارفروش مدرسه صدر؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 6گ، 17 -21 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 2 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 5گ (62-66)، 19سطر (9×17)، اندازه: 14/5×4/ 20سم [رایانه]
آغاز: بسمله - روي عن جعفر بن محمد الصادق علیه السلام عن ابیه عن جده عن علی بن ابیطالب علیه السلام؛ انجام: برابر
با عنوان «اسرار الوحی» آمده؛ بیکا، بیتا؛ با سرلوح؛ جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 34ص، 12سطر (8×14)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، در برگهاي آغازین نسخه یادداشتهاي پراکندهاي دیده میشود از جمله رباعیات خیام و باباطاهر، اشعار منسوب به حضرت علی (علیه السلام)، اشعاري از سعدي و دیگران و مطالبی عرفانی و فلسفی و در برگ آخر این شعر از آخوند ملا محمد طاهر آمده: اي آنکه تو قصد کوي عرفان داري ** از غیر خدا مجو درین ره یاري / در منصب عشق سربلندت سازد ** آنکس که به منصور دهد سرداري؛ جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 5/ 10×14/5سم [ف: 32 - 45]
آغاز: فی حدیث القدسی المعراجی. یا احمد ان احببت ان تکون اورع الناس فازهد فی الدنیا و ارغب فی الاخرة؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، کا: محمد مهدي بن محمد صالح رضوي، تا: 1096ق؛ کاغذ: الوان نازك، جلد: میشن تریاکی، 2ص (5-6)، اندازه: 9/ 13×7/ 23سم [ف: 1/29 - 216]
آغاز: بسمله، له الحمد و الصلوه علی محمد و آل بیته و بعد فهذا حدیث جلیل یسمی باسرار الوحی رواه سیدنا و مولانا بحر الحقایق؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1067ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج تریاکی، 9گ (76پ-84پ)، 12 سطر (6×13)، اندازه: 5/ 10×19/5سم [ف: 16 - 239]
یا گفتگوي خدا با پیامبر در آن شب؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1080ق، جا: اصفهان؛ 9گ (120پ - 128ر) [ف: 5 -397]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 5ص، 20 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 16-454]
آغاز: روي عبداﷲ بن مسعود قال قال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله اسري بی الی السماء امر بعرض الجنه و النار حدیثی از معراج؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، 1ص (64) [ف: 23 - 736]
آغاز: برابر؛ انجام: الحدیث الاربعون ... بل من شروطها و انا من شروطها.
خط: نسخ، کا: مهدي بن شیخ محمد تقی، تا: قرن 13؛ مصحح، یادداشت مقابله کاتب به تاریخ 1262؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18ص (329-346)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3/ 24- 57]
آغاز: روي عن الامام جعفر بن محمدالصادق عن أبیه عن جده الحسین بن علی بن ابی طالب انه قال هذا ما سئل رسول اﷲ ربه تعالی لیلة المعراج؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدباقر بن عبداﷲ، تا: 27 ذیقعده 1221ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج کرمی، 12گ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 78]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1247ق [الفبائی ف: 219]
آغاز: روي عن جعفر بن محمد الصادق عن أبیه عن جده عن أمیرالمؤمنین (علیه السلام)؛ انجام: یا أحمد، ان أهل الآخر دقیقة وجوههم کثیرة حیاؤهم قلیل حمقهم.
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 28 ربیع الثانی 1255ق، جا: مدرسه حاجی صفر علی؛ 3گ (24ر-26ر)، 14 سطر، اندازه: 15×20سم [مؤید: 1 - 173]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... عن ابن عباس رضی اﷲ عنهما انه قال سألت رسول اﷲ (صلی الله علیه و آله) عن حدیث المعراج قال (علیه السلام) کنت فی بیت ام هانی؛ انجام: فکان ابوبکر الصدیق رضی اﷲ عنه کلما قلت کلم قال صدق محمد (صلی الله علیه و آله) فلذلک سمته الملائک الصدیق رضی اﷲ عنه و عن الصدیقین ... و علی آله الطاهرین در لابهلاي سطور بعضی کلمات به فارسی ترجمه شده؛ خط: نسخ معرب، کا: احمد ارندانی، تا: 1310ق، براي غلامحسین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ، 9 سطر، اندازه: 13×5/20سم [ف: 37- 207]
حدیث معراج است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 1گ (79ر و پ)، اندازه: 13×16/5سم [ف: 16 - 485]
کا: محمد مؤمن جرفادقانی (گلپایگانی)، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 5گ (43ر-47ر)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 8 - 706]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 10گ (278-287)، 20 سطر، اندازه: 13×18سم [صد و شصت نسخه: - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 80گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 3 - 1604]
آغاز: برابر
حدیث معراج با ترجمه زیرنویس فارسی، از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 27گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1604]
آغاز و انجام: برابر
با عنوان «اسرار الوحی» آمده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 8گ، 16 سطر، اندازه: 14×19سم [ف مخ: 1 - 185]
رسالة بروایة عن الصادق (علیه السلام) فی سؤال الرسول لیلة المعراج عن اﷲ؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 21ص (400-420)، ابعاد متن: 5×14، اندازه: 9×18سم [سنا: ف: 1 - 391]
بیکا، بیتا [نشریه: 5 - 219]
hadīṯ-u laylat-il mi‘raj
آغاز: آنگاه فرشتگان مرا در میان گرفته و طبق هاي نور نثار می کردند تا جبرئیل مرا در سدره المنتهی؛ انجام: و در قبه قدح تاج ایشان نوشته بود لا اله الا اﷲ محمدا رسول اﷲ علیا ولی اﷲ ترجمه پارسی است از حدیث معراج که در آن پیامبر اکرم صلی اﷲ علیه و آله وقایعی را که در اثناي معراج مشاهده نموده، بیان فرموده اند؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 25گ، 10سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 51]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین والعاقبة للمتقین والصلاة والسلام ... اما بعد بدانکه معراج جناب ابوالقاسم محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله) بر حق است وهر کس که از آن منکر باشد به مانند ابوجهل؛ انجام: آنگاه زنی از انصار با اوتزویج نمودند تا فرزندان او را نگاه داري نماید و دوستان شاد ودشمنان کور گردیدند وبسیار ازمردم که منکر بودند از معراج آن حضرت ایمان آوردند و بر ابو جهل لعنت گفتند
مؤلف در این رساله داستان معراج حضرت پیامبر و شرح وقایعی که حضرت درمعراج خود از آسمان هاي هفتگانه و سدر المنتهی بیان نموده، تشریح کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 ذیحجه 1251ق؛ در اول نسخه با خط جدید این رساله از تألیفات محمد علی بن اسلام کرمانی دانسته شده، ولی درخود رساله هیچ شاهد و دلیلی در این مورد وجود ندارد؛ جلد: تیماج مشکی، 20گ، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8 - 4419]
hadīṯ-u mujjā‘at-i bn-iz zubayr
ابن قانع، عبدالباقی بن قانع، 266 - 351 قمري
ebn-e qāne‘, ‘abd-ol-bāqī ebn-e qāne‘ (880 - 963)
از احادیث مؤلف است که از مشایخش نقل کرده و در آن پارهاي از احادیث ابن قانع از شیوخش به روایت ابوالحسن احمد بن علی بن حسن بادي به نقل از مؤلف آمده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 607/6
آغاز: الشیخ الفقیر الصالح الزاهد أبو عبداﷲ محمد بن عبداﷲ بن الحسین... الحنبلی وفقهاﷲ قراء علیهبحرم اﷲ تجاه الحجر الاسود؛ نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهری (مدرسه عمریه)-دمشق 3772.
جزء دوم از احادیث مؤلف است؛ کا: اسماعیل بن عبداﷲ بن عبدالمحسن انصاري مالکی معروف به انماطی، تا: رمضان 590ق، جا: مکه؛ افتادگی: آغاز؛ با دو نشانی بلاغ یکی از کاتب و دیگري به سال 623 آمده؛ 16گ (134-149) [عکسی ف: 2-201]
hadīs-e mojāvebāt-e fezze bā qor’ān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/5
به نقل از بحار الانوار؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: قرن 13؛ 1ص (15پ) [مختصر ف: 719]
hadīṯ-ul maḥšar
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10141/2
خط: نسخ خوش، کا: شیخ احمد بن علی بن عباس بحرانی کرزکانی، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، قطع: وزیري [میراث شهاب: س8ش2 - 23]
hadīṯ-u muḥammad ibn-i abī-bakr wa ‘abd-ul-lāh ibn-i ‘umar
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10/2103
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بحرانی، تا: 1280ق؛ قطع: وزیري
[میراث شهاب: س8ش2 - 21]
hadīṯ-u muḥammad ibn-i sinān al-qazzāz
قزاز، محمد بن سنان، - 271 قمري
qazzāz, mohammad ebn-e sanān (- 885)
پاره اي از احادیث قزاز است به روایت ابوعلی اسماعیل بن محمد بن اسماعیل صفار بغدادي (-341) به نقل از وي.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/8
آغاز: ثنا أبو الخطاب نصر بن الحمد بن البطر ثنا أبوالحسن محمد بن احمد بن زرقویه فی صفر سن احدي عشر و أربعمائة
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهری (مدرسه عمریه)-دمشق 3768؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابومحمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 12گ (330-341) [عکسی ف: 2 - 217]
hadīṯ-u muḥammad ibn-i manda
ابن هیثم اصفهانی، محمد بن منده، ق3 قمري
ebn-o haysam-e esfahānī, mohammad ebn-e manda (-9c)
از حادیث ابن هیثم است به روایت ابو علی اسماعیل بن محمد بن اسماعیل صفار بغدادي (-341ق) از وي.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 611/7
آغاز: أخبرنا الشیخ الجلیل الثقة أبوالحسن علی بن محمد بن محمد ابن الخطیب الأنباري قراءة علیه و أنا أسمع فی سنة خمس و ثمانین و أربعمائة
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهری (مدرسه عمریه)-دمشق 3768. جزء نهم از احادیث؛ خط: نسخ نازیبا، کا: موفق الدین ابومحمد عبداﷲ بن احمد بن محمد بن قدامه مقدسی، تا: 561ق؛ با علامت سماع و قرائت وي؛ 12گ (318-329) [عکسی ف: 2- 216]
hadīṯ-ul mašhūrat-il wāqi‘a
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19872
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
ḥadīṯ-ul mašhūr «ḥubb-ul hirra min-al īmān»
قاري هروي، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمري
qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad (- 1606)
رسالهاي است در تحقیق سند و دلالت حدیث در فضیلت دوست داشتن گریه «حب الهر من الایمان» که از طرق اهل سنت از نبی اکرم روایت شده، وي معتقد است این حدیث موضوعه و دلالت آن نیز ناتمام میباشد.
[الاوقاف العامة بغداد 1/ 243]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22128
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي حبب الینا الایمان و کره الینا الکفر و العصیان؛ انجام: و اﷲ اعلم بتحقیق المرام ... و الحمدﷲ الذي به البداء و الختام
خط: نسخ، کا: محمد امین صدیقی، تا: 1012ق، جا: احمد آباد؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودي کشمیري، جلد: مقوا با روکش مشمع آبی، 4گ، 19سطر، اندازه: 12/5×22/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 188]
hadīṯ-ul muṣāfiḥa
آمدي، ابراهیم بن اسحاق، - 778 قمري
āmedī, ebrāhīm ebn-e eshāq (- 1377)
مسلسلات روایی مؤلف است از اساتیدش که در حال مصافحه (دست دادن) احادیثی را نقل کرده اند.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1627/5
آغاز: قال القاضی الرئیس فخرالدین ابو اسحاق ابراهیم بن الشیخ المسند عفیف الدین أبی محمد اسحاق بن یحیی بن اسحاق بن ابراهیم بن اسماعیل الآمدي
نسخه اصل: کتابخانه دار الکتب الظاهریه -دمشق 3769؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالدائم برماوي شافعی، تا: با تاریخ 787ق؛ 3ص (81-83) [عکسی ف: 5 - 60]
hadīs-e mosāfehe
مترجم: رامتینی، علی - 715 قمري
به همراه چند حدیث با ترجمه آنها از علی رامتینی در خوارزم.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4275/26
خط: نستعلیق، کا: گویا محمد سعید بن محمد تقی خاتون آبادي، تا: 1081ق؛ 3گ (98پ - 100ر در هامش) [ف: 7 - 327]
hadīs-e mos‘ab
زبیري، مصعب بن عبداﷲ، 156 - 236 قمري
zobayrī ،mos‘ab ben ‘abd-ol-lāh (774 - 851)
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1355/4عكسي
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3849؛ خط: نسخ، کا: عثمان بن ابی بکر قلانسی موصلی، تا: جمادي الثانی 579ق، جا: دمشق؛ 23ص (36-58)، 16 سطر [عکسی ف: 4 - 112]
hadīs-e mo‘ārez bā estehqāq-e savāb va ‘eqāb (dar
bayān-e)
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمري
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6475/7
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن ابی الحسن حسینی، تا: 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17گ (129-145)، 15 سطر (6×10)، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 273]
hadīs-ol me‘rāj
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمري
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1531/9
بی کا،تا: قرن13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 7گ (27پ- 33ر)، 27سطر (10×15)، اندازه: 5/ 10×22سم [ف: 8 - 162]
hadīṯ-u «al-ma‘rifa bi-n-nūrānīya» = xabar-u ma‘rifat-i
amīr-il-mu’minīn bi-n-nūrānīya
سلمان فارسی، - 36 قمري
salmān-e fārsī (- 657)
این روایت در بحارالانوار (26: 1-7) آمده است. در این حدیث، سلمان و ابوذر از حضرت علی (علیه السلام) درباره شناخت امام و شناختن خود آن حضرت به معرفت نورانی سؤال میکنند و آن حضرت به تفصیل پاسخ گفته و پارهاي از فضایل و مناقب خود را بیان فرموده است.
آغاز: روي عن محمد بن صدقه انه قال اقبل ابوذر الغفاري علی سلمان الفارسی رضی اﷲ عنهما و قال ما معرف امیرالمومنین بالنورانیة..؛ انجام: قد ارتقی درجة الفضل و اطلع علی سر من اسرار اﷲ و مکنون خزائنه و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (73پ-75پ)، 22 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 35 - 210]
آغاز: روي محمد ابن صدق انه قال سئل ابوذر الغفاري رضی اﷲ عنه؛ انجام: و اطلع علی سر من سراﷲ و مکنون خزائنه الحمدﷲ اولاً و اخراً تم الحدیث الشریف ... یکشنبه چهارم شهر محرم الحرام 1317 حدیث معرفت علی (علیه السلام) بالنورانی به زبان عربی است؛ کاتب: علی ابن شیخ محمد علی مشهور بسکاکی، تا: یکشنبه 4 محرم 1317ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی روکش تیماج قهوه اي، 3گ (131پ-133پ)، 20 سطر (15×19)، اندازه: 15×21سم [ف: 83]
آغاز: بسمله، باب النادر فی معرفة مولانا و مقتدانا و سیدنا علی بن ابی طالب و اولاده الطاهرین صلوات اﷲ و سلامه علیهم اجمعین بالنورانیة؛ انجام: یا سلمان و یا جندب فهذا بالنورانیه فاذا عرفنی بها مستبصرا بالغا کاملا قد خاض بحرا من العلم و ارتقی درج من الفضل و اطلع علی سر من سر اﷲ و مکنون خزائنه و السلام.
در پایان این اثر چند حدیث از پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیه السلام) نقل شده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج پوست اناري، 3گ (2پ-4پ)، 16 سطر (5/ 6×11/5)، اندازه: 7/ 10×16سم [ف: 19 - 234]
hadīs-e ma‘refat (t.)
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
مجلسی دوم حدیث «اول عبادة اﷲ معرفته» و اخباري دیگر از امام رضا و دیگر امامان را با شرحی که شیخ طوسی از آنها کرده است، از روي عیون اخبار الرضا و توحید صدوق و امالی و احتجاج طبرسی در این کتاب آورده و ترجمه نموده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5418/2
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد تراب اقدام سالکان مسالک یقین محمد باقر بن محمد تقی ... بموقف عرض طالبان ... میرساند؛ انجام: و بیان بعضی از دقایق و اسرار این خطبه ... در کتاب «بحارالانوار» شده است. و الحمدﷲ اولا و آخرا و صلی اﷲ علی ...
المقدسین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 29گ (32پ-60پ)، 15 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 3 - 408]
حدیث معلی بن خنیس- حدیث نوروز
حدیث معلی بن خنیس- اختیارات منظوم
hadīṯ-ul mufaḍḍal
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمري
ja‘far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
پاسخ پرسش هاي مفضل است، در توحید رواه الشیخ الثقة أبوالحسن محمد بن علی الحلی بأسناده عن المفضل عن الامام الصادق (علیه السلام).
آغاز: بسمله. روي عن الشیخ الثقة ... (پس از نیم صفحه) اسئلک یا مولاي عماجري فی خاطري عن ظهور المعنی للخلیف لصورة مرئیة؛ انجام: و من اراد المدینة فلیقصد الباب
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد صادق یزدي، تا: قرن 13؛ جا: همدان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن مشکی، 5گ (82ر- 86پ)، 14 سطر، اندازه: 10/2×3/ 16سم [ف: 5 - 117]
آغاز: بسم ... روي شیخ الثقة ابی الحسین محمد بن علی الحلی عن شیخه السید ابی عبداﷲ؛ انجام: هو بلاکیفیة لما اشارة ان یظهر حجاب ذاته اخترع نورا من نوره لابدین عنه
خط: نسخ، بیکا، تا: محرم1258ق؛ کاغذ: سفید آهار زده، جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (130ر-126پ)، 17 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 101]
آغاز: روي الشیخ الثق أبو الحسن محمد بن علی الحلی عن شیخه السند؛ انجام: یا مفضل ان القدیم هو هو بلا کیفیة لما شاء أن یظهر حجاب ذاته اخترع نوراً من نوره لا بائن عنه ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم سیاه، 5گ (18پ-22ر)، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [مؤید: 1 - 63]
خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سرخ، 54گ (183پ- 236ر)، 17سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 579]
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 219]
hadīs-e mofazzal ebn-e ‘omar-e jo‘fī dar raj‘at-e a’emme va zohūr-e hazrat-e hojjat ‘alayhem-os-salām (t.)
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
ترجمهاي است فارسی و روان بر حدیث مفضل بن عمر جعفی به نقل از حضرت امام جعفر بن محمد الصادق در رجعت ائمه و ظهور حضرت حجت. این حدیث را شیخ معتمد حسن بن سلیمان در کتاب منتخب البصائر روایت کرده به سند معتبر از مفضل بن عمر از امام جعفر بن محمد الصادق. این حدیث در رساله رجعت یا علائم الظهور علامه مجلسی نیز آمده است و حدیث هشتم آن میباشد.
چاپ: تهران، سنگی، 1271، وزیري کوچک
[الذریعة 4/ 97؛ ریحانة الادب 19/51؛ ترجمه حدیث مفضل؛ چاپ قدیم]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15010/1
آغاز: در باب قیام آن حضرت نازل شده است و هر که براي ظهور مهدي وقت معین قرار دهد خود را با خدا در علم غیب شریک گردانیده است؛ انجام: و یکدانه خردل و این حدیث از این طولانی تر و باین که مناسب مقام است اکتفا کردیم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (1-16)، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 38 - 28]
hadīs-e mofazzal (t.)
مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم، 1246؟ - 1331 ؟ قمري
majd-ol-ašrāf, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (1831 -1913)
وابسته به: التوحید = توحید مفضل = کتاب الفکر = کنز الحقایق و المعارف؛ مفضل بن عمر (-2)
در این رساله شخصی حدیث مفضل را ترجمه کرده است (احتمال دارد مرحوم مجد الاشراف باشد). این ترجمه ناقص است.
شيراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2062/2
آغاز: روایت کرده است شیخ ثقه معتمد ابوالحسن؛ انجام: و نه از حرکت منتقل شدن بسوي سکون چرا که قدرت.
خط: نستعلیق خوب، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: آبی
نازك، جلد: مقواي سفید، 3گ، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 349]
hadīṯ-ul mufaḍḍal ‘an-iṣ ṣādiq fī ẓuhūr-il mahdī
مفضل بن عمر، ق2 قمري
mofazzal ebn-e ‘omar (- 8c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15609/8
آغاز: من کتاب مختصر البصائر للحسن بن سلیمان الحلی ... سألت سیدي الصادق (علیه السلام) هل للمأمور المنتظر المهدي علیه السلام من وقت موقت یعلمه الناس؟ فقال: حاش ﷲ ان یوقت ظهوره بوقت یعلمه شیعتنا
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدین موسوي، تا: با تاریخ 1267ق، جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (81پ-90پ)، 20 سطر، اندازه: 1/81×17/5سم [ف: 43 - 187]
hadīṯ-un min tahḏīb-il ’aḥkām
حدیثی است از امام کاظم علیه السلام درباره مناسک حج که در تهذیب الأحکام نقل شده و در این نسخه، از روي خط شهید ثانی نقل شده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 1354/10عكسي
آغاز: بسمله. وجد بخط المصنف حفظه اﷲ تعالی قال الشیخ رحمه اﷲ فی تهذیب الاحکام عن علی بن ابراهیم الجعفري عن أبیه قال رجعت من مکة فأتیت أبا الحسن موسی علیه السلام فی المجسد و هو قاعد بین القبر و المنبر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3742؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی جبائی (جبائی؟)، تا: 965ق؛ 1ص (81)، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 108]
hadīṯ-u «man ḥafiẓa arba‘īn-a ḥadīṯā»
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2642/1
خط: نسخ، بیکا، بیتا [ف: 6 - 79]
hadīṯ-un min š.-it tibyān li-’ibn-i mas‘ūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 441/21- ف
نسخه اصل: بایزید ولی الدین ش 1819؛ بیکا، تا: قرن 9؛ 1گ (115) [فیلم ها ف: 1 - 474]
hadīṯ-ub min šumūs-id dīn wa arkān-i ahl-il yaqīn
بهاء اﷲ، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233-1309 قمري
bahā’-ol-lāh, hoseyn-‘alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 -1892)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 18841/5
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي ابدع جوهریات ذوات الانشاء المنزلین
خط: نسخ، بیکا، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (75-79)، 17 سطر (6×13/5)، اندازه: 1/51×17/5سم [ف: 2 - 256]
hadīs-e manzūm = t.ye manzūm-e ahādīs
خاموش یزدي، میرزا علیخان، - 1379 قمري
xāmūš-e yazdī, mīrzā ‘alī-xān (- 1960)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 3910
آغاز: هو العلی الاعلی مضامین بعضی احادیث داله بر اینکه بدون محبت و ولایت اهل بیت اطهار ... و تبري از اعداي ایشان ایمان احدي کامل و مثمر ثمر نخواهد شد من کلام فقیر خاموش: استمع ماذا یقول العندلیب ** حیث یروي من احادیث العجیب / گفت پیغمبر که هر کس از خدا ** دارد امید جمیع چیزها؛ انجام: جاهلی گر منکر این معنی است ** تو مخوانیش شیعه بلکه سنی است.
خط: نستعلیق، کا: عبدالجبار بن حاج قاضی محمد قراباغی، تا: پنجشنبه 13 ربیع الاول 1331ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرکوب، 23ص (1-23)، 12 سطر (8×14)، اندازه: 11×17سم [ف: 12 - 2899]
حدیث «من کنت مولاه»- اثبات حدیث «من کنت مولاه»
hadīṯ-un min ma‘āni-l axbār
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10841/14
خط: نسخ، بیکا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (8پ-9ر)، مختلف السطر (9×20)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20 - 381]
hadīṯ-u mulid-il imām ‘alī ibn-i abī-ṭālib
ابوالحسن بکري، احمد بن عبداﷲ، - 953 قمري
ab-ol-hasan-e bakrī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1547)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14895/2
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي خلق الانبیاء رحمة للعالمین و جعلهم مبشرین و منذرین لکافة الخلق اجمعین
خط: نسخ، کا: عبدالرفیع بن عبدالرحمن کازرونی، تا: صفر 1235ق؛ تملک: حاجی حسین بن ملا محسن؛ یادداشت هبه نمودن این نسخه از عبدالرضا بن قاسم بفرزندش خانم جان نساء مورخ 12 رجب 1221ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج، 14 سطر (10×16)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 212]
hadīṯ-un nār wa mā a‘adda-l lāh-u fī-hi li-l-kāfirīn = vasf-e jahannam = hadīs-e vasf-e jahannam
حدیثی است با حذف أسناد، از پیامبر اسلام از حضرت جبرائیل (علیه السلام)، در وصف جهنم.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15246/4
آغاز: حدیث النار و ما اعد اﷲ فیها للکافرین بحذف الاسناد. عن النبی (صلی الله علیه و آله) قال جائنی جبرائیل (علیه السلام) و هو متغیر اللون فقال یا محمد جئتک فی الساعة التی امر اﷲ فیها ... النار ان تنفح فیها و لا ینبغی لمن یعلم ان جهنم حق ... قال النبی (صلی الله علیه و آله) یا اخی جبرائیل صف لی جهنم فقال یا حبیبی ان اﷲ [تعالی] خلق جهنم؛ انجام: و دخلوا الجنة، قالوا یا لیتنا کنا مسلمین.
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن موسوي، تا: 1301ق؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (69-73)، 14 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 38-714]
حدیثنا صعب مستصعب و طینه- معنی «حدیثنا صعب مستصعب و طینه» (رسالة فی)
hadīs-e nabovvat-e arastū va abarxīs va batlamīyūs
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 2842/87
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6 - 136]
hadīs-e nabavī darbāre-ye āb-e bārān-e neysān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15940/21
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: تیماج فرنگی، 2گ (103پ-104ر)، اندازه: 16×22سم [ف: 44 - 147]
حدیث نفس کمیل- اقسام النفس
hadīs-e nafs-e komayl
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10841/42
آغاز: «عن کمیل بن زیاد قال سئلت عن مولانا أمیرالمؤمنین علیه السلام ارید أن تعرفنی نفسی. فقال یا کمیل وأي النفس ترید أن اعرفک»؛ انجام: «ارجعی الی ربک راضیة مرضیة فادخلی فی عبادي و ادخلی جنتی و العقل وسط الکل»
خط: نسخ، بیکا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (100ر- 100پ)، مختلف السطر (9×20)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20 - 393]
hadīs-un nūrānīya
به نقل از مشارق الانوار شیخ رجب برسی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8903/21
آغاز: قال الشیخ رجب البرسی فی مشارق الانوار. فصل. و من هذا الباب ما رواه سلمان و ابوذر عن امیرالمؤمنین (علیه السلام) انه قال من کان ظاهره فی ولایتی اکثر من باطنه خفت موازینه
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 12 شوال 1255ق، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی نخودي و حنایی، جلد: تیماج مشکی، 1ص (285)، اندازه: 3/ 14×1/20سم [ف: 1/29 - 274]
hadīs-e nowrūz = extīyārāt-ol ayyām = hadīs-e mo‘allā ebn-e xonayyes
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمري
ja‘far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
حدیثی است مشهور و منسوب به حضرت صادق امام ششم (علیه السلام)
به روایت معلی بن خنیس درباره روز نوروز و آداب آن. عدهاي از دانشمندان رساله نوروزیه نوشته و این حدیث را مورد سخن قرار دادهاند. رسالههاي نوروزیه عمادالدین مسعود و مولی اسماعیل خواجویی و میرزا مهدي و سید اسماعیل خواتون آبادي از این باب است. در این مختصر امام صادق علیه السلام خواص و سعد و نحس نوروز و روزهاي ماه هاي فارسی را براي
معلی بن خنیس بیان فرموده است.
[الذریعة 6 /367]
آغاز: یوم النیروز نیروز الفرس روي المعلی بن خنیس عن مولانا الصادق علیه السلم فی یوم النیروز اذا کان یوم النیروز؛ انجام: و تکثر من یا ذا الجلال و الاکرام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 999ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 1ص (79)، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 9 - 640]
آغاز: بسمله، اخبرنا ابوغالب احمد بن محمد الرازي ... عن معلی بن خنیس قال دخلت علی الصادق جعفر بن محمد علیهما السلام یوم النیروز فقال علیه السلام یا معلی اتعرف هذا الیوم قلت جعلت فداك هذا یوم یعظمه العجم و تتهادي فیه فقال ابوعبداﷲ علیه السلام و البیت العتیق الذي بمک ما هذا الا الامر قدیم افسره لک حتی تفهمه؛ انجام: و من آبق له آبق وجده و من ضلت له فیه ضاله وجدها انشاء اﷲ تعالی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 9گ، 14 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 26 - 39]
hadīs-e nūrayn
نعم اﷲ ولی، نعم اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4184/16
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، تا: 1258ق؛ کاغذ: ترمه پستهاي، جلد: میشن سیاه، 1گ (142ر-142پ)، 17 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 4 - 670]
hadīṯ-u nīl-i miṣr wa ġayr-i ḏālik
بزاز، احمد بن محمد، - 470 قمري
bazzāz, ahmad ebn-e mohammad (- 1078)
روایات مختلفی است از ابوالحسین احمد بن محمد بن احمد بزاز و نیز مقداري از احادیث رضوان بن احمد صیدلانی و عیسی بن علی وزیر و ابوالقاسم صیدلانی در این مجموعه گردآوري شده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 612/4
آغاز: أخبرنا الشیخ الثقة موفق الدین أبو حفص عمر بن محمد بن معمر بن قراءة علیه و أنا أسمع فی یوم ا حد ثالث عشر من المحرم سنة 604
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)، دمشق 3771؛ بیکا، تا: با تاریخ قرن 6؛ با سماع صاحب آن «محمد بن ابوالقاسم بن محمد بن اسعد عراقی معرفو به ابن حلیم» و برادرش «ابوطالب حسین» و چند سماع دیگر، و در سه برگ پایانی آن 14 علامت سماع و بلاغ از قرن ششم و هفتم آمده؛ 16گ (144- 159) [عکسی ف: 2 - 221]
حدیث وصف جهنم- حدیث النار و ما اعد اﷲ فیه للکافرین
hadīs-e vafāt-e salmān
داستان حضور جناب مولی علی علیه السلام به هنگام درگذشت سلمان فارسی در مدائن.
[الذریعة 25/119]
خط: مختلف، بیکا، تا: با تاریخ 1098ق؛ به صورت بیاض نوشته شده؛ جلد: تیماج قرمز، اندازه: 1/52×25سم [ف: 1 - 252]
آغاز: حدیث وفات سلمان رضی اﷲ عنه بالاسناد عن الامام شیخ الاسلام ابی الحسن الهمدانی قال حدثنا الاصبغ. قال کنت مع سلمان ... فاتیته ذات یوم و قد مرض فی مرضه الذي مات فیه؛ انجام: و من اخبرك بموت سلمان ... فقال یا اصبغ اخبرنی ابن عمی رسول اﷲ صلی اﷲ عیله و آله هذا ما انتهی الینا من وفات سلمان
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 2گ (51-52) [ف: 23 - 730]
به نقل از ابوالحسن علی الهمدانی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: قرن 13؛ 2گ (14ر-15پ) [مختصر ف: 306]
آغاز: من تغسیلی فنادته الروح یا عبداﷲ رفقا
بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 3ص (49-51)، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 23 - 311]
حدیث وفات سیدنا الامام علی بن ابی طالب- مقتل امیرالمؤمنین
حدیث ها در سال کبیسه- مفتتح الشهور
hadīṯ-u hišām fī waṣiyyat-i luqmān li-ibn-i-h
اراك؛ دهگان؛ شماره نسخه: 215/5
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام علی ... فی حدیث هشام فی ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن محمد نقی موسوي خوانساري، تا: 1281ق؛ 11گ (60پ-70پ)، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 287]
hadīsī az ehtejāj-e tabarsī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10841/13
آغاز: هو، فی الاحتجاج للطبرسی ره. عن حفص بن غیاث قال شهدت المسجد و ابن العوجاء یسأل ابا عبداﷲ علیه السلام عن قول اﷲ عزوجل کلما نضجت جلودهم؛ انجام: اخذ لبنته فکسرها ثم ردها فی یمنها فهی هی و هی غیرها
خط: نسخ، بیکا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مشکی، 1ص (8پ)، مختلف السطر (9×20)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20 - 380]
hadīsī az payāmbar darbāre-ye aqsām-e se-gāne-ye xāb dar rūz
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10931/10
النوم فی النهار ثلثة العیلولة و الفیلولة و القیلولة ...؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، سطور چلیپا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (78پ)، سطور چلیپایی (1/50×5/19)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 20-513]
hadīsī az payāmbar (s) be naql az ‘āyeše
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/10
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدین محمد حسنی، تا: دوشنبه جمادي الثانی 1118ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: شرقی نخودي، جلد: میشن مشکی، 1ص (120)، اندازه: 3/ 22×9/ 34سم [ف: 1/29 - 87]
hadīṯ-u yaḥyā ibn-i muḥammad ibn-i ṣā‘id
بغدادي، یحیی بن محمد، 228 - 318 قمري
baqdādī, yahyā ebn-e mohammad (844 - 931)
روایات مؤلف از طریق ابوالقاسم عبیداﷲ بن احمد مقدسی، ابن صیدلانی در سال 394ق و روایت شریف ابوالحسین محمد بن علی بن مهتدي باﷲ هاشمی در سال 456ق میباشد.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 608/8
آغاز: اخبرنا الشیخ ابو السعادات ... ان النبی (صلی الله علیه و آله) قال: من لعب بالنرد فقد عصی اﷲ و رسوله؛
کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه)-دمشق 3770؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن عبدالخالق بن محمد بن ابی هاشم قرشی شافعی، تا: قرن 7؛ 15گ (239-253) [عکسی ف: 2 - 207]
hadīṯ-u yawm-il jumal
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10103/1
خط: نسخ، کا: علی بن عباس البحرانی، تا: 1280ق؛ قطع: وزیري خشتی [میراث شهاب: س8ش2 - 21]
al-ḥadīd = k.-ul ḥadīd
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمري
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
یکی از رسائل السبع الجابریة است. در آغاز آن میگوید: پیش از این 144 کتاب در موازین ساخته بودم و از آنها 32 کتاب گزیده و از آنها نیز این 7 کتاب (اشاره به رسائل سبع) را گزیده ام.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي لیس کمثله شیء هو السمیع البصیر ... انا لما الفنا کتب الموازین المائة و الاربع و الاربعین کتابا، جعلنا لها زبدة
انجام: بالعلوم، حتی یسهل علیه. افهم ما یسمع من العمل سهولة.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (53پ-60ر) [ف: 1- 88]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 19 جمادي الثانی 1273ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 944]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 11 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2 -462]
al-ḥadīdat-ul ḥusaynīyya fī qaṭ‘-i lisān-i a‘wān-il umawīyya
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10267
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ قطع: رقعی پالتوئی [میراث شهاب: س8ش4 - 67]
ḥadīdat-un muḥāmāt fī ajwibat-i ba‘ḍ-il maqālāt
ناظم الشریعة همدانی، محمد علی بن محمد حسن، ق14 قمري
nāzem-oš-šarī‘e hamadānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 20c)
تاریخ تألیف: جلد سوم در 27 جمادي الثانی 1326ق؛ محل تألیف: همدان
بحثهاي مفصلی است در حالات باب و بهاء و پاسخ بر گفتهها و ادعاهاي آنان و رد شیخیه. مؤلف چهار سال با اکابر شیخیه محشور بوده و علوم و اصطلاحات ایشان رابه لطایف الحیل درك نموده و در زوایاي کلمات آنها تتبع نموده و برههاي از زمان با اکابر بابیه و بهائیه طرح الفت انداخته و آنها را به خود مایل ساخته و از کتب آنها آنچه را در پس هزار پرده مکتوم میداشتند بیمضایقه بر طبق اخلاص گذاشتند و براهین آنها را که قلوب جاهله را با آن غافله می نمایند دانسته است. چون در زمان او این طایفه شهرتی یافتهاند کتاب را در توضیح مرام و دین و اعتقادات آنها بیان داشته و به رد آنها میپردازد؛ داراي یک «مقدمه» و پنجاه و یک «مقاله» و یک «خاتمه» می باشد. این کتاب به حسب تقسیم مؤلف در سه جلد تألیف شده، جلد اول به سال 1323 و دوم روز دوازدهم ربیع الثانی 1326 و سوم 27 جمادي الثانی همان سال در همدان به پایان رسیده است. مختصر عناوین کتاب چنین است: مقدمه: در تاریخ باب و بهاء؛ مقاله 1. کمک به مذهب بابیه؛ 2. استشهاد به حدیث ابی لبید مخزومی؛ 3. استشهاد به آیه تدبیر امر؛ 4. استشهاد به حدیث «لا بدلنا من آذربایجان»؛ 5. استشهاد به فقره «یظهر فی سنة الستین»؛ 6. استشهاد به حدیث زوراء؛ 7. استدلال به آیه «و جمع الشمس و القمر»؛ 8. استدلال به حدیث «یا علی ان لی کرة»؛ 9. استدلال بحدیث لوح؛ 10. استدلال براي وجود امام سیزدهم؛ 11. استدلال به حدیثی براي اثبات امام سیزدهم؛ 12. استدلال به حدیث «الائمة من بعدي اثنا عشر»؛ 13. استدلال به حدیث «ان لهذه الأمة اثنا عشر اماماً»؛ 14. استدلال به حدیث «ان اﷲ أرسل محمداً الی الجن و الانس»؛ 15. استدلال به حدیث «اثنا عشر امام من آل محمد کلهم محدث»؛ 16. استدلال به حدیث لوح؛ 17. اخبار نشانیهاي قائم آل محمد؛ 18. استدلال به آیه «و لو تقول علینا بعض ا قاویل»؛ 19. استدلال به مکاشفات یوحنا؛ 20. استشهاد به کتاب دساتیر؛ 21. استدلال به کتاب دانیال؛ 22. استدلال به گفته هاي فتوحات ابن عربی؛ 23. استدلال به دلیل نفوذ و تقریر؛ 24. انکار معجزات انبیا؛ 25. پاسخ گفتههاي فرائد گلپایگانی؛ 26. استشهاد به حدیث «اذ قام القائم»؛ 28. استدلال به آیه «فتمنوا الموت ان کنتم صادقین»؛ 29. استدلال به کتاب ایقانش؛ 30. استدلال بر ختم رسل؛ 31. استدلال بر معجز بودن کتابت باب؛ 32. ذکر مغلطه میرزا ابوالفضل گلپایگانی؛ 33. میزان معجزه و خرق عادت؛ 34. تعیین رستاخیز با بیان؛ 35. استدلال به حدیث «طوبی لمن رأي بمکة»؛ 36. استدلال به احادیث مطلع دو نیر؛ 37. استدلال به آیه «انا کنا نستنسخ ما کنتم تعملون»؛ 38. استدلال به گفتههایی از کتب انبیا؛ 39. استشهاد به لفظ «غصن»؛ 40. استدلال به حدیث «تلوذ بفنائک من ملأ»؛ 41. استدلال به حدیث «یقوم القائم بأمر جدید»؛ 42. استدلال به حدیث «اذ قام القائم استأنف دعاء جدیداً»؛ 43. استدلال به حدیث «المهدي منا اهل البیت»؛ 44. استدلال به حدیث «لیدرکن المسیح اقوام»؛ 45. استدلال به حدیث «و یظهر سیدنا القائم»؛ 46. پاسخ تأویلات گلپایگانی؛ 47. استدلال به آیه «اقم الصلاة لدلوك الشمس»؛ 48. عقیده به تناسخ؛ 49. نقل تناسخ از کتاب ایقان؛ 50. گفتگوي مؤلف با عالمی بهائی؛ 51. استدلال به حدیث «ان فی صاحب هذا ا مر سنتاً»؛ خاتمه: در اصول و فروع دین بهائیان.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد بدان که کتاب حدیده محمات فی اجوب بعض المقالات مشتمل است بر یک مقدمه و پنجاه و یک مقاله و خاتمه، اما مقدمه در تاریخ میرزا علی محمد باب و میرزا حسین علی بهاء و میرزا یحیی معروف به صبح ازل از یوم ولادت آنها تا یوم وفات شان است و اما پنجاه و یک مقاله در ذکر براهین بابیه و بهائیه و جواب آنها است. اما خاتمه در ذکر احکام باب و بهاء است با خط رمز که اختراع کرده اند و بیان قواعد خط یهود که تورا و انجیل به آن خط است و فهرست مطالب جزئیه مندرجه در آنها از این قرار است مقدمه، در آن ذکر شده ...
[فهرستواره منزوي 9/ 266]
آغاز: الحمد ﷲ الواحد الاحد و الدائم بلا اجل و لا امد الذي لا یحسب یعد
جلد اول و دوم؛ خط: تحریري، کا: محمد زمان بن ملا حیدر قلی بهاري همدانی، تا: 1314ق؛ کاتب کیفیت ملاقات با مؤلف را در سال 1314 شمسی (1354 قمري) درباره مجلد سوم توضیح داده؛ کاغذ: خط دار چند برگ آخر سفید، جلد: تیماج قهوه اي شکلاتی، 234گ، 18سطر، اندازه: 4/ 13×3/ 20سم [ف: 41 - 206]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن احمد کبوتر آهنگی، تا: 3 ذیقعده 1326ق؛ قطع: وزیري [رشت و همدان: ف: 1248]
آغاز: الحمدﷲ الواحد الأحد و الدائم بلا اجل و لا امد ... و بعد بدانکه این کتاب را مینویسم در بیان حالات روساء بابیه و بهائیه و تعالیم آنها؛ انجام: و حقیر را از طول مدت کسالت دست داده است بهمین مقام مجلد را ختم میکنم ...
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن احمد حسینی کبودر آهنگی ساکن همدان، تا: شنبه 10 ربیع الثانی 1327ق؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 253گ (33پ-285پ)، 25 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 26 - 268]
جلد سوم؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: قهرمان رئوفی بهاري، تا: 27 شوال 1354ق؛ پس از اتمام کتاب چند رساله مختصر به چشم میخورد: 1. جوابیه اشعار «اعتراض به خدا» منظومه آقاي بهمنی (بیچون نامه اخگر) جوابیه مفصل و منظوم است در 14 صفحه، نقل شده از روي نسخه چاپی مورخ 7 تیرماه 1314، 2. رساله نوریه در 17 صفحه، از عبداﷲ بن عبدالمحمد بن شاهرخ، کتابت شده از روي نسخه چاپ شده در سال 1316؛ جلد: تیماج قهوه اي شکلاتی، 224گ، 18سطر، اندازه: 13/2×3/ 20سم [ف: 41 - 212]
hadīqat-ol ahbāb
محمد شریف بن شهاب الدین
mohammad šarīf ebn-e šahāb-od-dīn
در اصول و فروع دین به شیوه سؤال و جواب در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه» و هر باب در چند «فصل». باب یکم در آنچه تعلق باخذ مسایل و کیفیت عمل و طرق دارد در دو فصل. نام کتاب و نگارنده و فهرست بابها و فصول در دیباچه آمده.
آغاز: بسمله، حمد بی حد شایسته معبودیست که عادتش احسان و غفرانست و عبودتش موجب سرافرازي این جهان ... اما بعد چنین گوید ذره بی مقدار ... ابن شهاب الدین محمد شریف ...
[فهرستواره منزوي 9/ 266]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6376
آغاز: برابر؛ انجام: سؤال اگر در ولایتی مقرر باشد که هرگاه تحصیلدار ...
خط: نستعلیق خوانا، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (در فصل چهارم از باب دوازدهم افتاده است (باب دوازدهم که آخرین باب است در دیباچه در چهار فصل یاد شده است))؛ مهر: «من حسین منی و انا حسین» 1113؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سبز، 112گ، 22 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2 - 209]
hadīqat-ol ahzān
حدید محما - حدیق الاذهان 823
واعظ اصفهانی، محمد، ق14 قمري
vā‘ez-e esfahānī, mohammad (- 20c)
داراي 59 مجلس است در ذکر فضایل و مصایب اهل بیت طهارت و در همه مجلس ها از وقایع طف به شیوه روضهخوانان قرن اخیر یاد شده است. وي از کتاب فتوحات القدس، بحار، ابواب الجنان و از «مرحوم بحر العلوم» نقل کرده است.
آغاز: بسمله، و به نستعین الحمدﷲ الذي جعلنا من المتمسکین بولایة علی بن ابیطالب و شرح صدورنا بمفتاح مودة علی بن ابیطالب. اما بعد بنده عاصی خاطی تبه روزگار و عاص در لیل و نهار چنین بخاطر رسید که شستشوي جرائم از نامه اعمال میسر نیست الاتمسک.
انجام: هر یک از دشمنان که اسلحه حرب نداشتند از روي عناد بجانب آن حضرت سنگ می انداختند.
[فهرستواره منزوي 3 /1616]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3531/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهاردار، جلد: تیماج مشکی، 180ص (1-180)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 10 - 1487]
ḥadīqat-ul aḏhān fi-l aḥādīṯ-il axlāq-il ḥisān
دوالی، محمد بن موسی، - 790 قمري
davālī, mohammad ebn-e mūsā (- 1389)
چهل حدیث، به صورت مرسل، از حضرت رسول اکرم از طرق اهل سنت در حسن خلق و آداب حسنه است. مؤلف در آغاز، حنفی بوده، سپس به مذهب شافعی گرویده است. وي منسوب به «ذوال» است که بنا بر گفته معجم البلدان، بیابانی در یمن میباشد. در مؤلفات الزیدی (1/ 93)، نسخهاي با عنوان «الاربعون حدیثاً» از امام متوکل، اسماعیل بن قاسم حسنی (- 1087ق) با همین سرآغاز وجود دارد.
[روضات الجنات 10/80؛ معجم البلدان 3/ 9؛ معجم المؤلفین 12 /67]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12397/7
آغاز: بسملة، الحمدﷲ رب العالمین و صلواته و سلامه علی خیر المرسلین و امام المتقین محمد صلی اﷲ علیه. اما بعد فان حسن الخلق خیر عادة و اجل ما منح اﷲ به عباده اذبه تشرف العبادة و یتوصل العبد؛ انجام: فأنت تري هذه الاتفاقات التی ماخلت غالباً من الاستدعائات و لکنها مجمل فی هذا الباب عن الثقات نسأل اﷲ الثبات و اصلاح السرایر و النیات و العفو و العافیة و المعافات
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 ربیع الثانی 1226ق؛ در پایان نسخه، بحثی
از شرح همین کتاب در نیم صفحه نقل شده، سپس بخشی از شرح اربعین شیخ بهایی به وسیله کاتب نسخه، درج شده است؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (99-103)، 33 سطر، اندازه: 1/53×23سم [ف: 31 - 348]
حدیقة الازاهر- حدائق الازهار
hadīqe-ye azhār va anjoman-e anvār = t.-ye tafsīr-e borhān
تبریزي اصفهانی، محمد کاظم بن شاه محمد، ق12 قمري
tabrīzī esfahānī, mohammad kāzem ebn-e šāh mohammad (- 18c)
وابسته به: البرهان فی تفسیر القرآن؛ بحرانی، هاشم بن سلیمان (-1107)
آغاز: تفسیر و تأویل کتاب مبین کاینات حمد مالک الملکی است که به بسط مائده وجود اظهار حمد بی منتها بر ذات اقدس خود جلد اول کتاب و تا پایان سوره نساء را دارد و هشتم ماه شعبان 1131 به پایان رسیده و گویا جز این مقدار نگاشته نشده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1131ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ یادداشتی از فرزند مؤلف عبداﷲ بن محمد کاظم اصفهانی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 245گ، مختلف السطر، اندازه: 22/5×25سم [ف: 22 - 35]
آغاز: بسمله. تفسیر و تاویل کتاب مبین کاینات حمد مالک الملکی است که ببسط مائده وجود اظهار حمد بی منتها بر ذات اقدس خود نموده؛ انجام: مراد فلان و فلان است. صورت خط سید مؤلف طاب ثراه تمام شد جزو اول از کتاب برهان در تفسیر قرآن بر دست مؤلفش نیازمند بخداي هاشم بن سلیمان بن اسمعیل بن عبدالجواد الحسینی بحرانی در بیست و دویم ... رمضان در سال یکهزار و نود و چهار ... و الحمد اﷲ رب العالمین و ما گوئیم فراغ از ترجمه ... در ثامن شهر شعبان ... سنة احدي و ثلثین و مائة بعد الالف اتفاق افتاد بر دست حقیر ... محمد کاظم بن شاه محمد التبریزي ... و الحمد اﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ محشی، مجدول، با سر لوح زرین و آراسته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 459گ، 25 سطر (15×26)، اندازه: 23×24سم [ف: 13 - 3186]
ḥadīqat-ul azhār wa nafāyis-ul afkār
دراین کتاب حکایات و داستان هاي شگفت انگیز آمده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2800
آغاز: هذا کتاب جامع غرائب الحکایات المشتهرات و الظریفات و العجبیات. و سمیته بحدیقة الازهار و نفاس الافکار. بسمله. و به نستعین. باب ماجاء عن عبداﷲ بن عباس بن قوة جنان و فراسة لسان. قیل انه دخل علی معاویة وعنده عبداﷲ بن زبیر؛ انجام: لاتنکري هذا النحول فذي ** نفسی تذوب علیک من نفسی.
تم هذا الکتاب بالخیر و البرکة، لجناب سرکار زبدة المشایخ شیخ محمد خان السرتیب، نجل الافخم شیخ المشایخ شیخ فارس دام مجده خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 261گ، 19سطر (13×23)، اندازه: 17×29سم [ف: 4 - 306]
موسوي، محمد کریم بن محمدحسین
mūsavī, mohammad karīm ebn-e mohammad-hoseyn
وابسته به: خطبة البیان = خطبة الافتخار = الملحمة؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
اهداء به: فتحعلی شاه قاجار
در شرح و ترجمه خطبة البیان در هفتاد کلمه.
آغاز: بسمله الحمد لواهب المکارم و الشکر لصاحب المراحم و الصلوةعلی خیر النفوس الزکیة محمد و آله الطاهرین و بعد مخفی نماند بر سالک راه حق و عرفان و طالب هدایت و رضوان که معرفت خالق و صانع ... سبب اظهار این کلمات آن بود که روزي سلمان فارسی و ابوذر غفاري و عبداﷲ عباس از حضرت شاه ولایت و ماه هدایت آن اصل نجابت مرتضی علی (علیه السلام) در وقت خلافت استفسار نموده اند ... پس از جهت این آنحضرت هفتاد کلمه بیان نمود آنرا خطبه البیان نام نهاده شد
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ استرابادي، تا: جمعه 21 ربیع الثانی 1244ق؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 145]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: عبداﷲ استرآبادي، تا: 21 ربیع الثانی 1244ق؛ مهر: «منوچهر»؛ تملک: منوچهر میرزا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز با عبارت: «السلطان ابوالحسن علی بن موسی الرضا (علیه السلام)»، 71گ، 11 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 5/12×20سم [ف: 2 - 457]
ḥadīqat-ul afrāḥ li-’izāḥat-il atrāḥ
شروانی، احمد بن محمد، 1200 - 1250 ؟ قمري
šarvānī, ahmad ebn-e mohammad (1786 - 1835)
تذکره اي است شبیه «سلافة العصر» که مؤلف در آن لطایف ادباء و شعراي عصر خود را جمع آوري نموده؛ مشتمل بر شش «باب»: 1. لطایف لطفاء الیمن المیمون و حکایات یسر بها کل محزون؛ 2. لطایف نبغاء الحرمین الشریفین فی حکایات ابهی و اصفی من العین؛ 3. لطایف بلغاء مصر و محاسن طرایف الشام و العراق و حکایات الذمن الضرب فی المذاق؛ 4. لطایف نبهاء الروم و المغرب و حکایات تشتمل علی ما هو المعجب المطرب؛ 5. لطایف اذکیاء البحرین و عمان و حکایات قلایدها افخر من سموط المرجان؛ 6. لطایف ادباء الهند و العجم و حکایات یزول بذکر هن کل هم و غم.
آغاز: نحمد من لم تزل امورنا منظمة بما نثرت علینا ایادي نعمه و نصلی و نسلم علی سیدنا محمد خیر من نطق بالضاد و احمد من لهج بالبلاغة و افاد نجم الهدي و علمه ...
چاپ: کلکته، ذ 1229ق؛ یولاق، 265ص، 1282ق؛ مصر، 1302و1305ق.
[سرکیس 1/ 1120؛ ذیل چلبی 2/ 397؛ الذریعه 6/ 380؛ مؤلفین مشار 1/ 500؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 430]
آغاز: برابر؛ انجام: من ذا الذي ترضی سجایاه کلها ** کفی المرء فخرا ان تعد معائبه / قد فرغ القلم من رکوعه و سجوده و انتصابه و قعوده ...
خط: نسخ، کا: علی بن لطف اﷲ بن عبداﷲ حبشی، تا: 6 ذیحجه 1037ق؛ در همراهی با شیخ عبداﷲ بن شیخ مبارك نوشته شده؛ تملک: جلال الدین بن مؤید الدوله ربیع المولود 1285؛ جلد: تیماج قهوه اي، 186گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 26-242]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 193گ، 19سطر (10×20)، اندازه: 18×29سم [ف: 4 - 307]
آغاز: برابر؛ انجام: فقیل هی اعف الناس فارسل الیها ما لا جزیلا و قال تستعین به علی صیانة جمالها و رونق ادبها ... غفراﷲ لی ولکم بمحمد و آله الطیبین الطاهرین
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1282ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 208گ، 29سطر، اندازه: 17/5×29/5سم [ف: 1 - 423]
از روي نسخه چاپ 1229 کلکته؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، (75357)، [ف: 3 - 86]
نسخه اصل: سازمان لغت نامه دهخدا ش 244. در 6 باب؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 316]
ḥadīqat-ul af‘āl
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2673
آغاز: فی الکلم الثلاث جمعیاً فالمفتوح من الاسم نحو این استفهامیاً؛ انجام: شرح قصیر لانی کنت علی جناح السفر مشوش البال فصول و ابواب: فصل و باب منظمی ندارد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 117گ، 17سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 1 - 422]
hadīqat-ol aqālīm = hadīqat-ol ‘ālam
بلگرامی، مرتضی حسین، - 1208 قمري
belegrāmī, mortezā hoseyn (- 1794)
تاریخ تألیف: 1202ق
کتابی است در تاریخ در هفت اقلیم به عدد اقالیم سبعه که احوال زمین و ربع مسکون و داستان هاي عجیب و غریب و تاریخ سلاطین و حکما و بزرگان و مشاهیر از دانشمندان و شعرا را می آورد. در آخر دو ملحق نیز از مؤلف دارد.
آغاز: حمد بیحد مر خداي عزوجل را که لسان عالمیان در اداي شکرش شیرین بیان است انجام: یعنی زیر زمین که عبارت از ارض متقاطر تحتانی است عمارت است و فرمانروایان باشند.
چاپ: لکهنو، سنگی، 1296/ 1879م، رحلی کوچک (خشتی)، 697+2صص
[نسخههاي منزوي 6/ 3963؛ الذریعه 6/ 380 و 388؛ استوري 1/ 142]
خط: نستعلیق، کا: امین بیک، تا: ربیع الثانی1219ق؛ با سرلوح، مجدول؛ حسام السلطنه محمد تقی میرزا در صفر 1272 در تبریز به بهمن میرزا پسر فتحعلیشاه آن را بخشیده بود؛ تملک: فرهاد میرزا در 1272؛ کاغذ: هندي، جلد: روغنی زرین زمینه زعفرانی، 27 سطر (14×26)، اندازه: 22×36سم [نشریه: 3 - 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: موهن لعل لکهنوي، تا: پنجشنبه 23 ذیقعده 1230ق، جا: کودها از توابع جی پور از بلاد هند؛ مجدول، با سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج سبز، 466گ، 21 سطر، اندازه:
24/5×37سم [ف: 1 - 390]
آغاز: بسمله فهرست اقلیم چهارم اصفهان ... بسمله اقلیم چهارم تعلق بآفتاب دارد و در وسط معموري عالم ومسکن اشرف اولاد بنی آدم است وحد اول این اقلیم از؛ انجام: یکی گفت از وي که ادب چیست گفت آنست که خود را نشناسی بعون او سبحانه تعالی اقلیم پنجم اتمام یافت.
اقلیم چهارم و پنجم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 4 جمادي الاول 1263ق (پایان اقلیم چهارم)؛ مجدول محرر؛ جلد: مقوا با روکش کاغذي، 125گ، 17سطر، اندازه: 16×30سم [ف: 3-1605]
نسخه اصل: بادلیان ش 5 الیوت؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 75]
hadīqe-ye amān-ol-lāhī
رونق، عبداﷲ بن محمد، ق13 قمري
rawnaq, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 19c)
اهداء به: امان اﷲ خان دوم والی کردستان
تاریخ تألیف: 1265ق
تذکره سرایندگان کرد هم عصر با مؤلف است در یک «مقدمه» و یک «خیابان» و دو «گلبن» و یک «جویبار» و یک «گلدسته» نگاشته است.
چاپ: به کوشش خیام پور، تبریز، 1344 ش
[فهرستواره منزوي 3/ 1899؛ الذریعه 26 /183]
آغاز: بسمله. ازهار اشجار صدیقه بیان انفسی و آفاق واثمار جهان آبسال زبان ما سوي ... اما بعد چنین گوید محرر این مسود بلبل گلبن حدیقه صفا ... المتخلص برونق؛ انجام: طغرا نویس دفتر ایجاد زین ستم ** فهرست نه کتاب فلک را به دم نوشت / تا تیر خصم را بشه آفاق شد هدف ** بر عرش شد شرار دل شحنه نجف / منت خدای را که بنام نامی ... این دفتر بپایان آمد ... در حضرت خسرو ان بغیر تار نخی نه یا علی مدد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه اي، 228گ، 16 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 3 - 1613]
بی کا، تا: 1320ق [د.ث. مجلس]
hadīqat-ol ons
منشی باشی، عیسی بن محمد، ق13 قمري
monšī-bāšī, ‘īsā ebn-e mohammad (- 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ تألیف: 1306ق
نصایح اخلاقی مختصري است نثر مؤلف چندان سلیس و روان نیست و پیچیدگیهایی دارد. داراي سه «فصل»: 1. کلمات و سخنان ائمه دین سلام اﷲ علیهم اجمعین؛ 2. نصایح و اندرز حکماء؛ 3. نصایح و اندرز حکماء. از زندگی او جز چند سطري که در آغاز کتاب از احوال خود یاد کرده اطلاع بیشتري نداریم: «این کمترین چاکران دربار فلک اقتدار عیسی بن محمد که قریب ده سال است در سلک چاکران منتظم و اکنون در اداره نظام به منشیباشی گري سرافراز است و از هشت سالگی اوقات خود را صرف درس و مشق کرده محض تربیت و تحصیل معنی انسانیت که آرایش جوهر انسانی دوست به فحص علم و کسب معارف اقدام تا کنون که مرحله عمر به بیست و چهار سال رسیده است با تحریرات احکام و فرامین نظامی غالب اوقات را در اقتباس کمالات نوعی مواظبت که آسایش از تعب و روز از شب نشناختم تا به فضل خدا خود را قابل خدمات دیوانی کرده این چاکر آستان که دستم از نقد و جنس تهی در بحر تفکر غوطه وي گردیده چنان دانست که در نظر انور شاهنشاه عصر ... ناصرالدین شاه قاجار ... متاعی بهتر از عرض هنر نیست ... به متخیله ام گذشت چند فصلی از مواعظ و نصایح ائمه و پادشاهان سلف و حکماي دانشمند که این مدت در کتب سیر دیده و در سینه خود ذخیره کرده با کلک شکسته و خاطر پژمرده به رشته تحریر کشیده تقدیم حضور باهر النور خدیو بی مثال که تا ابد زنده و دولتش پاینده باد نماید.«
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10761
آغاز: به غیر حمد تو در لوح سینه ما نیست ** به این نمک غزلی در سفینه ما نیست / شکر و سپاس بی قیاس حضرت صانعی را سزاست که بیاض چهره خوبان را به سواد خط مشکین و نقطه ریزي خال عنبرین آراسته؛ انجام: و در صحیح بخاري [و] مسلم است عادلان روز قیامت همه بر منابر نور باشند
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1306ق، نسخه اصلی است که تقدیم ناصرالدین شاه شده؛ با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول؛ جلد: مخمل سبز، 37گ، 9 سطر (7×13/5)، اندازه: 5/ 10×17/5سم [ف: 20 - 296]
hadīqat-ol ensāf
سرمست، عبدالکریم بن محمود، ق14 قمري
sarmast, ‘abd-ol-karīm ebn-e mahmūd (- 20c)
تاریخ تألیف: 1305ق
در عرفان و اخلاق است که در چهل و نه سالگی ساخته است.
آثار سه شاعر: آخوند ملا علی ضیایی، میرزا فتح اﷲ جلالی و آقا میرزا شکراﷲ پسر مسکین که چهار تقریظ و ماده تاریخی براي
انجام یافتن کتاب در 1307 سرودهاند و در دیباچه هست. نام مؤلف و کتاب و تاریخ 1279 و 1301 و 1307 و ناصر الدین شاه و ظل السلطان که مؤلف میگوید به سپاهان از چاکران او شده و به امور و علم و عمل نظامی در دستگاه او پرداختم، در دیباچه هست. رسالهاي است در پاسخ پرسشهاي سیاح یمنی.
چاپ: ایران، سنگی، 1307 (تاریخ تألیف 1305)، رقعی، 15+409صص
[الذریعة 6/ 380؛ مشار 556؛ فهرستواره منزوي 7/ 295]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2802
کا: محمد رضا بن آقا غلام حسین تاجر هراتی، تا: رجب 1307ق (لوي ئیل)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 101گ، 14سطر (5/ 7×14)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 10 - 1649]
ḥadīqat-ul anẓār
کشکول، محمد علی
kaškūl, mohammad ‘alī
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: ض11437
آغاز: بسمه. هذه رسال حدیقة الانظار فی مشیخة الکافی و الفقیه ... الجزء الاول من الباب الاول؛ انجام: و ابن ابی عمر و من ذکر قبلها انما یرون عن ابی ریاح الجلیل از محمد علی کشکول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1245ق [الفبائی ف: 219]
ḥadīqat-ul anẓār fī mašīxat-il faqīh wa-t tahḏīb wa-l
istibṣār
حائري، محمد علی بن قاسم، ق13 قمري
hā’erī, mohammad ‘alī ebn-e qāsem (- 19c)
وابسته به: تهذیب الاحکام فی معرف الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)؛ الاستبصار فیما اختلف من الاخبار شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)؛ مشیخ من لا یحضره الفقیه = مشیخة الفقیه شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
این کتاب همچون «اکمال منتهی المقال» او تکلمه و تتمه «منتهی المقال» شیخ ابوعلی محمد بن اسماعیل حائري (1216ق) است. وي در پایان اکمال، هدف خویش را این چنین بیان میکند: «و اما الفائدة الخامس من الکتاب فشرعنا باتمامها و جعلناها کتابا علی حده و سمیناه بحدیقه الأنظار فی مشیخ الفقیه و التهذیب و الاستبصار.» نویسنده در آغاز به اخبار مرویه از صدر اسلام تا زمان صادقین علیهما السلام و اصول اربعمائه و کتب محمد هاي سابق و لاحق اشاره کرده سپس به تعریف و موضوع علم رجال و فوائد آن در دو صنف (بخش) پرداخته است: صنف 1. داراي پنج «فائده: » 1) بیان ان هذ العلم هل هو من مکملات علم الفقه و محسناته او من متمماته و مقدماته، 2) ان الظن فی المسائل الرجالیه حجه و معتبره اولا، 3) ان تصحیح الغیر کاف و یجوز الاعتماد علیه ام لا، 4) تعدیل الروات و جرحهم هل هو من الشهاده او من باب النساء، 5) فی انه اذا تعارض الجارح و المعدل فهل یقدم الجارح او یقدم المعدل. صنف 2. داراي شش «فائده»: 1) کیفی الرجوع الی کتب الرجالیة، 2) بیان انواع تحمل الحدیث، 3) بیان العلائم الظنی علی المدح و الذم، 4) تحقیق قول اهل الرجال فی بعض الروات، 5) بیان مطالب خمسه: الاول ان خبر الحسن ما علم کون راویه امامیا ممدوحا بغیر التوثیق. الخ، 6) بیان مطالب ثلث : الاول فی بیان بعض علائم الجرح و التعدیل، الخ.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11437
آغاز: الجزء الاول من الباب الاول کتاب الاستبصار ... اعلم ایدك اﷲ تعالی ان الظاهران تدوین الاخبار المروی عن النبی و سایر اهل بیته الاطهار لم یکن معروفا من صدر الشریع الی زمان الصادقین علیهما السلام؛ انجام: و منها ملاحظ الراوي فان ابی ایوب (کذا) و ابن ابی عمیر و من ذکر قبلهما انما یروون عن ابی ریاح الجلیل لاعن غیره.
خط: نستعلیق تحریري، کا: شفیع بن عبدالمجید مازندرانی، تا: ربیع الثانی 1247ق، جا: کربلا؛ با دستخط شریف محمد صالح بن میرزا فضل اﷲ بن محمد حسن علامه حائري قاسمی مازندرانی در جمادي الاول 1338 مبنی بر نام مؤلف و رساله، محشی به لفظ «منه»؛ واقف: محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 16گ، 24- 29 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 27 - 134]
hadīqat-ol anvār = tafsīr-e āye-ye nūr
طولی، حسین بن صدرالدین، ق11 قمري
tūlī, hoseyn ebn-e sadr-od-dīn (- 17c)
در اثبات وحدت وجود، در ریاض و الذریعه توصیفی از این کتاب شده که با این نسخه مطابقتی نداشته و نیاز به بررسی بیشتري دارد
آغاز: سپاس بی قیاس خالقی را که بقدرت کامله
انجام: و آن که از ظلمت ضدش بنهاد او
[الذریعة 6/ 381؛ ریاض العلماء 2/ 96]
کا: علی بن محمد رضا، تا: 1297ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 1/82×1/89سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و نستعلیق تحریري، بی کا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 21ص (180-200)، 17-22 سطر، اندازه: 11×22/5سم [ف: 32 - 24]
آغاز: برابر
بیکا، بیتا؛ 15گ، قطع: رقعی [ف: 319]
ḥadīqat-ul anwār
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 3/ 117
در یک مقدمه و سه فصل و خاتمه در تفسیر سوره نور به عربی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 [نشریه: 5 - 222]
hadīqat-ol badāye‘
طبسی، محمد رفیع بن عبدالواحد، ق13 قمري
tabasī, mohammad rafī‘ ebn-e ‘abd-ol-vāhed (- 19c)
به دستور: میرزا زین العابدین از دودمان حسین خان براي میرزا محمد باقر پسر او تاریخ
تألیف: 1226ق؛ محل تألیف: شیراز
در یک «مقدمه» و یک «فاتحه» و سه «خیابان» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان سبب تألیف کتاب؛ فاتحه در تعریف انشا و موضوع آن و بیان فصاحت در چهار نهال: 1) در تعریف انشاء، 2) بیان فصاحت، 3) اصول ترسل، 4) اوصاف الفاظ؛ خیابان 1. در دو شجره: نخستین آن داراي دو «شکوفه» 1) اطناب، 2) ایجاز، شجره دوم در تشبیهات جامع؛ خیابان 2. داراي چهار «شجره» نخستین در مجاز داراي دو «غنچه» (مجاز لغوي و عقلی)؛ خیابان 3. محسنات بدیع داراي دو گلبن: 1) محسنات معنوي داراي 52 غنچه، 2) محسنات لفظی داراي 18 شکوفه؛ خاتمه در سرقت و انواع آن.
آغاز: بسمله. حدیقه بدایع سخنوري و گلشن صنایع زبان آوري شاداب مشرب حمد و ثنا گستري متکلمی است خبیر که از دار الانشاء ارادتش دیباچه خلق الانسان علمه البیان نقطه ایست از قلم صنع صنیعش بر صفحه کتاب وجود انسانی چکیده ...
آغاز: برابر؛ انجام: در حین تفرقه احوال و تشتت بال رقم زد کلک استعجال گردید
خط: نسخ، بیکا، تا: 1226ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج تریاکی،90گ، 14سطر (7×11)، اندازه: 9×17سم [ف: 13 - 3036]
آغاز: ریحان بر لوحه چمن نگارد. قدیري که شمع باسطوع دیده ها در پرده ز جاجی چشم از افروختگی نار اقتدارش استعاره اي؛ انجام: شکوفه هجدهم: مستزاد و آن دو نوع است: یکنوع آن که آنچه در آخر مصرع گفته نشود معنی تمام نباشد. مثال: آن کیست که تقریر کند حال گدا را، در حضرت شاهی. کز ناله بلبل چه خبر باد صبا را ...
از اوایل فاتحه تا آغاز شکوفه هفدهم؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1337ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در صفحه 24 چند بیت متضمن مضامین زیبا و یک رباعی با صنعت قلب مرکب نگاشته شده. یکی از ابیات که به وزن شاهنامه سروده این است: «چو خواهد شدن عالم از ما تهی / گدائی بسی به ز شاهنشهی»؛ جلد: چرم مشکی، 46ص (92-137)، اندازه: 11×17سم [ف: 1/47 - 128]
hadīqat-ol badāye‘
در دیباچه نامی به کتاب داده نشده و این نام از باستانی راد است. در الذریعه (6/ 379) از حدیقه در قافیه از محمد نجف کرمانی مشهدي (- 1292) یاد شده است. در این رساله از معتمد الدولة و سید الوزرا (قائم مقام) یاد شده (39 و 92) و شعرهاي خود مؤلف و سلطان و دیگران در آن هست و ماده تاریخ صبا در مرگ آقا محمد خان دارد (71) در پنج حدیقه است: 1. ماهیت شعر؛ 2. معنی لفظ شاعر و نخستین کسی که شعر ساخته است؛ 3. فصاحت و بلاغت و محسنات بدیعی در دو قسم؛ 4. عروض و قوافی؛ 5. اصطلاحات شعري.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 3099
آغاز: حدیقه اولی در ماهیت شعر است مخفی نماند که ما یتکلم به الانسان یا منثور است یا منظوم؛ انجام: براي فصاحت و بلاغت اهل داند. نه هر که چهره بر افروخت دلبري داند (تمام شد فی 18 شهر شعبان المعظم سنه 1248)
خط: نسخ، بیکا، تا: 18 شعبان 1248ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 81گ (32-112)، 16 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 - 2051]
hadīqat-ol bokā’
ترکی شیرازي، محمد حسین، - 1330 قمري
torkī šīrāzī, mohammad hoseyn (- 1912)
دیوان سروده هاي او در دو جزء در 1 مجلد. جزء اول به نام حدیقة البکاء در سوگواري و دوم «لاله زار» در غزل.
آغاز: بسمله و به نستعین، ثنا و ستایش خاص حکیمی است که. الخ.
چاپ: بمبئی، 1314ق
[فهرستواره منزوي 3/ 1616؛ الذریعه 9/ 169؛ فرهنگ سخنوران 113]
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 317
آغاز: برابر؛ انجام: السلام علیک یا ابا عبداله، السلام علیک یابن رسول اﷲ. در اینحالت دید که ابري از آسمان بزیر آمده و مردان.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 278گ، 25 سطر (12×23)، اندازه: 18×28سم [ف: 1 - 301]
الحدیقة التحمیدی- حدائق الصالحین
hadīqat-ot tašbīh va-t tamsīl = golzār-e šabīh-xānī
فانی مطلق، عربعلی، قرن 15 قمري
fānī motlaq, ‘arab-‘alī (-20c)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 071 2
آغاز: بسمه تعالی، هذا کتاب حدیقه التشبیه و التمثیل یا گلزار شبیهخوانی؛ انجام: و از این حقیر در دنیا و آخرت بگذرد انشاء اﷲ عربعلی فانی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1375 [احتمالاً شمسی]؛ 424گ؛ واقف: عربعلی فانی مطلق، تیر 1376ش [رایانه]
hadīqe-ye sānī
حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمري
hazīn, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb (1692 - 1767)
این مثنوي را حزین برابر حدیقه سنائی انشاء نموده و تا آنجا که نگارنده جستجو کرد نامی براي آن نیافت جز اینکه در اوایل کتاب گوید: «عندلیب قلم زطبع حزین ** طلبیدي حدیقه دومین»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 971/5
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1228ق، جا: مراد آباد هند [ف: 3 - 218]
ḥadīqat-ul ja‘farīyya
مرجانی طالقانی، عبدالعلی، ق13 قمري
marjānī tāleqānī, ‘abd-ol-‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: رجب 1294ق
مؤلف از شاگردان صاحب قصص العلماء است. رساله مختصري است در ابطال جبر و تفویض که ضمن 10 «حدیقه» و «خاتمه» ساخته شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 502
آغاز: الحمدﷲ و نشهد ان لا اله الا اﷲ و انه مالک الملک؛ انجام: فافحم ابا حنیفه و مضی البهلول و ترکه
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ واقف: فهرستی، 30گ، مختلف السطر، اندازه: 11×17سم [ف: 4 - 93]
hadīqat-ol hesāb
نامی، ق10 قمري
nāmī (- 16c)
تاریخ تألیف: 946ق
در یک «مقدمه» و دو «مقاله» و «خاتمه». مقدمه در شش «تنبیه»، مقاله اولی در حساب ریاضیین در سه «باب»، مقاله دوم در حساب اهل سیاق در چهار «قاعده».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3300
آغاز: و اجلال ماه برج نقابت و رفعت و اقبال نور فلک حشمت و کامرانی؛ انجام: شد تمام این کتاب و هست امید ** که در آید به چشم اهل نظر / آخرالامر یافتم تاریخ ** هم به توفیق خالق اکبر / راستی در حساب تاریخ است ** در همه کار راستی بهتر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 946ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 130گ، 14 سطر، اندازه: 6/ 12×3/ 19سم [ف: 2 - 210]
hadīqat-ol haqāyeq
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25756
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
hadīqat-ol haqīqa
جامی، محمد بن مطهر، ق7 قمري
jāmī, mohammad ebn-e motahhar (- 13c)
در چهارده «باب» پس از چند فصل دیباچه و در چهارده ماه و چهارده روز از ذیحجه 641 تا 4 صفر 642 ساخته شده است.
آغاز: حمدله صلات و علی ملائکته المقربین ... بدانکه وفقک اﷲ که آن دین که خداي
چاپ: تهران در 1343
[دیباچه التصفیه فی احوال المتصوفه چاپ یوسفی در 1347؛ دیباچه چاپ همین حدیقة الحقیقة از محمدعلی موحد در 1343؛ نسخههاي منزوي 1223؛ تاشکند 8/607؛ اونس ص 8؛ مقامات ژنده پیل ص 241؛ فهرستواره منزوي 7/ 295]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 11410 Or.؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن ابی یزید بسطامی ملقب به برهان باخرزي، تا: سهشنبه 15 جمادي الاول 706ق؛ 118گ [فیلم ها ف: 1 - 75]
بندي از حدیقة الحقیقة؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 17 سطر (7×13)، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 677]
خط: نستعلیق، کا: محمد اعظم بن شیخ سلطان احمد جامی احمدي، تا: پنجشنبه 13 جمادي الثانی 1362ق؛ 343گ، 15 سطر، قطع: ربعی [فیلم ها ف: 2 - 122]
hadīqat-ol haqīqat = faxrī-nāme
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمري
amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
یزد؛ صدوقی یزدي؛ شماره نسخه: 112
خط: نستعلیق خوش، کا: شیخ احمد کاتب یوسفی تبریزي، بیتا؛ مجدول، داراي سر لوح؛ 264گ، 18 سطر، اندازه: 17×29سم [ف: 91]
hadīqat-ol haqīqat va šarī‘at-ot tarīqa = faxrī-nāme
سنایی، مجدود بن آدم، 473؟ - 525 ؟ قمري
sanāyī ،majdūd ebn-e ādam (1081 - 1132)
تاریخ تألیف: 524 و 525 ق
مثنوي است عرفانی که به 3 نام خوانده شده است. در 10 «باب» سروده شده و انشاء آن 13 ماه طول کشیده است. محمد بن علی رفا (رقا، رقام) که معاصر با حکیم مزبور بوده بعد از وفات آن حکیم در عهد یمین الدوله بهرام شاه بن مسعود غزنوي (512-547) به جمع و ترتیب آن پرداخته و مقدمهاي بر آن نوشته و نام آن را فخري نامه معین کرده به مناسبت لقب بهرامشاه غزنوي که فخرالدوله بوده است. چنانکه از مکتوب حکیم سنائی به بهرامشاه غزنوي و مکتوب منظومی که به برهان الدین به بغداد نوشته و راجع به این کتاب و صحت مندرجات آن استفتاء کرده آنچه محمد بن علی الرقا در مقدمه حدیقه نگاشته، برمیآید، پس از اتمام حدیقه و اطلاع جمعی بر مندرجات آن (تصور میشود که اطباء و منجمین و علماء که در دربار بوده و بیانات سنائی را در باب نهم در ذیل ثناي شاه مخالف منافع خود دیده، تمایل به تشیع و علاقمندي سنائی را به خاندان حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) که از اشعار حدیقه آشکار است بهانه نموده و خواستهاند که او را آزار کنند، مکتوب و منظومه وي به بهرامشاه و برهان الدین کاملاً صریح در این مطلب میباشد) ناچار شده که نظر پادشاه و رئیس علماء اسلام (در آن دوره) را به خود جلب نماید، نسخهاي از حدیقه را پاکنویس و به بغداد پیش ابوالحسن علی بن ناصر غزنوي (برهان الدین) مشهور به بریان فرستاد تا فتوي بر صحت مندرجات آن دهد. خطاب به وي چنین میگوید: «عددش هست ده هزار ابیات ** همه امثال و مدح و پند و صفات / گفتم این و برت فرستادم ** در کنج علوم بگشادم / کبوترا این سخن پسند آید ** جان من ایمن ز گزند آید.» نسخهها در ابواب و تعداد ابیات همسان نیستند و تفاوت در آنها بسیار زیاد است گرچه در این مکتوب سنائی تعداد را ده هزار میداند؛ لذا برخی بر آن هستند که محتملاً سنائی پس از آن نیز متناوباً اشعاري را بر آن افزوده باشد.
فهرست منظوم آن عبارت است: باب اول بیان تحمید است ** محض تنزیه و صرف توحید است / باب ثانی ثنا ونعت رسول ** و آن بهر چار یار گشته قبول / باب ثالث زعقل گویم من ** زآنکه گنجد در و مجال سخن / باب رابع زعلم و خواندن علم ** گفت خواهم ز روي دانش و حلم / باب خامس زعشق و تعبیرش ** کز کجا تا کجا است تأثیرش / باب سادس زغفلت نسیان ** گرچه مستولیست بر انسان / باب سابع زحال دشمن دوست ** که بیابی هرآنچه سیرت اوست / باب ثامن ز گشت افلاك است ** که چنین جایز است و ناپاك است / باب تاسع ثناي شاه جهان ** آنکه دشمن ز تیغ اوست نهان / باب عاشر صفات این تصنیف ** که نه بینی دیگر چنین تألیف.
مشهور است که حکیم سنائی حدیقه را در مدت یکسال تمام کرده که میگوید: «شد تمام این کتاب در مه دي ** که در آذر فکندم آن را پی / پانصد و بیست و چار رفته زعام ** پانصد بیست و پنج گشته تمام»، اما آقاي مدرس رضوي این بیت را از روي نسخ متعدد این طور صحیح دانسته و ضبط کرده: «پانصد یست و پنج رفته ز عام ** پانصد و سی و چار گشت تمام.»
آغاز: اي درون پرور برون آراي ** وي خرد بخش بی خرد بخشاي / خالق و رازق زمین و زمان ** حافظ و ناصر مکین و مکان
انجام: پانصد و بیست و پنج گشته تمام ** پانصد و بیست و چهار رفته زعام / باد بر مصطفی درود و سلام ** ابد الدهر صد هزاران عام / صد هزاران ثنا چو آب زلال ** از رهی باد بر
محمد و آل
چاپ: مشار فارسی 1731/ 2؛ به اهتمام مدرس رضوي چاپ شده [نسخههاي منزوي 4/ 2761؛ الذریعه 6/ 382 و 22/ 396؛ مشار فارسی 17/231: نشانی 14چاپ؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 211؛ فهرستواره منزوي 10/ 786]
شرح و حواشی:
1- الهی نامه = منتخب حدیقة الحقیقة = گزیده حدیقة الحقیقة = لطیفة العرفان = نغز مغز؛ سنایی، مجدود بن آدم (473-525)
2- حدیقة الحقیقة سنائی (منتخب)؛ ثنائی مشهدي، حسین بن محمد (-996)
3- لطایف الحدایق من نفایس الدقایق؛ عباسی، عبداللطیف بن عبداﷲ (-1048)
4- مرآت الحقایق = دیباچه حدیقة الحقیقه؛ عباسی، عبداللطیف بن عبداﷲ (-1048)
5- حدیقة الحقیقة سنائی (منتخب)؛ شماعی، محمد علی بن محمد تقی (-13)
6- مفتاح الحدیقه (الف)
7- لطائف اللغات = شرح حدیقه سنایی
8- نورالحدیقه لاهل الحقیقه = منتخب حدیقة الحقیقة سنائی
9- شرح حدیقة الحقیقة = حاشیه حدیقة الحقیقة
بی کا، تا: 535ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 244گ، اندازه: 9/ 13×2/83سم [رایانه]
نسخه اصل: بغداد لی و هبی بایزید 1672، در دو جلد؛ کا: بوسعید مودود بن قلج اصفهانی هروي، تا: سهشنبه 7 شوال 552ق، جا: استانبول، براي سدید الدین ابوعلی حسن بن غازي صانع قونوي؛ عکس نسخه؛ 220گ [ف: 1 - 531]
تهران؛ مینوي؛ شماره نسخه: 1/ 190بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: 123]
نسخه اصل: اسعد افندي ش 1387؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 6 و 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 241گ [فیلم ها ف: 1 - 75]
تهران؛ مینوي؛ شماره نسخه: 188 بخش3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: 123]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن احمد بن اسعد تاجی، تا: دوشنبه 24 رمضان 691ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 288گ، 17سطر (6×10)، اندازه: 10×14سم [سنا: ف: 1 - 154]
در مقدمه چند قصیده نیز از سنائی دارد؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن احمد بن اسعد آقاجي، تا: 691ق [نشريه: 1- 8]
آغاز: دین مصطفا سالار بر طریق برادران کن کار ... مکن آخر برادري پیش آر وز میان این حجاب ها بردار؛ انجام: برتر آنکس که یکدیگر و بیت بخواند ژاژخا ... باشد آنکس سخن و رو شاعر خلق از ایشان
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح از طاهر هاشمی، مجدول، با یادداشتی بدون امضا در معرفی این نسخه و در آن نوشته شده کاغذ نسخه خان بالغ یا صالحی و تاریخ کتابت آن شاید پیش از قرن هشتم هجري، تخمین آوردن حروف گ و چ و ز و پ به صورت عربی عنوان شده؛ مهر: «سید الدوله» (بیضی) مورخ 1334ق، «لطف عبدالقادر» (بیضی)؛ یادداشتی از طاهر سید زاده هاشمی مورخ 1328ش مبنی بر به ارث رسیدن کتاب از پدرش شیخ قیدار سی الدوله هاشمی به وي؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج قهوه اي، 283گ، 16سطر (3 /6×7/ 14)، اندازه: 12×22سم [رایانه]
آغاز: و علم ینتفع به یا نوري ناکاسته کی در ظلمات او را و دیگران را؛ انجام: برابر
قسمتی از مقدمه سنایی و فهرست ابواب (1-24)، و مثنوي حدیقه ده هزار بیت (25-485)؛ خط: نسخ کهن، کا: محمد بن مهدي خواجه جمکرانی قمی، تا: 758ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: ملک الشعرا بهار، عبداﷲ قاضی مشهدي؛ مهر: محمد علم الهدي؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن قهوه اي، 485ص، 23 سطر (11×19)، اندازه: 15×23سم [ف: 8 - 58]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 310- بهار
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 660]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 1762؛ خط: نستعلیق، کا: مسعود بن منصور بن احمد متطبب، تا: صفر 791ق؛ 108گ (1-108)، 29 سطر، [فیلم ها ف: 1 - 409]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ طرز تنظیم آن تقریباً با نسخه چاپ بمبئی مطابق، مکتوب سنائی به بهرامشاه نیز در آخر نسخه، بالاي صفحه نخستین رضی کتابدار شاهزاده بهمن میرزا پسر نائب السلطنه، عباس میرزا، بودن آن را درکتابخانه این شاهزاده به سال 1248 یادداشت کرده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن، 272ص، 19 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 2-500]
آغاز: سپاس و ستایش آن خدایی را که به خدایی سزاوارست
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: ظاهراً قرن 9؛ مجدول مذهب، دیباجه این نسخه جز آن است که علی بن محمد الرفا نوشته، طرز سخن و نگارش حکم میکند که انشاء خود سنائی است؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 163گ، اندازه: 1/56×25سم [ف: 3 - 159]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 538. منتخب آن است؛ خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: با تاریخ 826ق؛ 7گ (هامش 554ر- 560پ)، 25 سطر [فیلم ها ف: 1 - 442]
آغاز: الحمدﷲ الخبیر بخفیات الضمایر الحکیم بخبیات السرایر المنزه عن الامثال و النظایر المقدس عن ان یدرکه الابصار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: سهشنبه دهه اول جمادي الثانی 837ق؛ جلد: تیماج مشکی، 259گ (حاشیه 15پ-273پ)، 17 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 36 - 427]
نسخه اصل: دیوان هند 3744؛ کا: گلشنی هروي، تا: 884ق [ف: 123]
آغاز: اللهم بسمک القدوس قدسنی منی، سپاس و ستایش مبدعی را که سخن پاك و سخن دان و سخن گوي را ابداع کرد و حمد و مدح مخترعی را که به پرتو آن دو شریف صورت و ماده را اختراع کرد و نگارگر وجود را و آن طبیعت کل بود به واسطه این صورت و ماده و نگارستان وجود و آن جسم اعظم بود در سه بعد جلوه کرد. پس از سخن دان کل علت دهر ساخت و از سخن گوي پاك علت زمان و بعد از آن هفت پدر علوي و چها مادر سفلی را تنقیب کرد و به واسطه این هفت و چهار، سه فرزند را درین گنبد خانه تقویت کرد و فی الحقیقه عارف و معروف جز نفس ناطقه نیست و جمیع موجودات مدارج اوست و او ناگزیر همه اشیاست و در جمع اشیاء ساریست چون آب در گل و مستی در مل. بیت نخستین این انتخاب با انتخاب دیگر (که آن هم غیر معروف است) یکی است و بیت دوم این است: کفر و دین هر دو در رهت پویان ** وحده لا شریک له گویان
منتخب آن است: در مجموعه اهدائی فیروز میرزا دو انتخاب از حدیقه سنائی هست که هیچ یک با انتخاب معروف و منسوب به سنائی مطابقت ندارد. یکی انتخابی است بدون دیباچه در مجموعه شماره: 306 و دیگري انتخاب حاضر که داراي دیباچهاي است و این عنوان ها را بالاي اشعار دارد: در صفت کلام اﷲ - فی نعت النبی علیه السلام - در مصلحت فرماید - در صفت عدل فرماید؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج مشکی، 13ص (8-20)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16سم [ف: 21 - 182]
آغاز: از بدي هر میوه چون کاسد شدي ** وقت میوه پختنت فاسد شدي؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: گالینگور قرمز، 149ص (1-149)، اندازه: 1/52×21/5سم [ف: 18 - 23]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ عنوان مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندي، جلد: میشن قهوه اي، 145گ، 17 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 2 - 211]
آغاز: برابر؛ آغاز فصل منثور: این فصلی است که بر سلطان اعظم پادشاه معظم شهنشاه مکرم ... ابوالحارث بهرامشاه بن مسعود بن ابراهیم ابن مسعود اناراﷲ برهانه وخلد ملکه واقتداره نبشته است در معنی آنکه مشتی فقیه شکل دانشمند مانند از سر جهل و نادانی در سخن وي طعن زده بودند از کم علمی؛ انجام: برابر. پایان نسخه: سلطان عصر را توفیق ده تا مفسدان را نواخته ندارد که در نواختن ایشان هلاکت دین است و او را توفیق ده تا مصلحان را و حلال خواران ر نیکو دارد ...
خط: نستعلیق، کا: شیخ مرید الدین، تا: 900ق، جا: شیراز؛ از نسخهاي که در تاریخ 584 بوده رونویس شده، مصحح، مقابله شده؛ با این یاد داشت: «این حدیقه حکیم سنائی در بلده رشت ابتیاع شد شهر ربیع الاول و من شهور سنه 1228»؛ مهر: محمد علی، حسین بن هدایت اﷲ، محمد رضا الحسینی، مشیر السلطنه 1322، مجدول مذهب، با یک سرلوح؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقواي روکش چرم ساغري مشکی، 639ص، 15 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3 - 662]
آغاز: برابر؛ انجام: تن بد را بهاش جان خواهد ** دل سنگ تو را تکان باید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ اصطلاحات و لغات در حاشیه معنی شده، در پشت صفحه اول آمده: «نسخه بخط عبدالرحمن جامی و حاشیه از تحقیقات جامی است» عبارت مزبور درست نیست؛ واقف: تقی مدرس رضوي؛ کاغذ: نخنودي، جلد: میشن، 20 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 9 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: میشن عنابی، 288گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 9 - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اوایل قرن 10؛ مجدول، با سرلوح؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودي ضخیم، جلد: تیماج قهوه اي، 282گ، 16سطر (3 /8×17)، اندازه: 7 /16×25/5سم [ف: 7 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودي ضخیم، جلد: روغنی، 354گ، 15 سطر
(6/5×16/5)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 7 - 304]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مجدول [نشریه: 7 - 256]
آغاز: بسمله، و الحمدﷲ العالم بخفیات الضمائر الخبیر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن شیخ احمد بن پیر نظر، تا: 905ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 238گ، 21 سطر (10×17)، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 5 - 2]
نسخه اصل: دارالکتب المصری 23 تصوف فارسی (917). منتخب آن است؛ خط: نستعلیق، کا: مرشد الدین محمد، تا: 918ق، جا: شیراز؛ 39گ (92-130)، 13 سطر (10×17) [فیلم ها ف: 1 - 206]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: خالص بن کمال الدین بن محمود کرمانی، تا: 920ق؛ مجدول مذهب، داراي یک سرلوح طلائی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 379ص، 15 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 2 - 499]
خط: نستعلیق، کا: نعیم بن منعم الدین محمد حسینی، تا: 923ق؛ با کتیبه مذهب و مرصع، مجدول؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 700ص، 14 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 21 - 68]
آغاز: مقدمه موجود: ملعون شد و آن قارون با آن جبلت و حیلت گفت انما اوثیته علی علم عندي مغرور شد خود را از چنین دریا بکرانه نتوانست بیرون برد ... مثنوي موجود در این نسخه: فاعل جنبش است و تسکین است ** وحده لا شریک له اینست؛ انجام: مقدمه موجود: باب تاسع صفات این تصنیف ** که نه بینی دگر چنین تألیف / باب عاشر ثناي شاه آمد ** که جهان را بدو پناه آمد / تمت. تم الدیباچه الحدیقه و الحمد اﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا. مثنوي موجود در این نسخه: برابر
خط: نستعلیق متوسط، کا: پیر حسین کاتب شیرازي، تا: 934ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش چرم ساغري مشکی، اندازه: 1/ 16×9/ 26سم [ف: 4 - 1058]
آغاز و انجام: برابر
نسخه حاضر فاقد دیباچه منثور است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 961ق؛ با سرلوح، مجدول، مصحح؛ مهر: «عبده محمد علی الرضوي 1152» (بیضی)؛ تملک: مازندرانی در 1092 ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 358گ، 15 سطر، اندازه: 13×23سم [ف مخ: 2-776]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 999ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه سمرقندي حنایی، جلد: میشن سیاه، 311گ، 17 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2 - 211]
خط: نستعلیق، کا: بابا شاه اصفهانی، تا: نزدیک به 999ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح زرین، در ص ع تذکر العارفین نامیده شده؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج ساغري مشکی، 45گ، 12 سطر (5×10)، اندازه: 9×17سم [سنا: ف: 1 - 91]
منتخب آن است. اشعار این نسخه از حدیقه سنائی از باب هاي زیر اخذ شده است: 1- از باب خامس در فضیلت علم، 2- از باب سادس در ذکر نفس کلی و احوال آن، 3- ازباب سابع در صفت افلاك و بروج؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مقوایی قرمز، 8گ (104رپ-111ر)، 35 سطر، اندازه: 16/5×32 سم [ف: 11 - 298]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 289ص (1-289)، 19 سطر (11×15)، اندازه: 17×25سم [سنا: ف: 1 - 30]
خط: نستعلیق دو ستونی، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، داراي سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج قرمز عنابی، 250گ، 21سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 28 - 208]
آغاز: و آن مفضلی که دوستان خود را خلعت سعادت و سیادت پوشانید ... اي درون پرور برون آراي ** و اي خرد بخش بیخرد بخشاي؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (یک برگ در دیباچه افتاده)؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه اي، 362گ، 14 سطر، اندازه: 14/2×7/ 24سم [ف: 2 - 210]
آغاز: سابق وقاید صراط الدین ** به زقران مدان و به ز اخبار؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 254گ، سطور در هامش، اندازه: 15×16سم [ف مخ: 2 - 776]
آغاز: سپاس وستایش مبدعی راست که سخن پاك سخندان و سخنگوی را ابداع گردد حمدومدح مخترعیست که پرتو نور این دو شریف صورت ومایه را اختراع نمود؛ انجام: برابر دیباچه منثور درابتدایش آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 377گ، 15 سطر، اندازه: 13×23سم [ف مخ: 2 - 776]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی با آرایش، جلد: تیماج یشمی[نشریه: 2 - 73]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی با آرایش، جلد: روغنی [نشریه: 2 - 73]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 394]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ با نامهاي به بهرام شاه به نثر فارسی در پایان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی قهوه اي، 253گ، 17 سطر (6×12/5)، اندازه: 10×19سم [ف: 16 - 178]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 288گ، 18 سطر (6×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 9 - 1423]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 320گ، 15 سطر (5/5×13)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 9 - 967]
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 186گ، 19 سطر (5/ 7×17/5)، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 16 - 6]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الخبیر بخفیات الضمایر البصیر بخبیات السرایر المتنزه عن الامثال و النظایر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ با سرلوحه مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج زرد، 359گ، 15 سطر (6/5×14)، اندازه: 12×23/5سم [ف: 2 - 549]
آغاز: حدیقه حکیم سنائی غزنوي. بسمله، در دهان هر زبان که گویا شد ** از ثنایت چو مشک بویا شد؛ انجام: روز از بد دلی چو خفاشم ** که نباید که صید کس باشم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ صفحه اول دو بار نوشته شده؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 194گ، 11 سطر (5×8)، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 2 - 220[
آغاز: برابر؛ انجام: سخنش همچو اوست بی سرو بن
خط: نستعلیق بسیار خوش، کا: محتملا میر علی استاد میر عماد، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج قرمز، 301گ، 15 سطر (6×12)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 4 - 15]
با دیباچه محمد بن علی رفاء؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 156گ، 15 سطر (5×12/5)، اندازه: 12×24سم [ف: 16 - 727]
آغاز: علما جمله هرزه میلافند؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودي، جلد: چرمی ماشی، 297گ، 18سطر (5×11/2)، اندازه: 5/ 10×18سم [ف: 7 - 305]
آغاز: اي شده در نهاد خود عاجز ** کی شناسی خداي را هرگز / چون تو درعلم خود زبون باشی ** عارف کردگار چون باشی؛ انجام: زانکه در زیر هفت وپنج وچهار ** نیست مل بی خمار وگل بی خار / درجهان است خوب وزشت به هم ** وآن جهان دوزخ و بهشت به هم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 210گ، 17 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 3 - 1606]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 624]
آغاز: اي سنائی بی کله شو تا بیابی سروري ** زآنکه نزد سروران تا با کلاهی بی سري؛ انجام: چو دانستم که از توام ناید هیچ ** در فرقت تو صبور گشتم آخر تنظیم این نسخه: از صفحه یک تا 308 قصائد، در 308 چند رباعی؛ از 308 تا 506 قصائد و غزلیات و قطعات و از 506 تا 533 رباعیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1002ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 267گ، 17 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 5 - 261]
خط: نستعلیق، کا: امام قلی کرمانی، تا: 1006ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندي [نشریه: 2 - 95]
آغاز: سیم بهر خزینه دارد شاه ** لعل بهر هزینه دارد شاه
خط: نستعلیق، کا: رضا قلی، تا: پنجشنبه 9 جمادي الثانی 1009ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 153گ (1ر-153پ)، 25 سطر، اندازه: 11×5/21سم [ف: 38 - 81]
آغاز: الحمدﷲ الخبیر بخفیات الضمایر الحکیم بخبیات السرایر المنزه عن الامثال والنظائر المقدس عن ان یدرك الابصار و البصائر ... آن دلیل هر برگشته وآن دستگیر هر سرگشته ... اي درون پرور برون آرایی ** وي خرد بخش پی خرد بخشایی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1009ق؛ مجدول، باکمند اندازي؛ مهر: «ابوالقاسم» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 173گ، 19 سطر، اندازه: 11×22سم [ف مخ: 2 - 775]
. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6865 - عکس
نسخه اصل: دانشگاه کمبریج 3209.Add. در اگره در روزگار اکبرشاه سال 48؛ خط: نسخ، کا: بهاء الدین عبدالرحمان بن شیخ مبارك بن شیخ زین الدین صدیقی، تا: یکشنبه 3 صفر 1012ق، جا: برونه؛ افتادگی: انجام [فیلم ها ف: 3 - 263]
آغاز: سپاس و ستایش مبدعی است که بسخن پاك سخندان و سخنگوي را؛ انجام: برابر
شامل مقدمه سنایی (ص 1-11) و مثنوي حدیقه در ده باب 8500 بیت (ص 13-362)؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن هاشم، تا: 1013ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سیاه، 388ص، 25 سطر (5/5×15)، اندازه: 9/5×20سم [ف: 8 - 59]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: عبدالرشید دیلمی، تا: 1017ق، جا: هرات، به خواست خواجه بیک؛ مکتوب سنائی به بهرامشاه در آخر نسخه، مجدول مذهب، با سرلوح؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: متن خان بالغ حاشیه ترمه، جلد: ساغري، 419ص، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 499]
آغاز: بسمله. حمد و شکر ثنا علی الاطلاق ** ذات حق را سزد باستحقاق؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، کا: شاه قاسم، تا: غره جمادي الثانی 1018ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقواي روکش تیماج گلی، اندازه: 15×9/ 22سم [ف: 4 - 1116]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1019ق؛ مجدول، داراي سرلوح؛ تملک: ابوالقاسم حسینی مشهور به کرك یراق به سال 1258 که کتاب را در کلکته از حاجی محمد تقی صاح کرمانشاهی خریده؛ جلد: تیماج قهوه اي،310گ، 15سطر، اندازه: 8/5×16/5سم [ف: 1-101]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 32
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 895]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 8
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 476]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 25222- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 75]
آغاز: الحمدﷲ الخبیر بخفیات الضمایر الحکیم بخبیات السرایر المنزه عن الامثال و النظایر المقدس عن ان یدرکه الابصار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن غلامعلی جربادقانی، تا: ربیع الاول 1020ق؛ تملک: عبداللطیف با مهر «عبده عبداللطیف» (بیضی)؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ الغنی عبده خواجه میر محمد نخجوانی» (دایره)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 203گ، 19 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 26 - 268]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1021ق؛ داراي سرلوح، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودي، جلد: چرمی جگري، 293گ، 19 سطر (5/5×7/12)، اندازه: 5/ 10×1/58سم [ف: 7 - 305]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
مقدمه ندارد و 9500 بیت است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن ملا میر، تا: 1023ق؛ با سرلوح، با سرلوح، مجدول مذهب؛ تملک: منشی حضور؛ کاغذ: عادلشاهی سمرقندي متن و حاشیه، جلد: میشن عنابی، 680ص، 15 سطر (6×16)، اندازه: 1/83×24سم [ف: 8 - 60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قطب الدین بن حسن کاتب، تا: ربیع الاول 1025ق؛ مهر: حسین بن هدایت اﷲ، محمد رضا الحسینی، مشیر السلطنه 1322؛ مجدول، با سرلوح مذهب مرصع؛ تملک: محمد بن حاجی مرادخان مقیم تبریز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقواي روکش چرم ساغري مشکی، 697ص، 15 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 3 - 667]
آغاز: سپاس و ستایش آن خدایی را که به خدایی سزاوارست
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: 1025ق، جا: هرات؛ با سه سرلوح زیبا، مجدول مذهب؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: ضربی معرق، 358گ، 14بیت سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: 3 - 159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی، تا: صفر 1025ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 20 سطر، اندازه: 1/84×24/5سم [ف: 3 - 654]
آغاز: روزي از بایزید بسطامی ** از پی طاعت و نکو نامی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین شهیر به زیناي شیرازي، تا: 1026ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ مجدول؛ کاغذ: متن نخودي حاشیه گل بهی، جلد: چرمی، 86گ، 23 سطر چهارستونی (10×20/5)، اندازه: 4/ 17×29/5سم [ف: 7 - 759]
خط: نستعلیق، کا: ابوسعید بن شیخ عبدالخالق فاروقی، تا: 12
شعبان 1029ق؛ مجدول؛ اهدایی: حسنعلی غفاري؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: ساغري مشکی، 300گ، 17 سطر (7/5×14)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 16 - 716]
بی کا، تا: 1029ق؛ با سرلوح زرین، [نشریه: 5 - 343]
منتخب آن است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1031ق؛ مجدول؛ قطع: ربعی، [نشریه: 5 - 650]
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: 1033ق [الفبائی ف: 219]
آغاز: ... وآنچه مجبور بنده کرده اوست / آدمی را میان عقل وهوا ** اختیار است شرح کرمنا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1033ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقواي سفید عطف گالینگور قهوه اي، 38گ، 26 سطر چلیپایی، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1606]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
بدون مقدمه؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن حسن، تا: صفر 1034ق؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج خرمایی، 167گ، 29 سطر، اندازه: 16×2/88سم [ف: 17 - 114]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن بیک محمد روضئی، تا: 1034ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 230گ، 23 سطر (7×16)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 17 - 93]
با دیباچه نثر؛ خط: نستعلیق، کا: علم الدین پسر مبارك قنوجی، تا: 1034ق؛ تملک: محمد ابراهیم رضوي؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج، 352گ، 15 سطر، اندازه: 12×21/5سم [نشریه: 13 - 34]
آغاز: این نو شگفته گلز اریست که درین هنگام همیشه بهار..؛ انجام: برابر
حاوي مقدمه؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالطیف بن عبداله عباسی، تا: 1039ق، جا: هندوستان؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج ماشی، 304گ، 17 سطر (8×16)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 3 - 370]
کا: کامران، تا: 1039ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 47گ، اندازه: 13×9/ 20سم [رایانه]
آغاز: برابر
انتخاب حدیقه سنائی است بجز الهی نامه «گزیده معروف و منسوب به خود حکیم سنایی» و به جز انتخابی که داراي دیباچهاي منثور است. از جمله عناوین که در آغاز پاره اي از بخش هایی این گزیده دیده میشود: «فصل فی تاویل قوله تعالی من کان فی هذه اعمی ... « «فی صف الذکر» «فی مذمت دار الغرور» «فی المحب و للتجرید» و جز اینهاست؛ خط: نستعلیق، کا: خاك علی بن سیدیعلی، تا: 1040ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 51ص (298-348) [ف: 21 - 287]
آغاز و انجام: برابر
مقدمه ندارد و تعداد ابیات آن 8500 بیت است؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1050ق؛ با سرلوح مذهب مرصع؛کاغذ: سمرقندي، جلد: میشن قهوه اي، 653ص، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 8 - 60]
خط: نستعلیق، کا: میرمحمد قاسم بن محمد میرك حسینی اسناوي، تا: 1051ق، مجدول؛ مهر: محمد یوسف؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 341گ، 15 سطر (9×15)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 - 127]
تهران؛ بیانی، مهدي (دکتر)؛ شماره نسخه: 3
همان نسخه بالا [نشریه: 1 - 8]
منتخب حدیقه است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: کانران تبریزي، تا: 1055ق [نشریه: 1 - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: گر توانید گه گهی بدعا ** یاد آرید مهتر و برنا
خط: نستعلیق، کا: برهان الدین ابوالحسن علی بن ناصر الدین، تا: رمضان 1060ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، فستفی، جلد: تیماج مشکی، 307گ، 17 سطر (6×15/2)، اندازه: 14×24سم [ف: 6 - 350]
آغاز: ... حجاب دیده نامحرمان زیادت باد ماییم که ماییم؛ انجام: آنچه این بیت در شمار آمد ** عدد بیت ده هزار آمد مشتمل بر مقدمه رقاء که از آغاز آن یک صفحه افتاده و فهرست باب هاي حدیقه (ص 1-8)، و مثنوي حدیقه (9-304)؛ خط: نستعلیق خفی، کا: نعمت اﷲ بن غیاث الدین، تا: 1065ق؛ افتادگی: آغاز؛ حاشیه صفحهها اشعار و کلمات به خط ملک الشعرا بهار شرح و تصحیح شده؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: میشن سیاه، 306ص، 19 سطر (12×17/5)، اندازه: 5/17×24/5سم [ف: 8- 61]
آغاز: احدست و شمار از او معزول ** صمدست و نیاز ازو مخذول
گزینهاي است از حدیقه سنائی، کاتب یک فصل از باب اول را، انداخته و از فصل دوم اندر وحدت و شرح عظمت شروع کرده؛ خط: نستعلیق، کا: طالبا حسینی، تا: چهارشنبه 10 ذیقعده 1067ق، جا: مشهد رضوي؛ مهر: حاجی سید سعید؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج قهوه اي، 83گ، 18 سطر (11×23)، اندازه: 14/5×26/5سم [ف: 1 - 133]
آغاز: بسمله ... حمد و شکر خدا علی الاطلاق ** ذات حق را سزد باستحقاق؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، کا: علی اشرف، تا: 12 شعبان 1068ق؛ چلیپا، داراي کمند، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 17گ (17پ-33ر)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 14 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: کی هراسد ز سر خود مردم ** از بدان ترسد و زبد مردم / آن نه ترس خدا که ترس خود است ** تن که در طمع نیک و ترس بد است
مشتمل است بر اشعار توحیدي، مراتب اخلاص، در تضرع و تخشع، در لطف و قهر، در مجاهده و تفویض، با ذکر حکایات و امثله؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، بیکا، تا: 29 رمضان 1070ق، جا: اصفهان؛ مهر: حسین بن هدایت اﷲ، محمد رضا الحسینی، مشیر السلطنه1322؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقواي روکش تیماج یشمی، 397ص، 19 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 3 - 660]
خط: نستعلیق، کا: خواجه میر پسر میرك کلان، تا: 1070ق؛ تملک: محمد بن کاظم بروجردي در 1295 که از حاجی شیخ باقر کتاب فروش خریده بود؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 318گ، 17 سطر (6×18)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 16 - 523]
آغاز: برابر؛ انجام: شد تمام این کتاب در مه دي ** چو در آذر فکندم این را پی
بدون مقدمه 7200 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، کا: محمد نصیر بن محمد شفیع، تا: 1071ق، براي میرزا محمد مؤمنا؛ مجدول، با سرلوح مذهب مرصع؛ مهر: محمد علی میرزا پسر فتحعلیشاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی گوشه شکسته بوم مشکی، 502ص، 14 سطر (6×15)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 8 - 62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ یادداشتها و امهار نشان میدهد که نسخه در کتابخانه سلاطین تیموري هندوستان بوده وکرارا به عرض رسیده است؛ مهر: «بنده شاهزاده معظم محمد نعیم الحسینی 1073»، «اسحق شهابی 1072»، «سلیمان بن شاهرخ 1200»؛ مجدول، با سرلوح مذهب گنبدي شکل؛ کاغذ: کشمیري، جلد: مقواي روکش تیماج سبز، 550ص، 21 سطر، اندازه: 5/12×23سم [ف: 3 - 657]
آغاز و انجام: برابر
مشتمل بر مقدمه منثور و ده باب منظوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 27 جمادي الثانی 1074ق؛ با کمند زر و ستون زرین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 17 سطر (5×12)، اندازه: 8×17سم [ف: 13 - 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الاول 1074ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 272گ، 17 سطر، اندازه: 13×24سم [ف مخ: 2 - 776]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: پنجشنبه 18 ذیحجه 1075ق؛ کاغذ: دولت ابادي، جلد: تیماج قهوه اي، 208گ (1پ-208ر)، اندازه: 14×24سم [ف: 15 - 6]
مشتمل بر دیباچه محمد بن علی الرفاء که با دیگر نسخ متفاوت و داراي اغلاط فراوان است مقدمه خود حکیم سنائی را ندارد. پس از دیباچه رفاء فهرست منظوم کتاب و سپس حدیقه آغاز میگردد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم بن محتسب اردبیلی، تا: 1076ق؛ با دو سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: ساغري مشکی، 678ص، 15 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 21-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عثمانی، بیکا، تا: شوال1078ق، جا: شیراز؛ مجدول؛ واقف: سردار کل یار محمد افشار؛ کاغذ: سفید، جلد: چرمی قهوه اي، 180گ، 27 سطر (7×17)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 7 - 304]
خط: نسخ، کا: طهماسب تبریزي، تا: جمادي الاول 1079ق؛ مجدول، با سرلوح و زرپاشی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 146]
آغاز و انجام: برابر
شامل فصلی است منثور به این شرح: «صفت فصلی که بر راي سلطان عرض کردهاند این فصلی است که بر سلطان اعظم پادشاه معظم ملک الهند و السند ابوالحارث بهرام شاه بن مسعود بن ابراهیم لاز اﷲ برهانه نوشته است در معنی آنکه مشتی فقیه شکل و نانشومند مانند از سر جهل و نادانی در سخن وي طعنی زده بودند از کم علمی پس از مجلس اعلی سلطانی رخصت شد و نسختی از این کتاب به بغداد فرستاد به نزدیک امام اجل برهان الدین جمال الاسلام نور الشریعه علی المعروف به بریانگر رحم اﷲ علیه تا بر دار الخلافه عرض کرد و فتوي ستد که اینک گفته است مذهب
سلفست و طعن طاعن محال است و مجال سخن درین سخن نیست و خط ایمه بغداد و دار الخلافه باز ستد و بغزنین فرستاد و الحمد اﷲ رب العالمین»؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: محمد رضا رستمداري، تا: 1083ق؛ مثنوي عرفانی که بنام ابوالمفاخر محمد منصور سروده شده با یک مقدمه منثور، آغاز: «روح را مانی ار چه پستی تو ** کس نه بیند ترا وهستی تو / بر شوي تا اثیر و سر نشوي ** بگذري بر محیط و تر نشوي»، پایان: «بر ز عقل و شرف مکاتب باد ** همچو جان عمر جاودانت باد / منهی رازها بیان تو باد ** معطی آزها بنان تو باد»؛ کاغذ: کشمیري، جلد: مقواي روکش تیماج لاکی، اندازه: 1/ 17×9 /35سم [ف: 4 - 1065]
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین محمد بن تاج الدین حسن، تا: 12 جمادي الاول 1086ق؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: گالینگور عطف تیماج مشکی، 127گ، 21 سطر (7×16)، اندازه: 16×26سم [ف: 16 - 192]
خط: نسخ، کا: عبدالواحد، تا: 17 شعبان 1090ق، براي میرزا حسام الدین؛ مجدول، با سرلوح و حاشیه سازي؛ قطع: ربعی؛ کاغذ: ترمه [نشریه: 7 - 146]
گزیده اي است از آن سروده 525؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ضیاء الدین حسینی، تا: 2 رمضان 1091ق، سال 23 جلوس عالم گیر شاه غازي در اجمیر؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 50گ، 12 سطر (6×12/5)، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 16 - 741]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: در اﷲ کشمیري، تا: 1094ق، به نام خواجه حاجی محمد باندي؛ مجدول، مذهب؛ جلد: چرمی، 429گ، 12سطر، اندازه: 14/5×26سم [ف: 1 - 424]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف خیال شیرازي، تا: دوشنبه 9 صفر 1095ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 320ص (1-320)، 17سطر (7×14)، اندازه: 10×18سم [ف: 14 - 3649]
آغاز: آن احدنیه عقل داند و فهم ** آن صمدنی که (چند کلمه افتاده است)؛ انجام: چیست دنیا و خلق و استظهار ** خاکدانی پر از سگ مردار.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج، سیاه، 184گ، 14 سطر (5/5×10)، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 417]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ بیش از نیمی از نسخه ترمیمی مشتاقعلی تبریزي در قرن 13 و به خط نستعلیق شکسته؛ 337گ، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 30]
آغاز: حمد بی حد صفات یزدان را ** مدح بی قدر ذات سبحان را / آنکه هم اول است هم آخر ** آنکه هم باطن است و هم ظاهر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: شرقی آبی، 21گ (176ر-196پ)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 39 - 126]
آغاز: سخن عقل چون تمام آمد ** علم را در جهان نظام آمد؛ انجام: خاندان بزرگی و شاهی ** ملکت او زماه تا ماهی منتخب حدیقه است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 40ص، 24 سطر (19×29)، اندازه: 25×38سم [ف: 5 - 353]
آغاز: آن معانی که عقل داند و فهم ** و ان صمدنی که حس شناسد و وهم؛ انجام: بازي روز و شب با نبازي ** هست پیش تو همچو شب بازي
آغاز و پایان ندارد 8800 بیت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: میشن قهوه اي، 434ص، 19 سطر در متن 14 نیم سطر در حاشیه (8×15/2)، اندازه: 11/2×19سم [ف: 8 - 63]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 16/5×26سم [نسخهپژوهی: 2 - 154]
منتخب حدیقه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ با سرلوح بسیار زیبا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن یشمی، 53گ، 9 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 211]
آغاز: برابر؛ انجام: باد بر دوستان او رحمت ** باد بر دشمنان او لعنت
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی گل و بوته زمینه سیاه، 18گ (188پ-205ر)، 10 سطر، اندازه: 1/83×24سم [ف: 8 - 139]
بی کا، تا: 1125ق؛ خریداري از سید مرتضی علی حسینی [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الخبیر بخفیات الضمایر الحکیم؛ انجام: بقاي مملکت و شادي روان مصطفی صلوات اﷲ علیه است از جمله انبیاء و اولیاء و اصفیا صلوات اﷲ علیهم و الحمدﷲ رب العالمین ...
خط: نستعلیق، کا: غلامرضا افشار ارومی، تا: 1165ق؛ در حاشیه نسخه نوشته شده [ف: 21 - 266]
هزار بیت و گزیده خود اوست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 79ص، قطع: ربعی [نشریه: 6 - 644]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 388گ، 13 سطر، اندازه: 1/84×2/83سم [ف: 2 - 211]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ متن و هامش، با یادداشت مورخ 4 میزان 1275 در دارالعلم شیراز در نماز خانه مشرقی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 178گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 12×20سم [ف: 2 - 211]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب، داراي سرلوح مذهب؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، جلد: میشن سیاه، 281گ، 19 سطر، اندازه: 6/ 14×2/85سم [ف: 2 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 262گ، 17 سطر (6×13)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 5 - 513]
آغاز: برابر؛ انجام: طبع او قابل محال مباد ** عصر او مایل زوال مباد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روغنی، 151گ، 19 سطر (11×1/58)، اندازه: 18×30سم [ف: 1 - 102]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ با دیباچه منثور؛ تملک: محمود بن فتح علی شاه در 1266؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 146]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق، براي شاهزاده خانمی؛ تملک: فرهاد میرزا 7 شوال 1286ق؛ جلد: تیماج مشکی، 268گ، 19 سطر (7×17/5)، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 1 - 96]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 154
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 24]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 21 ذیقعده 1249ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی گل و بوته، 190گ (1پ-190ر)، 12 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 8 - 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 21 ذیقعده 1249ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی گل و بوته، 190گ (1پ-190ر)، 12 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 8 - 263]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 14 جمادي الثانی 1254ق؛ با چهارسرلوح، مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 255]
منتخبی از حدیقه سنائی؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: محمد بن رجبعلی یزدي اردکانی، تا: 1271ق، جا: اصفهان مدرسه صدر؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر [ف: 11 - 339]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الخبیر بخفیات الضمایر الحکیم؛ انجام: بقاي مملکت و شادي روان مصطفی صلوات اﷲ علیه است از جمله انبیاء و اولیاء و اصفیا صلوات اﷲ علیهم و الحمدﷲ رب العالمین ...
خط: نسخ خوش، کا: اسماعیل بن حسن دزفولی، تا: ربیع الثانی 1279ق؛ نسخهاي است کامل با مقدمه «محمد علی الرقا» جامع حدیقه، مقدمه ناتمام مانده و در انتهاي مقدمه آمده: «این دیباچه مجدود بن آدم السنائی الغزنوي رحمت اﷲ علیه املا کرد و امیر سید ابوالفتح فضل اﷲ بن طاهر الحسینی بنوشت و او در تب بود که املا کرد و از بامداد روز یکشنبه یازدهم ماه شعبان سال بر پانصد و بیست و پنج»، در انتهاي نسخه، نامه شانزدهم از مکاتیب سنایی در دو صفحه با عنوان «صفت فصل بر راي سلطان عرض کردند» ضمیمه است و چنین شروع میشود: «این فصلی است که بر سلطان اعظم پادشاه معظم ... بهرام شاه بن مسعود ... نوشته است در معنی انکه مشتی فقیه شکل دانشو مند مانند از شر جهل و نادانی در سخن وي طعنی زده بودند ... نامه اینست الحمدﷲ رب العالمین ... در بعضی آثار است که دو چیز در عمر بیفزاید و در زندگانی زیادت کند ...»؛ مجدول؛ کاغذ: نباتی، 135گ، مقدمه 14 و متن 20 سطري چهار ستونه، اندازه: 7/ 19×30 سم [ف: 17-112]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 246گ (119ر-364پ)، 17سطر (5×14)، اندازه: 12×21سم [ف: 15 - 4079]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ منتخب، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن قرمز، 30گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×7/ 19سم [ف: 2 - 210]
آغاز: واجد ذات خود به ذات خود است ** ذاکر و شاکر صفات خود است
گزیده اي است از منظومه حدیق الحقیقه یا فخري نامه سنائی غزنوي؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: علی اکبر بن محمد علی کاشانی، تا: 8 ربیع الاول 1303ق؛ افتادگی: آغاز؛ 57گ، 9 سطر، اندازه:
×20/5سم [ف: 1 - 80]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدﷲ الخیر الخفیات؛ انجام: صحابه العظام و تابعه الفخام01313000
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن عنایت اﷲ، تا: 1313ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن، 359گ، 15 سطر [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الخبیر بخفیات الضمایر الحکیم؛ انجام: مطیع را بدعاي خیر باد و شاد فرمایند الحمدﷲ ... اتبع الهدي خیر ختام.
نسخه اي است کامل با مقدمه محمد بن علی الرقا؛ خط: نستعلیق خوش، کا: اسمعیل بن میرزا عنایت اﷲ، تا: شعبان 1313ق؛ در انتها یک صفحه تمهیدي از محمد حسین بن حاجی محمد مهدي کاشانی و نیز قطعهاي از مولانا غزالی مشهدي در مدح سنایی ضمیمه میباشد؛ کاغذ: حنایی، 359گ، 15 سطر، اندازه: 15×2 /21سم [ف: 17 - 113]
بی کا، تا: 1366ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 7/ 14×24سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 129گ، اندازه: 15/4×22/5سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 360گ، اندازه: 14×4/ 23سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش3053؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 75]
خط: نستعلیق، کا: گویا از میر علی، بیتا؛ یادداشت مورخ 1251؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: روغنی در زمینه سرخ، 13گ، 12 سطر (10×16)، اندازه: 13×24سم [ف: 12 - 2599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول، با سرلوح؛ این نسخه را آقاي اسماعیل اتحادیه به آقاي مشکو هدیه کرده و ایشان در این کتابخانه گذارده اند؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 347گ، 17 سطر (15/5×12)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 6 - 2204]
بیکا، بیتا؛ خریداري از بانو سهیلا چاره دار [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
بیکا، بیتا؛ کاغذ: رنگارنگ سپاهانی، جلد: میشن قهوه اي، 11گ (120ر-130پ)، اندازه: 1/82×22/6سم [ف: 9 - 138]
تنها اشعار مربوط به تعبیر رؤیا در متن و حاشیه در سه برگ هست؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ در برگ 319ر سرگذشت شیخ نجم الدین رازي دیده میشود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 3گ (216پ-218پ)، 11 و 13 سطر (5/ 6- 7×13/5- 14)، اندازه: 13×20سم [ف: 309]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 30گ، اندازه: 11×18سم [ف: 3- 158]
آغاز: برابر؛ انجام: روي بر تافته ز حضرت حق ** من نگویم که مردم است الحق
قسمتی از مثنوي حدیق الحقیق می باشد؛ خط: نستعلیق درشت خط، بیکا، بیتا؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 10ص، 17 سطر، اندازه: 8×5/16سم [ف: 1 - 5]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 225گ، 23 سطر (7×17)، اندازه: 1/53×23سم [ف: 2 - 223]
آغاز: برابر؛ انجام: رفت و در مسند ابد بنشست ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: مقوا روکش مشکی، 86گ، 17 سطر (7×16/5)، اندازه: 15×25سم [ف: 54]
آغاز: به حال خویش بنگر ** چوشد معلومت این احوال یکسر؛ انجام: چون کنم خانه گل آبادان ** دل من اینما نکونو خوان
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 51گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 776]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ داراي یک سرلوح نوساز؛ 267گ، 18 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 2 - 415]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام (سه شعر از آخر افتاده)؛ داراي سرلوح کوچک، مجدول؛ 267گ، 18 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 2 - 416]
نزدیک 900 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا، در متن و هامش، با سرلوح، مجدول [نشریه: 6 - 644]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 538]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، 11ص (2-12 حاشیه) [ف: 8 - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول مذهب مرصع، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ جلد: تیماج قهوه اي، 264گ، 20 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 36 - 395]
منتخب آن است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد معصوم، بیتا؛ 30 ص (324-353) [ف: 8 - 419]
آغاز: بسمله. اي درون پرور برون آراي ** وي خرد بخش بی خرد بخشاي / بار خدایا آراسته گردان عصر را به عالمی تا از تو بترسند یا از خلق شرم دارند و ما را مبتلی صحبت بیگانگان و محروم از سعادت قربت تو مگردان به فضلک و جودك و کرمک و سلطان عصر را توفیق ده تا مفسدان را نواخته نداند ... بقیه این فصل در این نسخه موجود نیست
در خاتمه این نسخه فصلی است منثور که شاعر به پادشاه وقت بهرام شاه بن مسعود بن ابراهیم بن مسعود شکایت از فقها و دانشمندان قشري عصر بوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مهر» کتابخانه دولت علیه ایران 1329، «بسمله انا من سلیمان»؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب مرصع؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقواي روکش تیماج لاکی، 471ص، 23 سطر، اندازه: 12/5×23سم [ف: 3 - 665]
بیکا، بیتا [نشریه: 2 - 73]
آغاز: انبیاء زین حدیث سرگردان؛ انجام: خواهم از کردگار خود شب و روز ** که شوي بر مراد ما پیروز
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اهدایی: محمد آقا هراتی یزدي؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی روکش تیماج عنابی، 262گ، 17 سطر (7×16)، اندازه: 12×24سم [ف: 5 - 1648]
با مقدمه رفاء؛ بیکا، بیتا [نشریه: 5 - 344]
آغاز: در چهار طبیعت طبائع و از لوح محفوظ؛ انجام: بر همه شعر شاعران ترجیح.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ صفحات داراي کمند، مجدول؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرد، 290ص، 21سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 2 - 123]
با مقدمه محمد بن علی رفا؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ با دو سرلوح میناتوري خیلی زیبا [ف: 154]
hadīqat-ol haqīqa-ye sanā’ī (mn.)
ثنائی مشهدي، حسین بن محمد، - 996 ؟ قمري
sanā’ī mašhadī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1588)
وابسته به: حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة= فخري نامه؛ سنایی، مجدود بن آدم (473-525)
آغاز: پاك از آنها که غافلان گفتند ** پاکتر ز آنکه عاقلان گفتند / فعل او خارج از درون و برون ** ذات او برتر از چگونه و چون
[الذریعة 9: 185؛ فهرستواره منزوي 10/ 798]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4171/41
آغاز: برابر
انجام: ز جمیع مال ندانم نشاط ممسک چیست ** که همچو کیسه زر از بهر دیگري دارد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 14گ (367پ-380)، 25 سطر، اندازه: 1/ 23×7/ 37سم [ف: 7 - 228]
hadīqat-ol haqīqa-ye sanā’ī (mn.)
شماعی، محمد علی بن محمد تقی، ق13 قمري
šammā‘ī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad taqī (-19c)
وابسته به: حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة = فخري نامه؛ سنایی، مجدود بن آدم (473-525)
جامع قطعات متفرقه از شاعران دیگر را نیز در لابلاي آن یا بسهو و یا بعمد جاي داده است.
آغاز: دل عقل از جلال او خیره ** عقل و جان با کمال او تیره [فهرستواره منزوي 10/ 799]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11760/1
آغاز: برابر؛ انجام: از سنائی بجان میر حسین ** صد هزاران ثناست دایم دین
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1275ق، ظاهرا بخط جامع؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم
[ف: 9 - 202]
hadīqat-ol haqīqa-ye sanā’ī (mn.)
ذوالقدر، خلیل، ق11 قمري
zo-l-qadr, xalīl (- 17c)
وابسته به: حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة = فخري نامه؛ سنایی، مجدود بن آدم (473-525)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8948/67
آغاز: عشق گوینده نهان سخن است ** عشق پوشنده برهنه تن است / آب آتش فروز آمد عشق ** آتش آب سوز آمد عشق؛ انجام: جور کش یا گریز از بر او ** یا هوس ها به زیر آر سر او
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (349پ- 355پ)، اندازه: 4/ 14×4/ 26سم [ف: 1/29 - 445]
hadīqat-ol haqīqa (mn.)
وابسته به: حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة = فخري نامه؛ سنایی، مجدود بن آدم (473-525)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 265/1
گزیده حدیقة الحقیقة سنائی؛ خط: نستعلیق، کا: کامران تبریزي، تا: در آغاز جمادي الثانی 1055ق؛ مجدول؛ کاغذ: آبی دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 82ص (1-82)، 14سطر (7×15)، اندازه: 14×23سم [سنا: ف: 1 - 129]
ḥadīqat-ur rasā’il
رئیس العلماء، جلال الدین بن محمد طاهر
ra’īs-ol-‘olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 166
بیکا، بیتا [نشریه: 5 - 211]
ḥadīqat-ur rayāḥīn
استرآبادي، امیر محمد بن ابی طالب، ق10 قمري
estarābādī, amīr mohammad ebn-e abī tāleb (- 16c)
اهدا به: محمد سلطان
مؤلف صد کلمه از سخنان امام علی انتخاب و هرکدام را با بیتی به فارسی ترجمه نموده است.
آغاز: بسمله زبان بگشا بتمجید الهی ** که آن بهتر ترا از پادشاهی ... و بعد ... چنین گوید ... خاك نشین سده علیه علویه و ملازم عتبه سنیه غرویه ... محمد بن ابی طالب الاسترابادي ... که این صد کلمه اي است در مواعظ و نصایح منقول از.. امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه الصلوة و السلام ... مضمون هر یک از این صد کلمه را در ضمن یک بیت ادا کرد و این رساله را معننن به حدیق الریاحین در ترجمه کلام امیرالمومنین گردانیده و ... تحف مجلس عالی ... محمد سلطان ... قال امیرالمومنین ... چنین فرمود سلطان هدایت ** امیرالمومنین شاه ولایت / «انا یعسوب المومنین» منجم سلطان دین و شاه مردان ** امام و پیشواي اهل ایمان
چاپ: در میراث شهاب چاپ شده
[الذریعة 4/ 132 با عنوان «ترجمه ماء کلمة»؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/212؛
فهرستواره منزوي 6/517 و 10/799]
آغاز: برابر؛ انجام: واعجبا ان تکون الخلاف بالصحاب ولاتکون بالصحاب والقراب خلافت چونکه شد درخورد صاحب چرا بیگانه باشد مقدم بخویش الکمل واتقی واعلم
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، 6گ، اندازه: 12×20سم [ف: 3 - 1606]
آغاز: برابر؛ انجام: چرا بیگانه اي باشد مقدم ** بخویش اکمل اتقا و اعلم
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، 20گ (34پ-53پ)، اندازه: 11×18سم [نشریه: 5 - 148]
hadīqat-oz zāhedīn
حسینی کاشانی، باقر بن محمد اسماعیل
hoseynī kāšānī ،bāqer ebn-e mohammad esmā‘īl
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15353
آغاز: می کنم حمد خداوند ودود ** از عدم آورد ما را در وجود / نور ایمان سینه ما شرح داد ** بر سر ما تاج کرمنا نهاد؛ انجام: راه جنت خواهی اي عالیجنات ** هست اندر این کتاب مستطاب / شد تمام این نسخه اندر اردهال ** سال سیصد شصت از بعد هزار
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1360ق، جا: اردهال کاشان؛ کاغذ: دفتري خطدار، جلد: تیماج مشکی، 106گ، 32 سطر (14×31)، اندازه: 22×35سم [ف: 39 - 65]
al-ḥadīqat-uz zāhira (al-muzhira)
بسطامی، عبدالرحمن بن محمد، - 858 قمري
bastāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (- 1454)
شامل چند «اصل» و «فصل» و «اشاره». قسمتی از «شمس الافاق» اوست.
آغاز: الفصل الخامس من شمس الآفاق في علم الحروف و
الاوفاق و هو الحديقة المزهرة و الدوحة و المثمرة ... الحمد الله
الذي جعل قلوب العارفين معادن اسراره الزاهرة و زينهم بطوالع
مطالع انواره الباهرة.
انجام: انظر الی ما ینظر الی تلک الطبیعة کن البروج و الکواکب فافهم ذلک و هذا اخر ما القاه رسول الاشراق بلسان الاشواق فی هذا الفصل و اﷲ ملهم الصواب و مسبب الاسباب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12513/5
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 33گ (104ر- 136ر)، 27 سطر [ف: 36 - 24]
hadīqat-os sorūr
مقامه ادبیاي در مناقب نواب محمد علیخان امین الدوله بهادر فیروز جنگ و همسرش نواب بیگم بهو و تهنیت به او است به مناسبت آن که لقب امین الدوله سیف الملک را از پادشاه دریافت کرده است. در ضمن آن توصیفاتی ادبی با این عناوین دارد: بیان فروش، بیان شمع، بیان رقص، بیان سرود، محفل زنانه و آیینه خانه. این مقامه لغات مهجور و مشکل فراوانی دارد که همه آنها درحاشیه معنا شده اند. نام کتاب بر اساس یادداشت ابتداي نسخه نوشته شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21929
آغاز: نحمده و نستعینه و نصلی علی نبیه محمد المصطفی در التاج اکلیل مقال حمد خداوندي است که قبه سپهر خضرا از سبعه سیاره؛ انجام: پیوسته با شوکت و اقبال انجمن آراي بزم دولت فیض مظهر باد بالنبی و آله الامجاد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: فرنگی گل بهی، جلد: تیماج قهوه اي، 34گ، 7 سطر، اندازه: 12×19سم [اهدائی رهبر: 8 - 400]
hadīqat-os so‘adā’ = t.-ye rowzat-oš šohadā’
فضولی بغدادي، محمد بن سلیمان، 913؟- 976؟ قمري
fozūlī baqdādī, mohammad ebn-e soleymān (1508 -
وابسته به: روض الشهداء کاشفی، حسین بن علی (-910)
اهدا به: سلیمان پسر سلیم و محمد پاشا و رستم پاشا
ترجمهاي به زبان ترکی است از کتاب «روضة الشهداء» ملا حسین کاشفی.
فضولی بغدادي این کتاب را به زبان ترکی به شیوه کتاب روضة الشهداء ملاحسین کاشفی بیهقی (- 910ق) سروده است که در احوالات امام حسین و اصحاب آن حضرت می باشد در ده «باب» و یک «خاتمه»، فهرست ابواب چنین است: 1. احوالات انبیاء؛ 2. حالات حضرت رسول (صلی الله علیه و آله)؛ 3. وفات حضرت رسول (صلی الله علیه و آله)؛ 4. وفات حضرت زهراء (س)؛ 5. وفات حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)؛ 6. وفات حضرت امام حسن(علیه السلام)؛ 7. ولادت حضرت امام حسین (علیه السلام)؛ 8. شهادت حضرت مسلم؛ 9. آمدن امام حسین از مکه به کربلا؛ 10. شهادت امام حسین علیه السلام؛ خاتمه: رفتن اهل بیت به شام. گویند که ترجمه روض الشهداست ولی ظاهراً چنین نیست.
آغاز: بسمله رب اشرح لی صدري ... یا رب عشقکده بنی شید اقل ** احکام عبادتک بکا اجر اقل
انجام: که اي حال تکلمادن خبردار + ترحم قیل تعرض قلمه زنهار.
چاپ: بولاق، 1271ق
[الذریعة 6/ 384 و 9 /826]
شرح و حواشی:
1- حدیقة السعداء (ترجمه)؛ نائینی، محمد مهدي بن میرزا عبدالرحیم
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 974ق، با سرلوح، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج قهوه اي، 223گ، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: عبداﷲ بن نجیب اﷲ در بغداد، تا: 992ق، جا: بغداد؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: علی قلی خان در 1284ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 250گ، 15 سطر [ف: 4 - 308]
خط: نسخ خوش، کا: احمد درست دل، تا: 11 صفر 994ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2 - 12]
خط: نستعلیق ترك، بیکا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح زرین، قطع: ربعی، [نشریه: 7 - 146]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول، قطع: ربعی، [نشریه: 7 - 146]
نسخه اصل: طرازي ش 506؛ خط: نستعلیق، کا: میر علی هروي (درگذشته نزدیک 953 در زمان مترجم)، تا: قرن 10، جا: قاهره؛ تاریخ ترکی طلعت 81. با 17 مینیاتور ایرانی به روش بهزاد؛ مجدول؛ 250گ، اندازه: 15×25/5سم [فیلم ها ف: 2 - 13]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 240گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 12 - 328]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول و مصحح، قطع: رحلی، [میراث شهاب: س9ش2 - 7]
خط: نستعلیق، کا: علی بن حاج عبدل بهبهانی، تا: 4 جمادي الثانی 1000ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 223گ، 17 سطر (9×16)، اندازه: 16×25/5سم [ف: 17 - 299]
خط: نسخ، بیکا، تا: آغاز جمادي الاول 1005ق؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان شعرهاي ترکی است از عالی افندي و فضولی زاده فضلی افندي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 201گ، 23 سطر (7×15)، اندازه: 12×20سم [ف: 12 - 2902]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلیم، تا: 1005ق، جا: کربلا [الفبائی ف: 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1008ق [الفبائی ف: 219]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 28 رجب 1009ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب مذیل به کتیبه مذهب؛ مهر: «رکن الدوله»؛ تملک: محمد صادق منشی که در روز سهشنبه 2 ذیقعده 1319 ق در حضور میرزا علی تقی به قیمت دوازده و پنج شاهی؟ در بازار پامنار تهران خریده؛ جلد: تیماج مشکی، 221گ، 17 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 30 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: موجب مزید حسنات ... تمت و طابت سنه خمس عشرو الف کتابه.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1015ق [الفبائی ف: 639]
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر، تا: 17 جمادي الثانی 1016ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 185گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×28سم [ف: 27 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول مذهب مرصع، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ تملکی به تاریخ 1047 و تملک دیگري به تاریخ 1050؛ جلد: تیماج قهوه اي، 29گ، 15 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 25 - 319]
آغاز: دن که نتیجه باغ وبوستان دریاقوت اولادن که ضمره شجره نوع انساندر ومراتب امتحان بیان اولد
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد، تا: رجب 1071ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ در برگ آخر یادداشتی آمده که کاتب «محمد صادق الصدیق» میباشد؛ تملک: عبدالفتاح بیگ بن محمود پاشا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 164گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×27/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 612]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 22 رجب 1074ق؛ جلد: گالینگور آبی، 129گ، 20 سطر، اندازه: 19×28/5سم [ف: 2/ 27 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرضا بن حاجی حمزه، تا: 1075ق؛ تملک: سید ابراهیم بن آقا میر سید محمد موسوي امامی اصفهانی در تبریز مورخ ذیحجه 1239ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش لاجوردي، 17 سطر (10×5/14) [ف: 2 - 826]
انجام: برابر
کا: مراد بن بایرام قلی، تا: چهارشنبه 21 ربیع الثانی 1077ق؛ در پایان این نسخه دو صفحه به عنوان خاتمه دارد؛ 222گ (1پ-222ر)، 17 سطر، اندازه: 16×25/5سم [مؤید: 3 - 395]
خط: نستعلیق، کا: ملا بلال بن درویش علی مندلچینی، تا: محرم 1087ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج بنفش، 162گ، 17 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 110]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 322گ، 13 سطر، اندازه: 13×16سم [ف: 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: مصطفی بن کریم، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 568 ص، اندازه: 3×19سم [ف: 7 - 105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا،
78گ، 17 سطر (5/ 10×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 309]
آغاز: ... رسوخ صلاح و فساد کوزبزه واضحدر اما سیزده دخی معلوم و مفهوم؛ انجام: جوان عالی شآن بو کدورتی آئینه روزگاردن گوتور فی الحال یوسف کوکه ...
فقط شامل یک باب از ابواب دهگانه آن میباشد؛ خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم سبز، 57گ، 9 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 36 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح و مزدوج مذهب، مصحح؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 263گ، 19 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1607]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی، تا: یکشنبه 14 ربیع الثانی 1101ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 135گ، 22 سطر (12×21)، اندازه: 20×28/5سم [ف: 4 - 309]
خط: نستعلیق، کا: رسول بن عباس مراغی، تا: شوال 1103ق؛ جلد: تیماج سیاه، 145گ، 18 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 48]
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: 1126ق [نشریه: 7 - 534]
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: 1126ق [نشریه: 7 - 534]
آغاز: برابر انجام: یعنی کهف الفقرا و صدر الامرا معز الدوله و القمر و العلا محمد پادشا ...
خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: 1144ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 301ص (330-630)، 20 سطر، اندازه: 17/5×30سم [ف: 17 - 357]
آغاز: برابر؛ انجام: ولادت شریفی مدینه درواقع الموشدي واول حضرتنک امام محمد مهدي دن غیري فرزندي یوخ لیدي وحضرت امام محمد مهدي اون ایکنجی اما مدور مذهب انامیه مقتضا ینجه سلسله امامت روند وختم الور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1195ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 200گ، 16 سطر، اندازه: 16×29سم [ف مخ: 2 - 777]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز (صفحات اول)؛ مجدول؛ کاغذ: ترکی سفید و آبی، جلد: تیماج قهوه اي، 575ص، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 647]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (برگ آخر)؛ 234گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 2 - 68]
خط: نستعلیق ترك، کا: محمد کاظم پسر سلطان محمد ابهري، تا: 1206ق [نشریه: 7 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سعاد نقی ابن ییلاتیقی ساکن کوسج علیا از محال انکوران، تا: 24 صفر 1209ق؛ کاغذ: استانبولی و فرنگی [رشت و همدان: ف: 1690]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن موسی، تا: 1221ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 214گ، 16 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 427]
خط: نستعلیق، کا: میر شجاع الدین بن نصر اﷲ تبریزي، تا: 3 ذیحجه 1253ق، جا: مدرسه گنجه؛ مصحح؛ چند یادداشت به تاریخ 1254 نوشته شده؛ جلد: تیماج مشکی، 149گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×34سم [ف: 17 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمله ثوابدن بومصیب نامه مؤلفنه وکاتبنه تصدق قلوب وبوثرب دخی موجب ازدیاد حسنات اولور.
خط: نسخ، کا: اشرف بن ابوالحسن نخجوانی ملقب به قاضی، تا: جمعه 20 جمادي الثانی 1258ق؛ یادداشتی به سال 1258 با مهر «الیس اﷲ بکاف علی عبده نظر علی» (مربع)؛ جلد: مقوایی قرمز، 152گ، 20 سطر، اندازه: 19×2/ 27سم [محدث ارموي مخ: 2-612]
آغاز: برابر؛ انجام: یقدور خرمن گناه
خط: نستعلیق، کا: شاه کرم، عبدالشکوربن خداویردي، تا: 1260ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: جمله ثوابن دن داخی بو مصیبت نامه مؤلفینه تصدق قلوب بو ثواب دخی موجب مزید حسنتات اولور و صلی اﷲ تعالی ...
خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: ربیع الاول 1265ق؛ مصحح؛ در انجام، یک حدیث از حضرت رسول اکرم صلی اﷲ علیه و آله و سلم: «القبر ینادي کل یوم خمس کلمات یابن آدم ... « ابیاتی به فارسی با مطلع: فکرم غریب و یار غریب و وطن غریب ** بلبل غریب و ناله غریب و چمن غریب / و نیز در برگ (119ب) متن کوتاهی شیوا و ادبی با آغاز «مترجمان شرح تعزیت داري و محرران سوگواري ...» ایضاً ابیاتی به فارسی با مطلع: دیده خون شبنم درین گلزار حسرت باز کن ** گریه بر انجام کار خویشتن
آغاز کن / به همراه چند دعا و تعویذ آمده؛ کاغذ: شرقی سفید، جلد: مقوایی سبز مغز پستهاي، 119گ، 20سطر (5/ 10×16/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 2/ 40 - 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان، تا: 1271ق [الفبائی ف: 219]
آغاز: برابر؛ انجام: ایکی نفر فرزندي اولوب علی هادي و موسی ایدي، او ننجی حضرت امام علی النقی در علیه السلام ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 145گ، 21 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 7 - 278]
بیکا، بیتا؛ خریداري از احمد اقبالیان [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ اندازه: 13×6/ 20سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 203گ، اندازه: 15/5×26 سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: حسین بن علی متولد اولدقدس حضرت عزتدنت جبرئیله امر اولدي.
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرشکی، 274ص، 19 سطر، اندازه: 15/5×26/5سم [ف: 2 - 96]
آغاز: برابر؛ انجام: سعادت نشانی بود ور کیم یهود ** اولور اهل دین اهل طغیان ایکن / شقاوت دلیلی بود ور کیم شقی ** قلوب ... دین اهل ایمان ایکن
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 151گ، 17 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 48]
آغاز: برابر»؛ انجام: ایکنجی امام دور مذهب امامیه مقتضا سنجه سلسله امامت آنده حم اولوب و السلام
خط: نسخ، کا: محمد رسول، تا: جمعه (؟)، جا: قزلجه طسوج؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 300گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19سم [مؤید: 3 - 402]
آغاز: برابر؛ انجام: دیده نمناك گریان و دل بریان ایله متوجه کسب ثواب اوله لر و جمله ثوابندن بو مصیبت نامه مؤلفنه تصرف و بو ثوابی داخی موجب مزید حسنات و السعاد بعون اﷲ الملک الوهاب.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 220گ، 13- 18سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 111]
آغاز: برابر
خط: نسخ خفی، بیکا، بیتا؛ مهر: «عبده ابراهیم» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی ساده، 23 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف: 58]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مهر: «عبداﷲ» (شلجمی)؛ جلد: تیماج مشکی، 253ص، 13 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 231]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 7 3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 415]
آغاز: ... اي خوش اول صاحب سعادت کیم دم و اظهار جود ** دشمنک مقصودینه اوزنفعین ایلر اختیار؛ انجام: و حدیقه المجالس مناقبنه سلونی عمادون ا لعرش بر غنچه در نسیم ایضاح و ایصالدن متبسم و جمله فضایلنده.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام (پنج برگ از آغاز و یکصد و هفده برگ از انجام)؛ کاغذ: فرنگی، 63گ، 17 سطر [ف: 3 - 1057]
بیکا، بیتا؛ خریداري از امراﷲ صفري [رایانه]
hadīqat-os so‘adā’ (t.)
نائینی، محمد مهدي بن میرزا عبدالرحیم
nā’īnī, mohammad mahdī ebn-e mīrzā ‘abd-or-rahīm
وابسته به: حدیق السعداء = ترجمه روضة الشهداء؛ فضولی بغدادي، محمد بن سلیمان (913-976)
متن از فضولی بغدادي که گرفته شده از «روضة الشهدا»ي کاشفی است با افزودگیها و به مانند کتاب جداگانه، در 10 «باب». ترجمه فارسی آن از ترکی صورت گرفته است.
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثناي لا یعد مر محبوب محمودي راست.
انجام: و الحسن و الحسین و اصحابه.
[فهرستواره منزوي 3/ 1586]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5578
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنجشنبه 9 محرم 1294ق؛ با
نسب نامه مترجم که خود را به چنگیز میرساند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 229گ، 19 سطر (10×22)، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 39]
hadīqe-ye soltānīye dar masā’el-e īmānīye
نقوي لکهنوي، حسین بن دلدار علی، 1211 - 1273 قمري
naqavī lakhanū’ī, hoseyn ebn-e deldār ‘alī (1797 -1857)
به دستور: سلطان محمد امجد علی شاه (-1263)
کتابی بسیار مفصل در اصول اعتقادي و مسائل فقهی لازم که به دستور سلطان محمد امجد علی شاه (1263) شروع شده ولی چون به مبحث نبوت رسید سلطان مذکور درگذشت و بقیه کتاب پس از درگذشتش نوشته شد. این کتاب داراي دو «مقصد» است: مقصد 1. اصول عقائد، داراي «مقدمه» و پنج «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در وجوب معرفت، باب 1) توحید و صفات ثبوتیه و سلبیه، 2) عدل و مسائل جبر و اختیار، 3) نبوت عامه و خاصه، 4 ) امامت و احوال امامان، 5) مجملی از احوال معاد، خاتمه: در احکام اسلام و ایمان؛ مقصد 2. احکام شرعیه فرعیه، داراي «مقدمه» و شش «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در اختلاف طریقه اصول و اخبار، باب 1) احکام طهارت، 2) احکام نماز، 3) احکام زکات و خمس، 4) احکام روزه و اعتکاف، 5) احکام حج و عمره، 6) زیارات معصومین علیهم السلام، خاتمه: در بعضی ادعیه و اعمال ضروري. این کتاب و کتاب دیگري از او به نام «الافادات الحسینیه» در دفع شبهات شیخیه نگاشته شده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بر ضمایر صافیه و خواطر زاکیه مقتفیان آثار عترت طاهرین ...
چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1733؛ لکهنو، 1304ق، 624ص (597+26+2صص)؛ باب (1-3): هند، سنگی، 1265، وزیري، 238+336+8صص
[الذریعة 6/ 384؛ فهرستواره منزوي 9/ 267]
آغاز: برابر
از آغاز کتاب تا پایان مباحث نبوت؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بیتا؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 248گ، 19 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 4 - 110]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین المؤید دینه المتین یبعث الرسل و النبیین ... باب چهارم در امامت است و آن مرتب است بر یک مقدمه و چند مقصد و خاتمه. مقدمه در بیان چند چیز است که ذکر آن؛ انجام: هفتم آیه کریمه قل لاأسئلکم علیه أجراً... که خود ناصب مراد نگرفته است از این لفظ مگر اهل بیت نبوت را والا نواصب از محبت ازواج سر میتابند.
باب چهارم در امامت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول محرر، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ جلد: تیماج سرخ، 427گ، 15 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 3 - 1608]
hadīqe-ye soleymānī
حسینی خاتون آبادي، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058 - 1126 ؟ قمري
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-olvāse‘ (1648 - 1714)
اهداء به: شاه سلیمان صفوي
رسالهاي مفصل در احکام ازدواج، آداب و اخلاق مربوط به همسرداري در هشت «باب»: 1. بیان فضیلت و آداب مزاوجت و آداب مباشرت و معاشرت با زنان (پنج فصل)؛ 2. بیان زنانی که نکاح ایشان بهجهت نسب حرام است یا مکروه است (پنج فصل)؛ 3. بیان اسبابیکه زنان با آنها حلال میشوند - نکاح دایم موقت و ملک یمین (پنج فصل)؛ 4. بیان آداب نکاح و زفاف بیان حقوق هریک از مردان و زنان (نه فصل)؛ 5. میان زوجات اشرف مکونات حضرت رسالت و بعضی از احوال ایشان (هشت فصل)؛ 6. بیان امهات طاهرات پیشوایان دینی وائمه طاهرین (چهارده فصل)؛ 7. بیان خلق مادر عالمیان حضرت حوا (علیه السلام) و کیفیت حصول نسل از ذریت او (سه فصل)؛ 8. بیان احکام اولاد احوال متعلق به ایشان (ده فصل).
آغاز: عقود لالی فاخره آئینه ي بی انتهاء چهر آرایی شاهد رعنایی حمد خداوند بی مانندي سزد که سلسله شریف بنی آدم را که واسطة العقد قلاده نظام عالمند چون طره مهوشان ...
انجام: و در حدیث دیگر وارد شده که دختریکه شش سالش تمام شود مادر او را برهنه بروي خود نخواباند که به منزله ... که حضرت امیر المؤمنین صلوات اﷲ علیه نهی فرموده اند ازآنکه حربه آهن باطفال نپوشانند یا و یا بدست ایشان بدهند.
[الذریعة 6 /385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طهمورث، تا: 1205ق [رایانه]
بی کا، تا: 1236ق [اوراق عتیق: 1 - 244]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 جمادي الاول 1260ق؛ جلد: تیماج سیاه، 137گ، 14 سطر، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 2 - 782]
al-ḥadīqat-us sanīyya fī bayān-in nukāt wa-d daqā’iq-il muti‘alliqa bi-l-muti’ajjir min-ar rawḍat-il bahīyyain-ar raw at-il bah
حائري تهرانی، محمد، ق14 قمري
hā’erī tehrānī, mohammad (- 20c)
وابسته به: الروضة البهی فی شرح اللمعة الدمشقیة؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
شرحی است بر کتاب المتاجر «الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة» با استفاده از دروس استادش «آقا اسداﷲ امام جمعه» و آن را به استاد مذکور هدیه نموده و آن را در یک «مقدمه» و چند «فصل» و چند «باب» به رشته تحریر درآورده و مطالبی را که خود نیز استنباط نموده بدان اضافه نموده است.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3453/2
آغاز: الحمدﷲ الذي احل البیع و حرم الربا و أسس المعاملة لانتظام المعاش و المعاد و الدینو الدنیا و هدانا الی التجارالمنجیة؛ انجام: کما لایخفی علی العالم بحقائق الاحکام و العارف بدقائق معالم الحلال و الحرام علی من یفهم المرام و السلام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ 17گ (12پ-28پ)، 12 سطر، اندازه: 12×18سم [محدث ارموي مخ: 2 - 613]
حدیقة السیاحة - حدایق السیاحة
حدیقة الشعراء- حدیقه شعرا
hadīqe-ye šo‘arā
دیوان بیگی، احمد بن ابوالحسن، 1241 - 1310 قمري
d. beygī, ahmad ebn-e ab-ol-hasan (1826 - 1893)
تاریخ تألیف: 1294- 1296ق
تذکره 426 تن سرایندگان قرن 13 است به ترتیب الفبائی با دیباچهاي در باره خود او و تاریخ نگارش: نخست در 1260-1270ق بدان آغاز کرده، تا هنگامی که در تهران بیکار بوده در 1293ق چندي بدان پرداخته، سپس به کرمانشاه رفته در آنجا سالهاي 1294-1296ق آن را به انجام رسانده است. (احمد منزوي)
آغاز: بسمله. و بعد چنین گوید فقیر ضعیف احمد بن ابوالحسن الشریف بن غلامحسین بن الحاج مؤمن بن محمد تقی الریف بن الحاج مؤمن الشیرازي که چون به اقتضاي تقدیرات خداوندي از براي فقیر میسرند که تحصیل علم و سواد و کمالی نمایم ...
چاپ: با تصحیح و تکمیل و تحشیه عبدالحسین نوائی، تهران، انتشارات زرین، 1364-1366 ش، 3ج.
[فارسنامه ناصري 2/130؛ دانشمندان و سخنسرایان فارس 2121؛ الذریعه 6/385 و 7/299؛ تاریخ تذکرههاي فارسی 1/439؛ فهرستواره منزوي 3/ 1899]
آغاز: برابر
انجام: شدي از جام غفلت مست و مدهوش ** در آتش چون نهادي پنبه در گوش / بلی این نکته چون آتش فروزد ** که آتش پنبه غفلت نسوزد
شرح حال 426 شاعر (417 مرد و 9 زن) را دارد. این نسخه تحریر اول کتاب و به خط مؤلف است. از این جهت بعضی از تراجم مکرر است و برخی بدون شعر. عدهاي هم شرح حالشان نیامده و فقط نام و شعرشان مسطور است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ داراي خط خوردگی و اضافات فراوان، بعضی از سطور چلیپا و یا بر عکس کتابت شده اند، در صفحه اول کتاب هم نام و نشان دو کتاب این گونه آمده: «نزد حسینقلی خان سلطانی: کتاب جنگ متفرقه خط خودم، کتاب تاریخ ریاض الجن در تاریخ خودم و جغرافیاي خط خودم.» در صفحات 2پ4ر پس از مقدمه مؤلف فهرست نام شعراي تذکره نوشته شده است؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی نخودي و حنایی، جلد: میشن زیتونی، 1گ، اندازه: 2/ 21×1/ 35سم [ف: 2/ 29 - 813]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1296ق، جا: کرمانشاه؛ در متن و هامش؛ جلد: تیماج مشکی، 610ص (588+22)، 26 سطر، قطع: رحلی [ف: 2 - 14]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6041- ف و 6042- ف و 2538- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 194 و 1 - 76]
hadīqe-ye šo‘arā
اسرار تبریزي، محمد کاظم بن محمد، 1265 - 1315 قمري
asrār-e tabrīzī, mohammad kāzem ebn-e mohammad (1849 - 1898)
نویسنده میگوید رضاقلی خان اﷲ باشی در مجمع الفصحاء شاعران بسیاري را نام برده و شرح حال گفته ولی بین شاعران بسیاري نیز هستند که در تذکره ها نام آنها نیامده است من بر آن شدم که این «حدیقه شعرا» را در بیان شرح حال آنها فراهم آورم بدین شرح: اصطبلی، اصغر، آزرمی، باخرزي، تموزي، تونی،
جانی، حیوتی، حلالی، خلودي، خموشی، دل غم، داغدار، رزمی، سبزي، شمشاد، صنوبري، صبوري، کفري، مؤبد، این اسامی در بوستان اول حدیقه شعرا آمده و اما بوستان دوم که در ذکر شاعران ترك است: آتشی، اسماعیل، اشک ریز، اعمی، افسر، باقر، پرغم، پروانه، تالاندي توپچی، ثاقب، جبار، جوري، سرابی (حسن)، حقیر، حلیم هروي، خلیفه، خیام، بلبل، دلریش، دلسوز، دلگیر، ذکري، راجی، رضا، زاهد،ساعد، ساقی، سرمست، سلطان، سمطوري، سید محسن نقاش، شاکر، شاهباز، شایق، شکوهی، شیدا، صابري، صبوري، ضیاء طالب محزون، طغرا، طلوعی، طهوري، عبقري، غشی، غم دل، فاخر، فارغ، فنا، قمري، کاشف، کفاش، لاطف، معلی، مجمر، مظلوم، مفطر، ملاکریم، میر، ناجی، ناطق، نباتی، یوسف، اما ملحقات: باقی شاعران ترك: آقاجان ارشاد، اشتیاق، حکیم الهی، بزمی، بلبل، بی سواد، بی نوا، تراب، تشنه، تمکین، ثابت، حاجی آقا حکاك، حیرانعلی، حیرتی، دلخون، دیوانه، ذلیل ذکري، راضی، راغب، ربیعی، رسمی، رفیع، رموز، رونق، زنبق، سري سکري، ساقی، شاه مردان، شکري، شمسی، صابري، صادق، صفا، طراز طوطی، عبداﷲ، عطار، عبدي، فایض، فایق، فروغی، فیض، قدسی، قصاب، قدسی باد کوبه، گلشن، گنجی، مجروح، مجنون، مبهوت، محیی، محمد، مخلص، مؤبد، ملا، مهجور، منشی، مواج، ناجی، ناظم، ناصر، ناصح، واقف.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2879
آغاز: بسمله، ابتداي هر نسخه و افتتاح هر کلام بنام پروردگار؛ انجام: سیزي نسم ور درم اول خداي بیچونه ** ماجون بوامر بلاده مغیله مجنونه
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد جعفر، تا: 1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی مشکی، 71گ، 14 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 18×23سم [ف: 6 - 559]
hadīqe-ye šohadā
مؤلف: میرزا جان. تاریخ مختصر لکهنو و سلاطین اوده، که براي مولوي امیر الدین علی نوشته شده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 24542
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم کی کحد ... مرزا جان کی یهی عرض هی که شکر پروردگار کاهر فرد بشر هر فرض هی حبنی کعبه دل؛ انجام: جو صاحب دل هین کامل نهین ارنکو بهت سرور هوگاه اور جو ... نهین اونکو تو دیکتا هن نه منطور موگا خط: نستعلیق، کا: تفضل حسین صاحب تعلقدار، تا: جمع 27 ذیحجه 1299ق، تاریخ تحریر: موافق 1882م در ظلع اوناو خاص بعد از نماز مغرب؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: صنعتی حنایی، جلد: مقوا، رویه کاغذ ابر و باد، 47گ، 21 سطر، اندازه: 18×2/ 27سم [اهدائی رهبر: 8 - 401]
hadīqat-oš šī‘a
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمري
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585)
محقق اردبیلی که بزرگان شیعه در نیمه دوم قرن دهم و از مؤلفان صاحب نام شیعه محسوب میشود که عنایت به فارسینویسی نیز در آثار او دیده میشود. یکی از آثار منسوب به او «حدیق الشیعه» است که با نام هاي «حدیقة الشیعة فی تفصیل احوال النبی و الائمة» و «حدیقة الشیعة فی اصول الدین» (کشف الحجب و الاستار، ص 194) و «زبدة الشیعة فی تفصیل احوال النبی و الائمة» (روضات الجنات 1/ 83) و بعضاً «کاشف الحق» معرفی شده است. کتاب در دو جلد است و جلد اول آن در شرح زندگانی پیامبر اسلام است و جلد دوم (که همان حدیقة الشیعة معروف است) درباره اثبات امامت میباشد. از جلد اول آن هیچ اطلاعی در دست نیست جز این که در مجلد دوم که همین حدیق الشیعه است سه مورد به جلد اول ارجاع داده است (صفحات 313، 557، 604 چاپ اسلامیه). درباره صحت انتساب آن به مقدس اردبیلی حرف و سخن بسیار است بالاخص در مورد قسمتهایی از آن که به رد و نقض عرفاء و صوفیه پرداخته شده است و با لحنی تند از آنها یاد شده است و آن را با مشی و منش مقدس اردبیلی ناسازگار دانسته جز آن که او خود تعلق خاطري به عرفا داشته است. جلد دوم آن کتابی مفصل در بیان عقاید و اصول شیعه است در معنی امام و احتیاج به وجود امام و لزوم عصمت امام و برتري امام و ادله اثبات خلافت بلافصل علی (علیه السلام) و معجزات آن حضرت و مطاعن خلفا و فضایل امام حسن و امام حسین علیهما السلام ... معجزات امام صادق (علیه السلام) و رد صوفیه و امامت موسی بن جعفر (علیه السلام) تا امام زمان (علیه السلام) و خاتمه در بیان مذاهب. در بخش امام صادق از آنجا که به تفصیل در رد و نقد صوفیه سخن رانده شده، این قسمت مورد اختلاف محققین واقع شده که آیا نوشته مؤلف است یا از دیگر کتب بدینجا راه یافته است. برخی آن را از معزالدین محمد اردستانی نگارنده «تفسیر سوره هل اتی» دانستهاند که به سال 1058 در هندوستان به نام «کاشف الحق» ساخته است، سپس بخشی در رد صوفیان بر آن افزوده شده و به نام «حدیقه الشیعه» به اردبیلی نسبت داده شده است (علینقی منزوي 2/ 934). اخیراً این کتاب در دو جلد زیر نظر کنگره مقدس اردبیلی به چاپ رسیده و در مقدمه مفصل آن، با دلایل و قرائن این کتاب از مقدس اردبیلی دانسته شده است. مرحوم علامه آقا بزرگ تهرانی در پی توصیف کتاب حدیقة الشیعة و توثیق انتساب آن به محقق اردبیلی، ذکري هم از حدیقة الشیعه تحریف شده،
نموده و می گوید: «نسخه تحریف شده از حدیقة الشیعه اردبیلی چیزي کم ندارد مگر سه سطر از آغاز کتاب و همه مبحث تصوف و چند سطر از آخر که به جاي آن چند سطر در آغاز اضافه نموده و اسم قطب شاه را آورده و در پایان مدح شاه اسماعیل صفوي را نموده است ... انتهی.» و اما نسخه تحریف شده موجود، در مقایسه با نسخه کامل، کاستی و فزونی فراوان دارد که برخی از آن افزودگیها نشان از بی اطلاعی تحریفکننده دارد؛ مثلاً در فصل یازدهم نسخه صحیحه مطالب و فضائل حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام از کتاب بستان الکرام نقل شده است ولی در نسخه تحریف شده عبارت سلطان الحکماء، خواجه نصیر الدین محمد طوسی به عنوان مؤلف بستان الکرام افزوده شده که به زعم تحریفکننده چنین بوده ولی از نظر یک نفر عالم متبحر، این کتاب از آثار ابن شاذان (-449ق) است و هیچ گونه ارتباطی با خواجه نصیر ندارد و اما از آثار جعل در نسخه مذکور که در الذریعه یاد شده، همین کفایت میکند که کتاب با نام قطب شاه هندي آغاز می گردد و در خاتمه به عقب برگشته و مدح شاه اسماعیل را که بیش از یکصد سال با قطب شاه فاصله داشته، بنماید. با مقایسه نسخه تحریف شده با نسخههاي متداول، اندك شکی براي کسی که کمترین اطلاعاتی در کتابشناسی داشته باشد، باقی نمی ماند که نسخه اهداء شده به «قطب شاه» حاصل یک تزویر و جعل ناشیانه است.
آغاز: آغاز ج1: حمدي که حامدان ملا اعلی و ذاکران کره غبرا از اداي آن عاجز آینه محمودي را سزاست ...
آغاز ج2: زیب و آرایش آغاز و انجام نعوت و صفات انبیاي عظام و اوصیاي کرام حمد و سپاس.
انجام: انجام ج2: و این فقیر ضعیف را حق تعالی از دوستان أمیرالمؤمنین - علیه السلام- قبول کند بحق محمد و آله الطاهرین.
چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1734؛ 1260ق، سنگی، تهران؛ 1318ق، سنگی، تهران؛ 1270 ق، 1274ق، 1279ق، 1265ق، 1339ق، 1368، سنگی، تهران؛ قم، در دو جلد زیر نظر کنگره مقدس اردبیلی توسط انتشارات انصاریان قم به چاپ رسیده؛ دارالخلافه طهران، 1303ق، رحلی، 287+1صص؛ 1318ق، 319ص؛ ایران، سنگی، 1300، رحلی، 322ص؛ ایران، 1260 قمري، سنگی، وزیري بزرگ
[الذریعة 6/ 385 -387 و 3/ 107 و 6 /386؛ خاتمه مستدرك ج 87؛ طرائق الحقائق ج 1، ص 186 و 187؛ مرآت الکتب 19/22؛ ریاض السیاحة، ص 55؛ لؤلؤ البحرین ص 150؛ امل الامل 2/ 23؛ اثبات الهدا 1/ 719 و 18/28 و 3/ 142 و 612؛ ریاض العلماء 1/56؛ تعلیقه امل الامل ص 97؛ روضات الجنات 1/83 و 84 و 206؛ قم نامه، مسائل رکنیه، میرزاي قمی ص 353؛ ریحان الادب 5/ 366؛ تنقیح المقال 1/ 469؛ الفوائد الرضوی ص 27؛ طبقات اعلام الشیعه، قرن 10، ص 8 و 9 و 245 و 246؛ طبقات اعلام الشیعه، قرن 11، Õ119 و 120 و 571 و 572؛ اعیان الشیعه 3/82 و 83؛ تاریخ اردبیل و دانشمندان 1/55 به بعد؛ مجله کیهان اندیشه ش7، ص 31، سال 1365 و ش 8،
Õ64، سال 1365ش؛ کشف الحجب و الاستار ص 194 و 195؛ 392؛ مشترك پاکستان 10/286؛ مشار فارسی 1 /1160و 2106؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/213]
شرح و حواشی:
1- حدیقة الشیعة (منتخب) (2عنوان)
آغاز: بسمله، در بیان بعضی از معجزات و خوارق عادات و ... احکام صادره از امیرالمؤمنین (علیه السلام) از حین ولادت تا هنگام رحلت؛ انجام: این گفت و جان تسلیم نمود، فصل بعضی از عوام اهل سنت را.
امتیازي که در نسخه حاضر است آن است که هم از قرن دهم است و هم حمله بر متصوفه دارد و هم نسبت صریح به محقق اردبیلی و ارجاع به دیگر تألیفات او به تکرار در آن هست؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادي نباتی رنگ، جلد: تیماج سرخ، 448ص، 19 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 17 - 175]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 [الفبائی ف: 219]
آغاز: فی معرفة الائمة تصنیف نورالدین علی بن محمد بن احمد مالکی، کتاب کشف الغمه که از تصنیفات وزیر سید علی بن عیسی اربلی است
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن عبدالرزاق قمی، تا: 1 دیحجه 1077ق، جا: جهان آباد؛ افتادگی: آغاز؛ 433گ، 20سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 44]
خط: نستعلیق، کا: شهریار بن اﷲ داد، تا: رمضان 1080ق؛ 336گ، 20 سطر، اندازه: 23×33سم [ف: 2 - 364]
آغاز: بسمله. فایده در مذاهب صوفیه بدانکه مولانا احمد اردبیلی علیه الرحم درکتاب حدیق الشیع میفرماید که طوایف صوفیه بسیاراند اندکی از اعتقادات؛ انجام: ایشان نه صوفیان اند بلکه درشمار کوفیان اند ونه مشتاق عشق الهی اند باکه بدمستان ناقه سیاهی اند. اعلم بالصواب تمت.
بندي است از حدیقة الشیعة منسوب به مقدس اردبیلی در بیان مذاهب صوفیه که بیست فرقه از صوفیان را معرفی میکند و سپس به معرفی صوفیه از شیعه میپردازد که آنها را یک فرقه بیشتر نمیداند و همچنین فصلی از آن کتاب در معنی صوفی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 25 ذیقعده 1081ق؛ 11گ، 15 سطر، اندازه:
13×21سم [ف: 3 - 1609]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علینقی بن عبدالباقر، تا: سلخ محرم 1084ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: روغنی گل و بوته دار، 754ص، 21 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 1 - 161]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: هاشم بن فرهاد، تا: چهارشنبه 8 شوال 1089ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 303گ، 23سطر، اندازه: 1/58×5/ 31سم [مؤید: 3 - 338]
آغاز: بسمله، فصل یازدهم حدیقه الشیعه در بیان بعضی از معجزات و خوارق عادات و احکام؛ انجام: برابر
از فصل یازدهم کتاب حدیقه الشیعه شروع میشود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1089ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج تریاکی، 239گ، 192 سطر (8/5×17)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 4 - 502]
آغاز: برابر1؛ انجام: دولتش باد تا بروز نشور ** عمر او متصل بنفحه صور / بود پنجاه هشت بعد هزار ** که بپایان رسید این گفتار / و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 8 ذیحجه 1089ق؛ مهر: «عبده محمد علی 1082» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 175گ، 30 سطر، اندازه: 23×37سم [ف مخ]
آغاز: برابر2؛ انجام: احمداﷲ علی الاتمام و صلی علی نبینا محمد سید الانام و آله. تمت کتاب حدیقة الشیعة.
خط: نسخ، کا: شیخ عابدین شیخ شهاب، تا: 1094ق، جا: مشهد رضوي مدرسه خیراتیه؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 316گ، 24سطر (10×23)، اندازه: 1/56×28سم [ف: 1 - 198]
آغاز: برابر2
خط: نسخ، کا: ملا محمدعلی بن ملا فداعلی، تا: محرم 1095ق؛ افتادگی: وسط؛ 322گ، 23 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 3 -1609]
آغاز: برابر2؛ انجام: و اصلی علی سیدنا و نبینا محمد سید الانام و اله البررة الکرام و سلم تسلیما کثیرا!.
جزء دوم: در این جلد ابتدا مناقب و فضائل علی امیر المؤمنین علیه السلام میآید سپس فضائل یازده امام معصوم دیگر شیعیان با مناقب حضرت فاطمه علیها السلام بیان میشود. سعی نویسنده در این جلد بر این رفته است که در جمع آوري مطالب از مراجع غیر شیعی و صحاح سنی دلیل و مدرك براي تأیید قول خود آورد؛ خط: نستعلیق، کا: مسلم بن حکیم حیدري، تا: 1098ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 360گ، 20 سطر (12×20)، اندازه: 9×28سم [ف: 5 - 46]
آغاز: همه روشن خجسته بغاد به فال؛ انجام: مخالفان را باعث اهتداء و استبصار شود جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 340گ، 25 سطر، اندازه: 16×30سم [ف: 26 - 242]
آغاز: آخر روایت این است فجاء علی واکله معه، یعنی پس علی آمد و آن مرغ بریان را با آن سرور تناول فرمود
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ یادگار میرزا بابا فرزند یعقوب شمرانی طهرانی به تاریخ 14 جمادي الاول 1208؛ جلد: تیماج قهوه اي، 276گ، 20 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 55]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: محمد حسین بن محمد صادق بن محمد باقر حسینی اصفهانی؛ مهر: «محمد حسین بن محمد صادق حسینی» (بیضی)؛ تاریخ وقف: محرم 1252ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 278گ، 25 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 17/5×5/ 30سم [ف: 29 - 499]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و بحمداﷲ که روز بروز در ترقی و تزاید است.
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی و نخودي، جلد: تیماج عنابی، 445گ، 19 سطر، اندازه: 17×26/5سم [ف: 5 - 487]
آغاز: و اما مقاماتش این که وقتی از مدینه به مکه میرفت در منزلی که عسفان نام دارد؛ انجام: فصل بعضی از عوام اهل سنت را اعتقاد این است که دین شیعه تازه به هم رسیده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 123گ، 19سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 131]
آغاز: با معنی حدیث راست نمی آید نعوذ باﷲ از فهم کج و از تحریفات کلام خدا و رسول وتعصبی که باعث کفر و زندقه ... فصل دویم دربیان آنکه امام باید افضل از رعیت باشد وذکر قبح تقدم مفضول؛ انجام: سلام کردیم جواب داد و مرحبا گفت
و اعزاز و اکرام نمود صورت حال خود راتقریر کردیم گفت که به شرف اسلام جلد اول؛ خط: نسخ و تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 229گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1609]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه، 267گ، 18 سطر (13×22)، اندازه: 22×31سم [ف: 17 - 392]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 [ف: 3 - 15]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 178گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1/ 33 - 162]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ تاریخ وقف: صفر 1204؛ جلد: تیماج قهوه اي، 241گ، 26 سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 99]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (11-5/18×20-28) [ف: 703]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا، تا: قرن 12؛ تملک: شاهزاده خان لر میرزاي احتشام الدوله در ذیقعده 1270 با مهر «احتشام الدوله» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي روشن، 269گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×29سم [محدث ارموي مخ: 2 - 614]
آغاز: فصل سوم در طریق تعیین امام علیه السلام، چون معلوم شد که زمانه از امام؛ انجام: که امت محمدي از عهد رسول صلی اﷲ علیه و آله تا بعصر منصور عباسی یعنی ابو جعفر دوانقی در فروع بر یک مذهب بودند و مدار فتوي به روایت از رسول (صلی الله علیه و آله) بود جلد دوم: «مباحث امامت»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 200گ، 26 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: 2 - 467]
آغاز: برابر؛ انجام: و از جمله معاونان و مددکاران و حکم فرمایان آن حضرت باشند بحق محمد و آله الطاهرین. مثنوي: شکر حق را که این خجسته کتاب ** که درونیست غیر صدق صواب ... / بود پنجاه و هفت بعد هزار ** که پایان رسید این فقار
جلد 2، به جز دوازده سطر آخر و اضافه بودن یک صفحه مثنوي بقیه عینا همانند شماره 27148 است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ چند برگ از اوایل و آخر نسخه توسط عبدالرحیم بن عبدالکریم استرآبادي در ذیحجه 1235 نونویسی شده؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 443گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×27سم [ف: 26 - 243]
آغاز: برابر 1
انجام: و این ضعیف را حق تعالی از دوستان امیرالمومنین علیه السلام حساب کند. بحق محمد و آله الطاهرین جلد 2؛ خط: نستعلیق خفی، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 349گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 26 - 243]
آغاز: برابر2؛ انجام: تعالی عن ذلک علواً کبیراً حتی انکه امام ایشان فخرالدین رازي برایشان اعراض کرده و گفته نصاري بجهت آن کافراند ...
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (پنج ورق) ساقط؛ واقف: سیدمحمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 461گ، 18 سطر، اندازه: 17/2×24/5سم [ف: 14 - 230]
این نسخه در آغاز درست مانند کاشف الحق و در پایان درست مانند حدیق الشیعه است ولی سراسر کتاب درسبک فارسی جز آن است و رد بر صوفیان را هم دارد و در دیباچه کتاب به نام عبداﷲ قطب شاه ساخته شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 یا 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 215گ، 23 سطر (11×21)، اندازه: 18×29/5سم [ف: 95]
آغاز: برابر 2؛ انجام: رسول خدا مرا فرموده که خود را نگهدار از آن بر شتر عسکر نام سوار شده به جنگ علی رفته باشی طلحه و زبیر نام شتر و جامه او را تغییر داده و فریبش دادند چون عزم نمود مالک اشتر به او نوشت که از خدا بترسد و در خانه ساکن باشد جلد 2. در اواسط فصل دهم (مثالب معاویه و بنی امیه) ختم شده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12، کاتب اوراق نونویس: افضل بن محمد حسینی موسوي در ربیع الاول 1159؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی مشکی، 147گ، 23 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 26 - 245]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 473گ، 19 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 26 - 240]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1101ق؛ از موقوفات شهید؛ 15 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 63]
آغاز: برابر2؛ انجام: باین کمترین غلام شاه دین نجم الدین بن
شیخ لطف اﷲ نوري کرد بتاریخ بیست و پنجم شهر جمادي الثانی سنه 1102 هزارو و صدو دو باتمام رسانید و اگر خواننده و کاتب را میسر باشد خاکسار را از روي رضا و رغبت خدا بیامرز بگوید امرزیده بحق محمد و آل محمد آمین یا رب
در فهرست مؤلف را نجم الدین دانسته و نسخه را خط مؤلف که هر دو خطاست نجم الدین کاتب است و تاریخ، سال کتابت آن؛ جزء دوم؛ خط: نستعلیق، کا: نجم الدین، تا: شاید 1102ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مشکی، 192گ، 27 سطر (5/13×27)، اندازه: 23×36سم [ف: 4 - 181]
آغاز: و اما آنچه در آن کتاب مستطاب مذکور است مقبول طباع موافق و مخالف است و احیائی علوم که بهترین مصنفات علماي ایشانست و از تفاسیر؛ انجام: امید که این مختصر در میان شیعیان امیر المؤمنین حیدر منتشر و مشهور گردد و دوستان را سبب کوشش تمام در پی روي دوازده امام ... بحق محمد و آله
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد یوسف طالقانی الاصل کمره اي المسکن، تا: یکشنبه دهه اول ذیقعده 1104ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 248گ (1ر-248ر)، 25سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 1 - 28]
خط: نسخ، کا: محمد بن رضا، تا: یکشنبه دهه آخر شوال 1106ق؛ مصحح، محشی، دو تاریخ کتابت آمده یکی تاریخ مذکور و دیگري 1125؛ جلد: تیماج مشکی، 240گ، مختلف السطر، اندازه: 18×27سم [ف: 2 - 34]
آغاز: برابر1؛ انجام: دولتش باد تا به روز نشور ** عمر او متصل به نقخه صور / بود پنجاه وهشت بعد هزار ** که به پایان رسید این گفتار
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شرف بن محمد افضل کاخکی، تا: اواسط دهه اول رمضان 1113ق، جا: دهلی عرف شاه جهان آباد؛ در پایان نسخه یک مثنوي کوتاه در مدح کتاب که در 1058 سروده شده؛ جلد: تیماج مشکی، 209گ، 27 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 3 - 1609]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: اﷲ ویردي اسکوئی، تا: 1120ق؛ جلد: چرمی، 360گ، 20 سطر، اندازه: 19/5×29سم [ف: 1- 428]
آغاز: برابر2؛ انجام: امید که این مختصر در میان شیعه امیرالمومنین (علیه السلام) حیدر مشهور و منتشر گردد و دوستان را سبب کوشش تمام در پیروي دوازده امام علیهم السلام و مخالفان را باعث اهتدا و استبصار شود و این فقیر ضعیف را حق تعالی از دوستان امیرالمومنین علیه السلام حساب کند ... و آله البرر الکرام
جلد 2؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي اصفهانی مشهدي، تا: ذیقعده 1122ق؛ واقف: اکبر رحمانی کوه بنانی، آذر 1379؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 466گ، 21 سطر، اندازه: 5/1 9×29/5سم [ف: 26 - 242]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد شفیع دماوندي، تا: ربیع الاول 1124ق؛ تملک: حیدر علی بن عین علی و مهر «عبده حیدر علی بن عین علی» (بیضی)؛ یادداشت خرید کتاب از ملانظر علی بن شاه محمد نجف آبادي و یادداشتی در سال 1187؛ جلد: تیماج قهوه اي، 232گ، 19سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 148]
آغاز: برابر1؛ انجام: دولتش باد تا بروز نشور ** عمر او متصل به نفخه صور / بود پنجاه و هشت بعد هزار ** که به پایان رسید این گفتار
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد مهدي، تا: شعبان 1127ق؛ روي برگ اول و داخل دیباچه «گوهر مراد» و نام مؤلف «میر معزالدین محمد خاتون آبادي» ذکر شده که مراد همان معزالدین محمد اردستانی مؤلف «کاشف الحق» است که برخی معتقدند که نویسنده اصلی حدیق الشیع هموست و این با تاریخ انجام رساله که تاریخ تألیف آن (یعنی 1085ق) است مطابقت دارد؛ جلد: تیماج سیاه، 154گ، 31 سطر، اندازه: 23×30سم [ف: 49]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: غیاث الدین محمد بن عبدالمطلب، تا: چهارشنبه 28 ذیقعده 1129ق؛ تملک: عبداﷲ انصاري با مهر وي در 1314ق؛ جلد: تیماج سرخ، 226گ، 24 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 3 - 1609]
آغاز: مسئله را ذکر نموده اند و از طرفین بر مطلب خود دلایل ایراد فرموده؛ انجام: انجام قبل از دو صفحه اخر: و همه شیعه بودند و مدتهاي مدید که حکومت عراقین را پادشاهان دیالمه داشتند همه شیعه بودند ... که به پایان رسید این گفتار
جلد 2. برگ اول ساقط و همچنین سه صفحه آخر با نسخههاي موجود متفاوت است؛ خط: نستعلیق، کا: رستم بن عبداﷲ قزوینی، تا: 20 شوال 1133ق؛ کاغذ: نخودي و شکري، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 20/5×31سم [ف: 26 - 245]
آغاز: اربلی است و اگر چه او از ثقات علماي شیعه است اما آنچه در انکتاب مستطاب مذکور است؛ انجام: امیر المومنین علیه السلام حساب کند ... بدعاي خیر یاد آوري نمایند.
جلد 2؛ خط: نستعلیق، کا: خضرعلی بن محمد کاظم امیري لاریجانی، تا: سهشنبه رجب 1133ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: خان
بابا مشار، خرداد 1345؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 340گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×28/5سم [ف: 14 - 229]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی نقی بهبهانی، تا: سهشنبه 15 ذیقعده 1134ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 318گ، 21 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 3 - 1609]
آغاز: برابر2؛ انجام: که عزت و احترام هر یک از ایشان علیهم السلام در میان دوست و دشمن تا به چه مرتبه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: محمد ابراهیم اعرافی شورکی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 504گ، 19سطر (12×21)، اندازه: 12×30سم [ف: 3 - 1010]
آغاز: در بیان مطاعن اهل تصوف، نوشته از کتاب مولینا الجلیل الاعظم ملا احمد اردبیلی از جلد کتاب مذکور بحدیق الشیع که نوشته شده است در آن کتاب در فصلی که ذکر امام همام جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام) را نموده است. اول. بدانکه سبب افتراق امت؛ انجام: یعنی اي ابو هاشم زود باشد که زمانی بیاید بمردمان که رویهاي ایشان خندان و شکفته باشد دلهاي ایشان ...
رد و مطاعن صوفیه است بر اساس بخشی از کتاب حدیق الشیعه ملا احمد مقدس اردبیلی. متن این نسخه، عیناً همان حدیق الشیع است و فقط 3 سطر آغاز آن را، کاتب یا گزیده کننده، افزوده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، 20گ (81-100)، 20 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 38 - 372]
آغاز: ... و آنکه میکوئید علی میگفت من بطرف آسمان اعرفم و کوچهاي آسمان را به کوچهاي مدینه میشناسم؛ انجام: و مشک ها پر از آب گشت و از چاه بر آمده هر کسی از ما یک مشک و آن حضرت دو مشک بدوش مبارك ... افتاده
بخشی از جلد دوم حدیق الشیع است، از نیمه فصل پنجم که در دلالات فضل حضرت امیر المؤمنین علیه السلام است تا اواخر فصل یازدهم که در معجزات و کرامات آن حضرت است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی مشکی، 170گ، 20 سطر (9×20)، اندازه: 16/5×28سم [ف: 29 - 477]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [مختصر ف: 308]
قطعهاي از آن - این قسمت که در این دفتر نقل شده درباره ذم صوفیان است که انتساب آن به اردبیلی مورد تردید است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودي رنگ، جلد: تیماج مشکی، 2گ (300-301پ)، اندازه: 5/ 10×16سم [ف: 22 - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: آهی کشیده اشکی به چشم آورد و گفت
ج 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ حواشی صفحات اول مناجات منظومه حضرت علی (علیه السلام)؛ واقف: فخرالمحققین شیرازي، مرداد 1375؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف میشن مشکی، 208گ، 30 سطر، اندازه: 2/80×5/ 32سم [ف: 26 - 240]
آغاز: او را بجهت اعزاز و تعظیم بصیغه جمع او فرماید (کذا) و علامت نیشابوري (کذا)؛ انجام: پس دیوار ایستاده بود پیغام را شنیده چون رسول رفت.
جلد 2؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام (از ابتداي نسخه به مقدار 15 و از انتهاي آن 35 ورق ساقط است)؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 172گ، 20- 21 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 14 - 231]
آغاز: و رمل و کیما و کیمیا (کذا) و طی الارض و طی اللسان و طی النظر و اعداد و طلسمات و جفر؛ انجام: و حال این که او قائل این بهشت است الم تعلموا انا وجدنا محمدا نبیا ...
این نسخه و نسخه ذیل به استناد ضبط شناسنامه نوشته شد و جز کلیات مطالب هیچگونه مشابهتی با نسخههاي پیشین ندارند و مؤلف آنها به دلیل ناقص بودن نسخهها براي نگارنده مجهول است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف پارچه، 213گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 26 - 244]
آغاز: فی اول الکتب از ابوالفوارس شاعر منقول است که من در مجلس یحیی بن هبره (کذا) و زیر بودم؛ انجام: سید اولیا بود و حضرات غصب خلافت کردند
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف پارچه، 203گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 26 - 244]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن علی تبریزي ساکن شیراز، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج سیاه، 526گ، 18سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 1 /33 - 22]
آغاز: برابر؛ انجام: نشنیده اند که سیصد سال تمام مصر و حوالی آن
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی در باب گرانی نرخ ها در ایران به سال هاي 1287 تا 1289 از محمد اسماعیل بن حاج احمد عطار در آخر نسخه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 250گ، 29 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف: 24 - 91]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: محمد ابراهیم بن بهاء الدین محمد به تاریخ محرم 1207؛ جلد: تیماج قهوه اي، 306گ، 25سطر، اندازه: 17/5×31سم [ف: 84]
آغاز: بسمله فصل یازدهم در بیان بعضی از معجزات و خوارق عادات و قضایا و احکام صادره از حضرت علی (علیه السلام) در حین ولادت..؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد، تا: رمضان 1221ق، به خواهش آقا محمد کاظم بن حاجی محمد اسماعیل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (13×17/5)، اندازه: 17×23/5سم [ف: 4 - 1960]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا بابا بن محمد جعفر، تا: 20 ربیع الثانی 1225ق، جا: تهران؛ کاغذ: پستهاي آبی، جلد: میشن سیاه، 37 سطر، اندازه: 4 /22×34سم [ف: 6 - 193]
آغاز: برابر 2؛ انجام: آمین یا رب العالمین الحمدﷲ علی الاتمام هذه الکتاب الشریف و صلی اﷲ علی نبینا و سیدنا محمد سید الانام و اله البرر الکرام و سلم کثیراً کثیراً.
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1225ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 348گ، 19 سطر (11×20)، اندازه: 16/5×27سم [ف: 5 - 658]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1228ق؛ کاغذ: خطائی، جلد: چرمی، 291گ، 23سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 - 429]
خط: نستعلیق، کا: محمد ولی بدل آبادي، تا: یکشنبه 8 ذیحجه 1229ق؛ جلد: تیماج مشکی، 311گ، 21سطر، اندازه: 22×30سم [ف: 1 - 278]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن رضا باورچی کالجی، تا: 1230ق، به خواهش عالیحضرت ستوده خصلت کربلائی صفر علی ملقب به قمی؛ واقف: صفر علی مراد علی قمی، ربیع الاول 1240ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 175گ، 23 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 74]
آغاز: برابر2؛ انجام: لکن ما هر مطلبی را در این دفتر مختصر کردیم تا بر نویسنده و خواننده و شنونده کار به طول نکشد امید که این مختصر در میان شیعیان امیر المؤمنین حیدر علیه السلام ... اهتدا و استبصار شود.
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: رضا بن شیخ برخوردار بوجانی، تا: شعبان 1232ق؛ مهر: «علی محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 297گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 2 - 777]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد 2،؛ خط: نستعلیق، کا: محمد محسن زین العابدین تهرانی، تا: چهارشنبه 13 شوال 1232ق؛ واقف: سیدمحمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 287گ، 20 سطر، اندازه: 21/5×3/80سم [ف: 14 - 230]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد کریم قزوینی، تا: 1234ق؛ 270گ، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 46]
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن محمد حسین آشتیانی قمی، تا: 7 شعبان 1234ق؛ مجدول، جلد: روغنی، 220گ، 23 سطر، اندازه: 20×30سم[نشریه: 11 - 895]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 40
همان نسخه بالا [ف: 1 - 45]
اصفهان؛ شهرداري اصفهان؛ شماره نسخه: 5
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 308]
آغاز: برابر 2
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1235ق؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده اسمعیل»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 262گ، 21 سطر (14×24)، اندازه: 20×29سم [ف: 4 - 1462]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 28 ربیع الاول 1235ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 280گ، 26 سطر (10×13)، اندازه: 20×30سم [ف: 17 - 351]
آغاز: و جن و انس در کمینند و منتظر فرصت که در بناي ایمان بندگان خللی اندر زند که به آن احکام راه نیابند و همچنان که پیغمبران باید که معصوم و مطهر باشند؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه دهه اول رمضان 1235ق، به درخواست علی محمد خان؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ واقف: علی محمد خان، رمضان 1235؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده علی محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج زرد، 269گ، 20سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 58]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن میرزا عسکر گنجوي، تا: 7 رجب 1236ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 19 سطر [ف: 12 - 134]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن سید صادق حسینی، تا: غره محرم 1237ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 290گ، 23 سطر، اندازه: 20×30سم [محدث ارموي مخ: 2 - 614]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن حاج حسین دیلمی، تا: 1239ق؛ با سر لوح زرین؛ 30گ، اندازه: 18×32سم [ف: 2 - 46]
بی کا، تا: 1240ق، قطع: رحلی، [ف: 127]
خط: نستعلیق، کا: علی افشار، تا: 1241ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج مشکی، 251گ، 26سطر (12×23)، اندازه: 20/5×34سم [ف: 4 - 310]
آغاز: همه روشن خجسته باد بفال پادشاهیش را مباد زوال؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: یکشنبه 25 رجب 1241ق، جا: هریس تبریز؛ افتادگی: آغاز و وسط (قبل از برگ آخر)؛ واقف: صفر شیخ الاسلامی، بهمن 1378؛ کاغذ: شکري فرنگی، 257گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 26 - 241]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید صادق یوسف حسینی، تا: ذیقعده 1242ق؛ محشی، مجدول؛ کاغذ: آهار زده، جلد: تریاکی کمندي، 233گ، 25 سطر (13×22)، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 94]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و گفتگو در هر مطلبی که در این کتاب نوشته شده بسیار است ...
خط: نسخ، بیکا، تا: 1243ق؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد کریم بن محمد تقی»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی روکش تیماج ماشی، 231گ، 25سطر (12×21)، اندازه: 19/5×19/5سم [ف: 1 - 198]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد طاهر بن میرزا حسین کسیسی لاهیجانی، تا: رجب 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرمی، 621گ، 21 سطر (5/13×21/5)، اندازه: 19/5×29/5سم [رشت و همدان: ف: 1114]
خط: نستعلیق، کا: نورعلی فراهانی، تا: محرم 1245ق؛ مجدول، با سرلوحه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 434گ، 15سطر (13×23)، اندازه: 20/5×5/ 30سم [ف: 9 - 960]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: قربانعلی بن حسینعلی خارکن، تا: 15 ذیحجه 1245ق؛ یادداشتی در تاریخ ورود سربازها به سال 1297 به مشهد مقدس آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 316گ، 23سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 276]
بی کا، تا: پنجشنبه 19 شعبان 1246ق [نشریه: 5 - 212]
مسروق؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد هادي، تا: محرم 1247ق [مختصر ف: 308]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: علی بن حاجی ملا صادق، تا: 27 صفر 1249ق؛ 314گ، 22 سطر، اندازه: 21×23سم [ف: 2 - 69]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: 1250ق؛ این نسخه را با حذف بخش رد صوفیه و دگرگونی هایی در دیباچه و به نام ابوالمظفر عبداﷲ قطبشاه است، که در شهر حیدرآباد ساخته شده؛ مجدول، با سرلوح بسیار زیبا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 211گ، 30سطر (11/5×21)، اندازه: 20×29سم [ف: 11 - 169]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسین بن خدا رحم نهاوندین، تا: سهشنبه 15 محرم 1254ق؛ مجدول؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 295گ، 21 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 26 - 239]
خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن محمد علی اردکانی یزدي، تا: دوشنبه 5 ذیحجه 1255ق؛ 219گ، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 122]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی مشهور به آقا بزرگ خلف امیر علاء الدین شهیر به امیر آقا بابا کازرانی الاصل، تا: چهارشنبه 26 جمادي الاول 1258ق؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 270]
آغاز: برابر 2؛ انجام: هر مطلبی را درین مختصر کردیم تا بر نویسنده و خواننده و شنونده کار بطول نکشد، تمام شد کتاب حدیقة الشیعة.
خط: نسخ، کا: ابوطالب بن ملا علیار روضه خوان دیلمقانی، تا: 1259ق؛ تملک: عباسقلی دباغ بن رضا دباغ در 1308؛ جلد: تیماج مشکی، 231گ، 25 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 1 - 237]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جزء دوم. داراي مقدمه و دو اصل است؛ کا: محمد حسن بن محمد کاظم آشتیانی، تا: شنبه 10 رجب 1260؛ محشی؛ مهر: «یا
حسین التجاوز» (بیضی)، «یا امام حسن» (بیضی)؛ واقف: کاتب، تاریخ وقف: 1264؛ کاغذ: شیري،، جلد: تیماج، 27سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 18]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نستعلیق، کا: رضاقلی بن محمد صادق آشتیانی قمی، تا: 10 صفر 1261ق، جا: مراغه، براي میرزا جانی؛ واقف: جعفر زاهدي، دي 1377؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 347گ، 21 سطر، اندازه: 7/ 20×5/ 31سم [ف: 26 - 242]
خط: نسخ، بیکا، تا: پنجشنبه 8 صفر 1262ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 372گ، 21 سطر (11/5×19/5)، اندازه: 20×30سم [ف: 10 - 1617]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1264ق؛ 271گ، 27سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 2 - 46]
آغاز: و اقدي و ابراهیم بن محمد بن سعید ثقفی و صاحب خرایج و جرایح بعضی به تفصیل و بعضی مجمل نقل کرده اند؛ انجام: لیکن چون این مختصر را گنجایش بیش از این نبود به همین چندکلمه اختصار نمود. بخش امام صادق علیه السلام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادي الاول 1266ق؛ کاغذ الوان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 18گ، 25 سطر، اندازه: 20×35سم [ف مخ: - 78]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نبی بن محمد علی قاسم آبادي (از توابع همدان)، تا: یکشنبه 8 شوال 1268ق؛ مصحح؛ تملک: محمد حسن بن احمد الشریف در سال 1281ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 281گ، 25سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 112]
آغاز: برابر 2
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد صالح حسینی، تا: 1277ق؛ اهدایی: علی موسوي عز آبادي؛ جلد: مقوایی روکش کاغذ پستهاي، 346گ، 20 سطر (13×21)، اندازه: 20×30سم [ف: 4 - 1440]
آغاز: برابر2؛ انجام: امید که این مختصر در میان شیعیان و دوستان امیرالمؤمنین حیدر مشهور و منتشر گردد و دوستان را سبب کوشش تمام در پیروي دوازده امام علیه السلام و مخالفان را باعث اهتداء و استبصار شود.
جلد 2؛ خط: نستعلیق، کا: میر ابراهیم بن اسماعیل بن حسین حسینی، تا: چهارشنبه 12 صفر 1277ق؛ واقف: میر محسن بن ابراهیم، اردیبهشت 1342؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 555گ، 17 سطر، اندازه: 18×7 /26سم [ف: 14 - 228]
آغاز: یعنی کسی که بمیرد و امام زمان خود را نشناخته باشد مردن او مثل مردن آنهائی است که پیش از ظهور اسلام مرده باشند؛ انجام: برابر
انجام ذیل: شخصی به خدمت حضرت امیر (علیه السلام) آمد و گفت یا امیرالمومنین دختري دارم سه کس او را خواستگاري کرده اند..
حسن زنان را بسیار طلاق میگوید دختر خود را به حسین جلد 2؛ خط: نستعلیق، کا: مهدیقلی بیگدلی، تا: 1288ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 304گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×35سم [ف: 26 - 241]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دو صفحه آخر به خط نستعلیق در شنبه 27 رمضان 1294 نونویسی شده؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 307گ، 24 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 26 - 246]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ورق اول و آخر نونویس در اول ربیع الاول 1297؛ واقف: سید محمد باقر موسوي سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 307گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×7/ 27سم [ف: 14 - 229]
آغاز: برابر2
جلد دوم؛ خط: نستعلیق زیبا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 25 سطر [ف: 1 - 320]
آغاز: رسول متمکن تواند بود و مقیم مقام رسالت تواند شد و همچنین باید که در تمامی
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمود بن علی نقی حسنی حسینی طباطبایی؛ 310گ، 25 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 3 - 1609]
بیکا، بیتا [الفبائی ف: 219]
آغاز: برابر2؛ انجام: تم الکتاب الشریف المسمی من حدیقة الشیعه من تصانیف مولانا ملا احمد اردبیلی طاب ثراه و جعل الجنة مثواه سنه (1264)
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ کاغذ: سفید، جلد: میشن قهوه اي، 542ص، 27 سطر، اندازه: 21×5/ 33سم [فهرست عراقی: 1 - 316]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جزء دوم؛ خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج تریاکی، 361گ، 21 سطر (11/5×19/5)، اندازه: 18×28/5سم [ف: 148]
آغاز: برابر1 انجام: که بپایان رسید این گفتار.
جلد دوم؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا؛ کاتب در پایان نسخه رقم کرده: «تمت کتاب کشف الحق من تصانیف العلام الحلی 1286 بید این بنده میرزا احمد»، ولی این اشتباه محض است و نام این کتاب کشف الحق و مؤلف آن علامه حلی نیست. زیرا که کشف الحق تألیف علامه حلی بنابر گفته مؤلف کشف الحجب و الاستار (ص 466) همان کتاب معروف نهج الحق اوست که به زبان عربی نوشته و مطلقاً علامه حلی به فارسی چیزي از خود نگذاشته و نزدیک به یقین است که زبان فارسی نمیدانسته. وانگهی مؤلف خود در خطبه کتاب و نیز در پایان آن (ص 462) تصریح میکند که هنگام تألیف آن در حیدرآباد (هندوستان) میزیسته و این کتاب را به نام پادشاهی که وي را ابوالمؤید ابوالمظفر عبداﷲ قطب شاه مینامد پرداخته است که مراد ششمین پادشاه سلسله قطب شاهی هندوستان باشد (1020-1098)، از طرف دیگر مؤلف خود در پایان کتاب این اشعار را سروده: شکر حق را که این خجسته کتاب ** که در او نیست غیر صدق و صواب / بود پنجاه و پنج بعد هزار ** که بپایان رسید این گفتار / از این قرار تردیدي نیست که این کتاب در 1055 یعنی 329 سال پس از مرگ علامه حلی تألیف شده، این شماره در فهرست با نام کتاب در امامت تألیف شمس الدین محمد بن علی بن خاتون عاملی معرفی شده است؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج خرمایی، 463ص، 25سطر، اندازه: 5/21×32سم [ف: 6 - 67]
خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1249]
آغاز: برابر1؛ انجام: حضرت واهب بی منت هر دو را با دولت ابدي وعمر سرمدي زنده وپاینده بدارد تا به دولت دیدار صاحب الزمان مشرف شوند و از جمله معاونان و مددکاران و حکم روانان و حکم فرمایان آن حضرت باشند.
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور سبز، 355گ، 20 سطر، اندازه: 20×32سم [ف مخ: 2 - 778]
آغاز: برابر 2؛ انجام: خصوصا عمر سعد را به زجري به جهنم فرستاد که به ازآن ممکن نبود وبه همان وجهی که حق تعالی انتقام واقعه ي یحیی بن زکریا را از طایفه بنی اسرائیل کشیده بود در این امت از این ملاعین کشید چه بعینه این واقعه مثل آن واقعه بود
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 224گ، 19 سطر، اندازه: 18×27سم [ف مخ: 2 - 778]
آغاز: ... مطالب جلد ثانی حدیقة الشیعة که از (؟) است و آنچه ادله آن که از کتب مشهوره عامه اخراج شده تا حجت بر آن باشد؛ انجام: تا آنکه از حضرت صادق (علیه السلام) پرسیدند فرمود چون جدم میدانست که در صلب آن جمع شیعیان هستند نمی کشت حاصل چون آن حضرت را نزد حق تعالی مرتبه بود ...
خط: نستعلیق نازیبا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 70گ، 30 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ]
آغاز: و ملا جامی دراوایل کتاب نفحات الانس از او نقل کرده و خود باین قائل است ... پس بدانکه اول کسی را که صوفی گفتند چنانکه شیعه وسنی نقل کرده اند ابوهاشم کوفی بود؛ انجام: طرفه اینست که از حضرت امام رضا علیه السلام بغیر این چندین حدیث در طعن صوفیه منقولست و بعضی گفته اند وامروز هم هستند جماعتی که میگویند که معروف کرخی در بان آن حضرت بود و صوفی بود
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 29گ، 18 سطر، اندازه: 20×26سم [ف: 3 - 1610]
آغاز: برابر 2؛ انجام: اي فرزند رسول خدا در شهر ما درختی است که در تمام سال از آن درخت در روزي دوبار گل بهم میرسد و شکوفه میکند بر گلی که در اول روز میکند نوشته میباشد که لا اله الا اﷲ ...
جزء دوم؛ خط: نسخ خوش، بیکا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 244گ، 21 سطر (9×16/5)، اندازه: 15×3/ 20سم [رایانه]
کا: محمد علی بن ملاحیدر، بیتا؛ اندازه: 17×28/5سم [رایانه]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از سازمان مدارك فرهنگی؛ اندازه: 20/9× 30/3 سم [رایانه]
آغاز: فصل [چهارم] در تعیین امام علیه السلام امامیه و زیدیه و اسمعیلیه و جمیع فرق شیعه که هجده فرقه اند؛ انجام: وانمرد حضرت را دعاي خیر کرده رفت قضیه دیگر آنکه شخصی به سفري رفته بود و بعد از امدن او شش ماه زنش را وضع حمل شد از فصل چهارم جزء دوم آغاز میشود و با یک برگ افتادگی ادامه آن در نسخه ش 6274ف آمده؛ خط: نستعلیق و نسخ و شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اخبار و کلمات قصاري با امضاي حسن بن محمود مورخ 1292ق نوشته؛
نسخه دوم همان ش 6274ف است؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، فرنگی شکري، جلد: مقوایی، روکش کاغذ نخودي، 207گ، 2 سطر (9×5/18)، اندازه: 16×6/27سم [رایانه]
آغاز: خیر او را طلب نموده بودي پسر صبر کرد تا علی (علیه السلام) حاضر شد گفت: یا اباالحسن در این حکم چنین گفتند؛ انجام: چنان چه من در آخر الزمان باین کار برخواسته بودم و مملو کند زمین را از عدل و راستی چنان چه از ظلم و جور پر شده باشد ... و احادیث ثقه ذکر شده و امیدوار چنانم که در رکاب او ... شکر حق که این خجسته کتاب که درو نیست غیر صدق و صواب ... بود پنجاه و هشت هزار که به پایان رسید این گفتار ...
جلد 2؛ خط: نسخ و نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه و نسخه ش (6286ع) در حقیقت بخش ناقصی از جلد دوم کتاب «حدیقه الشیعه» است که مالکان به قصد کسب سود بیشتر آن را در دو مجلد صحافی کرده اند، یادداشتی مورخ 1247ق در خصوص طاعون در قریه نوبه، بین گ 71 و 72 افتادگی، در مطابقت با نسخه 2047 ف در آغاز 215گ افتادگی دارد و مطابق با سطر 17ص 430 نسخه مذکور و در پایان حدود 29 برگ نانوشته؛ کاغذ: اصفهانی نخودي و فرنگی، جلد: مقوایی، روکش کاغذ نخودي، 145گ، 21سطر (9×17/5)، اندازه: 15×28سم [رایانه]
جلد دوم؛ بیکا، بیتا [نشریه: 13 - 363]
آغاز: برابر 1
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 150گ، اندازه: 22×35سم [ف: 74]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، مصري، 350گ، 25سطر [نشریه: 7 - 766]
hadīqat-oš šī‘a
رضوي کاشانی، عبدالحی بن عبدالرزاق، ق12 قمري
razavī kāšānī, ‘abdolhayy ebn-e ‘abd-or-razzāq (- 18c)
تاریخ تألیف: 16 رجب 1121ق
مطالب متفرقی راجع به کلام و فلسفه و فقه که در آیات و اخبار و گفتار بزرگان و دانشمندان آمده، در یک «مقدمه» و بیست «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه: در طلب علم و فضل آن و اثبات واجب؛ فصل 1. توحید؛ 2. امامت؛ 3. معاد؛ 4. روح و حقیقت آن؛ 5. خبر واحد؛ 6. نفی وجوب عینی نماز جمعه؛ 7. حج قبل از وقت؛ 8. تحریف قرآن؛ 9. حدوث عالم؛ 10. تحقیق موضوع غنا؛ 11. علم نجوم؛ 12. اصناف علماء و ذم اهل الفتوي؛ 13. اصناف صوفیه؛ 14. مغترین؛ 15. رؤیاي صادقه و کاذبه؛ 16. صله رحم؛ 17. اسلام ابی طالب علیه السلام؛ 18. داستان سقیفه؛ 19. خضاب دست و پا؛ 20. حکم غلیان؛ خاتمه: در اسباب سوء خاتمه. در آن از سید داماد و میرفندرسکی و فیض کاشانی یادشده است. در خاتمه درباره مردم کاشان و اصفهان و روابط اقتصادي و اجتماعی آنان سخنانی دارد که از نظر تاریخی جالب است.
آغاز: الحمدﷲ الولی الحمید الحکیم المجید الفعال لما یرید الذي جعل السماوات لکرسیه عماداً و الجبال للارض أوتاداً... اما بعد فیقول افقر العباد الی اﷲ الغنی عبدالحی بن عبدالرزاق الرضوي الکاشانی انی اردت ان اجمع ماسمعت من فحول العلماء الربانی ... و سمیته بحدیق الشیعنه لاشتماله علی مسائل مختلفه غیر متناسبه و نکت متفرقه و حکایات غریبه بحیث تکون عبر لاولی الباب ...
انجام: و لنختم الکلام حامدین ﷲ و مصلین علی نبیه و أهل بیت نبیه علیهم السلام و الحمدﷲ أولا و آخراً و ظاهراً و باطناً [شجره طیبه 453 و 469]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ صفحه آخر مؤلف به خط خود نوشته که کتاب را بتاریخ 1135 و 1141 مقابله و تصحیح کرده؛ تملک: عبدالباقی بن عبدالغنی الثانی الحسینی و مهر «الواثق باﷲ الغنی عبدالباقی الحسینی» (مربع)، حسین الحسینی به تاریخ 1203 و مهر «عبده حسین الحسینی» (بیضی)، ریحان اﷲ بن جعفر موسوي به تاریخ 1321 و مهر «العبد ریحان اﷲ الموسوي» (بیضی)، عبدالغنی الثانی الحسینی به تاریخ 1173 و مهر «ان اﷲ غنی عن العالمین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 130گ، 17 سطر، اندازه: 12×5/17سم [ف: 3 - 295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1129ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج یشمی، 310ص، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 10 - 1752]
آغاز: برابر؛ انجام: وارحم فقري وفاقتی وحیرتی فی سوء ذنوبی انک ارحم الراحمین ولنختم الکلام
کا: عبدالغفور بن عبدالعظیم، تا: دوشنبه 11 ذیحجه 1148ق؛ تملک: حسن بن سید ماجد موسوي بحرانی؛ در روي نسخه اشتباهاً شماره 61 نوشته شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 292گ، 12 سطر، اندازه: 1/50×17/5سم [اوراق عتیق: 1 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی حسین حاجی محمد جعفر، تا: پایان رجب
1025؛ با خط و مهر ابوطالب که نسخه را در1272 خریده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 232گ، 14 سطر (7×12)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 16 - 456]
حدیقة الشیعة (تحریف شده)- کاشف الحق
ḥadīqat-uš šī‘a (mn.)
حائري، محمد یوسف
hā’erī, mohammad yūsof
گزیده اي است از کتاب «حدیقة الشیعة» که بحث نماز و طهارت در مکان غصبی را مورد بررسی و تحقیق قرار داده است. اصل کتاب «حدیق الشیعه» و انتساب آن بر تنی چند از عالمان، مورد نقد و نظر قرار گرفته است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14985/5
آغاز: المشهور بین المتاخرین هو تحریم الطهارة وضوء او غسلا او تیمما فی المکان المغصوب بل نقل بعض الافاضل الاجماع علیه حسبما یظهر من اتفاقهم علی ذلک؛ انجام: سیاتی تمام القول فی المسال فی کتاب الصلاة عنه تحقیق القول فی حکم الصلاة فی دار المغصوب و ما وقع من الخلاف فی المقام و ما اشتمل علیه من النقض و الابرام و بیان ما هو المختار عندي فی کل من المسالتین و اﷲ العالم فی کل الامور.
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ صفحات به صورت چلیپا؛ کاغذ: شرقی، 1گ (93)، سطور چلیپایی، اندازه: 9/5×1/54سم [ف: 37 - 657]
ḥadīqat-uš šī‘a (mn.)
وابسته به: حدیقة الشیعة مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (-993)
غیر همانند:
آغاز: بسمله، مختصري است از کتاب حدیقة الشیعة من مصنفات آخوند ملااحمد اردبیلی علیه الرحمه در تعداد مذاهب صوفیه و عقاید فاسده ایشان میفرماید بدان که چون ابتداي ظهور صوفیان و مذهب باطل ایشان در زمان حضرت امام جعفر (علیه السلام) بوده؛ انجام: خداوند تبارك و تعالی نس ایشان را براندازد که در اضلال مردم آنی کوتاهی و اهمال ندارند آمین یا رب العالمین
گزیننده نامعلوم. وي مذاهب مختلف صوفیه را از کتاب «حدیقة الشیعة» انتخاب نموده و با عباراتی شیوا ترتیب داده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: مکتبة امیرالمومنین (علیه السلام)، اردیبهشت 1365؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 44گ، 15 سطر، اندازه: 7/ 10×1/ 17سم [ف: 26 - 246]
آغاز: بسمله - الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة ... اما بعد پس بنابر وعده که در اوایل جزء اول این مختصر نموده چند کلمه در بیان؛ انجام: اخبار و احادیث در خدمت ایشان بسیار لیکن چون این مختصر بیش از این گنجایش نبود بهمین چند کلمه اختصار نمود.
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی،، جلد: تیماج مشکی، (275- 318)، 19 سطر (12×22/5)، اندازه: 20×33سم [ف: 166]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین والصلوة و السلام ... اما بعد این منتخبیست که ازکتاب حدیقة الشیعة من مصنفات ملا احمد اردبیلی انتخاب کرده ام ملاسعد الدین در شرح مقاصد؛ انجام: روایتست زنی بود جنی که هرروز نزد حضرت رسول ص بیامدي و مسایل شرعی یاد می گرفت و نزد جنیان رفته بدیشان تعلیم دادي چند روز گذشت که بخدمت رسول ...
گزیده و تلخیصی از مطالب «حدیق الشیعه» منسوب به «مولی احمد بن محمد مقدس اردبیلی» (993ق) است که در یک دفتر گردآوري شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 42گ، 16 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 5 - 2136]
hadīqat-os safā’
یوسف علی خان، ق12 قمري
yūsof ‘alī xān (- 18c)
تاریخ تألیف: 1184ق
یوسف علی خان گویا پسر غلام علی خان که در 1177 زنده بوده و این کتاب را در سه جلد تألیف کرده است: جلد یکم در یک «مقدمه» و سه «روضه»: روضه 1. در دو «دوحه»: 1) پیامبران پیش از اسلام، 2) پادشاهان ایران پیش از اسلام (پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان، ساسانیان)، کلدانیان، بنی سلیمان، پادشاهان حبشه، بنی لخم؛ روضه 2. در پنج «دوحه»: 1) تاریخ پیامبر اسلام، 2) ابوبکر، 3) عمر، 4) عثمان، 5) حضرت علی؛ روضه 3. در ده «دوحه: » 1) دوازده امام شیعیان، 2) یاران به نام پیامبر، به ترتیب تهجی، 3) در ذکر تابعین و تبع تابعین، 4) مجتهدان، 5) قاریان، ... 10- عباسیان؛ روضه 4. در دو دوحه.
[نسخههاي منزوي 4147 استوري 1/ 140؛ بریگل 454؛ فهرستواره منزوي 1/ 612]
آغاز: بعد بسمله. جلد دوم حدیقة الصفا مشتمل بر ده روضه، روضه اول در ذکر حالات صاحب قران مشتمل بر سه وجه و وجه اول در بیان نسب صاحب قران و حالات آن پادشاه عالی شان
قطب الدین امیر تیمور گورکان امیر طراغانی؛ انجام: پیغام داد که در صورت توسط امیر الامراء سواي ندامت و خسارت جانی و مالی فایده دیگر حاصل نخواهد شد.
با فهرست در پایان، ج2 از تیمورتا بهادر پادشاه فرخ سیر؛ خط: نستعلیق هندي، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه سید ابوجعفر تعلقهدار سردار پور سنه 1313؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج تریاکی، 229گ، 29سطر (13×24)، اندازه: 24×34سم [سنا: ف: 2 - 27]
نسخه اصل: بادلیان ش 155 الیوت 118 اته.ج 1؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قایم، بیتا؛ 449ص، 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 76]
ḥadīqat-uṣ ṣafā fī asmā’-il muṣṭafā
تتوي، محمد هاشم بن عبدالغفور، 1014 - 1174 قمري
tatavī, mohammad hāšem ben ‘abd-ol-qafūr (1606 -1761)
مؤلف روایت «ان لرسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله الفین و عشرین اسما» را دیده و کتاب حاضر را در ذکر اسامی شریف آن حضرت گرد آورده و آن را در یک «مقدمه» (مشتمل بر چهار فائده که در فائده دوم به ذکر مصادري که استفاده نموده پرداخته) و سپس 28 «باب» که اسماء حضرت را به ترتیب حروف الفبائی بدون ذکر مصادر آورده است.
[فهرستواره منزوي 3/1616]
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 48/1
آغاز: الحمدﷲ حمد الشاکرین و الصلاة ... و بعد فیقول ... انه نقل العلام الفهامة محمد بن یوسف الشامی فی السیرة المسمی بسبیل الهدي و الرشاد فی سیرة خیر العباد عن القاضی ابی بکر العربی انه قال بعض الصوفیة ان ﷲ سبحانه و تعالی الف اسم
خط: نسخ، کا: محمد حبیب، تا: قرن 12؛ 46گ (6پ-51ر)، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 53]
ḥadīqat-uṣ ṣanāyi‘ fī asrār-ir rumūz wa-l badā’i‘
ازنیقی، علی بن خسرو، - 1018 قمري
eznīqī, ‘alī ebn-e xosro (- 1610)
کتابی در اسرار اکسیر و رموز آن. مؤلف ذکر میکند که در خواب باقی را دیده است که حکما در آن جمع شده اند و وي در جلو آنها قرار داشته است و هاتفی به وي میگوید: «... ان الحکماء یضلون الناس و أنت تهدي عباداﷲ الی صراط مستقیم ...و أنت محکوم بأن تصنف کتاباً» ...
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة ... اما بعد اعلم یا اخی انی لما ظفرت بهذا العلم الشریف و کثرت فیه تصانیفی و صنفت بعض الکتب ما بین السر و الکتمان فنمت لیله و یري فی المنام حدیق لایري النظر ...
انجام: و هو مع ذلک ابیض بالباطن بالامکان و لیس بعد ذلک رتب اخري و لاتدبیر للفطن الفیضان.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1279ق؛ رکابهدار؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 89ص (18-106)، 17سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 44 - 142]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از محمد قمري دانسته؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 35گ (1پ-35ر)، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [مؤید: 1 - 248]
hadīqat-ot tebb = t.-ye al-mūjaz
آقا کوچک، عباس بن محمد کاظم، ق13 قمري
āqā kočak, ‘abbās ebn-e mohammad kāzem (- 19c)
وابسته به: موجز القانون = الموجز فی الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313ق)
تاریخ تألیف: 1295ق
ترجمه فارسی الموجز ابن نفیس ابوالحسن علاء الدین علی بن ابی الحزم قرشی است. او به دستور پیر و مرشدش آقایی میر محمد در 1293 به ساختن «مجمع الفوائد» پرداخته و پس از انجام یافتن آن در 1295 به دستور همین میر محمد کلیات الموجز قرشی را به فارسی درآورد در دو فن و آن را «حدیق الطب» نامیده است.
آغاز: هو اﷲ تعالی و به بسم اﷲ الرحمن الرحیم نستعین. یا رب نفسی ده که ثنا بردارم ** این نغمه به آهنگ سزا بردارم
انجام: فصل سیصد و بیست و هفتم، در بیان وجع کف الرجل و این مرضی است که کف پاي درد کند و پاي نهادن متعسر باشد، علاج آن عدس، در سرکه پخته ضماد کند و اگر خون غالب بود فصد کند.
[ره آورد ص 94؛ فهرستواره منزوي 34/511]
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 1/ 81
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: 1295ق؛ مهر: «فرمان
دیوان عدلیه اعظم 1277»؛ 752ص، 24-26 سطر (14/5×16/5)، اندازه: 22×34سم [نشریه: 3 - 324]
hadīqat-ot tebb
سپاهانی، عبدالجواد بن ابوالقاسم، ق13 قمري
sepāhānī, ‘abd-ol-javād ebn-e ab-ol-qāsem (- 19c)
وابسته به: موجز القانون = الموجز فی الطب = الموجز؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1212-1250ق)
نویسنده، که بعدها از اطباي خاص فتحعلی شاه میشود، پس از فراغ از تحصیل طب به طبابت مردمان در اصفهان می پردازد و سپس به خدمت فتحعلی شاه قاجار میرسد و حسب الامر آن شاه این رساله را در طب میپردازد که مشتمل است بر دو «حدیقه» و یک «خاتمه»: حدیقه 1. بیان امراض مختص به هر عضو از فرق تا قدم و طرز شناسایی و تشخیص و طرز معالجه آن؛ حدیقه 2. بیان امراض غیر مختص به هر عضو و ذکر علامات و اسباب معالجه آنها؛ خاتمه: در بیان ترکیبات ادویه.
آغاز: حدیقه الطب. یا رب نفسی ده که ثنا پردازم ** این نغمه به آهنگ سزا پردازم
انجام: زعفران و کافور هریک یک مثقال مشک نیم مثقال قند سفید پنجاه مثقال معجون سازند چنانکه رسم است
[فهرستواره منزوي 5/ 3411]
آغاز: و دانش ممتاز و بکرامت فهم و بینش سرافراز فرمود
نسخه از دیباچه افتاده و حدیقه نخستین هم بپایان نمیرسد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 225گ، 12 سطر (5/ 7×13/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: روغنی بوم ماشی، 223گ، 12 سطر (5/ 7×14/5)، اندازه: 14/5×31سم [ف: 1 - 407]
ḥadīqat-uṭ ṭullāb
ابن عبدالوهاب، محمد بن عبدالوهاب، 1115 - 1206 قمري
ebn-e ‘abd-ol-vahhāb, mohammad ebn-e ‘abd-olvahhāb (1704 - 1792)
ارجوزه اي است در علم صرف در صد بیت که محمد بن عبدالوهاب آن را براي فرزند خود عبدالباقی سروده است.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 6633
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي ازال عن ** لسانی اللحن بها عن من (کذا) / ثم الصلوة للنبی المصطفی ** و اله اهل السخاء والوفا؛ انجام: فاحمداﷲ الذي صلی علی ** رسوله و اله اولی الولا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ واقف: میرزا محمد تهرانی سامرائی، محرم 1364؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، 45گ، 14 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 12 - 82]
ḥadīqat-ul ‘ārifīn
جیلانی، مهدي بن علی، ق13 قمري
jīlānī, mahdī ebn-e ‘alī (- 19c)
نویسنده میگوید بعد از آنکه حدیقه اول از کتاب حدیقة العارفین را در اصول دین پرداختم و مفید افتاد بر آن شدم که در شش حدیقه دیگر صلوة و زکوة و صوم و حج و جهاد و امر به معروف را در کتابی شرح دهم تا تعداد حدیقهها هفت شود براي این کار شش حدیقه دیگر را پرداختم که عدد اکمل هفت را فراهم آورد چه هفت از آنجا که مشتمل بر اول فرد یعنی سه و اول زوج یعنی چهار است کامل ترین اعداد میباشد و در بیان حدائق نیز چون نظر به خاص و عام هر دو بود لذا مطلب هر حدیقه را در دو منظر شرح دادم که حاصل 14 حدیقه شد. اکنون به حدیقه دوم که در صلوةاست میپردازم.
آغاز: بسمله، حمد لایعد لایحصی خداوندي جلت عظمته و عمت نعمته را سزاست؛ انجام: تمام شد رساله صلوة در یوم شنبه پنجم شهر شعبان المعظم سنه هزار و دویست و چهل و پنج بید اقل خلیفه بل شیء فی الحقیقه مؤلف این رساله ...
جلد اول، نویسنده میگوید چون از تحریر جلد اول حدیق العارفین که حدیقه اول و در اصول دین بروشی بدیع و طرزي عجیب بود فارغ آمدم دست بتحریر حدیقه ثانیه در اسرار صلوةو مقدمات و شرایط در یک «مصباح» و «سه اصله» و «خاتمه» زدم: مصباح: در فضیلت و خواص صلوة، سه اصله: در صلوة و مقدمات و شرایط آن، خاتمه: در مناجات و عرض گناه بحضرت احدیت؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1245ق؛ کاغذ: فرنگی (الوان)، جلد: تیماج تریاکی، 124گ، 20 سطر (10×14)، اندازه: 17×22سم [ف: 6 - 651]
آغاز: بسمله، حمد لایعد لایحصی خداوند جلت عظمته و عمت نعمته؛ انجام: پاي عزیمت شان لنگ مبادا از طول کلام ملالشان گیرد بالکلیه از استماع اینگونه سخنان طبع ایشان افسرده گردد ...
یا رب العالمین و یا خیر الناصرین
خط: نستعلیق شکسته، کا: محسن بن احمد فومنی، تا: 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 118گ، 19 سطر (9×14)، اندازه: 11/5×21سم [ف: 6 - 604]
ḥadīqat-ul ‘ārifīn
عربی استرآبادي، محمد بن زلفعلی، ق13 قمري
‘arabī estarābādī, mohammad ebn-e zolf‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: جمعه 15 شعبان 1230ق؛ محل تألیف: استرآباد
رسالهاي کوتاه درباره مسائل و اصول اعتقادات که به شکل سؤال و جواب تنظیم شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11539
آغاز: الحمد ﷲ الذي ابدع بنوره المشرق محرکات الاجرام الخالیه عن الکیفیات الفعلی و الانفعالیه العلویه؛ انجام: کما ان القلم واسطه فی رسم الصور العلمیه و الحاصله فی اذهاننا علی الالواح الصحیفه عبر عنهم او عنه بالقلم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1230ق؛ جلد: تیماج سیاه، 45گ، 19 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2/33 - 171]
ḥadīqat-ul ‘ārifīn
شیخ کبیر، محمد حسن بن صفر علی، - 1345 قمري
šayx-e kabīr, mohammad hasan ebn-e safar ‘alī (-1927)
مؤلف، همزمان با اشتغال به تألیف شرح کتاب لمعه شهید اول، اقدام به تفسیر آیه 136 سوره نساء يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ... وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَ ... فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا و شرح عرفانی آن در کتاب حاضر نمود تا اگر چه اشتغال ایشان به شرح لمعه امکان تألیف کتاب مستقل دیگري را در علم اخلاق و سلوك الی اﷲ فراهم نیاورد، مباحث این کتاب در سلوك عارفان مفید و مؤثر باشد. عناوین عرفانی و اخلاقی متعددي همراه با بیان آیات و احادیث و روایات و نقل گفته بزرگان و عارفان، در مباحث کتاب مورد بررسی قرار گرفته است.
چاپ: مشار عربی، صص308-309؛ تهران، سنگی، 1323ق، وزیري، 536 ص [طبقات اعلام الشیعه قرن 14: ص 404]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3556
آغاز: بسمله، الحمدﷲ لذي شرح صدورنا بنور الاسلام و نور قلوبنا باکتساب حقایق الایمان و ازال اریان معاصی النفوس بارشاد امام الزمان ... اما بعد فیقول الفقیر ... لما جنح فی ضمیري ان اسود وریقات فی الاخلاق و السلوك الی معرفه اﷲ تعالی و لم یمکننی فی هذا الزمان؛ انجام: هذا آخرما اردته من تفسیر الایه المقدمه و شرح فقراتها التی اشتملت علیها ... الحمدﷲ الاول و الاخر و الظاهر و الباطن کما هو اهله و یستحقه تم الکتاب ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: بین سالهاي 1302 تا 1309ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج نیلی، 250گ، 17 و 19 سطر (13×16)، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 101]
ḥadīqat-ul ‘ārifīn
کراروي، محمد جواد بن نوروز علی، ق14 قمري
karāravī, mohammad javād ebn-e nowrūz ‘alī (- 20c)
گزیده اي از کتب «روضة الاحباب» عطاء اﷲ بن فضل اﷲ ملقب به جمال از اهل سنت، «ناسخ التواریخ» محمد تقی کاشانی، «اسنی المطالب فی نجا ابی طالب» سید احمد زینی دحلان مکی (1304ق) و «مجالس المؤمنین» قاضی نوراﷲ شوشتري میباشد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 35363
آغاز: بسمله. حمد و ثناي بی منتهاي معبود ذوالجلال را زیبنده و سزاوار است؛ انجام: پس مجموع عمر آن جناب به دو هزار و پانصد سال میشود
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی، 151گ، 27سطر، اندازه: 19/5×32/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 280]
hadīqat-ol ‘ārefīn li-l-vosūl elā darajat-el yaqīn
جیلانی، مهدي بن علی، ق13 قمري
Jīlānī, mahdī ebn-e ‘alī (- 19c)
کتابی در اصول دین است حدیقه نخستین در اصول پنجگانه دین است و بیشتر آن در امامت است و به شبهه پادري مسیحی پاسخ گفته و این مرد همان کسی است که احمد بن زین العابدین نیز او را رد کرده است.
آغاز: بسمله؛ ثنا و ستایش کریمی را سزا است که به عنایات ربانی توفیق را خوشترین رفیق گردانید. در تحصیل طاعات ... چنین گوید: ... این علی، مهدي ... لهذا آن را مسمی بحدیق العارفین للوصول الی درج الیقین نمودم ...
[فهرستواره منزوي 9/ 268]
آغاز: برابر؛ انجام: این حدیث جابر دلالت مینماید که این در بدو واقع شده است و درعود نیز چنین خواهد بود.
تا پایان حدیقه اول؛ خط: نستعلیق، کا: محسن بن احمد، تا: 1246ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 251گ، 19سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1/33 - 155]
آغاز: برابر؛ انجام: من عنداﷲ العزیز المتعال. تمام شد حدیقه اول در نهم شهر صفر المظفر 1240ق. بیداقل ... ابن علی رشتی مهدي مؤلف این حدیقه، و ملحق میسازم به آن انشاءاﷲ حدیقه ثانیه را که در طهارت است و اسرار آن اسرار صلابر وجه ایجاز و اختصار بعون اﷲ الملک الجبار و السلام.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، خط خورده و به حاشیه رفته از خود مؤلف؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: مقوا گوشه تیماج سرخ، 241گ، 20 سطر (10×14)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 4 - 310]
ḥadīqat-ul ‘ārifīn wa ḥaẓīrat-us sālikīn
شبر، عبداﷲ بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمري
šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 -1827)
رسالهاي در بیان اخلاق و مواعظ و پندهایی که از طریق کتاب خدا، احادیث معصومین، کلمات بزرگان و حکما و عرفا وارد شده و خواندن آنها سبب روشنی و جلاء دل میگردد که در چند «باب» و یک «خاتمه» شامل احادیث قدسی و اخبار نبوي و احادیث ائمه و کلمات حکماي الهی و عرفانی ربانی.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ علی نعمائه والحمد من نعمائه ... أما بعد فیقول أفقر الخلق الی ربه الغنی عبداﷲ بن محمدرضا الحسینی ختم اﷲ لها بالحسینی ... انه قد وري عن النبی (صلی الله علیه و آله) انه قال ان هذه القلوب تمل کما تمل الابدان فابتغوا لها طرائف الحکم ... و قد جمعت فی هذه الرسالدرراً و لم ارتبه ...
انجام: وینادیه لسان حاله کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلال و الاکرام و الحمدﷲ الملک العلام. و صلی اﷲ علی محمد وآله سادات الانام و شفعاء یوم القیام
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ تملک: فرهاد میرزا در 1283؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 183گ، 16 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 5 - 657]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی بن محمد تقی، تا: چهارشنبه 17 ذیحجه 1233ق؛ مصحح؛ 195گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 3 - 1611]
خط: نسخ، کا: ابوطالب بن محمد حسن آرانی کاشانی، تا: جمعه 22 ربیع الاول 1236ق [نشریه: 2 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: عن ضمیرك و سریرتک دون ظاهرك و علانیتک أجمیل الذکر ترید دم شفاء الغیط قال ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 175گ، 17 سطر، اندازه: 5/13×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 614]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 214گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1611]
آغاز: برابر؛ انجام: و کل شیء من الدنیا سماعه أعظم من عیانه و کل شیء من الاخر عیانه اعظم من سماعه أما القضی الاولی فظاهر ..
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 97گ، 26 سطر، اندازه: 17/5×28سم [ف: 9 - 334]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچهاي، 19 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 702]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم انه الی ارض سولابط فلما بلغ والده قدومه خرج یسیر هو و الاشراف فاکزوه و قربوه واجتمع الیه اهل بلده مع ذوي قرابته و حشمه و قعدوا بین یدیه و سلموا. کامل؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سبز، 201گ، 24 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ]
حدیقة العاشقین- دیوان عامل الدین
حدیقة العالم- حدیقة الاقالیم
hadīqat-ol ‘ālam = tārīx-e qotb-šāhīyān
میرعالم، ابوالقاسم بن رضی الدین،1116-1216؟قمري
mir-‘ālam, ab-ol-qāsem ibn-i razī-yod-dīn (1705 - 1802)
تاریخ تألیف: 1214ق
تاریخ مفصل پادشاهان حیدرآباد دکن است در دو «مقاله»: 1. تاریخ قطب شاهیان، در «مقدمه» و هفت «باب»؛ 2. تاریخ نظامشاهیان تا سال 1214ق، در «مقدمه» و پنج «باب».
آغاز: نظام ملک سخنوري و انتظام قلمرو معنی گستري وقف سالاري حمد شاهنشاهی که دبیر حکمت کامله اش منشور نظم جهان و نسق احوال ساکنان کشور امکان.
انجام: از سلطنت تیموریه جز نامی باقی نماند و در نظر عقلا این معنی ثمره لجاج همان پادشاه است. چو بد کردي مباش ایمن ز آفات ** که واجب شد طبیعت را مکافات
چاپ: این کتاب بارها در هند به چاپ رسیده است؛ مشار فارسی، ج2، صص1735؛ حیدر آباد دکن، 1310ق، وزیري، 416+6صص؛ حیدرآباد دکن، سنگی، 1309-1310، وزیري، 8+416صص
[الذریعة 6/ 388؛ فهرستواره منزوي 12/254]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13439
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول محرر؛ جلد: پارچه مشکی، 240گ، 21 سطر، اندازه: 18×31سم [ف: 36 - 373]
حدیقة العلم- الکشکول
hadīqat-ol falāh
آملی، علی بن محمد سلیم، ق13 قمري
āmolī, ‘alī ebn-e mohammad salīm (- 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تألیف: یکشنبه 20 محرم 1283ق
اصول دین را با روشی ساده آمیخته با مبانی عرفان و فلسفه در یک «مقدمه» و پنج «حدیقه» و یک «خاتمه» پرداخته: مقدمه: در بیان خلق مخلوقات؛ حدیقه 1. توحید؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد؛ خاتمه: در توبه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2067
آغاز: ستایش و ثناي بی انباز و سپاس بی قیاس فزون از حد و انداز خداوند بی نیاز را سزاست؛ انجام: یا ذاالمن و الاحسان و الجود و الفضل و الامتنان بکرمک و فضلک و بحق محمد و آله الهادین الی الرضوان..
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ با افزودگی و خط خوردگی؛ تملک: ریحان اﷲ بن جعفر موسوي به تاریخ 1322 و مهر «العبد ریحان اﷲ الموسوي» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 95گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6 - 79]
ḥadīqat-ul quds wa rawḍat-ul uns
تبریزي، علی اکبر بن بابا، ق14 قمري
tabrīzī, ‘alī akbar ebn-e bābā (- 20c)
مجموعهاي است در شرح حال عارفان مشتمل بر دو «مقام»، یک «حدیقه» و «خاتمه»: مقام 1 . دفاع از تصوف و رد بر متشرعه که با عرفا دشمنی میورزند؛ مقام 2. اثبات ولایت صغري و آثار آن؛ حدیقه: در بیان چندي از مقالات و حالات عرفا. نثري مکلف و مصنوع دارد و چنانچه از سیاق کلام بر میآید در پاسخ تکفیر صوفیه به وسیله یکی از علما نگاشته شده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي جعل اولیائه مظهراً لکبریائه و مصدراً لآیاته ... و صلی اﷲ علی محمد طاووس روضة الجبروت و حمامة حضرت اللاهوت ...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 472- طباطبائی
آغاز: برابر؛ انجام: و چون پدرم وفات یافت بتجرید و سیاحت و سلوك که طریقه بالکلیه حقیقت بود نسبت خود
خاتمه را ندارد و تا شرح حال ابن فارض را در بردارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج نیلی، 128گ، 21سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 24 - 307]
hadīqe-ye qotb-šāhī = t.-ye sahīfe-ye sajjādīye
بسطامی، علی بن طیفور، ق11 قمري
bastāmī, ‘alī ebn-e tayfor (- 17c)
وابسته به: الصحیفة الکاملة السجادیة = الصحیفة السجادیة؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
اهداء به: عبداﷲ قطب شاه (1083ق.)
تاریخ تألیف: سه شنبه 17 ربیع الثانی 1065ق
ترجمه روان همراه با توضیحات کوتاه معاضد با اشعار نغز بر صحیفه سجادیه است. برخی از این سرودهها از طبع خود وي می آید.
آغاز: اي از تو صحیفه بیان را تزئین ** وي ترجمه وصف تو تبیان مبین
انجام: آیه تطهیر انما یرید اﷲ لیذهب عنکم الرجس اهل البیت یطهرکم تطهیراً هذا آخر الکلام و الحمدﷲ علی التمام و الصلوة علی محمد و آله علیهم الصلوة و السلام
[فهرستواره منزوي 7/ 296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، بی کا، تا: صفر 1081ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با عطف پارچه، 269گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×24سم [اهدائی رهبر: 6 - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، کا: سید جلال الدین حسین نیشابوري، تا: یک شنبه 17 ذیحجه 1285ق؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ جلد: تیماج قهوه اي، 269گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×5/24سم [اهدائی رهبر: 6 - 248]
hadīqat-ol qolūb
ساري، علی اکبر، ق13 قمري
sārī, ‘alī akbar (- 19c)
مثنوي عرفانی است نزدیک 620 بیت.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6318/8
آغاز: این بسم اﷲ کتابیان است ** رحمان و رحیم غیب دان است / غفار ذنوب مذنبین است ** پوشنده عیب عیب بین است؛ انجام: تو که استخوان در تست ** رگ ها چو شجر ترا به تن رست
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 2گ (252ر-253ر)، 13 سطر، اندازه: 7/ 16×27/5سم [ف: 3 - 650]
hadīqat-ol mottaqīn fī fazā’el-e amīr-el-mo’menīn
استرآبادي، سلطان محمد بن حسن، 895 - 952 قمري
estarābādī, soltān mohammad ebn-e hasan (1490 -1546)
چهل حدیث که دلالت بر فضیلت امیرالمؤمنین (علیه السلام) در این کتاب جمعآوري شده و در ذیل هر حدیثی معجزهاي از معجزات آن حضرت ذکر شده است. از همین مؤلف کتاب «تحف المجالس» به چاپ رسیده و از شاگردانش فیض کاشانی بوده است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 4/109-639/1
آغاز: بسمله زیباترین کلامی که طوطیان شکربیان چهار چمن گلشن معانی بآن نغمه سرائی کند حمد ملک علام قادر مختاریست که تصور ادراك ذاتش از احاطه عقول و اوهام مجرد و معزاست؛ انجام: عبداﷲ بن عباس گفت من از قصه بسیار غمگین شدم و بخدمت امیرالمؤمنین (علیه السلام) آمدم و این حکایت را به عرض رسانیدم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 53گ، 19-20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1611]
hadīqat-ol mottaqīn fī ma‘refat-e ahkām-ed dīn le- ’erteqā’-e ma‘ārej-el yaqīn
مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی، 1003؟ - 1070 قمري
Majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd ‘alī (1595 -1660)
تاریخ تألیف: 1064ق
رساله عملیه مؤلف است که به درخواست مقلدان نگاشته مشتمل بر یک «مقدمه» در فضل صلا و پنج «باب»: 1. طهارت؛ 2. صلاة؛ 3. زکات و خمس؛ 4. صوم؛ 5. حج و مزار؛ خاتمه در برخی مهمات معاملات که دانستن آنها براي مکلفین لازم است. مصنف در این کتاب رؤوس مطالب هر یک از ابواب را ذکر نموده و اشاره اي به اقوال دیگر در مسئله مینمایند و عبارات آن بسیار لطیف و سلیس و مطلوب است و نام آن را «حدیق المتقین فی معرف احکام الدین لارتقاء معارج الیقین» گذارده و مشهور به «حدیقة المتقین» گردیده است.
آغاز: بسمله حمدله و الصلوة علی اشرف المطهرین ... اما بعد چنین گوید اضعف عباداﷲ الغنی محمد تقی بن مجلسی الاصفهانی که این رساله است دربیان عبادات ... بحدیقة المتقین فی معرفة احکام الدین ... مرتب بر مقدمه و پنج باب و خاتمه پس مقدمه در بیان فضیلت صلوة است.
انجام: نهم بیع و شراب و سایر محرمات غیر از جماع سبب بطلان اعتکاف نمیشود و کفاره باینها واجب نمی شود و در بطلان باستمنا و کفاره خلافست احوط اتمام است و کفاره اگر در شب واقع شود و اگر در روز واقع شود استمنا باطل میشود اعتکاف بی دغدغه و کفاره میدهد احتیاطاً.
چاپ: هند، 1265ق.، چاپ سنگی؛ پس از آن در ایران
[مشار 558؛ الذریعه 6/ 389 و 6 /81؛ کشف الحجب 195؛ ریحانه الادب ج3 ص 462؛ مکتب امیرالمؤمنین 1/ 214]
شرح و حواشی:
1- حدیقة المتقین (مختصر)؛ مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی (1003-1070)
2- شرح حدیقة المتقین؛ نقوي نصیرآبادي، دلدار علی بن محمد معین (1166-1235)
آغازو انجام: برابر
از مقدمه تا باب چهارم که پایان صوم و اعتکاف میباشد؛ خط: نستعلیق، کا: هاشم حسینی سمنانی، تا: غره ربیع الاول 1073ق؛ کاتب آن را با نسخه خط مؤلف مقابله و تصحیح نموده؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 276گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 5 - 49]
خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن محمد هادي حسینی تبریزي، تا: 20 رجب 1093ق، جا: پرگنه سعد آباد؛ محشی با نشان «ع ب»؛ تملک: سعید نفیسی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 292گ، 15 سطر (9×16/2)، اندازه: 16/5×26سم [ف: 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1098ق، از روي نسخه ملا عبداﷲ فرزند محمد تقی مجلسی؛ مصحح؛ واقف: محمد حسن فطانتخان، 1124؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرشکی، 163گ، 23سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 24 - 263]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ تقریظی از فرزند مؤلف محمد باقر مجلسی مبنی بر اینکه بعد از فوت پدرش کتاب را مطالعه کرده و گواهی به صحت عمل به آن داده است که در صفر 1102 به درخواستحکیم الملک نوشته؛ 203گ، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 3 - 1612]
خط: نستعلیق، کا: عزیز اﷲ بن مولی محمد تقی مجلسی، تا: سهشنبه 3 صفر 1144ق، جا: بندر سورت؛ 529ص، 25 سطر (12×22)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 1 - 89]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: رضوي، تا: 14 جمادي الاول 1144ق، جا: اصفهان؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندي، جلد: گالینگور سبز، 338گ، 15 سطر (9/5×1/55)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2- 809]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عنایت خان بن کرمعلی خان، تا: 1148ق؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودیت کشمیري، جلد: تیماج قهوه اي، 28گ، 15 سطر، اندازه: 16×25سم [اهدائی رهبر: 3 - 262]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد صادق، تا: شنبه 17 جمادي الثانی 1158ق؛ 194گ، اندازه: 15/5×21/5سم [نسخهپژوهی: 2-154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد باقر، تا: 1183ق، جا: لکهنو؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 289گ، 16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 1/ 21 - 551]
تا احکام زکات و خمس؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: ابوالحسن بن محمدمهدي نطنزي، تا: سلخ جمادي الاول 1187ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج نارنجی، 156گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 103]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم سید مظفر حسین خان بن سید ظفر حسین خان مرعشی حسینی مازندرانی، تا: 20 شوال 1190ق؛ با سرلوح مذهب منقش، مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج دارچینی، 18 سطر [اهدائی رهبر: 3 - 263]
آغاز: ... و اما نماز مطارده و ان وقتی است که کار تنگ شده باشد و شمشیر بر یکدیگر زنند این نماز را بحسب امکان می کنند اگر وضو داشته باشند یا وضو توانند گرفت فبها والا تیمم می کنند اگر خاك یا زمین مقدور باشد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 165گ، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: - 55]
تا میانه فصل 3 باب 4 در وقت روزه دارد و باقی افتاده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 185گ، 15 سطر (11×17)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 4 - 311]
انجام: در غسل جنابت ناتمام مانده است نمازهایی که بعد از خواب ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا، 57گ، 14 سطر (5/ 7×13/5)، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 4 - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی عطف، 217گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1612]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 135گ، 21 سطر، اندازه: 21×32سم [اهدائی رهبر: 3 - 263]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ داراي کتیبه و سرلوح زرپوش منقش الوان، مجدول، با کمند کشی؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 359گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 8×14/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 263]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 234گ، 15سطر،
اندازه: 13/5×22سم [اهدائی رهبر: 3 - 264]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ، تا: قرن 12؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 201گ، 19 سطر، اندازه: 3/ 12×2/84سم [ف: 1/ 21 - 550]
آغاز: برابر
خط: نسخ روشن، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 203گ، 23 سطر، اندازه: 13/5×21سم [نشریه: 13- 135]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 11]
انجام: هشتم اگر نذر کند اعتکاف چهار روز را احوط آنست که متصل
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: علی آقا ارباب (اهدایی)؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 205گ، 13 سطر (8×15)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 1108]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 50
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 382]
آغاز: بسمله بدانکه اقسام آب به حسب اختلاف احکام در این مقام هفت است. اول آب روان است و مراد از آب روان آبی است که از زمین بیرون آید و او را چاه نگویند؛ انجام: احوط است که غسل نکند تا پاك شود و بعد از آن غسل جنابت بکند و بعد ازآن غسل حیض احتیاطاً. تمت مسائل الوضوء والغسل. باب طهارت از کتاب است در اقسام آب و احکام وضو و غسل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 34گ، 14 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 1612]
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد رضاي طبیب حسینی، تا: چهارشنبه 17 ربیع الاول 1212ق؛ مهر: محمد علی حسینی، علی اکبر بن محمد رضاي حسینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 152گ، 22 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاجی علی شیرازي، تا: پنجشنبه 7 صفر 1214ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 230گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 614]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1214ق؛ اهدایی: علی آقا ارباب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 240گ، 19 سطر (8×15)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 4 - 1148]
آغاز: برابر
تا آخر باب چهارم است؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد علی بن محمد مهدي، تا: 1217ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی مهره زده، جلد: تیماج، 239ص، 16 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1-405]
آغاز و انجام: برابر
از مقدمه تا باب چهارم یعنی صوم و اعتکاف؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم، تا: 20 محرم 1219ق؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1362؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 204گ، 15 سطر، اندازه: 5/13×4/20سم [ف: 1/21 - 549]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 صفر 1219ق؛ محشی با امضاء «شیخ عبدالعال عفی عنه»؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 245گ، 15 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 738]
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ بن شیخ محمد لاهیجی، تا: 15 ذیقعده 1219ق؛ 177گ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2 - 368]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد تقی دشتکی، تا: غره ذیحجه 1222ق؛ مصحح؛ مهر: نساء بیگم به سال 1250؛ جلد: تیماج مشکی، 172گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 261]
آغاز: ابان این نمازهاي پنجگانه را هر که بجا آورد حدود آنها را و محافظت نماید بر وقتهاي آن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر محمد هادي بن شمس الدین حسینی دهکردي، تا: پنجشنبه 2 محرم 1222ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 142گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 206]
آغاز: برابر؛ انجام: پیش از تمام شدن.
مشتمل بر یک مقدمه و پنج باب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه رمضان 1223ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج، 594ص، 16 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج قرمز، 190گ، 22 سطر، اندازه: 1/52×22/5سم [ف: 22 - 14]
مرتب بر مقدمه و پنج باب و خاتمه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1236ق؛ داراي سرلوح، مجدول؛ 203گ، 24 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 2 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یوسف بن محبعلی کفش دوز، تا: 23 ربیع الثاني 1237ق؛ مصحح؛ تملک: خانم نجابت الشریعة؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 235گ، 17 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 28 -394]
قم؛ استادي، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم
همان نسخه بالا [صد و شصت نسخه: - 46]
آغاز: برابر؛ انجام: مثل این فایده نمی کند غایتش آنکه می باید با کل تدبر و کذا تفکر کنی در کلمات، تا از او منتفع شوي و اﷲ أعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
خط: نستعلیق، کا: علی محمد بن محمد، تا: 1238ق؛ رکابهدار، محشی؛ کاتب درباره نسخه اظهار نموده: «چون که بسیار نسخه غلط داشت و این فقیر هم خود درست کرده و بعضی را رو نویسی کرده ...»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قرمز، 188گ، 23 سطر (12×21/5)، اندازه: 17/5×28/5سم [ف: 36 - 40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: اسداﷲ بن محمد علی بن محمد مؤمن، تا: شنبه 25 رمضان 1245ق؛ واقف: ادیب بجنوردي، مهر 1341؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 212گ، 19 سطر، اندازه: 17×28 سم [ف: 1/ 21 - 551]
خط: نستعلیق، کا: صفدر علی زائر حسینی، تا: 15 ربیع الاول 1246ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 195گ، 17 سطر، اندازه: 15×5/22سم [اهدائی رهبر: 3 - 263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحی بن عبدالحسین برزکی، تا: چهارشنبه غره ربیع الثانی 1259ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد حسن بن احمد احسن اﷲ حاله» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 126گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×22سم [محدث ارموي مخ: 2 - 615]
آغاز: برابر؛ انجام: که امام بعد از سلام بنشیند اینقدر که این جماعت نمازهاي خود را تمام کنند واﷲ اعلم تمام شد کتب طهارت و صلوة
طهارت و صلوة؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد مشهور به میرزا بابا، تا: یکشنبه جمادي الثانی1260ق؛ جلد: تیماج مشکی، 116گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1612]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج فرنگی، 276گ، 15سطر، اندازه: 16/5×25/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 264]
آغاز: به عنوان وجوب به فعل آورد و سنت را به عنوان سنت پس اگر مجتهد باشد واجب است که هر فعلی از افعال صلا را به دلیل بداند؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی اکبر، تا: 11 جمادي الثانی 1304ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، با کمند به لاجورد؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 101گ، 17 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 1/ 21 - 551]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ محشی از علامه سید دلدار علی هندي؛ یادداشتی با تاریخ 1324 مبنی برتملک کتاب؛ مهر «عبده محمد الحسینی 1322» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی مایل به حنایی، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 267گ، 16سطر (5/ 7×17/5)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 181گ، 17 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 3 - 1612]
آغاز: برابر؛ انجام: فائدة جلیلة بدانکه احوط قول جامع بین الاقوال را گویند که مستلزم خروج از خلاف است و اظهر قولی را گویند که ... و همچنین مشهور روایت مقبول الطرفین است به خلاف مشهور فتوي فقط که خلافی است.
جلد اول و تا باب چهارم (کتاب الصوم)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول مرصع، مصحح، محشی از علماء و منقول از کتب فقهی؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 319گ، 12 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 38 - 40]
آغاز: برابر؛ انجام: بحث هشتم درنماز خوف ومطارده است اما نماز خوف بدانکه این نماز را نیز مثل نماز سفر قصر می کنند هر چند خوف درحضر باشد خواه جماعت کنند و خواه منفرد و احوط ...
از ابتدا تا اواسط نماز خوف؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 117گ، 17 و 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 2 - 781]
آغاز: برابر؛ انجام: و در تشهد دویم بنشیند و طول دهد تا ایشان دو رکعت دیگر را بکنند و با ایشان سلام دهد و احوط آن است
که در حالت نماز سلاح با خود داشته باشد و احوط آن است که سلاح نجس نباشد.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مهر: «عبده محمد الحسینی ...» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 81گ، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 2 - 780]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول، مصحح، با علامت بلاغ، محشی با عنوان «آقا رحمه اﷲ»؛ تملک: مولی محمد تقی غیر از مؤلف با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد تقی» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 352گ، 15سطر، اندازه: 8/5×15سم [مؤید: 3 - 554]
hadīqat-ol mottaqīn (mx.)
مجلسی، محمدتقی بن مقصودعلی،1003؟-1070قمري
Majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd ‘alī (1595 -1660)
وابسته به: حدیقة المتقین فی معرف احکام الدین رتقاء معارج الیقین؛ مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی (1003-1070)
[الذریعة 6 /389]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2773
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... وعلی آله الذین ختموا امرهم بالسعادة و فازوا بالیقین ... بعد باب اول: در طهارت است و در آن پنج مقصد است، مقصد اول: در احکام آبهاست؛ انجام: و بهتر آنست که فرزند بی رخصت پدر نذر نکند و اگر کرد ظاهراً منعقد میشود و درستست و باید ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا با روکش پارچهاي، 121گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 5 - 1954]
hadīqat-ol motehajjedīn
در آداب و ادعیه نماز شب انتخاب شده از کتب معتبره، داراي یک «مقدمه» و هشت «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در آداب خواب و دعاهاي آن؛ باب 1. فضیلت نماز شب؛ 2. دعاهاي بعد از بیدار شدن؛ 3. آداب مهیا شدن براي نماز شب؛ 4. نمازهاي حاجت؛ 5. کیفیت نمازشب؛ 6. آداب نماز شفع؛ 7. آداب نماز وتر؛ 8. نافله صبح و ادعیه آن؛ خاتمه: در شش فائده متفرقه.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 18/54-3534
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد چون درآداب نما زشب رساله که مشتمل بر تمامی ادعیه مأثوره الازاهل بیت عصمت سلام اﷲ علیهم بوده باشد به نظر حقیر نرسیده بود؛ انجام: نماز جعفر را بکن واین دعاها را بخوان وحوائج خود را از خدا طلب کن که برآورده میشود انشاءاﷲ تعالی.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول، در حاشیه روایتهایی از خود مؤلف افزوده شده، اجازه قرائت غریمه سیفی به تاریخ 18رجب 1225با مهر «عبده علی اکبر بن محمد باقر» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 108گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 3 - 1613]
ḥadīqat-ul muxtaṣar min-ar rawḍa fī ‘ilm-il ḥadīṯ
ابن مرزوق، محمد بن احمد، 766 - 842 قمري
ebn-e marzūq, mohammad ebn-e ahmad (1365 - 1439)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11/213
آغاز: بسمله صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله ... قال الشیخ الامام العالم العلام ... محمد بن محمد بن مرزوق ... یقول راجی العفو و هو موثوق ** محمد بن احمد بن مرزوق / الحمدﷲ منیل المن ** بأن هدانا لعلوم السنة
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره 1517؛ خط: مغربی، کا: ابواسحاق ابراهیم بن مایدزواق، تا: ربیع الثانی 834ق؛ 11ص (66-76)، 28 سطر [عکسی ف: 3 - 234]
hadīqat-ol morād fī najāh-e maqāsed-el mobde‘ va-l ma‘ād
همدانی، محمد تقی، ق13 قمري
hamadānī, mohammad taqī (- 19c)
مؤلف در این نامه که در دو «دوحه» هر یک چند «غصن» است از درمان بیماري ها با دارو و افسون گفتگو نموده دعاها و افسون ها و ذکرها که در کار زندگی سودمند می پنداشت از عربی و هندي و عبري آورده است. در دیباچه بسیاري از کتابهاي دعاي شیعی و دفترهاي پزشکی معروف و ترجمه کتابهاي هندي مانند «ماهر-جوك» و کتابهاي سیمیا و کیمیا و اعداد را برشمرد و از جواهر القرآن و مستوجب المحامد غزالی اسرار میرداماد و از تنکلوشا و از منقولات جابر و محمد زکریا ابوعلی و اسرار قاسمی و میر محمد زمان اردبیلی و دفترهاي فلاحت و بیطره یاد نمود. وي میگوید که من بر روي آزمایشهاي دانشمندان درستکار و خودم به نگارش این نامه پرداختم.
آغاز: بسمله. سبحانک اللهم یا حکیم. یا من هو بطبائع الاشیاء ...
علیم ... آن مقدریکه حدائق کوناترا بدوحه انجاح تمنیات اشرف مخلوقات ... بیاراست.
[فهرستواره منزوي 5/3412]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 895/1
آغاز: بسمله. سبحانک اللهم یا حکیم. یا من هو بطبائع الاشیاء ... علیم ... آن مقدریکه حدائق کوناترا بدوحه انجاح تمنیات اشرف مخلوقات ... بیاراست؛ انجام: شکر میکنی و هزار مرتبه «شکراﷲ» میگوئی پس سربرداشته دستها را بر تربت مقدس گذاشته میگوئی: » یا مولاي یابن رسول اﷲ ... و لجمیع المؤمنین و المؤمنات پس سه مرتبه هر مرتبه ... (از طعم ثالث لون ثانی ثمر اول ورق ثانی غصن ثانی دوحه ثانی - گ 88پ س3- جاي دیگر سطرها سفید است).
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا [ف: 4 - 969]
ḥadīqat-ul marām
مدراسی، محمد مهدي، 1217ق-13 قمري
medrāsī, mohammad mahdī (1803 - 19c)
تذکره کوتاه امراء و علماء و شعراي معاصر مؤلف از شهرهاي مدارس و حیدرآباد است. وي در آغاز نوشته: «ذکرت فیها بعض الطلب ایضاً من الشیوخ ذا نسبان و وصفت العلماء بحسب اعتقادي وصفاً و کشفت احوالهم ما کانت عندي ثابت کشفاً و ما بالغت فی مدحهم طمعاًو ما اتبعت امز نفسی بالنسبه الی بعض الناس تبعاً و رسمت بخطی لاهل بلد المدارس و مضافاتها حرف المیم و لاهل الحیدرآباد حرف الحاء و ذکرت احوال بعض الامراء تشریفاً لکتابی .«... مؤلف در مقدمه از خود یاد نکرده اما در برگ 20پ از پسرش «مولوي عبدالباسط بن شیخ محمد مهدي مؤلف الحدیقه» یاد کرده است. مرحوم احمد گلچین معانی هم در حاشیه یادداشتی در تاریخ 14/ 6/ 1342 ش نوشته و مؤلف را معرفی کرده است. کتاب به ترتیب حروف الفبا تقسیم شده و هر حرف در یک فصل گنجانده شده است.
[تاریخ تذکره هاي فارسی، 2/ 276-277]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9007
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد سید المرسلین و آله و صحبه اجمعین. اعلم یا اخی ان هذه نسخه مشتمله علی تذکره العلما الاعلام سمیتها بحدیق المرام و ذکرت فیها.. فصل الالف. افضل الدولة مدظله العالی ابن ناصر الدوله المرحوم هو رئیس الاسلام و المسلمین؛ انجام: مولاي یعقوب صاحب ... قرأت عنده مفتاح الصلوةوله ولد صالح القرآن لا زال سالماً آمین مات فی التاسع و العشرین من شوال سن الف و مأتین و ثمانیة و خمسین.
کامل؛ خط: نسخ، کا: سید محمد جلال الدین، تا: پنجشنبه 2 ربیع الاول 1335ق؛ یادداشتی از احمد گلچین معانی که در دوم تیر 1343ش در طهران این نسخه را به جعفر سلطان القرایی هدیه کرده و نوشته که نسخه دیگري از آن در هیچ یک از کتابخانههاي خصوصی و عمومی ایران نیست، رکابه دار؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: صنعتی حنایی آهارمهره، جلد: مقوا رویه کاغذي، 28گ، 17 سطر (10×18)، اندازه: 16/5×2/80سم [ف: 2/29 - 607]
hadīqat-ol ma‘āref = š.-e golšan-e rāz
کربالی، شجاع الدین، ق9 قمري
korbālī, šojā‘-od-dīn (- 15c)
وابسته به: گلشن راز = گلشن الاسرار = گلشن محمودي؛ شبستري، محمود بن عبدالکریم (687-720)
در شرح گلشن راز شبستري با عناوین «تلویح» و «اصل» مؤلف در مقدمه متذکر شده است که در بهار سال 856ق در مجلس بهشت سرشت درویشان سخن از گلشن راز و کلمات اهل شوق نیاز به میان آمد و اشارت تفسیر و شرح حقایق و دقایق ظریف لطیف عرفانی و بیرون آوردن الفاظ درربار و کیمیااثر آن کتاب بر عهده وي گذاشته شده و در عهد سلطنت جهانشاه ابوالمظفر شاه جهان شرح و تفسیر آن به پایان رسید و به حدیق المعارف موسوم گردانید. مطالب و عناوین این نسخه در مباحث عرفانی، مبداء و معاد، تجرید نفس، توحید، آیات مظهریت، ارادت با رضاي حق و از این قسم مقالات و معارف اسلامی میباشد.
آغاز: بسمله بهترین سزاواري که بلبل زبان عارفان در گلشن بیان آغاز کند و خوشترین نغمه اي که از نواي آن مرغ روح مجردان در روضه جنان به پرواز آید ثناي پادشاهی است که لمعات انوار وجودش از ذرات موجودات تابان است که اﷲ نور السموات و الارض ... تلویح در تشبیه دل بچراغ و جان بنور حقیقت انسانی هر چند فی نفسه مجردست از انطباع در مواد جسمانی اما چون ظهور کمالاتش علی تلو المبداء و اقتضاء شان الوحد بی آنک متنزل و متعلق شود بماده لطیف که مناسب قدس و نزاهت او باشد ممکن به حکمت قدیم ماده عنصري را بتأثیرات اجرام فلکی از حضیض کثافت بحرکت رجوعی که متتم دوري است در مدارج مزاج کسر سورت کثرت و تضاد داده و بمعارج اظلال وحدت حقیقی که عبارت از مراتب اعتدالات کانی و نباتی و حیوانی است گذرانیده ...
[فهرستواره منزوي 7/ 296]
آغاز: برابر؛ انجام: کنون نه نیستم در خود نه هستم ** نه هشیارم نه مخمورم نه مستم / گهی چون چشم او دارم سرخوش ** گهی چون زلف او باشم مشوش / گهی از خوي خود در گلخنم من ** گهی از روي او در گلشنم من / اشارتست بمقام اجتماع و تفرقه و جمع که هر لحظه بر شیوه هاي محبوب حالی روي مینماید و مطابق آن مقالی پیش میآید چنانچه شیخ را از معارف گلستان روي او این نسخه گلشن پدیدار آمه. خاتمه: از آن گلشن گرفتم شمه اي باز ** نهادم نام او را گلشن راز / درو از راز دل ها گل شگفتست ** تا که اکنون کسی دیگر نگفتست / بنام خویش کردم ختم پایان ** الهی عاقبت محمود گردان / و بحمداﷲ و المنه که این فقیر را توفیق تلویح حقایق و معارف و توضیح دقایق و لطائف آن مشتمل بر سوانح غیبی مبنی بر تحقیق حقایق و لطائف آن مشتمل بر سوانح غیبی مبنی بر تحقیق حقایق الهی و کونی مخصوص بوقت و حال و شأن نشاء خاصه خود بی استنباط از کتابی و استفاده از کلامی بهمین روحانیت شیخ و اشارت علیه درویشان و دولت قاهره سلطان زمان رفیق گشت و باتمام رسید و اگر چه ... اسراري که درین حدیقه معارف مسطور شده مطرح شعاع انظار خود سازند و اگر بر خللی یا ذللی اطلاع یابند شرف اصلاح ارزانی فرمایند حسبنا اﷲ و نعم الوکیل یقول الحق و یهدي السبیل. تم فی سابع شعبان سنه سبع و ستین و ثمانمائه بدارالملک شیراز وقع الفراغ من تحریر هذا الکتاب فی شهور سنه 873.
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 867ق؛ تملک: حبیب اﷲ ابن احمد بن عبدالملک فتحانی؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بخارائی نخودي، جلد: مقواي ابره تیماج گل ماشی، 581ص، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 7 - 332]
آغاز: برابر
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علی بن اسماعیل محلاتی در 1286؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 181گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×2/81سم [ملک-ف: 2 - 212]
hadīqat-ol muxliṣīn fī usūl-id dīn
منجم، محمد باقر بن محمد شفیع، ق12 قمري
monajjem, mohammad bāqer ebn-e mohammad šafī‘ (-18c)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوي (1105-1135ه.ق)
تاریخ تألیف: محرم 1120 ق
کتاب مفصلی است در اصول دین، شامل «مقدمه»، هفت «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در ذکر مذاهب و آراء باطله مختلفه و حقه و بطلان آنکه باطل است در یازده مسئله؛ باب 1. توحید، در دوازده فصل؛ 2. نبوت، در شش فصل؛ 3. امامت، در چهار بحث و چهار نظر و ده فصل؛ 4. در دو «فصل»: 1) امر به معروف و نهی از منکر، 2) معاد، در شش بحث؛ 5. مطاعن خلفاي ثلاثه و غیر ایشان در پنج مطلب؛ 6. اصول فقه، در دو فصل و هجده بحث؛ 7. فقهیات، در هفده فصل؛ خاتمه: در نصیحت و التماس. این کتاب به سال 1118ق پیرامون شهر اصفهان هنگامی که سن مؤلف از 50 سالگی گذشته بوده آغاز گشته و در اول محرم سال 1120ق به فرجام رسیده. مرحوم آقا بزرگ معتقد است مؤلف همان سید محمدباقر بن محمدشفیع حسینی منجم شیرازي صاحب رسال فی طالع الولادة (الذریعه 113/55) و محمد باقر بن محمد شفیع منجم صاحب حل لغات الصحیفة (الذریعة 7/ 73) میباشد.
آغاز: شکر و سپاس و حمدي که قسطاس حواس بسنجیدن ان نگراید ... اما بعد از حمد و ثناي الذین اذهب اﷲ عنهم الرجس و طهرهم تطهیرا بر مرآت خاطر ملکوت ناظر دقیقه شناسان حکمت ... روشن و هویداست که غرض از خلق مخلوقات ...
[الکواکب المنتشرة [المنتثرة] 96؛ الذریعة 227/64؛ معجم التراث الکلامی 10/33]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15833
آغاز: برابر؛ انجام: بلکه بر شما است اتباع و پیروي حق که حق اولی و سزاوار است باتباع و احق است باقتدا، و اتمام یافت تألیف و کتابت این مختصر شریف ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1120ق، جا: پیرامون اصفهان؛ ترقیمه: «و اتمام یافت تألیف و کتابت این مختصر شریف در غره شهر محرم عشرین و مائ و الف بر ید فقیر و مؤلف محمد باقر بن محمد شفیع بن محمد بن درویشعلی بن کمال الدین بن حسن بن تاج الدین ابن حسن الطبسی الکلیکی»؛ مصحح، محشی به خط اوست؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 270گ، 19-20 سطر (11×17)، اندازه: 18×24سم [ف: 40 - 256]
ḥadīqat-ul mu’minīn = š.-e saqīr = š.-ul muxtaṣar-in nāfi‘
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161-1231 قمري
tabātabā’ī karbalā’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (1748 -1816)
وابسته به: المختصر النافع = النافع فی مختصر الشرایع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 26 جمادي الثانی 1204ق؛ محل تألیف: مدرسه میرزا جعفر
مؤلف کتاب «النافع» محقق حلی را بدواً شرح استدلالی با عنوان
«ریاض المسائل» نموده پس از آن این شرح را از آن کتاب انتخاب و در عبادات آن جنبه احتیاط را ملحوظ داشته که نفع آن عام بوده و مقلدین ایشان و غیرشان و مجتهدین و طلاب را معین و کمک بوده باشد و این شرح از شروح مزجی و در حدود 26774 بیت است که در مقابل شرح مفصل و مبسوط آن کتاب موسوم به «ریاض المسائل» شرح صغیر نامیده میشود. این کتاب را شارح در دو جلد قرار داده: جلد 1. از آغاز تا پایان کتاب الوصیه؛ جلد 2. از کتاب النکاح تا آخر ابواب فقه.
آغاز: حمدله ... کتاب الطهارة و ارکانه اربعة الاول في المياه و
النظر فيه في المطلق و المضاف و الاسئار و اما المطلق و هو
ما يستحق اطلاق الاسم من غير اضافة فهو طاهر
انجام: یلحق بهادیة العمد علی الاظهر الاشهر خلافاً للحلی فخص الحکم بدیة الحظاء و لنادر فنفاه فها ایضاً و هما و لاسیما الثانی ضعیفاً جداً و الحمدﷲ تعالی حمداً کثیراً المرعشی، 1409ق
چاپ: تحقیق السید مهدي الرجائی، قم، مکتبة المرعشي، 1409ق [الذریعة 60/14 و 360/13 و 59/14]
شرح و حواشی:
1- زاد الناسک فی طی المناسک؛ موسوي رضوي، ابراهیم بن ابوطالب (-13)
آغاز: بسم اﷲ ... کتاب الوقف و الصدقات و الهیات؛ انجام: الیه جایزا بذلک منی شکرا جمیلا و من اﷲ تعالی اجرا جزیلا.
جلد دو. شامل ابواب وقف، صدقات، هبات نکاح، نقطه، قضا، شهادات، حدود و دیانت؛ خط: نسخ تحریري، کاتب = مؤلف، تا: سهشنبه 25 ذیقعده 1219ق؛ با یادداشت هاي سید احمد مدرس پیشنماز مسجد فرط یزد (1298-1338ق)؛ جلد: تیماج مشکی، 245گ، 18 سطر (8×14)، اندازه: 15×22سم [میراث اسلامی: 8 - 438]
آغاز: برابر؛ انجام: و یسقط الکفارة عن الناسی والجاهل الا الصید فعلیها فیه الکفار ایضا کل ذلک بالنص والاجماع ...
از طهارت تا حج؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی و تعجیل و تشتت در برخی صفحات، مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجی ابن الرضا احمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز و قهوه اي، 220گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 236گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21/6سم [ف: 1 - 322]
کتاب طهارت تا کتاب اعتکاف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ یادداشتی به تاریخ 1237؛ 16سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 35]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و هو لغة الوطی ... و شرعاً العقد اجمالاً کما فی کلام جمع و اقسامه اي الکتاب ثلاث الاول فی النکاح الدائم و هو یستدعی فصولاً؛ انجام: وفرغ من تسویده مؤلفه المفتقر الی رحمربه الغنی علی بن محمد علی الطباطبائی لیل الاربعاء و هی السادسة من شهر جمادي الثانیة سنه الف و ماتین و اربعة من الهجرة النبویة
از ابتداي نکاح تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: صادق آقاجان بن ملاحسن پازواري کاسگري، تا: 1204ق، جا: بارفروش مدرسه حاجی ابراهیم؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 182گ، 23 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 2 - 780]
خط: نسخ، بیکا، تا: 11 ذیحجه 1205ق؛ جلد: تیماج مشکی، 26 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 370]
المواریث تا پایان شرح؛ خط: نسخ، کا: احمد خراسانی، تا: 1205ق؛ واقف: حاجی محمد صالح، شوال 1219؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 285گ، 22 سطر (9×19)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 686]
کا: محمد بن جابر بن عباس، تا: 1209ق، جا: نجف اشرف؛ اجازه اي که مؤلف براي شیخ عبد العلی و شیخ عبد الرحیم به تاریخ اواخر ربیع الاول 1211 نوشته با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده علی الطباطبائی» (مربع)، قبل از کتاب رسالهاي در دو صفحه در اوزان و مقادیر که محمد بن جابر بن عباس به تاریخ 1209 در نجف اشرف آن را نوشته است؛ 302گ، 21 سطر [دلیل المخطوطات: 1 - 115]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 575
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 167]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 767 عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: و حیث انتهی الکلام فی الکتاب بعون اﷲ تعالی الی هنا قال الماتن رحمه اﷲ تعالی، فهذا ما اوردناه و قصدنا حصره و ضبطه مختصرین مطوله ... وسعة رحمته.
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 246]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد تقی کزازي، تا: چهارشنبه 17 رمضان 1210ق؛ از روي نسخه مؤلف؛ تملک: آخوند ملا جعفر ارومی به تاریخ رمضان 1218؛ مهر: «محمد مهدي الحسنی الحسینی» (مربع)؛ نشانی امانت شیخ نصر اﷲ شبستري بتاریخ 15 ذي القعده 1388؛ جلد: تیماج مشکی، 399گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20 - 178]
از طهارة تا آخر وصایا؛ خط: نسخ، کا: محمد بن شریف، تا:
1211ق، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن قربان علی بن ملا عبدالکریم هزار جریبی از قریه سودت، تا: 1211ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 242گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 5 - 2487]
آغاز: برابر؛ انجام: محسب بلا خلاف فی شیء من ذلک اجده و حیث انتهی الکلام فی الکتاب ... حائزا بذلک منی شکراً جمیلا ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مصطفی بن محمد علی مازندرانی، تا: 1212ق؛ مهر: کاتب مورخ 1219ق «نتوکل علی اﷲ عبده مصطفی» (بیضی)، «عبده الراجی نور محمد» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 14 و 21 و 22 سطر (11/5-12/5×21/5-22/5)، اندازه: 20/5×23/5سم [رایانه]
خط: نسخ، بیکا، تا: 3 ربیع الاول 1213ق [میراث شهاب: س 8ش 4 - 69]
انجام: الخامسة ارتفاع التهمة فی الشهادة بلا خلاف وفی کلام جمع الاجماع للصحاح و غیرها و هی باطلاقها تمنع عن قبول شهادة المتهم مطلقا کائنا من کان ...
از ابتداي کتاب تا کتاب الشهادات؛ خط: نسخ، کا: محسن بن نجفعلی زیتون رودباري، تا: 20 شوال 1213ق؛ افتادگی: انجام؛ اجازه روایت و نقل فتوا که از جانب علی بن محمد علی طباطبائی (مؤلف) به ملا محمد محسن رودباري (کاتب) صادر شده؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 201گ، 24 سطر [ف: 1 - 165]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1213ق؛ 326گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 139]
کا: محمد بن نعم اﷲ حسینی یزدي، تا: 29 ربیع الثانی 1215ق [ف: 30]
آغاز: برابر؛ انجام: الی هنا قال الماتن رحمه اﷲ تعالی فهذا ما اوردناه و قصدناه ... حایزاً بذلک منی شکراً جمیلاً و من اﷲ تعالی اجراً جزیلاً وفرغ من تسوید هذه الرسالة الشرح الصغیر ...
خط: نسخ، کا: خداویردي بن الیاس خویی براي حاجی میرزا محمد رضا هندي، تا: محرم 1216ق، جا: ارومیه؛ مصحح، با علامت بلاغ، این نسخه از روي نسخهاي که از روي اصل نوشته شده بود کتابت شده؛ جلد: تیماج مشکی، 248گ، 22 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 5 - 2486]
آغاز: برابر؛ انجام: شکرا جمیلا و من اﷲ تعالی اجرا جزیلا
خط: نسخ، کا: محمد کمرهاي، تا: پنجشنبه 28 محرم 1216ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، رکابهدار؛ جلد: تیماج قهوه اي، 386گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 31 - 9]
انجام: و اذا لم یتعین بالنذر خاصة کما فی الشرایع و غیره او الاشعار و التقلید ایضاً کما عن الشیخ و هو الاظهر للصحیح ...
تا کتاب حج؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از ملا محمد جعفر شریعتمدار استرابادي؛ مهر: «عبده الراجی محمد جعفر» (بیضی)؛ تاریخ وقف: پنجشنبه دوم شوال 1217؛ جلد: تیماج قرمز، 122گ، 18 سطر، اندازه: 16×5/21سم [ف: 10 - 273]
آغاز: برابر؛ انجام: و ینبه علیه و یوضحه و یشیر الیه حائزاً منی شکراً جمیلا و من اﷲ تعالی اجراً جزیلا
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ایراهیم بندرآبادي، تا: 1218ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 295گ، 30 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 9 - 178]
شامل تجارت و نکاح؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1218ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 169گ، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1090]
خط: نسخ، کا: ابوالهادي بن حاجی میر بیرجندي، تا: چهارشنبه 2 جمادي الثانی 1219ق [ف: 3 - 94]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد مهدي، تا: جمعه 2 شوال 1219ق؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ 245گ، اندازه: 15/5×20/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 181]
آغاز: برابر
پایان اعتکاف، طهارت تا دیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1 محرم 1219ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «الشرح الکبیر»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 22 سطر (9/5×15) [ف: 783]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب النکاح النکاح هو لغ الوطی علی الاشهر و شرعاً العقد اجماعاً؛ انجام: فحسب بلا خلاف فی شیئی من ذلک اجده و حیث انتهی الکلام فی الکتاب بعون اﷲ تعالی قال الماتن ره فهذا ما اوردناه و قصدناه حصره و ضبطه مختصر من مطوله و نسأل اﷲ سبحانه ان یجعلنا ممن شکر بلطفه و کرمه و عمله و غفر بفضله و سع رحمته.
از نکاح تا آخر دیات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1219ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 22 سطر (9×1/55)، اندازه:
15/5×21سم [ف: 4 - 2056]
آغاز: برابر
جلد اول و تا آخر کتاب وصیت؛ خط: نسخ، کا: سید محمد هندي، تا: 1220ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: چرمی، 187ص، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 463]
خط: نسخ، کا: میر اسماعیل بن حاجی میر هادي بیرجندي قاینی، تا: 21 رمضان 1220ق؛ مصحح؛ یادداشتی از «علیرضا عالمی دامغانی» درباره کتاب و مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 249گ، 27 سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ: - 120]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و هو لغة الوطی علی الاشهر و شرعا العقد اجماعا؛ انجام: و یشیر الیه حایزا بذلک منی شکرا جمیلا و من اﷲ اجرا جزیلا و فرغ من تسویده مؤلفه الفقیر ... لیلة الاربعاء و هی السادسة من شهر جمادي الثانی سنة الف و ماتین و اربعة ...
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن سعید، تا: ربیع الثانی 1220ق، جا: خوانسار؛ مصحح؛ واقف: دکتر محمد زهرائی، تیرماه 1350؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 203گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1/ 21 - 560]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن سلطان، تا: سهشنبه 17 صفر 1221ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی با نشانهاي «ع ل، ق و ...»؛ تملک: حسن بن تقی بن محمد حسین نجف آبادي؛ کاغذ: فرنگی آبی و سبز، جلد: تیماج مشکی، 267گ، 19 سطر (9×15)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2/40 - 289]
از اول تا کتاب و صایا؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 23 صفر 1221ق؛ مصحح؛ بعضی کلمات در حاشیه به فارسی ترجمه شده، محشی از مؤلف با علامت «منه دام ظله» و دیگران؛ جلد: تیماج مشکی، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 140]
آغاز: بسمله حمدله وصلی اﷲ علی خیر خلقه محمد وآله الطاهرین و به ثقتی کتاب التجار و هی لغة الکسب و شرعاً عقد المعاوضة بقصد الاکتساب؛ انجام: والمرجو ممن یقف علیه ویري خطأ اوخللاً ان یصلحه وینبه علیه و یوضحه و یتسیر الیه حائزاً بذلک منی شکراً جمیلاً و من اﷲ تعالی اجراً جزیلاً
جلد دوم ازکتاب التجاره تا کتاب الدیات؛ خط: نسخ، کا: محمد ربیع بن حسین کرمانی، تا: 1222ق؛ مهر: «صدرالدین محمدصالح بن احمد طباطبایی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 233گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 302]
آغاز: بسمله حمد له کتاب النکاح هو لغة الوطؤ علی الاشهر و شرعاً العقد اجماعاً کما فی کلام جمع و اقسامه اي الکتاب ثلثة. الاول فی النکاح الدائم و هو یستدعی فصولاً الاول فی صیغة العقد و احکامه و آداب اما؛ انجام: و یختص ضمانها اي العاقله بالجنایة ممن تعقل عنه علی الادمی فحسب بلا خلاف فی شیئی من ذلک اجده و حبث انتهی الکلام فی الکتاب ... جایزاً بذلک منی شکراً جمیلاً و من اﷲ تعالی اجراً جزیلا.
کتاب نکاح تا آخر؛ خط: نسخ شیرین، کا: حسین بن محمد نصیر، تا: شعبان 1222ق؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» (بیضی)؛ کاغذ: جلد: تیماج، 20 سطر (8×14/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 4 - 2026]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعادت یار ابن استاد ملک، تا: یکشنبه 21 ربیع الثانی 1222ق، جلد: تیماج مشکی، 196گ، 33 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 5 - 2486]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و هو لغة الوطی علی الأشهر و شرعا العقد اجماعا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف کوچک دماوندي روشن آبادي، تا: 12 محرم 1223ق، جا: مدرسه روحیه؛ مصحح؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا رویه پارچه طوسی، 188گ، 16 سطر، اندازه: 15×2/ 20سم [ف: 1/ 21 - 559]
آغاز و انجام: برابر
از طهارت تا پایان وصایا؛ خط: متن نسخ و شرح نستعلیق، کا: احمد بن محمد محسن مازندرانی، تا: 1223ق؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 327گ، 16 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1/ 21 - 552]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و هو لغة الوطی علی الاشهر و شرعا العقد اجماعا؛ انجام: و یشیر الیه حایزا بذلک منی شکرا جمیلا و من اﷲ اجرا جزیلا و فرغ من تسویده مؤلفه الفقیر ... لیلة الاربعاء و هی السادس من شهر جمادي الثانی سنة الف و ماتین و اربعة ...
خط: نسخ، کا: یعقوب بن یوسف حوانی، تا: نیمه صفر 1224ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 251گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1/21 - 559]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین کتاب النکاح هو لغالوطی علی الأشهر و
شرعاً العقد أجماعاً کما فی الکلام و أقسامه أي الکتاب الثلثة الاول فی النکاح؛ انجام: مما تعقل عنه علی الادمی فحسب بلا خلاف فی شیء من ذلک أجده و حیث انتهی الکلام فی الکتاب بعون اﷲ تعالی الی هنا قال الماتن ره فهذا ما أوردناه و قصدنا حصره و ضبطه مختصرین مطوله و نسئل اﷲ سبحانه أن یجعلنا ممن شکر بلطفه و کرمه عمله و غفر وسع رحمته ذﷲ قد تمت الکتاب
جلد 2؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدي بن حاجی بن محمد حسین، تا: شنبه 29 صفر 1224ق؛ مصحح، محشی به نقل از مختار الصحاح، برخی قلم خوردگی، در آغاز فایدهاي در بیان قاعده شناخت وضعیت توثیق رجال شیعه و عدم آن به نقل از شیخ بهائی آمده است که آغاز آن چنین است: «کل جمیل جمیل، کل صفوان صاف ...»، یادداشتی به خط یکی از علما نامش به عمد محو شده- مربوط به سال 126 مبنی بر یافتن سند کتاب فقه الرضا علیه السلام که از استادش علامه بحر العلوم (رحمه الله علیه)، آن از پدرش، آن از امیرحسین و آن نیز از شیخ بهائی (رحمه الله علیه) نقل نموده و عمل به احادیث این کتاب را جایز شمرده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش کاغذي سبز مغز پستهاي، 225گ، 19سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2/ 40 - 293]
جلد دوم از کتاب النکاح تا پایان کتاب الدیات؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد، تا: چهارشنبه 20 رجب 1225ق؛ 232گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 201]
تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: زین العابدین بن مشهدي اﷲ یار خلخالی طهارمی، تا: جمعه 29 شعبان 1225ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 297گ، 22 سطر(9×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 385]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلی محمد و آله الطاهرین فی سنه 1225
خط: نسخ، بیکا، تا: 1225ق، جا: کربلا [الفبائی ف: 346]
آغاز و انجام: برابر
از اول کتاب الطهارة تا آخر الوصیة؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن علی اکبر، تا: 29 رمضان 1225ق؛ مصحح؛ جلد: چرم سیاه، 273گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [مؤید: 1 - 70]
آغاز: برابر؛ انجام: بلاخلاف فی شیء من ذلک أجده و حیث انتهی الکلام فی الکتاب بعون اﷲ تعالی الی هنا قال الماتن فهذا ما أوردناه و قصدنا هزه ... ومن اﷲ تعالی أجراً جمیلاً و فرغ من تسویده مؤلفه المفتقر الی رحم ربه الغنی علی بن محمد علی طباطبایی
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمود بن نظر علی، تا: شنبه 12 ربیع الاول 1226ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي مذهب، 358گ، 24 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 5 - 2486]
آغاز: بسمله کتاب الجهاد فعال و هو فی اللغة اما من الجهد بالفتح و هو التعب و المشقاو منه بالضم و هو الوسع و الطاقة و شرعا بذل الوسع بالنفس و المال فی محاربة المشرکین او الباغین علی الوجه المخصوص؛ انجام: التی شرط الملک والدین کان متعلقا بالذمة حال الحیوة و بالمال بعد الوفات والمیت لایملک بعدها شیئا وان هو الا اجتهاد حرف فی مقابلة النصوص المستفیضة المعتضدة بالاجماعات المحکیة، الحمدﷲ.
از ابتداي کتاب الجهاد تا انتهاي کتاب الدیات؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی با خط عبدالوهاب قزوینی با امضاي «لمسوده»؛ واقف: حاج بخشعلی تاجر قزوینی، شوال 1226؛ جلد: تیماج قهوه اي، 237گ، 23 سطر [ف: 1 - 166]
جلد اول؛ کا: معصوم بن سلیم مازندرانی، تا: 1226ق؛ قطع: خشتی [ف: 161]
جلد دوم. این دو نسخه ش (590 و 532) یک دوره کامل است؛ بی کا، تا: 1227ق [ف: 161]
خط: نسخ، کا: عبد علی بن علی بن حسن بن عبداﷲ ماحوزي اوالی، تا: یکشنبه 4 جمادي الثانی 1227ق، جا: کربلا؛ محشی از محمد شفیع موسوي، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 1 - 45]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ملا مومن کیوثري، تا: پنجشنبه دهه آخر جمادي الثانی 1227ق؛ 155گ، اندازه: 21×33سم [ف: 105]
آغاز: برابر
جلد اول، مشتمل بر کتاب طهارت تا آخر کتاب وصیت؛ خط: نسخ، کا: نصراﷲ بن حسن حسینی استرآبادي (شاگرد مؤلف)، تا: 1227ق؛ محشی به خط همین کاتب از خود مؤلف و کاتب و غیره؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: چرمی، 256ص، 18 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 462]
آغاز: بسمله حمدله و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین ... و هی لغة الزیادة والنمو والطهارة و شرعاً حق یجب فی المال یعتبر فی وجوبه النصاب قاله فی المعتبر ونقض طردا بخمس الکنز و الغوص و عکساً؛ انجام: ارجاع کلمات القوم الی اعتبارها مطلقاً فلا خلاف فی المسأل بحمدﷲ وسبحانه تمت الکتاب
زکاة و قضاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 7 محرم 1228ق؛ محشی با نشان «منه مدظله»؛ 44گ، 21 سطر، اندازه: 22×31/5سم [ف مخ: 1 - 302]
نکاح تا دیات؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن موسی موسوي مازندرانی، تا: 1228ق (در این نسخه تاریخ نگارش 1200 دانسته شده) [ف: 66]
آغاز: بسمله و به نستعین کتاب التجارة و هی لغة الکسب و شرعا عقد المعاوضة بقصد الاکتساب عند التملک علی ما ذکره جماعة و المراد به هنا (هذا) الاعم منه و من الخالی من القصد کالمعاوضة للقوت و الاذخار؛ انجام: (علی الادمی فحسب) بلاخلاف فی شیء اجده. و حیث انتهی الکلام فی الکتاب ... بفضله وسعة رحمة (زﷲ) و یقول اقل الخلیقة ... احمد اﷲ سبحانه علی توفیقه ... و فرغ من تسویده مؤلفه ... علی بن محمد علی الطباطبائی لیلة الاربعاء و هی السادسة عشرون شهر جمادي الثانی سن الف و ماتین و اربعة من الهجرة النبویة علی صاحبها الف صلوة و اسلام و تحیة
از تجارت است تا پایان کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: رضا بن صالح گیلانی کربلائی، تا: پنجشنبه 16 صفر 1228ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 261گ، 20سطر (9/5×16)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد هادي بن شریفائی روشن آبادي، تا: 1228ق؛ محشی؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 285گ، 16-20 سطر، اندازه: 17×5/21سم [ف: 1/21 - 558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی نقی بن طاهر دامغانی ملقب به سیاه کلاه، تا: چهارشنبه 3 ذیحجه 1229ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 191گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×2/ 20سم [ف: 1/21 - 554]
جلد دوم و مشتمل بر کتاب نکاح تا آخر کتاب دیات؛ خط: نسخ، کا: نصراﷲ بن حسن حسینی استرآبادي (شاگرد مؤلف)، تا: 1229ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 225ص، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 463]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین. کتاب النکاح هو لغة الوطی علی الاشهر و شرعاً العقد اجماعا؛ انجام: بلا خلاف فی شیء من ذلک أجده و حیث انتهی الکلام فی ...
کتاب النکاح تا دیات؛ خط: نسخ، کا: قاسمعلی بن محمد زمان سمنانی، تا: 1229ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی فضل اﷲ الحسینی» (بیضی)، «ذلک فضل اﷲ یؤتیه من یشاء الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ رنگی؛ واقف: فضل اﷲ بن موسی حسینی استرآبادي، 1240؛ جلد: تیماج قهوه اي، 198گ، اندازه: 16×21سم [ف مخ: - 121]
خط: نسخ، بیکا، تا: 28 جمادي الثانی1230ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن یشمی، 211گ، 17 سطر، اندازه: 1/ 15×21/5سم [ف: 1- 322]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب الطهارة و ارکانه اربعه
خط: نسخ، کا: حاجی بابا محمد بن ملا محمد قلی مازندرانی، تا: 1230ق؛ محشی؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده حاجی بابا»، «محب شاهدین حاجی محمد»؛ اهدایی: علی شریعتی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 247گ، مختلف السطر (9×16)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 5 - 1837]
از آغاز کتاب طهارت تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: کاظم خراسانی، تا: 1230ق؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 220گ، 23سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 79]
کتاب النکاح تا ارث؛ کا: سلیمان بن حسین، تا: یکشنبه 6 جمادي الثانی 1231ق [ف: 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر، تا: 1231ق، جا: مشهد رضوي [الفبائی ف: 346]
آغاز و انجام: برابر
شامل طهارت تا پایان وصایا؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: عوض محمد بن زین العابدین رازي، تا: یکشنبه 24 شعبان 1231ق، جا: مشهد رضوي مدرسه میرزا جعفر؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 24گ، 18 سطر، اندازه: 15/2×2/81سم [اهدائی رهبر: 3 - 264]
از نکاح تا پایان شرح؛ خط: نستعلیق، کا: عوض محمد بن زین العابدین زاري مشهدي، تا: 1232ق، در هنگام مباحثه با نوروز علی برادر خود نوشته؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 246گ، 18سطر (9/5×15)، اندازه: 14×22سم [ف: 8 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 24 محرم 1232ق؛ افتادگی: وسط؛ تملک: سید مصطفی صفائی خوانساري، ریحان اﷲ بن جعفر موسوي در 1322؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج عنابی، 297گ، 21 سطر، اندازه: 5/16×5/21سم [اهدائی رهبر: 3 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: ممن تعقل عنه علی الادمی فحسب بلاخلاف
فی شیء ممن ذلک اجده وحیث انتهی الکلام فی الکتاب بعون اﷲ تعالی الی هنا قال الماتن ره فهذا ما اوردنا ذکره و قصدنا حصره وضبطه ...
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه صفر1233ق؛ مصحح، محشی با نشان «س»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 300گ، 25 و 29 سطر، اندازه: 5/15×21سم [ف: 5 - 2486]
آغاز: برابر؛ انجام: فالقول قول الدلال مع یمینه لانه منکر وکذا لو اختلفا فی القیمة اي قیم التلف.
کتاب هاي طهارت، صلوة، زکوة، خمس، صوم، اعتکاف، حج و تحارت؛ خط: نستعلیق، کا: مهدي بن عبد اﷲ ورتوانی رودباري، تا: 1233ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 260گ، 13 سطر [ف: 1 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 12 جمادي الاول 1234ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 234گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×28سم [ف: 1/21 - 557]
خط: نسخ خوش، کا: ملا علی اکبر بن ملا حسین مرندي، تا: رجب 1234ق؛ اندازه: 17/5×5/ 30سم [رشت و همدان: ف: 1141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باقربن عبدالجواد هزار جریبی، تا: جمادي الاول 1234ق، جا: بارفروش؛ مصحح، محشی؛ واقف: ملا مهدي هزار جریبی، 1245؛ جلد: تیماج مشکی، 260گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: - 120]
از کتاب طهارة تا آخر وصایا؛ خط: نسخ، کا: حسن بن مهر علی، تا: 26 محرم 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 5/17×21سم [ف: 150]
از اول کتاب نکاح تا آخر؛ خط: نسخ، کا: حسن بن مهر علی بن اسمعیل اعلامی رشتی، تا: 26 ذیقعده 1235ق؛ جلد: تیماج سرخ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن محمد، تا: 1235ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: صادق بن حسن، تا: 9 جمادي الثانی 1236ق؛ نویسنده آن صادق بن حسن مشهور به آقا جان پازواري میباشد که در 9 جمادي الثانی 1236 در کوي کاسگریه بارفروش در مدرسه حاجی ابراهیم تفلیسی بسر میبرده است و میگوید که من این را در زمانی که طباطبائی زنده بود نوشتم؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 265گ، 17 سطر (10×16)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 5 - 1939]
آغاز: برابر؛ انجام: وکذا لاتعقل اتلاف ذلک مال احد بل هو مضمون علیه ویختص ضمانها الی العاقل بالجنایة ممن تعقل عنه علی الادمی فحسب بلاخلاف فی شی من ذلک اجده
از کتاب طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، کا: زین العابدین بن کربلایی میرنقی موسوي هزار جریبی، تا: محرم 1236ق، جا: ساري مدرسه نواب؛ مهر: «عبده زین العابدین الموسوي» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سبز، 248گ، 27 سطر، اندازه: 22×34سم [ف مخ: 2 - 778]
آغاز: برابر؛ انجام: وینبه علیه و یوضحه و یشیر الیه حائزاً منی شکراً جمیلاً و من اﷲ تعالی اجراً جزیلاً.
تا پایان کتاب حج و سه برگ آخر کتاب وصیت آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن موسی شپامی ساکن گرجی محله اشرف (گیلان)، تا: چهارشنبه 8 صفر 1237ق، جا: بارفروش مدرسه حاج حسین؛ محشی؛ مهر: کاتب «قربانی کعبه وفا اسماعیل» (بیضی)، «از محمد اسماعیل دارد امید» (مربع)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 187گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×35سم [ف: 3 - 179]
خط: نسخ، کا: اسداﷲ بن کربلائی تقی مازندرانی، تا: 1238ق؛ 320گ، 20سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 1 - 98]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الشیخ (رحمه الله علیه) لایقع حتی یتبع بالطلاق و هوا حوط و ان
از کتاب الطهارة تا اوایل کتاب الخلع؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1238ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1382؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: میشن مشکی، 275گ، 23سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 265]
از کتاب نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 8 صفر 1239ق؛ محشی از شیخ مهدي جهرمی به خط خودش؛ جلد: تیماج قهوه اي، 171گ، 20 سطر (9×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 342]
آغاز: برابر؛ انجام: و هی کما لو وجد قتیل. فی دار قوم أو محلتهم او قریتهم
به عبارت «کما لو وجد قتیل فی دار قوم أو محلتهم أو قریتهم» که
عبارت متن مختصر است «ص321 طبع اخیر قاهره» در مسائل کتاب القصاص، پایان یافته؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1240ق؛ افتادگی: انجام؛ کاتب این نسخه شخصی بوده ظاهراً به نام سید علی اصغر و نسخه را در 1240 و حدود آن مینوشته؛ 418گ، 21 سطر (8/5×19)، اندازه: 15×27سم [فهرست روضاتی: - 273]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 5 ذیحجه1241ق؛ 196گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×26سم [ف: 47]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ سلماسی، تا: 1242ق [ف: 3 - 94]
آغاز: کتاب الاعتکاف و هو لغة الاحتباس واللبث الطویل و شرعا اللبث المخصوص العبارة واستجابة تابت بالکتاب والسنة والاجماع ویستفاد من النصوص؛ انجام: برابر
اعتکاف حج و تجارت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: جمعه جمادي الثانی 1242ق؛ جلد: تیماج مشکی، 117گ، 20 سطر، اندازه: 19×32سم [ف مخ: 2 - 779]
خط: نسخ، کا: میر حیدر، تا: 1244ق؛ 213گ، 21 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1 - 98]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ علی خیر خلقه محمد وآله الطاهرین کتاب الطهارة وارکانه اربعة الاول فی المیاه والنظر فیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن ملا محمد نصیر سمنانی ملقب به قاسم، تا: پنجشنبه 27 جمادي الثانی 1245ق؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، 141گ، 21-22 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 5 - 2487]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی جواز النظر الی الوجه و الکفین من الاجنبیه من غیر تلذذ و ریب مط ام العدم کک ام الجواز مر و المنع مرتین ...
از کتاب (الطهارة) تا سر برگ از کتاب «النکاح»؛ کا: علی اصغر بن محمد رضا بن محمد حسین، تا: 1246ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان هاي «منه، شرح، کنز، ع ل، لمحرره»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 141گ، 18-30 سطر (11×19/5)، اندازه: 19×5/ 30سم [رایانه]
کتاب قضاء تا آخر کتاب دیات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1248ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 253ص، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 463]
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد صادق گونابادي بیلندي، تا: 1254ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 332گ، 22 سطر، اندازه: 14/2×9/ 20سم [ف: 1 - 322]
آغاز: برابر؛ انجام: عموم المحسوسات فی الاعتکاف الواجب فیه و المندوب فی اطلاق الفتاوي
کتاب طهارت، صلاة، صوم و اعتکاف؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن محمد تقی حسینی قزوینی، تا: رجب 1254ق؛ جلد: شمیز، 148گ، 15 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 41]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه الهدایة الی سواء الطریق ... سنه 1261 خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1261ق [رایانه]
انجام: انه لا یخیب من سأله ... برحمتک یا ارحم الراحمین.
از آغاز طهارت تا پایان دیات؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1263ق؛ واقف: علامه حائري؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1/21 - 561]
آغاز: برابر؛ انجام: اللقطة کل مال صامت ضایع اخذ ولایة علیه هذا تعریف لها بالمعنی الاخص الذي هو المعروف منها لغة والمعنی الاعم هو الشامل للادمی وقد تقدم فماکان منه دون الدرهم یجوز التقاطع
از اول کتاب تا مقداري از کتاب لقطه؛ خط: نسخ جلی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک ربیع الاول 1266؛ جلد: تیماج زرشکی، 258گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 2 - 779]
آغاز و انجام: برابر
کتاب الطهارة تا کتاب الوصایا؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: هدایت اﷲ، تا: با تاریخ 1268ق؛ از روي نسخهاي که بهسال 1200ق کتابت شده بوده، مصحح؛ یادداشتی در مورد قرض دادن مبلغی پول به نام کربلایی محمد قلی در تاریخ 1268 نوشته شده؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 231گ، 17 - 27 سطر (12×20)، اندازه: 17×26/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1295؛ واقف: ملا عبداﷲ نوري، 6 جمادي الثانی 1295؛ 201گ، 18 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 105]
خط: نسخ، کا: ملا عبداﷲ نوري، تا: 1295ق؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده محمد باقر» (بیضی)؛ 258گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 108]
آغاز: لایرجع الصدقة أو ابتغی بها وجه اﷲ عزوجل و فی التوقیع عن صاحب الزمان علیه السلام و اما ما سألت من الوقف علی ناحیتنا؛ انجام: تملک الفرع أو الاصل و الشهاد علی الاب ان قبلت منه علی غیره و الفرد من الاب و تحریم الحلیلة و لداً صرح بعضهم بعدمه لعدم ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 101گ، اندازه: 22×36سم [ف: 1 - 240]
انجام: و اما فی النجز فیبنی علی الخلاف الآتی فی احتسابه من الثلث أو الأصل ولو اعتق ثلثه عند الوفاة و له مال غیره
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 216گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 - 410]
آغاز: لم یطرب سواء کان فی شعر أو قرآن أو نحو هما عدا ما استثنی کغناء المغنیة تزف العرایس اذا لم تتغن بالباطل و لم یدخل الرجال علیها
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 221گ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 195]
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ برخی ظاهراً به خط حج الاسلام شفتی؛ 230گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-311]
انجام: و أشبههما عند المصنف انه لا کفارة و ظاهرا وجوب القضاء ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 67گ (1پ-67ر)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 137]
از کتاب النکاح تا پایان کتاب دیات؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد صالح رشتی، تا: قرن 13؛ 207گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 635]
مشتمل بر کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی طباطبائی، تا: قرن 13؛ 18گ (1پ- 18ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 149]
کتاب طهارت تا حج؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 180گ، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 189]
آغاز: برابر؛ انجام: فحسب بلاخلاف فی شیء من ذلک أجده وحیث انتهی الکلام فی الکتاب بعون اﷲ تعالی ... یصلحه وینبه علیه ویوضحه ... وفرغ من تسویده مؤلفه المفتقر ... علی بن محمد علی الطباطبایی. تمت فی أواخر شهر ...
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ درآغاز آمده است: «هذه نسخ شرح الصغیر لمولانا آقا سید علی سلمه اﷲ تعالی»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 376گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 2486]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابعة لاتقبل شهادة الوصي فيما هو وصي فيه
... ولعله اجود حيث يسلم شهادته من التهمة للمکاتبة الصحيحة
الصريحة و تقبل شهادته ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 263گ، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 5 - 2487]
آغاز: وجها آخر لکیفی التقویم اخصر من الاول و هو ان یقوم الارض علی تقدیر خلوها من الابنیة و الاشجار ... مسئلتان اذا طلق ذو الاربع نساء واحدة من الاربع و تزوج اخري؛ انجام: الرابع فی بیان العاقلة التی تحمل دیة الخطا و النظر هنا یقع فی امور ثلاثة ... ان الشهرة بالمعنی المصطلح لیست عنده بحجة ما لم تبلغ درجة الاجماع فاستناده بها لعلة کاشف عن بلوغها تلک الدرجة هذا مضافا
از نیمه کتاب میراث تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، عطف گالینگور قهوه اي، 223گ، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 5 - 2488]
آغاز و انجام: برابر
طهارت تا وصیت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «لایزال علی مع محمد» (مستطیل)؛ واقف: محمد صادق شاهرودي، حسب وصیت شیخ موسی شاهرودي، بر طلاب و سکنه شاهرود یا نجف؛ اهدایی: دکتر وصال، دي 1373؛ جلد: تیماج مشکی، 229گ، 16-18 سطر (12/5×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 20 - 456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده، محشی غالباً از شرح کبیر مؤلف؛ واقف: دکتر محمد زهرائی، تیرماه 1350؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 238گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 1/21 - 553]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد طاهر استرآبادي، تا: نیمه اول قرن 13؛ ظهر ورق اول اصطلاحات مصنف و قبل از آن مقدار آب کر وزناً و مساحً؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 216گ، 24 سطر، اندازه: 15/2×2/ 21سم [ف: 1/21 - 554]
آغاز: برابر؛ انجام: و أن یستناب المسبوق و لو برکعة حیث یحتاج
الی الاستناب و لا ان
از ابتداي طهارت تا اواخر نماز جماعت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید ابوالحسن ملکی، محرم 1415؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 72گ، 15 سطر، اندازه: 17×20سم [ف: 1/ 21 - 554]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو علم نقصانه عنه اقتصر علی ما تیقن به البراء صدقة علی الظاهر و خمسا فی وجه و هو احوط و ان انعکس الفرض.
از ابتداي طهارت تا «الفصل الخامس فی الربا»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد جعفر بن محمد صادق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 135گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: فالقول قوله اي المشتري مع یمینه قطعاً و کذا القول بالتفصیل.
از ابتداي طهارت تا «الفصل الرابع فی لواحق البیع»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ کاغذ: اغلب فستقی و بعضاً نخودي، جلد: مقوا رویه پارچه، 129گ، 18 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 1/ 21 - 555]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو اشتري ما یفسد فی یومه و لو بنقص الوصف و فوات الرغبة کما فی الخضر اوات ...
از آغاز طهارت تا تجارت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با عنوان «زین الدین»؛ کاغذ: نخودي و فستقی، جلد: تیماج مشکی، 122گ، 17-18 سطر، اندازه: 6/ 16×21/6سم [ف: 1/ 21 - 556]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان وجدها باقل من ذلک الثمن اعتقها.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ مصحح، محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواري، محرم 1405؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 203گ، 17 سطر، اندازه: 14×2/ 20سم [ف: 1/21 - 557]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائري، مرداد 1351؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 265گ، 16 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1/ 21 - 558]
آغاز: بسمله، حمدله. کتاب النکاح و هو لغة الوطی علی الأشهر؛ انجام: و یشیر الیه حایزا بذلک منی شکرا جمیلا و من اﷲ اجرا جزیلا و فرغ من تسویده مؤلفه الفقیر ... لیلة الاربعاء و هی السادسة من شهر جمادي الثانی سنة الف و ماتین و اربعة ...
از نکاح تا انتهاي دیات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج عنابی، 213گ، 20 سطر، اندازه: 5/15×21سم [اهدائی رهبر: 3-266]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب النکاح و هو لغة الوطی علی الأشهر و شرعا العقد اجماعا؛ انجام: و یشیر الیه حایزا بذلک منی شکرا جمیلا و من اﷲ اجرا جزیلا و فرغ من تسویده مؤلفه الفقیر ... لیلة الأربعاء و هی السادسة من شهر جمادي الثانی سنة الف و ماتین و اربعة ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج مشکی، 190گ، 15-18 سطر، اندازه: 8/16×8/21سم [ف: 1/21 - 560]
آغاز: برابر؛ انجام: المفتقر المرحمه ربه الغنی علی بن محمدعلی الطباطبائی عفرهم اﷲ بحق محمد و علی فی سنه ... دائ
از طهارت تا پایان دیات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج سوخت، 321گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×2/89سم [ف: 1/21 - 560]
آغاز: بسمله. کتاب النکاح و هو لغة الوطی علی الشهر؛ انجام: و الاولاد فی العقل علی الاشبه ...
از اول نکاج تا اواخر دیات؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد کاظم بن علی اکبر، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 200گ، 17 سطر، اندازه: 16×20/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 266]
کامل؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 217گ، 17 - 18سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [اهدائی رهبر: 3- 266]
آغاز: برابر؛ انجام: بامرا واحدة لا تصدق علیه التکرار
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [رایانه]
انجام: و اختص بالمیراث دونها و لو لم یکونا مرضیین لم یثبت
از تجارت است تا مبحث اقرار بنسب کتاب اقرار و افتاده دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج سرخ، 318گ، 22سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 386]
از آغاز کتاب تا ابتداي افعال الحج؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ در دوازده برگ آغاز مقداري از مفاتیح الشرایع مرحوم فیض و مقداري از رسالهاي در اوزان و مقادیر آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 134گ، مختلف
السطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 77]
انجام: الاولی لایجوز بیع السلم اي المسلم فیه قبل حلوله علی من هو علیه کان او غیره حالا او موجلا و ...
از آغاز کتاب الطهار تا اواخر کتاب التجاره؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 130گ، 18 سطر، اندازه: 15×5/20سم [ف: 81]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 241گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 133]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف و ظاهرا کاتب از شاگردان وي بوده؛ 231گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 57]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد- ف: 37]
کامل؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [چهار کتابخانه مشهد-ف: ]
آغاز: قلنا فیه بنزح الجمیع و الا فا حوط ما فی المتن و لوقوع العذرة الیابسة أو مطلقاً کما فی النص عشرة دلاء بالاخلاف؛ انجام: جاز له مع الفداء و لایجوز للمختار الاستظلال و ان التزم.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 111گ (132ر-242پ)، 16 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 1 - 352]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمیع ما تقدم فیما سبق من الافرادات هنا أیضاً و الحمد ﷲ تعالی.
از آغاز کتاب تا آخر کتاب المواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 118گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 351]
آغاز: برابر؛ انجام: او صداقه دنیاویه او عاده عرفته فانه لاحرج فی ذلک.
از آغاز تا اواخر حدود؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «عبده محمد علی الرضوي» (بیضی)؛ واقف: محمد علی رضوي، 1211ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 422گ، 19 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 15×22سم [ف: 288]
نیمه دوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 688ص، 18 سطر (15×21) [رشت و همدان: ف: 1141]
جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 224گ، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 212]
آغاز: برابر؛ انجام: مع استمرار العذر اجزئه النیابة مطلقا استقرار علیه الحج قبل الاستنابة ام لا
کتاب طهارت و صوم و اعتکاف و مختصري از حج؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 83گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 42]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا یعطی الجزار من الهدي الواجب کالکفارة و النذر شیئا
از طهارت تا حج؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 39گ، 16 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 42]
آغاز: اما الغسل ففیه الواجب و الندب؛ انجام: و یستحب قضاء النوافل الموقتة استحبابا مؤکدا
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 120ص (85-204)، 20 سطر [ف: 2 - 432]
آغاز: بها حین المقدمات فلاینجس بها و لایعتبر فی المادة الکریة؛ انجام: و هو اشبه بالاصول و اشهربین المتاخرین بحیث کاد ان یکون ذلک منهم
نسخه حاضر از کتاب الطهارة تا ابتداي کتاب الاجار را در بر دارد و طرفین آن افتاده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، رکابهدار؛ جلد: تیماج سرخ، 159گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 31 - 12]
آغاز: برابر؛ انجام: فیصلیها حیث امکن مقدماً للمسجد مع الامکان احتیاطاً و من الضرور الی الصلوة
کتاب طهارت، زکوة، خمس، صوم و اعتکاف است که البته بخش اعتکاف آن ناقص است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتهاي متفرقهاي از سید محمد طباطبائی سنگلجی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي مذهب، 76گ، 22 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 24 - 262]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا ما اردناه ذکره و قصدنا حصره و ضبطه مختصرین مطوله محررین محصله و نسأل اﷲ ... انه لا یخیب من سأله و لا یخسر من امله
خط: نسخ آمیخته به نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 292گ، 21 سطر، قطع: وزیري [ف: 24 - 360]
از «ان نفس ملک الیمین لا یعد عقد او سببه هو البیع و الارث» و میرسد به بند دهم النذور العهود: «العاشرة العهد کالیمین ... »؛ خط: نسخ، کا: نعم اﷲ بن عبداﷲ، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 264گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 322]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی عبایر کثیر الاجماع ولایجوز ان یقرء فی شیء من الفرایض سورة عزیمه ولاما اي سورة یفوت الوقت بقرائتها بل یقتصر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 47گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 779]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سبز، 161گ، 30 سطر، اندازه: 7/ 15×1/ 22سم [ف: 1 - 322]
آغاز: المزج فی تطهیر القلیل بالکثیر کما هو الاحوط الاولی ان لم نقل بکونه اقوي وکذا حکم ماء الغیث حال نزوله من السحاب فلاینجس القلیل منه بالملاقات اجماعاً؛ انجام: وعموم المحرمات فی الاعتکاف الواجب فیه والمندوب فی ظاهر اطلاق الفتاوي و الالنصوص
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ 95گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 302]
آغاز: برابر؛ انجام: وانما یجب الغسل فی هذه الاحوال مع الوجود الدم الموجب له قبل فعل الصلوة وان کان فی غیر وقتها اذا لم یکن قد اغتسلت له بعده کما یستفاد من الصحیح ...
چند برگ از کتاب طهارت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 16گ، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 780]
زکوة و صوم و پارهاي از حج؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 37گ (76ر-112ر)، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 231]
آغاز و انجام: برابر
کتاب الطهارة و التجارة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: ملا علی بن ملاحسین بزرگ؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده ابوالقاسم» (بیضی)؛ واقف: آخوند ملاعلی، محرم 1276؛ جلد: تیماج مشکی، 143گ، 22 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف مخ: 121]
آغاز: بسمله الرکن الثالث من ارکان الصلوة فی بقی الصلوة و فیه فصول الاول فی صلوةالظهر یوم الجمعة الذي هو خیر الرحمة و یغفر فیه للعباد و تضاعف فیه الحسنات ... صلوة کسوف: بسمله الفصل الثالث من الرکن الثالث فی صلوة الکسوف للشمس اولها و للقمر التی
از صلات ظهر تا آخر صلات میت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: صیقلی، جلد: گالینگور سرخ، عطف پارچه مشکی، 21 سطر (9×14/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 2067]
آغاز: برابر؛ انجام: فعلیها فیه الکفارة ایضاً کل ذلک بالنص و الاجماع. تمت کتاب الحج.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «قال انی عبداﷲ» (چهارگوش)، «المتوکل علی اﷲ عبده محمد جعفر بن عبداﷲ» (بیضی) با تاریخ 1279، «عبده محمد شفیع» (چهارگوش)، «عبده محمد الحسنی الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (5/ 8×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2077]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي صغرت فی عظمته عبادة العابدین ... اما بعد فانی مورد لک فی هذا المختصر خلاصة المذهب المعتبره بالفاظ محبره ... کتاب الطهار و ارکانه اربعة الاول فی المیاه و النظر فی
کامل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ محشی؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج مشکی، 13 سطر (5/ 8×15/5) [ف: 2 - 646]
آغاز: و نصفاً و هو احوط وان لم نقل بکونه اظهرللموثق و غیره و فی الغنیة الاجماع وفی نجاسة ماء البئر بالملاقات قولان مشهور؛ انجام: ولاالسعی فی فکه مع عدم المال علی الاشبه الاشهر هنا وفی السابق خلافا لابن حمز فاوجب السعی علیه
مقداري از طهارت و نکاح؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 22گ، 22 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2 - 779]
آغاز و انجام: برابر
از کتاب طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج مشکی، 335گ، 19 سطر، اندازه: 16×25سم [ف مخ: 2 - 779]
آغاز: برابر؛ انجام: ویعتبر فیه النی مقارنة الاول کل واحد من ا لاغسال الثلثة
بخشی از کتاب الطهارة. تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 14گ (168ر-181پ)، 14 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف مخ: 1 - 326]
از اول تا قسمتهایی از وصیت؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا عباسعلی ولد محمد صالح آملی؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 117]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ تملک: ملا احمد؛ جلد: تیماج مشکی، 208گ، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 119]
از کتاب طهارت تا ارث؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: محمد باقر بن محمد علی، جلد: تیماج قهوه اي، 18سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 200]
آغاز: کتاب الزکاة و هی قسمان الاول زکاة الاموال و ارکانها أربعة الاول فی بیان من تجب علیه؛ انجام: و هو ضعیف و ان کان أحوط و الاجود اختیار التخییر بالمأموم دون.
کتاب الزکاة؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 47گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 121]
جلد 2، از اول نکاح تا قدري از الفصل الرابع فی الشهادات؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فستقی؛ جلد: تیماج تریاکی، 19 و 21 سطر (11×16/5)، اندازه: 5/16×22سم [ف: 2-314]
آغاز: ... و قیل تحت الظلال ایضا و لا یخفی عن قوه لولا مامر من الاجماع؛ انجام: فاطلقا سقوط الحد بالرجوع من دون فرق بین الرجم و غیره
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 278گ، 19 سطر (10×15)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 15 - 278]
آغاز: برابر؛ انجام: لابدلهم من الوقوف
خط: نسخ، بیکا، بیتا، [الفبائی ف: 346]
آغاز: برابر؛ انجام: کحد القذف والسرقه
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 346]
آغاز: برابر؛ انجام: علی الاذن و علی ما ذکرنا
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 346]
آغاز: الحائل ولایقدر ان علی غیره صلی الرجل اولاً ثم المرأة استحباباً و ان قلنا بالمنع علی الاقوي هذا مع سعة الوقت واشتر اکهما فی المکان عینا؛ انجام: ویصیر الشاهد متحملاً للشهادة بالمشاهدة لما یکفی فیه وبالسماع لما یکفی به السماع مطلقاً وان لم یستدعه المشهود له علیه اي علی تحمل الشهادة و کذا لو قیل له لاتشهده ولاتحمل
صلاة تا شهادات؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 120گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 2488]
آغاز: برابر
از اول کتاب الطهارة تا کتاب الرهن؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 168گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5-2487]
آغاز: السلس و تقطیر البول بحیث لایکون معه فترة تسع الصلاة یصلی کذلک اي من دون تجدید؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 227گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 5 - 2487]
آغاز: و مساحة روایات اشهرها فی الاول الف و مأتا رطل وفسره الشیخ و الاکثر بالعراقی و هما اظهر و فی الثانی ما بلغ کان من طوله و عرضه وعمقه ثلاثة اشبار؛ انجام: برابر
کامل است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 355گ، 20 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 5 - 2487]
آغاز: برابر؛ انجام: لما تقدم من الادل المطلقة من الکتاب والسنة الخالیة عما یخصصها هنا من الادلة لضعف الخبرین
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 204گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 2487]
انجام: و هنا اقوال آخر لااشکال
خط: نستعلیق تحریري، کا: علی بن عبدالعلی یزدي، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 64ص (1-64)، 24 سطر (8×16)، اندازه: 16×21سم [ف: 5 - 1537]
آغاز: و الذي اختاره المصنف هو ان ینزح الماء؛ انجام: و المراد بالمشاهد هنا ما یشمل الابصار
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: احمد آثاري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ آبی، 222گ، 23سطر (8/5×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 1539]
جلد اول؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اهدایی: جلال دعائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی باتیماج تریاکی، 132گ، 22 سطر (7/5×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 1544]
انجام: علی القول بکون منجزات المریض من الاصل لم یعتبر من الثلث و لو فات المعلق علی وفاته ...
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ 182گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: قسمت اول - و الوجه التفصیل بین وجود المستحق من الذریة فلا رفقده فتعم. قسمت دوم: و لا یحب علی الصبی مط و الموارد هناو فیما یأتی ما یعم.
قسمت اول مشتمل بر کتاب طهار - کتاب صلوة - کتاب زکوة و کتاب خمس. قسمت دوم مشتمل است بر کتاب صوم و حج؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: مقوا با تیماج قهوه اي، 170ص، 17سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 172]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 22گ (1پ-22پ)، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 339]
آغاز: برابر؛ انجام: فجوز الاستنابه فیها ان خرج.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج ماشی، 57گ، 30 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 4 - 1260]
آغاز: الاجماع فی کلام جمع و لاتکرار فی المسح؛ انجام: فی حالت السفر و لوکان الحکیم
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغ م تسوید هذا الکتاب الفقهی
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و مع غیبته یصرف الی الأصناف الثلاثة مستحقهم علی الأظهر الأشهر
از ابتدا تا قسمتی از مبحث خمس؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مهر: «أفوض أمري الی اﷲ عبده حسینعلی» (مربع)؛ اهدایی: آقاي جواد کمالیان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 120گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 422]
از طهارة تا آخر وصایا و قسمتی از مواریث؛ خط: نسخ، کا: نوروز علی بن کربلائی علی مدد، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1339]
جلد 1؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1339]
از نکاح تا آخر دیات؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1339]
آغاز: برابر؛ انجام: و یستحب ان یخص بها القرابة، ثم الجیران و ترجیح اهل الفضل و المعرفة مع الاستحقاق.
از اول طهارت تا پایان کتاب زکاة؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ پس از کتاب سه برگ حکایت سلطان محمود و ایاز، اصمعی و جوان عاشق؛ جلد: تیماج مشکی، 82گ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 148]
آغاز: بل یکفی اتصالها مطلقا عی الاظهر خلافا للاکثر و (حکم ماء الحمام) اي ما فی حیاضه الصغار نحوها حکمه اي الکثیر (اذا کانت له مادة متصلة) بها حین الملاقات و لاینجس بها و لایعتبر فی المادة الکریة؛ انجام: (و یستحب ان یقول عقیب الصلوة) المقصورة (سبحان اﷲ و الحمدﷲ و لا اله الا اﷲ و اﷲ اکبر ثلثین مر جبرا لما قصر) منها و قد روي استحبابها عقیب کل فریضة ... ادرك مقدار ادائها قضاء استحبابا سفرا او حضرا.
بخشی از کتاب طهارت و صلاة؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 38 - 467]
آغاز: برابر؛ انجام: و یصلی الثمانین المختلفة و هی العشرة فی التاسعة عشرة و الستون ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم طوسی، 89ص (60-148)، 17 و 20 و 21 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 45 - 120]
از کتاب طهارة تا آخر وقف؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 233]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 212گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 98]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 110گ، 19 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 98]
طهارت تا تجارت؛ بیکا، بیتا [ف: 66]
طهارت تا اعتکاف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 90گ (1-90)، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 68]
انجام: و یدخل الآباء و الأولاد فی العقل علی الأشبه ...
من أول کتاب النکاح الی أواخر الدیات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن علی اکبر، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد باقر اصفهانی؛ جلد: چرم مشکی، 200گ، 17 سطر، اندازه: 16×5/2
از الطهارة تا الاعتکاف؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تا تعالیق اندکی از محسن بن محمد سمیع الکرمانشاهی [تراثنا: س2ش4 - 35]
آغاز و انجام: برابر
من کتاب الطهارة الی آخر الدیات. تذکر نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، امانت کتاب از مال الحاجی ملامحمد بن الحاجی ملامعصوم؛ جلد: چزم زرد، 217گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [مؤید: 2 - 70]
hadīqe-ye nāserīyye
وقایع نگار کردستانی، علی اکبر بن عبداﷲ، ق14 قمري
vaqāye‘-negār-e kordestānī, ‘alī akbar ebn-e ‘abd-ollāh (- 20c)
اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313ق)
تاریخ تألیف: 1309ق
در جغرافیاي کردستان و وقایع اتفاقیه آن ولایت و شرح حکمرانان آن سامان از سال 560 تا 1309ق؛ درباره موقعیت مکانی کردستان و حدود آن و شرح آب و هوا و حاصلات کشاورزي و تعداد شهرها و بلوکات و خصایص مردم آن سرزمین و طوایف و ایلات آنان و ذکر نام و احوال بعضی از علماء و بزرگان و سر گذشت فرمانروایان و بعضی آثار غریبه مربوط به آن ولایت.
آغاز: بسمله سپاس بی قیاس خداوندي را سزا است که بقدرت کامله هفت طبق خاك را ایجاد ... و بعد در نظر دانشمندان روزگار پوشیده و پنهان نیست که ... از جغرافیاي این ولایت کردستان چنانچه باید و شاید ذکري نکرده و اظهار اطلاعی ننموده حب وطن که نشانه از ایمان است دامن گیر این حقیر گردید که رساله مشتمل بر وضع کردستان و بیان حدود و شرح آب و هوا و حاصل و محصول وعده نفوس و تعداد شهر و بلوکات و رودخانه ها و جبال و طوایف و آثار غریبه که در این ولایت هست بنویسم.
جلد دوم: بعد از ستایش خداوند یکتا و نعت خواجه کائنات و سید انبیا علیه و علی آله الف التحیة والثنا، چنین مینگارد این بنده بی مقدار که چون در خاتمه کتاب حدیقه ناصریه که محتوي است بر جغرافیا واقعیات کردستان.
انجام: دیگري شیخ احمد رئیس المشایخ است که وي در نهایت فضل و علم و فصاحت و بلاغت و تحریر و تقریر و امانت و دیانت است. چون ببردم اسم آن عالی جناب ** ختم شد اﷲ و اعلم بالصواب / شکر که این نامه بعنوان رسید ** بیشتر از عمر بپایان رسید / و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین و الطاهرین و الحمداﷲ رب العالمین
[نسخههاي منزوي 16/ 4316 و 4318؛ فرهنگ رجال و مشاهیر تاریخ معاصر ایران: 2/ 7؛ بریگل 1102؛ هینتس ش 153؛ فهرستواره منزوي 2/ 952 «حدیقه ...»؛ بر گل روسی 1102]
آغاز و انجام: برابر؛ چون تمت الکتاب بعون الملک الوهاب بتاریخ یوم پنجشنبه چهارم شهر صفر المظفر 1311 حسب الامر اعلیحضرت قدر قدرت ... ناصرالدین شاه قاجار خلد اﷲ ملکه. بسعی و اهتمام جناب جلالتماب اجل امجد اکرم افخم آقاي محمد حنسخان اعتماد السلطنه پذیرفت ئیلان ئیل.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: 4 صفر 1311؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ کاغذ: فرنگی نخودي رنگ، جلد: مقواي روکش چرم ساغري گلی، 213ص، 16 سطر، اندازه: 22/5×7/ 35سم [ف: 5 - 479]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محتملاً نویسنده، تا: 1309ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 161گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×21سم [ملی ایران: ف: 2 - 133]
آغاز: برابر؛ انجام: مراد ما نصیحت بود گفتیم، امیدوارم این اقدام حقیر در نظر دانشمندان مقبول آید نه مطرود. الحمدﷲ علی اتمامه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 1309ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن سبز، 150گ، 15 سطر، اندازه: 13/2×21سم [ف: 2 - 212]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5062- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 130]
آغاز: برابر؛ انجام: در نظر دانشمندان مقبول آیدنه مطرود و الحمد ﷲ علی اتمامه فی شهر رجب 1309
خط: نستعلیق، کا: میرزا صادق خان پسر میرزا حسن بلور، تا: جمادي الاول 1311ق؛ ابوالحسن اردلان مینویسد که نسخه را میرزا صادق خان پسر میرزا حسن بلور براي من نوشته است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 155گ، 14سطر (7×17)، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 207]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5117 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: نصراﷲ کردستانی، تا: چهارشنبه 12 جمادي الاول 1311ق؛ 272ص، 14 سطر (5/ 10×22/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: نصر اﷲ کردستانی، تا: دوشنبه 17 رجب 1312ق، به دستور معتمد السلطان میرزا علی خان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 177گ، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 13 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نصراﷲ، تا: یکشنبه 20 رجب 1320ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 191گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 285]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: در هشتم شهر شوال که هفت روز به عید نوروز سلطانی مانده بود از کرمانشاهان حرکت کردهاز راه میان در بند به طرف کردستان ...
جلد دوم و مربوط به واپسین روزهاي حکومت مظفرالدین شاه قاجار و وقایع پنج ساله کردستان در زمان حاکمیت حسن علی خان امیر نظام، عبدالحسین میرزا فرمانفرما و زین العابدین خان حسام الملک میباشد و ضمن شرح حال حاکمان به شرح اتفاقات در حکومت آنان پرداخته شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 98گ (1پ-98پ)، 15 سطر، اندازه: 5/8×17سم [ف: 33 - 398]
بیکا، بیتا؛ این رساله به فهرست اضافه شد در فهرست مرآة الظفر یک کتاب دانسته شده حال آنکه ذیل حدیقه ناصریه است
(فهرست رایانه اي 338) [ف: 10 - 1288]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج خرمایی، 15 سطر (5/ 7×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 - 107]
hadīqat-on nāzera
حسینی گیلانی، محمد یوسف بن محمد صادق، ق14 قمري
hoseynī gīlānī, mohammad yūsof ebn-e mohammad sādeq (- 20c)
تاریخ تألیف: 1277ق
در بیان بعضی از طوایف و اصناف حکما و مذاهب و مشارب و اطوار و مطالب ایشان و پاره اي از قواعد کلیه فلسفه و تطبیق آنها با بعضی از روایات و اخبار، مشتمل بر یک «مقدمه» و چهارده «مقاله» و یک «خاتمه»: مقدمه: در بیان طوایف حکما و فلاسفه؛ مقاله 1. طوایف و مذاهب حکماء طبیعیین؛ 2. ذکر اقوال بعضی از محققین حکماء؛ 3. ذکر بعضی از حکما که عالم را قدیم دانند؛ 4. مذاهب دهریه و اهل نجوم؛ 5. مذاهب بعضی از ملاحده و مجوس؛ 6. طوایف و مذاهب نصاري؛ 8. مذاهب و طوایف مسلمین؛ 8. متصوفین و ذکر مجملی از مطالب ایشان؛ 9. معنی حکمت و موضوعات انواع و اقسام علوم؛ 10. عقل و جهل و تعریف و تعداد جنود این دو؛ 11. معنی نفس و روح؛ 12. معرفة اﷲ؛ 13. توجیه بعضی از احادیث مشکله؛ 14. مجملی از اقوال محققین از حکماء ملیین؛ خاتمه: در طریقه حکما و اهل شرع.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3637
آغاز: حمد و ستایش خارج از حیطه ادراك حواس شایسته کبریاي حضرت معبودي است؛ انجام: و لا یزیده سرع السیر عن الطریق الا بعداً وفقنا اﷲ و ایاکم لمرضا اﷲ و توفیقاته اللهم افعل بنا ما انت اهله لا ما نحن اهله ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1277ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 79گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 10 - 36]
al-ḥadīqat-un najafīyya fī š.-ir rawḍat-il bahīyya
هروي، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمري
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803- 1882)
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
شرح مزجی مفصلی است بر کتاب طهارت «الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة» شهید دوم. این بخش مهم و مشتمل بر دو باب و یک خاتمه میباشد. همچنین حاشیهاي است استدلالی بر کتاب هاي متاجر و اجاره و وکالت و شفعه و اقرار و غصب، با عناوین «قال» براي متن شهید اول و «قوله» براي شرح شهید دوم، کتاب متاجر آن در یک جلد و باقی کتاب ها در جلد دیگر. به طور متفرق نوشته شده و بین سال هاي 1249-1296 متناوباً نوشته است.
[الذریعة 6 /390]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه جمادي الاول 1251ق؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ تملک: محمد تقی یزدي، فاضل تونی؛ مهر: عبدالعلی بن محمد هاشم؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 200گ، 20-22 سطر (7 -5/7×5/12- 13/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 541]
آغاز: الحمدﷲ الذي شرع لنا الدین القویم و دلنا علی تجارة تنجینا من عذاب الیم
حاشیه کتاب الاجاره است که روز شنبه 26 ذیقعده 1252 در نجف اشرف بدان شروع شده و روز دوازدهم جمادي الثانی 1276 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 135گ، اندازه: 15×21سم [ف: 13
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد، فهذا توضیح و بیان لما ذکره الشهید الثانی اعلی اﷲ مقامه فی شرح اللمع فی کتاب النکاح، قال (رحمه الله علیه) فی الفصل الثامن منه فی مسالة القسم بین الزوجات و من هنا یتفرع باقی صور اجتماع الزوجات المتفرقات؛ انجام: بملاحظ شمولها لما لم یکن هناك تعدد اصلا او کان و لم تکت المتعددة متفرقة، هذا هو تفصیل المقام و بیان الکلام و اﷲ ولی الانعام.
جمله اي از کتاب نکاح شرح لمعه شهید دوم توضیح داده میشود درباره تقسیم ارث بین زنان شخص مرده؛ خط: شکسته نستعلیق،کا: محمد قاسم بن محمد نحوي، تا: محرم1274ق؛ کاغذ: فرنگی، 1گ (214)، 42 سطر، اندازه: 11×14سم [ف: 37 - 688]
جلد اول کتاب است؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی اصفهانی، تا: یکشنبه 12 جمادي الثانی 1286ق؛ جلد: تیماج قرمز، 199گ (1پ-199ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 26 - 122]
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 21 محرم 1295ق؛ تملک: ضیاء الدین دري با تاریخ 1347؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 210گ، 20 سطر (5/8×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 541]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 198گ، 29 سطر، اندازه: 1/55×25/5سم [ف: 2 - 381]
آغاز: الحمداﷲ رب العالمین ... و بعد [فهذا] بیان موجز لما ذکره الشهید الثانی ره فی شرح اللمعة فی الفصل الثانی من کتاب الصلوة عند شرح قول المصره: (فللظهر زوال الشمس المعلوم یزید الظل بعد نقصه) اعلم ان ایضاح ما ذکره الشارح ره هنا یتم برسم امور؛ انجام: ادا المفروض ان المیل جنوبی و العرض شمالی، ولیکن هذا آخر ما اوردنا بیانه، و الحمداﷲ ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ ترقیمه: «و هذا من تألیف شیخنا العلام المفتقر الی رضوان الدنیوي و الاخروي الشیخ محمدتقی ابن حسینعلی الهروي فی سن 1277»، مصحح، محشی، با قلم خوردگی، این نسخه با خطی شبیه به خط مؤلف، کتابت شده و گویا به خط یکی از شاگردانش باشد؛ از موقوفات آقا شیخ سلیم بوده و یادداشتی در این خصوص به سال 1312ق همراه مهر «عبده الراجی سلیم ابن محمد» (بیضی)؛ مطلب کوتاهی در یک برگ در مورد دایره معدل النهار که احتمالا از همان ملا محمدتقی هروي باشد؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (2-6)، 18 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 40 - 43]
آغاز: بسملة، کتاب الغصب، قال المصنفرحمه اﷲ و هو الاستقلال الخ، الغصب لغ أخذ الشیء ظلماًقال فی ق: غصبه یغصبه أخذه ظلماً کاغتصبه و فلاناً علی الشیء قهره و الجلد ازال عنه شعره؛ انجام: هذا و العمد فی هو ما سمعت من نقل ا جماع و عدم الخلاف فی المسألتین و من اﷲ الهدای و من المصطفین صلی اﷲ علیهم فی العالمین و حشرنا معهم فی النشأتین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله گردیده، محشی از مؤلف با نشان «منه، منه أعلی اﷲ مقامه»؛ کاغذ: فرنگی، 37گ (1پ-37ر)، 21 سطر، اندازه: 7/5×16/5سم [ف: 39 - 450]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي شرع لنا الدین القویم و دلنا علی تجارة تنجینا من عذاب الیم ... قال المص ره کتاب التجارة مشروعیة التجارة من الضروریات فی الشرع و اباحتها من الواضحات؛ انجام: اذ قد سمعت عدم معهودی ذلک فیها تغفل و اﷲ العالم بجمیع الاحکام و علیه التوکل و به الاعتصام ... علی مهاجرها الف الف سلام و تحیة.
همه کتاب متاجر میباشد که در هفدهم شعبان 1277 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج ماشی، 424گ، 17 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 5 - 12]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... وبعد فهذا توضیح و بیان لماذکره الشهید الثانی فی شرح اللمعة فی کتاب النکاح قال ره فی الفصل الثامن منه؛ انجام: و لم یکن المتعددة مفترقة و هذا هو تفصیل المقام و بیان الکلام و اﷲ ولی الاتمام
جمله اي از کتاب نکاح شرح لمعه شهید دوم توضیح داده میشود درباره تقسیم ارث بین زنان شخص مرده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 5 ذیقعده 1300ق، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 6 - 3198]
آغاز: اعلم أن ایضاح ما ذکره المصنف انما یتم برسم امور الاول بیان جمل من الدوائر التی لابد من معرفتها؛ انجام: اذ المفروض أن المیل جنوبی و العرض شمالی، و لیکن هذا آخر ما أردنا بیانه و الحمد ﷲ ...
توضیحی است بر مبحث دائره معدل النهار از بحث قبله «شرح لمعه» با عناوین «قوله - قوله»؛ خط: نسخ، کا: علی بن موسی (ثق الاسلام تبریزي)، تا: ربیع الاول 1307ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (6ر-8پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 13 - 198]
آغاز: أصفی لمعة یهتدي بلوامع اسرارها الی دروس الاحکام و أبهی روضة یقتنی من مطالع انوارها نهایة المرام؛ انجام: و ان خص فی الاستعمال بعدم اطلاقه علی مادون الثلاثة، ولیکن هذا آخر ما
أردنا جمعه.
جلد اول که داراي مقدمات کتاب و شرح مقدمه میباشد در دو باب و یک خاتمه و یک وصیت: و باب اول داراي پنج مفتاح در آنچه که دانستن آن لازم است، باب دوم در شرح مقدمه، خاتمه در اموري که اول مصنفات دیده میشود یا بسیار استعمال میشود؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ محمد موسوي شوشتري کتاب را از ملاباشی به عاریت گرفته؛ جلد: تیماج قهوه اي، 191گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 19]
کتاب التجاره؛ خط: نسخ، بیکا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 206گ، 22 سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف: 26 -30]
al-ḥadīqat-un nasabīyya fi-ṭ ṭarīqat-in naqšbandiya wan nahjat-il xālidīyya
مشتمل بر «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه» که بسیاري از اقطاب نقشبندي و بزرگان این طریقه را به نام و با حروف سرخ یاد کرده است.
همدان؛ جواهري، حبيب؛ شماره نسخه: 27/6
بی کا، بیتا؛ کاغذ: استانبولی، قطع: رقعی، [رشت و همدان: ف: 1683]
hadīqat-ol vā‘ezīn
عبافروش، علی بن جواد، ق14 قمري
‘abāforūš, ‘alī ebn-e javād (- 20c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره
کاتب = مؤلف، تا: 27 صفر 1337ق [میراث شهاب: س5ش3و4 - 152]
al-ḥadīqat-ul wardīyya fi-s sawāniḥ-il mi‘rājīyya = alwardīyya fī taḥqīq-i sawāniḥ-il mi‘rājīyya
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103 ؟ قمري
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad
mofīd (1640 - 1692)
تاریخ تألیف: 19 جمادي الثانی 1099ق؛ محل تألیف: سپاهان
قاضی سعید میگوید: بین اکثر ارباب تحقیق و عرفان فهم این مروي از ائمه مشکل افتاده چه خبر میگفت: «ان تکون الورد الاحمر کان من عرق صاحب المعراج فی تلک اللیله و ان تکون الاصفر منه انما حدث من عرق براق.» قاضی سعید میگوید براي رفع این مشکل این رساله را در سه «حدیقه» پرداختم: 1. الاشاره الی لمع من ومیض ادوار المعراج حسب ما اقتبست من انوار هذا السراج؛ 2. بیان سر تکون الورد من العرقین؛ 3. ذکر حدوث الحمر عرق رسول اﷲ و الصفره من عرق البراق. معراج در آن تأویل فلسفی و عرفانی میشود و در پایان آن سفارش میکند که راز را به نادانان نگویند. او این رساله را در گشودن این مشکل نوشته که چرا در علل الشرایع صدوق آمده که گل سرخ از خوي پیامبر در شب معراج و گل زرد از خوي براق که از چهارپایان بهشت است آفریده شده است با این که این دو پیش از معراج بوده اند. قمی میگوید که پیش از من کسی بدین اشکال پاسخ نگفت. او از راه عرفان آن را حل میکند. در آغاز دارد که معراج پیامبر هم جسمانی و هم نفسانی و هم عقلانی بوده است. و الروح الیه فی یوم کان
آغاز: الحمدﷲ الذي تعرج الملائکة مقداره خمسین الف سنة و الصلوة علی شجرة النبوة التی اصلها ثابت و فرعها فی السماء السابعة ...
انجام: فان فی انشاء اسرار الخلیل خروجا عن السبیل و اعتراضاً لسخط اﷲ و غضبه و عناداً نبیائه و أولیائه، فاﷲ خیر حافظاً و هو أرحم الراحمین.
[مقدمه کلید بهشت چ 1355ق؛ الذریعه 6/ 391 و 25/ 65؛ طبقات اعلام الشیع 6 /309]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلی اﷲ علی محمد ... باصبهان دارالسلطنه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1099ق، جا: اصفهان؛ اهدایی: رهبري، 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 3گ، 40 سطر [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم علی بن ابراهیم خان مقدس قزوینی، تا: 6 شوال 1099ق، جا: اصفهان؛ در شرح حدیث اسراء و معراج؛ کاغذ: پستهاي فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 89گ (306-218ر)، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6 - 142]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب بیده الجانیة من اعطاء اﷲ هذه العطیة، مؤلفه محمد المدعو بسعید الشریف لما کتبه من نسخة التی کتبه المصنف طاب ثراه.
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: حدود 1119ق؛ 17ص (286-302) [عکسی ف: 1 - 403]
آغاز: برابر؛ انجام: ختم و وصیه فیها ایها الناظر فی تلک الانوار ایام ثم ایاك ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی بن مظفر حسین، تا: 1197ق؛ در 9 جمادي الثانی 1099 در اصفهان نقل شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 4گ (25پ-28ر)، 25 سطر، اندازه: 6/ 15×4/ 21سم [ف: 9 - 26]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجلیل حسینی زنجانی، تا: قرن 12؛ 8گ (49پ-56پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب بیده الجانیه من اعطاه اﷲ تلک العطیه مؤلفه الملتجی الی اﷲ واهب العقل و الحکمه و الحمدﷲ اولا و آخرا و صلی اﷲ علی محمد و آله ابدا و دائما اتفق النقل الی هذه المجموعه فی تاسع عشر شهر جمادي ا خره سن تسع و تسعین و الف من الهجر باصبهان دارالسلطنة.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 13ص (276-288) [ف: 4 جدید - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب بیده الجانیة ... مؤلفه الملتجی الی اﷲ واهب العقل و الحکمة و الحمدﷲ اولا و آخراً و صلی اﷲ ابداً دائما. و اتفق النقل الی هذه المجموعفی تاسع عشر شهر جمادي الآخرسنة تسع و تسعین و الف من الهجرة باصبهان دارالسلطنة (تمت. قوبلت مع مجموعة المصنف ره)
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن فانی پسر حاج عبدالرسول حسینی زنوزي، تا: صفر 1206ق، جا: اصفهان؛ مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 9گ (87ر-95پ)، 18 سطر (7×11)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 6 - 2132]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن سرخوش افشار، تا: 1217ق؛10ص(439-448)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1426]
خط: شکسته نستعلیق، کا: کاظم بن عنایت اﷲ، تا: پنج شنبه 18 ربیع الثانی 1220ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 5گ (35پ- 39پ)، 14 سطر (9×15) سطر [ف: 12 - 2672]
آغاز و انجام: برابر
کا: غیاث الدین بن سید صدرالدین بارفروشی مازندرانی، تا: 1240ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: ترمه، فستقی، جلد: روغنی، متن ماشی، 9 ص (237-245)،20سطر (7/8×15/5)، اندازه: 6/ 13×3/ 21سم [ف: 8 - 334]
انجام: برابر؛ پایان: ختم و وصیة فیا ایها الناظر فی تلک الانوار ایاك ثم ایاك ان تذیع هذه الاسرار بالقائها ... لانبیائه و اولیائه فاﷲ خیر ... و کتب بیده الجانیة من اعطاه اﷲ ... تاسع شهر جمادي الاخرة سنه تسع و تسعین و الف من الهجرة ... علی ید ... سنة 1247.
شماره بازیابی با توجه به ص264 و 436 اصلاح شد؛ بی کا، تا: 1247ق؛ 3ص (132-134) [ف: 7 - 106]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل بن علی اصغر موسوي هزارجریبی، تا: 1251ق [ف: 5 - 333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی اصغر قاینی، تا: صفر 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (91ر-95ر)، 23 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 33 - 415]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم قزوینی، تا: شنبه 25 شعبان 1258ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 10گ (45پ-54پ)، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 468]
کا: نصیر بن میرزا باقر رشتی مشهور به ملا آقا بزرگ، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج سبز، 5گ (135پ-139ر) [ف: 19 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: اتفق النقل الی هذه المجموعة. فی یوم الثلاثا من شهر جمادي الاول سنة 1271
بی کا، تا: جمادي الاول 1271ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 4گ (126ر-129پ)، 22 سطر، اندازه: 13/2×21/5سم [ف: 9 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کوچک بن علی میقانی، تا: 21 ربیع الثانی 1279ق؛ محشی به لفظ «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: الوان، جلد: میشن قهوه اي، 21 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 5 - 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم خوانساري، تا: رمضان 1286ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (9پ-21ر)، 14 سطر [ف: 36 - 101]
کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1297ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 18گ (137پ-154پ)، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 312]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش گالینگور سبز، 5 ص (115-119)، 22 سطر (10×15)، اندازه:
14×20/5سم [ف: 5 - 1503]
آغاز: برابر؛ انجام: مؤلفه الملتجی الی اﷲ واهب العقل و الحکمة و الحمدﷲ اولاً و آخراً و صلی اﷲ علی محمد و آله ...
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، بیتا، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: مقوایی عطف میشن، 9گ (36پ-44ر)، 19 سطر (8×16/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 348]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 438/4 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 294]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 520]
بی کا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 18 سطر (7×15)، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 392]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (44ر-49ر)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 26 - 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (113پ- 120ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 273]
آغاز: برابر؛ انجام: ماقتضت عنایة اﷲ تعالی ان یکون الحادث من عطسة الاسد حیوانا اضعف منه لکن علی صورته فحدثت الفارة و کل یعمل علی شاکلته و علی ما یناسب درجته. و اﷲ اعلم و احکم و الحمد ﷲ.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (88-96)، 24 سطر (5/ 8×16)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 12 - 53]
الحدیقة الهلالیة- حدائق الصالحین
hadīqe-ye helālīye
تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1120ق [میراث اسلامی: 5 - 598]
hadīqe-ye hendī
بهکوانداس هندي، ق13 قمري
behkūāndās-e hendī (- 19c)
تاریخ تألیف: 20 جمادي الاول 1211ق
در سال 1200ق پس از اینکه مؤلف کتاب هاي بسیاري از تاریخ و تذکرها و دواوین خوانده بود و سه مثنوي به نام «سلسل المحبه» و «مظهر الانوار» و «مهر ضیا» و دو دیوان به نام «شوقیه» و «ذوقیه» سروده بود، بر آن شد که کتابی بپردازد متضمن حالات امرا و وزرا و مشایخ و علما و سخنسرایان از مرد و زن هندي که داراي آثار شعري میباشند، این اثر، حاصل این اندیشه است: باب 1. وصف آصف الدوله و میرزا محمد فاخر و وصف هندوستان، در یک مقدمه و دو رکن؛ باب 2. ذکر پردگیان معنی، داراي چهار «چمن : » 1) پادشاهان و شاهزادگان شاعر، 2) وزرا و امراي شاعر، 3) مشایخ و فقراي شعر پرداز، 4) سایر شعراي صاحبحال.
[فهرستواره منزوي 3/1900[
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 790
آغاز: آغاز سخن سپاس حضرت آفریدگاریست تعالی شأنه که مشتی خاك را برگزیده بطغراي لقد خلقنا الانسان فی أحسن تقویم؛ انجام: در میان سخنوران انام ** نظم من محضر خردمندیست / هندوم هند زاد و بوم منست ** زین دو باعث تخلصم هندیست
خط: نستعلیق هندي، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 263گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×5/ 32سم [ف: 2 - 397]
al-hazāqa bi-’īqā‘-il ‘alāqa
دمنهوري، احمد بن عبدالمنعم، 1111؟ - 1192 قمري
damanhūrī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-mona‘em (1700 -1778)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6952/13- عكس
بی کا، تا: با تاریخ 1161ق [فیلم ها ف: 3 - 269]
حذف الفاعل فی باب التنازع- التنازع (مسألة من)
al-ḥarārat-ul ġarīzīya wa māhīyat-ul manī
نظام الدین گیلانی، احمد بن علی، ق11 قمري
nezām-od dīn-e gīlānī ،ahmad-e bn-e ‘alī (- 17c)
اهدا به: سلطان عبداﷲ قطب شاه (1020-1083 ق)
رساله مختصري است درباره حرارت غریزي و پیدایش منی و چگونگی انعقاد نطفه انسانی، ضمن چند «فصل» با نقل بعضی از گفتههاي افلاطون و ارسطو و جالینوس و ابن سینا و زکریاي رازي و جز اینان از بزرگان پزشکان قدیم.
آغاز: الحمدﷲ الواحد الاحد الصمد السرمد لا والد له و لا مولود و لا ولد و لا مولد و لامعه سرمد احد لا عدله و لا عاد و لا عدد؛
انجام: بحیث تکون مستولیة علی الرطوبة سبباً للحیاة أولاً و للموت ثانیاً فتبارك اﷲ احسن الخالقین.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: آغاز قرن 11؛ محشی با نشان «منه، منه دام ظله» نوشته محرم 1018؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی آراسته عطف تیماج مشکی، 22گ (19-40)، 18 سطر (5/ 6×14)، اندازه: 12×19سم [ف: 11 - 2183]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 19گ (2پ-20ر)، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 200]
harārat-e qarīzīye
کاشانی، محمد تقی بن محمد هاشم، 1256 - 1319 قمري
kāšānī, mohammad taqī ebn-e mohammad hāšem (1840 - 1902)
تاریخ تألیف: رجب 1286ق
مؤلف که از تربیتشدگان دارالفنون و ظاهراً کتب متعددي در زمینههاي مختلف نگاشته است، در صدد تألیف کتابی در شرح پادزهر برمی آید تا شامل انواع زهرهاي معدنی و نباتی و حیوانی باشد. او قبل از تدوین این کتاب «پادزهر نامه» لازم میبیند که به مسأله حرارت غریزیه بپردازد و بدین سبب این کتاب را در پنج «مبحث» تدوین میکند: 1. بیان دستور اندازهگیري حرارت حیوانیه؛ 2. بیان حرارت حیوانی (که آن داراي دو فصل است)؛ 3. بیان سبب و متوقد حرارت حیوانات؛ 4. بیان اثر حالات و صفات فیزیولوژیکی در شدت بروز علائم مختلفه در حرارت مخصوصه حیوانات (که حاوي هشت فصل میباشد)؛ 5. خواب بیخودي. توضیح: فصول متعلق بمباحث در بعضی از مواضع خود به فقراتی چند نیز تقسیم میشوند.
آغاز: بسمله، پس از حمد و ستایش پاك یزدان و مدح و نیایش مهین فرستاده او علیه الاف التحیة و الثناء بر ارباب دانش و اصحاب بینش پوشیده نماناد.
انجام: اختلاف ما بین حیواناتی که با حرارت ثابته اند با متغیر الحرارة بواسطه اختلاف مقدار اکسیژن جذب شده و تنفسی است.
[فهرستواره منزوي 5/ 3412]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 535
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: رجب 1286ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج آبی، 203گ، 12 سطر (8×14)، اندازه: 15×23سم [ف: 2 - 29]
al-ḥarāra fi-r raṭb-i yuf‘alu suwādā
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
nasīr-od-dīn tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1200-
شیراز؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: 31/ 17
من فواید الطوسی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5 - 273]
harārat-e kāfūr
ملک الاطباء، محمد تقی، - 1285 ؟ قمري
malek-ol atebbā’, mohammad taqī (- 1869)
محمد تقی شیرازي براي اثبات حرارت کافور رسالهاي نوشته و دلایلی چند ایراد نموده، میرزا محمد ولی رئیس اطباء نظام بر تقاضاي مؤلف شرحی مبسوط بر این رساله بسته و اغلاط و اشتباهات او را معین کرده است.
آغاز: الحمدﷲ مکرر الازمنة
چاپ: همراه رسالههاي دیگر او در سال 1283 چاپ شده است.
[فهرستواره منزوي 38/547]
شرح و حواشی:
1- شرح کافوریه محمد ولی بن محمد جعفر (-13)
2- شرح کافوریه ساوجی، عبدالوهاب
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 764
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 106گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 481]
al-ḥarāra wa-l burūda wa-r ruṭūba wa-l yubūsa
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمري
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
مقالتی است با عنوان «البرهان علی ان الحرارة و البرودة هما القوتان الفاعلتان والرطوبة والیبوسة هما القوتان المنفعلتان» و شاید از فارابی باشد.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/73
آغاز: ما الدلیل علی أن الحرار والبرودة هما القوتان المنفعلتان؟ فنقول انا اذا وضعنا ایدینا علی جسم حار؛ انجام: فالطعم المسح
انما یکون من رطوبة
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 2گ (228پ-229پ)، 30 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 4 - 312]
ḥirāqāt
علاء بن سهل، ق4 قمري
‘alā‘ ebn-e sahl (- 10c)
در این نسخه یک دوره مبحث تابش آفتاب بر سطح آئینه و عدسی مورد بحث قرار گرفته شده است و نویسنده سعی کرده که نشان دهد چگونه شعاع بازتاب آفتاب ایجاد حرارت شدید میکند به طوري که موجب میشود تا کشتیهاي دشمن را چنانچه ارشمیدس آتش زد آتش زند. مبحث حرارت آفتاب و انعکاس حرارت از آئینهها و عدسیها از مباحث دقیق فیزیکی است که از دیرباز مورد توجه بوده است
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 867
آغاز: بسمله و به نستعین من حق الملک صمصام الدوله و شمس المله؛ انجام: افترق عندها و ذلک ما اردناه ان نبین
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 8؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج مشکی، 26گ، 17 سطر (8×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 8 - 373]
harām va halāl-e heyvānāt-e bahrī va barrī
مشتمل بر سه فصل: 1. بیان صید کردن ماهی، 2. بیان انچه حلال است و حرام و مکروه از حیوانات و طیور به مذهب امامیه، 3. اسامی حیوانات.
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1153/1
آغاز: در باب حرام و حلال حیوانات ... از چند کتاب شیعه ... تحریر، قواعد، ارشاد، مختصر نافع، دروس، لمعه دمشقیه، مقنع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 شعبان 1081ق؛ افتادگی: آغاز؛ 13گ (1-13)، اندازه: 11/5×17سم [نسخهپژوهی: 3 - 136]
ḥarā’iq-ur raqā’iq fī š.-i r.-i ‘alāmat-il ḥaqāyiq = ḥaqāyiq-ud daqā’iq
ملا سعد الدین سعداﷲ
mollā sa‘d-od-dīn sa‘d-ol-lāh
وابسته به: الانموذج؛ زمخشري، محمود بن عمر (467-538)
کتاب «انموذج فی النحو» از علامه جاراﷲ زمخشري، مقدمه مفیدي در علم نحو است. از شروح معرفی شده در کشف الظنون بر «انموذج» عبارتند از: شرح جمال الدین محمد بن عبدالغنی اردبیلی (- 647ق) که این شرح مکرراً همراه با جامع المقدمات به چاپ رسیده؛ و شرح علی بن عبداﷲ مصري مشهور به زین العرب است. نسخه حاضر حاشیه اي است بر انموذج، غیر از دو شرح مذکور که نام کامل مؤلف آن چندان معلوم نیست. نام مؤلف در ابتداي متن کتاب و در عبارت پایانی نسخه «سعداﷲ سعدالدین» و نام حاشیه سعدالدین بر انموذج در کشف الظنون (1.672) «حقائق الدقائق» -- بدون درج مشخصات بیشتر -- ذکر شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2619
آغاز: اللهم انا نرید ان نتشبه بمده لحمدك علی آلائک و ان نتشبث باذبال من شکرك لنعمائک علی ما هدیتنا؛ انجام: و الضب الماضفة القیصوم و الشبح اللذین وزت بهم الشمس للقاصی و للدانی
خط: نسخ، کا: شیخ جعفر بن ملا پرزاده حسین جان، تا: 1001ق؛ کتابت نسخه در حضور محمد امین بن صدرالدین شیروانی (- 1036) که استاد کاتب بوده به اتمام رسیده، عنوان «قوله-ش»، محشی با امضاي «محمد امین بن صدرالدین شیروانی» و «محمودي» و «جامی» و «چاربردي»؛ «مهر» «عبده محمد حسن بن محمد باقر» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 140گ، 15-16 سطر (5/ 7×13/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 13 - 33]
ḥarb-ul basūs bayn-a bakr wa taġlib
ابن اسحاق، محمد بن اسحاق، 85؟ - 151 ؟ قمري
ebn-e eshāq, mohammad ebn-e eshāq (705 - 769)
در تاریخ و وقایع عشیره بکر و تغلب و جنگ چهل ساله آنان معروف به حرب البسوس در سه جزء، به روایت ابوبکر محمد بن اسحق بن یسار مطلبی مدنی و مورخ و نسابه شهیر ابوالمنذر هشام بن محمد بن السائب الکلبی (- 206ق).
آغاز: بسمله عن محمد بن اسحاق رفعه الی غیر واحد من العلماء قال کان نزار ابن معد بن عدنان سیداً شریفاً فی قومه واهل زمانه و کان من اکثر العرب ماشیة و اموالاً وله من الولد اربعة نفر ...
انجام: وفی اجلاء بکر و تغلب عن تهامة ان قحطان قصدت لها فاجابها الی العراق و سکنت مکانها حکم بن سعد العشیرة بن مذحج و فی ذلک اشعار و روایات ملنا عنها للتخفیف و نسئل اﷲ العون و الاحسان و المغفرة
چاپ: بغداد، محقق: سلیمان الصفوانی، المکتبة الوطنیه، مطبعة دار الاسلام، 1346ق.
بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1220ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سبز، 17 سطر، اندازه: 3/ 19×2/88سم [ف: 5 - 18]
در فهرست از محمد بن احمد وشاء (-325) دانسته. در سه جزو؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 6 شعبان 1233ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 193ص (121-313)، 15 سطر(10-12×22)، اندازه: 22×31سم [سنا: ف: 1 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عمر بن رمضان العقیلی، تا: 1235ق، براي محمد کتخداي دارالسلام بغداد؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج عنابی، 86گ، 21سطر (4 /6×4/ 20)، اندازه: 15×25سم [ف: 7 - 161]
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بحرانی، تا: 1281ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودي، قطع: وزیري [میراث شهاب: س8ش2 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: شب 27 ذیقعده 1281ق؛ جلد: تیماج زیتونی مذهب، 96گ (156ر-251ر)، 15سطر [ف: 37 - 502]
آغاز و انجام: برابر.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بیکا، تا: 1281ق؛ با سرلوح مزدوج مذهب، مجدول محرر مذهب؛ متن نسخ معرب و ترجمه نستعلیق شنگرف زیرنویس؛ جلد: تیماج روغنی با زمینه مشکی، 152گ، 11 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 3 - 1614]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابراهیم تبریزي، تا: 15 شوال 1283ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 25 سطر [ف: 5 - 259]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 81گ (122پ-202پ)، 19سطر (10×17/5)، اندازه: 17×28سم [ف: 9 - 776]
harb-e banī-šeybān bā nūšīrvān = harb-e banī-šeybān va kasrā
به روایت محمد بن اسحق مطلبی مذکور و به چاپ رسیده است.
آغاز: بسمله، حدثنا بشر بن مروان الاسدي، حدثنا ذویب بن نافع التمیمی ...
انجام: مع عمه الحمزة بن عبدالمطلب رضی اﷲ عنهما و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم تسلیماً کثیراً.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عمر بن رمضان عقیلی، تا: 1235ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج عنایی، 51گ، اندازه: 15×25سم [ف: 7 - 161]
آغاز: برابر؛ انجام: قدتم فی العید الکتاب سنه 1235
خط: نسخ، بیکا، تا: 1235ق [رایانه]
حرب بنی شیبان و کسري- حرب بنی شیبان با نوشیروان
ḥarb-u banī-šiybān wa kasrā
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 344/4
خط: نسخ، بیکا، تا: 1220ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سبز، 17 سطر، اندازه: 3/ 19×2/88سم [ف: 5 - 18]
harb-ol jomal va-s seffīn = qesse-ye jang-e jamal va seffīn
خوانساري، محمد صادق بن محمد رضی، ق13 قمري
Xānsārī, mohammad sādeq ben mohammad razī (- 19c)
گزارشی است از جنگ «جمل» و «صفین» و قضیه «حکمین.»
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14415/3
آغاز: الحمد لولیه و الصلوة علی خیر بریته محمد و آله اجمعین، چنین گوید بنده بی بضاعت و ذره عدیم استطاعت ... که چون بعضی از أخلاء روحانی و أصقاء لایمانی؛ انجام: ما زمریدان علی و عمر ** هیچ نگوئیم ز خیر و ز شر / حشر مریدان علی با علی ** حشر محبان عمر با عمر
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم زرد، 28گ (93-120)، 25 سطر (9×17)، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 36 - 371]
حرب شاه اسماعیل و شیبک ازبک- جنگ (حرب) شاه اسماعیل و شیبک ازبک
ḥarb-u kasrā wa nu‘mān ibn-i munḏar wa banī-šiybān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2134/4
خط: نسخ، بیکا، تا: 10 رمضان 1279ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 48گ (203پ-250ر)، 19 سطر (10×17/5)، اندازه: 17×28سم [ف: 9 - 776]
harbe-ye heydarī
مؤلف: کرم (قرن 12ق)؛ حماسهاي دینی در سرگذشت و جنگهاي حضرت علی (علیه السلام) است. سروه شده در 1135ق از شاعري به نام «کرم»: به سال هزار و صد و سی و پنج ** مرا در سر افتاد سوداي گنج ... ز هر نام او چون که هست برتري ** بگو اي کرم «حربه حیدري.» در پایان هم به نام خود و هم بنان کتاب و هم تاریخ انجام آن اشاره کرده: به اتمام این نامه چون کرد روي ** کرم از خرد گشت تاریخ جوي / رقم ناگه از صفحه روزگار ** بماند بماند به لیل و نهار / کرم کرد و گفتار ز روي کرم ** که بردار این کاغذ آن یک رقم ... / به تاریخ این نامه سروري ** تو گویی کرم حربه حیدري. در برخی فهارس نام سراینده کرم علی بیگ ثبت شده است.
[فهرستواره منزوي 3/ 1617-1630]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 32936
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ** تاج سخن نم خدایی کریم / ثنایی که مستان کنند ابتدا ** به نام خدایی است جل و علا؛ انجام: نگهدار ما هست هشت و چهار ** نخواهم خدایا که دیگر چهار / نگهدار ما آن ده و دو امام ** علیه الصلوات و علیه السلام
خط: نستعلیق چهارستونی، کا: نثار محمد و محمود عماد الدین محمود معروف انوار علی شاه، تا: یکشنبه 17 جمادي الثانی1203ق، جا: نستین؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1384؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 230گ، 21 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [اهدائی رهبر: 8 - 200]
al-ḥaraj
قزوینی، علی اکبر بن محمد باقر، ق13 قمري
qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer (- 19c)
رسالهاي است که ظاهراً در این نسخه باقیمانده از کتابی میباشد درباره حرج.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 1783/11
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی میشن مشکی، 4گ (127- 130)، 17 سطر، اندازه: 19/5×23/5سم [ف: 10-368]
al-ḥirz
غیر همانند:
از امام جواد دانستهاند؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 2ص (341-342 دو حاشیه)، سطور چلیپا (17/5×33)، اندازه: 1/58×34سم [ف: 9 - 1205]
با عنوان هاي: فی المهج حرز للهادي علیه السلام دعا به علی المتوکل و فتح بن خاقان فاهلکهما اﷲ، حرز لمولانا علی بن محمد النقی علیهما السلام، هذا حرز المبارك، حرز آخر لعلی بن محمد النقی ع، حرز مولانا علی بن موسی الرضا علیه السلام یسمی رقع النحیب، حرز محمد بن علی النقی علیه السلام، هذا الدعاء جاء جبرئیل الی النبی و هو عظیم جلیل من کنوز العرش و فیه اسماء الرب لاتعلم هذا الدعاء الا الخیار و جري فی کلم اﷲ و علمه ان یستجیب لمن دعابه مرة واحدة من المهج؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد اسماعیل بن محمد تقی موسوي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 50گ، 9 سطر (6/5×10)، اندازه: 9×1/54سم [ف: 541]
آغاز: اﷲ من خلقه حسبی اﷲ الذي و یکفی و لا یکتفی منه شیء حسبی اﷲ و نعم الوکیل ... حرز دیگر براي حضرت امام زین العابدین علیه السلام ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم بسم اﷲ وباﷲ سددت افواه الجن؛ انجام: زیرا که حضرت اباعبداﷲ جعفر صادق علیه السلام وارث علم پیغمبر است وجد او امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب است و در نزد شامل چند حرز است به نقل از امام زین العابدین و امام باقر علیهما السلام و در آخر نسخه داستان تصمیم منصور بر قتل امام صادق علیه السلام ومنصرف شدن وي پس از رؤیت تهدید الهی بر مجازات، آورده شده که ظاهراً مقدمه براي بیان حرز امام صادق علیه السلام بوده که از نسخه افتاده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: کاغذي، 12گ، 8-9 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 3 - 1615]
آغاز: دعاء قاموس بسمله، الهی قد طلاطمت امواج قاموس؛ انجام: و لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم.
جنس ورق: پوست آهو و مشتمل بر ادعیه: قاموس، قدح، سهم اللیل و طمطام و مذیل به اعداد رمزي در جداول منظم؛ خط: نسخ جلی و خفی، بیکا، تا: قرن 14؛ داراي سه دایره زرین پیوسته به کتیبه، مجدول؛ نسخه محفوظ در قاب تیماج تریاکی؛ واقف: اسداﷲ علم، خرداد 1362؛ اندازه: 5/5×7 سم [ف: 15 - 179]
آغاز: هذا الدعاء الغاسله بسمله، اللهم انی اسالک باسمک یا خیر
مسئول؛ انجام: لا یؤده حفظهما و هو العلی العظیم
حاوي تکرار آی الکرسی در متن و آیات مبارکه کلام اﷲ مجید در حواشی به انضمام دعاء غاسله، رقعه تحبب در زمینه جداول و داوئر و مربع هاي زرین که جهت واقف قلمی گردیده؛ خط: نسخ جلی و خفی، بیکا، تا: 1324ق؛ جنس ورق: پوست آهو؛ داراي سرلوح زرپوش، مجدول؛ نسخه محفوظ در قاب تیماج تریاکی؛ واقف: اسداﷲ علم، خرداد 1362؛ اندازه: 32×74سم [ف: 15-180]
آغاز: بسمله، مالک یوم الدین ایاك نعبد؛ انجام: کلها و مافاتها و صورها و هی جاءتها (سپس یک طلسم)
خط: نستعلیق بد، بیکا، بیتا؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن یشمی، 3گ (1پ-3پ)، اندازه: 1/85×21/6سم [ف: 6 - 373]
آغاز: بسمله. اعوذ باﷲ الواحد الماجد من کل عدو حاسد و من کل شیطان مارد ان اﷲ هو السمیع العلیم؛ نسخه اصل: گویا در نزد سید محمد جواد مرعشی شوشتري؛ بیکا، بیتا؛ 5 سطر [عکسی ف: 3 - 180[
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي هدانی للاسلام و اکرمنی بالایمان؛ انجام: و صلی اﷲ علی محمد و اله الطاهرین و سلم تسلیما
این حرز منقول از «مهج الدعوات» و منسوب به حضرت امام جعفر صادق علیه السلام؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ داراي سرلوح ناتمام کم کار، مجدول؛ واقف: اسداﷲ علم، آبان 1362؛ کاغذ: نخودي به صورت طوماري، 135 سطر، اندازه: 7×124سم [ف: 15 - 180]
آغاز: بسمله. صلوات اﷲ و سلامه علی النبی محمد و علی الائم المعصومین. الهم صل علی محمد المصطفی ... و محمد بن حسن المهدي الحجة امام الامة اللهم اجعلنا من زمرة محبیهم و متابعیهم و احشرنا معهم یا کریم. حرز لامیرالمؤمنین علیه السلام: بسمله. قال اللهم مالک الملک؛ انجام: حرز لامام الام و صاحب الزمان ... اللهم احجبنی عن عیون اعدائی ... و اجعلهم فی حرزك و امنک برحمتک یا ارحم الراحمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین اجمعین - بسمله روي عن امیرالمؤمنین ... قال رسول اﷲ ... یا علی من قرا هذه الآیات السبع فی کل یوم لایصیبه آفة ... یا مغیث اغثنی بحرمة سید المرسلین محمد و آله و ذریته صلوات اﷲ علیهم اجمعین (بسمله روي عن امیرالمؤمنین ... انه قال رسول اﷲ ... یا علی من قراء هذه الآیات السبع فی کل یوم لایصیبه آفة ... یا مغیث اغثنی بحرمة سید المرسلین ... و ذریته صلواته اﷲ علیهم اجمعین).
در این رساله حرزهاي امیر مؤمنان علی و یازده فرزندش آمده است. از اینگونه حرزها در جن الامان الواقیة کفعمی (فصل 26) و الجن الواقیة همو (فصل 27) و جلد 19 بحار (ص 125-184) فراوان دیده میشود و در صحت استناد آنها از دو رهگذر متن و سند هر دو باید موشکافی کرد تا مبادا از دعاهاي هندي و ایرانی و عبري و سریانی به عربی ترجمه نکرده باشند یا اینکه ساختگی نباشد چنانکه در روضات خوانساري (ص 383) و مستدرك نوري (ص 469) اشارتی شده است. اینگونه دعاها به نام عوذه و احتجاب و هیکل هم خوانده شده. در مستدرك (485) دارد که رشته سند روایت «حرز جواد» به شیخ رکن الدین ابوالحسن علی بن علی بن عبدالصمد تمیمی سبزواري نیشابوري میرسید و او استاد ابن شهر آشوب و قطب راوندي و فضل اﷲ راوندي بوده (ص 490 و 495)؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا، . گ 165ب-169 الف (بنگرید به 1/ 1141)، [ف: 5 - 1281]
ḥirz
غیر همانند:
انجام: انجامه: حسب الفرموده بندگان رفیع المکان صاحیب امیدگاهی مرزایی مرزا محمدابراهیم صاحب مدظله السامی اقل الخلیقة بل اللاشی محمد هادي عقیلی استرابادي در منزل الحاپور خارج بلده دار السرور برهانپور در هنگامی که توجه کاتب (؟) حیدر آباد فرموده بودند مسعود این صفحه گردید. امید که از گوشه خاطر عاطر ... محو ... و حسب المرام مخلصان به منزل مراد برسند بحق النبی و آله الامجاد. تحریرا 28 شهر شعبان المعظم سنه 1072
دو حرز براي شفاي امراض و حصول مراد. حرز نخستین به خط مبارك امام رضا (علیه السلام) یافت شده بود؛ خط: نسخ و نستعلیق و تحریري، بیکا، تا: 28 شعبان 1072ق؛ کاغذ: نخودي نازك، جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (84ر)، اندازه: 9/ 14×3/ 25سم [ف: 1/ 29 - 287]
آغاز: مرویست از محمد بن عبداﷲ اسکندري آنکه گفت که من از جمله مقربان و مصاحبان ابی جعفر منصور بن دوانقی بودم ... لا اله الا اﷲ ابداً حقاً حقاً لا اله الا اﷲ ایماناً و صدقاً... صلی اﷲ علیه و آله أعیذ نفسی و شعري و بشري و دینی و اهلی؛ انجام: اللهم أدخلنی الجنة و نجنی من النار برحمتک یا ارحم الراحمین
منسوب به امام صادق (علیه السلام). حضرت این حرز را هنگام حضور در قصر منصور دوانقی براي دفع شر وي تلاوت فرموده است، چرا گه منصور قصد به شهادت رساندن آن حضرت را کرده بود. این حرز به گفته آن حضرت از پدران بزرگوارشان رسیده و از قرآن استخراج شده و باطل در آن راه ندارد.این حرز به روایت محمد بن عبداﷲ اسکندري از ندیمان منصور دوانقی (158ق.) است؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ ضمیمه:
مذیل است به 6 برگ بعضی آداب و ادعیه سفر به نقل از کتب معتبر.انجام ضمیمه: «از خدا حفظ خود را بطلبد و منزل و اهل آن را از ...»؛ اهدایی: رهبري، آذر1372؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 23گ، 10 سطر، اندازه: 6/5×12سم [اهدائی رهبر: 6 - 248]
آغاز: آغاز پس از سه سطر عنوان»: بسم اﷲ الرحمن الرحیم استغفراﷲ العظیم اسغفراﷲ العظیم استغفراﷲ العظیم الذي لا اله الا هو الحی القیوم؛ انجام: و ارحمنا معهم برحمتک یا ارحم الراحمین. یک رشته استغفار و تسبیحات و تهلیلات و تحیات بر چهارده معصوم است بدستور و ترتیبی معین براي قضاء حوائج. در مطالعه اجمالی مدارك معتبره این دعاء دیده نشد. لیک مضامین آن وارد شده است؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد هادي خوش نویس، تا: 1110ق، به دستور خان زاده شمسا محمد امین بیکا نوشته. (کذ) گمان می رود 1110 باشد؛ داراي سرلوح، مجدول مذهب؛ واقف: نائینی، 21گ، 7 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6 - 229]
herz-e abo-d-dordā’
اصفهان؛ روضاتی، سید محمد علی؛ شماره نسخه: 1/8
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: چهار بغل، 2گ (43پ- 44)، اندازه: 13×15سم [نشریه: 5 - 133]
ḥirz-u abi-l-ḥasan aš-šāḏilī
شاذلی، علی بن عبداﷲ، 591 - 656 قمري
šāzelī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh (1196 - 1259)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1306/3
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی کوچک [نشریه: 7 - 276]
ḥirz-u abī-dujāna
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 2ص (380-381) [مختصر ف: 309]
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق السماوات و ا رض و جعل الظلمات و النور ... هذا کتاب من محمد بن عبداﷲ رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و سلم؛ انجام: و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله و أولاده الطیبین الطاهرین برحمتک یا أرحم الراحمین.
این رساله شامل ادعیه و حرزهایی است که انسان ار از خطرات محفوظ میدارد، نام این رساله با خط اصل بر فراز برگ آغاز نوشته شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (107-112)، 14 سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 29 - 188]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي خلق السموات و الارض
حرز ابی دجانه و دعاي حریق؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن زین العابدین، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالوئی، 27ص (33-59)، 10سطر (7×12)، اندازه: 9/5×15سم [ف: 5 - 1587]
ḥirz-ul aqsām li-daf‘-il balāyā wa-l asqām
ابن متوج، احمد بن عبداﷲ، - 820 قمري
ebn-o motavvaj, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1418)
قصیدهاي است رائیه در مناجات و طلب حاجات در یکصد و هشتاد و چهار بیت که در آغاز خدا را سوگند داده به مقربان درگاهش پس از آن حاجتهاي خود رایادآور میشود. در ابیات پایانی نیز به نام وي اشاره شد: ...» یرتجی فی حشره ابن متوج ** اماناً وفوزاً یوم یدعی الی الحشر.» نسخهاي نیز که داراي 36 بیت است در فهرست مخطوطات خزانة ابن یوسف در مراکش (ص 378) با عنوان «قصیدة التوسل باسمائه الحسنی» و به صورت ناشناخته آمده. در اعیان الشیعة و ریحانة الادب از احمد بن عبداﷲ بن محمد ... ابن متوج بحرانی و احمد بن عبداﷲ بن سعید ... ابن متوج بحرانی نام برده شده و گویا بین آن دو اختلافاتی وجود دارد و دقیقاً مشخص نگردید که مؤلف نسخه موجود، کدامیک از آنهاست.
آغاز: بدات ببسم اﷲ فی اول السطر ** فاسماوه حصن منیع من الضر / و صلیت فی الثانی علی خیر خلقه ** محمد المبعوث بالفتح و النصر
[مکتبة امیرالمومنین 4/ 221، اعیان الشیعة 3/10 و 3 /13، ریحانة الادب 1/893-194، فهرست مخطوطات خزانة ابن یوسف بمراکش 378]
آغاز: برابر؛ انجام: سجعت ورق الحمام و غردت بلابل فجر او علا شامخاً قمر.
داراي 129 بیت است و افتادگی دارد و برخی از ابیات آن نیز با نسخه 9027 ناهمخوانی دارد؛ خط: نسخ، کا: احتمالاً عبداللطیف بن حسن بن غیثان هجري احسایی، تا: قرن 12؛ مهر «حسنعلی..» (بیضی) یا «حسینعلی ... »؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (56-61)، 12-13 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: و صل علی جمع الملائک کلهم ** صلا محب دائما ابدالدهر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوبکر بن حمزة، تا: 26 رجب 1134ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (22ر-25پ)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 23 - 181]
ḥirz-ul imām ja‘far ibn-i muḥammad aṣ-ṣādiq
آغاز: حرز: لا اله الا اﷲ حقاً حقاً لا اله الا اﷲ ایمانا ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3486. نقل شده از ابوالفرج فزاري، و او از شیخ خود نقل کرده که مردي را به نزد یکی از خلفاي بنی امیه می بردند که بکشند به امام صادق (علیه السلام) روي آورد، حضرت حرزي را که در رقعهاي نوشته شده بود به وي بخشید که باعث نجات آن مرد گردید؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 884ق؛ 3 ص (124-126) [عکسی ف: 3 - 368]
منسوب به امام جعفر صادق (علیه السلام) در دفع شر و ستایش از پروردگار، که گویا هنگام ورود بر منصور با خود داشته است. با یک دیباچه به فارسی؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ با یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 15گ، 7 سطر، اندازه: 6/8×5/ 10سم [ف: 2 - 212]
آغاز: الحمدﷲ الذي هدانی للاسلام و اکرمنی بالایمان و عرفنی بالحق الذي عنه یؤفکون و النباء العظیم؛ انجام: و انا علی ذلک من الشاهدین تحصنت باﷲ العظیم و اعتصمت بالحی الذي لایموت و رمیت کل عدو لنا بلاحول و لاقوة الا باﷲ العلی العظیم
خط: نسخ معرب زیبا، کا: محمد حسین طباطبایی، تا: شوال 1361ق، براي عمویش؛ داخل قوطی نگهداري میشود؛ 1گ، 155سطر (5/ 6×241)، اندازه: 9×247سم [ف: 20 - 286]
herz-e emām rezā
قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه: 374/5
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد اسماعیل طرشتی، تا: 1109ق؛ 2گ (35پ-36پ)، 16سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 324]
herz-e emām zayn-ol-‘ābedīn va molhaqqāt-e sahīfe
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15708/7
آغاز: حرز الکامل للامام زین العابدین علیه آلاف التحیة و الاکرام یقرأ فی کل صباح و مساء بسمله اﷲ اکبر ...
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ رکابهدار؛ جلد: تیماج سبز، 6گ (191ر- 196پ)، 23سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 44 - 14]
herz-ol amān
در آداب تصوف و آنچه که باید صوفی آنها را واجد باشد تا وي را صوفی نامند، با شرح بعضی از حروف اصطلاحات صوفیان و نقل پارهاي از احادیث و روایات، در چند باب و بعضی از فرازها با عنوان پرسش و پاسخ «اگر گویند، بگو» میباشد.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1797
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... بدانکه ارباب خورده ریزه فقر و طریقت گفته اند، قال النبی «صلی الله علیه و آله» عاهدنی ربی؛ انجام: دوم پنج وقت نماز آورد، سوم روزه ماه رمضان داشتن ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 44گ، 12 سطر، اندازه: 1/50×16سم [ف: 5 - 215]
herz-ol amān men fetan-ez zamān
فخرالدین صفی، علی بن حسین، 868 - 939 قمري
faxr-od-dīn safī, ‘alī ebn-e hoseyn (1464 - 1533)
کتابی است در علم حروف و اسرار آنها و خواص آیههاي قرآن هر کدام از سوره هاي آن بر طبق عقاید و افکار غلا صوفیه که به حروفیه شهرت دارند؛ شامل پنج «مقاله» و هر «مقاله» بر پنج «باب» و هر باب داراي دوازده «فصل»: مقاله 1. بیان صفات خواص حروف و ذکر شرائط و آداب عامه و خاصه؛ 2. خواص و آثار حروف ثمانیه و عشرون؛ 3. خواص اسماء حسنی الهی؛ 4. خواص آیات قرآنی؛ 5. خواص سور قرآنی. مؤلف فصل 5 باب اول از مقاله اولی را به ذکر «اسماء اکابر و کتب ایشان که ماخذ این رساله است» اختصاص میدهد. در این فصل از ابو العباس مؤلف کتاب هاي شمس المعارف صغري و کبري، تعلیقه صغري و کبري، لمعه نورانیه و لمحه نورانیه، ختمات سور قرآن و الواح الذهب، ابو عبداﷲ محمد بن محمد بن یعقوب الترتسی المغربی و ابو عبداﷲ مغربی مؤلف کتاب تیسیر المطالب محیی الدین محمد بن علی بونی صاحب کتاب المدخل فی علم الحروف و تفی الدین عبداﷲ بن علی بن حسن تحبیبی صاحب کتاب اللمحه در حقایق حروف، محمد غزالی مؤلف السر المصون و الجوهر المکنون در خواص حروف مرتبه آحاد عبداﷲ بن اسعد یمنی یافعی صاحب الدر النظیم «...که اکثر
مقاله چهارم و پنجم از آنجا ماخوذ است» و محمد بن ابراهیم تمیمی کازرونی صاحب خواص القرآن (از مآخذ الدر النظیم) و فخر رازي مؤلف لوامع البینات، مولانا یعقوب چرخی مؤلف رساله اسماء اﷲ و از کتاب سر الایات (تألیف یکی از شاگردان این عباس) و کتاب یغمادیوس حکیم شاگرد ارسطو (مشتمل بر تولدات حروف و حقایق و طبایع) و کتاب هیاکل و تماثیل ابوبکر علی بن وحشیه و رساله شیخ نجیب الدین حسین سکاکی در خواص حروف و رسائل سید حسین اخلاطی و خواجه صائن الدین ترکه و کتاب دره مکنونه تألیف یکی از بزرگان علم حروف و کتاب حل قواعد الجفر الکبیر تألیف یکی از شاگردان اخلاطی و کتاب المرصد الاسنی فی استخراج الاسماء الحسنی تألیف پدر مؤلف و چند تألیف دیگر او یاد شده. مؤلف علاوه بر مآخذ یاد شده در فصل پنجم (از باب اول مقاله اولی) از این کتابهاي نیز یاد میکند: کتاب شرح الاحادیث از صدرالدین قونوي، کتاب الواح الذهب و تعلیقه کبري از بونی.
آغاز: الحمدﷲ الذي انزل الکتاب مشتملاً علی غرایب الخواص حروفه وکلماته و محتویاً علی عجائب ا ثار سوره و آیاته ... اما بعد چنین گوید فقیر داعی و حقیر خالی از دواعی علی بن حسین واعظ کاشفی ... که این رسالهاي است کثیر الفواید مشتمل بر آثار و خواص حروف مقطعه قرآنی ...
چاپ: لکهنو، سنگی، 1973م، وزیري بزرگ، 290+19صص
[نسخههاي منزوي 1/ 110؛ ریحان الادب 4/ 304؛ مشار فارسی 17/236؛ کشف الظنون 1/ 646؛ مشترك پاکستان 1/ 149؛ الذریعه 6/ 392 و 393؛ فهرستواره منزوي 7/297]
شرح و حواشی:
1- تحفه مجدیه؛ فخرالدین صفی، علی بن حسین (868-939)
2- حرز الامان من فتن الزمان (منتخب) (2عنوان)
بی کا، تا: با تاریخ 886ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین حافظ کربلایی مؤلف روضات الجنان و جنات الجنان، تا: شنبه 17 ذیقعده 991ق، جا: دمشق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 227گ، 15 سطر، اندازه: 15/2×4/ 21سم [ف: 2 - 213]
آغاز: برابر؛ انجام: و دیدار مبارك وي را معاینه بیند. تم.
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن عبدالعزیز پهلوان معاصر محمد زمان پدر حکیم مومن، تا: شنبه 20 رمضان 1036ق؛ تا سال 1039 دو مرتبه تصحیح شده، این نسخه به نظر صاحب الذریعه رسیده و در ج 6، ص393 از آن به عنوان قدیمترین نسخه این کتاب یاد کرده، محشی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي کهنه، 171گ، 20 سطر (4×13)، اندازه: 9×19سم [ف: 1 - 101]
آغاز: مقاله اولی در بیان صفات و خواص حروف و ذکر شرایط و آداب عامه و خاصه که رعایت آن دراعمال این کتاب لازم است مشتمل بر پنج باب باب اول در بیان صفات؛ انجام: و بر اکل حلال و طهارت بدن و نظافت لباس و پاکی فراش خواب کند آن شب حضرت رسالت صلی الله علیه و آله را در واقعه بیند و به مشاهده جمال آن حضرت مشرف شود و دیدار مبارك ویرا معاینه بیند والسلام علی من اتبع الهدي تمت
یک برگ از ابتدا افتاده است؛ کاتب: اسمعیل بن مجد الدین، تا: ذیحجه 1036ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 278گ، 15 سطر، اندازه: 14×19سم [ف مخ: 2 - 783]
نسخه اصل: دانشگاه توبینگن 653.Ma III باب اول از کتاب تحفة الغرائب در کشف قبور و قلوب و صفاي باطن و اطهار مغیبات و علم اذي؛ خط: نستعلیق، کا: قراجاي پسر عبداﷲ جدید الاسلام، تا: 1044ق [فیلم ها ف: 3 - 156]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محرم 1064ق؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 137گ، 23 سطر، اندازه: 4/ 13×25سم [ف: 2-213]
آغاز: برابر؛ انجام: در واقعه بیند بمشاهده جمال آن حضرت مشرف شود و دیدار مبارك ویرا معاینه به بیند قدفرغت من تحریر هذا الکتاب
خط: نستعلیق، کا: محمدحسین بن محمد باباخان، تا: دوشنبه اوخر شوال 1080ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 152گ، 15 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 3 - 1615]
خط: نسخ، کا: محمد تقی پسر محمد جعفر، تا: 22 محرم 1081ق؛ مجدول، کاغذ سپاهانی؛ در دنبال دو برگ از کشف الایات است که محمود بن عبداﷲ اشترکیانی آن را در 1096 مقابله کرده [نشریه: 11 - 895]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 156گ، اندازه: 12×18سم [نسخهپژوهی: 2 - 154]
آغاز: الحمد اﷲ مجیب الدعوات و رافع الدرجات و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله مظهر الخیرات و مطهر البرکات، اما بعد ... تقریر و تحریر یافت مشتمل بر خواص حروف مقطعه؛ انجام: هفتاد و هفت ملک از معقبات همراه باشند که از براي وي استغفار نمایند تا وقتی که به وطن باز گردد و درین اثنا هیچ شیطانی را بر وي دست نباشد.
منتخب حرز الامان من فتن الزمان؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ پشت برگ اول: «جمشید جز حکایت جم از جهان نبرد ** زنهار
دل مبند بر اسباب دنیوي، کتبه فقیر الحقیر الجانی ابن اسکندر زین العابدین شیروانی نعمة اللهی فی شهور ذوالحجة الحرام سنة احد و اربعین و ماتین بعد الف فی محروسة الشیراز فی منزل [ ... ] الاعز الاکرم آقا میرزا علی خادم حضرت سید احمد 1241»؛ جلد: تیماج مشکی، 37گ (73پ-109پ)، 19 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 100]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [نشریه: 7 - 146]
بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه دیگر مورخ 1225؛ مصحح [نشریه: 7 - 514]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ خریداري سید علی رضا بن سید حسن؛ مهر: محمدتقی شریف یزدي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 123گ، 21 سطر (8×25)، اندازه: 12×13سم [ف: 16 - 412]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ تملک: محمد قاسم، فرهاد میرزا در 5 صفر 1261؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 92گ، 17 سطر (6/5×16)، اندازه: 13×22سم [ف: 17 - 126]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: «شرف یافت نامم زنام محمد» (مربع)، «العبد بهرام علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 91گ، 17 سطر، اندازه: 21×23سم [ف: 24 - 154]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد، چنین گوید فقیر داعی ... که کتابی است کثیر الفوائد عزیز العواید مشتمل بر خواص و آثار سور و آیات فرقانی؛ انجام: آن شب (حضرت) پیغمبر صلعم را در واقعه بیند و بمشاهده جمال (آن حضرت) مشرف شود و السلام علی تابع الهدي ...
این نسخه گویا پراکندگی و افتادگی دارد و آغاز آن نیز با برخی از نسخهها همخوانی ندارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، در پایان چنین آمده: «مجموع این کتاب دویست شصت چهار ورقست هر کس این کتابرا یا ورقی ازین کتابرا طمع و بدزدد به لعنت خداي و نفرین رسول خداي گرفتار بحق محمد و آله»، یادداشتی با این عبارت: «این کتاب مستطاب در اصفهان خریده شد از مال غلامحسین میرزا ولد مرحوم حسام الدوله است.»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 206گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 38 - 128]
منتخب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 111گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 2 - 213]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 75گ، 18 سطر، اندازه: 9 /16×21سم [ف: 2 - 213]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 88گ، اندازه: 5/10×20سم [ف: 3 - 31]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، ربعی، 188گ، 14 سطر (11×15)، اندازه: 17×21سم [ف: 17 - 93]
آغاز: برابر؛ انجام: در واقعه بیند و بمشاهده جمال او ... و دیدار مبارك ویرا معاینه ببیند اللهم ارزقنا رویته بحق النبی و اله و صلی اﷲ علی محمد و ائمه المعصومین ... من اتبعهم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج تریاکی، 131گ، 18 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 5 - 584]
آغاز: برابر؛ انجام: در اکثر عبارات ... و در اکثر عمل انتخاب نمود و الااصل این رساله تخمیناً هفت هزار بیت می شد
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 211ص، 24 سطر (19×29)، اندازه: 25×38سم [ف: 5 - 356]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 256گ، 15 سطر (5×10)، اندازه: 12×19سم [سنا: ف: 2 - 35]
آغاز: فصل سوم در استخراج حقایق و استنباط حوادث از حروف. فصل چهارم در شرف علم حروف و بیان طبقات علماء این فن؛ انجام: به مشاهده جمال آن حضرت صلی اﷲ علیه و آله مشرف شود ودیدار مبارك وي معاینه بیند اللهم ارزقنا و السلام علی من اتبع الهدي کمی از مقدمه کتاب افتاده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 8 جمادي الثانی 1105ق؛ افتادگی: آغاز (3 برگ)؛ مجدول، ابتداي نسخه نام آن را بحر الحقایق فی علم الحروف دانستهاند؛ مهر: «عبده محمد تقی 1202» (بیضی)، کتابفروشی معرفت شیراز تأسیس 1282؛ اهدایی: علی اصغر حکمت، 1340؛ جلد: تیماج زیتونی، 178گ، 19 سطر (9×17/5)، اندازه: 12/5×32سم [ف: 20 - 351]
در علم حروف است در ده مقاله هر یک در پنج باب هر یک در دوازده فصل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهار شنبه 8 جمادي الثانی 1105ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: ربعی،
[ف: 2 - 15]
خط: نستعلیق بد، بیکا، تا: 1107ق؛ مصحح؛ تملک: محمد جعفر بن عبدالمجید و به تاریخ 1111ق؛ خریداري از مشیري 1382؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج اناري، 69گ (1پ-69پ)، 23سطر (14×17/5)، اندازه: 19×23سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1109ق؛ اندازه: 12/5×23سم [نسخهپژوهی: 3 - 113]
آغاز: برابر؛ انجام: یا مجیب الدعوات یا سمیع الدعا یا سریع الحسنات یا خیر الوارثین یا ارحم الراحمین انت حسبی و نعم الوکیل
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن عباس کاشانی، تا: 15 جمادي الثانی 1113ق؛ جلد: تیماج روغنی مشکی، 77گ، 30 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 3 - 1615]
آغاز: برابر؛ انجام: شهرمحرم الحرام سنه خمسین و مائه و الف.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1150ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد تقی اصفهانی، تا: سهشنبه 12 جمادي الثانی 1175ق؛ مجدول، داراي سرلوح رنگین؛ مهر: «الواثق باﷲ علی اکبر بن محمد تقی» (بیضی)، «محمد کریم بن علی اکبر» (بیضی)، «غلام حسین معتمد العلما»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 155گ، 25 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 20 - 31]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (قریب سه فصل است)؛ محشی منسوب به شیخ ابراهیم شهانی به تاریخ کتابت 1136؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 146گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 12 - 12]
آغاز: که صاحب کتاب شمس المعارف الکبر و اصغر و تعلیقه صغري و کبري و لمحه ... و لمحه نورانیه و آیات سور قرآنی و الواح المراتب و غیر آن است؛ انجام: فصل هشتم در تقویت ذهن و ازدیاد قوت حافظه صاحب در النظیم آورده ... پس دو رکعت نماز گذارد و در هر رکعتی پنجاه بار فاتحه و پنجاه بار قل هو اﷲ احد بخواند و آن دو روزه داري از نیمه فصل ششم از باب اول از مقاله اول تا آخرکتاب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا آبی عطف تیماج قهوه اي، 208گ، 13 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 1616]
آغاز: برابر
میرسد به فهرست باب پنجم و هشت برگ پایان نسخه ما هم گویا از همین کتاب باشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 169گ، 16سطر (8×16)، اندازه: 5/14×21سم [ف: 10 - 1665]
بندي است از آن در عمل و طریق ریاضت و عبادت؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 19گ (236-254)، 12 سطر (11×15)، اندازه: 17×22/5سم [ف: 16-662]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2 - 73]
خط: نسخ، کا: ابوتراب، تا: پنجشنبه 3 ذیقعده 1225ق؛ مجدول؛ تملک: آخوند شیخ عبد النبی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 134گ، 20 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 86]
آغاز: برابر؛ انجام: و از وي مدد خواهد تا مرادي که دارد بیمن توجه
خط: نسخ، کا: علی اصغر شاه کوهی، تا: 1226ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج سرخ، 130ص (141-270)، 18سطر (7×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 14 - 3595]
بی کا، تا: 1228ق؛ فوایدي نیز به همین خط در پایان نسخه آمده [اوراق عتیق: 1 - 244]
آغاز: برابر؛ انجام: و دیدار مبارك وي را معاینه بیند.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1232ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 278ص (122-399)، 19 سطر، قطع: خشتی [ف: 21 - 290]
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد بیک و محمد کاظم بن حاج زین العابدین محلاتی (نصرت)، تا: یکشنبه 7 ربیع الثانی 1232ق، جا: خان گلشن همدان؛ جلد: تیماج، 127گ، اندازه: 11×21سم [ف: 23 - 117]
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 1240ق؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن قهوه اي، 87گ، 17 سطر، اندازه: 11×4/ 16سم [ف: 2 -213]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن جلال قزوینی، تا: 1246ق، جا: رشت؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه اي، 106گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 17×21سم [ف: 2 - 213]
آغاز: برابر؛ انجام: و بدان که این آیاتی که میآید چون کسی را خیالات فاسده آزار دهد یا وهم و ترس بر او غلبه کند این آیات
را بسیار بخواند یا بر او خوانند از خیالات و ترس و وهم زایل شود و اگر بر صوف کبود یا بر پوست آهو نویسند و بر بازوي کسی بندند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1249ق؛ جلد: تیماج مشکی، 139گ، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 2 - 782]
کا: محمود بن محمد علی مازندرانی، تا: 1249ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواي سفید، 7گ (52-58)، اندازه: 13/5×21/5سم [نشریه: 13 - 268]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 25 شوال 1253ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 1 - 241]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الثانی 1253ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 196گ، 15 سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 62]
آغاز: برابر؛ انجام: به مشاهده جمال آن حضرت مشرف شود و دیدار مبارك وی را معاینه به بیند البته.
خط: نسخ، بیکا، تا: 16 ربیع الاول 1256ق؛ رکابهدار؛ تملک: لطف علی بن محمد کاظم (نصیري)؛ جلد: تیماج سبز، 124گ (2پ-125پ)، 23سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 44 - 14]
آغاز: برابر؛ انجام: که مرا محنت ایام بهم برزده است.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1257ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: خصوصا اما ترمذي که کتاب شمایل جمع نموده ... و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: چهارشنبه 17 جمادي الثانی 1257ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی قدیم، 51گ (1- 51)، 27 سطر، اندازه: 9/5×15سم [ف: 28 - 496]
آغاز: برابر؛ انجام: دیدار مبارك آن حضرت را معاینه بیند ... نسع و خمسین و ماتین بعد الالف
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1259ق [الفبائی ف: 220]
آغاز: برابر؛ انجام: فاستانو العمل یعنی ... یا شیایاریت تمت ... که معنی غلام است آن را.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1263ق [الفبائی ف: 220]
آغاز: و چون مباحث این کتاب؛ انجام: در خواب بیند ... و علی آبائه الطاهرین.
خط: نسخ، کا: عبدالمهدي شوشتري، تا: 1263ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائی ف: 220]
خط: نسخ، کا: سید محمد موسوي، تا: یکشنبه 18 جمادي الاول 1264ق؛ 156گ، اندازه: 14/5×20سم [ف: 1 - 38]
آغاز: برابر؛ انجام: دیدار مبارك وي را معاینه بیند ... الهدي.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن میرزا صادق تفرشی طرخورانی، تا: یکشنبه 25 ذیقعده 1265ق، حسب فرمایش میرزا عبدالوهاب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 458ص، 12 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 19]
در پنج مقاله است هر یکی در پنج باب هریکی دوازده فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، قطع: ربعی [ف: 2 - 15]
آغاز: برابر؛ انجام: از هفتاد مرض که آسانتر آنها خوره است. و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: تحریري، کا: محمد حسن بن زین العابدین، تا: پنجشنبه 4 جمادي الثانی 1271ق؛ جلد: مقوا روکش کاغذ قهوه اي، 136گ، 16سطر (9/5×15/5)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 2 - 88]
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: پنجشنبه 10 شوال 1273ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر (14×18)، اندازه: 13/5×22سم [نشریه: 3 - 176]
آغاز: ... اعراض جسمانی العزیز ذوالفصل. صاحب در النظیم آورده که هر که هفت هفته متصل ملاحظه لقمه حلال کند ... فصل هفتم در تحصیل مرادات و دفع وساوس و شهوات و بقاء ملک و ثبات آن، الکبیر المتعال، صاحب کتاب شمس المعانی آورده؛ انجام: و طهارت بدن و نظافت لباس و پاکی فراش خواب کند که آن شب حضرت پیغمبر را در واقعه بیند. والسلام علی من اتبع الهدي
از بخشی از فصل 7 از باب نخست از مقاله سوم تا پایان کتاب؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حبیب اﷲ بن ملا عبداﷲ (به قرینه رساله قبلی)، تا: 1287ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی زرشکی، 65گ (63-127)، 17 سطر (8×16)، اندازه: 15×22/5سم [ف: 40 - 234]
تا آغاز مقاله پنجم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بی تا؛ تملک: عبدالغنی بن حسینعلی تبریزي به تاریخ محرم 1287، زین العابدین طباطبائی به تاریخ 1318؛ مهر: «رق الولی عبدالغنی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 73گ، اندازه: 17×26/5سم [ف: 14 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: آن شب حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) را درخواب بیند و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، کا: محمد رسول بن یعقوب سرابی، تا: 21 صفر 1291ق، با اشکال و جداول، مصحح، در برگ آخر اشعاري از شیخ بهایی؛ جلد: تیماج مشکی، 127گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×22/5سم [محدث ارموي مخ: 2 - 616]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبی و نعم الوکیل فی المبدء و المال
خط: نستعلیق، کا: محمد بن اسماعیل بن حسن بار فروش، تا: 8 ذیقعده 1295ق؛ کاغذ: صیقلی، 14 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 5/17×22سم [عمومی ساري و تنکابن: ف: 108]
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد بن محمد علی افشار، تا: 28 رمضان 1305ق، به درخواست میرزا سید علی خان؛ 126گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 1 - 44]
آغاز: برابر؛ انجام: و بمشاهده جمال آن حضرت مشرف شود و دیدار مبارك وي را علانیه بیند و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق تحریري، کا: احمد بن حسین شاهرودي، تا: 8 ذیقعده 1314ق؛ از روي نسخه احمد بن قاسم مورخ شعبان 1155ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 129گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2/24 - 110]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز: باب رابع در خواص مقطعه قرآنی، باب پنجم در خواص فقرات حروف که با سماء القاب ... مقدمه در اطلاع اکابر دین بر حدوث وقایع از حروف مقطعات؛ انجام: هر که سوره کوثر را در شب جمعه هزار بار تلاوت کند بی آنکه حرفی زند و کاري کند و هزار بار صلوات فرستد پیغمبر را در خواب بیند و باید که بر اکل حلال و طهارت بدن و لطافت لباس و پاکی فروش خواب کند
از فصل سوم از باب پنجم از مقاله سوم تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج بنفشهاي، 47گ، 18 سطر (5/ 6×14/5)، اندازه: 1/52×17/5سم [ف: 2 - 77]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1249]
آغاز: برابر؛ انجام: آن شب حضرت پیغمبر صلی اﷲ علیه و آله و سلم در واقعه بیند و بمشاهده جمال جهان آراي آن حضرت مشرف شود و السلام ... یا ارحم الراحمین
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ تملک: امان نیاز آخوند بن نفیس؛ جلد: تیماج با روکش روغنی، 198گ، 21 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 1 - 138]
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات: 1 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: حضرت رسالت را ببیند و بجمال آن حضرت مشرف شود
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 124گ (3ر- 126پ)، اندازه: 20×34سم [ف: 9 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر از مواضع قاذورات و مزابل استخوان سوده و فرسوده فرا گیرند که ندانند بخود مرده یا ذبح کرده اند و گوشت.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ (102پ-123ر)، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1- 166]
آغاز: برابر؛ انجام: آن شب حضرت پیغمبر را در واقعه بیند و به مشاهده جمال آن حضرت مشرف شود و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج قهوه اي، سوخت، ترنج با سر با نقش گل و بوته، 154گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 36 - 145]
آغاز: برابر؛ انجام: آن شب حضرت پیغمبر را در واقعه بیند و به مشاهده جمال آن حضرت مشرف شود و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 138گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 36 - 6]
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 220]
آغاز: برابر؛ انجام: این تمیمی آورده که هر که بنویسد.
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 220]
آغاز: برابر؛ انجام: دیدار مبارك وي را معاینه بیند البته تمت بعون اﷲ الملک الوهاب.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 220]
آغاز: برابر؛ انجام: و بمشاهده جمال آن حضرت مشرف شود و دیدار مبارك وي را معاینه بیند و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ، بیکا، بیتا [رایانه]
herz-ol amān men fetan-ez zamān (mn.)
وابسته به: حرز الامان من فتن الزمان؛ فخرالدین صفی، علی بن حسین (868-939)
ظاهرا غیر همانند:
در دوازده باب، در طی 14 رساله به فارسی، مشتمل بر خواص حروف مقطعه قرآنی و اسماء حسنی ربانی ... از نفایس علوم خفیه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه اصفهانی [رشت و همدان: ف: 1689]
آغاز: گویند اگر در وقتی که قمر در حمل ما ثور باشد ... نام طالب و مطلوب و مادرش بر آن بنویسید؛ انجام: و بعد هزار مرتبه بر حضرت رسول صلوات فرستد ... در آن شب به دیدن جمال منور حضرت ... مشرف شود، قد تمت.
گزیده اي است از کتاب حرز الامان من فتن الزمان تألیف: صفی الدین علی علی بن حسین بیهقی کاشفی؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افزودگیهایی شامل چهار بیت شعر به تاریخ 1252ق و مطالبی در موضوع رساله به خط «محمد بن جمال مراغی به تاریخ 1271 ه-»؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، 5گ (226پ-230پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 11×16سم [ف: 33-589]
در حاشیه رساله سعیدیه؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
ḥirz-ul amān wa zaxā’ir-uz zamān
خوئی، علی بن محمد علی، ق14 قمري
xū’ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī (- 20c)
تاریخ تألیف: 1309ق
مطالب نفیس تفسیري و روایی و نکات ادبیه و تاریخی و اخلاقی و ... را به صورت کشکول در این کتاب تحت عنوان «فایدة، فایدة» جمعآوري کرده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و العاقب للمتقین و الجنة للموحدین و النار للملحدین ... اما بعد قال فی المجمع فی الحدیث العقل
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1309ق، جلد: تیماج قهوه اي، اندازه: 17×22سم [ف: 136]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 57گ، اندازه: 1/54×2/20سم [رایانه]
حرز الامانی- استبصار الاخبار
ḥirz-ul amānī wa wajh-ut tahānī = qaṣīdat-uš šāṭibīyya
شاطبی، قاسم بن فیره، 538 - 590 قمري
šātebī, qāsem ebn-e fīre (1144 - 1195)
وابسته به: التیسیر فی القراآت السبع = التیسیر لحفظ مذاهب القراء السبع فی القراآت؛ دانی، عثمان بن سعید (371-444)
قصیده اي است بسیار مهم و مشهور به «شاطبیه» در هزار و صد و هفتاد و سه بیت که کتاب «التیسیر» دانی را درآن به نظم درآورده و مورد توجه دانشمندان علم قرائت و تجوید واقع شده و بر آن شرح هاي فراوانی نوشتهاند. ابن خلکان درباره این کتاب میگوید: تصور نمیکنم کسی در این اسلوب بر وي سبقت جسته باشد و مشتمل بر رموز عجیب و اشارات لطیفی است. عدد ابیات آن را ابن خلکان که نزدیکترین مؤلفین به عصر شاطبی است 1173 نوشته و صاحب کشف الظنون به ایشان اقتدا کرده ولی صاحب روضات عدد آنها را 1320 دانسته است.
آغاز: بدأت ببسم اﷲ فی النظم اولا ** تبارك رحماناً رحیماً و موئلا
انجام: و تبدئی علی أصحابه نفحاتها ** بغیر تناه زرنباً و قرنفلا
چاپ: قاهره، مطبع مصطفی البابی الحلبی، 209ص، 1347ق.
[کشف الظنون 646/1و 649؛ ریحانة الأدب 158/3؛ الذریعه 312/13 و 466/1؛ مشترك پاکستان، 1/ 111-114؛ معجم المطبوعات 1092/1؛ مکتب امیرالمؤمنین 433/2؛ الاوقاف العامة بغداد 25/1 و 26/1 و 145/3 و 157/3]
شرح و حواشی:
1- الدرة الفریدة فی شرح القصیدة؛ همدانی، حسین بن ابی العز (-643)
2- سراج القاري المبتدي در شرح قصیده شاطبی؛ علیم الدین مصري (-643)
3- فتح الوصید فی شرح القصید = شرح حرز الامانی؛ سخاوي، علی بن محمد (558-643)
4- کنز المعانی فی شرح حزر الامانی = شرح حرز الامانی؛ موصلی، محمد بن احمد (-656)
5- ابراز المعانی من حرز الامانی = شرح حرز الامانی؛ ابوشامه، عبدالرحمن بن اسماعیل (599-665)
6- اللآلي الفريدة في شرح القصيدة الشاطبية؛ فاسی، محمد بن حسن (580-672)
7- کاشف المعانی فی شرح حرز الامانی؛ حسینی گلستانه، عباد بن احمد (-8)
8- مبرز المعانی فی شرح قصیدة حرز الامانی؛ عمادي، محمد بن عمر (-8)
9- ترجمة الجریدة فی شرح القصیدة = شرح حزر الامانی؛ قزوینی،
قاسم بن ابراهیم (-8)
10- ممنتقي اللآلي و مرتقي التعالي؛ صغناقی، حسین بن علی (-711)
11- کنز المعانی فی شرح حرز الامانی = شرح الشاطبیة؛ جعبري، ابراهیم بن عمر (640-732)
12- التسخیر علی طریق التشجیر فی علم الترتیل و التجوید؛ سمرقندي، محمد بن محمود (-780)
13- مطلوب قاري؛ حافظ رومی، محمد بن یوسف (-9)
14- ایجاز المعانی فی حرز الامانی و وجه التهانی؛ مقري، حسین بن عثمان (-9)
15- ایضاح المعانی فی شرح حرز الامانی و وجه التهانی؛ مقري، حسین بن عثمان (-9)
16- قرة العین فی الفتح و الامالة بین اللفظین؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (716-801)
17- اساس المبانی = ترجمه حرز الامانی؛ زواره اي، علی بن حسن (-10)
18- التحفة القطبیة فی شرح القصیدة الشاطبیة؛ قاري، ابوالقاسم (-11)
19- حیات جاودانی؛ قاري، محمد رضا بن محبعلی (-1055)
20- شرح حرز الامانی و وجه التهانی = شرح الشاطبیة؛ سورکوئی، نور علی بن حاجب خان (-12)
21- الاشارات العمریة فی حل ابیات الشاطبیة؛ ارمنازي، عمر بن عبدالقادر (-1148)
22- بحر الفوائد = شرح حرز الامانی؛ حسینی تبریزي، محمد قاسم بن محسن (-13)
23- شرح حرز الامانی؛ اصفهانی، کمال الدین طاهر
24- شرح حرز الامانی = شرح شاطبیه؛ لاهیجی، محمد سعید بن محمد
25- شرح حرزالامانی و وجه التهانی؛ ابن ربیعه، شهاب الدین احمد
26- کشف المعانی فی شرح حرز الامانی؛ اخلاطی، یوسف بن اسد
27- ایضاح المعانی فی شرح حرز الامانی؛ جلال قاري، حسین بن حسین
28- جامع الفوائد فی شرح اسنی القصائد = شرح شاطبیه
29- حرز الامانی و وجه التهانی (ترجمه)
30- حشد الامانی فی شرح حرز الامانی (الشاطبی)
31- شرح القصیدة الشاطبیة
32- شرح حرز الامانی (ترجمه -)
33- شرح حرز الامانی و وجه التهانی = شرح قصید الشاطبیة (3 عنوان)
34- شرح حرزالامانی و وجه التهانی (13 عنوان)
35- شرح شاطبیه
36- الملتقط من معانی حرز الامانی و شرح آن
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: جمعه 15 رجب 710ق؛ مصحح، محشی با نشان «هی»، در برگ نخست جدولی در اسامی قراء و راویان و علائم رمزي آنها که گویا در این قصیده استفاده شده؛ کاغذ: شرقی ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 49گ، 13سطر (8×10)، اندازه: 11/5×13/5سم [ف: 30 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: علی بن محمد بن علی دامغانی، تا: پنجشنبه آخر ذیحجه 726ق؛ محشی، اجازه قرائت نافع و ابن کثیر که عبدالرحیم بن عبدالرحمن بن محمد بن علی بن عبدالسلام ملقب به امام براي سراج الدین حسن بن صدر العابر در 19 محرم 825 نوشته، همچنین اجازه قراءات سبع همو از استاد دیگرش که صفحه آخر آن افتاده؛ تملک: ابومحمد حسن بن احمد بن حسن بن یحیی ملقب به سراج و حافظ، سراج احمد الحافظ الانصاري ذیحجه 879؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 65گ، 9 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 35 - 143]
خط: نسخ، بیکا، تا: 4 شعبان 738ق؛ محشی؛ مهر: «عبده محمد حسین بن محمد» (بیضی)؛ تملک: سید مهدي حسینی لاجوردي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 91گ (1پ-91ر)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 10 - 320]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن حسن کازرونی، تا: 6 محرم 740ق؛ محشی، اجازهاي که کاتب براي ابوالمعالی احمد فخرالدین معروف به رجاء نوشته، پس از آن اجازه اي است در یک صفحه که ابوالخیر محمد بن احمد بن یوسف انصاري معاذي محدث حرم نبوي براي ابوالقاسم محمد شهاب الدین بن احمد فخر الدین بن محمد شهاب الدین به تاریخ چهاردهم صفر 776 نوشته؛ جلد: تیماج قرمز، 128گ، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 248]
خط: نسخ معرب نازیبا، کا: محمد بن ابراهیم بن علی معروف به ابن الباري، تا: 9 رمضان 741ق، جا: حلب؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 62گ (35-96)، 13 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-159]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3/ 717
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 377]
خط: نسخ، کا: ولی بن احمد بن محمد نیریزي حافظ، تا: 12 شعبان 761ق؛ 115ص (1-115)، 11 سطر (10×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ،کا: محمد بن محمود نصیر طوسی، تا: پنجشنبه 2
جمادي الاول 772ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 7/ 11×6/ 17سم [ف: 5 - 14]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون -زنجان؛ خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: با تاریخ 779ق؛ محشی [عکسی ف: 1 - 341]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 8؛ بین سطرها توضیحاتی به فارسی آمده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 87گ، 7 سطر، اندازه: 15/5×24سم [ف: 26 - 405]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بیکا، تا: با تاریخ 811ق؛ 9گ (4ر-12ر) [فیلم ها ف: 1 - 482]
آغاز: فمنهم بدور سبعة قد توسطت ** سماء العلی و العدل زهرا و کملا
خط: نسخ، کا: شمس الدین بن محمود بن یوسف، تا: یکشنبه از ربیع الثانی831ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قرمز، 27گ (3ر- 29پ)، اندازه: 16×27سم [ف: 17 - 306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا و معرب، کا: یوسف بن محمود بن یوسف سعید، تا: 832ق، جا: نیشابور مدرسه علیه عالیه؛ اجازه روایت شیخ محمد جعفر به عماد الدین علی بن حسن علی قاري در رجب 1107 به خط مجاز، یادداشتی در مبحث وقف آیات به خط عمادالدین قاري استرآبادي، محشی؛ واقف: نادرشاه، 1145 ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 45گ، 13 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 23 - 77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اوایل ربیع الاول 841ق؛ مصحح، رکابهدار، در آغاز، اجازهاي در 2 صفحه از حسن بن شجاع بن محمد تونی براي نظام الدین محمد بن کمال الدین احمد بن محمد قطیفی قریشی در 10 ربیع الثانی سال 851ق؛ تملک: میرزا محمد بن میرزا عبد اﷲ همدانی به سال 1303 با مهر «اراجی محمد ...» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 74گ (1-74)، 12 سطر، اندازه: 8×10سم [ف: 32 - 333] و [میراث شهاب: س10ش1-2 - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابن یوسف کوه هارقی شافعی، تا: چهارشنبه 21 جمادي الاول 864ق؛ درلابهلاي سطور و حواشی نسخه، قصیده شرح شده؛ جلد: تیماج روغنی، 125گ، 5 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 3 - 1616]
خط: نسخ، کا: ابوبکر علی طوسی، تا: 10 ربیع الثانی 866ق، جا: سرخس؛ 60گ (9پ-68ر)، اندازه: 17/5×26سم [نسخهپژوهی: 3 - 96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عمر بن ابراهیم بن ابی بکر بن موسی سندي کردي شافعی، تا: شنبه 14 محرم 872ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 49گ، 13 سطر، اندازه: 17×23سم [ف مخ: 2 - 783]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ شبیه به رقعی، کا: احمد بن جلال بن ابراهیم بن علا بن عمر، تا: 29 ذیقعده 891ق؛ محشی به حاشیه توضیحی و لغوي، مجدول؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1374؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقواي، 70گ، 9 سطر، اندازه: 17×22سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 326] و [ف: 23-78]
آغاز: ... و بعد فحبل اﷲ فینا کتابه ** فجاهد به حبل العدي محبتلا / بعد حمداﷲ والصلوة علی رسول اﷲ ** پس مجاهده کن بقرآن تا دام دشمنان گردد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ ترجمه فارسی کل رساله از ابتدا تا انتها ما بین سطور آمده؛ مهر: «و کان اﷲ تواباً رحیماً 1079» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 57گ (1ر-57ر)، 16 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: گویا قرن 9؛ محشی؛ تملک: علی اﷲ ویردي علیاري دزماري قراچه داغی؛ مهر: «عبده ابو طالب الرضوي» (مربع)، «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 78گ، 9 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 12- 111]
آغاز: برابر؛ انجام: کعبه صلوه تبار الریح میکاوسندلا.
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي سمرقندي، جلد: تیماج خرمایی، 90گ، 7 سطر، اندازه: 13/5×18سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 327] و [ف: 23-79]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 124گ (1پ-124پ)، 5 سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 12 - 50]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبري، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 3گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×23سم
اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن-327]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ با ترجمه بیتها زیر سطرها، حواشی است به فارسی گویا بر دنباله همین کتاب تا باب در یاآت؛ چند یادداشت تاریخی سالهاي 987 و 986 و 987 و 988 و 989 و مربوط به زمان قطب شاه و هند و یکی از آنها تاریخ مرگ علی عادل خان است در صفر 988 و ابراهیم قطب شاه که ظالم و بد بوده در 989، در ص 102- 128 احکام همزه و در ص 129 قرائت به فارسی است؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 32ص (71-102)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 15×23سم [سنا: ف: 1 - 327]
آغاز: و هذا اذا ما قبله متحرك ** مبین و بعد الکاف میم تخللا؛ انجام: و بعد صلوة ثم سلامه ** علی سید الخلق الرضی متنخلا
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی گویا به نقل از شروح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قرمز، 47گ، 12 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 2/ 24 - 88]
آغاز و انجام: برابر در پایان «باب افراد القراآت و جمعها» افزوده شده با این ادعا که هیچ کس بدان نپرداخته است. در گزارش چند بیت: «قد جرا من عادة الائمة - افراد کل قاري بختمه ...» (ص 99-105)؛ خط: نسخ خوش معرب، بیکا، تا: قرن 10؛ وقفنامهاي براي گروه شیخیان با امضاي حسن بن علی مشهور به کوهی، نوشته 1260ق؛ 105ص،13سطر(14×17/5)،اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-147]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 900ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (9×12/5)، اندازه: 12×16/5سم [ف: 17 - 47]
تا بیت 789؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 51گ، اندازه: 11×20/5سم [نسخهپژوهی: 2 - 154]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندي، 145گ، 8 سطر، قطع: ربعی بیاضی [آستانه قم: - 111]
آغاز: و ما کان من مثلین فی کلتیهما فلا بدمن ادغام ما کان اولا؛ انجام: و فیها و فی نص النساء ثلاثه اواخر ابراهام لاح و حملا.
در فهرست ناشناس و با عنوان تجوید منظوم، نام کتاب و مؤلف به استناد عکس نسخه در مرکز احیاء تعیین شد؛ بی کا، تا: با تاریخ 918ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابري، 17ص (263-279)، اندازه: 12×17سم [ف: 3 - 1113]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 122/690
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 336]
آغاز: بسمله، رب یسریاکریم، بدات ببسم اﷲ؛ انجام: زرنبا و قرنفلا ... اللهم اغفر لکاتبه.
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: سهشنبه 15 رجب 929ق؛ با یک واسطه با نسخه مؤلف مقابله شده؛ واقف: اسد اﷲ ابن خاتون عاملی، 1067 ق؛ کاغذ: حنایی روشن سمرقندي، جلد: مقوا با روکش پارچه، 43گ، 15 سطر، اندازه: 8×12/5سم [ف: 23 - 78]
بی کا، تا: 937ق؛ محشی [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالجبار بن عبدالاول، تا: 951ق؛ اوایل نسخه تا پایان باب البسمله داراي ترجمه بین سطور؛ کاغذ: بغدادي، جلد: مقوایی چرکین با عطف چرمی قرمز، 58ص (1-58)، 11سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 23 - 227]
آغاز: و لانص کلاحب وجه ذکرته
خط: نستعلیق خوب، کا: بایزید [کذ، سائیده شده]، تا: ربیع الثانی 975ق، جا: مشهد رضوي؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج، 90گ، 6 سطر، اندازه: 12/5×3/ 18سم [ف: 23 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، کا: علی بن حبیب، تا: رجب 984ق؛ 177گ، 6 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 986ق؛ در حاشیه و بین سطرها تعلیقات و ترجمه لغات آمده؛ جلد: تیماج سبز، 101گ، 5 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 3 - 1617]
آغاز: فاما الکریم السر فی الطیب نافع ** فذاك الذي اختار المدینة منزلا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 994ق؛ دستخط صالح بن عبدالکریم که در آن قرائت این قصیده را توسط سید نعمت اﷲ بن سید عبداﷲ جزایري در 14 صفر 1070 تایید نموده؛ جلد: مقواي مشکی، 103گ، 9 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 1617]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، کا: حافظ نظام بن محمود ... بن محیی الدین ابن بدرالدین، تا: چهارشنبه 19 شعبان 995ق؛ محشی؛ 139گ، 7 و 9
سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 6 - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بیکا، تا: 997ق؛ محشی، قبل از شروع به کتابت قصیده در اولین صفحه کتاب شرح علاماتی که بر کلمات قرآنی است نوشته شده پس از آن نظم وقوف سجاوندي را در 19 بیت نوشتهاند و پس از اتمام اصل قصیده مثنوي جزري نوشته شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 85ص، 14 سطر، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 1 - 189]
آغاز: برابر؛ انجام: ولکنها تبغی من الناس کفوهاً
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6 سطر، اندازه: 9/5×17سم [محدث ارموي مخ: 2 - 617]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 261گ، 4 سطر، اندازه: 3/ 13×19/2سم [ف: 1 - 187]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی؛ اندازه: 10×19سم [نسخهپژوهی: 3 - 98]
آغاز: بدات ببسم اﷲ فی النظم اولا
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن حسینی، تا: ذیقعده 1009ق؛ محشی؛ مهر: «محمد علی بن محمد مؤمن حسینی» (چهارگوش)؛ جلد: مشمع سبز، 15 سطر (5/ 4×12)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 2-443]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حافظ سید امان اﷲ پسر سید فتح الدین، تا: 11 رمضان 1019ق؛ محشی، بعد از آن 15 بیت دیگر است در همین وزن و قافیه شاطبیه با بسمله جداگانه و در بیان فهرست اوصاف حروف، آغاز: «بسمله. سا شرع فی نظم الحروف مبینا ** لاوصافها فردا ففردا علی الولا» پس از پایان دو بیت فارسی است در بیان اسامی قراء سبع و پس از آن در صفحه مقابل (ص 136) دائره اي است بزرگ در صفحات حروف (= مصطلحات تجوید)
به خط همین کاتب؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 68گ (1-68)، 9 سطر، اندازه: 16×21سم [نشریه: 13 - 138]
خط: نسخ، کا: محمد جنابذي، تا: شنبه 9 ذیقعده 1033ق؛ 12سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سهراب بن داود، تا: چهارشنبه 9 شوال 1060ق، جلد: تیماج قهوه اي، 145گ، 10 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 35 - 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: طباطبائی حافظ شیرازي، تا: 23 جمادي الاول 1073ق؛ محشی؛ مهر: «یا هادي المضلین»؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن عنابی، 127گ، 10 سطر (6×14/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: و آخر دعوانا بتوفیق ربنا ** ان الحمدﷲ الذي وحده علا
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد زمان جیرانی، تا: نیمههاي جمادي الثانی 1077ق؛ محشی؛ 137گ (7پ-143پ)، 9سطر (5×16) [ف: 329]
خط: نسخ، کا: درویش علی بن شیخ شمس الدین کاظمی، تا: شنبه 8 جمادي الثانی 1077ق، جا: شیراز؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: برابر
کاتب: علی بن محمد بن سلیمان شهیر به ابی شبابه حسینی مصلوي، تا: 16 ربیع الثانی 1077ق، مجدول؛ جلد: مقوا، عطف تیماج سرمهاي، 53گ (1پ-53ر) [ف: 36 - 221]
خط: نسخ معرب، کا: درویش علی بن شمس الدین کاظمی، تا: 8 جمادي الثانی 1077ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: علی بن فخرالدین موسوي دزفولی به تاریخ 14 جمادي الثانی 1412؛ جلد: تیماج مشکی، 44گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 22 - 79]
خط: نسخ، بیکا، تا: 2 ربیع الثانی 1080ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ، 23ص (146-168)، 29 سطر، اندازه: 15/5×28سم [ف: 35 -186]
خط: نسخ، بیکا، تا: دوشنبه 14 شوال 1083ق؛ محشی؛ اندازه: 13×19سم [نسخهپژوهی: 2 - 154]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1088ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 148گ (15پ-162ر)، 8 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 140]
آغاز: آغاز شرح: بسمله الحمدﷲ الذي انزل القرآن علی سبعة احرف کلها شاف کاف
خط: نسخ زیبا، کا: محمد مؤمن جهرمی ابن استاد، تا: 1090ق؛
محشی؛ تملک: محمد محسن [بن] سلطان حسین جهرمی 1167؛ خطی از محمد هادي بن محمد قاسم بیرقی؛ کاغذ: ضخیم شکري، جلد: تیماج مشکی، 237ص، 5 سطر، اندازه: 13×23/5سم [ف: 10 - 1905]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین، تا: 1096ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 89گ، 7 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 3 - 369] و [عکسی ف: 7 - 283]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1097ق؛ شماره ابیات حرز الامانی به 1173 بیت رسانده شده با شرحی درباره آن و نام هاي قاریان و رموز شاطبیه؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 5گ (133ر- 137پ)، 9 و 10 سطر (6×10- 11)، اندازه: 9/5×15سم [ف: 293]
انجام: ثم یسکت علیها فی مذهب الجمیع و اﷲ اعلم و هذا آخر ما اوردنا اتیانه فی هذه النبذة و صلی اﷲ علی سیدنا محمد النبی و آله الطاهرین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز، قطع: ربعی [نشریه: 7 -278]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: «محمد صالح بن حسن بن علی عاملی» (چهارگوش) مورخ 1287؛ کاغذ: ترمه هندي، جلد: میشن قهوه اي، 199گ، 8 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1- 188]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی رنگارنگ، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه اي، 49گ، 13سطر (6×10)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 17 - 325]
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 129گ، 8 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 16×27سم [ف: 16 - 736]
با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ درشت، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندي، جلد: مقوا عطف سرخ، 13 سطر (11×22)، اندازه: 17/5×28سم [ف: 17 - 30]
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی الوفاء الشنوانی، تا: دوشنبه 1 رمضان 1105ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 38گ (3پ-40ر)، 16 و 13 و 19 سطر (5/5-10×10- 13)، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 314]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد زکی حسینی، تا: 1120ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 39گ، مختلف السطر، اندازه: 14×22سم [ف: 26 - 11]
خط: نسخ، کا: عبدالخبیر بن محمد مفید رازي، تا: سهشنبه 14 رجب 1130ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 15گ (126پ-140ر)، اندازه: 14×21سم [ف: 7 - 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 58گ، 11 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 3 - 1616]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 78گ (1پ- 78ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 4 - 194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی؛ مهر: «محمد باقر»؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: پستهاي، جلد: تیماج مشکی، 91گ، مختلف السطر، اندازه: 17×26سم [ف: 2 - 559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 64گ (1-64)، 10 سطر، اندازه: 17×28سم [اوراق عتیق: 1 - 126]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 405]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 9/5×20سم [ف: 3 - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا محمود موسوي امام جمعه خلف میرزا سید محمد تونی، تا: یکشنبه غره محرم قرن 13؛ ضمن 2 برگ آخر نسخه برخی اشعار شیخ مصلح الدین سعدي و صدر نسخه اشعاري از قدسی تونی - الاصل دام ظله و دیگران؛ واقف: سید خلیل اﷲ امام جمعه قدسی نیا، خرداد 1374؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 5 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 23-80]
انجام: کما نزل الحسنی من اسمائنا العلا
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: مصطفی صفایی خوانساري در 1374ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 195گ، 6 سطر، اندازه: 10×17/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 327] و [ف:
23-79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: حیدر بن حسین موسوي بغرونی، تا: جمادي الاول 1202ق؛ محشی؛ 70ص (2-71) [عکسی ف: 1 - 148]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: شعبان، تا: 1220ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 41گ، 6 سطر (7×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 742]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1232ق؛ کاغذ: فستقی آبی، جلد: میشن سبز، 78گ، 18 سطر، اندازه: 15×2/ 21سم [ف: 1 - 188]
خط: مغربی معرب، کا: الطبیب بن عبدالهادي، تا: جمعه اواخر جمادي الثانی 1251ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 37گ (1پ-37ر)، اندازه: 20×26سم [ف: 6 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ مهر: «عبده حسین بن ابراهیم 1265» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 46گ، 14 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 3 - 1617]
آغاز: برابر؛ انجام: احدت کقطب للشدیده مثلا.
خط: نسخ، کا: اسداﷲ بن عبدالباقی کاشانی بروجردي، تا: دوشنبه 16 رمضان 1266ق؛ ده بیت بر نسخههاي دیگر از آخر منظومه زیاده دارد؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 114گ، 5 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 23 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ 51گ، 13 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 6 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: یکشنبه رجب 1276ق، جا: مشهد رضوي؛ محشی؛ واقف: میرزا عبدالوهاب نجل حاج میرزا هدایت اﷲ اوراسنجی نطاقی، 1360 یا 1306؛ جلد: تیماج مشکی، 116گ، 5 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف مخ: - 78]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الاول 1277ق؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 53گ (58-110)، 12 سطر (9×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 1151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین بن میرزا سید علی موسوي، تا: غره ذیحجه 1285ق، جا: مشهد رضوي مدرسه فاضلیه؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 54گ (1پ-54ر)، اندازه: 14×22سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسینی، تا: ذیقعده 1285ق؛ کاغذ: نخودي و شکري، جلد: تیماج مشکی، 46گ، 13 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 23 - 79]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمد باقر حسینی، تا: 1286ق؛ مهر: «محمدباقر بن حسن الحسینی» (بیضی) 1286؛ جلد: تیماج، مشکی، 50گ، 12سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 35 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه غره رجب 1295ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 10 سطر (5/ 4×13/5) [ف: 1 - 356]
بی کا، تا: 1295ق، [نشریه: 5 - 67]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابراهیم تهرانی، تا: پنج شنبه صفر 1300ق؛ مهر: کتابخانه محمد امین (صدرالاسلام) خوئی (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 78گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 26 - 383]
آغاز: برابر؛ انجام: تضاحک الدهر مسروراً اسرتها ** معرفا عرفها الاصال والبکرا
خط: نسخ معرب، کا: محمد علی تبریزي، تا: دوشنبه 17 ذیقعده 1301ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 76گ، 11 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1617]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، کا: سید محمد حسین بن کاظم علوي فاطمی حسنی حسینی طباطبائی حافظ سلطان القراء، تا: یکشنبه 5 ذیحجه 1308ق؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی محمد حسین بن کاظم الحسینی» (چهارگوش)، «هو المعز سلطان القراء» (چهارگوش)، «محمد حسین الحسینی» (بیضی)، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج سبز، 72گ، 9 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×22سم [ف: 2 - 524]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: سید اسماعیل حسینی، تا: محرم 1322ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا عطف پارچهاي، 58گ، 11 سطر (9×18)، اندازه: 16×27سم [ف: 1 - 142]
خط: نسخ، کا: علی بن حاجی محمد اصفهانی، تا: 28 ذیقعده 1326ق؛ 11سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 117گ (2پ-118ر)، مختلف السطر [ف: 79]
بیکا، بیتا [نشریه: 4 - 327]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 73گ (1ر-73ر)، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 253]
بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 40گ (53ر-92پ)، اندازه: 14×22سم [ف: 34]
آغاز: برابر؛ انجام: و ابیاتها الف تزید ثلاثه ** ومع مأ سبعین زهرا وکملا / وقد کسیت منها المعانی عنای ** کما عریت عن کل عوارآ مفصلا
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مهر: «وقف مدرسه حسینیه حاجی سید حسین لاریجانی فی شهر رجب 1308» (مربع)، «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 149گ، 8 سطر، اندازه: 10×20سم [ف مخ: 2 - 783]
کا: حسن بن سعید حملولی، بیتا؛ جلد: تیماج، سبز، 37ص (10-46)، اندازه: 14×20سم [ف: 35 - 146]
با ترجمه فارسی؛ بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج سرخ، 33گ (123-155)، 12 سطر (5×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 13- 3034]
نسخه اصل: اسعد افندي ش 1/ 23؛ بی کا، بیتا؛ در پایان آمده «اتم نقصان هذه المجموع حاج حافظ عبدالرحمن هوابن بادي المنظوم الحاج حافظ خلیل بن الشیخ ابراهیم بن یوسف الوارنوي»؛ 62گ [فیلم ها ف: 1 - 316]
تهران؛ مینوي؛ شماره نسخه: 344 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 106گ (1پ- 106ر)، اندازه: 1/56×25سم [ف: 4 - 14]
آغاز: برابر
بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج عنابی، 32ص (193-224)، اندازه: 5/ 8×19سم [ف: 5 - 1554]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ مهر: «یوسف» (مکعبی)؛ جلد: تیماج روغنی، اندازه: 13×15سم [ف: 321]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مجدول؛ 53گ، 12 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 - 30]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا، کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 517]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج عنابی، 33گ، 20 سطر (16×19)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1 - 97]
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ محشی؛ واقف: فهرستی؛ 173گ، 17 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 6 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 36گ، 17 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 6 - 162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا [رایانه]
ḥirz-ul amānī wa wajh-ut tahānī (t.)
وابسته به: حرز الامانی و وجه التهانی = قصیدة الشاطبیة شاطبی، قاسم بن فیره (538-590)
غیر همانند:
آغاز: تحف تحایا یا تقدیس و تمجید ثناء بارگاه احدیت مالک الملکی که نطاق نطق و بیان از احاطت بحضر حصر فواید و نعم او قاصر آید؛ انجام: سورة الناس الناس بامالة سین تمت بالخیر و السعادت و الصحة و السلامة و العافی و الرحمة و البرکة.
ترجمهاي است از قصیده حرز الامانی و وجه التهانی قاسم بن فیره شاطبی در علم قرائت قرآن کریم، که به کتابخانه امیر فارس تقدیم شده است؛ خط: نسخ، کا: فرج اﷲ بن بوداق بن شاه منصور فراهانی قمی، تا: سهشنبه 20 ذیحجه 1006ق؛ مصحح، محشی، در اول نسخه کلمه «کبیکج» درج شده و توضیح داده که در پشت هر کتابی این کلمه نوشته شود هیچ جانوري آن را نخورد، چند فایده تجویدي از جمله 57 مسأله که در قرائت سوره فاتحه باید رعایت شود؛ تملک: فرج اﷲ در نجف؛ جلد: تیماج قهوه اي، 112گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 1 - 114]
آغاز: بدات ببسم اﷲ ... آغاز کردم به کلمه بسم اﷲ در این جمع الاول به فیض الاخر خداي بزرگوار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 65گ، اندازه: 11/5×18سم [نسخهپژوهی: 2 - 127]
آغاز: و عترته ثم الصحابة ثم ... یعنی و هم چنین رحمت کناد خداي تعالی بر اهل بیت او بعد از ایشان بر متابعت کنندگان؛ انجام: سامضی علی شرطی ... و محروم نگردد هیچ بزرگواري ... و او را کافی مهمات خویش گرداند و بگوید حسبی اﷲ و اﷲ اعلم بالصواب
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 57گ (1-57)، اندازه: 15×21سم [نسخهپژوهی: 3 - 97]
herz-e amīr-al-mo’menīn
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3163/3
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ 1ص (70پ) [ف: 6 - 251]
ḥirz-ul īmān
جونپوري، محمود بن محمد، - 1062 قمري
jonpūrī, mahmūd ebn-e mohammad (- 1652)
مراتب توحید و قیومیت حق را بر ذات به طور فلسفی در چهار «فصل» با عنوان «تأصیل، تفصیل، حسم، ختم» اثبات میکند و صوفیان را زنادقه مینامد و به گفتههاي آنها خصوصاً آنچه در رساله «التسویة» آمده است پاسخ میگوید.
آغاز: قال مخدومنا و مولانا.. نشهد أن لا اله الا اﷲ وحده لا شریک له و نشهد أن محمداً عبده و رسوله ...
انجام: بل علیک و علی الاجتهاد فی استحداث قطرة اخري و تحصیل حالة علیا و اﷲ الموفق للسداد و منه امل الرشاد.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رکن الدین بن عبداﷲ، تا: 14 شعبان 1143ق (سال سیزدهم جلوس محمد شاه)، جا: جهان آباد هند؛ جلد: تیماج قرمز، 20گ (85پ-104ر)، 13 سطر، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 2 - 11]
آغاز: هائمین فی تیه الجدال و ان فتشت عن المدعین للنهایة فی الولایة؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «کتابی در عرفان» و ناشناس آمده ولی انجام آن با این رساله هماهنگ است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 9ص (29 - 38)، اندازه: 9/5×20سم [ف: 32 - 122]
ḥirz-ul baḥr
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2743/5
آغاز: یا علی، یا عظیم، یا حکیم. یا علیم، انت ربی وعلمک حسبی، فنعم الرب ربی ونعم الحسب حسبی. تنصر من یشاء وانت العزیز الرحیم؛ انجام: سبع مرات بسم اﷲ الذي لایضر مع اسمئه شی فی الارض ولافی السماء و هو السمیع العلیم ثلث مرات تمت
بیکا، تا: 27 ذیحجه 1304ق؛ 3گ، 13 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 784]
herz-e banī-‘abbās
اصفهان؛ روضاتی، سید محمد علی؛ شماره نسخه: 22/ 1
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: چهار بغل، 2گ (95پ-96)، اندازه: 13×15سم [نشریه: 5 - 133]
herz-e peyqambar
که جبرئیل آن را آموخت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7 /8803
انجام: قد تم فی یوم الثلثا وقت العصر من شهر جمادي الاخر سنه 1225 فی منزل و رباط بین مسیب و کاظمین علیهما السلم فی فصل الشتاء
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه جمادي الثانی 1225ق، جا: منزل و رباط بین مسیب و کاظمین؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نیلی، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (97پ-98پ)، 12-8 سطر (5/ 7×13)، اندازه: 3/ 10×8 /17سم [ف: 1/29 - 13]
ḥirz-ut ta‘wīḏ
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 2/871
حاکم فاطمی (صلاح الدین ایوبی آن را در خزانه خلیفهاي یافته است)؛ خط: نستعلیق، کا: اسمعیل نوري، تا: صفر 1269ق [نشریه: 2 - 101]
herz-e tofang va šamšīr
با آداب خواندن و نوشتن و نگاهداشتن آن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/102
انجام: انجامه: چون اجازه شرطست فقیر کاتب حروف مقیم کاشانی صاحب خود و مجموعه را یعی سید حسیب نسیب صاحب افضایل و الفواضل مخدذوم ا ماجد و الاماثل المستغنی عن التوصیف میرزا محمد ابراهیم الرضوي حفظه اﷲ عن المکاره امید که این ذات کامل الصفات بی مثال را حق سبحانه و تعالی قرن ها بسیار براي زیب روزگار باقی دارد. در نوشتن این دو حرز اجازه داده که بشرایط مسطوره مینوشته باشند و در تضییع این دو صفحه فقیر را تعییر ننمایند چه این فقیر امتثال امر مطاع نموده و المأمور معذور قول مشهور در بلده برهانپور در اواخر رجب سال هزار و هفتاد و دو مرقوم کردید. سنه 1072 هجریه.
خط: نسخ و نستعلیق و تحریري، کا: مقیم کاشانی، تا: اواخر رجب 1072ق، جا: برهانپور؛ کاغذ: نخودي نازك، جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (83ر)، اندازه: 9/ 14×3/ 25سم [ف: 1/29 - 287]
al-ḥirz-uṯ ṯamīn li-l-ḥiṣn-il ḥaṣīn
قاري هروي، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمري
qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad (- 1606)
وابسته به: الحصن الحصین من کلام سید المرسلین؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833)
تاریخ تألیف: 1008ق؛ محل تألیف: مکه
کتاب «الحصن الحصین»، مجموعه ادعیه و اوراد و اذکاري است که در احادیث و آثار آمده است. این کتاب شرحی است مزجی بر آن کتاب و مشتمل بر مقدمهاي در فضیلت و آداب و اجابت دعا و ذکر و بیان اسماء الحسنی و اعمال و اذکار صبح تا شام ... و در خاتمه فضیلت صلوات و سلام بر پیامبر مکرم (صلی الله علیه و آله).
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي جعل ذکره حصنا حصیناً من کل باب و دعاؤه حرزا امیناً للثواب والصلاة والسلام علی من ذکره مستطاب و دعاؤه مستجاب ...
انجام: و کذلک اجزت اهل عصري وتحقیق الاجازة و انواعها بینتها فی شرحی لشرح النخبة و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً.
چاپ: مکه، 1304ق.
[کشف الظنون 1/ 669 و 1 /650؛ معجم المطبوعات 17/292؛ قاهره، فؤاد سید 1/ 78؛ دار صدام ص 128و 129و 130]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله ان اﷲ علی کل شیء قدیر خص منه لکمالات ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا با عطف گالینگور، 64گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 6 - 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، با نشان «بلغ» مقابله گردیده؛ تملک: جمال الدین احمد به سال 1266ق؛ مهر: «محمد عبدالرزاق» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قهوه اي، 232گ، 21 سطر (11/5×23)، اندازه: 20/5×32سم [ف: 35 - 495]
آغاز: برابر؛ انجام: ... و قالاو حالا حال حیاته و وقت مماته ممداً و معیناً و یرحم اﷲ عبداً قال آمیناً.
خط: نسخ، کا: حاج یوسف بن حاج حسین بن حاج علی بن مصطفی بن عثمان بن سلمان دمشقی خلوتی حنفی، تا: جمعه 4 ربیع الاول 1117ق؛ تملک سید محمد سعید به تاریخ 1308؛ جلد: تیماج قهوه اي، 311گ، 21سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 35- 377]
آغاز: برابر؛ انجام: علی سید الخلق و فی نسخه و اشرفهم محمد و علی آله و صحبه و سلامه اي و سلام اﷲ تعالی کذلک علیه و علیهم.
خط: نسخ، کا: عمر بن محمد بن شعبان، تا: 1131ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 321گ، 23 سطر (5/ 8×16)، اندازه: 15×22سم [ف: 7 - 248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عثمان قونوي، تا: 23 جمادي الاول 1133ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: علی بن مصطفی ابن ولی الدین به تاریخ 1133؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 323گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 1617]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد و علی آله و صحبه و سلامه اي و سلام اﷲ تعالی کذلک علیه و علیهم انتهی.
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن عبداﷲ به امر سید علی قادري حنفی بند نیجی، تا: یکشنبه 17 محرم 1186ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 234گ، 29 سطر، اندازه: 3/ 15×25/5سم [ف: 15 - 181]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسام الدین کشمیري، تا: جمعه 11 ذیقعده 1199ق، براي محمد معصوم؛ مجدول مرصع مذهب محرر؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 359گ، 17سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 35 - 434]
آغاز: برابر؛ انجام: یقول سمع بالتشدید اي بلغ و هو خبر معناه الامر اي لیبلغ سامع بحمداﷲ، قال المصنف بتشدید المیم المفتوحة کذا اضبطه القاضی عیاض ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ در حاشیه قرار دارد؛ 11 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 204]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
herz-e jan
محمد عبداﷲ، 1905 - 1982 میلادي
mohammad ‘abd-ol-lāh (1905 - 1982)
تاریخ تألیف: 1260ق
رسالهاي است کوتاه در احوال زیرکی عقل و حسن اخلاق و زهد نبوي، در سه «فصل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16165/6
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین ... اما بعد میگوید بنده درگاه اله ... براي فواید خلق اﷲ رساله موسوم..؛ انجام: هر که شد در راه حق ثابت قدم ** هست دنیا پیش چشمش کالعدم
خط: نستعلیق هندي، بیکا، بیتا، جلد: چرم قهوه اي، 13ص (31-43)، 15 سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف: 45 - 46]
herz-e javād
شوشتري، رضی الدین محمد، ق12 قمري
šoštarī, razī-od-dīn mohammad (- 18c)
اهدا به: شاه سلطان حسین
در بیان آداب حرز امام جواد (علیه السلام) با دیباچه اي به نام شاه سلطان حسین صفوي و مشتمل بر بیان سند این حرز به نقل از مهج الدعوات. در الذریعه این رساله به پدر او بهاء الدین محمد تستري نسبت داده شده است.
[الذریعة 1/ 17]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4594/3
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مهر: شاه سلطان حسین صفوي؛ واقف: آقا جمال خوانساري، 1113؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج زرد، 52ص (59-110)، 9 سطر (5×11)، اندازه: 9×15سم [ف: 14 - 3524]
ḥirz-u jawād-il a’imma
حرز معروفی از حضرت جواد الائمه محمد بن علی بن موسی بن جعفر است که خداوند به وسیله آن حرز حضرت را از حمله و ضربات شمشیر مأمون در امان داشت. ماجراي این واقعه را حکیمه خاتون دختر حضرت از زبان ام الفضل دختر مأمون روایت میکند.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 36469
آغاز: بسمله. قال الشیخ علی بن عبدالصمد حدثنا الشیخ الفقیه ابوجعفر محمد بن الحسن ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمداﷲ رب العالمین ... الم تر ان اﷲ مسخر لکم ما فی الارض؛ انجام: و اسئلک النجات یوم ینفخ فی الصور انتهی ما اردت استنساخه من مهج الدعوات للسید الجلیل علی بن طاوس قدس سره فی طهران سنه 1297
خط: نسخ، کا: محمد علی بن سید مرتضی، تا: 1297ق؛ اهدایی: رهبري، مهر1386؛ کاغذ: نخودي ماشینی، جلد: تیماج مشکی، 4گ، 22 سطر، اندازه: 11×18سم [اهدائی رهبر: 6 - 250]
herz-e javād
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: العلی العظیم
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
بیکا، بیتا؛ خریداري از آزیتا عالی [رایانه]
با سند روایت و دستور آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچهاي، 20 سطر (12×19)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 702]
آغاز: هذا حرز جواد التقی علیه السلام - بسمله- الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: 6 - 5 - سه - 1- ج 10
این جزوه شامل دعاي حرز جواد است که به امام محمد تقی (علیه السلام) منسوب می باشد. در پایان آن اشکالی از رمل و فصلی در سعد و نحس اشکال ذکر گردیده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 7گ، مختلف السطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 1 - 180]
ḥirz-ul jawād wa ḏuxr-ul murtād fī mulaxxaṣ-il farq bayn-a ahl-il ‘ilm wa ummat-il ijtihād
استرآبادي، محمد امین بن محمد شریف، -1033قمري
estarābādī, mohammad amīn ebn-e mohammad šarīf (-1624)
مؤلف که از سرکردگان و بزرگان اخباریین است و درگیري بسیاري با اصولیین عصر خود داشت رساله حاضر را در رد مجتهدین و اصولیین و اثبات اخباریگري نگاشته است. این کتاب به نام سید جواد بن سید محمد زینی تألیف شده است. در فهرست از محمد بن عبدالنبی اخباري دانسته ولی نسخه عکسی آن مؤلف را محمد امین استرآبادي دانسته است.
آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی بعد فهذا حرز الجواد و ذخر المرتاد فی ملخص الفرق بین اهل العلم و اُمة الاجتهاد سبق بابرازه علی لسان الداعی الی شرعة الارشاد تذکرة للشریف ...
انجام: قل رب زدنی علما و کما اثبت المفید و المرتضی و شیخ الطائفة من امتناع حصول الظن فی الشرعیات فی کتبهم الکلامیة و الاصولیة ... و کن من الشاکرین و قل الحمدﷲ رب العالمین.
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 2/ 37
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن محمدعلی آرانی کاشانی، تا: 1228ق؛ فواید اصولی و متفرقه توسط کاتب فاضل بعد از این رساله آمده؛ جلد: گالینگور قرمز، 8ص (58-65)، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: - 56]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 262/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 1 - 301]
herz-e javād va seyyed-o-š-šohadā
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20791
بیکا، بیتا؛ خریداري از محمد هادي معرفت [رایانه]
herz-e čahārdah ma‘sūm
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 11966
آغاز: بسمله، بسم اﷲ استرعیک؛ انجام: فاﷲ خیر حافظا و هو ارحم الراحمین
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
al-ḥirz-ul ḥāriz
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
حرزي است که میر داماد از طریق مشایخ خودش آن را روایت کرده است. در پایان آن از خود او یاد شده است.
آغاز: بسمله. و الاعتصام بالعلی العظیم ... حرز حارز رویته فیما رویته بطرقی و اسانیدي عن مشیختی و مشایخی و سلافی و اسلافی ... اودعت نفسی و اهلی و مالی و ولدي و من معی و ما معی فی ارض محمد سقفها و علی بابها و فاطمة و الحسن ... و الحجة المنتظر حیطانها و الملائکه حراسها و اﷲ محیط بها
نوشته شده با یک واسطه از خط میر محمد باقر داماد؛ خط: نسخ و نستعلیق و تحریري، کا: شاهرضا، تا: ربیع الثانی 1085ق، جا: مکه مکرمه؛ کاغذ: نخودي نازك، جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (14پ)، اندازه: 9/ 14×3/ 25سم [ف: 1/ 29 - 282]
آغاز: برابر؛ انجام: فی لوح محفوظ
خط: نسخ، کا: ابوالفتح گیلانی، تا: قرن 11؛ در پایان از خود او [میرداماد] یادشده است و در آن روایت دوم او از علی بن ابی الحسن عاملی در 988 در سناباد طوس همین حرز را آمده است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (463پ-464پ)، 12سطر (8/5×15)، اندازه: 16×24سم [ف: 8 - 434]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جلال الدین محمد مازندرانی، تا: شعبان 1132ق؛ مهر «احمد بن علی محمد»؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19 سطر (5/5×15)، اندازه: 5/ 10×17/5سم [ف: 2 - 380]
آغاز: برابر؛ انجام: و هی موتة بالنسبة الیها. کتب بیمناه احوج المربوبین الی ربه الغنی محمد باقر الداماد الحسینی. ختم اﷲ له بالحسنی و هذا منقول من خطه الشریف (رحمه الله علیه).
خط: نسخ خوش، کا: علی اکبر فیض بن آقا میرزا محمد، تا:
1297ق؛ از روي دستنویس نگارنده؛ 3 گ (34پ-36ر) [ف: 2- 122]
مورخ 988؛ بیکا، بیتا [ف: 3 - 26]
ḥirz-u ḥaḍrat-i jawād-il a’imma
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 19339
آغاز: هذا حرز حضرت جواد سوره فاتحة الکتاب؛ انجام: العلی العظیم الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ خفی، بیکا، بیتا [رایانه]
herz-e hazrat-e mohammad
اصفهان؛ روضاتی، سید محمد علی؛ شماره نسخه: 7/ 1
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: چهار بغل، 2گ (42ر-43)، اندازه: 13×15سم [نشریه: 5 - 132]
ḥirz-ul ḥukamā’
دعایی است که به طریق حروف ابجد و رمز ساخته شده و ادعا شده در تسخیرات و رواعی حاجات موثر است.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 11/204-2104/7
آغاز: بسمله یا اﷲ یا هو یا من هو یا من هوهو یا من هوهو هو انت یا من انت هو یا من هو انت اﷲ الذي لا اله الا هو؛ انجام: القیوم الذي لاینام ولایموت ابدا سبوح قدوس ربنا ورب الملائک والروح آمین آمین آمین
خط: ثلث، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 7گ، 14 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 1618]
ḥirz-ul ḥawās min waswās-il xannās
اخباري، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمري
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
حرز الحواس که در آن از سه مسئله طینت و اختیار و جداییهاي میان محدث و اصولی که به بیست و دو میرسد گفتگو گردید. در آن سخنی درباره محدث و اصولی از رساله فارسی مجلسی آورده شد و از هدایه حسین بن شهاب الدین عاملی.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین. والسلام علی عباده الذین اصطفی. اما بعد فیقول ... ابواحمد محمد بن عبدالنبی بن عبدالصائغ ... انه ورد امر السید ... محمد رضا بن شبر الی قنه الجانی ان یکتب مسئل الطینة و الاختیار و الفرق بین اهل الاصول و الاخبار ... فبادر الی الامتثال ... و سمی الرسالة بحرز الحواس من وساوس الخناس
انجام: فان بین کل فریقین منهم اختلافا فی بعض الجزئیات مذکور فی محله. انتهی کلامه رفع مقامه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن سیاه، 11گ (70ر-80)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1211ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 22گ، 16 سطر (6×11)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 2-242]
آغاز: الحمد ﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی ... انه ورد امر السید الجلیل و المولی النبیل سلالة صفوة الخلیل؛ انجام: و الاخبار یون لا یجیزون ذلک الا فیما دل علیه کلام اهل العصمة
خط: نسخ، کا: یاد علی بن ممتاز علی حسنی باره اي، تا: چهارشنبه 10 رجب 1232ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ (46ر-67پ)، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 17 - 193]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر انصاري، تا: 1275ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16گ (38ر-53ر)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 26 - 14]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 19گ (103ر- 121ر)، اندازه: 10×15سم [ف: 28 - 241]
آغاز و انجام: برابر؛ من آخر ذلک الکتاب سرقت وریقات قلیلة من نسخ الاصل
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 13گ (1پ-13ر)، 17سطر (9×14)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 1683]
ḥirz-un dāfi‘ wa sayf-un qāṭi‘ li-l-maḥabba wa-l jāh wa-l karāma
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12559/10
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2ص(316-317)، 23 سطر [ف: 36 - 94]
herz-e rasīn = t.-ye hesn-e hasīn
فخرالدین محب اﷲ
faxr-od-dīn moheb-o-llāh
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4963
آغاز: الحمد ﷲ الذي بعزته و جلاله تتم الصالحات و بذکره یتحصن المرء بحصن الحصین
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج مشکی، 513گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 13 - 162]
herz-e rasīn = t.-ye hesn-e hasīn
وابسته به: الحصن الحصین من کلام سید المرسلین؛ ابن جزري، محمد بن محمد (751-833ق)
ترجمه و شرحی است بر کتاب «الحصن الحصین» شمس الدین محمد جزري. در این شرح و ترجمه از شروح دیگران استفاده شده و مخصوصاً به گفته هاي ابوالمجد شیخ عبدالحق (ق11) توجه کامل داشته است و آنچه از استعداد مترجم ترشح نموده بروي افزوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 795
آغاز: الحمدﷲ مجیب دعوات المضطرین و کاشف الضر عن المکروبین و الصلاة و السلام علی داعی الخلق الی الحق؛ انجام: و همچنین اجازت دادم باین کتاب و غیر آن که روایت کنند از من؛ و الحمدﷲ وحده اولا و آخراً...
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: دوشنبه 19 ربیع الثانی 1226ق، جا: کشمیر، به دستور قطب الدین خان برکی کشمیري؛ مجدول، داراي لوح؛ جلد: تیماج مشکی، 368گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×24سم [ف: 2 - 401]
herz-e ramazān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/223
منقول از شیخ بهائی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1ص (479) [مختصر ف: 309]
herz-e soleymānī = š.-e do‘ā-ye jowšan saqīr
حسینی قزوینی، محمد مؤمن، ق12 قمري
hoseynī qazvīnī, mohammad mo’men (- 18c)
وابسته به: دعاء جوشن صغیر
شرحی است بر دعاي جوشن صغیر؛ مؤلف این دعا را براي شاه سلیمان صفوي ترجمه و فقرات مشکل آن را شرح داده و آن را به استاد خود آقا حسنا تقدیم نموده است. مؤلف خود را محمد مؤمن حسینی و مدرس در قزوین معرفی می کند احتمالاً همان است که در طبقات اعلام الشیعه (الکواکب المنتشره فی القرن الثانی بعد العشرة ص 751) ذکر شده است.
آغاز: بسمله. جوشن هیکل بقاء نعمت هر صغیر و کبیر و حرز مار عزي نما و برکت هر برنا و پیر حمد و سپاس پادشاهی است که در گاه اجابت دستگاه دعایش بجهت مظلومان بی پناه درگاه و بی گاه باز است
انجام: اي مهربانتر مهربانان بدرستی که تو بر هر چیز توانایی درود کناد اﷲ تعالی بر محمد و آل محمد.
[مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 442 و 4/ 222؛ فهرستواره منزوي 7/ 297]
بیکا، تا: قرن 12 [د.ث. مجلس]
آغاز: که اداي ثنا و شکر منعم و مقابله اکرام به سپاس و ستایش مکرم امري است واجب و لازم؛ انجام: برابر
خط: نسخ و ترجمه نستعلیق، کا: سید محمد علی حسینی، تا: جمعه 2 ذیحجه 1124ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، رکابهدار، برگ هاي نسخه جابجا شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 59گ (4ر-62پ)، 16سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 44 - 235]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در فهرست «ملا محمد صالح خلخالی» ذکر شده است، ولی کتاب فوق با همین آغاز در فهرست مجلس 35/ 374 به حسینی قزوینی، محمد مومن نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن احمد رشتی، تا: 1250ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: شکري، جلد: میشن، 14 سطر، قطع: جیبی [ف: 5 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مجدول محرر مذهب مرصع؛ جلد: تیماج سوخت، 20ص (409-428)، 25 سطر، اندازه: 18×31سم [ف: 35 - 374]
herz-e kāmel
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 1090
آغاز: بسمله. اﷲ اکبر اکبر اﷲ اکبر و اعلی و اجل و اعظم مما
اخاف و احذر استجیر باﷲ عز جاراﷲ و جل ثنا اﷲ؛
نسخه اصل: گویا در نزد سید محمد جواد مرعشی شوشتري؛ بیکا، بیتا [عکسی ف: 3 - 180]
ḥirz-un kāmil li-‘alī ibn-i ḥusayn ibn-i ‘alī
اصفهان؛ روضاتی، سید محمد علی؛ شماره نسخه: 10/ 1
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: چهار بغل، 7گ (46پ- 52)، اندازه: 13×15سم [نشریه: 5 - 133]
herz-e kanīz-e ma’mūn
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 3736/4
آغاز: بسمله قال الشیخ الاجل جمال الدین یوسف الدلامی، رحمه الله علیه، روي عن شیخ نور الدین الاصفهانی فی ایام خلافة المأمون
بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با گالینگور آبی، 10ص (75-84)، 17سطر (8×14/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 5 - 1772]
ḥirz-un li-l-musāfir wa li-l-mutiḥayyir
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 604/15
و روایاتی از عایشه و ابی درداء و ابن زبیر و ابن عباس و ابی امامه؛ بیکا، تا: قرن 9 [ف: 5 - 107]
herz-ol molūk
تهرانی، عبدالصمد بن عبدالکریم، ق13 قمري
tehrānī, ‘abd-os-samad ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 19c)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1211-1250ق)
در یک «مقدمه» در دوازده «فائده» و یک «مطلب» در بیست و چهار فصل و یک خاتمه در برخی ختمها به فارسی ساخته است.
[فهرستواره منزوي 7/297]
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 6271-91/4
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 4 جمادي الاول 1234ق؛ با سرلوح؛ واقف: محمد باقر حسینی متولی باشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 122گ، 12 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 111]
ḥirz-un min kull-i hamm wa ġamm
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 604/28
کا: شمس الدین محمد بن حسن جباعی، تا: قرن 9 [ف: 5 - 108]
herz-on nejāt fī nazm-el vājebāt = vājebāt-e manzūm =mā-lā-budda min-h fī mazhab-el emāmīye
سلیمی، حسن بن سلیمان، - 854 قمري
salīmī, hasan ebn-e soleymān (- 1451)
منظومهاي است فقهی در بیان برخی فروع دین. در ابتداي آن ناظم به اختصار اصلهاي توحید و نبوت و امامت از اصول دین را در ابیاتی توضیح میدهد و هشت اصل از اصول ایمان را میشمارد در الذریعه عدد ابیات این منظومه دویست بیت به همراه مقدمه اي منثور ذکر شده است. این کتاب در الذریعه به نام «ما لابد فی مذهب الامامیه» و «حرز النجاة فی نظم الواجبات» و در فهرست مجلس با نام «منظومه در اصول و فروع» و در نسخهاي با نام «واجبات» معرفی شده است.
آغاز: دیباچه: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و العاقب للمتقین ... جمعی از دوستان که طالبان رسایل دینی بودند التماس نمودند ... متن: تبارك خالق بیچون ربنا الاعلی ** حکیم و عالم و عادل قدیم و فرد و بی همتا / سخن از واجبات آمد بنام حق ادا کردن ** که نام ذات پاك اوست مقصود همه اشیا
انجام: طواف کعبه داریم آرزو لیک ** بدین طاعت نداریم استطاعت / همین حب نبی داریم و آلش ** کز ایشان است امید شفاعت/ بدین شادیم و خرم چون سلیمی ** به فقر و عافیت کرده قناعت
چاپ: ضمن دیوان سلیمی تونی، تهران، انتشارات کتابخانه مجلس، با تحقیق سید عباس رستاخیز، 1390ش، صص 329-344
[فهرستواره منزوي 9/ 268]
خط: نسخ، کا: احمد، تا: 877ق [الفبائی ف: 221]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در این نسخه ذکر نشده و با توجه به آغاز نسخه مرعشی (24: 94) مستند گردید؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 913ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 8گ (147پ-154پ)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 5 - 2000]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک حسین بن نظام الملک، تا: 958ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 9گ (96پ-104)،
14سطر (7/5×12)، اندازه: 5/ 10×17سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: آدمی پیر چوشد حرص جوان می گردد ** خواب در وقت سحر گاه گران می گردد
خط: شکسته نستعلیق، کا: کلب محمد احمد حسینی، تا: 1120ق؛ 7گ (1ر-7پ) [ف: 15 - 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 9گ (94پ-102پ)، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 24- 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: انتم و کم شما وذا این مرد انت تو انت زن ولی شها ...
خط: نسخ خفی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: در سی ششش یک شتر ماده دو سال در سه شده واجب بوده اي مرد نکو حال سه رساله و در چار شده و ان چهل و شش کو ماده بود باید ادا کردن از ان مال (گ 24پ)
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ از گ1 تا 11 سه غزل به زبان ترکی نوشته شده و در گ 11پ و 12 اشعاري با عنوان «مناجات حضرت موسی به درگاه قاضی حاجات» از عطار؛ کاغذ: فرنگی نخودي و الوان نامرغوب، جلد: مقوایی رویه کاغذ قهوه اي، 13گ (12پ-24)، 18-12 سطر (5/ 8×13 و 9/8×14)، اندازه: 9/11×3/ 19سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
با مقدمه منثور؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علاء الدین درزي مازندرانی، تا: 1105ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی [ف: 10-1510]
آغاز: بسمله حمد بیحد وثناء بی عدد بر حضرت احدیرا سزاست که هریک از آحاد موجودات
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (162-164)، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1618]
آغاز و انجام: برابر
با مقدمه منثور؛ بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1390]
آغاز: برابر
با مقدمه منثور؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج، 13ص (21-33)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 3 - 472]
آغاز: برابر؛ انجام: طواف کعبه داریم آرزو لیک ** بدین طاعت نداریم استطاعت / همین حب نبی داریم و آلش ** کز ایشان است امید شفاعت
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 6ص (30-35)، 18 سطر، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 35 - 238]
herz-e vabā
به روایت از علی بن ابی طالب، با توضیحی درباره تارخچه حرز و وقوع شیوع وبا در بلاد کاشغر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/3
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11، 1ص (9) [مختصر ف: 309]
herz va ta‘vīz
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/140
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1ص (295) [مختصر ف: 260]
herz va do‘ā
مجموعه پنج حرز و دعا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16938/7
آغاز: بسمله. شهد اﷲ لا اله الا هو و الملائکة و الوا العلم قائما بالقسط لا اله الا هو العزیز الحکیم؛ انجام: و ان یستخفی بک اللهم الیک النجات اللهم الیک النجات اللهم الیک النجات.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: چرم قهوه اي، 15گ (92 پ- 106ر)، 12 سطر (6×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 1/47 - 55]
herz va do‘ā’-e ja‘far-e sādeq razī-yol lāh ‘an-h
اصفهان؛ روضاتی، سید محمد علی؛ شماره نسخه: 27 /1
خط: نسخ جلی، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: چهار بغل، 3گ (117- 119پ)، اندازه: 13×15سم [نشریه: 5 - 134]
herz-hā va telesm-hā
مجموعهاي است متنوع در انواع حرزها و طلسمات در دفع آفات و بلیات دنیوي و بیان خواص اعداد و بعضی از اشیاء، سعد و نحس ایام و نسخههایی پزشکی. در ضمن مجموعه، اشعاري نیز درباره کیفیت ساختن رنگ و رنگآمیزي و ساختن قلم و صفات آن مندرج است، بدین مطلع: شود چون شوق نقاشیت غالب ** قلم بستن بود اصل مطالب. و نیز: شوي گر رنگ و روغن را طلبکار ** ترا پاکیزگی [باشد] به ناچار. کتابت این اشعار در ماه صفر 1292 پایان یافته است. از جمله مطالب دیگر در آن میتوان به رسالهاي از ابوحامد غزالی در باب صفات الحروف و رساله اي در اسماء الحسنی و خواص آن اشاره کرد با این سرآغاز: «در خواص اسماء حسنی وارد است که هر کس ده جمعه جمعه و هزار بار بگوید الغنی الغنی در این مدت حیوانی نخورد خداوند او را غنی مطلق گرداند».
قم؛ ارگانی بهبهانی؛ شماره نسخه: 100
آغاز: قال الشیخ الامام العارف ... أما بعد حمداﷲ و تعالی علی [ما] هو أهله ... ان اذکر اقلام الثلاثة و هی داخلة
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ رساله غزالی نیز به تاریخ روز یکشنبه از صفر 1287 کتابت شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 134گ، اندازه: 11×17/5سم [ف: 80]
حرز الیمانی- شرایط خواندن دعاي سیفی
الحرز الیمانی- دعاء السیفی
al-ḥirz-ul yamānī (bā t.)
دعاي معروف حرز الیمانی است که توسط کاتب به فارسی نیز ترجمه شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3/ 2999
آغاز: الحمدﷲ سامع الدعاء دافع البلاء والصلوة والسلام علی سیدالانبیاء واشرف اهل الارض ... وبعد بدان ایدك اﷲ تعالی که از جمله شرایط حرز مبارك یمانی بعد تصحیح و اجازه استاد ماهر واتصال؛ انجام: که پیش از دعوت فاتحة الکتاب 21 بخواند 4 ایاك نعبد و ایاك نستعین پس از آن صدنوبت بخواند وافوض امري الی اﷲ ان اﷲ بصیر بالعباد وده بار صلوات فرستد بر محمد واله وبعد از آن اعتصامات را بخواند
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن علی، تا: رمضان 1273ق؛ 23گ، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 2 - 784]
herz-e yamānī = do‘ā-ye seyfī
دعایی است منقول از حضرت علی (علیه السلام) شامل وجه تسمیه آن، آداب آن و خواص آن، و متن دعا و دعاي اعتصام سیفی و خاتم سیفی و دو نسخه بدل دیگر آن.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 27
آغاز: بسمله بعد الحمد و الصلوة نموده میشود که حرز یمانی سیفی اعظم ادعیه مأثوره؛ انجام: خاتم سیفی ...
خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن 12، با کمند، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه اي، 79گ، 10 سطر (7×12/5)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 45]
herz-e yamānī-ye seyfī
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 26469
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین، الرحمن الرحیم؛ انجام: بلا معین و لا ظهیر (هفت مرتبه)
خط: نستعلیق خفی، کا: جعفر زاهدي، بیتا [رایانه]
الحرف- معنی الحرف
al-ḥarf = k.-ul ḥarf
هرمس
hermes
رسالهاي است در خواص حروف که آن را به ترتیب آورده و خواص هر یک را بیان نموده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 11755/4
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... و بعد فهذا کتاب الحرف و هو نظم الحکیم هرمس و هو یشتمل علی الحروف الابجدیة؛ انجام: یعلق علی عنقها و تسقیها ماء الورد وتحمل الحجاب ف نها تبر ب ذن اﷲ تعالی و اﷲ أعلم.
خط: نسخ، کا: حسن فرزند صدیق فرزند جحا فرزند محمد فرزند احمد فرزند جحا،گیلانی، تا: 1313ق؛ مصحح؛ داراي جداول رملی؛ کاغذ: فرنگی ضخیم، 39گ (88-126)، 16 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 29 - 545]
harf-e qarīb
ملکم، 1249 - 1326 قمري
(1908 - 1834) malkam
نویسنده که به تمدن غربی آشنایی داشته و اوضاع ایران را مخالف اصول آن تمدن میبیند براي آشنا کردن صاحبان قدرت
به اصول تمدن غرب این رساله را تحریر کرده و چنان که خود او میگوید: «مقصود از این کتابچه فقط ضبط بعضی از اصول است و بر هر یک از این اصول البته پانصد جلد کتاب نوشتهاند و به هر یک از اصول است سال ها و قرن ها تجربه کردهاند کل علوم تدابیر فرنگستان راجع به تدابیر و تکمیل این اصول و از براي تقویت اجزاي این اصول است.» حاصل بحث نویسنده در این رساله طرحی براي ایجاد ضرابخانه جدید و پیدایی مجلس مقننه و تشکیلات پلیسی و فرهنگ جدید و مدارس تربیت کننده نسل آتی است. بیان این مطالب در آن روزها بسیار جالب توجه بوده است.
آغاز: در فرنگستان هیچ حرفی نیست که به نظر ما غریب نیاید، عموم مطالب این کتابچه از رسوم قدیم آسیا خیلی بعید و اغلب نقطه مقابل عقاید حالیه ما است
چاپ: در کلیات او، تبریز، 1325ش، و پس از آن چاپ شده
[فهرستواره منزوي 6 /430]
آغاز: برابر؛ انجام: با تمام قدرت بجان دل در اجراي این اصول بکوشیم.
بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، رویه کاغذ رنگی، 21ص (138-158)، 19سطر (9×17)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 84]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1004/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 252]
آغاز: برابر؛ انجام: و ازاین دقیقه بلا تأمل با تمام قدرت خود بجان و دل شب و روز در اجراي این اصول بکوشیم.
خط: سبک هندي و نستعلیق، کا: مرتضی ابن مرحوم میرزا صادق، بیتا؛ کاغذ: خارجی، 17گ (27ر-43ر)، اندازه: 18×33 سم [ف: 40]
harf lerīmzek modāfe‘e sī
ترجمه عبداﷲ بطال از روسی (کنگره ترکیات باکو).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 943- ف
نسخه اصل: از روسی (کنگره ترکیات باکو) چاپ سنگی منطبعه در 1926 (توزگ تاریخ قودومو کتب خانه سی 5480/ 399)؛ بیکا، بیتا؛ [فیلم ها ف: 2 - 4]
al-ḥarf wa-n nuqṭa
حموي، محمد بن مؤید، 586 - 649 ؟ قمري
hamavī, mohammad ebn-e mo’ayyed (1191 - 1252)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 915/1- ف
نسخه اصل: پاریس 113 P. S. بلوشه 149 (1/99)؛ بیکا، بیتا؛ 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 547]
الحرفیة- تحقیق معنی الحرف
ḥarfīya = ar-r.-ul ḥarfīyya = r.-un fī taḥqīq-il ḥarf = ma‘ni-l ḥarf
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمري
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
رسالهاي است بسیار دقیق در شرح حقیقه لحاظ آلی و استقلالی و فرق بین معنی حرفی و اسمی. سید شریف در این رساله از شرح بعض محققین بر مختصر و نیز از ایضاح ابن حاجب یاد کرده و تحقیق خود را با تعریفی که از ابن حاجب براي ضمیر نقل کرده مطابقت داده است.
آغاز: بسمله اعلم ان نسب البصیره الی مدرکاتها کنسب البصر الی محوساتها.
انجام: و ایراده الضمیر الدال علی اراد الارتباط الذي یستحیل وجوده مع الایقاع.
چاپ: بیروت، مجل المشرق، تحقیق لویس شیخو، مجلد 22، العدد الاول، 1924م، 7ص (10-16)
[برلین ش 6576؛ مکتب امیرالمؤمنین 2/ 528]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: بایزید بن حاج علی جیلانی مجغلی، تا: اواخر ذیحجه 853ق؛ افتادگی: انجام (دو برگ)؛ جلد: مقوا، 2گ، 65 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ به شیوه ترکی عثمانی، کا: سعداﷲ بن فضل اﷲ بن محمد بن لطف اﷲ سروي مفلح، تا: 872ق، جا: بدلیس مدرسه حاج بیک؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 6 ص (326-331)، قطع: خشتی، [ف: 19 - 390]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 883ق، با حواشی؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سبز، 3گ (131پ-133ر)، 15 سطر (7×11/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 11 - 2369]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 907ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (139پ-142ر)، 21 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 7 - 154]
آغاز و انجام: برابر
فهرست نگار کتاب را نشناخته و به نام «نسبة البصرة الی مدرکاتها» ذکر کرده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی بن نظام الدین جیلی عقیلی، تا: 922ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 2گ (113پ-114پ)، اندازه: 12×17سم [ف: 17 - 205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابراهیم بن علی بن حاجی یوسف خانیساري، تا: 924ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج زرد، 6ص (75-80)، 14 سطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 9 - 41]
خط: نسخ، کا: نور اﷲ حسینی، تا: 949ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (95ر-99ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 96]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 965ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی، 3گ (112-114)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1270]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه مجلس ج 23/ 842 تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، تا: 974ق، جا: کاشان؛ جلد: چرم نقشهدار، 3گ (35پ -37 پ)، 21سطر، اندازه: 10×17/5سم [مؤید: 3 - 534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: میشن سبز، 16 سطر [ف: 5 - 141]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ 2گ (79پ-80پ) [ف: 5-178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی الوالی، تا: قرن 10؛ 3گ (205-207)، اندازه: 10×15سم [آینه پژوهش: سال4ش22 - 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (185ر)، اندازه: 19×26سم [ف: 23 - 842]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته آمیخته به نسخ، بیکا، تا: اواسط قرن 11؛ مذیل است به رساله کوتاهی در سه صفحه مشتمل بر فقط بیان مقدمات هفتگانه اي که براي معرفت قوس قزح لازم است منقول از شرح ملخص از نجم الدین دبیران کاتبی (-675) از مشاهیر علماي ریاضی و حکما در قرن هفتم هجري، آغاز رساله دوم: «بسمله، هذه مقدمات سبع یحتاج فی معرف قوس قوزح (کذا) الی معرفتها المقدم الاولی منها فی بیان الانفکاك»، انجام: «فهذه جملة محتاج الیها من المقدمات و براهینها مذکورة فی علم المناظر»؛ واقف: ملاموسی؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 4گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 12 - 83]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی، [نشریه: 6 - 694]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: ساجد بن ملاحاجی محمد سارش با مهر: «خاك کف پاي محمد ساجد» (بادامی شکل)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (107-112)، 13 سطر (6×12)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 3 - 1599]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی، تا: 1084ق، جا: پتنه هند؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (89پ-93)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 18 - 63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن اردستانی، تا: 1086ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 6گ (57پ-62پ)، 15سطر (6/5×12)، اندازه: 13×20سم [ف: 14 - 132]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد باقر یزدي، تا: سهشنبه از محرم 1090ق؛ تملک: صالح ابن عزالدین؛ مهر: «افوض امري الی اﷲ عبده احمد؟» (مستطیل)؛ جلد: تیماج زرشکی، 3گ (50پ- 52پ)، 18 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 41 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، این رساله در مجلات قبلی فهرست کتابخانه یک بار عنوان «الرساله الحرفیة» و بار دیگر به عنوان «معنی الحرف» آمده اما در آغاز و انجام این نسخه به عنوان «رسال المآتیة» آمده؛ کاغذ: سمرقندي، 3گ (5- 7)، 19 سطر، اندازه: 8×12سم [ف: 28 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: اواخر قرن 12؛ مذیل است به: الف:
کتاب المذکر و المؤنث از نفطویه، ب: قصیده نونیه امام جمال الدین ابوعمر و عثمان معروف به ابن حاجب (570-646) در دو صفحه در باب اسماء مؤنثه سماعیه (مشهور به القصیدة الموشحه) در 23 بیت به بحر کامل به مطلع زیر: نفسی الفداء لسائل و افانی ** بمسائل فاحت کغصن البان / اسماء تأنیث بغیر علام ** هی یافتی فی عرفهم ضربان؛ واقف: میرزا رضا نائینی؛ کاغذ: شکري، جلد: پارچه، 6ص، 17 سطر (5/ 7×15/5)، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 12 - 84]
خط: نستعلیق، کا: خواجه زاده کاتب محمد از نویسندگان دولت عثمانی، تا: قرن 12؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 10ص (21-30)، 13سطر (5/ 4×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 17 - 501]
خط: نسخ، کا: عبد الباقی بن فضل اﷲ، تا: 1104ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 3گ (133پ-135ر)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 17 - 14]
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 1185ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (17پ-19ر)، 16 سطر، اندازه: 1/ 12×3/ 22سم [ف: 5- 177]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 3گ (1پ-3پ)، 21 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 7 - 353]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 18 جمادي الثانی 1246ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (150پ-152پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر کاشانی، تا: 1292ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (132پ-135ر)، 15 سطر، اندازه: 11/5×17سم [ف: 3 - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: اي باعتبار متعلقه لاباعتبار فی نفسه انتهی کلامه فقد اتضح ان ذکر متعلق الحرف انما وجب ...
تنها یک صفحه آغاز این رساله است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوایی با روکش کاغذي، 1ص (72پ)، 22سطر (8×13)، اندازه: 3/ 13×18سم [ف: 18 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: شیخ محمد بن نظر علی بادکوبی، تا: 1315ق؛ 5گ، 12 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 4 - 2010]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «نسبت بصیر به مدرکاتش» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با رمز «ح م»، کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج عنابی، 3ص، اندازه: 11×17/5سم [ف: 177]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ ولی الحمد و الصلوة و السلام علی اشرف رسوله و عبد و بعد فهذه نزهة؛ انجام: برابر بیکا، بیتا؛ 3گ (132ر-134ر) [رشت و همدان: ف: 1713]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1508]
آغاز: برابر؛ انجام: لالما قیل من ان الواضع اشترط فی دلالته علی معناه ا خر ... ذکر متعلقه.
بخشی است از رساله حرفیه؛ بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قهوه اي، 2ص (97-98)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9 - 546]
آغاز: برابر؛ انجام: نسبة غیر مستقله و طرفان صارت النسبه الیه لتعرف حالها کذلک ... نحوقایم یستفاد منه.
خط: نسخ تحریري، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (51)، اندازه: 11×18سم [ف: 9 - 598]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5 ص (134-138)، 19 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32- 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (4ر-5ر)، 21 سطر (8×14)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 383]
al-ḥarfīya
مازندرانی، نصراﷲ بن ابو تراب، ق14 قمري
Māzandarānī, nasr-ol-lāh ebn-e abū-torāb (- 20c)
رسالهاي است در معانی حروف و فرق میان آن و معانی اسمیه که مؤلف آن را به درخواست جمعی از دوستان نگاشته است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... القول فی معانی الحروف و الفرق بینها و بین المعانی الاسمیة، لما سألنی بعض الاحبة.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1692/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... القول فی معانی الحروف و الفرق بینها و بین المعانی الاسمیة، لما سألنی بعض الاحبة.
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه صدر (خاتم الانبیاء)- بابل 235؛ خط: نسخ، کا: محسن بن حبیب اﷲ، تا: جمعه 17 شوال 1310ق؛ 21ص (60-80) [عکسی ف: 5 - 144]
harfīye
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمري
torke esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433)
داراي یک «مقدمه» و سه «اصل» و هر اصل داراي چهار «وصل».
[نسخههاي منزوي 10/224]
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ) و بیشتر دیباچه را ندارد؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج مشکی، 27ص (155-181)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16سم [ف: 21 - 184]
کا: عبدالقادر بن محمد بن افضل خراسانی، تا: 16 جمادي الثانی 901ق [میراث اسلامی: 5 - 624]
آغاز: بسمله سپاش و ستایش پروردگاري را؛ انجام: استیفاي این حقایق به شرك شده ... نقل من النسخه اللتی نقلها من خطا المصنف رحمه خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
آغاز: بسمله بعد حمد اﷲ رب البریه و باري؛ انجام: یفصح عنه فلساهد هذه الرقوم الف بسم ... صلی اﷲ علیه و اله اجمعین.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
harfīye (r.)
حافظ تونی، حسین بن شجاع، - 879 ؟ قمري
hāfez-e tūnī, hoseyn ebn-e šojā‘ (- 1475)
مخارج و صفات حروف را بیان کرده پس از آن آنها را براي زیادتی توضیح در چند جدول تنظیم نموده است. در دو «مقالت» و یک «خاتمه».
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8016/4
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل أفواهنا ظروف الحروف ... اما بعد چون بکرات و مرات جمعی از تالیان قرآن
خط: نسخ، بیکا، تا: 20 ذیقعده 840ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (105پ-109پ)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 21 - 26]
harfīye
حافظ تونی، حسین بن شجاع، - 879 ؟ قمري
hāfez-e tūnī, hoseyn ebn-e šojā‘ (- 1475)
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1049/11
آغاز: الخاتمة فی ذکر مخارج الحروف و صفاتها علی سبیل التفصیل فی الجدول صرفا صرفا؛ انجام: تمت خاتمة الرسالة الحرفیة من تصانیف حسن بن شجاع الحافظ التونی.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: 1227ق؛ 16 سطر، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 289]
harfīyeرسالهاي در شرح تعریف اسم.
خوانسار؛ مدرسه علوي؛ شماره نسخه: 19
آغاز: اعلم ان المتقدمین من النحا عرفوا الاسم بانه مادل علی معنی فی نفسه، و للعلماء فی؛ انجام: کقول القائل زید فی جوابک اذا قلت: من جاء ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی الوالی، تا: قرن 10؛ 5گ (200-204)، اندازه: 10×15سم [آینه پژوهش: سال4ش22 - 104]
ḥarqat-ul fu’ād wa jamrat-ul akbād
حسینی قائنی، حسن بن محمد، - 1300 قمري
hoseynī qā’enī, hasan ebn-e mohammad (- 1883)
کتابی مفصل در تاریخ مصائب و فجایع وارده بر اهل بیت (علیهم السلام) در واقعه کربلا است که پس از تألیفات کتابش در شرح معالم الاصول و بر اثر رؤیت خوابی که در آن بر نگارش کتابی در تاریخ مصائب امام حسین (علیه السلام) تحریض شده بود، به رشته نگارش در آمده است و در 27 «مجلس» و یک «خاتمه» تنظیم شده است. در ابتداي هر مجلس خطبه عالی و مفصلی آمده و ادامه مطلب با بیان احادیث از فضائل و مناقب امام حسین و سپس نقل جریانات واقع شده و ذکر مصیبت مجلس پی گرفته شده است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي جعل مصائب سادات ... الانام سبباً للنجوه و ذخیر یقوم الناس للحاسب و البکاء ...
انجام: علی الدوام اذا نضجت فیها هناك جلودهم أعید لهم من ذاك جلود، هرگاه گذاخته شود در جهنم پوست هاي ایشان پوست تازه میروید.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینعلی بن عبدالعلی شکر قزوینی، تا: 1228ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 290گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2/ 33 - 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن محمد قلی خراسانی مشهدي، تا: 1245ق؛ مهر: «عبده محمد» (چهارگوش)؛ وقف از محل ثلث مرحوم میرزا علی اکبر ادیب؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 258گ، 33 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 16]
harqat-ol fo’ād va jamarat-ol akbād fī masā’eb-e ahl-e beyt-el ‘esma va-t tahāra
کتاب حاضر بیان مصیبت هاي اهل بیت به ویژه حضرت سید الشهداء میباشد که در 27 «مجلس» و «خاتمه» تنظیم یافته و هر مجلس داراي خطبه عربی و مقدمهاي در اشعار عربی و فارسی در خصوص آن مجلس است، که در بیان رویدادها نیز از اشعار عربی و فارسی بهره جسته است.
[الذریعة: 6/ 394]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12814
آغاز: خط و نمط فاعطائی ذلک الکراس و قال لیلم حرکت ما صمت فیه و قد کان سبباً للنجا و الفوز و الفلاح فلا منی علی ذلک و قال عدالی ما کان ببالک ثم قرأ المجلس المذکور؛ انجام: بمدینه فرستاد حضرت از بیرون رفتن مدینه ابا و امتناع نموده و سفراي مأمون مبالغه و اسرار نمودند و چون حضرت دید که فایده ندارد و قرار برفتن داد و عیال ... افتاده.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 285گ، 14 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 32 - 540]
ḥarakāt-ul kawākib
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5/ 3279
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 1ص [ف: 6 - 347]
ḥarakāt-ul kawākib wa-l aflāk
حلبی، محمد بن محمد
Halabī, mohammad ebn-e mohammad
اعمال نجومی و استخراج طوالع و سیر کواکب و طول و عرض آنها را طبق رصدهاي ابتکاري علاء الدین بن ابراهیم بن الشاطر دمشقی با جداول توضیحی و تقویمی در یک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه» المقدمة: فی التاریخ و معناه و السنة و الشهر و الیوم، داراي هفت باب؛ مقاله 1. معرفة الاوقات و الطالع، داراي بیست و هشت باب؛ مقاله 2. سیر الکواکب فی الطول و العرض، داراي بیست باب؛ الخاتمة: فی الاعمال النجومیة.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8332
آغاز: الحمدﷲ عالم مقادیر الأشیاء بعمله القدیم خالق الأفلاك الدائرات و الشمس و القمر للتعلیم رفع خضراء ذات بروج دائرات؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: سلیمان بن محمد صوفیونی مکی به تاریخ 1113، جعفر بن شیخ باقر بن مظفر جزائري؛ جلد: تیماج قهوه اي، 95گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 - 293]
harakāt-e keyd (jadval)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/28
تقویم کید (= ستاره وهمی احکامیان) در یک صفحه برا شناختن حرکات کید، در سال ها و ماه ها و روزهاي یزدگردي؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1195ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 439ص، 17 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19 - 448]
harakāt-e ma’mūrīn-e xāreje dar hodūd-e īrān
اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تألیف: 1299ق
گزارش جالبی است از حرکات خارجیان (روس و انگلیس و فرانسه) در حدود و مرزهاي ایران مخصوصاً مرز عربستان. نگارنده از نوایاي استعماري ایشان هشدار داده و ضرر دخالت آنان را بازگو میکند. عناوین اجمالی فصول چنین است: فصل 1. حرکات مأمورین خارجه در حدود ایران؛ فصل 2. مضار افتتاح سد اهواز؛ فصل 3. منع خارجیان از رود کارون و محمره و عربستان.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 9813
آغاز: فصل اول حرکات مأمورین خارجه.. این لایحه سابقاً نیز به خاکپاي مبارك عرض شده بود که اکنون دو سال است؛ انجام: بخصوص در صورتی از جانب دولت علیه استمداد و استعانت از دیگري نشده است
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 24گ (1پ-24ر)، اندازه: 14×21سم [ف: 25 - 140]
الحرکة- المتحرك
al-ḥarika
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمري
(951 - 875) fārābī, mohammad ebn-e mohammad
این مقاله شاید از فارابی باشد و ناظر بیکی از کتاب هاي ارسطو است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/69
آغاز: قوله فی الفصل الثانی ان القول بالاجسام التی یتحرك بحرکة مختلفة فی النوع طبیعتها مختلفة؛ انجام: کما ظن من امر الماء و الارض و الهواء و النار. بی کا، تا: 1266ق؛ 1گ (221ر وپ) [ف: 5 - 634]
al-ḥarika
علی احمد بن محمود، ق10 قمري
‘alī ahmad ebn-e mahmūd (- 16c)
اهدا به: سلطان ابوالمظفر قورقود خان
در یک «مقدمه» و چهار «فصل»: 1. تعریف الحرکة؛ 2. اثبات وجود الحرکة؛ 3. تقسیم الحرکة؛ 4. احوال الحرکة.
چاپ: به اهتمام مهدي محقق، در مجله فلسفه و عرفان اسلامی، تهران، 1349ش، صص 29-52
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3758- ف
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي ابدع العالم علی احسن نظام؛ انجام: ولیست بقسریة لفقدان القاسر فیه هذا آخر ما انتهیته فی تنفیذ الکلام فی هذا المقام
خط: نسخ ترکی، بیکا، تا: قرن 11؛ تملک: ابوبکر بن رستم بن احمد شیروانی، حسین فوري ابن حسن مورخ زاده مدرس بروسه مورخ 1211؛ 32گ، 10 سطر، قطع: بغلی [فیلم ها ف: 2 - 244]
al-ḥarika
غیر همانند:
آغاز: بسملة، اعلم أن الحرکات الإختیاریة لها مباد مرتبة أبعدها عن الحرکات القوة المدرکو هی الخیال و الوهم فی الحیوان و العقل العملی بتوسطهما فی الانسان؛ انجام: ان أحطت بجوانب المقال و کشفت من عین البصیرة غین الجلال انکشف لک عن وجه جلیة الحال حجاب الخفاء و الإشکال
رساله کوتاه فلسفی است در بیان مقوله حرکت، مؤلف ضمن نقل نظرات برخی از فلاسفه چون شیخ اشراق به بیان موضوع پرداخته است، گمان میرود از تألیفات محقق دوانی باشد، لیکن مستندي در منابع موجود نیافتیم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 5گ (154پ-158ر)، 13 سطر، اندازه: 5/5×11سم [ف: 36 - 618]
آغاز: بسمله، کلام فی الحرکة مقدمة اعلم ان الموجود فی نفس الامر؛ انجام: مطلقا عندهم فلیس معناه ...
خط: نستعلیق خفی، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام، [رایانه]
آغاز: بسمله، بدان اي جوینده تحقیق و پوینده وسط طریق ایدك اﷲ بروح منه که مجموع عالم جسمانی از؛ انجام: فلابروان ینتهی الی متغییر و حادث و خارج بالذات لیقوم به و الالم یکن موجوده و باﷲ التوفیق تمت الرساله.
خط: نستعلیق جلی، بیکا، بیتا؛ ضمیمه نسخه ش 29851 [رایانه]
harekat-e a‘zā’ = extelāj-e a‘zā’
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/275
آغاز: بسمله: الحمدﷲ رب العالمین اما بعد این رساله ایست در حرکت اعضا از گفتار هندیان و اسکندر ذوالقرنین این کتاب را از خود جدا نکردي چون کسی را عضوي از اعضاء بجهد فی الحال بداند که چه اثر خواهد کرد اول در جستن سرهر کرامیان؛ انجام: و اگر کوچک بجهد یاري بسیار کند و نیکی از وي بسیار بیند مردم تمت 1150
بی کا، تا: 1063-1141ق؛ جلد: تیماج قرمز، 1ص (405)، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10 - 1376]
harakat-e aflāk = īrādāt va as’ela
میرزا بابا شیرازي، ابوالقاسم بن عبد النبی، 1212؟ - 1286 قمري
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī (1798 - 1870)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18378
آغاز: بسمله، و به نستعین، هذه شبهات خطرت؛ انجام: ثم فتم المطلوب و الافلاتمت الایرادات و الاسئوله
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14 [رایانه]
harekat-e aflāk
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 110/297
داراي جداول علی خمس اقاویل منقول از امام صادق علیه السلام؛ خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س9ش2 - 41]
harekat-e afvāj
مترجم: فیروزکوهی، محمد کریم، ق14 قمري
fīrūzkūhī, mohammad karīm
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ ترجمه: 1283ق
این کتاب را مسیو بهلر که استاد نظامی مدرسه دارالفنون بوده به زبان فرانسه به صورت رساله اي نوشته و سپس محمد کریم فیروزکوهی فرزند محمد حسینخان سرتیپ فیروزکوهی به تدوین و تنظیم و ترجمه آن پرداخته است. در این کتاب از مباحث تاکتیکی حمله و دفاع و معاضدت افراد قشون با یکدیگر و طرز مقاومت یک واحد در مقابل حملات دشمن سخن رفته و چون متن کار آئیننامههاي نظامی فرانسه بوده است همراه مطالب آن در کتاب نقشههایی است که روشنگر مطالب مطروحه نظامی فوق میباشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 934
آغاز: بسمله، زهی پادشاهی که قوام جهان و نظام جهانیان را از عدم بوجود و از غیب بشهود پیمبران پاك روان فرستاد؛ انجام: در این نقشه که از دور زدن یک تیپ کشیده شده است و در هر زاویه بجهت مهارست [کذا فی الاصول = محارست] توپخانه قرار داده شده است.
خط: نستعلیق، کا: شاید مترجم، تا: شعبان 1283ق، جا: تهران؛ داراي 40 تصویر مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 200گ، 11 سطر (7×5/12)، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 473]
حرکة الکل- العلة الاولی و المعلول
حرکت جوهري- اثبات حرکت جوهري
حرکت جوهري- من افادات صدر العرفاء
harekat-e hoseyn ebn0e ‘alī ‘alay-he-s-salām
مقدسی، احمد بن علی، - 1396؟ قمري
moqaddasī, ahmad ebn-e ‘alī (- 1976)
تاریخ تألیف: 27 جمادي الثانی 1364ق؛ محل تألیف: نجف (مدرسه وسطی مرحوم آخوند خراسانی)
در دیباچه کتاب میگوید: «سبب تألیف: در ایام تعطیلی دروس وقت خود را به مطالعه کتب مقاتل و مقالههایی که راجع به اعلی حضرت حسین بن علی (علیه السلام) نوشته شده میگذرانیم و پارهاي از مطالب نفیسه او را یادداشت میکردم تا اینکه چند نفر از دوستان صمیمی محترم حقیر را بر آن واداشتند که از مصادر و مدارك صحیحه حالات محیر العقول حسین بن علی علیه السلام را بهدست آورده، در این رساله مختصر جمعآوري نمایم شاید مورد استفاده بشود و آقایان محترم که در مساعدت و بذل کتب هیچگونه مضایقه و خودداري ننمودهاند ... مقصود نگارنده نوحهگري و مرثیهخوانی نبوده بلکه تحقیق مطالبی است که راجع به خصومت خاندان بنی امیه با خانواده بنی هاشم که روي داده به قلم آورده و حقیقت بزرگی خانواده بنی هاشم را به نظر مطالعهکنندگان نشان میدهد.» این کتاب داراي یک «مقدمه» و شش «فصل: » 1. آغاز داستان (درباره اختلاف بنی هاشم و بنی امیه)؛ 2. صلح حسن بن علی علیه السلام با معاویه؛ 3. حرکت حسین بن علی علیه السلام از مدینه به مکه؛ 4. حرکت حسین بن علی علیه السلام به سوي عراق؛ 5. مسب حضرت سیدالشهداء علیه السلام؛ 6. خطب و کلمات قصار حسین بن علی علیه السلام. در پایان، عناوین 21 کتاب از مصادر و منابع مؤلف در نگارش این اثر، و فهرست مطالب کتاب حاضر درج شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1773
آغاز: بسمه تعالی. پس از ستایش و سپاس بر پروردگار یکتا ... ارمغان این کتاب حرکت حسین بن علی علیه السلام را بدو دستی با کنال ادب بمحضر انور حضرت ولی عصر ارواحنا فداء تقدیم ... مقدمه پاره اي از مهمترین و شیرین ترین مباحث بحث ادیان و مذاهب و آگاه شدن بر احوال ملل و نحل است؛ انجام: احاطه نخواهد کرد مگر آنچه را که دوست میدارد. انتهی تمام شد بخواست خداوند متعال در تاریخ 27 شهر جمادي الثانی 1364 بقلم میرزا احمد مقدسی زنجانی ساکن نجف اشرف 1364.
نسخه اصل: نزد فرزندان مؤلف در تهران؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: میرزا احمد نجفی زنجانی خطاط، تا: 27 جمادي الثانی 1364ق، جا: نجف اشرف؛ مهر: مؤلف؛ 130ص، 19 سطر [عکسی ف: 5 - 222]
harekat-e xāsse-ye šams
مولانا محمد باقر
mowlānā mohammad bāqer
من افادات استادي مولانا محمد باقر.
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 6/ 877
بیکا، بیتا؛ قطع: رقعی [ف: 322]
ḥarakat-ud daḥraja wa-n nisba bayn-al mustawī wa-l munḥanī
قطب الدین شیرازي، محمود بن مسعود، 634 - 710 قمري
qotb-od-dīn šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd (1237 -1311)
موضوع بحث این رساله مناقشهاي است که در نسبت بین خط مستقیم و منحنی و قضیه «خط مستقیم نزدیکتر از خط منحنی است» و حرکت دورانی (= دحرجه) به وسیله یکی از معاصران قطب الدین به صورت تعلیقه بر کتاب نهایة الادراك او انجام شده. الدومیلی یکی از آثار قطب را رسال حول حرکة الدوران یاد میکند و گویا همین کتاب حاضر است.
[الدومیلی -ترجمه عربی 304؛ الفلک و التنجیم 88؛ معجم المؤلفین 12/ 202]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1224/1- طباطبائی
آغاز: بسمله و بعد حمداﷲ علی عوارفه المتوافره ... یقول احوج خلق اﷲ الیه محمود بن مسعود الشیرازي ... طالعت فی حرکة الدحرجه و فی النسبة بین المستوي و المنحنی رساله شریفه ... مشتمله علی صحائف اللطائف ... حررها من هو افضل زمانه ... و هو الجناب الجمالی الکمالی ... علی مسئله من کتابی الموسوم بنهایة الادراك ... فوجدتها بکراً
تعلیقه بر نهایة الادراك: قال بسمله الحمدﷲ الذي اسبغ علینا جزیل نعمته اما بعد فانی وقفت علی کتاب فی الهیئه جم الفوائد؛ انجام: فلا حاجة الی الاطناب فان الکلام قدادي الی الاسهاب
بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اوراق نسخه جا به جا و مشوش است و از پایان نیز ناقص است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 28گ (1ر-28پ)، اندازه: 5/ 10×16سم [ف: 23 - 785]
al-ḥarikat-uḏ ḏātīya li-l-jism-iṭ ṭabī‘ī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4/ 2112
آغاز: لما کان کل جسم طبیعی له حرکة ذاتیة نحو شیء یخصه دون غیره. و اعنی بقولی طبیعی، ماله سبب من ذاته یحرکه نحو الشیء الخاص به، و السبب هو الذي یسمی طبیعة و یحد بانه مبدأ الحرکة و السکون فی الشی ء الذي هو فیه؛ انجام: المعانی التی بالجسم المتنفی من الجسم الغیر متنفس ... محرکاتها التی هی الاکر. و یرجع فی معرفة ذلک الی علم الهیئة و یحکم علیها حسب ما حکمت به الارصاد الصحیحة. قال ابو سلیمان: هذا ما حضرنی من القول فی هذا المعنی بحسب قولی و ارجو أن یکون مستفقا ان شاء اﷲ تعالی. تمت المقالة.
بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، نخودي، جلد: تیماج سرخ، 3گ (32-34پ)، اندازه: 13×18سم [ف: 11 - 302]
harekat-e sekzīldoz-e torkīye
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4/ 1997
آغاز: رویت اهله هرگاه ماه نورا کسی خواهد که به بیند می باید که به بیند قمر در کدام برج است بدین موجب رعایت کند؛ انجام: حنوط یا در دفتر و یا کتب (تم)
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف میشن، 1ص (29 پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8 - 606]
harekat-e šams dar sāl-hā va māh-hā-ye mohammad šāhī (jadval)
بیرجندي قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، 1224 - 1305 قمري
bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (1809 - 1888)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15246/3
گویااز او؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 22گ (46پ-67ر) [مختصر ف: 225]
حرکت شمس و سکون زمین- اثبات سکون زمین و حرکت آفتاب
حرکت شمس و سکون زمین- سکون زمین
الحرکة فی المقولة- ابطال کون الحرکة فردا سیالا
ḥarakat-ul qawmīyat-il ‘arabīyya
احمد، ضیاءالدین
ahmad, zīyā-od-dīn
تاریخ تألیف: 23 ربیع الاول 1405ق؛ محل تألیف: قم
درباره تاریخ ملی گرائی عرب و مقصود استعمارگران از تقویت این رویه، در شش «فصل» و با پیشگفتاري نیکو درباره این موضوع: 1. میلاد الحرک القومیة؛ 2. وسائل الحرک القومیة فی
البلاد العربیة؛ 3. اجهز التربیة و التعلیم؛ 4. الاحزاب و الجمعیات و النوادي و المؤتمرات؛ 5. الثور العربی الکبري؛ 6. نظرات فی الفکر القومی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6501
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 133گ، مختلف السطر، اندازه: 20×29سم [ف: 17 - 89]
harekat-e kāleske-ye boxār
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ - 1298 قمري
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819 -1881)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6151/74
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13، [ف: 9 - 197]
al-ḥarikat-ul kul fi-l ‘illat-il ūlā
اسکندر افرودیسی، ق3 میلادي
eskandar afrūdīsī (- 3c)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22681
آغاز: بسمله، رساله الاسکندر الافرید و سی؛ انجام: تمت رساله لاسکندر فی حرکه الکل و ﷲ المنه.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [رایانه]
harekat-e nozūlī be nazar-e sūfīyān
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 571/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 986ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 4گ (11پ-14پ)، 16 سطر (5/5×10)، اندازه: 9/5×19سم [ف: 333]
harekat-e nafs (fāyede dar)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 447/3
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1266ق، جا: قوچان؛ جلد: مقوا، 1ص، 17 سطر (10×14)، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 466]
harakat-e nayyerīn
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 25746
آغاز: بسمله، بر ضمایر صافیه هوشمندان آگاه؛ انجام: مثل عرجون قدیم یعنی چوب خوشه خرما
خط: نستعلیق خفی، بیکا، بیتا [رایانه]
ḥarakat wa tadwīr
مولانا محمد باقر
mowlānā mohammad bāqer
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 8 /877
بیکا، بیتا؛ قطع: رقعی، [ف: 322]
al-ḥarika wa-l ḥikma wa-l ma‘dūm wa=z zamān
(fuṣūl-un fī)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2268/6- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3722؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 665]
al-ḥarika wa-z zamān
مؤید، عبدالرحمن بن علی، - 920 قمري
mo’ayyed, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (- 1515)
پاسخ چند شبههاي است درباره حرکت و زمان با نقل بعضی از گفتههاي ابن سینا و دیگران و گویا این رساله فصلی از کتابی باشد که در این نسخه جدا شده یا مؤلف به کتاب مخصوصی نظر داشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 5111
آغاز: فصل الشبه العامة، و لما کان لها شد ارتباط لما سبق من المبحث أردنا أن نفردها بجوابها؛ انجام: هذا ما سنح لی مع تشتت الحال و تراکم بواعث الملال، و اﷲ یقول الحق و یهدي السبیل نعم المولی و نعم الوکیل
خط: نسخ نازیبا، بیکا، تا: 12 شعبان 915ق؛ بعد از این رساله قطعهاي از موسیقی شفا نوشته شده؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (208پ-213ر)، اندازه: 13×17سم [ف: 13 - 316]
al-ḥarika wa-z zamān
رساله کوتاه فلسفی در اثبات وجود حرکت و زمان گر چه از فرط خفاء آنها گروهی انکار کرده اند در حالتیکه ندیدن و حس نکردن چیزي سبب انکار آن نمیشود.
آغاز: بسملة، الحمدالله رب العاليمن ... اما بعد، فهذه رسالة في
بيان ماهية الزمان و نحو وجوده، أقول: و باالله التوفيق كما ان من
الموجودات ما هو في غاية الظهور و شدته و غلبة ظهوره صار
سبباً لتعذر تعقله كالمبدأ الأول تعالي ...
انجام: فهذا النحو من الوجود هو المعنی من تحقق الحرکة بمعنی القطع، فهذا ما خطر ببالی فی هذا الآن و الحمدﷲ خالق الاکوان ... مادامت السماء فی الدوران او کان فیها الدیران ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی نخودي، 2گ (207پ-208پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 8×16سم [ف: 36- 629]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی (علامه مجلسی)، تا: 1057ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (12پ-15ر)، اندازه: 10×17سم [ف: 13 - 303]
ḥarakat wa zamān wa makān
شامل مباحثی در حرکت و زمان و مکان است. بحث حرکت آن همان حرکت مشائیان است و در آن حرکت به صورتی بحث شده که ارسطو و پیروان او حرکت را بحث کرده اند. زمان و مکان که دو عامل اساسی حرکت هستند نیز به همان صورت آمده که در نزد فیلسوفان ارسطویی است و از ظاهر این کتاب بر میآید که نویسنده واقف به فلسفه مشائی است و نظري به حکمت متعالیه ندارد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 141/2
آغاز: بسمله و به ثقتی الحمد لبله الذي وسع مرسیه الارض و السموات و علی الصادق؛ انجام: و لکل مبیت صبوح و اﷲ علی ما یقول وکیل و هو کل علی شیء شهید.
خط: نسخ، بیکا، تا: 1027ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 33ص (192-224)، 17 سطر (6×13)، اندازه: 12×20سم [ف: 7 - 123]
al-ḥarika wa-s sukūn
گفتگویی است در مبدأ و منتهاي حرکت و معنی سکون از دید فلسفی، و رد و ایراد بر گفته هاي ارسطو و فارابی و ابن سینا.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8748/5
آغاز: قال ارسطاطالیس و من تبعه ان الحرکة قد تطلق علی کون المتحرك فیما بین المبدأ و المنتهی بحیث یکون له فی کل آن فرد من المقولة؛ انجام: فهو الموضوع الباقی فی الحرکة فی الکمیة.
خط: نستعلیق، کا: شمس الدین محمد بن کمال الدین حسین قهپائی، تا: 999ق؛ جلد: تیماج سبز، 7گ (41پ-47ر)، اندازه: 12×20سم [ف: 22 - 286]
al-ḥarika wa-s sukūn wa-z zamān
گیلانی، سلیمان بن محمد، ق 11
gīlānī, soleymān ebn-e mohammad (- 11c)
رسالهاي فلسفی در بیان معنی حرکت و سکون و معنی زمان و دهر و سرمد، مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «فصل» و یک «خاتمه»، و در نسخه حاضر فقط مقدمه و دو فصل اول آمده است: المقدمه: فی تعریف الحرک و السکون و الزمان؛ فصل 1. بیان أنواع الحرکة؛ فصل 2. دفع الایرادات علیه.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4087/2
آغاز: الحمدﷲ علی ما أولانا من القوة و الاستعداد و أعطانا تمکن الخروج من الزلل و الخطأ الی نحو الصواب و الرشاد؛ انجام: ناتمام: فانه لا یبعد أن یکون معنی جنسیاً یقال کاتب = مؤلف، تا: 1098ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (55پ-58پ)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 11 - 102]
al-ḥarika wa-s sukūn wa-z zamān
بحث هاي فلسفی نسبتا مفصلی است پیرامون حرکت و سکون و زمان، در چند «مقصد» داراي فصول، با این عناوین که در نسخه یافتیم: مقصد 1. المبادي العام للامور الطبیعیة، دوازده فصل؛ مقصد 2. العوارض العام فی الحرک و السکون، سیزده فصل. برگ هاي نسخه درهم و آغاز و پایان و اواسط آن افتادگی دارد و گویا کتاب داراي مقصد سومی بوده در زمان و مکان در سیزده فصل.
کاشان؛ فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه: 36
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: گالینگور مشکی، 91گ، 16 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 43]
عربی
al-ḥarika wa ṣūrat-u-hā = wajīza = maqūlat-ul ḥarika
میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ، - 1050 ؟ قمري
mīrfendereskī, ab-ol-qāsem ebn-e mīrzā bozorg (-1641)
رسالهاي فلسفی در پنج «فصل» بسیار کوتاه در حرکت: 1. صورت حرکت و انیت آن؛ 2. در اینکه متحرك به غیر حرکت میکند؛ 3. در اینکه براي هر متحرکی محرك اولیهایست؛ 4. در اینکه حرکات به محرك واحد منتهی میشود؛ 5. غنا متکونات از مثل. این فصل ها به درخواست بعضی از شیوخ نگاشته شده است بدون اینکه در رساله به نام وي تصریح شود.
آغاز: بسمله قال المولي الاعظم الحبر المعظم قدوة الفلاسفة
الراسخين اسوة الحكماء المتألهين السيد الاجل مير ابوالقاسم بن
باقر الاسترابادي اعلي االله شأنه الحمدالله رب العالمين و الصلوة
علي النبي و آله الطاهرين فاني اريد في مقالتي هذه ان ابين امر
الحركة و صورتها و ان لكل متحرك محركاً غيره و لا يجوز
انجام: لایحتاج الیها الموجودات فهذا آخر ما اردت ایضاحه ایجازاً و اختصاراً و الحمد لواهب العقل و الجود و الصلوة علی محمد و آله اجمعین.
چاپ: در منتخباتی از آثار حکماي الهی ایران، جلد اول (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))، تصحیح سید جلال الدین آشتیانی
[الذریعه 6 /3؛ ریحانة الادب 1/ 212]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مهر: «ماشاء اﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ جلد: تیماج مشکی، 15 و 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 553]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیري، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 2ص (298-299)، 28 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 - 1017]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن جدید الاسلام کشمیري، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 1ص (11)، سطور چلیپا (9×17)، اندازه: 14×22سم [ف: 12 - 2888]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 2گ (97پ-98پ)، 19 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 37 - 696]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3ص (9- 11)، اندازه: 12×20سم [ف: 1/33 - 182]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام رساله «وجیزة» و نام مؤلف میرابوالقاسم آمده؛ در پنج فصل، در حرکت؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج کبود، 2گ (63پ-64ر)، 26 سطر (10×1/57)، اندازه: 14×24سم [ف: 14 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تعلیق، کا: محمد شریف بن محمد قائمی، تا: 1040ق، جا: لاهیجان؛ 2گ (42پ-43ر) [ف: 3 - 249]
خط: نسخ، کا: احمد سروي، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (14پ-15ر)، 27 سطر (10×21)، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 309]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر [ف: 5 - 251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کمال الدین محمد تویسرکانی، تا: 1084ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 2گ (18ر-19ر)، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 5 - 297]
کا: محمد مهدي بن علینقی حسینی قمی مشهور بتوحید، تا: 1084-1107ق، جلد: تیماج قهوه اي، 1گ (41ر-41پ)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 11 - 337]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذلک فی الهندسة کالنقطة اذا اخذناها، و نقول انه شیء لاجزء له. و اﷲ اعلم. تمت
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 4گ (6پ-9ر)، اندازه: 7/ 13×25/5سم [ف: 8 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، 1گ (312ر-312پ)، 22 سطر، اندازه: 6/ 14×17/5سم [ف: 7 - 470]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی و شکري رنگ، جلد:
تیماج قرمز، 2گ (160-161)، اندازه: 17×21سم [ف: 22 - 18]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام رساله «رساله در حرکت» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد رفیع طبیب رشتی حسینی، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج سرخ، 54گ، 17 سطر (7×14/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن حسینی خویی زنوزي، تا: غره شوال 1206ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (17پ- 18پ)، اندازه: 5/ 10×14/5سم [ف: 5 - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن محمد بن عبداﷲ، تا: ربیع الثانی 1266ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچهاي، 2ص (19-20)، 17 سطر (6×12/2)، اندازه: 6/ 12×7/ 19سم [ف: 8 - 382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسداﷲ بن منجم دو دانگه مازندرانی، تا: 1308ق، جا: تهران؛ با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 2ص، 17 سطر، اندازه: 1/56×3 /22سم [ف: 10 - 154]
آغاز: برابر خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 1گ (14ر) [ف: 16 - 182]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه اي، 30 سطر (7×15)، اندازه: 8×17سم [سنا: ف: 1 - 138]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، بیتا؛ 2گ (74ر-75ر) [ف: 9 - 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا، جلد: تیماج قهوه اي، 1گ، سطور چلیپایی، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 3 - 1619]
ḥurumāt-ul lāh
عبدالحسین بن علی اصغر
‘abd-ol-hoseyn ebn-e ‘alī asqar
رسالهاي است در گناهان کبیره و تعداد آنها که با استفاده از آیات و روایات شریفه از آنها بحث مینماید.
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 9/134-1584
آغاز: بسمله ترك الایمان و هو اکبر الکبائر قال اﷲ تبارك و تعالی و الذین کفروا أولیائهم الطاغوت یخرجونهم من النور الی الظلمات؛ انجام: فانهم مستعدون لاضلال الناس والسرقة قال اﷲ تبارك وتعالی السارق والسارقة فاقطعوا ایدیهما
از اول تا «السرقة»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ بسیاري از عبارات خط خورده و تغییر داده شده؛ محشی از مؤلف؛ 23گ، 14-20 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3-1620]
حرمان الزوجة عن بعض متروکات الزوج (رسالة فی) میراث
حرمان الزوجة من اعیان الترکة- میراث الزوجة
ḥurmat-u ibṭāl-il ‘amal
آرانی کاشانی، محمد حسین بن محمد باقر، ق14 قمري
ārānī kāšānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer (- 20c)
تاریخ تألیف: 28 رجب 1280ق
رسالهاي است مختصر در تحقیق حرمت ابطال عمل با در نظر گرفتن اقوال مختلف علما و رد و ایراد در آنها.
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3479/5
آغاز: فائد مهم کثیراً ما وقع لبعض الفقهاء فی المسائل الجزئیة و الموارد الشخصی الاستدلال بحرمة ابطال العمل؛ انجام: نعم لا بأس بتأئید المطه به بعد اثباته بما مر من الآیة المحکمة
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1280ق؛ مصحح؛ 3گ (412پ- 414پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5×22سم [محدث ارموي مخ: 2-617]
hormat-e estetrāq-e jabal
نوري، فضل اﷲ بن عباس، 1259 - 1327 قمري
(1909 - 1843) nūrī, fazl-ol-lāh ebn-e ‘abbās
صورت حکم شیخ فضل اﷲ نوري و چند تن از مراجع وقت است بر حرمت استطراق از طریق جبل به مکه معظمه. در عهد دولت مظفر الدین شاه قاجار هزار نسخه به طبع رسیده و مجاناً در اختیار مومنین قرار گرفته است.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 946
آغاز: بسمله، و حمد له و بعد چون بتوفیق من اﷲ جل و جلاله و تعمیم منه عز اسمه این خادم شریعت مطهره فضل اﷲ النوري عفی
اﷲ عنه جرائمه؛ انجام: بسمله، ... استطراق راه جبل ذهابا و ایابا حرام و ... طریق استطاعت حال نیست.
خط: نسخ، بیکا، تا: 10 صفر 1321ق؛ جلد: مقوا، عطف پارچه، 11گ، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 215]
ḥurmat-ut tutun wa-l qahwa
ادله بعضی از علماء اخباري بر حرمت توتون و قهوه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1699/4
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (300ر-302ر)، 16 سطر (5/ 8×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 8 - 251]
ḥurmat-ut tanbāk
گفتاري است در اثبات حرمت استعمال تنباکو و دخانیات در یک تنبیه و تحقیق و ایضاح.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 750/8
آغاز: الحمدﷲ الذي أعطی خلائقه قوة لیمیزوا الخبیث من الطیب و لو رغب عنها المجرمون؛ انجام: کما عن القمی فی تفسیر هذه الایة فی الصافی فالحمدﷲ المحمود الاعلم بما کنابه عالمین ...
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین خراسانی کرمانشاهی، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج مشکی، 18گ (266پ-283ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 355]
ḥurmat-ut tanbāk wa-l qahwa
اخباري، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمري
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
محل تألیف: کربلا
احادیث و روایت هاي چندي است که نیشابوري از آنها حرمت تنباکو و قهوه را استفاده کرده و بدرخواست حاج محمد جعفر آنها را در این رساله بدون ذکر اسانید گرد آورده است.
آغاز: الحمدﷲ و الصلاة علی عباده الذین اصطفی، أما بعد فیقول تراب اقدام حملة حکم الصادقین ...
انجام: و ان اردت الا الاصلاح بما استطعت و ما توفیقی الا باﷲ علیه توکلت و الیه أنیب.
[فهرستواره منزوي 5/ 3832]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود طباطبائی، تا: محرم 1248ق، جا: اصفهان؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 2گ (6پ-8ر)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 15 - 63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 3گ، 17- 18 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 5 - 29]
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ 3ص (173- 175 در هامش) [ف: 6 - 137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محسن علی، تا: یکشنبه 12 ذیحجه 1265ق؛ اهدایی: رهبري، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج دارچینی، 13گ، 11 سطر، اندازه: 11×2 /16سم [اهدائی رهبر: 3 - 278]
hormat-or rebā
حسینی، سید ابوطالب، ق12 قمري
hoseynī, seyyed abo-tāleb (- 18c)
رسالهاي درباره حرمت ربا و ربا خواري، که به درخواست برخی از دوستان نگاشته، در پنج «باب» و یک «خاتمه» 1. آداب خرید و فروش و معامله کردن؛ 2. ذکر آیات و احادیثی شامل فضیلت تجارت و تحریم ربا؛ 3. قرض ست؛ 4. صرف؛ 5. بیان احادیث و مسائلی که متضمن جواز انتفاع است و ربا لازم نمیآید؛ خاتمه: در بیان مستحقین زکات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8645
آغاز: الحمد لمن یمحق الرب و یریی الصدقات و یقترض من عباده لیؤدي اضعافا متضاعفات ... و بعد چون مدار اهل روزگار بر تجارت و داد و ستد ربویات خوردنی و آشامیدنی و پوشیدنی و نحو آن است..؛ انجام: میتوان به عنوان هدیه به او برسانند و اظهار نکنند که این زکات است و الحمدﷲ
خط: نستعلیق، کا: میر محمد رضا بن حاجی سید ابراهیم تاجر کاشانی، تا: چهارشنبه 23 ذیقعده 1271ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمدرضا بن محمد ابراهیم الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 77گ، 15 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 28 - 179]
hormat-uz zinā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16180/4
آغاز: بسمله، سبحانک لاعلم لنا الا ما علمتنا انک انت العلیم الحکیم ان ربنا ... اعلم ان حرم الزنا؛ انجام: لاقامة الحد علیه لان الستر مندوب الیه انتهی، تمت بالخیر.
خط: نستعلیق هندي، کا: غوث محیی الدین بن سید ابوالحسن قادري، تا: با تاریخ 1263ق؛ جلد: چرم قهوه اي، 21ص (50-70)، 13 سطر، اندازه: 15/5×19سم [ف: 45 - 61]
حرمت شراب- قرق شراب
حرمة شرب التتن و القهوة- شرب التتن و القهوه
حرمة شرب الخمر- قرق شراب
حرمة صلاة الجمعة في السفر - صلاة الجمعة
حرمة صلاة الجمعة في عصر الغيبة - صلاة الجمعة
hormat-ol qelyān
اخباري، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمري
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
محل تألیف: کربلا
مشتمل بر احادیث و اخبار در نهی شرب دخان و قهوه که مصنف به خواهش شخصی به نام محمد جعفر در کربلاي معلی نوشته است. ترجمه فارسی همان رساله حرمت التنباك و القهوه اوست که محتملا خود او بفارسی درآورده است.
[فهرستواره منزوي 5/ 3832]
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 135/7
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی، اما بعد تراب اقدام جمله حکمت؛ انجام: من آنچه شرط بلاغ است با تو میگویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال / و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الوجیز و الحمدﷲ فرغ من تسویده
خط: نسخ، کا: علی نقی کاتب کازرونی، تا: محرم و صفر 1245ق؛ اهدایی: عباس نبویان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 27 سطر (12×20/5)، اندازه: 12×29سم [ف: 1 - 176]
حرمة الغنا- الغناء
ḥurmat-ul qalyān fī ṣawm-i šahr-i ramaḍān
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ - 1262 ؟ قمري
karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan (1767 - 1846)
بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 3 /170
آغاز: الحمدﷲ الذي رفع العلم و اعمدته و وضع الجهل و اجندته
خط: نسخ زیبا، کا: محمد علی بن محمد بن علی اکبر بن میر میران ابوالبقاء طباطبائی حسنی حسینی، تا: 1233ق؛ 30گ (112پ-141ر)، 13 سطر، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 129]
ḥurmat-u maḥārim-il mawṭū’ ‘ala-l wāṭī
شفتی بیدآبادي، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمري
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
رسالهاي است در بیان حکم واطی غیرمکلف که آیا محارمش (مادر، دختر، خواهر) به او حرام میشوند یا خیر؟
[الذریعة 11/ 175رقم 1092]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 3639/6
آغاز: الحمد لمن ابدع السماوات و الارضین و الصلاة و السلام علی من ختمت الرسالة و هو سیدالمرسلین؛ انجام: انتهی کلامه رفع مقامه و المدعی حق و ان کان الکلام لایخلوعن المناقشة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 10گ (358پ-367ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموي مخ: 2 - 618]
al-horūb-ol hoseynīye
شاه نوري، محمد رضا، ق13 قمري
šāh nūrī, mohammad rezā (- 19c)
در مقتل است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2745
آغاز: ز بسم اﷲ آغاز سازم کلام ** که بخشد بنظم کلامم نظام؛ انجام: غرض بهر تاریخ کردم سؤال ** «بتاریخ» آمد جواب مقال (1213)
خط: نستعلیق، کا: عباسقلی نوري، تا: ذیحجه 1259ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 97گ، 29 سطر (15×27)، اندازه: 21/5×34سم [ف: 10 - 1613]
الحروف- کیفیة حدوث الحروف
الحروف- العینیة
الحروف- الجفر الجامع
al-ḥurūf
ابن سراج، محمد بن سري بن سهل، - 316 ؟ قمري
ebn-e sarrāj, mohammad ebn-e sarī ebn-e sahl (- 929)
علم النقط و الشکل است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1126- ف
نسخه اصل: از ترکیه؛ خط: نسخ کهن، بیکا، بیتا، 31گ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 316]
al-ḥurūf = k.-ul alfāẓ wa-l ḥurūf
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمري
Fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
فارابی این کتاب را براي حل مشکلات الهی ارسطو تألیف کرده است. در آغاز الفاظ مصطلح را بیان میکند و سپس از مقولات گزارش میدهد و آنگاه معانی عبارات مورد استعمال در این علم را شرح میدهد و به فرق میان مطالب برهانی، جدلی و مغالطی میپردازد و سخن را به پیدایش لغات و ارتباط آنها در اندام صوتی می کشاند و سپس به اوضاع جامعه پرداخته و از نوامیس دینی و سیاست و فلسفه برهانی سخن میگوید. از آن پیداست که فارابی به زبان هاي یونانی و سریانی و فارسی و سغدي آشنایی داشته ولی هیچ یادي از ترکی نمیکند.
آغاز: بسمله. حمدله. صلاه. اما بعد فان معنی ان الثبات و الدوام و الکمال و الوثاقه فی الوجود و فی العلم بالعلم بالشیء و موضع ان و ان فی جمیع الالسنه بین.
انجام: و اما السؤال الخطبی فمن ضروب سؤالاته ان یکون با حد المتقابلین فقط.
چاپ: با کوشش و تصحیح دکتر محسن مهدي از روي نسخه شماره 3392 دانشگاه (تنها نسخه در وقت چاپ) (بیروت، مطبعه دارالشرق: 1969م)
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ نسخه حاضر که از لحاظ تاریخ کتابت و نیز پارهاي از اغلاط با نسخه دانشگاه مطابقت دارد، بسیاري از افتادگی ها و اغلاط خطی و حتی نسخه چاپی را ندارد، پشت برگ اول، نام کتاب چنین آمده: «حاشیه در حکمت مولا میرزا جان بر امور عامه» و در برگچه الصاق شده بر روي جلد (که پیش از ورود به این کتابخانه بوده) نوشته: «حاشیه میرزا جان بر امور عامه حکم العین»؛ تملک: فتاح بن ملا الیاس مورخ 1133، اسماعیل بن عثمان بن کنعان کرکوکی بلد الحلبی العربی نسلا و نسبا؛ عباس بن محمد بن علی طباطبائی؛ کاغذ: اصفهانی شکري رنگ، جلد: تیماج قرمز، 116ص، 20 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 10 - 2216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ کاغذ: شرقی نخودي، جلد: تیماج مشکی، 42گ (76ر- 117ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 127]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تعلیق، کا: نصیرالدین حسین حر حسینی، تا: سهشنبه 7 جمادي الثانی 1076ق؛ بی نقطه در نیمی، عنوان رساله در نسخه ما: «رسال الحروف لابی نصرالفارابی و هو من اکبر مصنفاته و اعظمها» و در پایان دارد: «تمت رسالة الحروف للفیلسوف ابی نصر الفارابی»؛ 50گ (3پ-52پ)، 25 سطر [ف: 3 - 247]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5217/5- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 143]
horūf
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمري
(1112 - 1059) qazzālī, mohammad ebn-e mohammad
با عنوان هاي «فصل».
آغاز: بسمله، فرموده است شیخ علامه ابو حامد محمد بن محمد بن محمد طوسی غزالی بعد از حمد خدا و صلوات بر محمد مصطفی و آل و عترت چنین بیان کرد که اقلام ثلاثه که داخل نقل ما و حروف عربی است، اینست ...
[فهرستواره منزوي 7/ 298]
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3466/11
آغاز: برابر؛ انجام: و مخفف و هو اسم عکس ابلیس خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 22ص (342-363)، 17 سطر، اندازه: 12×25سم[ف: 6 - 439]
al-ḥurūf
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمري
(1241 - 1166) ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī
در آغاز این رساله مسائل کوتاهی است در اثبات واجب و فرق بین واجب و ممکن از دید فلسفی، پس از آن فصلی است در حروف و مراتب و حرکات و طبایع و عجایب آنها که از آن تعبیر به حروف کبار شده، پس از آن فصلی در حرکات که از آن تعبیر به حروف صغار شده.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8556/2
آغاز: الحمدﷲ مخبر القلوب لعقول فی نتائج الهمم ... أما بعد فان للعقول حدا تقف عنده من حیث ما هو بفکره لا من حیث تناهی قائل؛ انجام: فالعالم حروف محفوظة مرقومة فی رق الوجود و
المنشور و لاتزال الکتابة فیه دائمة أبدا لاینتهی.
خط: نسخ، کا: حاجی عبداﷲ بن سید طه عرب، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه اي، 47گ (17پ-63پ)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 22 - 130]
horūf = horūf-e aslīye = asrār-ol horūf
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمري
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
وي دست کم چهار گفتار در این باره دارد: یکی در مجموعه رسالههاي او چاپ افست (ص326-319) آمده است که نخست از نقطه احدیت، الف حقیقت انسانیه، العلم نقط کثرها الجاهلین، آغاز میشود سپس حروف مقطعات که در آغاز 29 سورت قرآن آمده و تأویلهاي عرفانی آنها، حروف در اسماء الهیه آنگاه سربندهاي حرف بیشماره؛ یکی دیگر که در همان مجموعه چاپ افست ص 303 چاپ شده است؛ یکی دیگر که در ج 4 مجموعه رسالههاي چاپ دکتر نوربخش (13 -15) چاپ شده است. جداسازي نسخههاي آنها با نشانی هاي اندکی که منابع دادهاند دشوار است. سنا (1/ 204) مجموعهاي از 86 رساله کرمانی را نشان داده که پنج رساله آن در این باره است: 1. اسرار الحروف؛ 2. بیان الحروف الاصلیه؛ 3. بیان معانی الحروف؛ 4. بیان مراتب الحروف؛ 5. اسرار الحروفات. (احمد منزوي)
آغاز: 1- خوش بگو اي یار بسم اﷲ بگو ** هر چه می خواهی ز بسم اﷲ بجوي
یا اخی ایدك اﷲ بروح القدس. معلوم فرما که اسماء الهی نامتناهی است، اما مفاتیح اسماء ملفوظ حروف اند ...
2- حمد جوادي که از خزانه جود موجودات علویه و سفلیه در عالم غیب
3- الم ذالک الکتاب. سور البقره. الم اﷲ لا اله ال هو الحی القیوم
[فهرستواره منزوي 7/ 299 و 10/844]
رساله حرف؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 13گ (259- 271)، 23سطر (5/ 10×19)، اندازه: 16×24سم [ف: 10 - 1779]
رساله حرف؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (285)، 23 سطر (5/ 10×19)، اندازه: 16×24سم [ف: 10 - 1779]
آغاز: برابر 2؛ انجام: لا رطب و لا یابس الا فی کتاب مبین. بیت: این کتاب مبین خوش تو میخوان ** معنی آن چو عارفان میدان با عنوان «رساله عرفانی»؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز منقش، 2گ (250ر-251ر)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 8 - 276]
آغاز: برابر 2؛ انجام: یدعوا الی دارالسلام، و یهدي من یشاء الی صراط مستقیم، و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه اجمعین و سلم تسلیماً کثیراً کثیرا.
رساله حرف؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز منقش، 13گ (279پ-292پ)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 8 - 278]
آغاز: برابر 3؛ انجام: یک حقیقت مظهر ذات صفات ** وحده لا مثل له فی الکائنات / جمع کرده جامع اسماء تمام ** مجمع ام الکتابست و السلام
رساله حروف؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860ق؛ در هامش؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز منقش، 10گ (75ر-84ر)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 8 - 267]
رسال فی بیان معانی الحروف؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن 11؛ 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 - 210]
رسال فی اسرار الحروف؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 - 208]
رسالة فی بیان الحروف الاصلیة؛ بی کا، تا: 1066ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 - 209]
رسال فی بیان مراتب الحروف؛ کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1-211]
الرسال الموصوفة باسرار الحروفات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: شعبان 1084ق؛ 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 - 211]
حروف؛ خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، تا: 1109ق؛ در ص 303 چاپ افست آمده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (270پ-271ر)، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 675]
حروف نقطه؛ خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 9گ (286پ-294ر)، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 675]
حروف، چاپ نوربخش (2: 13-15)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1109ق؛ در دو چاپ افست (303) و نوربخش (13/2-15) دیده میشود؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (432-433)، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 678]
حروف افتتاح سور قرآن، در تأویل آنها (چاپ نوربخش 4: 13-15)
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (498-499ر)، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 678]
«تحقیقات الحروف»، چاپ نوربخش (4: 15-27)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 6گ (499پ-504پ)، اندازه: 17×25سم [ف: 4 -678]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1134ق؛ کاغذ: فرنگی، 19ص (346-364)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 521]
حروف؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردي، تا: 16 ربیع الثانی 1246ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2ص (36-37)، 26سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32 - 310]
تحقیقات حروف؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردي، تا: 16 ربیع الثانی 1246ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6ص (37-42)، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32 - 310]
حرف؛ خط: نستعلیق تحریري، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردي، تا: 16 ربیع الثانی 1246ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8ص (151-158)، 26سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32 - 311]
رساله در ایجاد عالم و حروف و منازل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 4ص (532-535)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 521]
رساله اذکار و بیان اعیان حروف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 20ص (535-554)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 521]
رساله در حروف و کلمات؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 4ص (871-874)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 522]
رساله حروف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 30ص (1051-1080)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 522]
رساله حروف و نقطه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 15ص (1116-1130)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 522]
حروف یا نقطه حروفیه یا حروف نقطه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، تا: 1258ق؛ کاغذ: ترمه پستهاي، جلد: میشن سیاه، 2گ (244ر-245ر)، 17 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 4 - 671]
حروف نقطه یا حروفات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، تا: 1258ق؛ کاغذ: ترمه پستهاي، جلد: میشن سیاه، 12گ (268ر-279پ)، 17 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 4 - 671]
آغاز: برابر 1
خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازي همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 1گ (127)، 29 سطر، اندازه: 40×28/5سم [الفبائی ف: 221]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 33/ 40 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا. رساله در بیان حروف اصلیه؛ 1گ (127) [ف: 3 - 1307]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 40/89 عکسی
نسخه اصل: برابر نسخه بالا. حروف؛ 1گ (244) [ف: 3 - 1318]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 40/90 عکسی
نسخه اصل: نسخه بالا. نقطه حروف؛ 4گ (244-247) [ف: 3- 1318]
نسخه اصل: همان نسخه بالا. حروف؛ 1گ (248) [ف: 3 - 1318]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 92/40 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا. حروف؛ 3گ (248-250) [ف: 3 -1318]
بیان حرف الاصلیة؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد
شیرازي الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق، 2ص (248-249)،
29 سطر، اندازه: 5/19×32سم [ف: 32 - 149]
با عنوان «بیان معانی الحروف»؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازي الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 23 - 149]
بیان مراتب الحروف؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازي الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 150]
اسرار الحروفات؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن محمد شیرازي الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32-150]
حروف؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن محمد شیرازي الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 2ص (494-495)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 150]
ایضا حروف؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن محمد شیرازي الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق، 7ص (495 - 501)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 150]
اسرار الحروف؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازي الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 148]
آغاز: برابر 2؛ انجام: عین ما را بعین ما دریاب.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکري آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 8ص (413-421)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 610]
آغاز: برابر3؛ انجام: مجمع الکتابست و السلام.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکري آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 7ص (421-427)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 611]
آغاز: برابر 1؛ انجام: تا حروف خمسه منفصله و متصله.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکري آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 1ص (142)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 594]
آغاز: برابر1؛ انجام: معنی آن چو عارفان میدان.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بیکا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکري آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 2ص (412-413)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 610]
آغاز: برابر 2؛ انجام: بر لوح کتاب این چنین میخوانم.
بی کا، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج مشکی، 26ص (184-209)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 1 - 90]
خط: نسخ، کا: شیخ محمدحسن گلپایگانی، تا: 1298ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا رویه ابري، 10ص (2-11)، 23 سطر، اندازه: 7/ 16×21/6سم [ف: 5 - 52]
با عنوان «حروف کائنات»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 16ص (458-473) [ف: 10-1673]
حروف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 3ص (186-188) [ف: 10 - 1672]
اسرار حروف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 3ص (416-418) [ف: 10 - 1673]
آغاز: هو هو لا اله الا هو؛ انجام: از نسب ... حق تعالی و تقدس.
کا: سید حسین تفرشی، تا: 9 شهریور 1315ق، حسب خواهش مرحوم ذوالریاستین؛ جلد: تیماج مشکی، 7ص (90-97)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 1 - 89]
آغاز: بدان که الف اول حروف؛ انجام: خبر باید به حسب حال خویش.
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 8ص (266-273)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 1 - 92]
آغاز: برابر 2
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ 9گ، اندازه: 11×18سم [نسخهپژوهی: 3 - 158]
horuf
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمري
torke esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433)
اهدا به: شاهرخ میرزا (شاید)
تاریخ تألیف: شنبه 10 رمضان 817ق؛ محل تألیف: شیراز
در بیان علم حروف و مباحث مربوط بدان که به درخواست بزرگان زمان نوشته شده؛ داراي یک «مقدمه» و سه «اصل» و
یک «تذنیب»: مقدمه: در معنی حرف و اقسام اولی آن؛ اصل 1. بیان حروف رقمی کتابی، داراي چهار وصل؛ اصل 2. بیان حروف کلامی و وجه شرف آن، داراي چهار وصل؛ اصل 3. بیان صورت معنوي حرف و وجه لبابی آن، داراي چهار وصل؛ تذنیب: در بیان معنی سبع المثانی.
آغاز: سپاس و ستایش پروردگاري را که ظروف حروف و کلمات مستقر جواهر معارف و شناسائی
انجام: که در آنجا استیفاء این حقایق پیشترك شده وفقنا ... و مصلیا علی نبیه النبیه
[فهرستواره منزوي 7/ 298]
آغاز: برابر؛ انجام: اتفق تحریر هذه الرسال فی یوم ... و علی نبیه النبیه.
خط: نسخ، بیکا، تا: 828-841ق؛ خط مؤلف و شرف الدین علی یزدي و دیگران در برخی صفحات مجموعه دیده میشود، مصحح، محشی از مؤلف، علی یزدي و نوري؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز سنه 1016ق؛، مهر: «عبده علی نوري 1196ه-» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 4ص (154-157)، 23 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 32 - 239]
کا: عبدالقادر بن محمد بن افضل خراسانی، تا: 16 جمادي الثانی 901ق [میراث اسلامی: 5 - 624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 903 و 904ق، جا: مسعودیه یزد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 15ص (137-151)، 15 سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 32 - 13]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 11گ (20-30ر)، اندازه: 12/5×19سم [نسخهپژوهی: 3 - 169]
بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ 2گ (29-30)، 22 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 6 - 486]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد قاسم بن تاج الدین محمود حسینی، تا: 1040ق؛ 17گ (142ر-158ر)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 44]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادي الثانی 1061ق، جلد: تیماج قهوه اي، 11گ (182پ-192پ)، 16 سطر، اندازه: 9/5×18سم [ف: 24×57]
آغاز: برابر؛ انجام: و الانخراط فی سلک دارالسلام بحرمة محمد خیر الانام و آله و اصحابه الکرام صلی اﷲ علیه و علیهم اجمعین
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح اصفهانی، تا: یکشنبه 17 جمادي الثانی 1084ق؛ جلد: تیماج قرمز، 11گ (114پ-124پ)، 15 سطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 8 - 233]
آغاز و انجام: برابر
در یک مقدمه و سه وصل نخستین چهار وصل و دومی چهار وصل و سومی سه وصل سپس یک تذنیب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 16 ذیحجه 1088ق [ف: 3 - 54]
نسخه اصل: بادلیان اکسفورد ش 94 والکر walkar (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095ق [فیلم ها ف: 1 - 569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قرمز و مشکی، 10ص (611-620)، 25 سطر، اندازه: 17×27/5سم [ف: 32 - 319]
al-ḥurūf = alwāḥ-ul ḥurūf
اخلاطی، حسین بن علی، ق9 قمري
axlātī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 15c)
داراي چند «فصل» است هر فصل درباره یکی از حروف الفبا : فصل فی ترکیب الالف، الالف مرکب من ثلاث نقاط: نقطة الاصل و نقطة الوصل و نقطة الفاصل، نقط الاصل حیاة فائضة من حق الحياة بقدرة القادر العلي؛ فصل في ترکيب الجيم و الحاء
و الخاء؛ فصل في ترکيب الدال؛ فصل في ترکيب الراء؛ فصل في
ترکيب الصاد، فصل في ترکيب الطاء؛ فصل في ترکيب العين؛
فصل في ترکيب الفاء؛ فصل في ترکيب الکاف؛ فصل في
ترکيب الميم و النون؛ فصل في ترکيب الواو و الهاء؛ فصل في
ترکيب اللام الف و الياء. گويا از اخلاطي، كمال الدين حسين
بن علي افطسي حسيني، كه نامش به گونه نقل كننده از حضرت
جعفر صادق (علیه السلام) آمده است.
آغاز: الحمدﷲ الذي بلغنا من ظاهر الکلمات علی مظاهر الحروف (و) الی مطاوي النقاط، و الصلا علة مظهر البیان.. و بعد، هذا بیان هدانا اﷲ الیه من الواح الاحرف و ترکیبها. مرتبة علی فصول. فی ترکیب الالف. الالف مرکب من ثلاث نقاط: نقط الاصل و نقطة الوصل و نقطة الفصل. الاصل حیوة فایضة ...
انجام: بواسط الالف الیاء و هو مرآة الالف و نقط الیاء، روح الوحی و روح اللقا. تم ... نقل من خط من نقل من طخ من خط السید الکبیر الامیر شریف حسین الاخلاطی و هو من خط الامام جعفر الصادق ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 10؛ در پایان آن آمده: «انتقل من خط جعفر الصادق»، سپس همین مسائل حروفی به فارسی است (برگ 51ر-56ر و 77ر-77پ)؛ 11گ (37پ-47پ) [ف: 1 - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: رمضان 1243ق؛ 10ص (21-30) [عکسی ف: 1 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: وهو نقل من خط الامام الناطق امام جعفر الصادق صلوات اﷲ و سلامیه علیه
خط: تحریري، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ محشی به فارسی؛ 6گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 924]
horūf = ‘elm-e horūf
اخلاطی، حسین بن علی، ق9 قمري
axlātī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 15c)
مشتمل بر «مقدمه» و چهار «فصل»
یزد؛ وزیري؛ شماره نسخه: 2/ 3728
آغاز: بسمله، حمدله اما، بعد بدانکه علوم حروف ایجاد علمیست شریف و نفیس
خط: نستعلیق، کا: محمود بن هدایت اﷲ الشریف، تا: محرم 1016ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ چهره، 6ص (4-9)، اندازه: 16×23سم [ف: 5 - 1766]
al-ḥurūf
دهدار عیانی، محمود بن محمد، ق10 قمري
dehdār-e ‘ayānī, mahmūd ebn-e mohammad (- 16c)
گویا از دهدار عیانی.
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 447/1
بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 2 - 118]
horūf
سیاوش، محمد، ق10 قمري
sīyāvaš, mohammad (- 16c)
اهداء به: نظامشاه بن نظامشاه ابوالغازي
نویسنده که از صاحبنظران علم حروف است و چنانچه خود میگوید «از فردوس فارس و خراسان ببوستان هندوستان» میافتد و بر آن میشود که رسالهاي در علم حروف بپردازد و چون «زبر» و «بینات» را کافی نمیبیند به قول خود «راقم این صحیفه واجب دید که به عدد زبر و بینات اکتفاء نکرده متوجه طبقات کلامی که تا هفت مرتبه استخراج میتوان نمود شود و در تصریح نکات و ظهور رموز طبقات حروف و تحقیق در هر یک به اسمی از اسماء یا الفاظی مناسب صورت تطبیق یابد.» پس او این رساله را با تکیه بر افکار دوانی و نوشتههاي شرف الدین علی یزدي میپردازد و قوانین علم حروف را بیان می دارد و مسائل چندي از این علم را طرح و باز میگشاید که همه آنها تفسیر حروفی سوره بقره است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2923
آغاز: بسمله و به نستعین، اي عاجز از اوصاف کمال تو خرد ** کی راه خرد بکنه ذات تو برد؛ انجام: گر شراب اینست کز جام تو ما را مست کرد ** باده مستانرا فریبی میدهد همچون سراب از برگ 84 تا 85 رباعیات شیخ ابوسعید ابوالخیر و از ظهر برگ 85 تا برگ 88 اشعاریست از نویسنده در مسائل حروفی در ظهر برگ 88 و برگ 89 دو سؤال حروفی و جواب آنها آمده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محتملاً قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی رویه کاغذ مشکی، 91گ، 22سطر (8×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 6 - 648]
horuf
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمري
(1843 - 1798) raštī, kāzem ebn-e qāsem
قم؛ حجتيه؛ شماره نسخه: 715/5
در 24 ربیع الاول 1256ق [معلوم نیست تاریخ کتابت است یا تألیف]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسین، بیتا [ف: 124]
al-ḥurūf = š.-u ahādīṯ-in fī ‘ilm-il ḥurūf
کرمانی، زین العابدین بن محمد کریم، 1276 - 1360 قمري
kermānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad karīm (1860 - 1941)
تاریخ تألیف: 20 جمادي الاول 1326ق
در جواب پرسش هاي شیخ محمد حسین بن ملا علی رضا مهریزي یزدي، در شرح حدیثهایی در علم حروف. مؤلف پس از
مقدمهاي پرسش ها را با سربند «قال» آورده، آنگاه با سربند «اقول» پاسخ داده است. [ابراهیمی 578: رساله در جواب]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 511/2
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. و بعد، یقول العبد الاثیم زین العابدین بن کریم، انه قد امرنی ... شیخنا و استاذنا الشیخ محمد حسین بن المرحوم المبرور الملا علی رضا المهریزي الیزدي؛ انجام: و غاصبی حقوقهم و ناصبی شیعتهم اشد العقوب و النکال. و قد تمت علی ید العبد الاثیم زین العابدین بن کریم فی یوم ...
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: حدود 1347ق؛ با شکلهایی از زمین و خورشید و ماه؛ 56گ (58پ-113ر) [ف: 1 - 89]
horūf
امیر جمال الدین عبدالرحیم
amīr jamāl-od-dīn ‘abd-or-rahīm
رسالهاي است کوتاه در علم حروف داراي یک «نقطه» و پنج «حرف»: نقطه: در بیان حرف؛ حرف 1. آنچه هست از اعداد آیات اسم شریف؛ 2. بینات اسم شریف ...؛ 3. از عدد آیات و بینات اسم شریف ...؛ 4. از اعداد حروف ظاهر و باطن اسم شریف ...؛ 5. بیان آیات و اسماء احادیث از حروف آیات و بینات ... که از ابو العباس احمد بن علی بونی (-622ق) نقل کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 12712
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد این کلمه چند یست در بیان خقایق اسم امیر جمال الدین عبد الرحیم مبنی بر نقطه و پنج حرف؛ انجام: اکثر از حروف ظاهر اسم شریف سمت تحریر یافت لیکن چون باطن نیز مشخص گشته به تأمل و تدبر در آن دیگر کلیات و جزویات معلوم خواهد شد و اﷲ علیم بذوات الصدور.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه قرن 10؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی قهوه اي، 3گ (10-12)، 24 سطر (12×16)، اندازه: 14×19سم [ف: 32 - 309]
horūf
حسینی قدسی، محمد
hoseynī qodsī, mohammad
در قواعد کلی و روش استخراج مقاصد از حروف، مشتمل بر یک «مقدمه» داراي چهار «فصل» و سه «باب»: فصل 1. بیان طبایع حروف؛ فصل 2. تقسیم حروف بر بروج دوازدهگانه؛ فصل 3. اسامی ملائکه موکل بر سماوات و بروج و حروف؛ فصل 4. اسماي حسنی که تسبیح ملائکه است؛ باب 1. قواعد بسط و تکسیر و تحصیل مداخل؛ باب 2. قواعد سفر آدم و دانستن موازین؛ باب 3. اعمال تکسیري و اعمال ضریبهاي.
آغاز: سپاس و منت بیقیاس مر حضرت علیم علی الاطلاق را جل جلاله و عم نواله که خاك وجود انسان را
[فهرستواره منزوي 7 /299]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 5584/2
آغاز: سپاس و منت بیقیاس مر حضرت علیم علی الاطلاق را جل جلاله و عم نواله که خاك وجود انسان را؛ انجام: براي عدم قدرت بر تلفظ الف و لام را لازم داشته اند تا معلوم باشد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1116ق [در تاریخ کتابت شک داریم]؛ جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (7پ-15پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 14 - 347]
al-ḥurūf = qavā‘ed-e ‘anāsor-e arba‘e
سامور هندي
sāmūr hendī
از سامور هندي، آن چنان که در سرآغاز نسخه آمده است. نامبوب. مؤلف پس از تقسیم عناصر به آتش، هوا، آب و خاك، به بحث درباره هریک در 4 قسم میپردازد.
با عنوان «قواعد عناصر اربعه»؛ بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با فهرست؛ کاغذ: سفید و برخی رنگین، جلد: تیماج مشکی، 11ص (402-412) [سنا: ف: 2 - 158]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذي اظهرت العالمین امره القدیم و نور قلوب العارفین ... هذا مختصر من عمل سامور الهندي ... اعلم ایها الحبر اللبیب أن الاشیاء ترکبت من اربع؛ انجام: فی الائتلاف. و خالف مخالف و طبیعته فی الحکم با عنوان «رسال فی الحروف»؛ خط: نستعلیق و نسخ تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ 5گ (4پ-8پ) [ف: 1 - 88]
al-ḥurūf = tabāye‘-e horūf
غیر همانند:
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. اعلم ان الکلام مرکب من الحروف و الحروف مرکب من الالف و الالف مرکب من النقطه؛ انجام:
تمت الارض و الانقیاد الخلق له
با عنوان هاي «فصل»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ 5 ص (319- 323)، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [نشریه: 3 - 332]
آغاز: اما بعد حمد اﷲ الذي أفاض علی الانسان سجال الجود و الاحسان و شرفه بالقلب و اللسان؛ انجام: و السلام علی من طاب فرعه و أصله محمد و أله الطیبین الطاهرین
در بیان حقیقت حروف و مخارج آنها و تعلیل ایحاد و جهت نقطهگذاري هر کدام از آنها به روشی آمیخته از مبانی ادبی و فلسفی بیان داشته و در موضوع خود رساله جالبی است؛ خط: نسخ، کا: میر محمد سلیمان بن میر معصوم حسینی، تا: رجب 1045ق، جا: اصفهان مدرسه ملا عبداﷲ؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (25ر-28پ)، 20 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 18 - 88]
در بیان حروف عطف، نفی، تنبیه، نداء، تصدیق، صله، تحضیض و مصدر. در این رساله حروف مذکور به خط درشت و کشیده تحریر شده و زیر هر یک کاربردشان توضیح داده شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1111ق، مصحح؛ جلد: تیماج قرمز،3ص(146-148)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32 - 218]
آغاز: الاسامی جمیعها وعرف ایاه الایاه، و کلما بعد علیه امره الی مرکز الارض؛ انجام: اسماء و ترکیب حرفا طبیعیا فاعمل مایجزم: طغرائیل و عثاقیل طائیل و غخائیل
در خواص حروف است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن سبز، 17 سطر [ف: 9 - 60]
آغاز: بسمله اعلم ان المطلوبات الاربعة منها اثنان بالاتفاق و لیست بالطبع؛ انجام: وایدنی بنور شعشانی یخطف الابصار و هبنی لکل مقام یا غیاث المستغیثین و درجة التصریف آمین
رسالهاي است در علم حروف که پس از بیان مطالب مقدماتی براي هر حرف فصلی منعقد نموده است. از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی گلپایگانی نجفی (جامع جنگ)، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 12گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2075]
آغاز: حمدله. صلاة. اعلم علمک اﷲ ما لم تکن یعلم، ان کل علم لابد من موضوع و مسایل و غایة لاجل الشروع فیه، فعلم الحروف علم یعرف به احوال التصاریف المتعلقة بالحروف لفظیا کان او معینا، مفردا کان او مرکبا، موضوعة الحروف بما هو حرف؛ انجام: فی طالع الثور و رب الطالع ناشناخته. بی بخشبندي، با جدول هاي حروفی و دایره هاي تو در تو، نجومی و شکل انسان؛ خط: تحریري شکسته، بیکا، تا: 1240ق؛ افتادگی: انجام؛ 33ص (96-128) [عکسی ف: 1 - 148]
آغاز: حمدله. عاقبة. صلاة. هذا کتاب سراﷲ الاعظم و هو السر الربانی الذي فی عالم جسمانی، علمه اﷲ تعالی خلیفته و صفیه آدم؛ انجام: هملعص. و هذا آخر الکتاب و اﷲ اعلم بالصواب ... بیبخشبندي، با جدول حروفی؛ خط: نستعلیق شکسته تحریري، بیکا، تا: 1240ق؛ 8ص (145-152) [عکسی ف: 1 - 148]
رسالهاي در بیان اینکه حروف داراي معنا نیستند و معانی از ترکیب حاصل می آیند؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم محمد رحیم بن ابوالحسن حسینی علوي همدانی،تا: 1253-1256ق، جلد: چرم زرد، 2گ (104پ-105ر)، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 159]
آغاز: الحمدﷲ الذي خلق الانسان و علمه البیان و هداه الی بیان تبیان و جعله خلیفته؛ انجام: مس فق شث ذ ظ د ب حولی عن رحرخت عض تم الکتاب ترسیم محاور مع افلاطون الحکیم و نقل ما اصابه علی لسانه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 1 جمادي الاول 1262ق، جلد: چرم مشکی، 14گ (1پ-14ر)، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [مؤید: 2 - 36]
آغاز: آخر الانبیاء کما أن القران هو آخر الکتب؛ انجام: البرودة و الرطوب یجفف رطوبة العین.
این نسخه که بر اثر افتادگی آغاز و انجام آن، نویسندهاش معلوم نشد، مباحث آن در خواص حروف و ربط آن به علوم خفیه است. نویسنده حقیقت حروف را به سه قسم تقسیم می کند بدین شرح: 1. حروف فکریه علویه، 2. حروف، 3. حروف رقمیه. در ذیل این تقسیمات در ده مقاله خواص حروف و اعداد را در علم کیمیا میآورد؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ محشی با حروف رمزي؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 190ص، 15 سطر (8×12)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 202]
آغاز: قد ذکرنا ان اول الحروف نقطه وهذه النقطه سار فی کل الحروف فمبدء کل هی النقطه فی عالم الحروف والنقطه قد یثبط ویقم یصیر الفا والالف قد نزلت بتکررها یصیر باء؛ انجام: فالنقطة هو الاختراع وهو الابداع الاول خلقه اﷲ لا من شی مسند علی نفسها بمنزله فعل اﷲ المخترع المبدع الساري فی الاشیاء الممکنه و الالف هو الاختراع الثانی والباء هو الابداع الثانی عنه
کیفیت نگارش حروف الفباي عربی و شکل آنها را به طور مختصر بیان کرده است. میتوان آن را تحریر الخط نام داد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مهر: «کتابخانه خصوصی سید حسین مدرسی طباطبائی 1383» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ، اندازه: 12×21سم [ف مخ: 1 - 245]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، 7گ (257ر-263ر) [فیلم ها ف: 1-520]
آغاز: رب اعن هذا بحول اﷲ و بعد حمده تقریب و تفهیم لطرف من معانی الحروف؛ انجام: انما هو نور یضعه اﷲ حیث یشاء ... و یضرب انه الامثال للناس و اﷲ بکل شیء علیم.
مؤلف حروف تهجی را به دو دسته تقسیم نموده، 14 حرف آن از حروف حق است و این حروف علیا مرتبه و در آغاز سوره هاي قرآن آمده و بقیه حروف از حروف خلق است. در این رساله برخی از حروف مطابق فهم ربانیین معنی شده بنحوي که معنی هر حرف با وجهی از مسمی مناسبت داشته باشد؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج عنابی، 8گ (81پ-88پ)، اندازه: 8/5×16سم [ف: 12 - 46]
آغاز: مبداها فی العالم الانسانی و له فی جمیع الموجودات؛ انجام: رصد فلک المریخ رصد فلک الشمس.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
آغاز: یسمله فصل در تقسیم حروف بر افلاك تسعه؛ انجام: این باقی عده هشت است یا شش در شش است
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
آغاز: الحمدﷲ الذي اودع سرالمکتوم فی طی الحرف المرقوم ... اما بعد فاعلم وفقک اﷲ کشف سره و اشهدك نهیه و امره
قواعدي است از جفر جامع و علم حروف و تطبیق آن قواعد در چند جدول، در این کتاب از غزالی و شاه کرمانی و دیگران نقل میکند، و پارهاي از قواعد را به شعر در آورده است. فصول کتاب: فصل: کلیات الحروف و مراتبها و معانیها، فصل: مایخرج من ادوار الحروف الدائر علی حکم الترتیب جملا مفصلا، فصل: فی سردور الحروف؛ فصل: فی سر الاستنطاق، فصل: فی ترتیب الحروف من حیث تفصیلها علی نظام الوجود، فصل: فی بیان ان الحروف امم مکلفون؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بی تا؛ جلد: مقوا، 43گ، اندازه: 18×23سم [ف: 5 - 127]
انجام: تم من الاحقر الاذل محمد شریف بن شیخ مولان للشیخ الفاضل الکامل اعنی به شمس الشمائل ها هو شیخ شمس الدین طول اﷲ بقائه ...
این نسخه دوازده فصل دارد و ناتمام است؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 30گ (1-30)، 12 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3 - 152]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 2گ (181ر-182پ) [فیلم ها ف: 1- 519]
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الذي بلغنا من ظاهر الکلمات علی مظاهر الحروف؛ انجام: و نقطتی الیاء روح الوحی و روح القائم و صلی اﷲ ... و الحمد ﷲ رب العالمین.
در بیان الواح حروف و ترکیبات آنها مشتمل بر چند فصل. در پایان نسخه آمده: «نقلت من خط و هومن نقل من خط من نقل من خط السید الکبیر الامیر شریف حسین الاخلاطی و هو نقل من خط الامام الناطق امام هفتم (؟) جعفر الصادق رضی اﷲ عنهم اجمعین آمین»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج عنابی، 24ص (81-104)، اندازه: 11×18سم [ف: 3/ 24 - 54]
آغاز: فاعلم ان الالف تشیر الماده و لکل و احد من المتفقه؛ انجام: الفصل الخامس یتلوه الجز، الثانی و هو خاتم الکتاب و باﷲ المستعان.
خط: نسخ خفی، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
آغاز: فمن لم یقرء کتاب الذي؛ انجام: فافهم ذلک الفصل الثانی.
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 221]
حروف / علوم غریبه / فارسی
horūf
غیر همانند:
بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 102]
آغاز: ... یا اندکی این اسرار در کتب ثبت کردند تا بکلی مندرس و منسی نگردد اما در چهل باب بر موز و اشارات بر موز داشتند؛ انجام: اگر چه طریقه خدمت است اما احتیاط مثال نموده آمد تامل فرمایند مطلوب طالب.
رسالهاي است کوتاه در علم حروف در چند فصل، فهرست، بخشی از فصلهاي آن چنین است: فصل در اینکه خداوند بر کواکب و سیارات ملائکه اي را موکل گردانیده، فصل در تقسیم حروف 28 گانه بر بروج دوازدهگانه، فصل در حروف مفرده، فصل در بخورات کواکب سبعه، فصل در حروف خواتیم، فصل در حروف متواخیه، فصل در تکسیر سبعه. این نسخه از آغاز افتادگی دارد و شناخته نشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه قرن 10؛ مصحح، رکابهدار، مجدول؛ کاغذ: شرقی، 14گ (47-60)، 15 سطر، اندازه: 5/ 7×11سم [ف: 32 - 258]
آغاز: الحمد ﷲ و الصلاة و السلام ... بدانک علم حروف علمیست شریف و علم انبیاء و اولیاست و دقایق وحقایق آن ... و این فقیر بعضی از آن در مقدمه و چهار فصل خواهند نمود؛ انجام: و از
سر تحقیق به عمل مشغول شود که البته به مقصود برسد و از جهال پوشیده دارد واز مستحق منع نکند تمام شد رساله حسن به عنایت حضرت باري تعالی و تقدس.
رسالهاي است کوتاه در علم حروف داراي «مقدمه» و چهار «فصل»: مقدمه: در بیان مداخل و مخارج حروف، فصل 1. از قول حضرت امام جعفر بن محمد الصادق، 2. از قول ارسطاطالیس، 3. از قول خدري، 4. از قول شیخ ابو العباس بونی (- 622) 9 نسخهاي از این رساله فهرست مشترك نسخههاي خطی فارسی پاکستان 1/ 338 آمده و به نام سلطان ابو نصر صاحبقران نگاشته شده، لیکن در نسخه حاضر چنین مطلبی وجود ندارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: نیمه قرن 10؛ مصحح، محشی، رکابهدار؛ کاغذ: شرقی، 4گ (1-4)، 28 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 32 - 307]
آغاز: ا ب پ ت ... ه- ي لا پ چ ... نظم: علم الاسماء تمامی این بود ** تا نپنداري که بی این دین بود؛ انجام: بدرستی که او را شمارگر پس نشاید با او اشارت کرد، و السلام.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 979ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغري کاغذي آلبالویی، 21 سطر، اندازه: 4/ 12×3/ 19سم [ف: 7 - 438]
آغاز: بدان که هیولا قایم نیست الا که در این عناصر چهارگانه که مبادي اشیاء اند و بدانکه حروف ناري هفت اند این است؛ انجام: اما مرغانرا الطایر این است حروف آن این ا ح ث ي ن ت س ع ه ا ح د ع ش ر ه م ا ت ي ن ...
رسالهاي است کوتاه در علم حروف و چون از آغاز و انجام افتادگی دارد، ناشناخته ماند؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، رکابهدار؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (22-24)، 15 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 32 - 301]
آغاز: بعد الحمد و الصلوات علی صاحب لواء الحمد صلی اﷲ علیه و آله بر ضمیر منیر ارباب الباب فتح اﷲ علی قلوبهم من الحکمة کل باب خافی نماند که در این فن نوشتهاند؛ انجام: و خود نیز پشت بدانطرف کند و بنشیند که تفرقه در میان ایشان واقع شود بقدرة اﷲ تعالی.
رسالهاي است کوتاه در علم حروف و روش تکثیر آن، در سه نوع و چندین فصل و بنا به التماس فردي یا افرادي نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، رکابهدار؛ کاغذ: فرنگی، 5ص (26-30)، 15 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 32 - 301]
آغاز: قاعده تکسیر و آداب آن مثلاً اسم طالب حسن، اسم مطلوب علی، اسم طالب که حسن است مکتوبی ح س ن عدد کبیرش 118؛ انجام: خواه هشت در هشت و خواه شانزده زوجات به زوج و فردیات به فرد به نوعی که در کتاب ریاض الخواص مذکور است و اﷲ اعلم بالصواب.
رسالهاي است کوتاه در علم حروف و تکسیر آن، و در آن از کتاب ریاض الخواص نام برده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، رکابهدار؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (38-40)، 15 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 32 - 303]
آغاز: بسمله ... ذخیره فی المداخل، مداخل جمع مدخل است و مدخل اسم مکان است، یعنی محل دخل، و چون شییء از اشیاء ظهور کند در اذهان یا در اعیان یا در کتاب یا در عبارت هر چه با او در نظر آید، مدخل او باشد؛ انجام: شفیق حامی. بیرون آید نتیجه ثالثه پس با عنوان هاي: «ذخیره، ذخیره» و در آن آمده: و ما بجهت مبتدي اسماء جفر از کنیه و لقب خود استخراج مینمائیم ... «ابو محمد کمال الدین حسین»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ زرد، 42گ (121پ- 162پ)، اندازه: 6/ 13×3/ 20سم [ف: 6 - 313]
آغاز: فصل اول در ... (بریده شده) بدان که هر حرفی از حروف تهجی به حسب مزاج خود عملی دارد؛ انجام: چه این حرف منسوب باو است نزد اهل تحقیق.
در دو باب نخستین در دوازده فصل دومی در دو فصل؛ خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن11؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (72پ-73پ)، اندازه: 12×19سم [ف: 16-452]
آغاز: بسمله، باب در علم حروف و آن عبارتست از معرفت احوال حروف و تکسیرات و دلالات؛ انجام: امتداد عین امرار مبداء بمنتهی ... کاتبه العبد الاقل محمد مهدي بن محمد نبی تفرشی ... سنه 1074 ربع و سبعین بعد الالف.
خط: نستعلیق، کا: مهدي تفرشی، تا: 1074ق [الفبائی ف: 221]
آغاز: بسمله رب انعمت فزد بعد الحمد و الصلوة علی صاحب لواء الحمد محمد المصطفی صلی اﷲ علیه و علی آله و سلم بر ضمیر منیر ارباب الباب
خط: نستعلیق تحریري، کا: داود بن محمد شفیع یزدي، تا: 1075ق؛ 2ص (18-20) [ف: 5 - 1702]
آغاز: واﷲ المستعان بسمله ... اما بعد این رساله ایست در علم حروف که اسکندر رومی از حکماي عصر خود طلب نموده و جهت او پیدا کردند و این رساله را طالینوقودوس خوانند و ارسطاطالیس پسندیده است؛ انجام: وضع حمل او بشود و شکل اینست.
کا: جلال الدین انجو، تا: با تاریخ 1095ق، به دستور سلطان محمد کاتب سپاهانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 7ص (231-
آغاز: حمد بیحد و ثناي بیعد خدایرا عزوجل که واهب عقل و مفیض عدل است آفریدگاري که بارادت بیغلت و قدرت بی الت خویش؛ انجام: آنگاه پریان را بخواند هر چه تو بگوئی بکند بفرمان حضرت حق سبحانه و تعالی
رسالهاي است در علم حروف در هفت جدول بدین ترتیب: 1. حروف حضرت آدم (علیه السلام)، 2. حروف حضرت ادریس (علیه السلام)، 3. حروف حضرت علی بن ابیطالب (علیه السلام)، 4. وضع چهارم سبب؟ هندي نهاد این وضع را ...، 5. حروف امام جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام)، 6. حروف خواجه رئیس شیخ ابوعلی رحمه اﷲ، 7. وضع خواجه شمس الدین مغربی. نسخهاي از این کتاب در فهرست مشترك نسخههاي خطی فارسی پاکستان 1/339 آمده و تاریخ کتابت آن قرن 11 میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 10گ (36-45)، 34سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 34 - 580]
آغاز: حمد وثنا خداوند با عظمت و کبریا که حروف را طروف اسرار وکنوز رموز انوار وگنجینه مکتون سینه ابرار ساخت؛ انجام: و از شر جن وانس در امان خداي تعالی باشد و ختم بدین فواید کرده شد واﷲ اعلم بالصواب.
در بیان قواعد علم حروف، براي کسانی که اصول را یاد گرفتهاند و به دنبال اسرار خفیه آنند؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (46ر-49پ)، 19 سطر، اندازه: 13×19/5سم [محدث ارموي مخ: 1 - 500]
آغاز: بسمله. بدانکه این رساله منقول از حضرت امام تمام سید الاولیا ... علی (رضی الله عنه). به امام حسن و امام حسین ... و از ایشان به اولیا و مشایخ گبار رسیده؛ انجام: او رسائیل، متفائیل، کفائیل، شمسائیل، و حروف این است: بسمل. ب ج ن 963. تمت.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 745؛ از ناشناس، نخست حروف، سپس تکسیرات است. در چند «فصل»ي بیشماره: فصل، بدان که حق تعالی بر کواکب سیاره ملائکه موکل گردانیده است، فصل، هر حرف از حروف 28 گانه را ملکی موکل است، فصل، حروف 28 گانه را به قسمی دیگر به چهار بخش کرده اند، فصل، محققان علم حروف مفرده 28 گانه را قسمتی دیگر نهاده اند ... فصل، در بخورات کواکب، فصل، در تکسیر حروف (به تفصیل)؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11-12؛ سپس جدول هایی در ستاره شناسی؛ 15گ (130-144) [عکسی ف: 2 - 99]
آغاز: فصل، بدانکه حق جل و علا بر کواکب سیارات ملائکه موکل گردانیده تا ... و اتصال تأثیرات باشد و نام هاي ملائکه این است؛ انجام: فصل فی التکسیر، اذا اخذت الاسمین قدم اسم المطلوب و اخر اسم الطالب ... و رسول (صلی الله علیه و آله) در این باب چنین فرموده است: إِنَّ اَللَّهَ تعالی خَلَقَ آدَمَ عَلَی صورتِه.
فصولی است در علم حروف و تکسیر و امتزاج آن، فهرست برخی از آنها چنین است: فصل: بدانکه حق جل و علا بر کواکب سیارات ملائکه موکل گردانیده ... فصل: در بروج دوازده گانه ... فصل: بدان که بر هر حرفی از حروف بیست و هشتگانه تهجی ملکی موکلست ... فصل: حروف مفرده را قسمتی دیگر کرده اند ... فصل: در بخورات کواکب سبعه. فصل: فایده جامعه، هر که به عمل از اعمال حروف مشغول شود باید که سه روز روزه دارد ... فصل: در فواید حروف و ... فصل: در خواص حروف حمل و اسد و قوس و آن این است. فصل: در تکسیر سبعه و شروط و کیفیت آن این است. فصل: فی التکسیر، اذا اخذت الاسمین قدم اسم المطلوب و اخر اسم الطالب ... . این نسخه اندکی با رساله امتزاج که به شماره 111/2963 در همین فهرست آمده، همخوانی دارد. همچنین با نسخهاي که در فهرست مشترك نسخههاي خطی فارسی پاکستان 1/ 238 آمده، همخوانی بسیار دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: مرحوم حجت الاسلام فقیه نیشابوري، رجب 1394؛ کاغذ: فرنگی، 12گ (94-105)، 17 سطر، اندازه: 6×14سم [ف: 38 - 240]
آغاز: حمدله. و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین. اما بعد، بدان که حروف آنچنان عملمی است شریف و نقل است که علم انبیا و اولیاست و بزرگان این علم را پوشیده اند؛ انجام: تمام این تکسیر را بگیري و در مربعی یا مخمسی ثبت کنی نیکو بود. واﷲ اعلم بالصواب
در یک «مقدمه» و چهار «فصل»: مقدمه در بیان تداخل و مخارج حروف؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 5گ (69پ-73پ)، 3 سطر، اندازه: 3/ 22×35سم [ف: 9 - 325]
خط: نسخ، کا: حاج محمد جواد خراسانی، تا: جمادي الثانی 1301ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: مقوایی، 30ص (1-30)، 16سطر (11×16)، اندازه: 17×22سم [ف: 5 - 1770]
آغاز: بسمله. مقاله اول در طبایع حروف بیست و هشتگانه حروف آتشی او
ناشناخته، بی دیباچه و انجامه. در انجامه آمده: منقول از کلمات و مقالات ابن سینا. در هفت «مقاله»: 1. در طبایع حروف 28 گانه، 2. استخراج اسامی کواکب، 3. دخن الکواکب، 4. لباس و زینت کواکب، 5. تکسیر اسم خود با اسامی کواکب، 6. بیان نمودن که هر کوکبی جهت کدام مهم باید خواند، 7. چند عمل حب. در پایان «قسم دوم» در چگونگی خواتیم کواکب سبعه سیاره؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: 1316ق؛ باتاریخ 1316ق در کشکول (ص
-311)؛ 18 سطر (9×15/5) [عکسی ف: 1 - 148]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 6گ (251ر-256پ) [فیلم ها ف: 1-520]
آغاز: حمدله. و الصلا و السلام علی سیدنا و نبینا و شفیع ذنوبنا محمد و اهل بیته ... اما بعد بدانک وفقک اﷲ تعالی که حقایق حروف ثابت است نزد حکما و اهل تحقیق، و خواص حروف از حد و حصر بیرون است؛ انجام: و در زیر خاك کند خواب م (!) بسته شود (تمت هذه الرسالة الشریفة ... جمعه 19 شهر جمادي الثانی 1138)
خط: نستعلیق بد، بیکا، بیتا؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن یشمی، 24گ (4ر-27ر)، اندازه: 8/15×6/21سم [ف: 6 - 373]
آغاز: پاینده و باقی است غفق غالبست کلمن دانا و توانا و هلاي آفریننده اشیاء؛ انجام: آید چه زمام او مطابق ** بیشک که به مطلب است ناطق رسالهاي است در خواص حروف که در مورد خواص حروف ابتث و ابجد، تقسیم حروف به کلمات و تعلق هر کلمه به کوکبی از سیارات، عمد مفردات حروف، طریق استخراج اسماء اﷲ از اسم صاحب دعوت توضیح میدهد به دلیل افتادگی اوراق در آغاز و انجام، شناخته نشد؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج حنایی [رایانه]
آغاز: فن دیگر از علوم تصوف علم حروف که آن عبارت است از معرفت احوال حروف و تکسرات و دلالات آن؛ انجام: و اگر در شرح آن شروع رود بطول انجامد.
در اسرار حروف بیست هشتگانه و خواص هر یک از آنها بروش عرفانی صوفی، و گویا فصلی از کتابی باشد که در اینجا جدا شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (71ر-80پ)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 20 - 8]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد بدانکه حروف کلام در کلمه است و کلمه در حروف و حروف در الف و الف در نقطه؛ انجام: و الیاء حرف الیابس و الختم یتعلق، و الحمدﷲ رب العالمین.
در خواص حروف از دید حروفیین و صوفیه با رمز و اشاره، از حرف الف تا لام الف. این رساله بر فراز صفحه اول از شیخ سعد الدین دانسته شده است؛ خط: نسخ، کا: حاجی عبداﷲ بن سید طه عرب، بیتا؛ جلد: مقوا، 13گ (321پ-333پ)، 15 سطر، اندازه: 13×5/22سم [ف: 22 - 135]
آغاز: چون داب تصنیف اقتضاي بیان ترتیب؛ انجام: پیش از این دوشن نشاید کرد نقل شده از: صاین الدین؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز، [رایانه]
حروف (جداول) / علوم غریبه / عربی
horūf (jadāvel)
غیرهمانند
بیست و هشت صفحه است در هر صفحه یک جدول بیست و هشت خانهاي و در هر خانه حدود 25 حرف از حروف هجاء آمده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 28ص، 20 سطر، اندازه: 1/55×21سم [ف: 2 - 552]
جدول هایی است چهارستونی در اعداد و حروف که در بالاي جدولها این بیت شعر به صورت حروف جداي از هم آمده: صفاي حوزه خلق است در سؤال عظیم ** غرایب شب مثل ضبط کنج و آب بیار؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 15گ، 37سطر، اندازه: 21×26سم [ف: 3 - 542]
horūf (‘elm-e ... )
قواعد علم حروف به روش قوانین جفر جامع کبیر و براي استخراج اسم طالب و مطلوب، در یک «مقدمه» و چهار «فصل» کوتاه گزارش شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11/ 7297
آغاز: بدان که این رساله ایست در دانستن علم حروف ... اما مقدمه در بیان مداخل و مخارج حروف است؛ انجام: مدخله کبیر مدخله و سیط مدخله صغیرت م ان ي ه س ت خ ف ح ط غ
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن میرزا علی محمد حسینی لاریجانی سید الحکما بقائی، تا: 1307-1309ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (108پ-112ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 19 - 87]
al-ḥurūf (fā’idat-un fī)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 612/32- ف
نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 839ق؛ 2گ (353پ-354ر)، 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 512]
horūf-e abī-jād
بی کا، تا: گویا قرن 10 و 11؛ 4ص (376-379) [ف: 6 - 439]
بی کا، تا: گویا قرن 10 و 11؛ 16ص (379-394) [ف: 6 - 439]
در چند باب؛ بی کا، تا: گویا قرن 10 و 11، 109ص (395- 503)
[ف: 6 - 439]
حروف اصلیه- حروف
horūf-e akbar
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 275/6
بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 102]
al-ḥurūf-ul latī takṯura isti‘māl-u-hā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 1211
کتاب الحروف التی تکثر استعمالها فی الفاظ الناس و کبتهم و ما یجري مجري الحروف من الاسماء و الافعال مترجمة من العربیه الی الفارسیة و هی عشرة ابواب؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 7ص (251-257)، 15 سطر [سنا: ف: 2 - 169]
al-ḥurūf-ul latī kutiba ba‘ḍ-u-hā ‘alā xilāf-i ba‘ḍ fi-l muṣḥaf ...
فی ذکر الحروف التی کتب بعضها علی خلاف بعض فی المصحف و هی فی الاصل واحدة و اقسام الوقف.
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 3/ 298
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 901ق؛ جلد: تیماج سبز، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 414]
ḥurūf-u awā’il-is suwar
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 4205/6
آغاز: انما هو آیات الصفات التی یتعین ان لا یؤخذ؛ انجام: انک حمید مجید، و سلم تسلیا کثیراً دایما ابداً الی یوم الدین
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی المکارم سیوطی شافعی، تا: با تاریخ 1058ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن قرمز، 3گ (37ر-39پ)، اندازه: 15/2×21سم [ف: 7 - 265]
ḥurūf-ut ta’ṯīr
حلاج، حسین بن منصور، 234 - 309 قمري
(922 - 849) hallāj, hoseyn ebn-e mansūr
منسوب به حسین بن منصور حلاج درباره عرفان و نیز حیل و علوم غریبه است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 29/5
آغاز: بسمله. هذا من کلام الحسین بن منصور الحلاج ... فی حروف التأثیر و کلمات النشر و التصویر و شرح عجائب التقدیر الغامضة... المکتوبة علی التدریج المنتقل باحسن التعریف فی طبقات التدبیر؛ انجام: فلکل منها مقام معلوم و حد مقسوم و الی اﷲ تصیر الامور بعون الملک ...
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: شنبه 2 شعبان 1010ق؛ 5گ (45پ-49ر) [ف: 1 - 89]
حروف تهجی- تقسیم حروف تهجی
horūf-e tahajjī dar qor’ān
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 3/ 28903
آغاز: هر الف کاندر کتابی سرمد است جل [چهل] هزار و هشت هزار و نهصد ست؛ انجام: پنج هزار و بیست هزار و ... ثمر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1099ق؛ کاغذ: گل بهی، 18 سطر، اندازه: 6/ 10×18/2سم [ف]
ḥurūf-ut tahajjī
غیر همانند:
آغاز: بسمله و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةعلی محمد و آله اجمعین و بعد فهذه رسال فیما یتعلق بحروف التهجی حسب ما یتعلق به الغرض؛ انجام: و لذلک قیل حروف المعجم اي حروف تحتاج الی الاعجام اي ازال العجم علی انه مصدر میمی.
رساله مختصري است در باب ترتیب و تلفظ و املاء حروف تهجی از مؤلفی نامعلوم که عصر او محققاً متأخر از ابوجعفر عمر
بن عثمان بن حسین شاگرد زمخشري بوده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ کاغذ: شکري، جلد: مقوا، 3گ، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 12 - 104]
الالف فی کلام العرب علی اثنی و عشرین و جها - و یاء الجمع مثل مسلمین؛ خط: نسخ، کا: صالح بن جهان، تا: 23 ذیحجه 1051ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (114پ- 118ر)، 19سطر (6×12)، اندازه: 12×19سم [ف: 17 - 328]
horūf-e tahajjī va owsāf-e a’emme=ye esnā ‘ašar
از ناشناس، که در دیباچه میگوید: در رجب 803ق در صحبت دوستی سخن میگفتیم، که سخن از نخستین حرف حروف تهجی ... گذشت. گفتاري است حروفی به نثر آمیخته به نظم. نسخه تنها 52 سطر از آن را دارد. براي نشانی در خطاب به قلم: لمؤلفه: به قلم گفتم و ستودم پر - که تو هستی کزین کنند.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 10/270
آغاز: صنوف حمد بیحد و فنون شکر بی عد، الذریعه حضرت معبودي است، که نیرنگ هستی بر لوح وجود کشیده؛ انجام: لیک کس نیست جز تو در دستم.
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ راسته و چلیپا؛ اهدایی: علی نقی منزوي؛ 1گ (6ر-6پ) [ف: 2 - 88]
horūf-e xavātīm va savāmet
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3424/16
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1گ (77 ر و پ) [ف: 6 - 408]
حروف در منطق- معنی الحرف (رسالة فی تحقیق)
horūf dar haft-e jadval
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 3/ 271
بی کا، تا: 1267-1273ق [نشریه: 2 - 100]
horuf-e za’ed dar sarf
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17370 ض
بی کا، تا: با تاریخ 1058ق [د.ث. مجلس]
al-ḥurūf ‘ala-r ra’y-iṣ ṣā’ib-il ma‘rūf
رساله کوتاهی است در علم حروف، نام کتاب را از آغاز آن برگزیدیم و در منابع موجود آن را نیافتیم.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12593/11
آغاز: هذه رسالة فی الحروف علی الرأي الصایب المعروف أما بعد حمد اﷲ الذي أفاض علی الانسان سجال الجواد و الإحسان و شرفه.. اللسان و زینه بأخلاق الحسان؛ انجام: و عبارات تدل علیها و بما یبعث اﷲ تعالی داعیة شخص واحد من العقلا علی ذلک فیتولیه وحده و ثانیة بعد أولی حتی یتم الاصطلاح یقرر ذلک فی نفوسهم کما یفعل ... الابوان بالولد الرضیع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 5گ (171پ-174ر)، 17 سطر، اندازه: 6×5/11سم [ف: 31 - 741]
حروف القرآن- تفسیر القرآن
horūf-e kūfī
عارف منشی، محمد، ق14 قمري
‘āref-e monšī, mohammad (- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9451/37
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 1ص (1386) [مختصر ف: 309]
الحروف (مختصر)- شرح القانون الحرفی
al-ḥurūf-ul mu‘jama
نضر بن شمیل
nazar ebn-e šomayl
در این رساله براي هر یکی از حروف تهجی معنی یاد کرده و شاهدي از شعراي عرب براي آن آورده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2570/9
آغاز: بسمله. الحروف المعجمة علی الشرح بحججها من الاشعار عن النضر بن شمیل فیما یقال. الالف الفرد من الرجال قال الحمیري: هنا لک لا الف فی الدیار ** و لا نافخ ضرما ینفح؛
انجام: لا شسع النعل، قال الشاعر: امشی الهوینا علی رسل فان عجلت اخف ان اقطع اللاء. الیاء، الناحیة، قال کمیت: توجهت یا الخیر حتی لقیتها ** تضییء کبدر طالع لیلة التم
خط: نسخ، کا: مرتضی بن علم الهدي حسینی طالقانی (گویا)، تا: 1130ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (171-172)، 31سطر (5/ 7×17)، اندازه: 12×21سم [ف: 9 - 1365]
al-ḥurūf-ul muqaṭṭa‘a
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10359/9
آغاز: اعلم ان کثیراً من محولی المفسرین مثل صاحب الکشاف و غیره؛ انجام: فظهر بهذا التحقیق سقوط تلک الاسؤلة ... المتأمل.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (96-97)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 32 - 341]
horūf-e moqatta‘e dar avāyel-e sovar
رسالهاي عرفانی - اعتقادي در بیان حروف مقطعه و تناسب آنها با حروف هر سوره به صورت پرسش و پاسخ میباشد. این مبحث خلاصه اي از مبحث حروف مقطعه در تفسیر خودش (اول سوره نون - قلم -) است که در آن به مباحث دیگري چون جبر، قدر و افعال خداوند نیز پرداخته شده و خاتمه این رساله نیز در مبحث خودشناسی و خداشناسی با نقل از اقوال عارفان میباشد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 18894/2
آغاز: کلام فی ما یتعلق بالحروف امام السور اعلم انه لما کان القصد بجمیع هذا الکتاب تفسیر القرآن و کان تفسیر القرآن مقسماً الی تفسیر حروف اتعبت؛ انجام: و اﷲ قد تکفل نصره نسئل اﷲ حسن الخاتمة لنا و لجمیع المسلمین و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ عالی، بیکا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 24گ (365-388) 25 سطر، اندازه: 17×27/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 228]
horūf-e moqatta‘e-ye qor’ān
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمري
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: 1078ق
رسالهاي در بیان حدیث ابالبید منقول از امام باقر (علیه السلام) در بیان حروف مقطعه در اوایل سوره هاي قرآن و استخراج بواطن آنها بر اساس حروف ابجد مغربی.
مشهد؛ شيخ علي حيدر؛ شماره نسخه: 826/10
آغاز: شیخ محمد بن مسعود عیاشی که از ثقات محدثین است در تفسیر خود روایت کرده است؛ انجام: حق تعالی در این زودي دیده جمیع مومنان را بغبار موکب همایون آن حضرت منور بمحمد و آله الطاهرین
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: چرم قرمز، 3گ (162ر-164ر)، اندازه: 9/5×15سم [مؤید: 2 - 269]
حروف نقطه- حروف
horūf-e nūrānī va zolmānī
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 19560/2
آغاز: بسمله بدان اي صاحب هوش و هنر که مجموع حروف بسم اﷲ الرحمن الرحیم 19 میباشد.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛کاغذ فستقی؛ جلد: مقوا، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 2 - 408]
horūf va a‘dād
موسوي رشتی، مهدي بن محمد، ق13 قمري
mūsavī raštī, mahdī ebn-e mohammad (- 19c)
در علم جفر جامع.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 696
آغاز: بسمله، سبحانک و بحمدك ثم بسمک الکلم ... بعد از تحریر لوازم و تصویر مراسم چنین گوید؛ انجام: العلی العظیم.
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: محرم 1272ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سبز، 22گ، 11 سطر، اندازه: 14/5×6 /20سم [ف: 2 -213]
horūf va a‘dād
کتاب مفصلی است در علم حروف و اعداد در چند فصل، داراي جداول طلسمات کواکب و ستارگان و قواعد مختلف دست یافتن بر اسرار.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 802
آغاز: فصل نهم در قسمت حروف بر منازل قمر به ترتیب بخارج و غیر آن از قرار ابجدي و قاعده دعوت به تمجیدات و خطاب
کواکب؛ انجام: اسالک ایها الاب بحق ان تفعل بی مرادي و مقصودي.
جزء دوم کتاب از فصل نهم به بعد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 5 ربیع الاول 1265ق، جا: تهران؛ جلد: مقوا سرخ، 182گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 83]
horūf va a‘dād
نگارنده بیخانمان بوده و فرزند نداشته و این رساله را به یادگار نگاشته است. عنوان هاي «باب باب» و سپس «فصل فصل» دارد. سپس خواص آیات و طلسمات میآید که گویا رساله اي جداست.
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6320/3
آغاز: حمدله. و العاقبة للمتقین و الصلاة علی ... اما بعد چنین گوید مؤلف این رساله فرخنده مقاله، سرگشته بادیه حزن و محرومی، صادق القول گداي نجومی که مدت سی سال در علم ریاضی
خط: نسخ، بیکا، تا: 1266ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 25گ (74ر-98ر)، 3 سطر، اندازه: 3 /22×35سم [ف: 9 - 325]
horūf va a‘dād va xavas-e asmā’
رسالهاي است ناشناخته در بیان حروف و اعداد و خواص اسماء الهی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7018
آغاز: انتظام می کشد تا سالکان و طالبان را ازین فایده رسد؛ انجام: و آفتاب در اول حمل بود تا نوزده درجه حمل رسیده که درجه شرف اوست تمام کرده بودند
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ داراي جداول و اشکال نجومی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 59گ (9-67پ)، 14 سطر (6×12)، اندازه: 13×19/5سم [رایانه]
al-ḥurūf wa-l a‘dād
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمري
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632)
گویا از میرداماد.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 293/58
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 5گ (177ر-181ر)، 24 سطر (12/5×17/5)، اندازه: 5/18×24سم [ف: 202]
حروف و اوفاق طلسمی- حروف
horūf va taksīr
در تکسیرحروف. با سربندهاي «فصل»: فصل بدان که حق تعالی بر کواکب سیارات ملائکه موکل گردانید: فصل بر هر حرفی از حروف 28 گانه ملکی موکل است ...؛ فصل اول تا فصل پنجم آن عبارت است از: 1. اسماء ملائکه و وظایف آنها؛ 2. قسمت حروف؛ 3. تکسیر اعمال؛ 4. فایده جامعه در عمل کردن؛ 5. فواید حروف و بیش از پنج فصل است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بر ضمیر منیر ارباب حکمت مخفی و پوشیده نماند که علماء حروف نور اﷲ مرقده در کتب رساله که در این فن نوشته اند و گفته اند ...
آغاز: برابر؛ انجام: هفت بار بگوید یا مکلم تکلم یالحا یا مفلحا یا سخرام یا الا بالدو و یا لانه و جامه مکلم متکلم
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن سبز، 6گ (211پ-216پ)، 15 سطر، اندازه: 16/5×4/ 26سم [ف: 9 - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچه خواهیم آوردن سه نوع است. و اﷲ اعلم (جدول)
نسخه اصل: گنج بخش 1027؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ 8ص (246-253) [عکسی ف: 2 - 99]
al-ḥurūf wa-l jafr
axlātī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 15c)
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 275/9
بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 102]
al-ḥurūf wa-l jafr
غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ الذي اودع السر المکتوم فی الحرف المرقوم و اظهر من خفایا العلوم بدائع الرسوم؛ انجام: و ان کان القصد من الخبر المال فالثابت ل فاجتمع بینا کاسلا فهم اربعة احرف چ ر ط
ل و بعضها اربع ... و بعضها ... .. و بعضها ... و بعضها ...
رسالهاي است در علم حروف و جفر بعد از ذکر خطبه که در آن براعت استهلال نموده کلام منظومی را در اسرار حروف آورده و گویا آن را پایه مطالب رساله خود قرار داده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، داراي جدولهایی در حروف؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 43گ (48-90)، 25 سطر (9/5×16)، اندازه: 5/5×21/5سم [ف: 28 - 189]
از ناشناسی که بایستی از شیخیان و هم روزگار سید کاظم رشتی (د 1259ق) باشد. در آن از «جناب الشیخ المرحوم المبرور الشیخ احمد بن زین الدین (برگ 5پ، هامش) و همانجا از «مولانا السید کاظم الرشتی» یاد شده است. حاشیه مانندي است بر متنی که آن نیز ممکن است از یکی از مشایخ شیخیان باشد؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1264ق؛ 44گ (2ر-45ر هامش) [ف: 1 - 89]
آغاز: البیان و لکننی لما الزمت علی نفسی اطاعته
از ناشناس. در آغاز آن افزوده اند: «هذا کتاب رافع الاستار عن الاسرار فی اقسام الجفر و اسرار الحروف لمحمود الدهدار» که نباید از او باشد. با یادداشت محمد معین الاسلام بهبهانی: «بایستی تألیف یکی از مشایخ شیخیان باشد»؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ سپس رسالهاي نیز در حروف و جفر با سربندهاي «فصل» که بایستی دنباله همان باشد (برگ 47ر- 83ر)؛ 45گ (2ر-46ر) [ف: 1 - 89]
al-ḥurūf wa-l jafr
رسالهاي است کوتاه در علم و جفر در «مقدمه» و چهار «فصل»: مقدمه: در بیان مداخل و مخارج حروف؛ فصل 1. از قول حضرت امام جعفر صادق در بسط اسم طالب و مطلوب؛ 2. از قول ارسطاطالیس حکیم درباره تصرف در اشیاء؛ 3. از قول جذري در بسط اسم هر کس را که میخواهی؛ 4. از قول شیخ ابو العباس بونی در طالب و مطلوب.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد بدانکه حروف ایجاد علمیت شریف ونفیس که علم انبیاء و اولیاست و بزرگان، این علم را پوشیده داشته اند
انجام: آنگاه عدد تمام این تکسیر را بگیري و در مربعی یا در مخمسی ثبت کنی نیکو بود و اﷲ اعلم بالصواب.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: اواخر قرن 11؛ محشی، رکابهدار؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (184-186)، 30 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 32 - 244]
آغاز: برابر
در فهرست با نام «علم حروف ابجد» آمده اما با تطبیق آغاز، نام کتاب تغییر یافت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 20گ، اندازه: 16×19سم [ف: 3 - 64]
آغاز: برابر؛ انجام: و این وجه یاد کرده آید.
در فهرست با نام «علم حروف» آمده ولی با تطبیق آغاز، نام کتاب تعیین گردید؛ خط: نستعلیق شکسته تحریري، بیکا، تا: 1240ق؛ 11ص (155-165) [عکسی ف: 1 - 149]
آغاز: برابر
رسالهاي است بر هفت جدول، جدول اول حروف آدم صلوة اﷲ علیه، جدول دوم را ادریس (علیه السلام) نهاد، جدول سوم حروف سسه پند است؟ جدول چهارم حروف امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (علیه السلام) نهاد و آن را جعفر جامع نامید، جدول پنجم امام ناطق (علیه السلام) جعفر بن محمد صادق علیها السلام. جدول ششم حروف خواجه رئیس ابوعلی، جدول هفتم حروف خواجه ابوشمس مغربی نهاد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 5گ (65ر-69پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 373]
آغاز: برابر؛ انجام: و رقعه افسون است به هر دردي و المی که خوانی الامار گزیده ... صحت یابد و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 174گ، 17 سطر، اندازه: 1/86×4/ 21سم [ف: 3 - 407]
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. اما بعد، بدان که علم حروف ایجاد، علمی است شریف و ... علم انبیا و اولیاست؛ انجام: و در مربعی یا مخمسی ثبت کنی، نیکو بود. و اﷲ اعلم ...
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: 1280ق؛ 16گ (129پ-144پ) [ف: 1 - 89]
آغاز: برابر
ناشناخته. در 1 «مقدمه» و 4 «فصل»؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، بیتا؛ در جنگی از پراکنده هایی از این دست، با تاریخهایی از 999، 1062ق؛ 18ص (344-361) [عکسی ف: 1 - 149]
al-ḥurūf wa-l jafr
در دو «باب» و هر بابی داراي هفت «فصل» است
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5161/1
آغاز: والوف باشد چون اسم علی و غیاث و او را بر سه مدخل
باشد مثال در اسم علی 110 که مدخل اول است ده یک از و کم گرفتیم؛ انجام: ن ل ح ص م خ ط ن د ظ و ز ع ه-
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن11؛ کاغذ: اصفهانی، 23 سطر [ف: 15 - 244]
horūf va xavas-e ān
داراي «مقدمه» و «فصل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11/ 319- فیروز
آغاز: بسمله. بدان که این کلمات از مقالات ارسطو در پیدا شدن حروف و خواص او. بلیناس حکیم گوید
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج مشکی، 11ص (133-143)، 20 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 21 - 293]
horūf va xavas-e horūf
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6816/2
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد سر الاکرم فی حروف المعجم و این از اسرار خداي تعالی است ... بدانکه این رساله ایست در تحقیقات حروف و خواص حروف؛ انجام: 111 ه- و
به ترتیب تهجی؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 11گ (5پ-15ر)، 15 سطر (7×16)، اندازه: 14×25سم [ف: 16 - 367]
horūf va kīmīyā
با عنوان هاي نظیره هاي ابجدي و ابتثی و اهطمی و اتقعی و احدسی و بونی و ازعبی و دایره احسیی و جز اینها و در آن شعري فارسی از محمود دهدار آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 607/19
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 2 رمضان 1277ق؛ کاغذ: سفید سمرقندي، جلد: تیماج آلبالویی، 31ص (436-466)، ابعاد متن (10×14)، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 394]
al-ḥurūf wa marātib-u-hā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15232/13
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1305ق؛ 3گ (59پ-61پ) [مختصر ف: 310]
al-ḥurūf wa-n nuqaṭ
بیبخشبندي. با دایره هاي تو در تو و صورت انسان و جداول حروفی.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1601/7- عکسی
آغاز: بسمله. الحمدﷲ باري النسم، البدیع من الاسرار و الحکم، الذي فضل الانسان ... و بعد، فان علم الحروف علم شریف جلیل الشأن روي عن علی (علیه السلام) انه قال ان اﷲ اول ما اظهر من خلقه النقطة؛ انجام: و تعزم بالعزیمة 21 مر فانه یحضر المطلوب
خط: تحریري شکسته، بیکا، تا: 1240ق؛ 19ص (64-82) [عکسی ف: 1 - 149]
ḥurūf-ul hijā’
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5344/2
آغاز: فصل فی بیان عدد صفات المجتمعة فی کل واحد من حروف الهجاء علی ترتیب مخارجها بیکا، بیتا؛ 4گ (13پ-16پ) [ف: 16 - 256]
al-ḥurūf-ul hijā’īya li-fawātiḥ-i ‘iddat-i suwar-in minas suwar-il qurānīya
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمري
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در سه «فصل».
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 256/2
خط: نستعلیق چلیپا، کا: عبدالخالق بن محمود دماوندي، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (13پ-14ر)، ابعاد متن: 14×21، اندازه: 16/5×24سم [ف: 192]
horūfī
در آن از فضل اﷲ استرآبادي و اخوان الصفاء یاد شده است. گویا محشر نامه باشد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4599
آغاز: در جواب کیف علمت ... صفات گردیدن والحمدﷲ رب العالمین. المسألة به دلیل تکلیف اﷲ نفساً الا وسعها اگر اشیاء همه یکبار چون انسان جاي نطق نباشند به اختلاف السنه؛ انجام: ج ه-
بند انگشتان آدم را خدا نکردست با خلقت آصدق اﷲ
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 354گ، اندازه: 10×6/ 17سم [ف: 3 - 406]
horūfī
غیر همانند:
نسخه اصل: واتیکان ش 34 فارسی؛ بی کا، تا: 1043ق [فیلم ها ف: 1 - 562]
نسخه اصل: آغاز و انجام پاره اي از نسخههاي یوگسلاوي که یان بگدانویج فیلم آنها را آورده؛ کا: درویش صدقی وارداري، تا: پنجشنبه اواخر رمضان 1068ق، جا: واردار یکچه سی؛ 5 ص [فیلم ها ف: 1 - 648]
حروفیه- حروف
horūfīye
پیرتاج گیلانی
pīrtāj gīlānī
از پیر تاج گیلانی در آن از شیخ سعدالدین در دو جا یاد شده است و از سال هاي 500 و 777 و 791 و 815 و 840 در حساب هاي حروف.
آغاز: بسمله و اعطی کل شی خلقه ثم هدي واوي که در آخر آیت است به اعتبار احدیت و به اعتبار واحد چنانچه خداوندگار اشارت فرموده است و در خاطر این ضعیف آمده است که احد مخصوص است به خاتم واحد مخصوص در نبی؛ انجام: وجود خاتم نبی است و لام خود صریح به سعی است و السلام علی اهل السلام اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سفید ترمه، جلد: مقوایی مشکی، 5گ (273ر-277پ)، 23 سطر (6×9)، اندازه: 17×26/5سم [سنا: ف: 1 - 338]
بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 154]
horūfīye
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/25- عكس
آغاز: طایفهاي دوستان که طالب علم توحید بودند و محب قدیم تحقیق و تحریر و از الفاظ ائمه دین ایشان را برد الیقبنی نصیبی حاصل نمی شد
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4792. رسالهاي از رسائل حروفیه با دو دایره؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن احمد بن محمد کاتب، تا: 816ق، جا: شیراز؛ این رساله الحاقی است و متأخر و مجموعه به آن تمام میشود؛ 7گ (796ر-802ر) [فیلم ها ف: 3 - 217]
horre (t.)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 21767
آغاز: بسمله، سپاس و ستایش ایزد را عز و جل چنانکه سزاوار؛ انجام: این است رساله حره و شرح آن تمت بعون اﷲ
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ 3گ، 22 سطر [رایانه]
horrīyat
طالبوف، عبدالرحیم بن ابوطالب، 1250-1329 قمري
tālebof, ‘abd-or-rahīm ebn-e abū-tāleb (1838-1919)
تاریخ تألیف: ذیحجه 1324ق
رسالهاي است در تحقق معنا و مفهوم آزادي. مرحوم دهگان این رساله را از طالبوف دانسته که به درخواست مجد الاسلام مدیر روزنامه نداي وطن تألیف گردیده است.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 3/ 200
آغاز: بنام خداوند بخشاینده مهربان، این که میگویند به ایرانی حریت داده اند، معنی این کلمه نو ظهور را نمی فهم؛ انجام: این حالت نسبت صد نفی بیک اثبات یا نسبت صد نفر بیک رقم نیست.
بی کا، بیتا؛ 25گ (184ر-208پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 1- 261]
al-ḥarīrīya
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
(1621 - 1547) šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn
رسالهاي است کوتاه در حکم فقهی لباس حریر، مؤلف با ارائه نظریات فقهی فقیهان شیعه، چون علامه حلی، شیخ مفید و شیخ صدوق به بیان موضوع پرداخته است.
آغاز: بسمله. مسئل اختلف الاصحاب فی صحة الصلوة فیما لا یتم فیه وحده من الحریر المحض کالتکه و القلنسوة و امثالهما.
فالعلامة فی المختلف علی المنع ... و الشیخ و ابن ادریس و باقی الاصحاب علی الجواز.
انجام: و هذا مما لا ينكره من شم رائحة الانصاف. و االله اعلم
بحقيقة الحال.
چاپ: در حاشیه درر الفوائد آخوند خراسانی، چاپ سنگی، 1318ق؛ طهران، سنگی، 1315ق، وزیري (کلمات المحققین، ج2، صص107-108)؛ [تهران]، سنگی، 1319، وزیري، 5 ص(صص 318-322)
[الذریعه 11/52؛ مقدمهاي بر فقه شیعه 226]
بی کا، تا: قرن 11 [ف: 12 - 378]
آغاز و انجام: برابر؛ نقلت من نسخة نقل من خط مؤلفها دام ظله البهی فی شهر ربیع الثانی سنة اربع عشر و الف.
خط: نستعلیق، کا: محمد امین قاري، تا: 1014ق؛ در گوشه چپ پائین 151ر دارد: «منع الشیخ فی التبیان من قصد القراءة و الدعاء معا مستدلا یلزوم استعمال المشترك فی معنییه و هو غیر جائز 5 نقل من خطه مدظله»، این خط از همان قاري است و رمز «5» هم از همو است، در گ 150ر به خط همین قاري دارد: «کم من کتاب قد تصفحته ** و قلت فی نفسی صححته / حتی اذا طالعته ثانیا ** وجدت تبدیلا فاصلحته»؛ 2گ (150پ-151ر) [ف: 5 - 1875]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «صحة الصلوة فیما لا تتم الصلوة الا به» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن سید حسین موسوي حسینی، تا: 1129ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 2گ (20-21)، 19 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 22 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید محمد علی بن احمد کاشانی، تا: 1323ق؛ اجازه مفصل سید مصطفی بن حسین حسینی کاشانی (- 1337ق) به مؤلف این رساله، در سه برگ قبل از رساله آمده؛ کاغذ: دفتري خطدار، 1گ (4)، 18 سطر، اندازه: 8×16/5سم [ف: 37 - 670]
حزب ابوالحسن شاذلی- الحزب الکبیر
ḥizb-u abu-l-ḥasan-i šāḏilī
شاذلی، علی بن عبداﷲ، 591 - 656 قمري
(1259 - 1196) šāzelī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
در نسخه چند حزب از شاذلی و دیگران براي رفع حاجات جمعآوري شده است با این عناوین: حزب الآیات از ابوالحسن شاذلی، حزب الکبیر شاذلی، حزب سید احمد زروق، حزب اللطف شاذلی، حزب الحجب، حزب البحر، حزب النور، حزب الحفیظه همه از شاذلی و چند حزب دیگر باز از وي. [ریحانة الادب 3 /154]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 57/182-8512
آغاز: بسمله اقول لا اله الا اﷲ محمد رسول اﷲ و لو لا رحم اﷲ الرحمن الرحیم لما قلتها فزکنا بها من الفتن و الدنس و الرجس و النحس
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 124گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1620]
ḥizb-u abū-madyan = al-qaṣīdat-ur rā’īya
ابومدین مغربی، شعیب بن حسن، 520 - 594 قمري
abū-madyan-e maqrebī, šo‘ayb ebn-e hasan (1127 -1198)
قصیده اي است رائیه در 248 بیت در استعاذه از شرور به درگاه الهی، گفتهاند قرائت این قصیده در جلوگیري از شر جن و انس تأثیر بسزایی دارد. [مکتب امیرالمؤمنین 2/ 432]
شرح و حواشی:
1- شرح قصیدة ابی مدین
خوي؛ نمازي؛ شماره نسخه: 544/1
آغاز: قال الشیخ العارف ... ابومدین شعیب ... اعلم انه نافع ان شاءاﷲ تعالی من العین وو النظر و البلغم و ال حمر و السوداء آغاز قصیده: تعوذت بالرحمن فی السر و الجهر ** من الشرك و الشیطان مادمت فی الدهر / بدآت ببسم اﷲ فی اول السطر ** فاسماؤه حصی منیع من الضر؛ انجام: و صل علی جبرئیل فی کل مر ** صلوة امرؤ لاتنقض ابد الدهر / وصل علی الآل الکرام جحمیعهم ** مع الصحب والانصار السادة الغر
خط: نسخ، کا: عمر بن حاج محمد، تا: 1190ق؛ مصحح، با کتیبه مذهب، مجدول شنگرف؛ واقف: ابراهیم شریف حسینی، 1230؛ جلد: تیماج مذهب، 27ص (3-29)، 21 سطر، اندازه: 12×31سم [ف: 279]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 900
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 100]
hezb-ul asmā’-ul hosnā
شاذلی، علی بن عبداﷲ، 591 - 656 قمري
(1259 - 1196) šāzelī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22481
آغاز: بسمله و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم یا اﷲ یا رب یا رحمان یا ملک یا قدوس؛ انجام: عما تصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ خفی، بیکا، تا: 859ق؛ ضمیمه نسخه ش 6186 [رایانه]
hezb-ul amān
ناصرالدین بن سیلق
nāser-od-dīn ben seylaq
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22472
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ انجام شدید الارکان ... کان؛ انجام: شدید الارکان ماشاء اﷲ کان تمت
خط: نسخ خفی، بیکا، تا: 899ق [رایانه]
hezb-ul amān
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22474
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي فتح لاولیائه اسرار الصواب؛ انجام: السراج المنیر ... حتی ترضی و لا حول و لا قوة الا بک انتهی
خط: نسخ خفی، بیکا، تا: 899ق [رایانه]
ḥizb-ul anwār
صدیقی، زین العابدین
sadīqī, zayn-ol-‘ābedīn
در آغاز این حزب آیات قرآنی چندي به ترتیب سوره ها آمده پس از آن دعا و مناجاتی است طولانی که صدیقی ساخته و در آن خدا را میخواند تا مشکلات دنیا و آخرتش گشوده شود. سفارش شده است که این حزب در هر ساعت خوانده شود مخصوصاً در سحرگاهان.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/8777
آغاز: بسم اﷲ ... هذا ماجري به القلم من وارد رحمانی و نفس ربانی ... قل أیها المرید البسمل تسع مرات؛ انجام: سبحان ربک رب العز عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (90پ-98ر)، اندازه: 5/ 10×18سم [ف: 5 - 194]
ḥizb-ul baḥr = ḥizb-uṣ ṣaġīr
شاذلی، علی بن عبداﷲ، 591 - 656 قمري
(1259 - 1196) šāzelī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
دعاي مشهوري است نزد اهل سنت که براي ایمنی در سفر دریایی خوانده میشود و گفته شده در خواب از رسول خدا شنیده شده است. شرح هاي مختلفی براي این دعا نوشته شده است.
آغاز: یا علی یا عظیم یا حلیم یا علیم أنت رب و علمک حسبی فنعم الرب ربی و نعم الحسب حسبی تنصر من تشاء و أنت العزیز الرحیم ...
انجام: بسم اﷲ الذي لا یضر مع اسمه شیء فی الارض و لا فی السماء و هو السمیع العلیم و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم.
چاپ: دمشق، سنگی، 1357ق، رقعی کوچک، 8ص (صص184-191) در هامش؛ ایران، سنگی، 1321، رقعی، (صص128-135)
]کشف الظنون: 1/ 661]
شرح و حواشی:
1- فتح العلی البر شرح حزب البحر
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و هو حسبی لا اله الا هو؛ انجام: اعن انک علی کل شی ء قدیر.
خط: نسخ خفی، بیکا، تا: 859ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و عند کل ... و سمعه رضی اﷲ عنه.
خط: نسخ خفی، بیکا، تا: قرن 9 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، کا: خالدي نقشبندي، عبدالکریم بن محمد، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: مغربی، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (71پ- 74پ)، 15 سطر، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 32 - 608]
آغاز: بسمله، اعلم انه روي عن اکابر العلماء و اعیان الفضلاء ان الدعاء المشهور بحزب البحر من الادعیه الطیفة؛ انجام: انا انزلنا و اذاجاء و الاخلاص و المعوذتین و الفاتحة و آیة الکرسی تم الحزب البحر الشریف الملک اللطیف.
خط: نسخ جلی خوش، بیکا، تا: قرن 13 [رایانه]
خط: نسخ معرب زیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج روغنی [ف: 30 - 222]
بی کا، بیتا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 2ص (275-276)، 25سطر (13×20)، اندازه: 17×39سم [سنا: ف: 2 - 68]
حزب البحر شاذلی و شرح آن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج فرنگی، 2گ (111ر-112پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 44 - 147]
حزب البر- الحزب الکبیر
hezb-e jam‘īyat-e ‘āmmīyūn-e īrān
در چند بخش: 1. برگههاي ربعی که پرسشنامه هاي چاپی است با مشخصات پاسخهاي خطی درباره جمعیت عامیون در حوزه هاي 1 تا 6 و 7 و 10 تا 12 و 14 و 17؛ 2. دفتر رحلی نام اعضاء حزب عامییون ایران از 14تا 988 که دیگر برگ ها سفید است به خط تازه در جلد مقوایی؛ 3. دفتر بغلی صورت جلسات از 12/4/ 35 تا 13 /2/37 در 37ص که دیگر برگها سفید است در جلد تازه؛ 4. دفتر صورت جلسات حزب عامییون ایران از جلسه یکم شواري عمومی روز شنبه 28/9/26 تا 69 شوراي عمومی در ساعت 7 شنبه 4/4 /1328؛ 5. دفتر جلسه کمیته ایالتی تهران در سهشنبه 19/6/1330 تا 31/4/1331 در 15 ص خشتی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9319
بیکا، بیتا [ف: 17 - 346]
حزب الصغیر- حزب البحر
al-ḥizb-ul kabīr = ḥizb-ul bar = ḥizb-u abu-l-ḥasan šāḏilī
شاذلی، علی بن عبداﷲ، 591 - 656 قمري
(1259 - 1196) šāzelī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
چاپ: دمشق، سنگی،1357ق، رقعی کوچک،15ص (صص178-192)؛ ایران، سنگی،1321، رقعی،10ص (صص119-128)
[ریحانة الادب 3/ 154]
شرح و حواشی:
1- شرح حزب البحر؛ زروق، احمد بن احمد (846-899)
آغاز: و اذا جاءك الذین یؤمنون بآیاتنا فقل سلام علیکم ... کهیعص حمعسق رب احکم الحق و ربنا الرحمن المستعان علی ما تصفون؛ انجام: ناتمام: یا بر یا رحیم یا من وسع کرسیه السماوات و ا رض و لا یؤوده حفظهما
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ نیمه قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (66-70)، (17-18) سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 31 - 477]
آغاز: دعاء حزب البحر، امام ابوالحسن علی بن عبداﷲ الحسنی الشاذلی المغربی به این دعا ملهم شده ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم، الحمد ﷲ الذي خلق السموات والارض؛ انجام: و لاتحشرنی الا علی حب علی بن ابی طالب و اولاده علیهم الصلا و السلام و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (241پ-245ر)، 15-20 سطر (5×15)، اندازه: 9×17/5سم [مرعشی: ف: 33 - 266]
ḥizb-un najāt
شاذلی، علی بن عبداﷲ، 591 - 656 قمري
(1259 - 1196) šāzelī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-lāh
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5485/5- ف
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 79Ma III؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی حافظ خلوصی، تا: قرن 12 [فیلم ها ف: 3 - 159]
الحزن - ماهية الحزن (فی تبیین)
hozn-ol a’emme
ربیع بن محمود، ق13 قمري
rabī‘ ebn-e mahmūd (- 19c)
در 40 فصل در موضوع مصیبت معصومین.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16138
آغاز: بسمله، نحمدك یا ذا العظمت ... اما بعد بر عارف و غافل مخفی نماند که خداوند قادر بنده گان مخصوص خود را امتحان می نماید؛ انجام: پس بر عارف و غافل مخفی نماند که این رساله کثیر الفایده در همین جا ختم نمودیم و ابتداء در تألیف این رساله که در اصفهان و ختم آن در بلده همدان واقع شد ... در یوم جمعه
سنه 1256.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1256ق، محشی؛ جلد: چرم قهوه اي، 760ص، 25 سطر، اندازه: 21×3/80سم [ف: 45 - 32]
hozn-ol hazīn
شریف یزدي، محمد جعفر بن محمد باقر، ق13 قمري
šarīf yazdī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad bāqer (- 19c)
تاریخ تألیف: پنجشنبه 17 جمادي الاول 1276ق؛ محل تألیف: قهستان یزد
مؤلف پس از تألیف کتبی چند -- مانند ذخیرة المعاد و لوامع الانوار و مصابیح الانوار و منهج السالکین -- در احادیث و روایات، خواسته تا کتابی در ذکر مصائب اهل بیت بنگارد که به وباي قریه قهستان گرفتار شده و به برکت امام حسین نجات یافته و این کتاب را در مدت چهل روز بدون در دست داشتن کتابی نگاشته و آن را در یک «توصیه» و یک «فهرست» و 22 «فصل» و 78 «حزن» ترتیب داده است.
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 200
آغاز: الحمدﷲ العلی المنان القدیم الکریم السبحان الولی الوفی المستعان الذي تفرد بالقدرة و الامتنان و تفضل علی عباده بالبرهان؛
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن، تا: 14 ربیع الثانی 1290ق؛ 120گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 194]
hozn-ol ‘āšeqīn
موسوي سمنانی، علی اصغر بن محمد اسماعیل، ق14 قمري
mūsavī semnānī, ‘alī asqar ebn-e mohammad esmā‘īl (-20c)
داراي 163 «مجلس».
[فهرستواره منزوي 3/ 1618 و 7 /303]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 7886
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... بعد از حمد بر خدا و نعت به رسولش بنده کمترین اقل السادات علی اصغر بن ... جمع نمودم احادیث را و مجالس مختصر نموده و نام نهادم او را به حزن العاشقین به جهت ذاکرین حسین مظلوم و التماس دعاء از کسانی که در بالاي منابر ذکر مصیبت مینمایند؛ انجام: گفتم چون از کسی یادگاري بماند موجب حیات ابدي خواهد بود بنده جمع کردم احادیث را باین مجموعه مسمی به حزن العاشقین از براي هر که در بالاي منبرها رود. اتمام پذیرفت در شب یکشنبه 25 رمضان 1304 ...
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 رمضان 1304ق،؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1249]
hozn-ol mo’menīn fī masā’eb-e āl-e tāhā va yāsīn
نجفی کاظمی، محمد علی بن موسی، ق13 قمري
najafī kāzemī, mohammad ‘alī ebn-e mūsā (- 19c)
اهدا به: سلطان امجد علی شاه (-1263ق)
تاریخ تألیف: 1255ق
مشتمل بر هشت «فصل» و یک «خاتمه» و هر کدام داراي مجالسی است و براي هر مجلس خطبه و قصیده اي به فارسی و عربی قرار داده و مجموع مجالس 86 مجلس است.
آغاز: خون حسین جوش زند هر صباح و شام ** تا حجت خداي کند در جهان قیام / از لوث کفر پاك کند عرصه وجود ** آن دم کند امر حق بکشد تیغ از نیام
انجام: آنگاه مأمون با امناء خود داخل خانه شد وبه زعم خویش متوجه تجهیز و تکفین آن امام مبین گردید اباصلت گوید که بموجب امر آنجناب در باب قبر مطهر معمول داشتم و آن حضرت را به خاك سپردند اناﷲ ...
چاپ: بارها به چاپ رسیده است.
[الذریعة 6/ 398؛ فهرستواره منزوي 3/ 1618]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا حسین بن حاج علی رضا گلپایگانی، تا: چهارشنبه 28 ذیقعده 1268ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 143گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 1621]
آغاز: لان الاعمال بالنیات و این است؛ انجام: که بشنود از من حدیث راست
خط: نسخ، بیکا، تا: 1268ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: کمن زار اﷲ فی عرش المجید؛ انجام: بر محمد و آل محمد صلوات
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: 1295ق؛ افتادگی: آغاز [الفبائی ف: 221]
al-ḥuzn wa asbāb-u-h = māhīyat-ul ḥuzn
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمري
(1038 - 981) ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
شیخ رئیس در این نامه از اندوه و پیدایی و درمان آن گفتگو نموده است. مشکویه رازي در پایان طهاره الاعراق از درمان اندوه سخن رانده و بندي از «دفع الاحزان» کندي بغدادي را آورده است. محمد زکریا رازي در فصل 12 طب روحانی از زدودن اندوه گفتگو کرده است.
آغاز: بسمله و حمد و صلوه - نبین ما الحزن و اسبابه لیکون اشفیته معلومة. فنقول الحزن الم نفسانی یعرض لفقد المحبوبات و فوت المطلوبات لایکاد یعري احد من هذه الاسباب.
انجام: بل یرضی بکل حال یکون فیه لیسلم من الم الحزن انشاءاﷲ تعالی.
چاپ: ضمن مجموعه «تسع رسائل» در استانبول؛ در هند با «رسالة العهد» در هم چاپ شده
[الذریعة 19 /32و 6/ 397؛ مهدوي، فهرست مصنفات 73]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4711؛ خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ 576ق؛ 1گ (64)، 24 سطر [فیلم ها ف: 1 - 438]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن6؛ 1ص (226پ) [نشریه: 2 - 124]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 18 /1091- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 564]
نسخه اصل: ایاصوفیا 4849؛ بیکا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 1گ (167) [فیلم ها ف: 1 - 578]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 437/39- عكسي
آغاز: برابر؛ انجام: ذلک من الخلاق حبل الملوك
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 2 - 100]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 756ق؛ در هامش؛ 1گ (288ر-پ) [فیلم ها ف: 1 - 485]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب به قرینه آغاز و انجام تغییر یافت؛ خط: تعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبداﷲ در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندي کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 1ص (146ر)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6- 2409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن غلامعلی طبیب، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 1گ (184-184)، 24 سطر مورب، اندازه: 7×14سم [ف: 32 - 162]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10و 11؛ کاغذ: سفید، 2ص (1-2)، 20 سطر (7×13)، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 6]
کا: علی خان، تا: 26 جمادي الثانی1060ق؛ 1ص (199) [ف: 5 - 493]
کا: علی رازي، تا: 1065ق؛ 1گ (114پ)، اندازه: 8×17سم [ف: 17 - 456]
آغاز: برابر
من کلام الشیخ الرئیس؛ بیکا، تا: 1077ق، 1گ؛ قطع: خشتی [چند نسخه-ف: 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 1ص (223پ)، 11 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 38 - 627]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد نصیر، تا: 1106ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 2ص (86-87)، 14 سطر (6/5×5/ 10)، اندازه: 10×1/54سم [ف: 7 - 10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ واقف: حاج قائم مقام؛ 9گ، 12 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 6 - 421]
بیکا، بیتا؛ 2گ (13پ-14ر) [ف: 1 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ در پایان دارد: «تم. بلغ من اوله الی آخره بعون اﷲ»؛ 1ص (144ر) [ف: 3 - 672]
hazīn-nāme
در مناقب و مراثی امام حسین علیه السلام است، همان گونه که مؤلف در مقدمه اشاره نموده، از ترتیب خاصی برخوردار نیست؛ لیکن بعداً به صورت مجلس - مجلس ترتیب یافته که تا مجلس چهاردهم موجود است. نام کتاب در برگ دوم آمده است
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12207
آغاز: چگونه بیان نگارشی کرده ام و انگهی که از اهل این کار هم نبودم خورده بر بیهوده و پریشان گوئیم نخواهی گرفت؛
انجام: آورده اند که امت پیغمبر آخر الزمان پس از آنحضرت سه مرتبه بخدا کافر شد یکمرتبه در ابتداي خلافت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 48گ، 16 سطر (13×16)، اندازه: 21×31سم [ف: 31 - 19]
حساب- مساحت
حساب- جامع الحساب
حساب- سیاق
حساب- حساب سیاق (الف)
حساب- بدایع الحساب
حساب- علم الفرائض
al-ḥisāb
مغربی، ابوسعید بن ابراهیم، ق4 قمري
maqrebī, abū-sa‘īd ebn-e ebrāhīm (- 10c)
مؤلف، انجام معاملات بین مردم و دانستن حساب را مشروط به عمل ضرب دانسته و به همین جهت اقسام را در رساله مختصر حاضر بررسی نموده است.
آغاز: بسمله، قال الشیخ الامام الاجل الزاهد ابوسعید المغربی: اعلم ان ما یتعامل به الناس ثلاثه انواع موزون و مکیل و ممسوح و جمیع ذلک لایستغنی عن العدد.
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون ماتین و تسعه و تسعین ثم تنسب ذلک من الاصل فیکون ما ذکرنا. و اﷲ الموفق.
خط: نستعلیق، کا: امام وردي بن مشهدي ملاوردي اهري، تا: 1267ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوایی، 6گ (75-80پ)، 13 سطر (8×5/ 1)، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 132]
خط: نسخ نازیبا، بیکا، بیتا؛ با اشکال هندسی، مصحح؛ تملک: بهاءالدین محمد عاملی (شیخ بهائی)، مصطفی حسینی کاشانی؛ مهر: کتابخانه مجدالدین نصیري؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (1پ- 4ر)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 20 - 32]
al-ḥisāb
خیوقی، حسن بن حارث، ق6 قمري
xīvaqī, hasan ebn-e hāres (- 12c)
خطبه و دیباچه ندارد و مؤلف شناخته نمیشود، ولی به قرینه رساله دوم که مؤلف آن مشخص است (= ابوعلی حسن بن حارث خیوقی خوارزمی) محتمل است که این رساله نیز از او باشد.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 5522/1
آغاز: بسمله، ذکر اﷲ اعلی و اجل، باب، میزان الضرب - و اذا اردت ان تعرف مبلغ عدد مضروب؛ انجام: فما اصاب السهمین فللموصی له والباقی للبنت، و ختمنا الرسال بهذا الباب حامدا و مصلیا علی نبیه محمدالمصطفی و علی آله اجمعین، یوم الخمیس ذوالحج سنه ثلث و ثلثین
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 296ص (1-296)، 13 سطر (5/ 7×3 /11)، اندازه: 12/2×16سم [ف: 8 - 376]
hesāb
سجاوندي، محمد بن محمد، ق6 قمري
sajāvandī, mohammad ebn-e mohammad (- 12c)
آغاز: بسمله قال الشیخ الامام ... من ضرب جنسا و احدا فی جنس واحد کفاه ضرب واحد؛ انجام: ثم اسلمت فتزوجت لزوج آخر فی تلک اللیلة و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 18 شعبان 1100ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 7ص (26-32)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32- 216]
آغاز: بسمله اعلم ان الحساب له اربع منازل آحاد و و عشرات و مئون ... ثم اعلم ان ضرب الصحاح علی عشرة اوجه آحاد فی الاحاد؛ انجام: و فیما ذکرناه کفایة لنوع الفرائض و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و الماب.
گویا از محمد بن محمد بن عبدالرشید سجاوندي؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1111ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 6ص (32-37)، اندازه: 11/5×1/58سم [ف: 32 - 216]
al-ḥisāb
اثیرالدین ابهري، مفضل بن عمر، - 660 ؟ قمري
(1262 -) asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e ‘omar
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 3 /700
آغاز: بسمله القول فی حساب الحرکات الفلکیه وهو الموسوم بالزیج و فیه فصول الفصل الاول اعلم ان التواریخ المستعملة فی زماننا اربعة، رومی و عربی و فارسی و ملکی؛ انجام: لیخرج هذه البیوت واﷲ اعلم بالصواب والیه المرجع والمآب. پس از آن 22 برگ جداول نجومی میباشد.
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ از روي نسخهاي که خط مؤلف در آن آمده نوشته شده، مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج عنابی، 19 سطر (7/5×11)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 1 - 289]
al-ḥisāb
رازي، مبشر بن احمد
rāzī, mobaššer ebn-e ahmad
در چند «باب».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 361/1- ف
نسخه اصل: حراجچی اوغلو ش 1169؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق نجمی، تا: 660ق، جا: قونیه؛ 60گ (1-60)، 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 459]
al-ḥisāb
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمري
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201 - 1274)
رسالهاي در دو «باب»: 1. القواعد الحسابیة؛ 2. الجبرو المقابلة، و هی مرتبة علی مقدمة و فصول.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة علی نبیه محمد و آله الطاهرین و بعد فقد سألتنی ...
انجام: فان کان وافیا بما ... و هو حسبی و نعم الوکیل و نعم المولی و نعم النصیر
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی تفریشی، تا: 1263ق؛ جلد: چرم سبز، 5گ (76ر-80پ)، 33سطر، اندازه: 21/5×5/ 34سم [مؤید: 3 - 631]
بی کا، تا: 1312ق [میراث اسلامی: 5 - 571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 4گ، اندازه: 26×43سم [الفبائی ف: 221]
hesāb
؟نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمري
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad(1201 - 1274)
این رساله داراي یک «مقدمه» و سه «فن» و یک «خاتمه» است و فن سوم آن در جبر و مقابله و داراي سه «مقاله» است، فن دوم نیز در هندسه «مساحات» و تنها نخستین فن آن در حساب است. آقاي مدرس رضوي و صاحب الذریعه این کتاب را جزء آثار مسلم خواجه نصیر یاد کرده اند. در کتابخانه ملک تهران نیز نسخهاي از این رساله هست. اما بر خلاف نظر آقاي مدرس رضوي که نوشتهاند: «بدون شک از آثار خواجه است هر چند در فهرست مؤلفات او نیامده»، نسبت آن به خواجه جاي بسی تردید بل خلاف آن مسلم است. در مقدمه این رساله «در بعضی خواص و تعریف عدد» از استاد خود منصور بدین گونه یاد کند «و حضرت استادي جعله اﷲ یوم الحساب کاسمه منصور چنین فرموده که شامل واحد نیز هست.» مقصود تعریف عدد است بدینگونه: «عدد نصف مجموع حاشیتین متناظرین است باعتبار کسر زیرا که حاشیه اعم است از آنکه کسر باشد یا صحیح.» خطبه کتاب و عبارات آن نیر با نوشتههاي خواجه و خطبههاي کتب فارسی او شباهت ندارد. گذشته از این قرائن نوشته مؤلف در پایان کتاب دلیل قاطع است بر اینکه مؤلف این کتاب خواجه نیست زیرا تاریخ فراغت از تألیف که در کتاب آمده 950 و معادل کلمه ضعف است. با توجه بدین نکته و اینکه نام استاد مؤلف به تصریح او منصور بوده است تصور میرود مؤلف یکی از شاگردان غیاث الدین منصور (- 948) وشاید خود شمس الدین خفري (- 957) مؤلف شرح تذکره در هیئت و حاشیه شرح تجرید باشد. صاحب الذریعه (ج 7: ص 7) میگوید این رساله جبر و مقابله نیز خواند میشود و آنگاه به حرف جیم (ج 5 ص 87) ارجاع داده است. اما در حرف جیم تنها رساله عربی او در جبر و مقابله معرفی شده و با یکدیگر اشتباه شده است. عنوانهاي فن اول: «فصل»، «تنبیه» و «قاعده» است، فن دوم: «وصل»، «صدر» و «فصل» و فن سوم: «مبادي»، «مقاله»، «ضابطه»، «فایده» و «مسئله.» (عبد الحسین حائري)
آغاز: حمد بی حساب مر خدایرا که بمقتضاي حکمت کامله ازلی ماهیات ممکنات را ابداع فرموده و شکر بیشمار احدیرا که با وجود وحدت به اقتضاي قدرت شامله لم یزلی ازواج و افراد کائنات را اختراع نمود و درود نا معدود و مدح نامحدود بر خلاصه عالم ارکان و افلاك و مصادق مقال لولاك سید انبیا و قدوه اصفیا اعنی محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله) ... و بر آل او که هدا [در نسخه: هداية] راه یقین و حما (در نسخه: جماد) دین مبین اند خصوصاً بر آن محیط علم لدنی و صاحب مسند انت منی امیر المؤمنین علیه السلام و بعد این مختصرست در علم حساب مشتمل بر قواعد ضروري و ضوابط لابدي مرتب بر مقدمه و 3 فن و خاتمه ...
انجام: تا زوج شود بطریق مذکور عمل کنیم تا حاصل اخیر بگیرند مطلوب ضعف او باشد. تمام شد تسوید این اوراق بحکم
حکیم علی الاطلاق و چون بضعف و ضعف سمت اقسام انتظام پذیرفت تاریخ سال اتمام نیز ضعف رفت و اﷲ اعلم بحقائق الامور
[الذریعه 8/57؛ آثار و احوال خواجه نصیر از مدرس رضوي ص ...؛ فهرستواره منزوي 4/ 2649؛ دنا 4/ 626 با انتساب به خواجه و 4 /636 با انتساب به خفري]
از فن سوم در جبر و مقابله (گزیده)؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حکیم بن امیر علاء الدوله یزدي، تا: شوال 1057ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 6 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: غره رجب 1090ق؛ داراي اغلاط بسیار؛ تملک: فریدون حسین موسوي پسر محمد تقی؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 126ص، 140 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 7 - 107]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: محمد باقر تبریزي، تا: قرن 11؛ اهدایی: زاهدانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 19گ (162-180)، اندازه: 14×20سم [ف: 4 - 1168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1106ق؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: میشن خرمایی، 75ص (27-101)، 17-19 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 9 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن زرد، 18 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 6 - 372]
al-ḥisāb
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمري
(1326 - 1251) ‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 11/ 393
آغاز: اعلم أسعدك اﷲ تعالی انه لابد لکل خایض فی علم الفرایض من معرفة قوانین من علم الحساب
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی قلی بن همت علی سرابی، تا: 1296ق، جا: تبریز؛ جلد: مقوا، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 76]
al-ḥisāb
قاضی زاده رومی، موسی بن محمود، - 815 قمري
(1413 -) qāzī-zāde rūmī, mūsā ebn-e mahmūd
رسالهاي است مشتمل بر چهار «فصل»: 1. ضرب و اقسام آن؛ 2. ضرب به طریق نسبة؛ 3. قسمت؛ 4. اعداد متناسبه.
آغاز: المقدمة فی علم الحساب و هی مشتملة علی اربعة فصول. الفصل الاول فی الضرب و اقسامه و قواعده. الفصل الثانی فی الضرب علی طریق النسبة. الفصل الثالث فی القسمة. الفصل الرابع فی الاعداد المتناسبة.
انجام: فلاخت اثنان و اربعون.
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «مقدم فی علم الحساب» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي، 21ص (69-89)، 17 سطر (3 /5×7/ 13)، اندازه: 11/5×6/ 20سم [ف: 8 - 397]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 467/8- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، 1373؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج، 6گ، 21 سطر [ف: 18 - 69]
hesāb
کاشی، جمشید بن مسعود، - 841 ؟ قمري
(1438 -) kāšī, jamšīd ebn-e mas‘ūd
رساله مختصري است در علم حساب، سودمند با مثال ها و سؤال و جواب هایی مفید براي نوآموزان، در سه «قسم» و هر کدام داراي مقدمه و فصول: 1. معلوم، در یک مقدمه و چند فصل؛ 2. مجهول، جبر و مقابله، در یک مقدمه و چند فصل؛ 3. مساحت، با اشکال هندسی، در یک مقدمه و دو فصل و یک خاتمه.
آغاز: اما بعد. بدان وفقک اﷲ که داعی مر تحریر این مختصر را استدعاي بعضی از مخادیم بود و این مرتب است بر سه قسم، اول در قسم معلوم و در وي مقدمه ایست و چند فصل. اما مقدمه در بیان حد این علم و اشیائی که محتاج الیه است، حساب علمی است که بدان استخراج عددي مجهول کنند از معلوم ...
آغاز: برابر؛ انجام: واسطوانه مضلعه جسمی باشد که محیط شود بوي سطحی که دو از آن هر یکی دایره باشند که قاعده باشند و
باقی
نام مؤلف به استناد همخوانی آغاز نسخه با ش 1/ 6827 مجلس ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: محمد کریم بن نعم اﷲ طبیب، تا: رجب 1073ق؛ افتادگی: انجام؛ روي برگ اول به شیخ بهاء الدین عاملی نسبت داده شده و باید در آن دقت شود؛ جلد: تیماج قرمز، 61گ (79-139)، 16 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 36]
آغاز: برابر
نام مؤلف به استناد همخوانی آغاز نسخه با ش 1/6827 مجلس ذکر شد؛ کا: زین الدین علی بن شیخ ابی الخیر انصاري، تا: 1077ق؛ 68ص، 16 سطر (12×20) [نشریه: 6 - 629]
آغاز: برابر؛ انجام: مستدیر تام جسمی باشد که دو سطح به وي محیط باشند یکی مستدیر که قاعده باشد و دوم مستوي و در پاي وي نقطه باشد که چون طح بلند شود.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه «مجدالدین نصیري» (مستطیل)؛ جلد: تیماج قهوه اي، 22گ (1پ-22ر)، 21 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 20 - 290]
al-ḥisāb
آذري طوسی، حمز بن علی، 784 - 866 قمري
(1462 - 1383) āzarī tūsī, hamzat-ebn-e ‘alī
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 6042
آغاز: بسمه. یقول الفقیر الی رحمة اﷲ الغنی حمزة بن علی الشهیر بسعد البیعقی لما ساعد القدر علی بلوغ العمل من اتمام؛ انجام: هذا اخر ما اردنا اطاقه بالمختصر و صلی علی محمد و اله اجمعین الطیبین تمت علی ید اقل خلق اﷲ محمد صالح ازغندي حول صاحب رساله ... سنه 1115
خط: نسخ، کا: صالح ازغندي، تا: 1115ق [الفبائی ف: 222]
hesāb = r. dar ‘elm-e hesāb = zobdat-ol hesāb = mīzānol hesāb
قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمري
(1475 -) qūščī, ‘alī ebn-e mohammad
رساله مختصري است به فارسی در علم حساب مشتمل بر سه «مقاله»: 1. حساب اهل هند شامل یک مقدمه و دو باب؛ 2. حساب اهل تنجیم شامل یک مقدمه و شش باب؛ 3. مساحت شامل یک مقدمه و سه باب. این کتاب را به میرزا محمدطاهر وحید قزوینی متخلص به وحید وزیر شاه عباس دوم و ملاعلی قوشچی (-879) و شیخ بهائی و در الذریعه به بعض الاصحاب نسبت داده اند. با توجه به این که نسخههایی از این رساله به تاریخ 764 و 842 و 896 و 897 و ... وجود دارد نسبت آن را به وحید قزوینی (1015-1112ق) و حتی شیخ بهائی را منتفی میکند.
آغاز: الحمدﷲ ... اما بعد این رساله ایست درعلم حساب مشتمل بر سه مقاله اول درحساب اهل هند و آن مشتمل است بر مقدمه و دو باب ...
انجام: و قایم و مایل و حاصل ضرب قاعده است در ارتفاع او. چاپ: تهران، 1280ق
[دنا 4/ 626- 635 (318 نسخه)؛ نسخههاي منزوي 167/1 و 370/1؛ مشار فارسی 1669؛ الذریعه 6/ 152 و 225/58 و 94/16؛ کشف الظنون 1/ 570 و 12/236؛ هدی العارفین 1/ 736؛ مشترك پاکستان 1 /809؛ فهرستواره منزوي 4/ 2647 با انتساب به شیخ بهائی و 4/ 2657 با انتساب به وحید قزوینی]
شرح و حواشی:
1- متمم رساله حساب؛ یزدي، ابوالقاسم بن احمد (-13)
2- شرح میزان الحساب؛ شریف حسینی، محمد بن حسین (-13)
3- حاشیه رساله حساب
انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 764ق؛ کاغذ: نخودي دولت آبادي، جلد: تیماج مشکی، 41ص، 15 سطر (8×13)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 2 - 80]
خط: نسخ، بیکا، تا: 15 صفر 842ق؛ 78ص، 16 سطر (15×21) [نشریه: 6 - 636]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بیکا، تا: 897ق؛ به دنبال «هیأت» از همو؛ 14گ (26پ-39پ) [ف: 1 - 90]
آغاز: و صورت صد این 100 و صورت پنجهزار و بیست و پنج این 5025
خط: نسخ، بیکا، تا: 903ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 29گ (67ر-95ر)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 18 - 69]
بی کا، تا: سهشنبه 29 جمادي الثانی 919ق، جا: کاشان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 24گ (29پ-52پ)، 19 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×17سم [ف: 16 - 483]
نسخه اصل: بادلیان واکر 14 (ش 1444 و 1528)؛ کا: محمد بن حبیب اﷲ حسنی حسینی منجم، تا: 1 ذیقعده 932ق [فیلم ها ف: 1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: درویش علی بن درویش محمود، تا: 23 شوال 956ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبري، 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 27گ، 19 سطر، اندازه: 5/ 10×17/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 170]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 12/ 32
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 577]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: رجب 959ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 36گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 2 - 323]
آغاز: نوشتیم و سی را به صورت سه در مثلث فوقانی نوشتیم و همچنین هفت را در چهار صرف کردیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره محرم 961ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 25گ (1ر-25ر)، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 254]
خط: نستعلیق، کا: شهاب الدین علی بن زین العابدین طباطبائی زواري، تا: سهشنبه سلخ جمادي الثانی 965ق؛ با اشکال هندسی، مصحح، محشی، چند یادداشت پراکنده و معمایی منظوم به اسم علیقلی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 36گ (1پ-36ر)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 20 - 76]
خط: نستعلیق، کا: علی بن خلیل اﷲ حسینی نطنزي، تا: ذیقعده 972ق؛ مصحح، محشی، مجدول، داراي سرلوح مرصع مذهب؛ تملک: رفیع بن عبدالصائغ؛ جلد: تیماج قهوه اي، 35گ (70پ-104ر)، اندازه: 5/ 10×16/5سم [ف: 20 - 120]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ صفر 972ق، جا: باب الدشت اصفهان؛ جلد: مقوا، 43گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 2 - 336]
تهران؛ سعید نفیسی؛ شماره نسخه: 15
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 686]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن عبداﷲ حسینی، تا: سلخ شعبان 974ق، جا: قزوین؛ مصحح؛ تملک: عبداﷲ بن قاضی خان بن احمد بن محمد حسینی به تاریخ 1093ق؛ جلد: تیماج مشکی، 34گ، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 3 - 1624]
خط: نستعلیق، کا: عبداللطیف بن ناصرالدین محمد، تا: شعبان 980ق؛ کاغذ ترمه، جلد: تیماج قهوه اي، 12 سطر (5/5×11)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 127]
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 24
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 701]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شعبان 981ق؛ محشی با نشان «شمسیه»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 42گ (35پ-76ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: سهشنبه 29 ربیع الثانی 982ق، جا: لاهیجان؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 50ص (1-50)، 12 سطر، اندازه: 5/ 10×17/5سم [ف: 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بیکا، تا: غره ربیع الاول 999ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: کاغذ ابري، 98ص، 15 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 6 - 111]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 10؛ 33گ (1پ-33پ) [ف: 1-90]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندي و فرنگی، جلد: تیماج، 78گ (1-78)، 18 سطر (5/ 7×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 11 - 2176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ در فهرست با شماره 5202 آمده است که با رجوع به رایانه آستان قدس تصحیح شد؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي عطف چرمی، 40گ، 15 سطر (7×12/2)، اندازه: 12/5×2/ 21سم [ف: 8 - 167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ داراي ابیاتی است در هیئت و حساب و جز اینها؛ جلد: تیماج قرمز، 30گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×16/5سم [ف: 17 - 147]
آغاز: برابر؛ انجام: خطی که از رأس مثلث بمنصف قاعده اخراج کند عمود بود در نصف قاعده ضرب کنند مساحت او باشد و در باقی مثلثات بمعرت عمود افتد پس اگر ضلع اصول را قاعده سازند ...
تا بخشی از باب نخست از مقاله سوم در مساحت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، داراي جداول اعداد، با قلم خوردگی؛ تملک: محمد غنی یزدي به تاریخ 1055ق؛
کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 65گ، 11 سطر (7×11)، اندازه: 12×17سم [ف: 32 - 694]
کا: محمد بن سید محمود حسینی، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: تیماج قرمز، 33ص (38-70)، 21 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 23 - 110]
آغاز: برابر؛ انجام: و این ارقام را در خط عرضی نوشتم ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 32گ، 15 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 2 - 55]
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی شکري و آبی و فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 99ص (2-100)، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 19 - 565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 16 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 5 - 86]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ، 16گ (150پ-165ر)، 11 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 5 - 356]
آغاز: ممکن نباشد از محاذي او نقصان کردن بجهة آنکه در برابر اوست کمتر از او باشد؛ انجام: دایره حاصل ضرب نصف قطر باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با جداول ریاضی؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر (4×11/5)، اندازه: 8×16سم [ف: 3 - 1640]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از محمد شفیع بن محمد یوسف دانسته که معلوم نیست از کجا در آورده، با زمان تألیف: 1038ق؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد حسینی، تا: محتملاً قرن 11؛کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 75ص (149-223)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 385]
خط: نستعلیق، کا: جمال الدین بن میر محمد حسینی، تا: قرن 11؛ با اشکال؛ جلد: تیماج قهوه اي، 48گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 13 - 366]
آغاز: برابر؛ انجام: در مساحت بسیط مخروط حاصل میشود از ضرب نصف محیط قاعده اش اگر مخروط قائم ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با جداول گوناگون؛ تملک: محمدعلی بن محمد تقی اصفهانی با مهر «محمد علی» (بیضی)، محمدتقی بن محمد مهدي سال 1170؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه اي، 65گ، 12 سطر (5×10)، اندازه: 10×16سم [ف: 39 - 552]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ با دوائر و جداول، محشی با نشان «سید، شرح تذکره، شرح چغمینی، من الاستاد المحقق قاضی اسمعیل رحمه اﷲ»، با جدول ارقام حساب جمل و ارقام ایام جمعات و جدول کبیسه و تاریخ رومی و نام هاي آن و تاریخ پارسی و نام هاي آن و دوائر و جداول سفید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 36گ (32پ-67پ)، 15 سطر (8×13/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 346]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ با نشان ها و صور فلکی، محشی با نشان «د م ض، خ خ، شرح، مصلح الدین»؛ تملک: عبداﷲ، محمد رفیع؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 69گ، 11 سطر (5/5×10)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 438]
آغاز: دو قوس متساوي از یک دایره که هر یک کمتر از نصف آن دایره باشد به سطحی مستوي محیط شوند آن سطح را اهلیلجی خوانند.
فقط مقاله سوم در مساحت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (123ر-127ر)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 20 - 52]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در پایان دارد: «تمت الرسال المنسوب الی مولانا علی القوشچی فی 1 شهر صفر 1027 هجری»؛ کاغذ: سپاهانی زرد، جلد: تیماج سرخ، 179گ، 17 سطر (10×13/5)، اندازه: 9×19سم [ف: 5 - 693]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 60گ (22پ- 81پ)، 14 سطر، اندازه: 8/5×18سم [ف: 17 - 241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 40گ، 16 سطر (5×10)، اندازه: 10×17سم [ف: 17 - 233]
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد این کتابیست در علم حساب مشتمل بر مقدمه و چهار مقاله مقدمه در بیان صور اعداد بدانکه اهل هند؛ انجام: آن دو عدد متباینان باشند فصل دوم
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با مطابقت به عمل آمده معلوم شد که نسخه حاضر تحریر دیگري از
«میزان الحساب= حساب» علی قوشچی است که برحی عبارات آن تفاوت جزئی دارد و در بعضی مواقع کوتاه تر است، زیرا داراي چهار مقاله میباشد که دو مقاله اول آن در واقع همان دو باب مقاله اول حساب قوشچی است. نسخه حاضر ناتمام رها شده و موجودي آن تا اول فصل دوم از باب دوم از مقاله اول است؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 8گ، 14 سطر، اندازه: 11×19سم [اهدائی رهبر: 9 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11، جا: اصفهان [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: خارج قسمت را بارتفاع جمع کنند مجموع قطر باشد نصف او و نصف قطر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 55 ص (2-56)، 20سطر (7/8×1/53)، اندازه: 1/82×2/ 20سم [ف: 8 - 316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 34گ (167پ-200پ)، 18سطر (8/5×18)، اندازه: 15×26سم [ف: 8 - 629]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 12 سطر (4×11)، اندازه: 9×18سم [ف: 16 - 672]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 12 سطر (4×11)، اندازه: 9×18سم [ف: 16 - 672]
آغاز: و از براي ده یکی بر حاصل جمع آنچه در بسیار است افزاییم همچنان که در تضعیف گفتیم
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10 یا 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: معین الدین محمد بن شیخ محمد معرف اصفهانی؛ 88گ، 12سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 1 - 272]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 و 11؛ محشی با نشان «لمسوده، مولانا ع ب ل»؛ تملک: محمد بن محمد جعفر خراسانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 125گ، 12 سطر (6×11)، اندازه: 12×19سم [ف: 427]
آغاز: آحاد الوف دوم از براي عشرات الوف سوم از براي مآت الوف تعیین کرده اند باب در حساب صحاح و او هشت فصل است؛
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 588]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد قاسم، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 56گ، اندازه: 8×14/5سم [ف: 3 - 31]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی، قطع: ربعی [نشریه: 7 -266]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی، قطع: ربعی [نشریه: 7 -266]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 7 -237]
انجام: و بعضی در آخر آبان ماه گیرند و بعضی در آخر سال گیرند و نام ماه هاي ایشان این است فروردین ماه اردیبهشت ماه ...
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 28گ (41پ-68پ)، اندازه: 5/ 10×22/5سم [ف: 1 - 73]
آغاز: فصل سیوم در جمع یعنی زیاده کردن عددي بر عددي دیگر، طریقش آنست که؛ انجام: برابر
از فصل سوم از باب اول از مقاله اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شوال 1005ق، جا: قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ تملک قلندر بیک مورخ 17 ذیحجه 1088ق؛ جلد: تیماج مشکی، 66گ (4-69)، 10 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 3 - 876]
خط: نستعلیق، کا: حسین بن صالح، تا: دو شنبه 29 صفر 1011ق؛ مهر: «عبده محمد الحسینی»، «عبده محمد اسماعیل بن محمد حسین الحسینی»، «یا محمد»، «فتحعلی»؛ جلد: مقوا، 45گ، 13 سطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 25 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، کا: حاجی محمد بن علاء الدین حسنی جرفادقانی، تا: 15 شعبان 1015ق؛ جلد: چرم قهوه اي، 69ص (81 - 149)، اندازه: 12×18سم [ف: 1/ 47 - 202]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1016ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 71ص (48-118)، 17سطر (5×11)، اندازه: 9×16سم [ف: 14 - 3666]
آغاز: برابر؛ انجام: اضلاع مربع انرا از مربع ... مقدار عمود باشد در منصف قاعده ضرب کنند مساحت ذي اربعة اضلاع قائم الزوایا حاصل ... در نصف قطر ... و بعد از آن مساحت می کنند ... مساحت قطار دایره حاصل ضرب نصف قطر باشد در نصف وتر ...
دایره را ...
خط: نستعلیق ریز، کا: محمد صالح بن علی، تا: 1017ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودي، ترمه، جلد: تیماج مشکی، 34گ (91-124پ)، 14سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 11 - 607]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ بدخط، بیکا، تا: ربیع الثانی 1017ق؛ مصحح با امضاي «صح»؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهی؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید تیره، جلد: مقواي ساغري، 70ص، 22 سطر (5/ 4×12)، اندازه: 10×19سم [ف: 65]
آغاز: آنچه باشد و اکثر عددي طلب کنیم از آحاد که مضروب او؛ انجام: برابر
در فهرست مجهول مانده. شامل دو مقاله: مقاله اول در چهار عمل اصلی و مقاله دوم در حساب اهل تنجیم که شامل یک مقدمه و شش باب است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنجشنبه 12 ربیع الثانی 1018ق، کاغذ اصفهانی و فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 13سطر (6×11/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 461]
آغاز و انجام: برابر
این نسخه فصل معرفت اجرام و ابعاد را ندارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیحجه 1020ق، جا: مقام آگره؛ واقف: ملامحمد کاظم؛ کاغذ: دارچینی، جلد: مقوایی، 47گ، 15 سطر (6 /6×2 /11)، اندازه: 12/5×7/ 17سم [ف: 8 - 168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1022ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 46گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 2 - 787]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن عبداﷲ مازندرانی، تا: 1022ق؛ کاغذ: امیري شکري، جلد: میشن خرمایی، 36ص (1-36)، اندازه: 12×20سم [ف: 10 - 30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ فرزند مسعود، عقدائی، تا: دوشنبه شوال 1025ق، جا: اردکان یزد؛ مصحح، محشی با رموز 5 و 22؛ کاغذ: شرقی، 23گ (1-23)، 27 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 30 -64]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن میر بزرگ حسینی، تا: 17 رجب 1027ق؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: تیماج قهوه اي، 54گ (2پ-55پ)، 13 سطر (7×13)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 5-694]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن حسین بن علی رنانی اصفهانی، تا: دوشنبه 20 جمادي الثانی 1028ق؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن مشکی، 45گ، 15-16 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 171]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1357
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 294]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1029ق، جا: مشهد رضوي مدرسه یوسف خواجه [نشریه: 7 - 238]
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین بن احمد بفروئی، تا: اواسط صفر 1030ق؛ 36گ (1پ-36پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 231]
آغاز: برابر؛ انجام: بیست و سخ برابر زمین است ... و ظاهرا و باطنا
خط: نستعلیق، کا: رفیع مازندرانی، تا: 1031ق [الفبائی ف: 222]
خط: نسخ، کا: نصیرالدین حسین بن تاج الدین حسن درو، تا: یکشنبه 28 محرم 1034ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: روغنی با گل زنبق، 77ص (12-88)، 16 سطر [سنا: ف: 2 - 259]
خط: نستعلیق، کا: عبدالباري بن عطاءاﷲ نوري نطنزي، تا: شعبان 1037ق؛ 29گ (39پ-67پ) [ف: 5 - 694]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3640/3- ف و 3230/3- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 208 و 103]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن هدایة اﷲ سلطانیوي، تا: جمادي الاول 1038ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 48گ (1پ-48پ)، 18سطر (4×11) [ف: 17 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: و در قسم سیم عدد هر دو مضروب را جمع کنیم حاصل
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد حسین بن خلف تبریزي، تا: 1041ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 16ص (1-16)، 25 سطر (11×20)، اندازه: 8 /16×2/ 25سم [ف: 8 - 410]
آغاز: برابر؛ انجام: حاصل قاعده اوست در ارتفاع او میان این دو خط دایره (ناتمام)
خط: نسخ، کا: مصطفی، تا: ربیع الاول 1041ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 38گ، 18 سطر (7×13/5)، اندازه: 4/ 14×4/ 20سم [ف: 8 - 166]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «میزان الحساب» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شریف مروي، تا: 1042ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 5گ (210پ-214پ)، اندازه: 9/ 15×9/ 25سم [ف: 7 - 220]
آغاز: برابر؛ انجام: چون کمتر از مخرج بود به مخرج نسبت کردیم هشت تسع شد و اگر زیاده از مخرج.
خط: نستعلیق، کا: محمد فضل اﷲ بن محمد صالح، تا: 1042ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 14گ (217پ-230پ)، اندازه: 11×21سم [ف: 1 - 171]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1043ق؛ کاغذ: اصفهانی متوسط، جلد: تیماج مشکی، 69ص (1-69)، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 19 - 396]
در سه مقاله؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن علی دیهشکی، تا: 14 صفر 1044ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 41گ (89پ-129ر)، 12 سطر (5/5×10)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 327]
کا: محمد افضل بن محمد جعفر خادم، تا: 1044ق؛ قطع: رقعی [ف: 127]
خط: نستعلیق، کا: علی بن ملا حسن مازندرانی، تا: 1045ق [نشریه: 7 - 699]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 جمادي الاول 1045ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 48گ (1ر-48ر)، 17 سطر (9/5×13)، اندازه: 5/ 10×18سم [ف: 16 - 449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عیسی بیگ، تا: ربیع الاول 1048ق؛ تملک: محمدرضا بن عبداﷲ حسینی کربلائی در جمادي الثانی 1093ق؛ جلد: تیماج سبز، 44گ، 19 سطر، اندازه: 9×19سم [ف مخ: 2-788]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 22 ذیحجه 1049ق؛ جلد: تیماج، 54گ (33پ-86پ)، 13 سطر، اندازه: 1/51×1/58سم [ف: 26 - 107]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادي، تا: شنبه 22 جمادي الثانی 1049ق، با اشکال هندسی، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 42گ، 14 سطر، اندازه: 14×23سم [محدث ارموي مخ: 3 - 1657]
آغاز: بسمله. بدانکه مساحت عبارت است از استعلام امثال واحد مفروض خطی یا ابعاض او در ممسوح؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده ولی انجام آن با حساب قوشچی و ... هماهنگ است؛ این نامه در سه باب است و در مساحت؛ خط: نسخ، کا: طهماسب قلی، تا: ذیقعده 1050ق؛ از روي خط سید السادات میرمحمد زمان سبزواري؛ مهر: سید محمد کریم؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 4گ (2پ-5ر)، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 13/5×23سم [ف: 6 - 2347]
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن بن محمد حسین سلیمی مازندرانی، تا: 1055ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 47گ (113پ-159ر)، اندازه: 8×16سم [مرعشی: ف: 2 - 291]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سبحانعلی حافظ تبریزي، تا: 1055ق؛ جلد: تیماج سبز، 41گ (144پ-184ر)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 25 - 228]
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر گیلانی، تا: 1057ق؛ 43گ (26پ-68ر)، اندازه: 12×20سم [نسخهپژوهی: 3 - 167]
خط: نستعلیق، کا: حیدر بن علی بن اسماعیل بن عبدالعالی بن علی عاملی، تا: 19 جمادي الثانی 1058ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 61گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 5 - 368]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ترجمه خلاص الحساب و مجهول آمده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1058ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: مقوا، 63گ، 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 3 - 1741]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 جمادي الثانی 1058ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 304]
آغاز: کمتر از شصت باشد رقم آن را ثبت کنند وصفري بر یمین او درهمین مربع نویسند واگر زیاد از شصت باشد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا سارویی، تا: 1060ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ، 12 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 1625]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست مجهول مانده؛ داراي سه مقاله و یازده باب و بیست فصل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1061ق؛ جلد: چرمی، 35گ،
16سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2 - 750]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق، تا: جمعه 7 ربیع الاول 1062ق؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1261؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 81گ، 19 سطر (6×15/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 5 - 694]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ تملک: معین الدین علی بن عبداﷲ رضوي قاضی؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
مشهد؛ مدرسه باقريه؛ شماره نسخه: 309/4
همان نسخه بالا [تراثنا: س6ش4 - 91]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 19 جمادي الاول 1066ق؛ افتادگی: آغاز؛ برگ هایی از سی فصل خواجه نصیر الدین طوسی به خط کاتب با این نسخه مخلوط شده؛ مهر: «عبده محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 72گ، 16 سطر، اندازه: 5/ 8×16/5سم [ف: 5 - 362]
در حساب اهل هند در یک مقدمه و دو باب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شعبان 1068ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 44گ (1پ-44ر)، 15 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 10×19سم [ف: 382]
خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 29 ذیحجه 1068ق، جا: حیدرآباد؛ مصحح با نشان «صح»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 17 - 54]
بی کا، تا: 1070ق [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: علی نقی بن حاجی محمد امین قاري ساروي، تا: ربیع الثانی 1073ق؛ 2گ (65پ-96پ) [ف: 1 - 90]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن نظام الدین علی، تا: 1074- 1075ق، جا: خنک قائن؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ (1پ-21ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 24 - 276]
آغاز: و حاصل همین ده باشد صفري در تحت او نهیم و از براي ده یکی را در ذهن نگاه داریم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ربیع الاول 1076ق؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 46گ (1ر-46پ)، 14 سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 38 - 599]
خط: تحریري، بیکا، تا: 1078ق؛ 22گ (19-40)، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رفیع پسر محمد حسن قاینی، تا: نیمه ذیحجه 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 97گ، 17 سطر (5/ 10×17/5)، اندازه: 5/5×12سم [ف: 7 - 2706]
آغاز: خودش و حاصل را در تحت عدد که جذر او مطلوب است نویسیم چنان که آحادش محاذي مضروب فیه واقع شود؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: چهارشنبه 14 ذیقعده 1082ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد علی بن مصطفی حکیم؛ 40گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1625]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: دوشنبه 29 ربیع الاول 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از «سید» به عربی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 40گ، 15 سطر (5/ 7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 17 - 185]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1083ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 238]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد سعید، تا: 7 ذیحجه 1084ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 42گ، 21 سطر (6/5×)، اندازه: 10×15سم [ف: 17 - 207]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 ربیع الاول 1084ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 33گ (1پ-33پ)، 21 سطر (5×13)، اندازه: 11×19سم [ف: 5 - 694]
خط: نسخ، کا: علی رضا، تا: 1087ق؛ اندازه: 10×14/5سم
[نسخهپژوهی: 3 - 106]
بی کا، تا: پایان محرم 1088ق؛ 14گ (73پ-86ر) [ف: 5 - 694]
آغاز: ده هزار و همچنین الی غیر النهایه؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1089ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: محمد صالح علامه حائري؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 19گ (1-19)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 4- 1281]
بی کا، تا: 1090ق [نشریه: 5 - 222]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع بن معالی، تا: سهشنبه صفر 1091ق [نشریه: 7 - 238]
بی کا، تا: 1091ق، جا: اجمیر؛ 14ص (27-40) [ف: 5 - 694]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091ق، جا: منزل چهار باغ؛ مصحح؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (4ر-11ر)، اندازه: 17/5×29/5سم [ف: 20 - 152]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: جمادي الاول 1092ق؛ جداول قرمز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 16 سطر (5/ 7×15)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2- 577]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 15 ذیقعده 1095ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: گالینگور مشکی، 58گ (1-58)، 15 سطر (4-5/4 ×12-5/14)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 11 - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: مراد، تا: 1096ق؛ محشی، داراي جداول، مصحح؛ کاغذ: فرنگی،، 18گ (20- 37)، 21 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 28 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن آقا علی، تا: 1099ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 38گ، 17 سطر، اندازه: 9×19سم [ف: 3 - 1624]
آغاز: برابر؛ انجام: قاعده اوست در ثلث ارتفاع و مساحت جمع اقسام مذکوره
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: مقوا آبی، 61گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1625]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا، 68گ، 11 سطر (6×10)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 5 - 694]
آغاز: آنجا صفري نویسند بر صورت دایره خورد بجه حفظ مرتبه پس ده چنین باشد؛ انجام: پس اگر ضلع طول را قاعده سازند و مجموع دو ضلع اقصر را در فضل
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 23گ، 19 سطر، اندازه: 7/ 12×19سم [اهدائی رهبر: 9-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بیابانی بنارسی، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 38گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: پارچهاي، 42گ، 14 سطر (8×5/14)، اندازه: 15/4×4/ 21سم [ف: 8 - 167]
خط: نسخ، کا: مسیح بن رضا، تا: قرن 12، جا: مدرسه نواب؛ محشی از «لاري»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 76گ، 15 سطر (5/4×10)، اندازه: 13×19سم [ف: 16 - 443]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 74گ (55-128)، 14 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 3379]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ قطع: جیبی [نشریه: 5 - 588]
آغاز: و دوم را از براي عشرات الوف وسیم را از براي مأت الوف تعیین کرده اند هم چنین بتزاید می شود لفظ الوف تبزاید مراتب سه گونه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 68گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 788]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدتقی بن عیسی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 24گ، 20 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 2 - 787]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، اندازه: 12×18سم [ف: 6 - 197]
آغاز: برابر؛ انجام: بر مخرج که چهار است قسمت کردیم دو و نیم حاصل آمد و این مطلوب است. تم بعون اﷲ.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ دو باب (به جاي عنوان مقاله) دارد، قسمتی از نامهاي است به عربی در پاسخ نامهاي دوستانه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 18گ (64پ-81)، اندازه: 9×19سم [ف: 22 - 251]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج سبز، 33گ (31پ-63ر)، 19سطر (13/5×23)، اندازه: 22×29/5سم [ف: 129]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 67گ، 10 سطر (5/4×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 525]
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 12، آغاز برابر همان نمونه، انجام در مقالت سوم نانویس مانده: به عدد هر کنگره هفتاد دردانه حساب نماید؛ کاغذ: فستقی، 29گ، 19سطر، اندازه: 7/5×14/5سم [ف: 2 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 74ص (2-75)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 11]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 34گ (3-36)، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 120]
خط: نسخ، کا: علی بن محمود بن محمد عشوي، تا: سهشنبه 21 ربیع الاول 1101ق [نشریه: 7 - 236]
خط: نسخ، کا: عبدالائم بن عبدالحسین جامعی عاملی، تا: 7 صفر 1101ق، جا: کرمان؛ مصحح، با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج قهوه اي، 39گ (83پ-121پ)، 17 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 20 - 375]
کا: محمد امین بن احمد، تا: 17 شعبان 1102ق، جلد: تیماج قرمز، 29گ (94پ-122ر)، اندازه: 9×18سم [ف: 18 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوکیل بن محمدباقر، تا: ربیع الثانی 1109ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 17گ، اندازه: 13×17/5سم [ف مخ: - 79]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: سهشنبه 18 صفر 1115ق؛ جلد: مقوا، 39گ (42پ-80ر)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 19 -10]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن امیرصدرالدین محمد حسینی لاجوردي کاشانی، تا: 1118ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 48گ (34پ-81ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 742]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ذیقعده 1122ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ:، جلد: تیماج قهوه اي، 12 سطر (6×12)، اندازه: 5/ 10×1/56سم [ف: 3 - 1621]
آغاز: پنج گنج دو خمسه اضلاع
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: حاجی محمد بن محمد علی در دهه دوم ذیحجه 1123 در مدرسه قرجقا بیک در سپاهان؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 54گ (1ر-54ر)، 11 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 11/5×16سم [ف: 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد شیرازي، تا: 1125ق؛ جلد: تیماج مشکی، 46گ (56پ-101پ)، اندازه: 11×15سم [ف: 2 - 321]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1125ق؛ جلد: تیماج مشکی، 26گ (54پ-79ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 20 - 243]
خط: نستعلیق متوسط، کا: خورشید نوشیروان بن رستم شامردان، تا: 1127ق؛ کاغذ: هندي، جلد: تیماج مشکی، 63ص (2-64)، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 19 - 391]
خط: نسخ، کا: علاء الدین محمد بن محمد صادق حسینی، تا: محرم 1127ق؛ محشی؛ اندازه: 12×18سم [نسخهپژوهی: 2 - 242]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن محمد حسین، تا: 12 شعبان 1129ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 42گ، 21 سطر، اندازه: 9/ 13×7/ 19سم [ف: 4 - 805]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن علی، تا: صفر 1129ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 39گ (1پ-39ر)، 11 سطر (5×10)، اندازه: 8×16/5سم [ف: 39 - 559]
آغاز: برابر؛ انجام: حاصل الضرب قاعده اوست در ارتفاع او ثلث.
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین ملامحمد صالح دهخوارقانی، تا: 1129ق؛ ضمیمه: مؤلف در این رساله مباحث جبر و مقابله و حساب خطائین را ننگاشته است. ملک محمد بن سلطانحسین اصفهانی (شارح رساله بهشتیه) تکمله بر این رساله به پارسی در مباحث مذکور نگاشته که قطعهاي از آن الحاق شده است؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: مقوا، 53گ، 15 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 18 - 66]
خط: نستعلیق، کا: محمدسلیم بن ملک حسنی نوري، تا: یکشنبه
عید اضحی 1132ق، جا: اصفهان مدرسه شیخ جعفر؛ قبل از کتاب داراي چند غزل است از میرزا هدایت اﷲ حریق و ملاعلی کاشانی حزین و اخگر خوانساري و شایق خوانساري و منعم خوانساري و محروم خوانساري و اسیر خوانساري و مطرب خوانساري و طایر خوانساري و مفتون خوانساري و وایل خوانساري و وامق و طبیب، تمام این غزلها در تضمین بیتی گفته شده که میرزا ابوالقاسم در یکی از باغهاي خوانسار به سال 1220 ساخته است: سنگ بر در میزند دل در سراي سینهام ** کین زمان خواهم کنم پرواز در را باز کن؛ جلد: تیماج مشکی، 60گ، 15 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 95]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده. در آخر صفحه 410 مطلب طبی چندي ذکر شده ضمناً در بیان مباحث ریاضی قضایائی راجع به هیئت نیز طرح گردیده است؛ خط: نستعلیق بد، بیکا، تا: 1136ق؛ این رساله از حاشیه دو صفحه 397 و 398 شروع میشود و بعد در متن صفحات 399 و 408 و 410 میآید؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج ماشی، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 32]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد حسن، تا: پنجشنبه 2 شعبان 1141ق؛کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 32گ (5پ-36ر)، 18سطر (7×13)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 318]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد، این کتاب مشتمل است بر سه مقاله ... مقدمه در بیان صور اعداد؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1141ق؛ پس از این شماره قاعده اي در استخراج عدد، منقول از ملا محمد یزدي یادداشت شده؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرد، 75ص (4-78)، اندازه: 1/52×17/5سم [ف: 2 - 157]
نام کتاب و مؤلف به استناد فهرست رایانهاي 1022 تعیین گردید؛ بی کا، تا: 1158ق؛ اندازه: 12×21سم [ف: 2 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1170ق؛ اهدایی: جعفر ادهم؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی با کاغذ ابري، 21گ (61-81)، 11-19 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 445]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1191ق؛ با اشکال هندسی؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 257]
آغاز: و مضروب دیگر را بر یسار جدول چنانچه عشرات بر بالاي آحاد و مآت بر بالاي عشرات
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن حاجی عی مدد تبریزي، تا: غره شوال 1195ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 45گ، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 20 - 123]
آغاز: برابر؛ انجام: باقی ماند این لدمر را درتحت خط عرضی نوشتیم بدین صورت واز مقسوم این ارقام ي لدمر
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 32گ، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 2 - 788]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد این مختصریست در حساب اهل تنجیم وآن مشتمل است بر مقدمه وشش باب مقدمه در بیان اصطلاحات بیست و هشت حرف تهجی را که به ترتیب؛ انجام: و این عدد بروج باشد و عدد درجه است چون از سی کمتر است بحال خود گذاشتیم باقی ارقام هم بحال خود گذاشتیم تاحاصل ضرب مطلوب بدست آمد بدین صورت ي ك له ح ك مقاله دوم حساب قوشچی است که در فهرست ناشناخته مانده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 11گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 2 - 786]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: رنگارنگ، جلد: میشن قهوه اي [ف: 5 - 423]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: شکري، جلد: تیماج مشکی، 13 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودي و حنایی، جلد: تیماج مشکی، 66گ، 14 سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 5 - 35]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه اي، 16 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 6 - 372]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی شکري و آبی و فرنگی نباتی، جلد: تیماج قرمز، 67ص (134-200)، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 19 - 567]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه اي، 37گ، 17 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 2 - 314]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 71گ، اندازه: 13×20/5سم [ف: 1 - 38]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 30گ (65-94)، 15 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 22- 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: ساغري مشکی، 31گ، 19 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1624]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بیکا، تا: قرن 13، جلد: تیماج مشکی، 35گ، 16-17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 1624]
آغاز: خورد به جهت حفظ مرتبه پس صورت ده چنین باشد 10 ... باب اول در حساب صحاح و آن مشتمل است بر هشت فصل؛ انجام: باب دوم در مساحت خطوط و سطوح مستویه ... مجموع این خط و سهم قطعه دایره بود و منتصف او مرکز دایره از باب اول مقاله اول تا باب دوم مقاله سوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 61گ، 13-10 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 20 - 508]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 37گ، 16 سطر، اندازه: 15/5×24سم [اهدائی رهبر: 9 - 172]
آغاز: برابر؛ انجام: مولانا محمد مؤمن قاري کاشانی خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودي و حنایی، 29گ، اندازه: 12×19سم [ف: 18 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ واقف: سید ضیاء الدین تقوي بهبهانی شیرازي، دي 1367؛ کاغذ: شکري فرنگی، 82گ، 15 سطر، اندازه: 12/2×6/ 19سم [ف: 18 - 68]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 1359/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 197]
آغاز: بسمله و به ثقتی؛ انجام: ان را خط کویند و اکر در دو جهت.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: میشن خرمایی، 31گ، 15 سطر، اندازه: 9/ 12×2 /19سم [ف: 18 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 20گ (253پ-272پ)، 25 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 37-283]
آغاز: برابر
انجام: چنان که شش در ضمیر گرفته باشد ...
خط: نستعلیق جلی ممتاز، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام، [رایانه]
بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر (5/ 6×5/ 10)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 17 - 500]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 60گ، 9 سطر (7×14)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 15 - 4076]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 45گ (56-100)، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 120]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 44گ، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 90]
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ 38گ، اندازه: 11/5×19سم [ف: 3 - 31]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 243]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن سرخ، 31گ، 14 سطر (5/ 6×1/52)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 3 - 875]
نسخه حاضر از باب اول از مقاله اول تا دو صفحه از مقاله دوم را دارد؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: هندي؛ جلد: تیماج عنابی، 28گ، 12 سطر (8×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 910]
آغاز: برابر؛ انجام: آن را شبیه بمعین خوانند بدین صورت شبیه بتعین و باقی اشکال ذي اربعه اضلاع را منحرف خوانند و خطوط و اصل میان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 30گ (31ر- 61پ)، 17سطر [ف: 287]
فقط مشتمل بر مقاله دوم در حساب اهل تنجیم میباشد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ 15گ، 13 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 1 - 145]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 85ص، ابعاد متن: 17×21 [نشریه: 6 - 630]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1203ق [نشریه: 2 - 100]
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمدتقی، تا: دوشنبه 27 رمضان 1204ق؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 22 سطر، اندازه: 4/ 14×2/80سم [ف: 6 - 412]
خط: نسخ، کا: ابی طالب بن ملا محمد ابراهیم مازندرانی لاریجانی، تا: پنج شنبه 14 ذیحجه 1206ق، جا: بروجرد؛ محشی با نشان «شرح شاهمیر»؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 33گ (4پ-36پ)، 19 سطر (5/ 7×14)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 349]
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد صادق بن محمد کاظم خوینی، تا: شوال 1212ق؛ اندازه: 10×14/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 174]
کا: عباس علی نوري، تا: 1213ق [نشریه: 5 - 670]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1213ق؛ جلد: تیماج مشکی، 40گ، 16 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1624]
بی کا، تا: 1216ق [نشریه: 4 - 332]
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدي حسینی، تا: دوشنبه 15 ذیقعده 1217ق، جا: مشهد، مدرسه نواب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 34گ (1پ-34پ)، 16سطر (7/5×16)، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 177]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد کاظم اصفهانی، تا: پنجشنبه 4 جمادي الثانی 1218ق، جا: مدرسه شیخ لطف اﷲ؛ افتادگی: آغاز وسط (آغاز تا میانه باب دوم افتاده و تا پایان باب یازدهم است خاتمه کتاب را ندارد)؛ کاغذ: الوان، 24گ (1ر-24پ)، 15 سطر، قطع: ربعی [چند نسخه-ف: 47]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1218ق [ف: 3 - 34]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 27 رمضان 1221ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آلبالویی، 12 سطر (7×12)، اندازه: 10×15سم [ف: 16-113]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1221ق، جا: شیراز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آلبالویی، 12 سطر (7×12)، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 113]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالباقی مجومردي، تا: 7 رمضان 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 21گ (2پ-22پ)، 67 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 224]
نسخه اصل: کتابخانه شیخ علی حیدر-قم؛ خط: نستعلیق، کا: باقر بن محمد کاظم شریف، تا: 27 صفر 1223ق؛ محشی؛ 125ص (2-126) [عکسی ف: 5 - 119]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه صفر 1223ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 28 سطر (9/5×15)، اندازه: 14/5×19سم [نشریه: 3 - 226]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمدرضا بهبهانی، تا: 1225ق؛ اندازه: 13/5×20سم [نسخهپژوهی: 3 - 105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمدعلی، تا: 27 ربیع الثانی 1225ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 55گ، 10 سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ: - 172]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن سعید، تا: چهارشنبه 22 شوال 1227ق، جا: خوانسار؛ جلد: تیماج قرمز، 34گ (54ر-87ر)، 17 سطر، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 20 - 292]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده 1231ق؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: مقوا، 62گ، 12 و17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 1 - 187]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاجی کاظم، تا: 1232ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 34گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 15 - 4092]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1232ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 11 سطر (5/5×11)، اندازه: 11×14سم [ف: 1 - 262]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 510/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 75]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1233ق؛ 27گ (114-140)، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب تفرشی، تا: 13 ربیع الاول 1233ق؛ کاغذ: شکري و الوان فرنگی، جلد: تیماج یشمی، 12 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 18 - 153]
آغاز: آن را نقطه خوانند و اگر در یک چهت قسمت پذیر بود آن را خط خوانند.
خط: نسخ، کا: علی بن محمد تقی همدانی، تا: 1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ 58گ (1-58)، اندازه: 15×11سم [نسخهپژوهی: 3 - 137]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1235ق؛ تملک: فتح اﷲ بن محمد رضا شریف حسینی خویی با مهر «عبده الراجی فتح اﷲ» (بیضی)؛ مهر: «محمد تقی بن محمد باقر» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 217]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن خداویردي خویی، تا: 21 جمادي الاول 1236ق؛ واقف: ساجدي، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 1237ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج سیاه، 25ص (388-412)، 29 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 9-184]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1239ق؛ با سرلوحه مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، مشکی، 32ص (155-187)، 17 سطر (8×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 6 - 120]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شعبان 1242ق؛ 43گ (1پ-43ر)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 1-55]
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: محمد حسینی تهرانی، تا: چهارشنبه 8 ربیع الاول 1242ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 42گ (2پ-43ر)، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 20 - 114]
خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 1242ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11- 949]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1242ق، جهت آقا محمد بن میرزا محمد تقی؛ مهر: «محمد رسول اﷲ» (مربع)؛ جلد: پارچهاي، 72گ (52ر-123ر)، 9 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج مشکی، 33گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف مخ 287]
آغاز: برابر؛ انجام: ضرب کردیم صد شد جذر صد گرفتیم ده شد بر مخرج که چهار است قسمت کردیم دونیم حاصل واین جذر مطلوب است تمامت المقالة الولی من الفارسیة
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 13 صفر 1244ق، جلد: تیماج سرخ، 22گ، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 1625]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن عبدالکریم حسینی تویسرکانی، تا: پنجشنبه 18 رجب 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 12 سطر (5×15)، اندازه: 12×21سم [ف: 16 - 117]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 35گ (24ر-58پ)، 15 سطر (10×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 16 - 661]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 12 رمضان 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (21-36)، 20-22 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 38 - 405]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 ذیقعده 1246ق، جلد: گالینگور قهوه اي، 103ص (66-168)، 12 سطر، اندازه: 10/8×17/5سم [ف: 45 - 205]
خط: نسخ، کا: حسن منجم، تا: اواخر رجب 1246ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «شعاع» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 45گ، 16 سطر، اندازه: 5/ 10×15سم [محدث ارموي مخ: 3 - 1658]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: صفر1246ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوا، 59گ، 12 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 2-130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1247ق؛ جلد: مقواي سفید، 27گ، 18 سطر، اندازه: 5/ 10×1/56سم [ف: 30]
آغاز: بسمله الحمدﷲ ... اما بعد این رساله ایست در حساب مشتمل است بر مقدمه و دو باب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 ذیقعده 1249ق؛ 43گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 788]
خط: نستعلیق، کا: اسمعیل بن اسحق خان در هجزي، تا: سهشنبه 11 ذیحجه 1251ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا، 17 سطر (9×13)، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 408]
خط: نسخ، بیکا، تا: 1252ق؛ 47گ (49پ-95ر)، 14 سطر، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 2 - 364]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1253ق؛ 46ص، 14 سطر (6×11)، اندازه: 1/50×15سم [ف: 2 - 78]
از مقدمه آغاز میشود؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: 1253ق؛ 4گ (183ر-186پ) [ف: 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادي حسینی، تا: 1255ق؛ کاغذ: نخودي هندي، جلد: تیماج عنابی، 16 سطر، اندازه: 10×20/5سم [ف: 250]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن حاجی میرزا محمد تبریزي، تا: صفر 1257ق، جا: کاشان؛ کاغذ: فرنگی، 41گ (20پ-60ر)، 15سطر (9×15) [ف: 17 - 280]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن هاشم، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 20ص (31-50)، 14 سطر (5/ 6×11/5)، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 945]
آغاز: برابر
کا: محمد حسین بندچی، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی درویشی، تا: جمعه 7 شوال 1261ق؛ 41گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1624]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 28 رمضان 1261ق، جا: اصفهان؛ واقف: سطر، اندازه: 5/ 10×15/5سم [ف: 5 - 138]
آغاز: وسیم را از براي صیات باز سه مرتبه دیگر را که بعد از این میآید اولش را از براي احاد الوف و دوم از براي عشرات الوف ... فصل اول در تضعیف یعنی دو چند آن ساختن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: رجب 1262ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 18گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1625]
2 2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 30 سرود
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1263ق [نشریه: 13 - 415]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 13 شعبان 1263ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج مشکی، 78گ، 9 سطر (6×10)، اندازه: 9/5×14سم [ف: 2 - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: جمادي الاول 1264ق؛ 36گ (25پ-60پ) [ف: 1 - 271]
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج مشکی، 76ص (57-132)، قطع: پستی [ف: 2 - 115]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 9 جمادي الثانی1266ق؛ 64گ (1پ- 64پ) [مختصر ف: 839]
خط: نسخ، کا: علی بن عبداﷲ، تا: پنجشنبه محرم 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (6×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: 29 رجب 1270ق؛ محشی با نشان «خ خ» و «12»، مصحح، مجدول، داراي کمند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 29گ (35پ-63پ)، 17 سطر (6/5×13)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 35 - 539]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد حسین، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج مشکی، 32گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 1624]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به شیخ بهائی نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا باقر تفرشی، تا: 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15سطر (8×14)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 3 - 24]
آغاز: بسمله، مقاله دوم در حساب اهل تنجیم و آن مشتملست بر مقدمه و شش باب، مقدمه در بیان اصلاحات منجمان؛ انجام: و باقی را از جانب نزول بر حال خود گذاشته حساب نماید، تم حساب التنجیم فی جمیدي الاولی 1280
مقاله دوم حساب قوشچی است که در فهرست ناشناخته مانده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی حسینی، تا: شنبه 3 ذیقعده 1270ق، جا: درخش بیرجند؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچهاي، 18ص (38-55)، اندازه: 10/2×17/2سم [ف: 8 - 368]
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 18 ذیحجه 1275ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 46گ، 14 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×17سم [ف: 17 - 126]
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن حاجی محمد ابراهیم قمی، تا: جمعه 25 ربیع الثانی 1275ق، جا: اصفهان، مدرسه جده کوچک؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر (6×13)، اندازه: 11×16سم [ف: 16 - 152]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد حسین بن محمد کاشانی، تا: 1275ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی؛ جلد: گالینگور زرشکی، 38گ (23پ-60ر)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 20- 118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی محمد همدانی، تا: 29 رجب 1276ق؛ واقف: حاج عماد فهرستی،1310ش؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچهاي، 46گ، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 3/ 11×18سم [ف: 8 - 166]
خط: نسخ، کا: سید محمد بدیع بن سید مصطفی موسوي ادب امامی اصفهانی، تا: 1277ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قرمز، 38ص (50-87)، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 19 - 424]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن میرزا اسداﷲ بن میرزا احمد کاشانی، تا: سلخ رمضان 1280ق، جلد: تیماج قهوه اي، 49گ (55ر-103ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 11 - 273]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه 16 رمضان 1282ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سپاهانی سیاه، 83ص (1-83)، 14 سطر (6×10)، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جهان بخش مدعو به جواد منجم، تا: 18 ذیحجه 1285ق؛ از روي خط میرزا خلیل بن محمد امین حسینی؛ جلد: مقوایی، 47گ (1پ-47پ)، 14 سطر (6×12)، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 262]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالغنی بن محمد حسنی حسینی شیروانی شماخی، تا: یکشنبه 19 رجب 1285ق؛ 29گ (32پ- 60ر)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 95]
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالمجید، تا: 1287ق، جا: قصبه سقز؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 140ص، 12سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 19 - 178]
خط: نسخ، کا: حسن بن جعفر موسوي، تا: سهشنبه 25 محرم 1290ق؛ محشی از چند کتاب و بعضی از آنها با نشانی «محمد باقر»؛ جلد: تیماج سبز، 17گ (166پ-182ر)، 24 سطر، اندازه: 12×5/ 31سم [ف: 26 - 272]
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالجواد حاجی ملا محمد علی بن حاجی آدینه اصفهانی مشهور به نیل فروش و روناسی، تا: 1292ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 126ص (1-126)، 11 سطر، اندازه: 5×18سم [ف: 19 - 298]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر کاشانی، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 39گ (2پ-40پ)، 13سطر (7×13)، اندازه: 11×17سم [ف: 281]
آغاز: کردن بر جاي بنویسم و ابتدا از جانب یمین کرده ... فصل دویم در تنصیف عدد یعنی بدو نیم ساختن عددي؛ انجام: باب ششم در اعمال حسابی که در بروج باشد بدانکه منجمان دور فلک را بدوازده قسم ... وضع کنند بر وجهی که بروج در محاذات.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملکی در 27 جمادي الاول 1294؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی؛ 33گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 1 - 237]
بی کا، تا: 19 ذیحجه 1299ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 11گ (52پ-62پ)، 25 سطر (15×26)، اندازه: 9×19سم [ف: 7-2719]
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: حدود اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگی آبی رنگ، جلد: گالینگور آبی، 64ص، 14 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 - 179]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1302ق [نشریه: 13 - 435]
خط: نسخ، کا: نصیرالدین حسین بن تاج الدین حسن درو، تا: 7 محرم 1304ق؛ کاغذ: سفید، جلد: روغنی، 11ص (1-11)، 16 سطر [سنا: ف: 2 - 259]
بی کا، تا: روز چهارشنبه 4 ذیحجه 1304ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 29گ (31پ-59پ)، 16 سطر (9×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 9 - 1367]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بیکا، تا: 1308ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 47گ، 12 سطر (6×11)، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 950]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اول ربیع الثانی 1308ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 405]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن ولی محمد طبیب مشهدي، تا: 1309ق؛ کاغذ: ترمه، 15ص (211-225) [نشریه: 2 - 106]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی هذا و در قسم سیم عدد هر دو مضروب را جمع کنیم حاصل نسخه ما و دیگر نسخ موجود از آن در کتابخانه آستان قدس تا اوائل باب چهارم از مقاله دوم را بیشتر ندارد. تفصیل مقالات موجود آن از این قرار است: مقاله اول: در حساب اهل هند، مشتمل بر مقدمه و دوباب. مقاله دوم: در حساب اهل تنجیم، مشتمل بر مقدمه و شش باب؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد طاهر مشهدي، تا: 1309ق، جا: مشهد رضوي؛ سپس یک صفحه تحقیق در حکمت است به زبان فارسی که چنین شروع میشود: «مراد بانظام و اقران و مغیب وجود حق بماهیت ظهور آن نسبت است»، انجام: «با این همه بیحاصلی وبوالهوسی ** وامانده بنارسائی و هیچ کسی / دادیم نشان سر تحقیق ترا ** گر ما نرسیدیم تو باري برسی»؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 16ص (204-219)، 31 سطر، اندازه: 2/ 20×1/ 33سم [ف: 10 - 248]
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 8گ (103-110) [عکسی ف: 2-100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا زین العابدین بن ملا محمد مؤمن قاري کاشانی، بیتا؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 56گ، 12 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 18 - 67]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 51گ (142-192)، 21 سطر (9×16) سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 11 - 2032]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 59گ (225-283)، 21 سطر (9×16)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 11-2032]
نسخه اصل: آغاز و انجام پاره اي از نسخههاي یوگسلاوي که یان بگدانویج فیلم آنها را آورده؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 648]
آغاز و انجام: برابر در فهرست از شیخ بهائی دانسته شده که با تطبیق کتاب شناسی نام مؤلف به قوشچی تغییر کرد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ ابیاتی شعر ترکی از محمد مشکینی؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 28گ (2پ-29پ)، 12 سطر (7×14)، اندازه: 16×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از شیخ بهائی دانسته شده؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج قهوه اي، 32گ (30پ- 61پ)، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×20سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و قاعده مساحت سطح مخروط ناقص حاصل میشود از ضرب نصف مجموع محیط ...
تا اواخر باب اول ازمقاله سوم را در بر دارد؛ خط: نستعلیق ناخوانا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: ساغري مشکی، 70گ (76پ-145پ)، 10 سطر (5/ 4×12/5)، اندازه: 9×16/2سم [ف: 19 - 212]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد از آن در هشت ضرب کردیم حاصل را نقصان کردیم از آنچه در محازات مضروب فیه ... پس باقی ماند از عدد محذور. بخشی از مباحث مقاله اول؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، شعري از ابن حجر و مطلبی در حکم تاخیر بیان از وقت حاجت همراه با مطالب متفرقه دیگر؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 10گ (159- 168پ)، 11-19 سطر (6/5×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 16 - 25]
خط: نسخ، کا: محمد حسین، بیتا، براي بدیع الملک میرزا امام قلی عماد الدوله پسر محمد علی پسر فتح علی شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج گلی، 11 سطر (5×9)، اندازه: 14×20سم [ف: 16- 64]
خط: نسخ، کا: حسن بن عزالدین بن خلیفه حسنی حلی، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج حنایی، 14 سطر
( 7×12)، اندازه: 13×19سم [ف: 16 - 91]
بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 779]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 98گ (1-98)، 16 سطر (5×12)، اندازه: 11×19/5سم [ف: 11 - 2370]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 32گ (195پ-226پ) [ف: 5 - 694]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 1گ (249)، 20 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 3 - 1622]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ اهدایی: وزیري؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 63گ، 12 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1226]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج خرمائی، 27 سطر (5/ 7×19/5)، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 496]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 33گ، 15 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×19سم [ف: 1 - 293]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن حیدر موسوي عاملی همدانی، بیتا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج نیلی، 15 سطر (10×15)، اندازه: 5/ 10×15سم [ف: 1 - 264]
مشهد؛ مولوي؛ شماره نسخه: 508/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 75]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ خوانا، بیکا، بیتا؛ 35گ، 15 سطر [ف: 4 - 2088]
آغاز: مقاله دویم درحساب اهل تنجیم و آن مشتمل است بر مقدمه و شش باب مقدمه دربیان اصطلاحات منجمان؛ انجام: چون از سی کمتر است بحال خود گذاشتیم و باقی ارقام را بحال خود گذاشتیم تا حاصل ضرب بدست آید بدین صورت سا ء حه ح ك تم.
از اول تا آخر مقاله دوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سرخ، 5گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1625]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: پستهاي و آبی، جلد: میشن یشمی، 38گ (57ر-94پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 173]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: پستهاي، جلد: میشن قهوه اي، 23گ (1پ-23ر)، 18 سطر، اندازه: 9/ 12×17/5سم [ف: 6- 310]
بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 50گ (1پ- 50پ)، 15 سطر، اندازه: 9/ 12×1/89سم [ف: 6 - 301]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: مقوایی، 22گ (110پ-131ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 6 - 81]
آغاز: برابر؛ انجام: بر مخرج که چهار است قسمت کردیم دو نیم حاصل آمد و این جذر مطلوب است.
نسخه اصل: کتابخانه ندو العلماء، لکهنو، هند، شماره 19 (ردیف 24)؛ تنها مقاله اول؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ 51ص، 19 سطر [عکسی ف: 5 - 158]
آغاز: برابر؛انجام: مجموع این خط و سهم قطر دایره باشد و منتصف قطر مرکز دایره باشد و شکلی اهلیلجی را باخراج قطر اطولش به دو قطعه دایره سازند، تمت.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه اي، 45گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف مخ: - 287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 24گ، 19 سطر، اندازه: 14×16سم [ف مخ: 3 - 1135]
آغاز: برابر؛ انجام: وطریقش که نصف قاعده قطعه را درنفس خودش ضرب کنند وحاصل ضرب
از اول تا بخشی از مقاله سوم؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد تقی شیرازي؛ جلد: مقواي زرد، 42گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 187]
آغاز: برابر؛ انجام: واگر اسطوانه مضلع باشد مساحت مجموع سطوح ذي اربع اضلاع که محیط اند باو مطلوب باشد مساحت بسیط
از اول تا باب دویم از مقاله سوم (باب دویم در مساحت سطوح غیر مستویه)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 28گ (123پ-150پ)، 17 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 1 - 187]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر درجه را بر ثانیه قسمت کنیم خارج
قسمت مثالی باشد واگر درجه را
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 26گ، 14 سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ: 2 - 788]
آغاز: برابر؛ انجام: باب اول در مساحت خطوط و سطوح مستویه هر دایره ... در نصف قاعده ضرب کنند مساحت او باشد و در باقی مثلثات به معرفت عود احتیاج افتد پس اگر ضلع اطول را قاعده سازند ...
تا اوایل باب اول از مقاله سیم را در بردارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 35گ، 14 سطر، اندازه: 11×15سم [ف مخ: 2 - 788]
مقاله دوم و سوم آن؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی و فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 14گ (23-36)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 22 - 107]
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [ف: 106]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 18سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 133]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 24گ (25-48)، 15سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 109]
مقاله دوم؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترکی و فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 27ص (198-224)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 19- 121]
آغاز: منقسم سازیم به خط مورب به حیثیتی که ابتدا خط از زاویه دست راست باشد از دو زاویه فوقانی مربع و انتهایش پیوندد به زاویه دست چپ ...
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه اي، 48گ (174ر-221پ)، 12 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 20 - 57]
آغاز: برابر؛ انجام: پس اگر رقم جذر که بر علامت ایمن است از جنس توانی باشد رقم دوم علامت از جنس ثوالث باشد و رقم علامت سیم از جنس روابع باشد برین ترتیب اگر رقم علامت ایمن از جنس مثانی باشد رقم علامت دوم.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا، قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1384]
آغاز: مقدمه در بیان اصطلاحات هر چه کامل اشاره حسی بود اگر قسمت پذیر نباشد آن را نقطه خوانند و اگر در یک جهت قسمت پذیرد آن را خط گوئیم و اگر در دو جهت یعنی در طول و عرض قسمت پذیرد اما در جهت عمق قسمت پذیر نباشد آن را سطح گویند؛ انجام: برابر
در فهرست هیئت قوشچی دانسته؟؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1384]
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1442]
بیکا، بیتا؛ 13گ (171ر-183ر) [ف: 1 - 507]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [چند نسخه-ف: 362]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست خلاص الحساب و از شیخ بهائی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 46گ، 15 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 31]
خط: نستعلیق، کا: سید محمد علی موسوي مدعو به گلستانه، بیتا؛ 32گ (13پ-44پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 169]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ ش 1 [نشریه: 4 - 400]
بیکا، بیتا؛ نسخه زیبا و کهن [نشریه: 7 - 543]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلا و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین؛ انجام: الغیب عنداﷲ لایعلم الغیب الا اﷲ تمام شد رسالهت حساب
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج زرشکی، 37گ (71پ- 107پ)، اندازه: 15×24/5سم [مؤید: 3 - 195]
خط: نستعلیق، کا: حکیم باشی، بیتا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 239]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: نخودي قدیمی، جلد: مقوا، 36گ، 15 سطر (5/ 7×13)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 2 - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: دولت آبادي نخودي، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 47ص، 13 سطر (6/5×12)، اندازه: 13×16سم [ف: 2 - 23]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 946]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 229]
hesab
قاضی والشتانی، محمود بن محمد، ق9 قمري
qāzī-ye vāleštānī, mahmūd ebn-e mohammad (- 15c)
مؤلف نگارنده «غیاثیه» به فارسی و «اشکال التأسیس» به عربی است، این رساله گفتاري است در یک «مقدمه» و دو «مقاله»: 1. عددهاي صحیح، شامل هفت «باب»؛ 2. کسرها در پنج «باب».
آغاز: بسمله، بعد از سپاس و ستایش پروردگار و درود بر خلاصه نتایج هشت و چهار و بر اهل بیت و یاران و از مهاجر و انصار چنین گوید محرر این رساله و مقرر این مقاله اقل خلق اﷲ تعالی محمود بن محمد القاضی الوالشتانی المشتهر بمحمود الهروي ختم اﷲ ... که در بعضی سفرها ...
انجام: هر که این مختصر را ضبط کند در اعمال نجومی چیزي بر وي مشکل نماند. پس بر این قدر اکتفاء نمودیم، و العلم عنداﷲ تعالی
[فهرستواره منزوي 4/ 2657؛ الذریع 16/ 74 «الغیاثیه» از همو؛ دنا 4/ 635]
نسخه اصل: بادلیان 683Marsh) 1525)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: نیمههاي محرم 682ق [فیلم ها ف: 1 - 553]
ص 5 و6 افتاده و دیباجه ناتمام مانده پس از باب سوم در جذر هم افتاده کمی دارد؛ خط: نستعلیق، کا: سیمی نیشابوري، تا: 840ق؛ در پایان نسخه دو جا از خود نام برده و گفته که آن را براي خواجه امیر حسن نوشتهام؛ کاغذ: سفید، جلد: مشمع سبز، 105گ، 9سطر (6×10)، اندازه: 12×17سم [سنا: ف: 2 - 172]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل در مساحت مطبل ا ب ج د را مساحت بدانیم و هر دوقطعه را تکسیر کنیم و با یکدیگر جمع کنیم که مساحت این مطبل بود.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ 55گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 3 - 1622]
آغاز: برابر؛ انجام: او را کسر عشیر، و اﷲ اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 20 سطر، اندازه: 1/81×9/ 17سم [ف: 6 - 222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11و 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 16گ (187پ-202ر)، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 411]
نسخه اصل: پاریس 169 P. (بلوشه 772)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 20 سطر [فیلم ها ف: 1 - 548 و 538]
al-ḥisāb
ابوالعلاء محمد بن احمد
ab-ol-a‘lāe mohammad ebn-e ahmad
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 1194/2
آغاز: بسمله و به ثقتی: الحمدﷲ مبدع الاماء و مؤلف الاعداء؛ انجام: ستة ساعات و ستة اسباع ساعة و هو المطلوب ...
خط: نستعلیق ترك، کا: ایوب بن صائلمش، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوایی، 11گ (28-38)، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 890]
hesab
بیدگلی، حسین بن اسحاق
bīdgolī, hoseyn ebn-e eshāq
رسالهاي در علم حساب و بیان قواعد آن است مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «مقاله» و «خاتمه» با این عناوین: مقدمه: در تعریف علم حساب؛ مقاله 1. اصول حساب مشتمل بر دو باب؛ مقاله 2. فن مساحت مشتمل بر سه فصل؛ خاتمه: در مسألهاي چند از نوارد علم حساب.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 11/ 2190
آغاز: اعتصمت بواهب العقل حمدنا محدود وسپاس نامعدود مرحضرت واحدي را که فردیت او از و صمت زوجیت معراست؛ انجام: پس اجرت او ثمن پنج باشد که آن نیم دینار وسه طسوج باشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 یا 10؛ جلد: تیماج مشکی، 17گ (178پ-194پ)، 27 سطر، اندازه: 17/5×29سم [محدث ارموي مخ: 2 - 618]
al-ḥisāb
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمري
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 -1502)
رسالهاي است کوتاه در علم حساب، داراي «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه: فی العدد و ما یتعلق به؛ باب 1. ضرب الصحیح؛ 2. قسم الصحیح علی الصحیح؛ 3. اعمال الکسور.
[دنا 4/ 635؛ کشف الظنون 1 /861؛ معجم المؤلفین 11/ 188]
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 13747/7
آغاز: الحمدﷲ الاول بلا عدد و الآخر بلا امد و الصلاة و السلام ... اما بعد، فیقول فقیر رحم ربه ... هذه مقدم و ثلاث ابواب؛ انجام: و ان عکس فالجواب سبع و هذا آخر ما اردنا ایراده تسهیلاً علی المبتدئین و الحمدﷲ رب العالمین و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 10ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (109-117)، 21سطر، اندازه: 8/5×13سم [ف: 34 - 734]
hesāb
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
(1503 - 1427) davvānī, mohammad ebn-e as‘ad
رساله مختصري است درحساب و اصول اعداد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 428/2
آغاز: بعد ازستایش یکتائی که پیک ارسال نقش دو کون را از کتم عدم هوی به بساط شهاد آورده موالید سه گانه از جهاد عنصر استخراج نمود وخلاصه آن را که نشئه انسانیست؛ انجام: عدد سه وچهار را بیش ازیک صور متصور نیست ... و نه را شش وازآن متجاوز نمی شود بعد ازآن ده و یازده راهمان شش و سیزده را پنج و چهارده را چهار و پانزده را دو و هفده و هیجده را یک و معلوم است که اعداد ونقوش از هیجده تجاوز ندارد و صور ممکنه هر یک در این جدول مفصلاً و در این دایره مجملاً ثبت شد
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن صفی الدین محمد شجاعی بن قاسم بن محمود بن شرف الدین سلیمان شریف شیرازي، تا: پنجشنبه ربیع الاول 1011ق؛ جلد: گالینگور سبز، 3گ، 24 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 787]
hesāb (mas’ale dar) = arasmātīqī
؟ دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمري
(1503 - 1427) davvānī, mohammad ebn-e as‘ad
مسئله در حساب (= ارثماطیقی) نقل از انموذج العلوم (ظاهراً دوانی).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6324/2
بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور قهوه اي،
10ص، اندازه: 18×29سم [ف: 19 - 327]
al-ḥisāb (urjūza)
ابن مغرب، علی
ebn-e maqreb, ‘alī
در این منظومه کوتاه، طریقه حساب با انگشتان و ضرب و جمع با آنها را که حساب قبط نامیده میشود، بیان نموده است. این منظومه 55 بیت است.
تبریز؛ خادم حسینی؛ شماره نسخه: 13/ 83
آغاز: یقول راجی اﷲ منشی السحب ** علی المعروف بابن المغرب / الحمدﷲ القدیر العالم ** مقدر الارزاق بین العالم / صلی علیه ذو الجلال ** وآله الاطهار خیر آل؛ انجام: فتجمع لابهام والباب ** کحلقه منکوس منکابه / وذاك فی الیسري بلامراء ** فاحفظ وجدلی منک بالدعاء
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 931ق؛ 1گ (276-277)، 24 سطر چهار ستونی، اندازه: 12/5×18سم [اوراق عتیق: 1 - 113]
hesāb
طبیب، حسن
tabīb, hasan
رسالهاي در سه فرع (مفتوحات، علم مساحت، جبر و مقابله) بهگونهاي که از کتابهاي مفصل مغنی باشد در یک «مقدمه» مشتمل بر تحدیدات و تقسیمات کلی پس از آن سه «فن» داراي «قواعد» در فروع سهگانه پس از آن یک «خاتمه» در منافع علوم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10/2893
آغاز: بعد از تقرب بحضرت واحد مطلق بمحامد نامعدود و توسل بجانب ناطف بحق بصلوات نامحدود؛ انجام: فلیسال اﷲ تعالی حسن الماب و نعوذ به من الیم العقاب یوم العرض و الحساب
خط: نسخ، کا: تاج الدین علی بن جمال الدین حسین، تا: 969ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 44گ (22پ-65پ)، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 27 - 312]
hesāb
جرجانی، ابوالقاسم بن محمد علی، ق10 قمري
jorjānī, ab-ol-qāsem ben mohammad ‘alī (- 16c)
تاریخ تألیف: 950ق
از ابوالقاسم جرجانی که در پایان نام خود را چنین آورده است: «ابن محمد علی المشتهر به ابوالقاسم جرجانی». وي در جوانی یعنی در بیست و چند سالگی، مختصري در قواعد کلیه و جزئیه نوشته بود، به نظر ابوالفتح محمد همایون پادشاه غازي (-963ق) رساند و این رساله را در یک «مقدمه» و سه «فن» و چند
«مقاله»، «باب» و «فصل» نوشت: مقدمه، در آنچه پیش از شروع این علم دانستنی است، در دو «قسم»: 1) تعریفات و تقسیمات، 2) مراتب اعداد و اوضاع ارقام؛ فن 1. مفتوحات که او را حساب معلومات نیز گویند، در دو «مقاله»: 1) حساب اهل هند، در پنج باب (جمع و تفریق و تضعیف و تنصیف صحاح، ضرب صحاح، قسمت صحاح، حساب کسور در هفت فصل، بیان منازل و تعریف او در سه فصل)، 2) حساب اهل تنجیم، در یک مقدمه و چهار باب (1- جمع، تفریق، تضعیف و تنصیف، 2- ضرب 3- قسمت، 4- استخراج جذور)؛ فن 2. مساحت، در یک «صدر« در اصطلاحات و سه فصل: 1) مساحت سطوح، 2) مساحت اجسام، 4) مساحت ابعادي که وصول به نهایت آنها میسر نباشد؛ فن 3. جبر و مقابله و حساب خطأین، در دو «مقصد»: 1) جبر و مقابله، مشتمل بر «مبادي» و سه «مقاله»: مقاله یکم، در چهار «ضابطه» (در جمع و تفریق و تضعیف و تنصیف)، مقاله دوم، در مسائل سته مشهوره و کیفیت عمل، مقاله سوم، در مسائل مستخرجه به قواعد جبر و مقابله. (احمد منزوي)
آغاز: بسمله. حمد بی حساب که اعداد ارقامش چون مراتب انواع اعداد نامحصور بود، احدي را ... و بعد از استسعاد به میامن ذکر حمد ... ابوالقاسم جرجانی که چون حساب ...
انجام: تمام شد تسوید این ... و چون به عمل تضعیف ضعف سمت اختتام و انتظام پذیرفت، تاریخ سال نیز «ضعف» (950) شد و قد فرغ من تحریره مؤلفه ... ابن محمد علی، المشتهر بابی القاسم الجرجانی ...
[دنا 4/ 636؛ فهرستواره منزوي 4/ 2646]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 195/8
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کاتب = مؤلف، تا: 25 صفر 950ق؛ 22گ (129پ-150پ) [ف: 1 - 89]
al-ḥisāb = ar-r.-ul ‘uṯmānīyya [as-saxāwīya]
سخاوي، عبدالقادر بن علی، ق10 قمري
saxāvī-, ‘abd-ol-qāder ebn-e ‘alī (- 16c)
رساله مختصري است در حساب که مؤلف آن را براي سهولت یادگیري مبتدیان در یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه» نگاشته است.
[معجم المطبوعات 1014]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 13/94-2414
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین وصلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم و رضی اﷲ عن اصحاب رسول اﷲ اجمعین و بعد فیقول راجی رحم ربه ... عاملها بلطفه الخفی فی الدنیا و الإخرة؛ انجام: و اقسم الحاصل و هو سبعمائة و خمسون علی الامام یخرج له اثنی عشر و نصف و هذا آخر ما قیدناه و قصدناه و الحمدﷲ وحده و صلی اﷲ علی من لانبی بعده.
خط: نسخ، بیکا، تا: سهشنبه 10 ذیقعده 1109ق؛ جلد: مقوا آبی، 10گ، 13 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1621]
al-ḥisāb
فارسی، محمد تقی بن محمد، ق10 قمري
fārsī, mohammad taqī ebn-e mohammad (- 16c)
رسالهاي در یک «مقدمه» و پنج «اصل»: مقدمه در دو قاعده: 1) جمع اعداد متوالیه، 2) مسطح طرفین در اربعه متناسبه؛ اصل 1. خطئین؛ 2. چند مسأله جبري؛ 3. مجهول معاملات؛ 4. موازین میزان؛ 5. مقادیر قابل صرفنظر کردن.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2/1178
آغاز: بسمله، قال احوج الخلایق الی الاحد الغنی ابوالخیر محمد بن محمد الفارسی؛ انجام: و کل ذراع اربع و عشرون اصلاً.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، ترمه، جلد: تیماج عنابی، 16ص (71-86)، 18 سطر (6×12)، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 9 - 164]
hesāb
قطب الدین خسرو شاه، ق10 قمري
qotb-od-dīn xosro šāh (- 16c)
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 619/2
آغاز: اگر خواهند که مخروط تام
چند مسأله از.؛ خط: نستعلیق، کا: امیر بیک حسینی سلامی، بیتا؛ اندازه: 10×17/5سم [نسخهپژوهی: 3 - 110]
hesāb = xolāsat-ol hesāb
کلان مفتی، محمد بابا، ق10 قمري
kalān-e moftī, mohammad bābā (- 16c)
رسالهاي در علم حساب که به درخواست شاگردانی که علم فرائض میخواندهاند ساخته است. در یک «مقدمه» و شش «فصل»: مقدمه در تعریف عدد و ریاضیات؛ فصل 1. بیان تضعیف؛ 2. تنصیف؛ 3. جمع؛ 4. تفریق؛ 5. ضرب، در چهار قسم، ضرب شبکه، 6. بیان قسمت. در پایان منظومه اي است در هفت بیت در مقادیر و اوزان.
آغاز: بسمله حمدله اما بعد میگوید بنده ضعیف محتاج برحمت
پروردگار لطیف ... که بعضی از طلبه علم که بمطالعه فرائض مشغول بودند ... بدانکه حساب علمیست که بآن شناخته می شود طریق ...
[دنا 4/ 636؛ فهرستواره منزوي 4/ 2655]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1005ق، جا: قزوین [نشریه: 5 - 607]
آغاز: برابر
این نسخه تا اول فصل سوم را دارد، فصل اول در تضعیف فصل دوم در تنصیف، فصل سوم در جمع؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (1-3)، 15 سطر (8×12/5)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 3 - 875]
hesāb
اسیر ورامینی، میر محمد قاسم، - 1009 قمري
(1601 -) asīr varāmīnī, mīr mohammad qāsem
تاریخ تألیف: پنجشنبه نیمه جمادي الثانی 900ق؛ محل تألیف: بغداد
رسالهایست در بعضی مسایل حساب مشتمل بر «مقدمه» و سه »مقاله» و «خاتمه»: مقدمه: در تبیین تعریف حساب و عدد و تعیین موضوع حساب و بیان عقود و اسما و صور و مراتب عدد و ایراد بعضی از مقدمات هندسیه، در سه فصل؛ مقاله 1. تقسیم عدد و بیان خواص آن، در دو فصل؛ 2. ضرب و نسبت و قسمت و تضعیف و تنصیف و جمع و تفریق و استخراج اضلاع، در هشت فصل؛ 3. انواع مساحت، در دو فصل؛ خاتمه در اعداد متناسبه و مسایل مختلفه، در دو فصل.
آغاز: رساله قاسم الاسیري الاصفهانی. بدان حاسبک اﷲ حسابا یسیر او ضاعف فی المیزان جمع ضروب اعمالک قلیلا او کثیرا که این رساله ایست در بعضی مسایل حساب مشتمل بر مقدمه و سه مقاله و خاتم الکتاب ...
انجام: و السلام اولا و آخرا علی النبی و آله الطیبین الطاهرین.
[دنا 4/ 636؛ فهرستواره منزوي 4/ 2646]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4257
آغاز: برابر؛ انجام: مقابل و السلام اولا و آخرا علی النبی و آله الطیبین الطاهرین کاتبه مؤلفه قاسم الاسیري الاصفهانی م تم فی مدین دار السلام بغداد صین عن الاضداد فی یوم الخمیس منتصف جمادي الثانی الذي یوم تحویل الشمس بنقطة الاعتدال الربیعی من سنة تسعمائة الهجریة بالخیر و السعادة م.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ با سرلوح، مجدول؛ پس از انجام در ص 115 زایجه «مولود فرزند اعز اکرم علاء الدین محمد» است در روز آدینه 19 شعبان 900؛ در ص 117-140 چند نامه و قباله و وقفنامه فارسی است که در یکی از آنها از شجاع الدوله اسفندیار بیک یاد شده و یکی مورخ 17 جمادي الثانی 900 و دیگري مورخ 17 صفر 900 است و همه اینها به خط مؤلف رساله باید باشد؛ کاغذ: بغدادي، جلد: تیماج قهوه اي، 72گ، 14 سطر (6×11)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 3227]
hesāb
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمري
(1621 - 1547) šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn
یادداشتهاي شیخ بهائی در حساب یکی از آنها ابیات حریري است در مقامات در مسأله ارث و پاسخ منظوم آن
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6/ 3021- ف
نسخه اصل: مجلس (وحید 47/ 1058)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 5گ [فیلم ها ف: 2 - 29]
hesāb
عبداﷲ خادم
‘abd-ol-lāh xādem
اهداء به: ابوالمظفر محمد قلی قطب شاه از سلاطین هند
ساري؛ طاهري شهاب؛ شماره نسخه: 1/ 220
خط: نسخ، کا: ملا ولی بن محمد باقر استرابادي، تا: 1091ق، جا: بندر مجلی تین؛ 8 ص، 16سطر (12×20)، قطع: ربعی [نشریه: 6 - 628]
hesab
حسینی، لطف اﷲ بن محمد، ق11 قمري
Hoseynī, lotf-o-llāh ebn-e mohammad (- 17c)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
رساله مختصري است در حساب مشتمل بر بیست و یک «باب» و ظاهراً ترجمه خلاصة الحساب شیخ بهائی است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ المحمود ... و بعد چنین گوید ... ابن معزالدین محمد لطف اﷲ الحسینی که چون علم حساب علمیست که بجز دانستن آن ترقی بمراتب کمال امریست محال، و بدون ممارست و مواظبت آن حل بعضی مسایل دینیه شغلیست در نهایت اشکال، و چون کتب مفصله درین علم جهت مبتدیان این فن پاره یی دشوار می نمود، رئیس الفضلا و اعلم العلما سالک
مسالک طریق یقین، عقده گشاي غوامض مسایل دین شیخ بهاءالدین محمد.
انجام: پس معلوم شد که طول نیزه دوازده ذرع و نیم است و این مطلوبست.
[دنا 4 /636]
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 5324
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوعلی بن محمد داود حسینی، تا: ربیع الاول 1105ق؛ واقف: عضدالملک، از 1278ق تا 1348ش؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 53گ، 14 سطر (4/8×3/ 10)، اندازه: 9 /8×1/85سم [ف: 8 - 165]
al-ḥisāb
کاشانی، محمد مؤمن بن محمد، ق11 قمري
kāšānī, mohammad mo’men ebn-e mohammad (- 17c)
مصنف چون جداول ریاضیون هند در بیان تثلیث و تربیع و تخمیس و جز آن را دیده که فهم آن داراي مشقت و رنج فراوانی است لذا روشی ابداع کرده که محتاج به آن جدولها نباشد و رساله حاضر را در بیان روش خوش تألیف و آنرا در دوازده «باب« تنظیم نموده است و چون چهار باب اول را لازم ذکر نمیدیده از باب پنجم شروع کرده است: 5. التثلیث؛ 6. التربیع؛ 7. التخمیس؛ 8. التسدیس؛ 9. التسبیع؛ 10. التثمین؛ 11. التستیع؛ خاتمه: در چند قاعده در همین باب.
آغاز: بسمله بعد الحمد ... نقول قد اقتصر قاطبة الحساب من
حكماء الهند في علم الحساب علي ما نقل عنهم المحدثون في
مدو ناتهم علي طريقة استخراج قواعد معدوده كالجمع و
التضعيف ... و كلما احتيج الي معرفة التثليث و التربيع و التخميس
و غير ذلك اليالتعشير كانوا مضطرين الي عمل القسمه ...
فانفتحت علي قلبي ثمانية ابواب ... فلنشر في الثمانيه المفتوحه
علي.
[دنا 4 /636 (8 نسخه)]
آغاز: برابر
تا باب 7 (فی التخمیس) است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 یا اوایل 10؛ حواشی نسخه شرح شمسیه با همین قلم تازه تر است؛ کاغذ: سمرقندي شکري، جلد: تیماج قرمز، 2ص (97-98 در حاشیه دفتر)، 23 و 19 سطر، اندازه: 14×30سم [ف: 19 - 570]
از باب پنجم آغاز میشود و او میگوید: باب هاي دیگر که همان جمع و تضعیف و تفریق و تنصیف باشد در کتاب هاي دیگر حساب هست. در پایان آن قاعده ضرب مرکب در مرکب است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 7×19، اندازه: 5/7×23سم [سنا: ف: 1 - 137]
آغاز: برابر؛ انجام: وان شئت ضربت احاد مراتب المضروب فی کل واحد من مراتب المضروب فیه اولا فارسم الحاصل فی سطر و ثانیا عثراته وهکذا تمم العمل کما عرفت من غیر تفاوت اصلا تمت
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 5گ، 19 سطر چلیپایی، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 2 - 785]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1302ق،[نشریه: 13 - 435]
آغاز: برابر؛ انجام: کما مر و ارسم الحاصل تمت السطر المذکور مبتداء من العشرات ثم فی مرتبة مئات راسمأ الحاصل تحت السطر الثانی مبتداءأ من المآب و هکذا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1244ق؛ تملک: فتح اﷲ بن محمد رضا شریف حسینی خویی با مهر «عبده الراجی فتح اﷲ» (بیضی)؛ مهر «محمد تقی بن محمد باقر» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 4ص (234-237)، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 218]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 947/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 168]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو بالتخمیس اطبق واوفق وتحفظ للکسر اعنی العشر واحدا فبعد اتمام العمل صادر هکذا اذ لعشر الخمسة تحفظ خمسته وضعناها تحت الصفر ولیس التسعة لعشر.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا، جلد: مقواي آبی، 3گ، 16 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1621]
بیکا، بیتا؛ نیم صفحه و ناقص؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 1ص (210)، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31سم [ف: 16 - 532]
hesab
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112؟ قمري
vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607 - 1701)
رسالهاي در حساب شامل «مقدمه» و ده «باب» که با عناوین «خلاص الحساب» شیخ بهائی برابر است و محتملاً ترجمهاي از آن است. میرزا طاهر وحید قزوینی وزیر شاه عباس دوم بوده است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذي یحاسب حساباً یسیراً و یعطی خیراً کثیراً و الصلوة و السلام علی من هو خیر ... اما بعد بر لوح بیان مینگارد بنده محتاج لطف رب مجید محمد طاهر وحید که این ارقام پریشان ...
انجام: با واحد بر او افزایند صد میشود بدین موجب ... خارج قسمت 44
[دنا 4/ 636 (4 نسخه) که دو نسخه آن حساب قوشچی است که به غلط به وحید قزوینی نسبت داده شده]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریري، بیکا، تا: 1216ق؛ کاتب در پایان نسخه تاریخ 1216 گذاشته است؛ کاغذ: اصفهانی شکري، جلد: میشن خرمایی، 142ص، 13 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 6 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ داراي جداول و اشکالی در حساب و هندسه، مصحح، متن خط خوردگی دارد، نام کتاب در صفحه عنوان «ترجمه خلاص الحساب» ثبت گردیده؛ تملک: میر محمد حسین بن سید محمد طباطبایی در ربیع الاول 1268، میر زین العابدین بن سید علی اکبر طباطبایی در 1250ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 40گ، 19 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 29]
al-ḥisāb (fā’idat-un fi-l ma‘rifa)
قاطن، احمد بن محمد، 1118 - 1199 قمري
(1785 - 1707) qāten, ahmad ebn-e mohammad
پس از آنکه مؤلف از شرح کتاب «القاموس الفایض فی علم الفرایض» فارغ شده صلاح در آن دیده تا با تألیف کتاب حاضر، بخشی در حساب و بیان ضربی و تقسیم به روشی که خود استخراج کرده بدان بیفزاید.
[اعلام المؤلفین الزیدیة ص 114]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 620/4
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... فلما ختمت بحمداﷲ شرح القاموس الفایض فی علم الفرایض رأیت أن ألحقه مما لابد منه و نحتاج الیه من الحساب
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی-رم 305؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن احمد شرفی زیدي عدلی، تا: پنجشنبه 11 شوال 1204ق، جا: صنعاء؛ 3گ (161-163) [عکسی ف: 2 - 239]
al-ḥisāb
علائی، ابراهیم بن عبدالقادر، ق12 قمري
‘alā’ī, ebrāhīm ebn-e ‘abd-ol-qāder (- 18c)
[دنا 4/ 637]
شيراز؛ علامه طباطبائي؛ شماره نسخه: 1630/3
آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی ... لما رایت الاخوان قد عسروا فی اقلام الحساب ... فنقول هذه الکلمات فی الحساب مرتبة علی مقدمة و ثمانیة ابواب
خط: نستعلیق، کا: حاج محمد بن حاج اسماعیل بن حاج علی «معروف به حاج بکتاش زاده» اکینی، تا: 1173ق؛ مصحح؛ 3گ (57-59)، اندازه: 13×20سم [نسخهپژوهی: 3 - 156]
hesāb
قطب الدین محمد
qotb-od-dīn mohammad
عربی و فارسی و ابجد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1556/1
آغاز: بخوان آحاد و عشرات و مات آنگه الوف ** ز نظم من به الفاظ عرب تکرار کن بسیار؛ انجام: مدد فرما به قطب الدین محمد که گردد حشر با آل محمد.
خط: نسخ چلیپا، کا: ابوالحسن هاشم، تا: 1236ق، نسخ راسته و چلیپا. از روي نسخه مورخ دو شنبه 4 جمادي الثانی 1021؛ 4گ [چهار کتابخانه مشهد- ف: 108]
al-ḥisāb (mnz.)
برزنجی، عبد اللطیف، ق13 قمري
barzanjī, ‘abd-ol-latīf (- 19c)
منظومهاي است در 87 بیت در عمل ضرب و بعضی از مسائل جبر.
آغاز: ما اکتن شیء ما أفاد الضرب ** فی نفسه مال وفینه کعب
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 2/ 319
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن ملا احمد سرنجداغی، تا: قرن 14؛ محشی بعضاً با عبارت «منه»، درصفحه اول شرح حال مفصلی از ناظم این ابیات آمده؛ جلد: مقوایی پارچهاي، 8ص (86-93)، اندازه: 19×22سم [ف: 2 - 31]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 87
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 109]
al-ḥisāb
تبریزي، زین العابدین بن علی، ق13 قمري
tabrīzī, zeyn-ol-‘ābedīn ebn-e ‘alī (- 19c)
رساله مختصري است در بیان قواعد علم حساب.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 3562/4
آغاز: بسمله بعد الحمد و الصلوه یقول المفتقر الی رحمه ربه ... انه قد خطر بخاطري الخامد قواعد من علم الحساب کثیر الفوائد لاتکاد تحصی من النوادر؛ انجام: هو ان تضرب نصف المرتبه المطلوبه منها فی نفسه و تضیف ذلک المضروب الی الحاصل فالمجموع هو المقصود.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه فستقی، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (64پ-66)، 25 سطر (6×17/5)، اندازه: 13×22سم [ف: 16 - 117]
hesab
رحیمی، ابراهیم
rahīmī, ebrāhīm
زمانی که مؤلف در منطقه «کمره» مشغول به تعلیم علم حساب بوده، به لحاظ موجود نبودن نسخهاي مناسب در علم حساب در آن ناحیه، ایشان در هر دوره تدریس خود، مبادرت به نوشتن مباحث درس کرده تا رساله حاضر تکمیل گردیده است. مباحث رساله، در «مقدمه» و سه «مقاله» تنظیم شده است.
آغاز: حمد بیحد که محاسبان دفاتر افلاك و مهندسان معهوده خاك احصاري عشر عشر آن را تحقیق جذر اصم شمرده ... اما بعد معروض میدارد احوج خلایق به الطاف کریمی ...
[دنا 4/ 637]
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: اوایل قرن 13، جا: منطقه کمره از توابع شهرستان اراك «استان مرکزي« به خواهش یکی از دوستان خود نگاشته؛ قطع: جیبی ]میراث شهاب: س8ش4 - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: صفري در تحت نوشتیم دو را از شش باقی هفت کم کردیم چهار ماند در تحت نوشتیم و دو را که در نسخه فقط مقدمه در تعریف علم و تعریف عدد و طریق کتابت اعداد و بخشی از مقاله اول در حساب اهل هند را دربردارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی شکري، جلد: تیماج عنابی، 5گ (105-109)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 13 - 127]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 212]
hesab
لطیف بن بابا
latīf ebn-e bābā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18282 ض
بی کا، تا: 1316ق [د.ث. مجلس]
hesab
نجم الدوله، عبدالغفار بن علی، 1259 - 1326 قمري
(1908 - 1843) najm-od-dowle, ‘abd-ol-qaffār ebn-e ‘alī
در چهار عمل اصلی حساب، در دو «باب»: 1. مقدمات و تعاریف حساب، فصل 1) اعداد صحاح؛ 2. علامات و خواص متعلق به چهار قاعده اصلی در چهار «فصل: « 1) خواص متعلق به چهار قاعده اصلی، 2) گفتگو از قوا، 3) اعداد اول و بزرگترین مقسوم علیه مشترك. دو کتاب یکی به نام «بدایة الحساب» و یک کتاب به نام «کفای الحساب» از وي چاپ شده است. (احمد منزوي)
آغاز: کتاب حساب. علم حساب اعداد مطلق. باب اول. در مقدمات و تعاریف حساب و چهار قاعده اصلی از علم حساب. اعداد صحاح مطلق ...
[دنا 4/ 637؛ فهرستواره منزوي 4/ 2647]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 817
آغاز: برابر؛ انجام: مساوي به حاصل ضرب آنهاست، از حکم نمره هاي سابق. تمام شد کتاب حساب که گفتگو شده بود، در چهار قاعده اعداد صحاح مطلق. و مصنفه استاد الکل آقا میرزا عبدالغفار. فی یوم چهارشنبه 28 جمادي الثانی 1280.
خط: نستعلیق شکسته خوش، بیکا، تا: چهارشنبه 28 جمادي الثانی1280ق؛ مهر: «محمد زمان»؛ کاغذ: فرنگی، نخودي، جلد: مقوایی،242ص،9 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2-89]
hesab
حسینی کاشانی، فرج اﷲ بن هاشم، ق14 قمري
hoseynī kāšānī, faraj-ol-lāh ebn-e hāšem (- 20c)
تاریخ تألیف: شوال 1274ق
کتابی است در علم حساب که مؤلف آن را با بهره گیري از برخی کتابهاي حساب، چون مفتاح الحساب تألیف غیاث
الدین جمشید کاشی (- 832ق) در 9 «مقصد» و هر مقصد در چند «باب» و «قاعده» یا «مسئله» تنظیم نموده است. مؤلف در بین مطالب چنین آورده: «چون این کتاب به پایان رود، رساله مخصوص در فن جبر و مقابله بنویسم« سپس در حاشیه از قصد خود صرف نظر نموده است.
[دنا 4/ 637؛ اعیان الشیع : 8 /396؛ شرح حال رجال ایران: 3/ 149؛ مؤلفین کتاب چاپی فارسی و عربی: 4/ 806]
آغاز: مآت مضروب را در مراتب مضروب فیه زنند و بدینگونه نویسند و چنین عمل نمایند تا مراتب مضروب نیز تمام شود و جمیع بدانگونه کنند که در شبکه موربه دانسته شد؛ انجام: از فر بخت اقبال پادشاه جهان پناه درکمتر از مدت چهار ماه که روزگاري اندك و زمانی قلیل بود این کتاب مبارك را به پایان بردم و مسائل ژرف و مطالب شنگرف را در کسوت عبارتی وجیز و لباس اشارتی نیکو باز نمودم ... و الحمد ﷲ علی تمام نعمه.
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الثانی 1291ق؛ مصحح، محشی با رمز «منه»؛ ترقیمه: «و کان التحریر علی ید المؤلف الفقیر بعد ما ... عین اصیل النسخ المؤلف ... عن نسخ غیر مؤلف بقلیل تصرف و تغییر فی الربیع الثمانین شهور عام احدي و تسعین و المأتین بعد الألف من الهجر و الحمد ﷲ اولاً و آخراً و باطناً و ظاهراً»؛ کاغذ: فرنگی، 57گ (41ر-97ر)، 17 سطر، اندازه: 5/ 7×13سم [ف: 32 - 715]
آغاز: مطلوب دانند، مقصد هشتم در بیان پاره اي از قواعد که محاسب را از دانستن آنها گریز نبود که بسی از مجهولات عددي بدانها معلوم شود قاعده اول: هر گاه خواهند جذر عددي را در جذر عددي دیگر زنند؛ انجام: شهر کاشان که مسقط الرأس و محل توطن این ضعیف است بلدي تنگ فضا و قلیل الارجاست و آب و خا وافی و وافر ندارد و زمین کشت زار و قابل حرث و زرع آن را اگر تمام ...
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مبیضه است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی آبی، 16گ (101ر- 116پ)، 15 سطر، اندازه: 8×13/5سم [ف: 32 - 716]
hesāb = zarb-e a‘dād
رساله مختصري است در بیان ضروب اعداد و صورت رقوم غربی و هندي.
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 40134
آغاز: شکر و سپاس اول اﷲ کم انشا ایلدي موجودات قدر تیله و صلوات انلشرسولی اوزنه؛ انجام: ایمش فلورینک عددي بک یدي یوزتیمش فلوري ایمش واﷲ اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ ضمیمه مصدر است به 5 صفحه صورت حساب ابجد و صورت حساب رقوم افرنجی و شرح رقوم هندي همراه با سیاقات به زبان ترکی. پس از آن ضمن 2 صفحه یک فصل با عنوان «فصل فی احکام القمر» به زبان عربی همراه با دو جدول؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي، جلد: گالینگور، 3گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 140]
hesab
رسالهاي مختصر در انواع ضرب و تفریق همراه با جداول و اشکال است؛ ممکن است قرار گرفتن این رساله در این مجموعه، ارتباطی با مسئله ارث و تسهیل ذهن شاگرد براي انجام تقسیمات ارثی داشته باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 11818
آغاز: آحاد، عشرات، مآت، ألوف، عشرات ألوف القاب مرکباتده قرمز یلره کوره آخرده واقع اولان الفک ما قبلنده کرا تکلم اولنور؛ انجام: تضعیف بعمل الجمل مع کسور فی الیمنی..؛ تضعیف مذکور فی الیسار بلا کسور ... تضعیف مذکور ...
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ داراي اشکال و محاسبات ریاضی؛ در انجام یک فائده در فرائض آمده که از مناقب ابوحنیفه دانسته شده؛ کاغذ: فرنگی ضخیم قدیم، 11گ (1-11)، 7 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 30 - 47]
al-ḥisāb
رساله کوتاهی است در انواع و مراتب ضرب، شامل یک «مسأله»، 23 «فصل» و 12 «مثال». در الذریعه (7/ 5) تاریخ تألیف آن را سال 1119 آورده ولی با توجه به اینکه نسخه مرعشی در سال 1018 نوشته شده این مطلب صحیح نمیباشد.
آغاز: بسمله مسئل اعلم ان الحساب یشتمل علی اربع مراتب، احاد و عشرات و مآت و الوف و فی کل مرتبه من هذه المراتب تسعة عقود. فاما فی الاحاد ...
[الذریعه 7/ 5]
آغاز: برابر؛ انجام: ففیها نصف و هو ستة و ثلث و هو اربعة و سدس و هو اثنان و علی ذلک فقس ترشد انشاءاﷲ.
خط: نسخ نازیبا، کا: علی بن عبداﷲ الحلی، تا: 1018؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (3پ-10ر)، اندازه: 12×7/ 18سم [ف: 1- 125]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1/ 280
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 328]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو ست و هو اربع و سدس و هو اثنان و علی ذلک فقس تمت الکسور.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 2045]
al-ḥisāb
غیر همانند:
آغاز: بسمله، و فی ابواب الدور و الوصایا و مسایل العین و الدین و فی ابواب الاریاح؛ انجام: و ان کان نصفا فخدله اثنین و ان (ناقص)
خطبه و دیباچه ندارد و مؤلف شناخته نمیشود، انواع سبعه کتاب بدین شرح است: 1. معرف رسوم حساب الهند علی البحث فی الاعداد الصحاح و بیان صور رقومها، 2. معرف حساب الید و ابوابه، 3. فی معرف حساب الدرج و الدقایق، 4. معرف رسوم حساب الکسور، 5. معرف ابواب الدقیقه فی الجذور و الکعاب، 6. معرفة خواص الاعداد علی اختلاف اصنافها، 7. ذکر نوادر حساب المعاملات و فی اخراج الضمیر و ما یشتبه؛ خط: نسخ کتابی و نسخ تحریري، بیکا، تا: اواخر قرن 6 و اوایل قرن 7؛ از دو کاتب؛ واقف: ابوالقاسم طالشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه اي، 83گ، اندازه: 12×9/ 20سم [ف: 8 - 164]
مسائل علمی حسابی و هندسی است و از «طریق فی تولید الاعداد المتحابة» آغاز می شود و میرسد به «قسمة القطاع و قسم المثلثات» و افتاده؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 10گ (9پ-18پ)، 17 سطر (10×14)، اندازه: 15×19سم [ف: 16 - 397]
با عنوان فصل از تجنیس تا جبر با عنوان «فصل و اصل»؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 21 ذیقعده 698ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 7گ (111پ-117پ)، 17 سطر (10×14)، اندازه: 15×19سم [ف: 16 - 397]
آغاز: الحساب علم تعلم به المجهولات العددیة و العدد جماعة آحاد و الواحد ما لا ینقسم بالفعل و لا بالقوة و المراد بالقوة الامکان و العدد قسمان صحاح و کسور؛ انجام: ثم اجمع الحواصل الاربع اعنی ثلاثمائة و خمسین و تسعین و خمسة عشر یبلغ اربعمائة و خمسة و خمسین و هو الجواب و اللاة علم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
رساله مختصري است در حساب، مشتمل بر چند فصل؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7 یا 8؛ مصحح، با امضاي بلاغ، محشی، در پایان انهائی از ... محمد بن معیه (؟)؛ تملک: ابراهیم بن الصابی(؟)؛ جلد: تیماج سرمهاي، 2گ (2پ-3پ)، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 20 - 125]
آغاز: باب فی الحساب اعلم ان للحساب اربع منازل آحاد و عشرات و مئات و الوف فا حاد من واحد الی تسع و العشرات من عشر الی تسعین؛ انجام: فیخص کل واحد اثنان فالخارج من قسم الثلاثة و الثلث علی الخمسة ثلثان و علی هذا یقاس نظائره.
رسالهاي است در حساب که بخشی از آن در مجموعه حاضر آمده است در دو باب: 1. الحساب، 2. فی نبذ من الحساب لا غنیة للفرضی عنه، در سه فصل: 1) الضرب و حقیقته، 2) معرف الکسور، 3) معرف النسب و القسمة؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7 یا 8؛ مصحح، محشی، انهائی از محمد بن معیه (؟) در سوم شوال 773ق آمده؛ جلد: تیماج سرمهاي، 7گ (4پ-10ر)، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 20 - 126]
آغاز: اعلم ان اصول الحساب کلها ثلاثة الضرب و القسمة و النسبة و هی تبنی علی معرف ثلاثة اشیاء و هی المراتب و العقود و الاسماء فاما المراتب فهی ثلاثة؛ انجام: احد عشر ثلثان و ثلثة خمس اثنا عشر اربع اخماس ثلث عشر ثلثان و خمس اربع عشر ثلثان و خمسان و خمسة عشر اصل فاعلم ذلک.
چند باب مختصر است در حساب هر یک در فصول و ابوابی بدین عناوین: باب الضرب در ده باب و یک فصل، باب ضرب العدد المرکب، باب للاختصار در چند فصل، باب معرفة المساحة، باب نسبة آحاد فی آحاد و عشرة فی عشرة، باب معرفة المائة، باب معرفة کسور الالف، باب نسب الخمسة عشر واحد من خمسة عشر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ق 7 یاقرن 8؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سرمهاي، 10گ (12پ-21پ)، اندازه: 13×18سم [ف: 20 - 126]
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد فقد سئلنی بعض الاصدقاء ان اکتب له مسایل حسابی فی معرفة مایحتاج الیه المحاسب فی بعض المحاسب فی بعض اعماله و تعینه علی الاستخراج المجهولات العددیه بطریق الجبر و المقابلة؛ انجام: و هو المط. فهذا حضرنی فیما طلبه ادام اﷲ ظله مع ضیق الوقت و تراکم الاشتغال و انقسام الخاطر فان کان وافیا بما طلبه و الا فلیرسم بما یرید لا عید الکلام فیه اذا وجدت فرصة من الزمان ان شاء اﷲ تعالی و هو حسبی و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر شامل دو باب؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: نخودي، جلد: پارچهاي، 38ص (1-38)، 20 سطر (5/ 4×11/2)، اندازه: 5/ 10×9/ 15سم [ف: 8 - 392]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین و لاعدوان الا
علی الظالمین و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین، اما بعد فقد سألنی بعض اخوانی ان احرر رسالفی علم الحساب؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوةعلی نبیه محمد و آله الطاهرین
مشتمل است بر چهار مقاله (1. حساب الهند، 2. المساحة، 3. الجبر و المقابله، 4. الخطائین)؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه اي، 24گ، اندازه: 18/2×24/5سم [ف: 8-169]
آغاز: الاضلاع عن ذات المؤلف و ما یتفرع علیه و الحساب علم یتعرف بها کیفیة استخراج المجهولات العددیة عن معلوماتها و موضوعة؛ انجام: ابعاد المکیال و رکب ماخرج من التقدیرات الثلثة
مشتمل است بر مقدمه و چهار فن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «ز شاه جهانگیر صاحبقران - لقب یافت صدرا مسیح الزمان 1018» (دایره) [وي حکیم صدرالدین علی بن میرزا محمد حکیم شیرازي است که بعد از فوت حکیم علی گیلانی در دربار جهانگیر پادشاه منصب سه هزاري و خطاب مسیح الزمانی یافت، شعر هم میسرود و الهی تخلص می کرد]؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج عنابی، 69گ، اندازه: 9/ 11×4/ 18سم [ف: 8 - 163]
آغاز: بسمله ... اما بعد حمداﷲ علی سوابغ آلائة... فالواجب علی من اراد تعلم الحساب؛ انجام: هذا ما ساعد التوفیق.
کا: حسن بن محمد بن حسن اومینی، تا: ربیع الثانی813ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 5گ، ابعاد متن: 7×14، اندازه: 10×12سم [ف: 3 - 894]
آغاز: قال الشیخ امام (بدون الاسم): فصل فی التجنیس، معنی التجنیس أن یجعل؛ انجام: و اذا نقصت بقی مال و اثنی عشر شیئاً الا خمسو عشرین من العدد
در علم حساب مرتب بر چند فصل؛ خط: نستعلیق، کا: درویش علی بن درویش محمود، تا: اوایل ذیحجه 955ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (138پ-143پ)، 19 سطر، اندازه: 11×18سم [مؤید: 3 - 578]
آغاز: الحمد ﷲ علی افضاله و الصلاة و السلام علی محمد و آله و بعد هذه مقدمة تتعلق بالفرائض و یحتاج الیه من الحساب؛ انجام: و ل خر خمسة و للاخر ستة فیکون المجموع عشرین
کلیاتی است مربوط به مراتب چهارگانه حساب (آحاد، عشرات، مآت، الوف) در هفت فصل کوتاه که مخصوصا دانستن آنها براي تقسیم ارث لازم میباشد با این عناوین: 1. ضرب الاحاد و غیرها، 2. ضرب العشرات و المئات و الالوف، 3. ضرب المات فی المات و الالوف، 4. ضرب الالوف فی الالوف، 5. ضرب آحاد و عقود فی آحاد و عقود، 6. القسم ف 7.النسبة؛ خط: نسخ، کا: تاج الدین علی بن جمال الدین حسین، تا: یکشنبه 15 شعبان 969ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (66پ-70پ)، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 27 - 312]
آغاز: بسمله، فصل فی الضرب هو تضعیف احمد المفردین بعد آحاد الاخر بمعنی قوله؛ انجام: وارث الاول هو المیت و وارث الثانی هو ولد المیت و هو غیر ابیه
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 6گ (29پ-34پ)، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6 - 202]
آغاز: بسمله، و من یتوکل علی اﷲ فهو حسبه، الحمدﷲ علی جزیل إفضاله اعلم ان الحساب علم نفیس و صناع کل رئیس لایستغنی عنه العالم لإفتقاده الیه ولا الکاتب لإعتماده علیه؛ انجام: الباب الثامن، ضرب المیات فی المیات و طریقه أن تردها الی عقودها من کلا الحانبین ثم تضرب العقود فی العقود ...
رساله کوتاهی است در علم حساب، مؤلف در مقدمه آن چنین گوید: «اصوله ثلاثة، الضرب و القسمة و النسبة، فالضرب ینقسم قسمین، مفرداً و مرکبا، فالمفرد ما کان من مرتب واحد والمرکب ما کان من مرتبتین فصاعداً»... وي ضرب مفرد را ده «باب» عنوان میکند که هشت باب آن در این نسخه موجود است: 1. ضرب الآحاد فی احاد، 2. ضرب احاد فی العشرات، 3. ضرب الآحاد فی المیات، 4. ضرب الآحاد فی الألوف، 5. ضرب العشرات فی مثلها، 6. ضرب العشرات فیالمیات، 7. ضرب العشرات فی الألوف، 8. ضرب المیات فی المیات؛ خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالرحمن، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی نخودي، جلد: تیماج صورتی، 4گ (37پ-40پ)، 11 سطر (6/5×12)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 36 - 667]
آغاز: اعلم ان للحساب أربع منال، آحاد و عشرات و مآت و ألوف، و الآحاد من واحد الی تسعة و العشرات من عشرة الی تسعین و المؤن من مائ الی تسعمائة و الألوف من ألف؛ انجام: باب ضرب الآحاد و العشرات فی مثلها، اذا ضربت آحاداً او عقوداً فی آحاد و عقود، فاضرب العقود فی العقود ثم العقود فی الآحاد ... ثم یجمع کله فیکون مائة و ستة و خمسین.
رساله کوتاهی است در علم حساب، بدون دیباچه که پس از تعریف منازل چهارگانه حساب به موضوع ضرب اعداد پرداخته و مطالب خود را در چند باب ترتیب داده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 2گ (175پ- 176ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 7×17سم [ف: 39 - 360]
آغاز: استخراج مطالب شریفة فی فن الحساب و هو الموفق للاتمام. تم الباب الرابع و به تم الکتاب و فی بعض النسخ الحق به
حساب الخطائین و هو کاالجبر و المقابلة الاان المطلوب ههنا یفرض شیئا معینا مناسبا؛ انجام: و هذه حیلة اخري من حیلة الحساب و ههنا قد تم نسخة الکتاب نقل عن خط المصنف فی غر سنة اربع عشر و الف.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1014ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 8گ (72 پ-79ر)، 15سطر (5/ 7×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 14 - 3932]
آغاز: اعلم أن الحساب أربع منازل آحاد و عشرات و مؤن و الوف؛ انجام: فیکون مائة و ستة و خمسین و علی هذا المثال ابداً.
مراتب آحاد و عشرات و مئات و ألوف و ضرب هریک از اینها در دیگري، در این رساله با اختصار گزارش شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد غدیر بن میر فتح اﷲ حسنی حسینی، تا: 1027- 1029، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (1پ-3پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 15 - 80]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... باب ضرب الاحاد فی الاحاد، الطریق فی هذا الباب أن یأخذ المضروب؛ انجام: فذلک الف الف و مائتان و ثلاثة و أربعون الف و مائتان و اربعة و عشرون.
در این رساله کیفیت ضرب هریک از مراتب حساب را (آحاد و عشرات و مئات و الوف) در مرتبه دیگر و نتایج حاصل از این ضرب بیان میشود؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد غدیر بن میر فتح اﷲ حسنی حسینی، تا: 1027-1029، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (7پ-12پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 15 - 81]
آغاز: النقطهی ش ذو وضع یمکن ان یشار الیه بالاشار الحسیة غیر منقسم اصلا
در نقطه و مثلث؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق، جلد: تیماج کرم، 7ص (48-54)، 14-19 سطر، اندازه: 1/85×2/80سم [ف: 43 - 148]
آغاز: بسمله. اعلم ان للحساب اربعة منازل: الآحاد و العشرات و المئون و الالوف. فالآحاد من الواحد الی تسعة، و العشرات من عشرة الی تسعین، و المئون من المائة؛ انجام: بضربتین بعد اربع ضربات. قد تم الحساب و ارتفع العتاب. و اﷲ اعلم بالصواب
از ناشناس. دیباچه ندارد. پس از تعریف منازل حساب به ضرب
میپردازد و تا انجام در همین موضوع میماند؛ خط: نسخ پخته، بیکا، تا: 1099ق؛ 5گ (74پ-78پ) [ف: 1 - 90]
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الاحد الواحد الفرد الصمد الاول القدیم المنزه عن المثل و النظیر والعدد و النصیر مالک حساب الثقلین یوم النشور ... اما بعد فهذه رسال فی علم الحساب الفتها مع تشتت الحال؛ انجام: فهو العدد المضمر و امثال هذه الطرق لا یخفی علی المحاسب طریق آخر.
مؤلف شناخته نشد. مشتمل است بر «مقدمه» و «خاتمه» و چهار «مقاله»: المقدمه: فی تعریف الحساب و بیان موضوعه و تعریف الموضوع و بیان اقسامه، مقاله 1. حساب اهل الهند، شامل دو باب و چند فصل، مقاله 2. حساب اهل التنجیم، داراي مقدمه و شش باب، مقاله 3. المساح داراي مقدمه و سه باب، مقاله 4. بیان طرق عدید لاستخراج المجهولات العددیة من الجبر و المقابلة و الخطائین و الاعدادد المناسبة، الخاتمة: تشتمل علی اشیاء شتی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 و اوایل قرن 12؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج خرمایی، 89گ، 16 سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 5 - 134]
نسخه اصل: کتابخانه میبدي - مشهد 12؛ کا: علی حسینی یزدي میبدي، تا: قرن 13؛ 13ص (118-130) [عکسی ف: 6 - 149]
آغاز: لفظ الف مرتین و المراتب الثلث السابقة علیها 432 فزدنا علی اربعمائة و اثنین و ثلثین لفظ الف مرة واحدة؛ انجام: و المذکور فی الکتاب هو الاول لانه المناسب.
مؤلف نامعلوم است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج نخودي، 17گ، 20-25 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 5 - 151]
آغاز: یحصل ... قاعده فی ضرب مابین العشرة و المائة مما یکون الآحاد؛ انجام: علی هذا العدد ... قسمنا هذا ... علی هذا العدد
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 15 شعبان 1286ق؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچهاي، 17ص (1-17)، 17 سطر (8×13)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 8 - 309]
آغاز: اعلم اسعدك اﷲ انه لابد لکل خائض فی علم الفرائض من معرفة قوانین علم الحساب؛ انجام: و قس علی ذلک سایر الامثله.
مؤلف به تحقیق شناخته نشد. کاتب در صدر نسخه نوشته: «العلامة الحلی و در آخر: «تمت النسخة الشریفة مصنف مولی الفاضل فرید دهره و وحید عصره المولی معین الحق و الدین حسن المسکی یا مکی. این رساله در باب مواریث و کیفیت تقسیم میراث است و بیان اقسام اربعه ضرب است (از ضرب آحاد در آحاد. ضرب آحاد در عقود و ضرب عقود در عقود و ضرب مرکب در مرکب و ضرب مرکب در مفرد و ضرب کسور در کسور)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 1295ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 5گ، 10 سطر، اندازه: 5×20سم [ف: 18 - 69]
خط: نسخ، بیکا، تا: 25 رجب 1301ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (253پ-256ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 348]
در چند فصل، یکم تا پنجم در ضرب ششم در قسمت هفتم در نسبت در دو قسم نهم در تباین و توافق و تماثل و تداخل دهم در طریقه اختصار؛ خط: نسخ، بیکا، بی تا [نشریه: 7 - 238]
آغاز: بینهما فسحه و ترسم المضر و بین عن جنبیها ثم تضرب مرتبه بعد مرتبه من احد هما فی جمیع مراتب الاخر ... و منها الضرب بالنائم؛ انجام: فما اجتمع لک فهو الخارج و منها الضرب بالقائم و هو ان تخط خطین قائمین.
در این اثر اصول علم حساب در چند جزء بیان شده که هر جزء شامل چند قسم و هر قسم نیز مشتمل بر چند باب میباشد که به جهت افتادگیهایی که دارد و نیز عدم تطبیق آن با منابع موجود، تعداد آن معلوم نشد. عناوین بر جا مانده بدین شرح است: باب پنجم در تقسیم، ششم در جبر؛ قسم دوم در کسرها شامل 6 باب؛ قسم سوم در جذر شامل 4 باب؛ جزء دوم در قوانینی که رسیدن از معلوم به مجهول بهوسیله آنها ممکن میشود شامل دو قسم، قسم اول در عمل به نسبت و قسم دوم در جبر و مقابله. شامل 5 باب؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضاي 12 لب؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: تیماج زرشکی، 43گ (1پ-43)، 11 سطر (6×10)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 18 - 152]
آغاز: ... بدر اسماء الدوله شمس فلک الغز و الجلال ... الحساب علمیستعلم منه استخراج المجهولات العددیه؛ انجام: ثلث مربعات متباینه مجموعها مربع مجذور اذاعلیه جذره و در همان او نقص منه جذره و درهمان کان المجتمع او الباقی جذهذا اعلم ایها الاخ العزیز الطالب لنفایس المطالب ... جري بالصیانه والکتمان حقیق بالاستتار عن اکثر اهل هذا الزمان و احفظ وصیتی الیک و اﷲ حفیظ علیک تم اللکتاب ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ با تشریح الافلاك شیخ بهائی و تکمله خفري در یک مجلد است و چون تشریح الافلاك و این نسخه با خط یکنفر نوشته شده است و تشریح را به تاریخ 1276 نوشتهاند شاید این نسخه نیز در همان تاریخ نوشته شده باشد و چنانکه در مقدمه از سلطان حمزه بهادرخان نام میبرد ظاهراً نسخه در عهد آق قویو نلوها و به نام حمزه بنقره یولوق عثمان دومین حکمران آق قویو نلو تألیف گردیده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 24گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1064]
نسخه اصل: مجلس (وحید 47/ 1058). پراکندههایی در ... که یکی از آنها قاعدهاي است در حساب از خود شیخ بهائی و تصحیح جدولی در مرکبات که صاحب مفتاح در آن طول داده و دشوارش ساخته بود؛ بیکا، بیتا؛ 10ص [فیلم ها ف: 2 - 29]
الحساب 991
آغاز: بسمله، المقدمه فی علم الحساب و هی مشتمله علی اربعه فصول؛ انجام: جدول در صحیفه آینده است.
خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 222]
آغاز: بسمله، رب یسر و تمم، حمدله، و بعد فهذه رسالة فی علم الحساب مشتملة علی حساب المعلومات و الجبر و المقابلة رتبت باشارة من خصه اﷲ بالعنایة؛ انجام: یحصل الف و مئتان فیصیر المجموع سبع آلاف و مأتین و ...
در حساب معلومات و جبر و مقابله به دستور بزرگی در دو فصل. نسخه تنها فصل یکم آن را دارد و به پایان هم نمیرسد؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (100پ-101ر)، 23 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6 - 338]
تاریخ تألیف: 1001ق؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 222]
آغاز: الحمدﷲ حق حمده ... و بعد فان حساب الهند ترقد علی تسعة احرف جعلت علامات للعدد من الواحد الی التسعة؛ انجام: ثم یعرف جذر المبلغ علی الوجه المذکور الذي بیناه و حین انتهینا الی ههنا فلنختم الرسال بهذا الباب و التوفیق و السعادة. و ﷲ الحمد و المن و منه التوفیق و المعونة. و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین و حسبنا اﷲ و نعم المعین.
این رساله در سه بخش است: صحاح در 8 باب، کسور در 11 باب، کسورستینی در 6 باب. در ضرب مرکبات یا چند رقمی به جز راه معمول ضرب طول و توشیح و توشیح در جدول و اصفار نیز آورده شد. قاعده بدست آوردن جذر و کعب و قاعده سود و زیان و قاعده زکوة چندین سال (طریق ضرب و قسمت و طریق لوح بی آندو) نیز در آن یاد شد. در بخش سوم از عددها بر پایه شصت که در ستاره شناسی بکار میرود و جمع و تفریق و ضرب و قسمت و جذر و کعب آنها گفتگو گردید. خواجه طوسی جوامع الحساب علی التخت و التراب به عربی دارد در سه باب که نباید این یکی باشد (ش 43 طوس) و رساله حساب شماره 99 آنجا هم این نیست؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مقابله شده، در نسخه ما نویسنده در دنبال فصل 3 باب 8 بخش 1 باب 4 بخش 2 را نوشته پس سه باب نخستین بخش 2 در آن نیست و آغاز فصل 1 باب 8 و دنباله فصل 1 و سه فصل 2 تا 4 باب 7 بخش 1 هم در آن دیده نمیشود و نویسنده همه اینها را به هم پیوست گویا نسخه افتاده اي در دست داشته و از روي آن نوشته، در گ 41پ پارهاي است از «مقاله فی معرف بعد الاثار العلوی و الکواکب عن مرکز العالم» و چنین است: «و لنفرض لبیانه ح موضع الناظر ... لخط ه ح فیکون ب ه ه ح بما به ب ح» با یک دائره و بخط نستعلیق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی کناره سرخ، 40گ (1پ-40ر)، 17سطر (7×12/5)، اندازه: 12×1/58سم [ف: 4 - 886]
نسخه اصل: مجلس (وحید 47/1058). پراکنده هایی از مسایل حسابی. از تخلیص مفتاح و شرح بهائیة الحساب و وسیلة الحساب، چند خبر هم در آن هست؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 2 - 29]
hesab
غیر همانند:
آغاز: این کتاب مختصریست در علم حساب و ضرب و قسمت بزبان پارسی رسالهاي است کوتاه در حساب کسور اعداد. به نظر میرسد
مقدمه است براي رسالهاي که نسخه آن پس از این می آید و در ضرب و قسمت است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 22 ذیحجه 722ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه اي، 1ص (631)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 100]
آغاز: بدان اسعدك اﷲ کی اعداد را چهار مرتبه است
رسالهاي است در مراتب اعداد و ضرب و قسمت؛ خط: نسخ، بیکا، تا: شنبه 22 ذیحجه 723ق، جلد: تیماج کرم قهوه اي، 2ص (631-632)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 100]
آغاز: مقالت اول در حساب هند مدار علم نجوم بر حساب است؛ در نسخه ما از مقاله نخستین نه باب هست؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 8گ (67پ- 74پ هامش)، 5 سطر (7×9)، اندازه: 9/5×14سم [ف: 9 - 854]
آغاز: عشرات اگر ده باشد یکی و اگر بیست باشد دو و اگر سی بشاد سه ... فصل 4 در تفریق، یعنی نقصان کردن؛ انجام: و جذر توانی دقائق و جذر روایع توانی و چون رقم علامت ... معلوم شود رساله در حساب است و در چند باب، مقاله و فصلهاي گوناگون نگاشته شده، از آنجا که آغاز و انجام رساله افتاده به نام کتاب و مؤلف دست نیافیتم، برخی از عناوینی که باقی مانده بدین ترتیب است: فصل 4. تفریق، فصل 5. ضرب، فصل 6. ...، فصل 7. استخراج جذر، فصل 8. میزان، باب دوم: در حساب کسور، مقاله دوم: در حساب اهل تنجیم، باب سوم: در جذر؛ خط: نستعلیق، کا: لطف اﷲ بن انو شروان، تا: 970ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، داراي جداول اعداد؛ کاغذ: شرقی، 13گ (8ر-20پ)، 20 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 33 - 401]
آغاز: احکام صفر در حساب معکوس طریقش آنست که هر جا که قسمت باید کرد ضرب کنند و هر جا که ضرب باید کرد قسمت کنند همچنین هر جا که مجذور باشد بجاي او جذر بگیرند و هر جا که؛ انجام: در بیان مجذور هرگاه که عددي را در نفس خودش ضرب کنند حاصل ضرب را مجذور گویند و طریق ضرب در بالا معلوم شد و طریق دیگر درپیدا کردن مجذور آنست که صورت رقم عدد اخیر را در نفس
رسالهاي متوسط در بیان احکام و قواعد حساب و طرز محاسبه اشکال و حجم اجسام گوناگون که بدون تقسیمبندي خاصی نگاشته و در میانه چند بار عنوان «ضابطه« درج شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با جداول و اشکال هندسی؛ جلد: تیماج سیاه، 59گ، 19 سطر، اندازه: 11×22سم [ف مخ: 2 - 785]
آغاز: این رساله مشتمل است بر دو مقاله و خاتمه. مقاله اول در حساب و آن مشتمل است بر مقدمه و دو باب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با اشکال هندسی؛ جلد: مقوایی، 60گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 68]
در چهار برگ با عنوان مسأله. بخشی از رسالهاي در مسایل حساب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ ناقص؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 5گ (71ر-75ر)، اندازه: 13×17/5سم [ف: 319]
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 11 -928]
آغاز: الباب. بباید دانست که مراتب اعداد سه است آحاد و عشرات و مئات؛ انجام: مقصود بحاصل آید (نقل من خط المصنف دام ظله)
این رساله که در جنگی است گویا جزئی از کتابی ریاضی فارسی باشد و تنها ضرب و قسمت را دارد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ 5گ (187پ-191ر) [ف: 96]
در ده فصل؛ خط: نسخ، کا: اسداﷲ بن ظهیرالدین علی دوانی، تا: قرن 11 [ف: 359]
انجام: و قوانین استخراج شیء در آن مجرد از براهین، حذرا من الاطناب واﷲ اعلم
باب ها عبارت است از: باب دوم در حساب کسور در شش فصل، فن دوم از مقالت اول در ایراد آنچه تعلق به فروع حساب دارد در چهار باب. باب سوم از فن دوم از مقالت او در مساحت در سه فصل. باب چهارم از همین فن در استخراج به طریق جبر و مقابله در دو فصل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن قهوه اي، 18 سطر [ف: 5 - 202]
آغاز: بسمله، بنام کردگار فردبر زوج؛ انجام: فی جزء وفق الثانیه لتحصیل اربعه و عشرون.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز: بسمله. پوشیده نماند مسائل که از حساب تعلق دارند سه قسم اند اول امکانی قابل الجواب دوم امکانی مشکل الجواب سیوم مهمل باطل غیر قابل الجواب؛ انجام: و بالعکس صد اینچنین قسما نه پذیرد و بس این است تمام کلام از خزینه حساب و الی اﷲ المرجع و الماب
مختصري در بیان امکان وقوع جواب در مسایل حساب به سه صورت است: 1. قابل الجواب، 2. مشکل الجواب، 3. باطل غیر قابل الجواب؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ مذیل است به 6 برگ برهان عمل خطائینو مقترنات جبریه و غیره؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: شکري فرنگی، جلد: مقوا، 2گ، اندازه: 14/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 138]
آغاز: بسمله. بدانکه علم حساب علمی بزرگوار است ... و ما درین کتاب از نوادر و غرایب حساب چند مسئله یاد کنم؛ انجام: حاصل شود و اﷲ اعلم بالصواب سنه 1016.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1016ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 11ص (31-41)، 17 سطر (5×11)، اندازه: 9×16سم [ف: 14 - 3666]
یک برگ از اول رسالهاي است در حساب (گویا ترجمه خلاصة الحساب) و دنباله آن از دفتر افتاده است. آغاز برگ چنین است: حساب علمی است که شناخته میشود از آن طریق استخراج مجهولات؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1043ق؛ کاغذ: اصفهانی متوسط، جلد: تیماج مشکی، 70ص، 18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 19 - 397]
کا: محمد مؤمن بن محمد نوروز، تا: 6 رمضان 1070ق؛ افتادگی: آغاز، [ف: 14]
آغاز: بسمله. بدان که انواع حساب ها چهار است آحاد و عشرات و مآت و الوف و هر یک معلوم گردد بدانکه از یکی تا نه را آحاد گویند ... فصل اول در ضرب آحاد؛ انجام: چون در هم ضرب کنی پنجاه و شش شود پس هر یکی هزار شمري پنجاه و شش هزار شود و باقی برین نهج باشد
وي قبل از 682ق (تاریخ نسخه 3074ف در کتابخانه ملی تهران) میزیسته و به احتمال قطب الدین محمود بن مسعود شیرازي شافعی (634-710ق) باشد که در نسخه کتابخانه ملی، این رساله ضمیمه «اختیارات مظفري» او است [و تفکیک نشده]. رساله مختصري است در چگونگی ضرب مراتب چهارگانه حساب (آحاد ... الوف) در یکدیگر شامل پنج فصل: 1. ضرب آحاد در آحاد، 2. ضرب عشرات در عشرات، 3. ضرب آحاد در عشرات، 4. ضرب مآت در مآت، 5. ضرب عشرات در مآت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبري، مهر 1386؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: گالینگور، 3گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 138]
آغاز: خورد بجهت حفظ مرتبه پس صورت ده چنین باشد
مختصري در سه مقاله؛ بی کا، تا: 14 جمادي الثانی 1193ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول ]دلیل المخطوطات: 1 - 230]
آغاز: بسمله، حساب علمی است که بسبب آن استعلام میشود استخراج اعداد مجهوله؛ انجام: و نیز ثلث آنها را علاوه کن بحاصلضرب مجموع آن.
این رساله که در علم نوشته شده و نویسنده آن ظاهراً آشنایی به زبان انگلیسی داشته یک دوره مطالب راجع به چهار عمل اصلی را آورده است و ضمناً مسائل بسیاري از چهار عمل اصلی را در آن طرح و حل کرده آنچه درین کتاب بسیار مهم است که نویسنده آن بین اصطلاحات قدما و متجد دین به عمل آورده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، آبی و سفید، جلد: تیماج مشکی، 87ص (103-189)، 10 سطر (8×14)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 6 - 236]
آغاز: بسمله، مقدمه، بدان اسعدك اﷲ تعالی فی الدارین که حساب علمیست که ازو دانسته می شود؛ انجام: و سر از ... زمان واحفظ وصیتی الیک و اﷲ حفیظ علیک
این رساله که در علم حساب تدوین یافته است متاسفانه فاقد نام نویسنده میباشد ولی از ظاهر مطالب مندرج در آن بر میآید که رساله مزبور ترجمه اي از یک کتاب عربی است در حساب، زیرا جمله بندي عبارات آن حکایت از ترجمه از زبان دیگر میکند و اصل آن مبتنی بر یازده باب است که خود ابواب آن نیز به فصولی چند تقسیم میشود بدین شرح: باب 1. شامل شش فصل: 1) جمع، 2) تنصیف، 3) تفریق، 4) ضرب، 5) قسمت، 6) جذر، باب 2. کسور آغاز میشود که آن حاوي سه مقدمه و شش فصل است، باب 3. استخراجات مجهولات به اربعه متناسبه، باب 4. استخراج مجهولات به حساب خطائین، باب 5. استخراج مجهولات به عکس عمل، باب 6. مساحت و آن نیز در دو مقدمه و سه فصل است، باب 7. توابع مساحات، باب 8. استخراج مجهولات به طریق جبر و مقابله حاوي دوازده فصل، باب 9. قواعد لطیفه که محتاجست محاسب را در استخراج مطالب، باب 10. ذکر قواعدي که در کتب دیگر نبوده است و در اینجا آورده شده است، باب 11. مسائل متفرقه؛ خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرم، 78گ، 16 سطر
(5/ 6×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 5 - 117]
آغاز: باب سیوم: در بیان ضوابط چند که استخراج مجهولات از آن شود عموماً و آن مشتمل بر پنج «فصل» است. فصل اول: در بیان جبر و مقابله و این علمی شریف است مؤلف لیلاوتی اکثر ضابطها برین قاعده آورده است؛ انجام: و نصف عشر شما این عدد باشد ... 2815، 810 ...
باب سوم کتابی است در علم حساب. این باب در بیان ضوابطی است که مجهولات از آن استخراج میشود و مشتمل بر پنج «فصل» میباشد. این نسخه فقط بخشی از فصل نخست را دارد که در بیان جبر و مقابله است. از مؤلف کتاب لیلاوتی که بهاسکرا آچاریه یا بهاسکرا چارچ یا بهاسکارا اچار یاسکت یا بهاسکر اچاچ را (در گذشته: 1185 میلادي) است در آغاز این رساله نیز نام برده شده و تاریخ زاد روز و در گذشت نواب شجاع الدوله نیز سال 1133-1186ق استخراج گردیده؛ خط: نستعلیق، کا: میر غلامحسین شاعر «بن علی« متخلص به «عبید»، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شرقی، 7گ (3-9)، 14 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 38 - 98]
آغاز: نصف احدیهما فی کل الاخر تم تضرب الحاصل و هو اثنی عشر فی سبعة تبلغ اربعة و ثمانین؛ انجام: و یقاس الحمل علی ما ذکرنا من الصور بعینها من غیر فرق. شرح شیرازي
چند قاعده در حساب گرفته شده از شرح شیرازي؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 1گ (74ر-74پ)، اندازه: 15×20سم [ف: 20 - 365]
آغاز: تضعیف صحاح از جانب مراتب کمتر است بسوي مراتب زیادتر و اگر با صحاح کسور باشد اولاً کسور را مضاعف سازند؛ انجام: یا میزان باقی را چنانکه در قسمت مذکورشد این مجموع اگر مخالف میزان عدد مجذورات عمل خطاست
رسالهاي است کوتاه در حساب و برخی از عناوین آن چنین است: تضعیف صحاح، تنصیف صحاح، تضعیف کسور، تنصیف کسور، ضرب صحاح، قسمت صحاح، قسمت کسر بر صحیح، جذر صحاح، جذر کسور، رفع کسور؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سبز علی اصفهانی، بیتا، قرن 12 یا 13؛ مصحح، محشی، کاتب از خوشنویسان عصر خود بوده و تا سال 1230ق زنده بوده؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (67-72)، 20 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 31 - 481]
آغاز: باب الحساب. اعلم ان الحساب اربع منازل آحاد و عشرات و مآت و الوف. الآحاد فالواحد من واحد الی تسعة و العشرات من عشر الی تسعین؛ انجام: ثم اثنین فی عشرة فی ثلثة تبلغ مائة و خمسین و علی هذا القیاس و اﷲ اعلم
کامل؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، اندازه: 15×20سم [ف: 20 - 368]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این رساله ایست در علم حساب، مقدمه در حساب اهل هند. بدانکه حکماي هند خواسته اند که در کتاب اعداد اختصاري کنند از این جهت نه رقم وضع کرده اند از براي اعداد ما دون عشره یکی تا نه بدینصورت 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9 و مرتبه اول را در حساب از طرف یمین از براي احاد معین کرده اند دویم را از براي عشرات و سیم را از براي نأت و باز سه مرتبه دیگر که بعد ازین می آید. اولین از براي آحاد ألوف و دویم از براي عشرات؛ انجام: اما در مثمن طریقش است که مثمن که ضلع بیست و چهار کز باشد عرضش دو ضلع و ربع نیست. ضلعی باشد. یک ضلع که بیست و چهار زرع است و در ضلعی ضرب کنند هزار و هفتصد و هشتاد و چهار شود و این مساحت باین مثمن است و هو المطلوب تمت. فی یوم الاثنین ثلاث عشر شهر جمادي الثانیه سنه ثلاث عشر و مأتین بعد الالف فی ید. سنه 1213 ... الطاهرین.
مؤلف شناخته نشده. در آن از کسی و کتابی یاد نشده است این کتاب در سه «مقاله» ترتیب یافته است: مقاله 1. بیان حساب اهل هند و در آن دو باب است: 1) بیان حساب صحاح و در آن هشت فصل است، 2) بیان حساب کسور و در آن یک مقدمه و دوازده فصل است، مقاله 2. بیان حساب اهل تنجیم و در آن یک مقدمه و شش باب است، مقاله 3. بیان مساحت و در آن یک مقدمه و دو فصل آمده است. صاحب الذریعه از این کتاب یاد کرده و نسخهاي از آن را در کتابخانه سید شیرازي دیده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم نمارستاقی، تا: 1214ق؛ کاغذ: سفید و آبی اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 100ص (273-372)، 12 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 10 - 685]
آغاز: بسمله. باب اول در حساب هاي آسان در باب سوایه و پونه و دیوده و ادهیه و هونتهه؛ انجام: طلا چهار دینار قیمت زیور مذکوریست دینار است پس وزن هر یک از لعل و مروارید و طلا چه باشد تمت
رسالهاي در بیان انواع حسابها و اشیاء و نحوه و چگونگی حساب آنها در چندین باب است: در حساب هاي آسان، در باب دانستن فی آثار و غیرها، در باب دانستن حساب مخلوط، در باب دانستن مساحت کشت، در باب دانستن عیار، در باب دانستن حساب باقی در باقی، در باب دانستن نرخ، در باب دانستن مقام چند رمه ...؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 15 جمادي الاول 1224ق؛ مهر: «محمد عبدالرزاق 1262»، «محمد عبدالوهاب»؛ اهدایی: رهبري، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج فرنگی یشمی، 30گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×22سم [اهدائی رهبر: 9 - 140]
کا: محمد قاسم بن محمد سعید، تا: 1229ق [میراث اسلامی: 5 -598]
داراي مقدم و چهار مقالات و خاتمه؛ کا: رشید هزارجریبی، تا: 1265ق [دلیل المخطوطات: 1 - 262]
آغاز: پس از بسمله: علم ریاضی از قرار تعریف متعارفی علمی است که بما میآموزند شناختن کمیات را از اندازه گرفتن آن کمیات؛ انجام: این کتاب حساب در بیست و نهم ماه شعبان المعظم بانجام رسید سنه 1268.
مؤلف شناخته نشد. تاریخ تحریر می رساند که مؤلف از مردمان قرن 13ق و عارف به زبان فرانسه است. کتاب مرتب است بر «مقدمه» در تعریف علم ریاضی و شش «باب: « 1. شامل هشت فصل در تفصیل اعداد تام و جمع و تفریق و ضرب و تقسیم، 2. مشتمل بر سه فصل (در اعداد و جمع کسور و دسیمال)، 3. در گرفتن جذر یا اصل مکعب. فصل دوازدهم (کذ) در کیفیت اصل کمیات و طریقه عمل کردن به آنها، 4. نسبت و تناسب کمیات در هشت فصل (حاصل موازنه دو کمیت. مرور عربه تناسب (کذ) تناسب مفرد تناسب مرکب. در تقسیم کردن عددي به قسمهاي متفاوته)، 5. تساوي درجه اول درجه دوم تا به کار بردن آنها از براي جواب گفتن. در چهار فصل در تساوي، مثال در بیان تساوي، قاعده از براي پیدا کردن یک کمیت در میان چند کمیت دیگر در لگاریتم، به چه طریق میتوان تساعد و تقسیمی و لوگاریتم را با یک دیگر به کار برد)؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1268ق؛ به احتمال قوي این نسخه اصلی و به خط مؤلف است؛ واقف: حاج آقا محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج ماشی، 60گ، 15 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 18 - 98]
آغاز: بسمله علم ریاضی از قرار تعریف متعارفی علمی است که بما میآموزد شناختن
گویا از مسیو کرشیش توپچی باشد که در سال 1268ق در دارالفنون تدریس میکرده است؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1272ق؛ کاغذ: فرنگی؛ جلد: مقوا، 13 سطر (8×13/5)، اندازه: 15×19/5سم [ف: 1 - 286]
آغاز: بدانکه انواع حساب چهار است احاد عشرات مات الوف آحاد از یکی باشد تا به نه عشرات از ده باشد تا به نود ... الفصل الاول فی ضرب ا حاد فی ا حاد طریق این آنست که؛ انجام: پس سه را در سه ضرب کنی نه شود هر یک از هزارگیري نه هزار شود باقی بر این قیاس است
نسخه حاضر منتخبی از رساله 38618 میباشد که براي هر فصلی به یک مثال اکتفا شده. منتخب احتمالا کاتب نسخه است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن اسماعیل خوانساري، تا: رجب 1276ق؛ اهدایی: رهبري، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودي فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ، 17 سطر، اندازه: 1/50×17/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 139]
نسخه نادر؛ بی کا، تا: 1281ق [د.ث. مجلس]
آغاز: حساب چیست؟ حساب علمی است که گفتگومی کند از عدد. عده ارقام چند است؟ عده ارقام ده است 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10؛ انجام: مقیاس نقد واحدش قران (24نخود) عیارش 90 اجزائش صد دینار معادل 1/ 10 قران شاهی معادل 1/ 20 قران اضعافش تومان معادل 10 قران
رساله کوتاه در مبانی و اصول اولیه علم حساب که ظاهراً براي مدارس جدید اواخر قاجار نگاشته شده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا اسلیمی، 35گ، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 2 - 786]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم اما بعد بدانکه عدد یا صحیح است یا کسر اما عدد صحیح اگر داشته یا یکی از کسور تسعه؛ انجام: قسمت کردیم بر وسطی معلوم خارج قسمت که خمس است مطلوب است ...
رسالهاي است مختصر در بیان عدد صحیح و مکسور مشتمل بر ده باب و هر باب مشتمل بر چند فصل با استفاده از حساب شیخ بهائی رحم اﷲ علیه؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 64گ، 10 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 129]
رساله است مختصر در بیان اصطلاحات و قواعد ریاضی و بیان جمع و تفریق و ضرب و تقسیم در اعداد صحیح و مکسور با ایراد مسائلی چند درهر باب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 85گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 129]
آغاز: منظور اصلی از شماره ملاحظه نمودن است و چیزهاي زیاد را پشت سرهم و با تکرار نمودن؛ انجام: پس از عمل تقسیم خود مقسوم نیز نسبت بر 9 باقی 3 خواهد شد. که درست است. و تتمه این که فصل سوم باشد در کتابچه دوم.
جلد اول تا پایان فصل دوم است. رسالهاي است در علم حساب جدید و شامل دو مجلد است؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ کاغذ: شکري، جلد: پارچهاي، 112ص، 12 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 19 - 58]
آغاز: حساب علمی است که بسبب آن استعلام میشود استخراج اعداد مجهوله از معلومه آن؛ انجام: قواعد مفصله فوق که براي
تسهیل بنا کذاشته اند.
مؤلف از مردمان قرن 13 تا اوایل قرن 14. این کتاب بر اسلوب جدید نگاشته شده. روش آن تعریف قواعد حساب و اندکی تمرین. بخشی از عناوین: تعریف علم حساب. قاعده دانستن مراتب اعداد. تعریف و قاعده و امتحان جمع و تفریق و ضرب و تقسیم و اربعه متناسبه و قواعد کسور در «دو مقدمه و شش فصل» دیسمال. پاریشان مرکب. قاعده لافرثم؛ خط: نستعلیق تحریري خوش، بیکا، تا: قرن 14؛ واقف: حاج آقا محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 55گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 18 - 97]
آغاز: بسمله، در بیان منافع و قواعد استخراجات مجهولات نوعی از علم حساب فرانسه است، استخراج مجهولات را پنج منفعت خاصه است که در سایر انواع علم حساب نیست؛ انجام: جذر قریب اعدادیرا که جذر تمام ندارند بالسهول باین طریق می توان پیدا کرد، مثلا معلومست که جذر مربع ما بین دو وسه است
خط: نسخ و نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 14؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچهاي، 25گ، 18 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 8 - 169]
آغاز: مساله اول چند عدد نارنج میان چهار نفر قسمت شده
بی کا، تا: 1301ق، جا: تهران؛ جلد: چرمی، 14 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 11×18سم [رشت و همدان: ف: 1229]
آغاز: خلاصه مقوله اولوا الالباب که ازکتب مصنفه معتبره منتخب شده واز مسائل مدونه صحیحه اختیار نموده وبطریق وجیزه قواعد شریفه آن را در الفاظ قلیله ... واین رساله مرتب شده است بر یک مقدمه وده حدیقه و؛ انجام: بریع متناسب المقدار که مجموع این تثنیه نیز مربع باشد، سابع: مجذوري که هرگاه زیاد کنند بر او جذر دو درهم و یا نقصان کنند از او ... و آن مجمتع را یا باقی را جذر باشد بطریق مانعة الخلو تمت
رسالهاي متوسط در اصول و قواعد علم حساب که به نام ابوالمظفر عالمگیر خان بن شاه سلیمان بهادر خان تألیف و در یک «مقدمه» و ده «حدیقه» و یک «خاتمه» تنظیم شده است؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: لطف علی حسینی، تا: 7 ربیع الثانی 1305ق؛ جلد: تیماج سیاه، 73گ، 12 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 2 -785]
رسالهاي است در حساب به شیوه جدید از چهار عمل صحیح اصلی تا مقادیر متناسبه. در پایان چند صفحه به صورت مسئله اختصاص دارد؛ بیکا، تا: 1351ق؛ کاغذ: فرنگی آبی و شکري، جلد: مقوا،10گ(22پ-31ر)،اندازه: 13×21/5سم [ف: 22 - 274]
آغاز: باب هشتم درحساب فرایض. بدان ... بدان که فروض هشتگانه هر یکی را مخرج ها است؛ انجام: وییست دختر، و علی هذا. واﷲ اعلم
باب هشتم از یک کتاب است، و این باب درحساب فرائض میباشد؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن میر بزرگ حسینی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (86پ-92پ)، 13 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 4 - 316]
آغاز: معرفت ساعات اهل هند گفته اند که دوازده ساعت بعد از اجتماع
گفتاري است در حساب اهل هند؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج خرمایی، 27 سطر (5/ 7×19/5)، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 496]
آغاز: و سیوم را از براي مآت باز سه مرتبه دیگر را که بعد ازین میآید اولش از براي آحاد الوف و دوم را از براي عشرات الوف و سیوم را از براي مآت الوف.
نسخهاي است بدون آغاز و انجام که موجود آن سه مقاله است: مقاله 1. در دو باب است، باب اول در هشت فصل و باب دوم در یک مقدمه و دوازده فصل (باب دویم) در حساب کسور و آن مشتمل است بر مقدمه و دوازده فصل، مقاله 2. حساب اهل تنجیم و آن مشتمل است بر مقدمه و شش باب مقدمه در بیان اصطلاحات منجمان، مقاله 3. مساحت و آن مشتمل است بر مقدمه و باب، مقدمه در بیان اصطلاحات باب اول در مساحت خطوط و سطوح مستویه محیط، باب دویم در مساحت سطوح غیر مستویه باب سیوم در مساحت اقسام مساحت کره. شاید همان میزان الحساب ملا علی قوشچی متوفی 879ق باشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «ماشاء اﷲ لا حول و لا قو الا باﷲ العلی العظیم»؛ جلد: تیماج مشکی، 45گ، 11 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 559]
آغاز: و آنچه متألف از اینها گردد عقود، پس جمیع اعداد واقعه در هر مرتبه از نه عقد تجاوز نکند
رساله کوتاهی است در شرح اصطلاحات علم حساب و شرح اعمال چهارگانه حساب شامل چند «مقاله» که از آغاز مقاله اول افتادگی دارد و مقاله دوم در جبر و مقابله و مقاله سوم در فواید غریبه و نوادر الحساب است، هر مقاله داراي چند باب و هر باب داراي چند فصل است، مقاله چهارم در طریق اهل نجوم شامل یک مقدمه و دو باب مقاله پنجم در مساحت؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 12گ (27-38)، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1623]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... معلوم جمله عقلاست که شریف
ترین حیوانات مردم است و شرف مردم بر مردم بعلم است؛ انجام: و اگر مقسوم کمتر از مقسوم علیه بود نسبت تا چند یک او است یک نصیب باشد.
بیست و چهار باب بسیار مختصر در قواعد علم حساب و بعضی از قواعد هندسه بدین عناوین: اندر واحد، اندر اعداد، در عدد فرد، در عدد زوج، در عدد فرد فرد، در عدد زوج زوج، در عدد زوج فرد، در عدد مرکب، در شناختن ابواب حساب، در شناختن ارقام، در عدد تام، در عدد ناقص، در عدد زاید، در عدد متجانس، در عدد متباین، در عدد مفرد، در شناختن منازل، در کمیت هر صورتی در منازل، در جمع صحیح، در تفریق صحیح، در تضعیف، در تنصیف، در ضرب صحاح، در قسمت صحاح؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد رضی بن محمد کریم اشتهاردي، بیتا؛ جلد: تیماج سبز، 6گ (74پ-79ر)، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 52]
بیکا، بیتا؛ خریداري از مصطفی حسینی [رایانه]
در 24 باب؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سفید، 6ص (181-186)، 29 سطر (15×23)، اندازه: 23×30سم [سنا: ف: 1 - 118]
آغاز: ... اگر مخارج کسور بعضی متشارك باشد و بعضی متباین قاعده آنست که؛ انجام: خارج قسمت یک درهم و نیم سبع درهمی است، و این مطلوب است
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 71گ (42ر-112پ)، 12 سطر، اندازه: 7/ 13×4/ 21سم [ف: 6 - 308]
نسخه اصل: مهندس محسن امیري. در یک «مقدمه» و چند «باب»؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 169]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلا علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین؛ انجام: و اگر باقی ماند آن دو عدد متبائنان هستند، فصل دوم.
رسالهاي است در علم حساب مشتمل بر مقدمه و چهار مقاله؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ (17پ-24ر)، 12 سطر، اندازه: 11×19سم [مؤید: 3 - 223]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ (90ر-112پ)، اندازه: 12/5×19سم [مؤید: 3-231]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین؛ انجام: یعنی مستدیر و مضلع و قائم و مائل، حاضل ضرب قاعده اوست در ارتفاع او
از؟: (ابوالخیر محمد الامامی) رسالهاي است در علم حساب که مرتب بر سه مقاله است: 1. حساب هندي، 2. حساب اهل تنجیم، 3. مساحات. نام مؤلف در آخر نسخه ابوالخیر محمود الامامی ذکر شده است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بیابانی بنارسی، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 38گ، 15سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [مؤید: 3 - 284]
متضمن سه مقاله؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 115]
نسخه اصل: کتابخانه وزیري جامع یزد، ش 3792. فن سوم در جبر و مقابله و خطاین، باید دنباله ش 11 باشد؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 697]
نسخه اصل: کتابخانه وزیري جامع یزد، ش 3792. در یک مقدمه و سه فن: نخستین در مفتوحات در دو مقاله: یکم در حساب هند در پنج باب، دوم حساب اهل تنجیم در یک مقدمه و چهار باب، دومی در یکصد و سه فصل، فن سوم این رساله همان شماره سوم این مجموعه باید باشد؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 698]
آغاز: بسمله حمدي که مقدور نباشد حصرش و محصور نگردد قدرتش و منسی نشود ذکرش و منظوي نگردد نثرش و منتهی نشود عددش و منقضی نگردد امدش مر واحدي را که هر یک از آغاز ممکنات را مرتبه اي از مراتب تعیین معین فرمود ... اما بعد این رسالهاي است مرتب بر مقدمه و چند باب مقدمه در بیان ماهیت حساب و بیان موضوع را. بدانکه حساب علمی است که دانسته شود به سبب او استخراج مجهولات عددي از معلومات مخصوصه؛ انجام: و این قاعده جهت سهولت اخذ و منظوم شده و آن این است بیت: و تضعیفات واحد فرد اول گر کنی حاصل ** به نام از حزب آن زوج آخر می شوي واصل / و از براي تحصیل این عدم تام طریقی دیگر مشهور هست و آن آن است که از ضعف زوج الزوج یکی ناقص کنند و باقی را به شرط آن که غیر واحد عدد او نکند.
در قواعد علم حساب و سپس چند مسئله این علم سپس هندسه و باب نهم آن «در بیان قاعده چند شریف است که محاسب را دانستن آن ناچار است» دوازده قاعده است. در نخستین مساله آن دوازده مساله آمده: «اول آنچه از جمله و ارادت طبع و قاد استادي است و آن آن است که هرگاه اراده کنند که مضروب عددي را در نفس خودش و در جمیع ما تحت او بدانند» در یکی از حاشیه هاي نسخه آمده «من افادات ا شیخ السند لازال کاسمه» پس مؤلف شاید یکی از شاگردان شیخ بهائی باشد؛ بیکا، بیتا؛ نسخه ما در قاعده دهم به پایان میرسد؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 31]
8 . مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 14159
آغاز: بسمله. اما بعد این کتاب مشتمل است بر سه مقاله؛ انجام: ضبط نماید مستغنی گرد دو من اﷲ التوفیق و الاعاته
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [الفبائی ف: 222]
آغاز: این رساله در علم حساب است بدان که تعریف علم حساب را چنین کرده اند که علم است به طریق بیرون آوردن مجهولات عددیه از معلومات عددیه مثلاً معلومات عددیه تو؛ انجام: اگر پرسند که ماهی ثلث آن در خاك است و ربع آن درآب و خارج ازآن دو سه شبر است پس کل آن چند شبر خواهد بود مخرج مشترك ثلث و ربع را گرفته که دوازده است ... پس مأخذ را که طرف است در سه که طرف دیگر است ضرب کن و بر پنج قسمت نماي هفت و یک خمس شود و هو المطلوب المجهول مسائل ضروري علم حساب را به اختصار تحت عناوین «باب - باب» آورده است: باب درجمع، باب درتفریق، باب درضرب، باب درتجذیر و باب در استخراج مجهولات. این رساله در نسخههاي خطی فارسی منزوي نیامده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، جلد: مقوا، 20گ، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 3 - 1394]
آغاز: بدان که در ولایت یو رب صورت ارقام نه گانه بترتیب مزبور باین قرار است
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ اهدایی: محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (25-30)، اندازه: 1/50×16سم [ف: 4 - 1238]
آغاز: ... چون خواهند که عددي را مضاعف کنند بر تخته بنهد؛ انجام: (در فصل دهم در کعب) ... و قسمت کنیم برین قیاس، و اﷲ اعلم بالصواب
از فصل دوم در تصنیف. عناوینی که در این رساله دیده میشود، مقالت دوم کسور در یازده فصل (مقالت اول هم یازده فصل بوده است)، مقالت سوم در حساب درج و دقائق در یازده فصل؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: کاغذ مغزي میشن قهوه اي، 15 سطر، اندازه: 15×16سم [ف: 6 - 302]
آغاز: فصل دوازدهم در استخراج جذر کسور طریقش آن است
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 15گ (8ر-22پ)، 19سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 31]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 94گ، اندازه: 9/ 12×9 /20سم [رایانه]
آغاز: از کتب متقدمان هیچ کتابی مهذب و مختصر و آسان بپارسی نیافتم واجب دیدم که درین باب رساله بپردازم
مبنی بر اختصار و افاده و مرتب بر 24 باب. مؤلف در آخر مقدمه میگوید: «از کتب متقدمان هیچ کتابی مهذب و مختصر و آسان به پارسی نیافتم واجب دیدم که درین باب رساله بپردازم»؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، 17 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2 - 406]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي، مجموعه نوازي؛ اندازه: 1/85×9/ 21سم [رایانه]
آغاز: فایده. در تحصیل عددي که کسور تسعه داشته باشد؛
انجام: و ربع دوازده که خمس شصت است سه است که ثلث دارد که آن یک است و برین قیاس کن چندان که خواهی.
رسالهاي به فارسی در حساب و خواص اعداد با عنوان «فایده -فایده»؛ خط: نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ مصحح؛ مهر: «ضمن بدله بعد ما سمعه فانما اثمه علی الذین یبدلونه، ان اﷲ سمیع علیم» (دایره)؛ کاغذ: فرنگی نخودي، 4گ (111-114)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 13×20سم [رایانه]
انجام: مثالش خواستیم که ربع را در چها ضرب کنیم صورت کسر را یکی است ...
این رساله مشتمل است بر سه «مقاله» که مقاله اول مشتمل بر یک مقدمه و دو باب، و باب اول مشتمل بر هشت فصل و باب دوم مشتمل بر یک مقدمه و دوازده فصل که نسخه حاضر تا اواسط فصل دهم را داراست؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 2 - 126]
در علم حساب مشتمل بر سه مقاله. گویا از قوشچی؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد جعفر بن محمد طبسی، بیتا؛ جلد: چرمی، 27گ (111ر-137ر)، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 12×19سم [رشت همدان: ف: 1235]
بیکا، بیتا [نشریه: 7 - 566]
بیکا، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 571]
انجام: سپس سه را در سه ضرب کن نه می شود هر یکی را هزار کسري نه هزار میشود باقی را بر این قیاس میباید و این قسم حساب را بر پنج باب مختص شد تمت هذه الحساب.
در این بخش نحوه شمارش و ذکر اعداد، براي تعلیم مبتدیان ذکر شده است؛ بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 1گ (96پ-96ر)، اندازه: 7×11سم [ف: 162]
بیکا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوي - مجموعه نوازي؛ 52گ، اندازه: 9/ 11×16/2سم [رایانه]
آغاز: اما مقدمه بدان یرحمک اﷲ تعالی فی الدارین که حساب علمی است مرتب ودانسته میشود از او مجهولات عددیه از معلومات معینه؛ انجام: چهارم عددي است که هر گاه بر مربع او هفده ... زیاد بکنی میباشد تسع حاصل برابر خود ...
رسالهاي در حساب که در آن قوانین کلی حساب و طرز محاسبه اعداد بیان شده و در یک «مقدمه» و چند «مطلب» و هر کدام در چند «باب« و «فصل« تنظیم شده است. مقدمه ]تعریف علم حساب[، مطلب اول در صورت رقم اعداد (2باب) ...؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 70گ، 19 سطر [ف: 1 - 111]
در ده فصل در یک برگ. فصل اول در ضرب آحاد در آحاد جمع کن مضروب با مضروب فیه بعد از آن بنگر که مجموع زیاده است بر ده؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج قهوه اي [ف: 9 - 387]
آغاز: الحمدﷲ الذي نعمه لا یحصی و کرمه لا یفنی ... اما بعد بدانکه عدد عبارت از کمیتی است که مقتضی قسمت محل است و از خاصیت او آنست که نیمه مجموع هر دو طرف خود باشد؛ انجام: میزان سطر اعلی را با موضوع موازنه کنیم در سطر چیزي مانده بود میزان مجموع میزان باقی و میزان مکعب میزان سطر اعلی را با موضوع موازنه کنیم.
چندین فصل مختصر است در مباحث حساب که این عناوین در آن دیده میشود: جمع، نقصان، تضعیف، تنصیف، ضرب، قسمت، جذر، کعب، موازین؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، برخی از برگها افتادکی دارد؛ جلد: تیماج قهوه اي، 4گ (172پ-175پ)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 20 - 72]
آغاز: شکر و سپاس باریتعالی را که مبدع آحاد و مؤلف اعداد و منقسم ازواج و افراد است و درود و صلوات نامتناهی بر روضه مطهر منور رسول المجتبی؛ انجام: نوعی دیگر بفرمائیم بهر دیناري که گرفته اسب دانگی بردارد و به گوسفندي که بدان دانها خریده باشد پنج از آن حریف باشد و اﷲ اعلم بالصواب.
رسالهاي است در علم حساب، نگاشته شده جهت وزیر امیر شیخ محمود در سه قسم (باب) تنظیم شده بدین عناوین: قسم 1. علم حساب ضرب و قسمت، در سه باب: 1) ضرب، 2) قسمت، 3) نسبت، قسم 2. اعداد تا ده در ده و شرح آن، قسم 3. ابیاتی چند جهت مشاعره کردن، در سه نوع: 1) اشعار به ترتیب حروف تهجی، 2) هزل به ترتیب حروف تهجی، 3) بر فال به طریق هزل که حکماء فلاسفه در وقت شرب آن را مطالعه میکرده اند؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد حسین بن محمد کاشانی، بیتا؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور زرشکی، 13گ (82پ-94ر)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 20 - 119]
آغاز: بسمله، علم ریاض از قرار تعریف متعارفی علمی است مه بما میآموزد شناختن کمیات را از اندازه گرفتن آن کمیات؛ انجام: قاعده گرفتن جذر را مرتب بکنند باین معنی
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 28204 [رایانه]
al-ḥisāb (mx.)
تهران؛ مروي؛ شماره نسخه: 868/3
کا: خواجه بیک بن سعدي احمد بن رشید، تا: 949ق، جا: مشهد رضوي؛ قطع: رقعی [ف: 319]
hesāb (jadval-e settīnī)
يزد؛ وزيري؛ شماره نسخه: 509/5
آغاز: بسمله حمد له بدانکه منجمان را جدولی باشد که آن را جدول ستین خوانند؛ انجام: وثالث است برابع که آن سی من و طرف است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1170ق؛ اهدایی: جعفر ادهم؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی با کاغذ ابري، 11گ (46-56)، 19-11 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 445]
hesāb-e abjad-e saqīr
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 3/ 2213
آغاز: بسمله، حساب ابجد صغیر اینست هوز حطی
خط: نستعلیق تحریري، کا: حسن بن رفیع حسینی خبوشانی، تا: پنجشنبه 27 جمادي الاول 1266ق، جا: قوچان مدرسه عوضیه؛ حواشی صفحات غزلیات «اشعار الحکم» ملا هادي سبزواري؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر، اندازه: 17/5×23سم [ف: 5 - 586]
ḥisāb-ul iskandarī
خطی، عبدالعزیز
xattī, ‘abd-ol-‘azīz
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 259/9
بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1- 235]
ḥisāb-ul aṣba‘ bi-‘aqd-il aṣābi‘
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 564/20
خط: نسخ، کا: محمد مسیح بن عبدالحمید موسوي اصفهانی درب امامی، تا: قرن 13 [ف: 5 - 87]
ḥisāb-ul aṣba‘ bi-‘aqd-il aṣābi‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8835/4
خط: نستعلیق، کا: محمد طباطبائی، تا: 12 محرم1286ق، 1ص (26ر) [مختصر ف: 310]
ḥisāb-ul anāmil
بصري، احمد بن عبدالرضا، ق11 قمري
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 17c)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3572/4
آغاز: ... بسمله اما بعد فیقول ... احمد بن عبدالرضا هذه بعض اوضاع الاصابع بازاء عقود الاعداد؛ انجام: و ذلک کاف فی ذلک و الحمدﷲ وحده
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 2ص، 19 سطر، اندازه: 16/2×9/ 24سم [ف: 6 - 496]
ḥisāb-u ahl-il hind
رساله مختصري است در حساب اهل هند در یک «مقدمه» و چند «فصل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6497/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد مختصر مشتمل علی بعض الفوائد من فوائد حساب اهل الهند و هر مرتب علی مقدم و فصول؛ انجام: زدنا علیه نصف الاشیاء الذي هو الربع اثنین و نصفا و هو الشیء المجهول.
خط: نسخ، بیکا، تا: 2 رجب 1030ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 6گ (37پ-42ر)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 20 - 76]
hesāb-e ahl-e tanjīm
در یک «مقدمه» و شش «باب». محتملاً باب دوم حساب قوشچی باشد.
آغاز: بسمله. مقاله دوم در حساب اهل تنجیم و آن مشتمل است بر مقدمه و شش باب مقدمه در بیان اصطلاحات؛ انجام: و باقی را از جانب نزول بر حال خود گذاشته حساب نمایند، تم حساب التنجیم فی جمادي الاولی 1280
خط: نستعلیق شکسته، کا: حسینی، علی نقی، تا: 1280ق [رایانه]
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: محرم 1272ق؛ یادداشت مانند گویا از مؤلف دومی؛ قطع: خشتی [نشریه: 3 - 36]
حساب اهله موافق عدد- مفتتح الشهور
hesāb-e ayyām-e sab‘e
بخشهایی در علوم غریبه به زبان ترکی است. شامل چندین «فصل» و «باب» کوتاه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8845/5
آغاز: اما حساب ایام سبعة اما شویله بل که نارنحیات عملین ایشلیان یدي کونک ساعة بلمک کرك واخرا و ظاهرا و باطنا؛ انجام: والاسنان و الشقیقة و لوجع القلب هذا الوصف کله فی سورة الاخلاص واﷲ اعلم و الحمداﷲ اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا. «انجامه»: تمام شد کتاب در دارالخلافه طهران در مدرسه محسنینه در سنه هزار و دویست و هفتاد و هفت یوم پنجشنبه بیست و هشتم شهر جمیدي الثانی کاتبه اسمعیل سمنانی غفر اﷲ له و لوالدیه فی سنه 1277 تمام شد.
حساب ایام سبعه و مطالب دیگري در علوم غریبه؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن حاجی مقیم سمنانی، تا: پنجشنبه 28 جمادي الثانی 1277ق، جا: تهران مدرسه محسنیه؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 3گ (226پ-228پ)، 32 سطر (13/5×24/5)، اندازه: 4/ 22×2/ 36سم [ف: 1/29 - 113]
حساب بلوکات ثلاثه- جمع و خرج سنه لوي ئیل بلوکات ثلاثه
حساب التسع- صور الحساب
hesāb-e tūtūn va tanbākū
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/59
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ 1ص (390) [مختصر ف: 310]
hesāb-e sānīye va daqīqe va sā‘at
عارف منشی، محمد، ق14 قمري
‘āref-e monšī, mohammad (- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/100
خط: نسخ، کاتب= مؤلف، تا: قرن 14؛ 1ص (522) [مختصر ف: 310]
hesāb-e jāme‘e va fāzele
تاریخ تألیف: 1290ه.ق
در این نسخه محاسبات جامعه و فاضله و موارد استعمال آنها در مکانیک و هندسه آمده و از مشتقات جزئی در آن بحث شده و حاوي مسائل نیز میباشد. زبان آن فرانسه و محتملاً نویسنده آن یکی از معلمان مدرسههاي جدید باید باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1538
آغاز: Calcul des Variations
بی کا، تا: 1290ق، جا: تبریز؛ لاتین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 69گ، 25 سطر (16×26)، اندازه: 21/5×34سم [ف: 4-30]
hesāb-e jomal
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8977/31
آغاز: آن چه خوش طبعان با حساب جمل عم عدد یافته اند اینست که خالی مزه نیست. عباس: نجف، دوران: مکار، منزل لطیف: گلکنده، حنیفه: ناصبی؛ انجام: گوشه نشین: مفت خور، واجب الدوش: پاي حنا بسته، قایم اللیل: ایر مجردان، برادر: دشمن خانه زاد، کیلک: سگ
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: نخودي، جلد: میشن قهوه اي: 1ص (293)، اندازه: 14/2×23/5سم [ف: 1/ 29 - 539]
hesāb-e jomal va ma‘refat-e jadval-e settīnī
یک «مقدمه» و ده «فصل».
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 3207/6
آغاز: بسمله، حمدله، این مختصري است در بیان حساب جمل و معرفت جدول ستینی مشتمل بر ده فصل، اول در مقدمه: بباید دانست که حساب جمل عبارت از وضع اعداد از اقسام باشد؛ انجام: فصل سیوم در تنصیف چون مثلا چون خواهیم ... بجاي بیست بنهیم و سی بر بیست و یک ثانیه ...
نسخه تا فصل سوم است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ در هامش؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه اي، 3گ (47پ-49ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6 - 298]
hesāb-e jomal va ma‘refat-e kavākeb
ثابت جنگ، محمد خان بن غلامحسین خان، ق13 قمري
sābet jang, mohammad xān ebn-e qolām-hoseyn xān (-
19c)
در حساب جمل و معرفت کواکب و تواریخ هندي و اسلامی
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 4012/1
بیکا، تا: با تاریخ 16 جمادي الاول 1256ق؛ 15گ (14پ- 27پ)، اندازه: 19×26سم [ف: 11 - 13]
hesāb-e jomal yā horūf-e tahajjī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 11/ 3117
که نه احاد و نه عشرات و نه مئات است با ظهور سکزیلدوز؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1277ق، 1گ (72پ) [ف: 6 - 230]
hesāb-e xāne-hā-ye šatranj
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 124/20
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 927]
ḥisāb-ul xaṭa’ayn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 916/14- ف
نسخه اصل: پاریس 169 P. (بلوشه 772)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، 20 سطر [فیلم ها ف: 1 - 549]
hesāb-e xata’ayn va vazn-e a‘māl (fā’ede dar)
به شکل رسالهاي شاید همان که نظام در دنباله شمسیه گذارده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1442/6- ف
نسخه اصل: بادلیان واکر 14 (ش 1444 و 1528)؛ کاتب: محمد حسینی منجم، تا: 12 صفر 933ق [فیلم ها ف: 1 - 601]
hesāb-e xatā’ayn
قسطا بن لوقا، ق3 قمري
qostā ben luqā (- 9c)
آغاز: بسمله برهان علی عمل حساب الخطائین من مقاله قسطایین لوقا؛ انجام: و هو المراد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1056ق [رایانه]
آغاز: قال بعد کلام طویل ذکر فی بیان اقسام الخطاین من کونهما زایدین و ناقصین و مختلفین؛ انجام: و هو العدد المطلوب (تم البرهان بحمداﷲ و حسن توفیقه و هو الموفق)
از مقاله قسطا بن لوقاي بعلبکی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن یشمی، 2گ (13ر-14ر)، 18 سطر، اندازه: 1/84×6 /21سم [ف: 6 - 317]
آغاز: بسمله برهان علی عمل حساب الخطائین من مقاله قسطا بن لوقا؛ انجام: و هو المراد
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 19213ق [رایانه]
hesābdārī
دادبخش، محمد، ق14 قمري
dādbaxš, mohammad (- 20c)
رسالهاي است در بیان حسابداري و بودجه هاي ملی و غیره با استفاده از دروس اساتیدش مشتمل بر دو بخش و هر یک داراي مباحث و فصول فراوان.
آغاز: تعریف حسابداري: حسابداري عبارت از فن ثبت و طبقه بندي و تلخیص کلیه فعالیت هاي مالی مؤسسات میباشد در قالب اعداد قابل سنجش به پول
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ داراي نمودارهاي مختلف؛ در برگ آخر خلاصه مطالب آمده است؛ کاغذ خط دار معمولی؛ جلد: مقوایی، 60گ، اندازه: 21/5×27سم [ف: 2 - 98]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1182
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 467]
آغاز: تعریف حسابداري ملی: حسابداري ملی رشته اي از علم اقتصاد است که به مطالعه مقداري شبکه هاي اقتصادي جمعی اختصاص دارد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ کاغذ: خطدار معمولی، جلد: مقوایی، اندازه: 17/5×21سم [ف: 2 - 103]
قم؛ مركز احياء؛ شماره نسخه: 708/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 351]
hesāb-e derham va dīnār
تاریخ تألیف: 946ق؛ محل تألیف: یزد
سپس مسأله شصت و پنجم در تحقیق رطل و مد و صاع از خلاص الحساب خواجه قطب الدین خسرو شاه یزدي.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7178/4
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 3گ (48پ-50ر)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 11/5×18سم [ف: 16 - 476]
hesāb-e raml
غیر همانند:
آغاز: اصل رمل از جماعت است. چهار زوج است
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [چند نسخه-ف: 234]
حساب هاي مختلف رمل و تاریخهاي استخراج احکام را که: شب سیم ماه ربیع الاولی (!) 1323 و در شب جمعه 22 شهر ذیحجه 1323 و «شب 19 شهر شوال 132(!) (صحیح 1323) و شب هفدهم شهر ذیقعده 1322 و 21 محرم 1323 و 4 شنبه 24 شهر شعبان» باشد با موارد استخراج در صدر و ذیل آنها نوشتهاند؛ خط: نسخ، بیکا، تا: 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 7ص (333-339)، اندازه: 16×22سم [ف: 9 - 225]
hesāb-e sā‘āt-e yowmīye
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10/ 1997
آغاز: علامت گردش آسمان و ستارگان شمس قمر مشتري مریخ زحل - عطارد - زهره باید که حرمت ایشان نگاهداشت؛ انجام: اگر ماه تمام باشد در سنبله است بدین نوع عمل کند حمل ثور جواز. سرطان. اسد سنبله. میزان عقرب قوس- جدي دلو-
حوت.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 11 محرم 1105ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 1گ (35 رو پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8 - 607]
ḥisāb-us sab‘a
درباره دینار 6 و دانق 4 طسوج 2 و حبه 2 و شعیره 6 و خردل 12 و فلس 6 و فتیل 6 و نقیر 8 و قطمیر.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7551/4
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1ص (25)، 13 سطر (6×11)، اندازه: 11×15سم [ف: 16 - 625]
حساب سر النیرین- الفصول فی معرفة الشمس و البروج
hesāb-e sīyāq
رساله کوتاهی است در شناخت علم حساب سیاق که در 18 «فصل» نگاشته شده است.
آغاز: بدان ارشدك اﷲ که علم حساب سیاق مؤلف است از علم حساب سیما حساب هندسه و علم آداب کتابت بروجهی که دال باشد بر کمیت و کیفیت اعمال سیاقی ...
انجام: مسائل و متفرعات افزودند که الحال هر یک بحري است بی پایان لیکن در این اوان نه کسی است و نه کسی یابی که مستغرق در گوشه این بحر را نجات آورد ... و اقسام واوضاع و فوائد و آثار بعضی اعداد آگاه توان شد.
[الذریعة: 15/ 387 و 16/ 117 و 21/ 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 184گ، 16 سطر (4×14/5)، اندازه: 14×22سم [ف: 32 - 817]
آغاز: برابر
شامل18فصل؛بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، قطع: رقعی [ف: 184]
hesāb-e sīyāq
رسالهاي است در بیان اصطلاحاتی که در میان ارباب دفتر و محاسبات به کار میرود و اندکی در دستور ترسل. این رساله نامبوب است و ترتیبی در بیان واژه در آن دیده نشد.
آغاز: در بیان خلاصه الفاظی که نزد اهل تحریر مصطلح است بدانکه سیاقت در لغت به معنی راندن است و در اصطلاح جمع و خرج به دستوري که استادان مقرر فرموده اند ...
آغاز: برابر؛ انجام: (گویا ناتمام) در تحت اطلاقی نوشته میشود. باقی از قرار تفصیل ...
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ در متن؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 6گ (130ر-135ر)، اندازه: 17/2×2/ 28سم [ف: 8 - 73]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادي الثانی 1274ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 12گ (1پ-12پ)، 12 سطر (8×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: نمد و خانه و سرا تخته، پل و زنجیر و کشتی سلسله، اشجار صله.
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد علی فیروزکوهی، تا: 1301ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج قهوه اي، 9گ (1پ-9پ)، 15 سطر، اندازه: 5/12×5/20سم [ف: 20 - 116]
hesāb-e sīyāq
رساله مختصري است در این علم مشتمل بر سه قاعده بدین عناوین: 1. بیان خلاصه الفاظی که نزد اهل تحریر مصطلح است؛ 2. تفصیل دفاتر؛ 3. قاعده اعمال مذکوره.
آغاز: قاعده اول در بیان خلاصه الفاظی که نزد اهل تحریر مصطلح است بدانکه سیاق در لغت به معنی راندن است و در اصطلاح جمع و خرج است؛ انجام: خانه و سراي باب پل و زنجیر و کشتی سلسله شیرو غیره قلاده خم سرکه و غیره دن اشجار اصله.
خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم آصف، تا: رجب 1264ق، جا: کرمان؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج مشکی، 20گ (47ر-66پ)، 11 سطر، اندازه: 11×5/17سم [ف: 20 - 113]
آغاز: فصل در باب حساب اهل سیاق و آن مشتمل است بر چهار قاعده و یک فایده - قاعده اول در بیان خلاصه الفاظی که نزد اهل تحریر مصطلح است؛ انجام: از علم سیاق مرد، عارف نشود ** واقف ز حقایق معارف نشود. علمی است که نیک و بد در و بسیار است تا کس نکند شروع واقف نشود.
از مقاله دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد امین منجم، تا: تحریر صفر1163ق؛ در پایان رساله سه برگ شامل لغات و معنی آنها صحافی شده است؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: مقوا، 23 سطر (8/5×15)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 2 - 8]
آغاز: مقاله ثانیه در حساب اهل سیاق و آن مشتمل است بر چهار قاعده و یک فایده، قاعده اول در بیان خلاصه الفاظی؛ انجام: که در باب حساب سیاق مرقوم گشته و باقی موقوف بشرح در مهمات است
مقاله ثانیه در چهار قاعده و یک فائده، از مقاله دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن فتحعلی بن حاج محمد باقر ارغندي ترشیزي، تا: 1339ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 11گ (180پ-190پ)، 17 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 15×23/5سم [ف: 154]
hesāb-e sīyāq
غیرهمانند:
گرکانی؛ شماره نسخه: 12 /88
از محمد مهدي وزیر سرکار قوللر آقاسی و پسر حاجی محمد رضا نویسنده سابق سرکار ضابط دیوان؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: کبود قطع: بغلی بیاضی [نشریه: 5 - 622]
در چهار قاعده و یک فایده؛ خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ طرخورانی، تا: 1253ق؛ کاغذ: فرنگی نخودي، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 407]
آغاز: پس از بسمله: رساله ئیست در علم سیاق نوشته می شود خداوند توفیقی کرامت فرماید که طالب این علم شریف بمحض مرور باین رساله شریفه؛ انجام: تمام گردد عمل قبض.
مؤلف شناخته نشد. پنداشته شده که از مردمان آغاز قرن 14ق است. این رساله در بیان قواعد حسابی است که در قدیم در محاسبات به کار میرفت. رساله مرتب است بر هشت باب: 1. جمع و ضرب و تقسیم. مشتمل بر پانزده قسم، 2. قواعد فرد، مشتمل بر سه قسم، 3. مفاصا حساب در دو قسم، 4. قواعد دستورالعمل، 5. ثبت توجیه، 6. ثبت خلاصه، 7. اقسام برات مشتمل بر سه قسم، 8. بیان نوشتن اقسام قبض مشتمل بر سه قسم؛ خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 7 جمادي الاول 1303ق؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 10گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 18 - 52]
ḥisāb-uḍ ḍarb
غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... هذا مراتب حساب و هی آحاد و عشرات و مآت و الوف فالآحاد من واحد الی تسعة و العشرات من عشر الی تسعین؛ انجام: فزد علی الجملة یکون الجمیع سبعمائة.
رساله مختصري است در حساب ضرب آحاد و عشرات و مئات و الوف؛ کا: محمد حاتم بن غیاث الدین منصور زواري حسنی، تا: 25 ذیقعده 1030ق؛ با جدول ها و اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (49ر-53پ)، اندازه: 5/1 1×1/57سم [ف: 20 - 77]
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبة، صلات. اما بعد، رتبت هذه المقدمة فی الحساب حتی تسهل طریق الضرب و الحساب علی من رغب فی هذا العلم و معرفة اصطلاحات هذا العلم و اﷲ المعین؛ انجام: من اربعة آلاف الوف الوف، تمت الرسالة ...
ناشناخته، نامبوب، از چهار عمل اصلی تنها ضرب را دارد؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بیکا، تا: 1072ق؛ 2گ (98پ-99ر) [ف: 1 - 90]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... باب فی علم الحساب. اعلم ان الحساب اربع منازل احاد و عشرات و مئین و الوف ... باب و انا اشرح ذلک ابدا ما حتی یفهم انشاءاﷲ باب ضرب الاحاد؛ انجام: ضرب الاحاد و العقود فی مثلها ... مثاله اذا قیل لک اثنی عشر فی ثلاثه عشر فاضرب عشره فی عشره ... ثم اضرب عشره فی ثلاثه ثم اضرب ثلاثه فی اثنین ثم تجمع ذلک کله فیکون مائة و ستة و خمسون
در آغاز مؤلف به بیان منازل اربعه علم حساب میپردازد و پس از آن به قانون ضرب اعداد یک منزل در عددي از منزل دیگر و هر یک را در یک باب بیان میدارد؛ بی کا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 3ص (137-139)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 23 - 251]
hesāb-e zarb = zarb-e manzūm
سروده اي است، بسیار ساده، در ضرب آحاد در آحاد، از عدد (9×9) -(2×2)، در 44 بیت.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14313/3
آغاز: کرده آمد حساب ضرب آغاز ** بثناي خداي بی انباز؛ انجام: یاد گیرد این سخن ز بهر نظام ** با تو گفتم طریق تمام
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ در ادامه نسخه، از برگ 107 تا
پایان، عنوان نامه، یا رسالهاي در رد عامه که به نظر میرسد در پاسخ یکی از علما اهل سنت «ماوراءالنهرین» نوشته شده باشد؛ کاغذ: شرقی، 3گ (76-78)، 10 سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 36 - 160]
hesāb-e zarb = zarb va qesmat = r. dar hesāb =marāteb-e hesāb
چگونگی ضرب مراتب چهارگانه حساب را (آحاد، عشرات، مئات، الوف) با اختصار در پنج «فصل»: 1. ضرب آحاد در آحاد، 2. ضرب عشرات در عشرات، 3. ضرب آحاد در عشرات، 4. ضرب مئات در مئات، 5. ضرب عشرات در مئات.
آغاز: بدان که انواع حساب چهار است آحاد و عشرات و مآت و الوف و بعد از این مذکور شود که چون عشرات الوف و مآت الوف و الوف ... و اما چهار مرتبه حساب را که ذکر کرده شد در فصل شرح دهم ... ضرب الاول آحاد در آحاد ...
آغاز: برابر؛ انجام: برین قیاس باید کرد، واﷲ اعلم.
در این رساله تنها عمل ضرب در پنج فصل شرح داده شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن10؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: مقوا، 3گ (14پ- 16ر)، 16 سطر (5/ 7×16/5)، اندازه: 13×24سم [ف: 4-315]
آغاز: برابر؛ انجام: پنجاه و شش هزار باشد و باقی را بر این قیاس باید کرد. تمت
خط: نستعلیق ریز، بیکا، تا: قرن 11-12؛ 3ص (200-202) [عکسی ف: 1 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: بر پنج باب اختصار کردیم. و اﷲ اعلم بالصواب.
در پنج فصل و در ضرب تنها است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم محلاتی، تا: 1111ق؛ 2گ (133ر-134ر) [ف: 4 - 889]
آغاز: برابر
شامل 5 فصل؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر کرمانشاهی، تا: شنبه 13 محرم 1114ق، جا: تهران و مشهد رضوي؛ 2گ، اندازه: 13×21سم [ف: 4 - 2064]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون او را در خارج قسمت ضرب نمایند عدد دراهم حاصل شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1170ق؛ اهدایی: جعفر ادهم؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوایی، 3گ (59-61)، 19-11سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 445]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر ده صد هزار و هر صد هزار این جمع شرایط حساب مستعجلا مرقوم گردید سنه 1202.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمعه 4 ذیحجه 1200ق؛ کاغذ: نخودي، جلد: مقوا، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 5 - 383]
آغاز: برابر؛ انجام: یا ضعف این دو عدد یا اضعاف این دو عدد بر همان نسبت و مابقی عدد کبوتر باشد، و السلام.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ 15گ (110ر-124ر)، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 238]
آغاز: برابر؛ انجام: وآحاد درعشرات هریکی راده میباید گرفت و هر ده را صد وهر صد را هزار این است جمیع شرایط حساب.
خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: 1215ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ، 10 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1623]
آغاز: ضرب آحاد در آحاد طریقش آن است که آحاد به آحاد جمع کنی و نگاه کنی که مجموع چند است.
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوي - مشهد 16678؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 15 ربیع الثانی 1242ق؛ 2ص (38-39) [عکسی ف: 4 - 197]
آغاز: برابر؛ انجام: پس آنگاري بر او افزا همان نصف ** دو تا گردد کمالش زود حاصل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 جمادي الاول 1255ق؛ در آخر نسخه از 62پ تا 63ر مربوط بقاعده پیدا کردن موقع عمود مثلث مختلف الاضلاع میباشد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (55پ-62ر)، اندازه: 1/50×16سم [ف: 16 - 287]
آغاز: برابر؛ انجام: هر یک را هزار گیر پنجاه شش هزار باشد پس هفتاد در هشت صد پنجاه شش هزار باشد باقی بر این قیاس است
خط: نسخ، کا: ملانظر علی طالقانی، تا: جمادي الاول 1257ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 4ص (278-281)، 18 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 10 - 377]
آغاز: برابر؛ انجام: نصف آن مجموع در مجموع زن = با همان نصفش بگیر و برشمر. تمت.
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بن کربلائی ابی عبداﷲ نقنهاي، تا: جمعه 5 شعبان 1259ق؛ محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (89-92)، 23 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 686]
آغاز: برابر؛ انجام: و شش در هشت و شش هشتصد و هفتاد و شش باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 19 ربیع الاول 1284ق؛ کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: میشن سیاه، 2گ (41پ-42پ)، 20 سطر، اندازه: 1/14×8/20سم [ف: 6 - 289]
آغاز: برابر؛ انجام: و باقی را بر این قیاس باید کرد. و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: 1294ق؛ 1گ (116ر-116پ) [ف: 2 - 89]
آغاز: برابر؛ انجام: و باقی را بر این قیاس باید کرد و بر این پنج فصل اختصار شد تا به ضبط نزدیک تر باشد و اﷲ تعالی یعلم الحمدﷲ اولا و آخرا
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 14؛ 4گ (58پ-61)، 15 سطر [ف: 279]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 6گ (43- 48)، اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 1623]
آغاز: برابر؛ انجام: هر یک را در هزار گیري پنجاه و ششش هزار شود و قس علی هذا سائر نظائره.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، بیتا؛ جلد: مقوایی، 2گ (80ر-81پ)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 19 - 10]
آغاز: برابر؛ انجام: برین قیاس ممکن اه من الموت قبل حصول العلم.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: نخودي و فستقی، جلد: تیماج قهوه اي، 7ص، 11 سطر، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1775]
آغاز: برابر؛ انجام: پس بیست و شش در بیست و شش، ششصد و هفتاد و شش باشد. و اﷲ اعلم بالصواب ...
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فستقی و نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 11 سطر (8×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 171]
hesāb-e zarb va qesmat = r. dar qā‘ede-ye zarb
از «باب دوم در ضرب بر طریق یک دست» است و «باب دوم ضرب آحاد و عشرات» و «باب دهم ضرب الوف در الوف» و «باب سیوم در رقوم».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3415/7
خط: نسخ، کا: علی بن حسن، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 6گ (51پ-56پ)، 15 سطر (9×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 11 - 2420]
hesāb-e zarb va qesmat = r. dar qā‘ede-ye zarb
در عمل ضرب است در هفت «باب».
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 968/13
آغاز: بسمله. اعلم ان اللحساب اربع مراتب. احاد وعشرات ومئون والوف؛ انجام: وعلی هذا فقس ابداً واﷲ العالم.
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 2ص (215-216)، 19 و21 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 4 - 315]
hesāb-e zarb va qesmat
در طرح مسایل ریاضی و راه حل آن است که متأسفانه، به علت نفص بسیاري که در این رساله وجود دارد، نام کتاب و مؤلف آن به دست نیامد. این رساله، به باب و قسم و فصل، تقسیم شده؛ لکن ما علت نقص این رساله را ندانستیم که آیا « قسم» از «باب»، منشعب میشود یا بالعکس. باب ششم در حوض و سواقی و آن سه فصل است. قسم سیم و آن سه فصل است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 14311/2
آغاز: 3 درو و ده جز و از صدو سی جزو از درمی که آن یک جزو از سیزده جزو؛ انجام: این آنست که با ثالث بود و اگر خواهد عمل بنوع دیگر کند گفته شد و اﷲ أعلم و أحکم تمت بحمداﷲ و حسن توفیقه
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی رنگی، 6گ (26- 31)، 21 سطر، اندازه: 7/5×12سم [ف: 36 - 156]
حساب الضرب و القسمة- جامع الحساب
hesāb-e zarb va mazrūb
باخرزي، اسماعیل بن لطف اﷲ، ق6 قمري
bāxarzī, esmā‘īl ebn-e lotf-ol-lāh (- 12c)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 5800/4
آغاز: بسمله. رساله در قاعده و قانون ضرب و مضروب، در باب ضبط جریب و الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة علی رسوله محمد
و آله اجمعین. بعد می گوید اسماعیل بن لطف اﷲ باخرزي که مراتب عدد چهار است؛ انجام: و هر چند جنس مضروب و مضروب فیه زیادت شود بضرب زیادت احتیاج افتد
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن سیاه، 3گ (28ر-30ر)، اندازه: 10/8×17/2سم [ف: 9 - 47]
hesāb-e tāle‘
نویسنده میگوید جالینوس حکیم و جاماسب رومی کتاب طالع مولود را تصنیف کرده اند و در آن آورده اند «که اگر کسی را حاجت افتد به دانستن احوال روزگار خود اول نام خود و نام مادر خود را به حساب جمل بگیرد و جمع کند و باقی را نگاه کند که چقدر مانده است اگر یکی بماند طالع وي حمل باشد» و اگر دو بماند طالع وي ثور باشد تا دوازده حوت باشد. سپس او یکایک طوالع حمل تاحوت را مفصل شرح میدهد.
تهران؛ ملي؛ شماره نسخه: 2550/12
آغاز: بسمله، اما بعد بدان اي خردمند که طالع مولود را جالینوس حکیم؛ انجام: ازین مخاطره ها بگذرد عمرش دراز یابد العلم عنداﷲ.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن ملا عبدالمحمد، تا: 1248ق، جا: فریدن اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 117ص (166-282)، 17 سطر (10×17/5)، اندازه: 20/5×34سم [ف: 6 - 64]
hesāb-e ‘aqd-ol asābe’
فایده اي درباره حساب عقد اصابع است در نصف صفحه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8825/6
خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدي، تا: 12 محرم 1286ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشین قهوه اي، 1گ (26ر)، اندازه: 22×3 /35سم [ف: 1/29 - 57]
حساب عقد انامل- حساب العقود
ḥisāb-u ‘aqd-il anāmil (mnz.)
تکریتی، عمر بن قاسم
takrītī, ‘omar ebn-e qāsem
منظومهاي است در 30 بیت در حساب عقد انامل که گونهاي از شمارش است که با بندهاي انگشتان دستها انجام میشود. نسخهاي از «العقیده المنظومه» همین مؤلف در فهرس المخصوطات العربیة المصورة الموجود بمکتبة المخطوطات بجامعة الکویت (3 /200) آمده و تاریخ کتابت آن قرن 8 میباشد، اصل نسخه آن در فهرست کتابخانه چستربیتی، شماره 7/ 4733 آمده است.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 12715/2
آغاز: قل للذي یطلب جمع العدد ** و حفظه من غیر خط فی الید؛ انجام: و ذاك فی الیسري بلا مراء ** فاحفظ و حدلی بعد بالدعاء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اجازه اي مختصر به ترکی از شیخ علی اجمهوري در قاهري مصر بدون ذکر نام مجاز در انجام آمده؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (3-4)، 14 سطر، اندازه: 6×14سم [ف: 32 - 329]
ḥisāb-u ‘aqd-il anāmil
یزدي، محمد باقر بن زین العابدین، ق11 قمري
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 17c)
منقول از کتاب عیون الحساب او. مؤلف از رساله اي به فارسی در حساب عقود انامل که به دستش افتاده سخن میگوید.
آغاز: بسمله و لما کانتا هاتان القاعدتان محتاجتین الی جمیع الاعداد ... فلا باس ان نذکر طریق ضبط الاعداد بالاصابع المسمی بالعقود.
انجام: اقول لو جعلنا وضع عشرة الاف مختصا بالیسري ... الی عشره الالف و تسعه و تسعین تم الکلام.
[دنا 4/ 643]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 4ص (101-104-حاشیه)، اندازه: 10×21سم [ف: 23 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ در برگ 131 تا 133پ چند دعا، طلسم و تعویذ و در برگ 134 تا 140 مناجاتی از علی بن حسین (علیه السلام) و امیرالمؤمنین نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 3گ (129پ-131)، 13 سطر (9/ 5×12)، اندازه: 5/ 10×15/5سم [رایانه]
ḥisāb-u ‘aqd-il anāmil
قم؛ فيضيه؛ شماره نسخه: 1076/3
بیکا، بیتا؛ 1گ، 13 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 52]
حساب العقود- عقد الانامل
حساب العقود- ضبط عقود الاعداد
hesāb-ol ‘oqūd = angošt-šomārī = hesāb-e ‘aqd-e anāmel
شرف الدین علی یزدي، - 858 قمري
šaraf-od-dīn ‘alī-ye yazdī (- 1454)
درباره شمارش با بندهاي انگشت یا حساب العقود؛ رسالهاي است در بیان ضابطه حساب عقود انامل به نقل از کتاب فرهنگ جهانگیري و آن حسابی است که هر یک از بندهاي انگشتان دست را به شمارهاي اختصاص داده، چنانچه بندهاي دست راست نماینده آحاد و عشرت و بندهاي دست چپ نماینده مآت و الوف بود هنگام شمارش کردن آنها را نشان میکردند. ابن حرب ارجوزهاي دارد. آن را یکی از فروع علم حساب به شمار آورده و گفتهاند که فردوسی طوسی در این بیت «کف شاه محمود و الاتبار ** نه اندر ته آمد سه اندر چهار« که در نکوهش محمود غزنوي سروده است اینگونه شمارش را می خواهد و در آن بخل او را میرساند. آقاي جمالزاده گفتاري رسا در این زمینه ساخته که در فردوسی نامه مهر (ص 25-34) به چاپ رسید و خود میگوید که از گفتار G. J. Lemoime در مجله تحقیقات اسلامی به فرانسه (دفتر یکم سال 1932) بهره بردم. طاشکبريزاده در مفتاح السعاده (1/ 329) از رساله شرف الدین یزدي یاد نموده که در این باره است (نیز چلبی 1/437).
آغاز: بسمله، بعد از حمد پروردگاري که اصناف الطاف بی غایت و انواع اصطناع بی نهایتش بوسایل انامل و افهام عقلا و اذکیا اصلا در حیز حصر و احصا نیاید و درود برنامداري که هم در شمار آفرینش و هم در حساب دانش و بینش ...
انجام: از طرف انمله ابهام را متصل باید ساخت بطرف تمام انمله سبابه و بعض از عقد دوم او چنانچه سر ناخن سبابه با سر ناخن ابهام برابر باشد و طرفش بطرف او متصل، واﷲ اعلم بالصواب
[الذریعه 7/ 1 و 1/ 302 و 7/ 11؛ نسخههاي منزوي 1/ 138؛ کشف الظنون 1/ 665؛ فهرستواره منزوي 4/ 2607؛ دنا 4 /643 (20 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد حسین تبریزي، تا: 1041ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 2ص (11-12)، 30 سطر (11/2×19)، اندازه: 17×25سم [ف: 8 - 406]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام مؤلف نیامده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1069ق؛ 2گ (507-508) [ف: 15 - 345]
آغاز: در بیان عقد انامل. در نظر ارباب دانش جلوه گر می گردد که نورده صورت از هیآت و اوضاع اصابع؛ انجام: بر سر تسعین کنند جنک شبانه روز-درگه عشرین ز جنک هر دو معاف است. من کتاب فرهنک.
خط: نستعلیق، کا: داود بن محمد شریف، تا: 1093ق؛ 2گ (77ر-78پ) [ف: 4 - 837]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: شهاب الدین علی حسنی حسینی دیباجی، تا: 1098-1099ق، جا: کرمان؛ مجدول؛ در پایان دارد: «صورة خط حضرت سالک محمد: تمت الرسالة الشریفة الشریفیة علی انامل واحد من اسباط مؤلفه رحمه اﷲ فی دارالسلطنة اصفهان فی تاریخ ذیحجه الحرام سنة ثمان و عشرین بعد الالف و هو ابن مؤید سالک الدین محمد الحموي الطبیب غفراﷲ له و لوالدیه و لجمیع المؤمنین» پس سالک الدین محمد حموي یزدي پزشک فرزند مؤید و نواده شرف الدین یزدي در سپاهان در ذیحجه بسال 1028 نسخهاي را نوشته و گواهی می دهد که از نیاي او میباشد و نسخه ما از روي آن میان 1098 و 1099 به دست شهاب الدین دیباجی نوشته شده؛ در دنبال قاعده ضرب مرکب در مرکب است با تضعیف به شماره بزرگترین رقم مضروب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2ص (281-282)، سطور چلیپا (4/11×20)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 4 - 836]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 11؛ راسته و چلیپا؛ 1گ (13ر-13پ) [ف: 2 - 21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1گ (184) [ف: 15 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاشانی شهاب الدین علی، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودي، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: رساله در بیان ضابطه حساب عقود انامل نقل شده از کتاب فرهنگ جهانگیري. در نظر ارباب دانش جلوه گر می گردد که نوزده صورت از هیأت و اوضاع اصابع پر بدایع انسانی؛ انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ پس از این در حاشیه 2ص بعد ابیاتی چند
آورده شده که با این بیت انوري پایان مییابد: بر سر تسعین کنند جنگ شبانروز ** درگه عشرین ز جنگ هر دو معاف است؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 75ص (27-101 حاشیه)، اندازه: 10×21سم [ف: 23 - 67]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام مؤلف نیامده و به استناد فهرستواره (4/ 2608) ذکر شد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد شفیع اصفهانی، تا: 1119ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه هندي، جلد: میشن سرخ، 27 سطر [ف: 5 - 301]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانهاي در نجف اشرف؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 11ص ]عکسی ف: 7 - 255]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذي فنائه لم یکن و بقائه لایزال ... اما بعد در نظر ارباب دانش ... جلوه گر می گردد که نوزده صورت در هیئت و اوضاع پر بدایع انسانی ... وضع کرده اند؛ انجام: غیر معروفی گوید: اگر گرده چرخ بشمردمی ** شمارش سوي دست چپ کردمی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1265ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 2ص (138-139)، 23 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 23 - 119]
آغاز: کیفیت عقد انامل به نهجی که در فرهنگ جهانگیري مذکور است ... در نظر ارباب دانش جلوه گر می گردد که نوزده صور از هیئت اوضاع اصابع پر بدایع انسانی؛ انجام: بر سر تسعین کنند جنگ شبان روز ** درگه عشرین ز جنگ هر دو معاف است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1265ق، جا: کاظمین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 2ص (139-140)، 23 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 23 - 119]
آغاز: برابر؛ انجام: رستم بهرام را بهم چه مصاف است ** و آن دو خلف را بهم چه چشم خلاف است / بر سر تسعین کنند جنگ شبانروز ** درگه عشر این ز جنگ هر دو معاف است.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن منحسن بن باقر موسوي ابا حسینی اما زنجانی، تا: 1298ق؛ جلد: پارچهاي سبز، 3گ (13پ- 15پ)، 14 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 38 - 482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: میرزا طاهر مشهدي، تا: 1309ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 2ص (116-117)، 31 سطر، اندازه: 2 /20×1/ 33 سم [ف: 10 - 245]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 486/14- عكسي
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 36]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1313ق؛ اشعاري از شیخ اسماعیل تائب تبریزي به خط وي در سال 1322 آمده؛ جلد: تیماج قرمز، 3گ (2پ-4ر)، 16 سطر، اندازه: 15×5/21سم ]محدث ارموي مخ: 2 - 619]
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن عباس تبریزي، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1322ق؛ 3گ (11پ-13ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5×19سم [شورا: ف: 20 - 247]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف باستناد فهرستواره منزوي 4/ 2608 ذکر شد. در فهرست،کتاب با نامی دیگر و بی نام مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ با شرح اسطرلاب یا رساله معرفت قبله سید حسین خلخالی و سه رساله دیگر در یک مجلد؛ جلد: مقوا، 2گ، 19- 17سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2 - 753]
نسخه اصل: کتابخانه ملی تهران؛ خط: نسخ تعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 2گ (228ر-229ر) [فیلم ها ف: 2 - 258]
آغاز: در نظر ارباب دانش جلوه گر میگردد که نونزده صورت از هیئات و اوضاع اصابع بر بدایع انسانی به ازاء عقود اعداد و ضع کرده شد.
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه مرکزي - تهران 6710 [در فهرست دانشگاه با عنوان عقد انامل و با مؤلف ناشناس آمده است]. تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: نصیر الدین محمد رضوي، تا: بین ساله اي 1064 تا 1096؛ مصحح، محشی؛ 2ص (143-144) [عکسی ف: 4 - 176]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام مؤلف نیامده است به استناد فهرستواره (4/ 2608) ذکر شد؛ بی کا، بیتا؛ 3ص (253-255) [ف: 5 - 502]
بی کا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج قرمز، 4ص (177- 180)، اندازه: 12×17سم [ف: 19 - 319]
مباحث: نسخه اصل: پاریس 169 P. (بلوشه 772)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 2گ (151-152)، 20 سطر [فیلم ها ف: 1-549]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 596/1- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 2 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، جا: حیدرآباد دکن [الفبائی ف: 406]
آغاز: بسمله. رساله در بیان ضابطه حساب عقود انامل نقل شده از کتاب فرهنگ جهانگیري در نظر ارباب دانش جلوه گر می گردد که نوزده صورت؛ انجام: بر سر تسعین جنگ کنند شبانروز در که عشرین ز جنگ هر دو معاف است.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: تیماج قهوه اي، 3ص (127-129)، 17سطر (5/5×7 /11)، اندازه: 5/ 10×15/5سم [رایانه]
ḥisāb-ul ‘uqūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5909/2
به روایت از مجلسی؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بن میرزا عبدالکریم گرگانی، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (12ر-13پ)، 16 سطر (6×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 144]
حساب عقود الانامل- حساب عقود الانامل
حساب عقود انامل- انگشت شماري
hesāb-e ‘oqūd-ol anāmel
زنجانی، ابراهیم بن ابو الفتح، - 1351 قمري
zanjānī, ebrāhīm ebn-e ab-ol-fath (- 1933)
وابسته به: ایضاح الدلائل فی معرفة عقد الانامل، موسوي زنجانی، محمد بن محمد کاظم (1224-1292)
در حساب بند انگشتان است که نزد قدما مرسوم بوده است. مؤلف این رساله مختصر را بسیار محققانه توأم با ریشهیابی موضوع، در احادیث شروع کرده و با توضیح کافی در قوانین و اصول این دانش به پایان برده است. در آن از رساله سید ابوالقاسم زنجانی در علم عقد انامل یاد میشود.
آغاز: الحمدﷲ الذي حل عقد المشکلات للعباد ببیان الفکر فی بدیهیات المعلومات من الاصابع المشیر الی سبیل الرشاد ... اما بعد - فیقول العبد الجانی ابراهیم بن الحاج ابوالفتح الزنجانی ان الازکیاء من الحکماء
[الذریعه 7/ 9 و 10، دنا 4/ 643]
آغاز: برابر؛ انجام: و یده ثلاثة آلاف و تسعمائة یعنی ان کلتا یداه مقبوضتان لا یعطی شیئا لاحد انتهی
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل، زنجانی، تا: قرن14؛ کاغذ: فرنگی، 12گ (182- 193)، 19 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 28 - 129]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی خوانساري امامی، تا: 22 صفر 1326ق، جلد: مقوایی، 23ص (13-35)، اندازه: 1/54×19/5سم [ف: 1 - 147]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 17/20
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 190]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: مرحوم آیت اﷲ زنجانی، بیتا؛ 22گ (73ر-94ر)، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه- ف: 248]
hesāb-e ‘omr
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 1705/3
خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ 1234ق، 3ص [ف: 5 - 340]
ḥisāb-ul farā’iḍ
شیفکی، حسین
šeyfakī, hoseyn
در قواعد ریاضی که براي تقسیم ارث سودمند است. از حسین شبکی (شیفکی)، آنچنان که در پایان نسخه آمده است.
آغاز: ... فان نقول اذا ضربت احاد فی احاد، فاجمع عدد المضروب؛ انجام: و اقس علیه سایر الامثلة. تم الحساب مولانا حسین شبکی (شیفکی) رح ...
بخشهایی از آن است؛ خط: نسخ تحریري، بیکا، تا: 1107-1108ق؛ همراه با «باب الحساب» نیز در حساب فرایض (گ 101ر-102ر)؛ 3گ (2پ-4پ) [ف: 2 - 89]
آغاز: بسملة. و به نستعین. حمدلة. الحساب فی اللغة و فی اصطلاح اهل الحساب عبار عن قاعدة تعرف بها؛ انجام: یکون الحاصل واحداً و قس علیه سائر الامثلة ... مولانا حسین شیفکی، کتبه حسین الشبلري لیلة الاثنین 29 رمضان 1121
خط: نسخ پخته، کا: حسین الشبلري، تا: 29 رمضان 1121ق؛ کاغذ: ترمه نخودي، جلد: مقوایی، 2گ (29ر-30ر) [ف: 11-597]
ḥisāb-ul farā’iḍ
غیر همانند:
آغاز: الحساب في اللغة العدد و في اصطلاح اهل الحساب عبارة
عن قاعدة يعرف بها اعداد مجهولة. ثم ان للحساب ابتداء و ليس له
انتهاء و ان له مراتب من اصول و فروع. اما الاصول فاربعة. الاول
الآحاد الثاني العشرات الثالث المآت، الرابع الالوف (گ2پ) ... باب الحساب اعلم ان للحساب اربعة منازل، احاد و عشرات و مآت و الوف ... باب ضرب الآحاد اعلم (گ3پ) ... باب ضرب الآحاد فی الالوف (گ4پ) ... باب ضرب احاد و العشرات فی مثلها. اذا ضربت الآحاد و العقود ... باب الحساب الی آخره. لما مست الحاجة فی علم الفرائض مثلها. اذا ضربت الآحاد و العقود ... باب الحساب الی آخره. لما مست الحاجة فیعلم الفرائض الی تصحیح (گ5پ) ... و اذا ضربتها فی الماءة کان المأخوذ لکل واحد من الحاصل المذکور ألفاً. و اذا ضربتها فی الالوف کان المأخوذ لکل واحد من الحاصل المذکور عشر آلاف. و لقد و فی رحمه اﷲ بما التزم و وفی بما وعد، اذبین ذلک رحمه اﷲ مفصلاً واضحاً یستغنی عن شرحه (گ6پ) ... و اما مثال المرکب فهو ضرب مرتبة او اکثر فی مرتبتین او اکثر ... فله احوال اربعة. الحالة الاولی ان لایتکرر العقد ... تکون ثلاثمایة و ستة و هو المثال المذکور فی الکتاب (گ8) فالحکم کذلک فی جمیع ماذکرنا من الاحوال الاربعة، غایة ما فی الباب ان تأخذ بکل مایة فی المئات و بکل واحد الفاً فی الالوف. و ما ذکره المصنف رحمه اﷲ فی کیفیة العمل فی المرکب ... فانه لا یختلف باختلاف الاحوال اصلا و لا باختلاف المراتب. تم الحساب بعون الملک الوهاب و الحمدﷲ رب العالمین (گ9پ)
در متن این رساله مصنف را با وصف مرحوم یاد می کند و بی آن که از او نام برد گفته وي را بی نیاز از شرح میشمرد (گ6) پس گویا شرحی است بر یک متن در حساب که همچون مقدمه براي کتاب ارث از فقه نگاشته شده باشد؛ بی کا، بیتا؛ در حاشیه این صفحه چنین است: «هذه النسخ الحسابی ملک عبدالوهاب العزاوي»، و در برگ 1 دارد: «صاحبه عبدالوهاب بن حاجی محمد العزوي نسباً و الموصلی مسکناً»؛ کاغذ: نخودي اصفهانی، جلد: مقوایی، 9 گ (1پ-9پ)، 13سطر (5/ 10×15/5)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 11 - 149]
آغاز: کتاب حساب الفرائض. المقصود من ذلک تسهیل الامر کتب و ذکرا و السبیل فیه تخریجها من اقل العددین؛ انجام: فاعط کل واحد من کل درهم ما ذکرناه و اﷲ اعلم (تم کتاب حساب الفرائض).
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی با نشان «من المحرر الشافعی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 4گ (76ر-79ر)، 12/5×19سم [ف: 8 - 564]
حساب الفرائض- المیراث
hesāb-e farā’ez dar ers
گیلانی، عبدالکریم بن حامد، ق11
gīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e hāmed (- 11c)
تاریخ تألیف: ربیع الثانی 1073ق
در سه «مقدمه» و چهار «مطلب»: مقدمه: 1) بیان معنی مخرج سهام، 2) نسبت عددي، 3) کسور؛ مطلب 1. فریضه؛ 2. طریق رد فاضل فریضه؛ 3. مناسخات.
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد این رساله ایست در بیان حساب فرائض مشتمل بر سه مقدمه و چهار مطلب ... عبدالکریم بن حامد الجیلانی التبرسمی مسکنا السنین واري موطنا تذکر اللاحباب در قید تحریر آورده ...
انجام: و بعضی را ببعضی ختم نماید اگر عدد مجموع مساوي ترکه باشد قسمت صواب والا خطا خواهد بود. و اﷲ سبحانه اعلم بالصواب
[دنا 4/ 644؛ فهرستواره منزوي 4/ 2667]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ محشی با علامت «منه»؛ جلد: تیماج مشکی، 27گ (1ر-27پ)، اندازه: 10×19/5سم [ف: 16 -381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 22ص (145-166)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 32 - 342]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1242ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی،31گ (79-109)، 19 سطر (7×16)، اندازه: 11×21سم [ف: 11 - 2106]
ḥisāb-ul qubṭ = manẓūmat-un fī ‘aqd-il aṣābi‘
ابن عربی، علی بن العربی
ebn-e ‘arabī, ‘alī ebn-e ‘arabī
شرح و حواشی:
بیت سوم آن: یقول راجی اﷲ منشی السحب علی المعروف بابن العربی؛ کا: علی نقی بن یوسف بن محمد درویش حسن آبادي، تا: 1103ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 101]
آغاز: یقول راجی عقو منشی السحب ** علی المعروف بابن العربی.
خط: نسخ، کا: احمد وقار شیرازي، تا: 1297ق؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (268پ-269 ر)، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 2/27 - 42]
تذکر: شماره بازیابی تصحیح شد؛ کا: آقا سید مصطفی صفائی خوانساري، تا: 1360ق؛ مقابله شده؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 20ص، 21 سطر، قطع: خشتی ]اهدائی ف: 298]
ḥisāb-u qasi-l ‘aṣr li-basīṭ-i-h
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 63/34
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 17ص (322-338)، 21سطر (10×16)، اندازه: 16×22سم [سنا: ف: 1-34]
ḥisāb-ul qamar
فارسی، محمد تقی بن محمد، ق10 قمري
fārsī, mohammad taqī ebn-e mohammad (- 16c)
در باره ساعتهاي قمر، روشنائی و تاریکی.
آغاز: بسمله. المنة لمن لا حصر لاولیائه ... و بعد یقول ... ابوالخیر محمد تقی الفارسی انه یمکن استعلام کمی الساعات الزمانیة الماضیة من اللیل و الباقیة منها وقت النیر الاصغر
انجام: و الاحاطة بالامثلة لایخفی علی المستبصر و المنة لواهب العقل
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیري، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 2ص (393-394)، 28 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 - 1022]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: محمد حسین بن خلف تبریزي، تا: 1041ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 2ص (2-3)، 27-31 سطر (11/2×19)، اندازه: 7/ 16×3/ 25سم [ف: 8 - 408]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن محمد ولی طبیب مشهدي، تا: 1309ق؛ کاغذ: ترمه، 24ص (60-83) [نشریه: 2 - 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد طاهر مشهدي، تا: 1309ق، جا: مشهد رضوي؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 1گ (181)، 31 سطر، اندازه: 2/ 20×1/ 33سم [ف: 10 - 252]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 486/29- عكسي
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 100]
hesāb-e kabīse
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 63/41
بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 17ص (408- 424)، 21سطر (10×16)، اندازه: 16×22سم [سنا: ف: 1 - 34]
ḥisāb-ul kabīsa wa-l ‘amal bi-l-xabarayn ...
مازندرانی، محمد هادي بن محمد صالح، - 1120 قمري
māzandarānī, mohammad hādī ebn-e mohammad sāleh (- 1709)
ررسالة في حساب الكبيسة و العمل بالخبرين عن الزعفراني فيما اذا
غمت شهور السنة كلها و صوم يوم الخامس و السادس من غرة
ابو رمضان. اين كتاب اثري مستقل نيست بلكه بخشي از شرح
مؤلف بر كافي است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8 /7203
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب حسینی، تا: 1117ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روي خط او، مقدمه اي نجومی دارد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 12ص، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×17سم [ف: 16 - 486]
hesāb-e kosūr
عبداﷲ
‘abd-ol-lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18282 ض
بیکا، تا: 1316ق [د.ث. مجلس]
al-ḥisāb li-man yurīd-uš šurū‘ fi-l farā’iḍ
ابن هائم، احمد بن محمد، 753؟ - 815 قمري
(1413 - 1353) ebn-e hāem, ahmad ebn-e mohammad
تهران؛ مهدوي؛ شماره نسخه: 358/2
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2 - 116]
hesāb-e mosallas va morbba‘
اعتضاد السلطنه، علیقلی بن فتحعلی،1234؟-1298قمري
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819 -1881)
تهران؛ ملك؛ شماره نسخه: 6151/38
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13 [ف: 9 - 196]
hesāb-e mamlekat-e āzarbāyjān
درباره مال التجاره وارد و صادر شده به روسیه و اسلامبول دربار س ئیل که به شاه تقدیم شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4625/4- ف
بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 81]
hesāb-e monajjemān
رساله کوتاهی است در قواعد حساب به طریقه منجمان و تضعیف بروج و طبقات ودقایق.
[فهرستواره منزوي 4/ 2667]
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 5/153-863/7
آغاز: بسمله این چند کلمه ایست در قواعد حساب بطریق منجمان از براي مبتدیان نوشته شد بعد از تجربه و عمل بکرات در تضعیف خواستیم که ده برج و بیست و شش درجه و سی و دو دقیقه و پنجاه ثالثه را تضعیف کنیم؛ انجام: از مقسوم طرح کردیم چیزي نماند ودر مراتب خارج قسمت مده که بی حاصل شد تم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: چهارشنبه 19 جمادي الاول 1229ق، جا: مشهد رضوي؛ جلد: تیماج قهوه اي، 8گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 3 - 1626]
hesāb-e manzūm = mnz. dar hesāb
خاوري
xāvarī
275 بیت شعر صاف و یکدست است بر وزن خسرو و شیرین نظامی از شاعر ریاضیدانی متخلص به خاوري که زمانش معلوم نیست. در مباحث مختلف حساب و هندسه چون: نوشتن اعداد 1-2- 3-4-5-6-7-8-9 در جمع، در تفریق، ضرب، جذر، کعب، کسر، مساحت اشکال. از آنجاست: مساحت اسطوانه: به بین در قاعده از اسطوانه ** که تکسیرش چه باشد اي یگانه / بزن در طول او تکسیر مذکور ** کزین بهتر ندیدم هیج دستور؛ در تضعیف کسور: بتضعیف کسور اي صدر آفاق ** بکن مخرج دو نیم از نیست آن طاق / اگر طاقست اجزا کن دو چندان ** بمخرج بعد تضعیف اي سخندان / اگر قسمت پذیرد قسمتش کن ** و گر قسمت نشاید نسبتش کن.
آغاز: بنام کردگار فرد بی زوج ** که دایم بحر لطفش می زند موج
انجام: که دارد خاوري خاطر پریشان ** گه از سقم بدن گاهی ز اقران
[دنا 4/ 645]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 915ق؛ کاغذ: دولت آبادي، جلد: تیماج حنایی، 20ص (63-82)، اندازه: 13/2×3/ 17سم [نشریه: 2 - 215]
آغاز: بنام کردگار فرد بی زوج ** که مخلوق اویند از تحت تا اوج / خداوندی که در روز حساب او ** به میزان بخشد ثواب او
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 11گ (87-97)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 1 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 19ص (56-74)، 20 سطر (8 /7×13/5)، اندازه: 1/82×2/ 20سم [ف: 8 -317]
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور زرشکی، 15گ (1پ-15پ)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 20- 118]
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد تقی همدانی، تا: 1234ق؛ 5گ (93-97)، اندازه: 11×15سم [نسخهپژوهی: 3 - 137]
بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 1 - 627]
hesāb va ers (mnz.)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1/ 1129
آغاز: گر عدد را همی کنی معلوم ** چار نوعست تا بود مفهوم
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن هاشمی، تا: سهشنبه شعبان 901ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 12×17/5سم [نسخهپژوهی: 1-31 و 3 - 135]
حساب و جبر و مقابله- علائیه
al-ḥisāb wa-l jabr wa-l muqābila = r.-ul bihištīya = mā lā-budda li-l-faqīh min-al ḥisāb
بهشتی اسفراینی، محمد بن احمد، - 749 قمري
(1349 -) beheštī esfarāyenī, mohammad ebn-e ahmad
رساله کوتاهی است در بیان آنچه از ریاضیات دانستنش بر فقیه لازم و ضروري است. این رساله در دو «مقاله» و هر مقاله در چند بیت تنظیم گردیده، با این عنوان ها: مقاله 1. الحساب، در یک مقدمه و سه بحث؛ مقاله 2. الجبر و المقابله، در یک مقدمه و دو بحث. ملا ملک محمد بن سلطان حسین سپاهانی این کتاب را شرح کرده است. شرح بهشتی که ملک محمد بن سلطان حسین اصفهانی تألیف کرده شرح همین رساله است. بروکلمان از او دو رساله در ریاضیات یاد میکند: یکی رساله در حساب (همین رساله) که تنها دو نسخه از آن را در مشهد (شماره 62-64 ریاضی) نشان میدهد و دیگر رسالهاي با نام «مالابد للفقیه من الحساب» و از آن نیز دو نسخه موجود در اروپا یاد می کند. موضوع و عنوان رساله دوم نیز بر رساله حاضر تطبیق میکند زیرا این رساله هم براي فقیهان تألیف و مثال هاي فقهی در آن آورده شده و همچنین داراي دو مقاله است و مؤلف در دیباچه گوید: «هذه رسالة مشتملة علی الاقل مما لابد منه للفقیه من الحساب، الجبر و المقابله کتبتها بالتماس بعض». رسالهاي با همین آغاز در کشف الظنون به عنوان «الرسالة العلانیة فی القواعد الحسابیة» معرفی گردیده و آن را با عبارت «مشتملة علی فصول» توصیف نموده است در حالی که این رساله داراي فصول نمیباشد. (محمود مرعشی نجفی)
آغاز: بسمله. الحمدﷲ مبدع الاحاد و مؤلف الاعداد و مقسمها الی الازواج ... هذه رسالة مشتمله علی اقل ما لابد منه للفقیه من الحساب و الجبر و المقابله ... و رتبتها علی مقالتین المقالة الاولی فی الحساب ...
انجام: و الباقی منه ستة ساعات و ستة اسباع ساعة و هو المطلوب، هذا آخر ما اردت ایراده فی هذا الرسالة معرضا عن الاطالة، و الحمدﷲ والصلوة علی رسوله فی کل حال.
[الذریعه 5/ 86 و 7/7؛ کشف الظنون چاپ فلوکل 1: 207 و 4: 98، 401، 541؛ بروکلمان 1: 293 و 616، 2: 273 ذیل 1: 850 و 2: 294؛ مکتبة امیرالمؤمنین 2/ 555؛ معجم المؤلفین 9/ 122؛ هدیة العارفین 8/56؛ دنا 4/ 645-646 (20 نسخه)؛ احوال و اثار خواجه نصیر 429]
شرح و حواشی:
1- شرح رسالة الحساب = شرح رسالة الجبر و المقابلة = شرح ما لابد للفقیه من الحساب؛ اصفهانی، ملک محمد بن حسین (-10)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن غیاث الدین استرآبادي، تا: 7 جمادي الثانی 927ق، جا: کاشان؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 13گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×1/57سم [ف: 7 - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عطا اﷲ بن مسیح بن ابراهیم بن حسن آملی، تا: جمعه سلخ ربیع الاول 931ق، جا: نجف اشرف؛ 14گ (193-206)، 15 سطر، اندازه: 13/5×18سم [اوراق عتیق: 1 - 113]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرساله بعون الملک الوهاب
خط: نسخ، بیکا، تا: 941ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 12 سطر (6×8)، اندازه: 10×15سم [الفبائی ف: 625]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، کا: شاه حسین بن عبدالمجید، تا: اواخر رجب 956ق، جا: مشهد رضوي؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچهاي، 13گ، 17 سطر (6/ 4×6/ 10)، اندازه: 3/ 9×17سم [ف: 8 - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: 11 جمادي الثانی982ق؛ جلد: تیماج، 9گ [ف: 1 - 360]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ جزائري براي سید سعید بن سید یوسف حسینی، تا: اول جمادي الاول 986ق؛ اندازه: 9×16سم [نسخهپژوهی: 3 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی اوالی، تا: قرن 10؛ 12گ (88-99)، اندازه: 10×15سم [آینه پژوهش:
سال 4ش22 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (18-25)، 19 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 40 - 133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 10گ (1پ-10ر)، 18 سطر، اندازه: 8×13/5سم [ف: 35 - 658]
آغاز: برابر؛ انجام: باربع و عشرین در هماکم ثمن عشر ازرع فالرابع مجهول (دنباله بحث دوم از مقاله 2 ناتمام مانده).
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکري و آبی و فرنگی نباتی، جلد: تیماج قرمز، 15 سطر، اندازه: 5/ 10×19سم [ف: 19 - 565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 9ص (75-83)، 22 سطر (17/5×3/ 21)، اندازه: 7/ 19×25/5سم [ف: 8 - 380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج مشکی، 5ص (168-172)، 10-19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 4 - 317]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 23570 Add.؛ بیکا، تا: ذیقعده 1018ق، جا: قم؛ 10گ (16-25) [فیلم ها ف: 1 - 603]
آغاز: برابر؛ انجام: و اول تلک المخارج اثنان و لا تنسب الیها الاواحد هو نصفها.
بخشی از مقدمه مقاله اول است؛ خط: نسخ، کا: زین العابدین بن عبداﷲ مازندرانی، تا: 1022ق؛ کاغذ: امیري شکري، جلد: میشن خرمایی، 161ص، اندازه: 12×20سم [ف: 10 - 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالرحمن، تا: ربیع الثانی 1055ق؛ مصحح؛ مهر: «یا امام محمد باقر» (مربع)، «یا امام مجمد باقر» (مربع)؛ کاغذ: شرقی نخودي، 36گ (2پ-37ر)، 14 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 36 - 666]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل بن پرویز گرجی، تا: 13 ربیع الاول 1095ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: پارچهاي، 34ص (1-34)، 16 سطر (6×14)، اندازه: 1/84×6 /20سم [ف: 8 - 386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریري، بیکا، تا: جمادي الثانی 1097ق؛ مختوم به عبارت: «بلغ منه اوله الی آخره مقابلة بقدر الوسع و الطاقة»؛ واقف: درة السلطنه ملکزاده کوثر، آبان ماه 1326؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 7گ، 19 سطر (7×12/2)، اندازه: 13×3/ 19سم [ف: 8 - 159]
آغاز: برابر؛ انجام: کما تقدم فان قیل لشخص کم مضی من اللیل
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه اي، 28ص (181-208)، 21 سطر (9×15)، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 446]
آغاز و انجام: برابر
در دو مقاله؛ خط: نسخ، بیکا، تا: صفر 1117ق؛ کاغذ: اصفهانی و فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (10پ-17پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 300]
آغاز: برابر؛ انجام: الانزل فرغ من تسوید هایوم ... غره شهر رمضان المبارك سنه 1123
خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1123ق؛ کاغذ: حنایی، 18 سطر [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن 13؛ در پایان تاریخ 766ق. دیده میشود و شاید تاریخ نسخهاي است که از روي آن نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 9گ (145-153)، 19 یا 21 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 4 - 317]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: یکشنبه 23 ذیقعده 1304ق؛ 31ص (2-32)، [ف: 1 -208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور، 23گ (90پ-112پ)، 9سطر [ف: 25 - 354]
al-ḥisāb wa-l jabr wa-l muqābila = r.-ul bihištīya = mā lā-budda li-l-faqīh min-al ḥisāb
بهشتی اسفراینی، محمد بن احمد، - 749 قمري
(1349 -) beheštī esfarāyenī, mohammad ebn-e ahmad
رساله مختصري است مشتمل بر دو «باب»: 1. قواعد حساب شامل مقدمه و فصولی چند؛ 2. استخراج مجهولات.
مشهد؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 146/3 فياض
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین والصلواة علی نبیه محمد واله الطاهرین وبعد فقد سالنی بعض الاصدقا
تذکر: آغاز رساله با الجبر و المقابله نصیرالدین طوسی منطبق است!؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه 15 جمادي الثانی 1026ق، جا: مشهد رضوي مدرسه یوسف خواجه (دو درب)؛ محشی با رمز «منه رحمه اﷲ» و «صح»؛ کاغذ: سپاهانی، 14 سطر (4/5×10)، اندازه: 11×17سم [ف: 179]
hesāb va jabr
امام ویردي، عبدالعلی، ق13 قمري
emām veyradī, ‘abd-ol-‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: شوال 1261ق؛ محب تألیف: کابل
در پنج «باب» ساخته است: 1. حساب صحاح؛ 2. حساب کسور؛ 3. استخراج مجهولات به اربعه متناسبه و خطاین و تحلیل؛ 4. قواعدي که محاسب را در استخراج مجهولات به آن احتیاج افتد؛ 5. مسایل جبریه
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10044
آغاز: آداب و رجوع وزراء مظالم و کتاب به معرفت مسائل وي از آفتاب اظهر و اجلی است؛ انجام: و چون وي را بر خودش افزایند، چهل و هشت شود و هو المطلوب
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 266ص، 8 سطر (7×17)، اندازه: 15×26سم [ف: 17 - 531]
hesāb va jabr
رسالهاي در علم حساب و جبر شامل دو «مقاله»: 1. شناخت اعداد و نسبت بین آنها شامل سه بحث؛ 2. جبر و مقابله شامل مقدمه و دو بحث.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4841
آغاز: ... الثانی فی قسم الکسور علی الکسور المقسوم علیه؛ انجام: فالباقی منه ست ساعات و ست اسباع ساع و هو المطلوب. هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الرسال معروضا عن الاطناب و الحمدﷲ علی کل حال.
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ مصحح، محشی با نشان «12» و «ف»؛ کاغذ: اصفهانی نخودي، جلد: مقوایی، 9گ (83پ- 91پ)، 15 سطر (5/ 4×9)، اندازه: 8/5×15/5سم [رایانه]
hesāb va hall-e masā’el
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 775/12- ف
نسخه اصل: پاریس 169 p. (بلوشه 722)؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا، 22 سطر [فیلم ها ف: 1 - 539]
hesāb va sīyāq
محمد بن حاجی آتمجه، ق9 قمري
mohammad ben hājī ātomje (- 15c)
اهداء به: سلطان بایزید خان بن محمد خان
رسالهاي متوسط در علم حساب و سیاق در شانزده «فصل»: 1. سیاقات العربی؛ 2. ارقام الهندي؛ 3. الجمع؛ 4. ضرب العقود؛ 5. ضرب غیر العقود؛ 6. التضعیف؛ 7. التنصیف؛ 8. التفریق؛ 9. التقسیم؛ 10. میزان الجمع و الضرب و التضعیف و التنصیف و التقسیم و التفریق؛ 11. تقسیم الغرما؛ 12. التثلیث و التربیع و التخمیس الی غایة التعشیر؛ 13. استخراج المخارج؛ 14. اعداد اربعة التناسب؛ 16. الخطائین و شق ثانی
مراغه؛ عمومی؛ شماره نسخه: 62
آغاز: الحمدﷲ الملک الاعز الاکرم و القادر الحکیم الاعظم الذي علم الانسان بالقلم مالم یعلم ... اما بعد بو کتابک مصنفی و بو رسالتک مؤلفی قلیل العمل؛ انجام: ایمن و اشرف ساعتده وقت ضحاده و یوم جمعه ده که عید اضحی ایدي اتمام یتشدي و بو رساله ... زمان آخرده ظهور بولدغی اجلدن ... واقع اولدي
کامل؛ خط: نستعلیق عثمانی، کا: احمد بن سنان، تا: اواخر صفر 972ق؛جلد: تیماج سیاه،98گ،17سطر،اندازه: 14×20سم [ف: 50]
hesāb va sīyāq = majma‘-ol bahrayn
شاهشانی، امین بن محمد، ق13 قمري
šāhšānī, amīn ebn-e mohammad (- 19c)
شامل دو «بحر» و یک «ساحل» و هر بحر داراي چند شط و نهر و جدول و سحاب و قطره.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3486
آغاز: بحر اول در علم حساب و توابع او و او منشعب می شود به سه شط؛ انجام: و چیزهائی که بکیل و وزن در آید نخود و مثقال و من و خروار هر چه مصطلح و متعارف اهل ولایت باشد نویسند و
سایر چیزها را عدد و دانه نویسند این است مجملی از قواعد اهل سیاق که اکنون مصطلح و متعارف است و تصرفات را در آن معانی مدخلیت تمام باشد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 65گ، 19سطر، اندازه: 14/5×5/2 2سم [ف: 2 - 746]
hesāb va masāhat
در یک «مقدمه» و پنج «مقام».
قم؛ معصوميه؛ شماره نسخه: 5789-44/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سرخ، 94گ، 16 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 112]
hesāb va masāhat
نسخه موجود بدون نام کتاب و مؤلف میباشد و ظاهراً در ده «حدیقه» است که قسمتی از حدیقه اول آن افتاده و بقیه حدیقهها به ترتیب زیر عبارت است از: 1. افتاده است؛ 2. حساب کسور؛ 3. استخراج مجهولات است با ربعه متناسبه؛ 4. استخراج مجهولات به حساب خطاء؛ 5. استخراج مجهولات به تحلیل و ...؛ 6. مساحت؛ 7. توابع مساحت؛ 8. استخراج مجهولات به طریق جبر و مقابله؛ 9. قواعد شریفه و فواید لطیفه که محاسب را از دانستن آن چاره نیست؛ 10. مسائل متفرقه.
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 138
آغاز: و آنچه بماند و به مضعف بجذر مسقط مع واحد نسبت باید داد؛ انجام: چون مجنس ساختند که یک را در مخرج نصف که دو است ضرب کردند
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ متوسط؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی مایل به حنایی، جلد: مقوایی، 70گ، 14 سطر (6×15/5)، اندازه: 11/5×23سم [ف: 127]
hesāb va masāhat-e fūščīye
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 10443
مؤلف ناشناخته؛ بی کا، تا: 905ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ با نسخه اصل مقابله و تصحیح شده، مجدول [میراث شهاب: س8ش4 - 56]
al-ḥisāb wa-l masāḥat wa-l jabr wa-l muqābila wa-l xaṭa’ayn
در چهار «مقاله» و شامل قواعد حسابی و جبري و در اصطلاحات با روش متأخران اندکی فرق دارد. در باب دهم مقاله دوم (ص 188) آمده: «الرابع ذراع القنی و انما یستعمل بنیشابور و قراها و قهستان و نواحیها لکثره القنی و اختلف قدرها فی ایام عبداﷲ بن طاهر فقال اصحاب القنی قدرها ذراع و خمس اسداس و علیها تعطی اجر حفر القنا و البیر و کسحها و قال المقنون قدرها ذراع و ثلثا ذراع و علیها ناخذ الاجر فجعل ابن الطاهر السدس المختلف فیه نصفین بین الفرقین فصار ذراع القناة من یومه الی یومنا هذا ذراعا و ثلثة ارباع بذراع البز».
چنین است فهرست آن: مقاله 1. حساب الهند، در سه «فن»: 1) الصحاح، داراي هشت «باب»: ا. صور الحساب و مراتبها، ب. الزیادة، ج. النقصان، د. الضرب، ه. القسمة، و. الجذر، ز. الکع، ح. الموازین، 2) الکسور، داراي هفت «باب»: ا. ذکر مقدمة لهذا الفن، ب. الزیادة، ج. النقصان، د. الضرب، ه. القسمة، و. الجذر، ز. الکعب، 3) حساب الدرج و الدقائق، داراي هفت «باب»: ا. ذکر مقدمات لهذا الفن، ب. الزیادة، ج. النقصان، د. الضرب، ه. القسمة، و. الجذر، ز. الکعب؛ مقاله 2. المساحة، داراي دو «فن»: 1) مساحة السطوح، داراي ده «باب»: ا. ذکر مقدمة لهذا الفن، ب . مساحة المربع، ج. مساحة المستطیل، د. مساحة المعین، ه. مساحة الشبیه بالمعین، و. مساحة المثلثات، ز. مساحة المنحرف و الاشکال الکثیرة الاضلاع، ح. مساح الدائرة و ما یتصل بها، ط. ذکر طرق تقریبیة، ي. معرفة الذرعان، 2) مساحة المجسمات، داراي چهار «باب»: ا. ذکر مقدمة لهذا الفن، ب. مساحة المجسمات المتساویة الطرفین و الغلط لمتوازیة الراس و القاعدة، ج. مساحة المخروطات، د . مساحة الکرة؛ مقاله 3. الجبر و المقابلة، داراي هفت «باب»: ا. ذکر مقدمة لهذه المقالة، ب. بیان المسائل الست، ج. الضرب، د. القسمة، ه. الزیادة و النقصان، و. الرد الی الواحد، ز. مسائل ریاضیة یرتاض بها المتعلمون؛ مقاله 4. الخطاین، شامل دو «فصل»: 1)الجبر والمقابلة یستمر فی استخراج المجهولات العددیة والمساحیة کلها و اما طرق الخطاین فانما یجري فی استخراج نوع منها دون نوع کاستخراج الجذور و نحوها فانه لا یمکن بطریق الخطاین، 2) المسائل التی یخرج بطریق الخطاین نوعان: احدهما یخرج بخطا واحد و الثانی مالا یخرج الا بخطاین.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4409/3
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد فقد سالنی بعض اخوانی ان احررسالة فی علم الحساب یشتمل منه علی المشهور الذي یحتاج الیه فی الاکثر من الفنون المتداولة بین الناس ... فاجبته الی ذلک ... و جعلتها لاربع مقالة: فی حساب الهندب فی المساحة ج فی الجبر و المقابلة د فی الخطائین؛ انجام: و هذا اشهر الطرق و العدد
المطلوب و فیه یحتمل دفع واحد ان شاء اﷲ تعالی. نجزت هذه المقال و نجز بنجازها الرسالة و لنحمداﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی نبیه محمد و آله الطیبین الطاهرین. یوم الاربعاء خامس شهر اﷲ الاصم رجب سنة خمس و تسعین و ستمائة.
خط: نسخ، بیکا، تا: 695ق؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج سبز، 133گ (113-226 و 228-246) 17 سطر (6×12)، اندازه: 8×15سم [ف: 13 - 3371]
al-ḥisāb wa-l hindisa
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6911/6
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7؛ کاغذ: سمرقندي، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (109ر-110پ)، 17 سطر (10×14)، اندازه: 15×19سم [ف: 16 - 397]
hesāb va hendese (fāyede-ī dar)
فایده کوتاهی است در حساب و هندسه، شامل: بیان اعداد متناسبه و قضایاي هندسیه با ترسیم اشکال زوایا و دوایر به نقل از خط دانشمندي در این فن.
سمنان؛ عمومی؛ شماره نسخه: 2/ 22
آغاز: بسمله هرگاه چهار عدد باشند که نسب اول بدوم همچو نسبت سیم باشد بچهارم ایشان را اربعه اعداد متناسبه گویند مثل دو چهار وسه وشش که نسبت دو بچهار چون نسبت سه است بشش؛ انجام: و زوایا استة قوائم و زاوته ه ا حرح ح اد اب رب اربع قوائم نقل من خطه رحمه اﷲ
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ محشی از مولانا علی محمد؛ جلد: گالینگور قهوه اي، 4گ (15ر-18پ)، 21 سطر [ف مخ]
hesāb-e hend
در سه «مقاله» هر یکی در چند «فصل»: 1. حساب صحاح، در یازده فصل؛ 2. حساب کسور، در یازده فصل؛ 3. حساب درج و دقایق، در یازده فصل.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 623/17- ف
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 2703؛ خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد بن محمد بن مسعود، تا: دوشنبه 18 شوال 731ق؛ 32گ (228ر-259ر)، 25 سطر [فیلم ها ف: 1 - 516]
hesāb-e hend va sovar-e ān va horūf-e hesāb-e jomal
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 7/ 0
خط: نسخ، کا: شمس الدین محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: قرن 9؛ 2ص (311-312) [ف: 5 - 110]
al-ḥisāb-ul hawā’ī
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 - 675 قمري
(1277 - 1204) kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar
در بیان محاسبات ریاضی که بدون به کاربردن یکی از اعضاء و جوارح بدن به شمارش میآیند در سیزده «فصل»: 1. الحدود و الاسامی؛ 2. تعریف المراتب؛ 3. جمع الاعداد؛ 4. ضرب الصحاح فی الصحاح؛ 5. قسم الصحاح علی الصحاح؛ 6. اخراج جذر الصحاح؛ 7. اخراج ضلع المکعب؛ 8. جمع الکسور و نقصانها؛ 9. ضرب الکسور؛ 10. قسم الکسور؛ 11. صفة الدقائق و الثوانی و تحویل الکسور الیهما؛ 12. جذر الکسور؛ 13. اخراج ضلع المکعب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6557/4
آغاز: بعد حمداﷲ و الثناء علیه و الصلاة و السلام علی رسوله محمد و آله هذه رسال فی الحساب الهوائی حررها ملک الحکماء ... مشتمل علی فصول الفصل الاول فی الحدود و الاسامی الوحدة ما بها یقال لکل موجود انه واحد؛ انجام: و اذا جعلناها ثوالث اخذنا ضلعها بالطریق الذي مر فی الاعداد فما خرج فهو الدقایق و هذا آخر ما اردنا ذکره فی هذه الرسال و لواهب العقل الحمد بلا نهایة.
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7 یا 8؛ مصحح، محشی؛ با انهایی محو شده ظاهرا از عمر بن مقري (که مقداري از نام چنین خوانده میشود) آمده؛ جلد: تیماج، 8گ (22پ-29پ)، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 20 - 126]
hesāb-e havā’ī
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 115
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 9 [نشریه: 7 - 696]
hesāb-e havā’ī
مشتمل بر ده «فصل»: 1. معرفت اسامی و مراتب؛ 2. ضرب؛ 3. در قسمت ...
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 152 فیاض
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین والصلواة والسلام علی سید الخلق محمد وآله اجمعین الطیبین الطاهرین و بعد فهذه رسالة کافیة فی علم الحساب الهوائی
در صفحه آخر این رساله جدول وصول کف الخضیب بعرض مشهد مقدس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 21 سطر (8/5×1/52)، اندازه: 13/5×1/58سم [ف: 93]
ḥisābīya wa jawāb-u-hā (mas’ala)
مسأله ریاضی است درباره این که در مجلس سلطان تاجر اول به سلطان یک جواهر برابر با یک دینار میدهد و تاجر بعدي دو عدد و سومی سه عدد تا آخر و حاصل به حاضرین کسانی که جوهر داده اند، به صورت مساوي تقسیم شود و همه مساوي دریافت دارند. آقا رضی خوانساري به این مسئله جواب داده و بعداً سید عبداﷲ بن نورالدین جزایري حاشیهاي بر جواب وي نوشته است
قم؛ گلپايگاني؛ شماره نسخه: 25/108-5018/2
آغاز: سؤال عالی حضرت ظهیر الانامی لوفرضنا وقلنا ان التاجر الاول اهدي الی حضرت السلطان جوهراً یساوي دینارا؛ انجام: و باقی المجهولات تنعطف علیه هذا ما یقتضیه الاصول الحسابی والحمدﷲ رب العالمین هذا آخر ما افاده الاستاد ... السید عبداﷲ بن المرحوم السید نورالدین دامت ایام برکاته تم
خط: نسخ، بیکا، بیتا، جلد: مقوا با روکش کاغذ نارنجی، 3گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8 - 4291]
ḥusām-ul islām
زنجانی، محمد علی بن عبدالرحیم، - 1267 قمري
(1851 -) zanjānī, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-or-rahīm
اهداء به: فتحعلیشاه قاجار
ملا محمد علی زنجانی که بعدها از بزرگان و سران بابیه گردید در جنگ با ناصر الدین شاه در واقعه زنجان کشته شد قبل از گرویدن بدین بابیت این اشعار را براي تشجیع شیعیان در جنگ با روسها به زمان فتحعلی شاه ساخت.
آغاز: بسمله، نحمد ربی الذي من اجتهد ** و جاهد فی اﷲ اجره و جد
آغاز: برابر؛ انجام: نظمتها و طبعنا فی عقم ** الفتها و نفسنا فی سقم
خط: نستعلیق و نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز مذهب، 22گ، ابعاد متن: 5/7×14، اندازه: 5/12×20/5سم [ف: 7 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: نسخه منظومه حسام الاسلام خط نسخ او را عالیجناب ملاعلی و شرح را جناب میرزا محمد الخوانساري نوشته اند، بعد از تصحیح و تذهیب و جلد هدیه بارگاه نواب مستطاب ... ولیعهد سلطان المسلمین علی التحقیق نایب السلطنه ... زین کتابنا بذکر اسم الشریف و ... و کتبه بیده الفانی محمد ابن عبداﷲ الزنجانی سنه 1233 هجري قمري
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول، با کمندکشی، یک سرلوح مذهب به طرح کنگرهاي؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، محمد رضا الحسینی، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقواي روغنی بوم لیموئی مذهب به طرح شاه عباسی ممتاز، 96ص، 12 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1 - 569]
hosām-ol eslām va sahām-ol malām
نقوي نصیرآبادي، دلدار علی بن محمد معین، 1166 - 1235 قمري
naqavī nasīr-ābādī, deldār-‘alī ebn-e mohammad mo‘īn (1753 - 1820)
مشهد؛ رضوي؛ شماره نسخه: 22470
آغاز: بسمله. الحمدﷲ المفضل المنعام و الصلوة و السلام علی خیر الانام؛ انجام: و نشانی براي این معرفت حق تعالی فی نتواند معین فرمود ... و الحمدﷲ رب العالمین ... تمت
خط: نستعلیق، کا: حسین، نقوي اﷲ آبادي، ابراهیم حسین، تا: 1267ق [رایانه]
الحسام البتار فی معرفة قتال الکفار- غایة المراد فی بیان احکام الجهاد
hosām-od dīn
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمري
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 -
به خواهش: میرزا حسین خان مؤتمن السلطان
تاریخ تألیف: 5 ربیع الثانی 1309ق؛ محل تألیف: کرمان
در رد «پادري»، در دو «مقصد»: 1. جواب ایرادهاي پادري 2. اثبات وقوع تصحیف و تحریف در کتب عهد عتیق و عهد جدید
آغاز: بسمله، حمدله، صلات ... و بعد چنین گوید بنده اثیم محمد بن محمد کریم بن ابراهیم که در این اوان سعادت اقتران تعلیقه انیقه ... از جانب ... موتمن السلطان حاج میرزا حسین خان وکیل سیاسی و جنرال فونسول دونت ایران ... از معموره بمبئی ... اثبا ت مینمایم که ... آنچه در دست یهود و نصاري است اصل کتب منزله نیست ...
چاپ: بمبئی، 1311ق، سنگی؛ کرمان، 1353ق.
[دنا 4/ 647؛ مشار فارسی 17/249؛ فهرستواره منزوي 9/ 269]
آغاز: برابر؛ انجام: که مقام زهره زهرا است صلوات اﷲ ...
کامل. این نسخه در جلد اول فنخا با عنوان «اثبات تحریف عهدین» نیز آمده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد بن ابراهیم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی تریاکی، 105گ، 20سطر (10×16)، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 712]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن غلامعلی اصفهانی، تا: یکشنبه 16 جمادي الثانی 1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 99گ (83- 181)، 15و 17 سطر (8×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 883]
آغاز: برابر؛ انجام: سنة تسع و ثلاث مائة و الالف فی دار الامان کرمان بیمین مصنفها محمد بن ...
خط: نسخ پخته، کا: محمود بن غلام علی اصفهانی، تا: 18 جمادي الاول 1309ق، جا: کرمان مدرسه ابراهیمیه؛ 217ص (355-571) [ف: 1 - 90]
hosām-oš šī‘a va-l omma fī ma‘refat-el anbīyā’ va-l a’emma
آقا نجفی، محمد باقر بن محمد تقی، ق14 قمري
āqā najafī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (-20c)
تاریخ تألیف: 1327ق
درسیهایی است در فضایل امیر المؤمنین علیه السلام و بحث امامت و احتجاج بر مخالفین. در مشار فارسی آن را درس هایی از مجلسی دانسته است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین و بعد فهذا هو المجلد الثانی من کتاب حسام الشیعه و الامة فی معرفة الانبیا و الائمة ...
انجام: هر کس این دعا را چهل صباح بخواند از یاوران حضرت قائم عجل اﷲ فرجه و اگر بمیرد پیش از ظهور حضرت خداوند او را زنده گرداند تا جهاد نماید در رکاب حضرت ونوشته شود از براي خواننده این دعا به عدد هر کلمه از او هزار حسنه ومحو شود از او هزار سیئه
چاپ: مشار فارسی 1172/ 1
[دنا 4/ 647؛ الذریعة 7/12؛ فهرستواره منزوي 9/ 270]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3725
آغاز و انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین مسألهگو، تا: رجب 1327ق، جلد: مقوا، 124گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 2 - 789]
hosām-ol ‘adāy-e ‘alī
شریف،
šarīf
مثنوي عرفانی فارسی است به تخلص «شریف» گویا ساخته در 1229 و در 3507 بیت.
آغاز: ثناي برون از شمار و عدد ** خداي زمین و سما را سزد
انجام: ز غربال طبعم به تاریخ آن ** به صافید در صدر فردش بخوان / به اسم اﷲ و حمد نعت و سلام ** حسام العداي علی شد تمام
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6182
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی1234ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه اي، 148گ، 12 سطر (7×12)، اندازه: 13×18سم [ف: 16 - 212]
al-ḥusāmīya (ar-r.)
وابسته به: العزي فی التصریف؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660ق)
شرح توضیحی است با عناوین «قوله، قوله» بر رساله «العزي فی التصریف» داراي رد و ایراد بر گفتههاي مؤلف.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 8255/3
آغاز: الحمدﷲ الذي جعل مدینة العلم نبیاً شید أرکانه و رفع بابها علیاً مهد بنیانه صلح مبانها من التضعیف و الاعتلال و سلم باب ها عن التجویف و المثال؛ انجام: و افتعل لمطاوع فعل نحو کسرته فانکسر و عمرته فاعتمر
خط: نسخ، کا: ابولیث بن حسن بن ابراهیم، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج قرمز، 36گ (40پ-75پ)، اندازه: 13×18سم [ف: 21 - 213]
al-ḥusāmīya fī radd-il bābīya = kašf-ul ḥijāb ‘an fasādil bāb
قاینی، محمد بن احمد
qāyenī, mohammad ebn-e ahmad
مؤلف این کتاب را در زمان حسام السلطن سلطان مراد میرزا نوشته و لذا آن را «الحسامیه» نامیده و نام دیگر آن «کشف الحجاب عن فساد الباب» است. با عنوانهاي «مقدمه« و «فصل» ترتیب داده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2806
آغاز: الحمدﷲ الذي کشف عنا حجاب الارتیاب و صرفنا نحو جنابه عن کل باب و میزلنا بلطیف عنایته ... اما بعد فیقول ... محمد بن احمد القاینی انی لما رایت فی هذا الزمان قد انتشرت؛ انجام: فان اولیائک لاخوف علیهم و لاهم یحزنون و الحمدﷲ علی توفیقه ... و لعن اﷲ علی اعدائهم الی یوم القیام.
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 402ص، 19سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 10 - 89]
ḥassān-ul yawāqīb fī bayān-il mawāqīt
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ - 1140 ؟ قمري
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
در بیان شب و روز و آنچه تعلق به آن دارد از احکام شرعیه با استفاده از گفته هاي دانشمندان علم هیئت و نجوم در دو «فصل»: 1. معنی شب و روز و ساعتها و هفتهها؛ 2. بیان احکام ماه و سال و جز اینها.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 3382/5
آغاز: الحمدﷲ الذي سقف الارض بالفلک الدوار و علق علیها من النجوم قنادیل الانوار و سخرها بقدرته فی الحرکات و الادوار؛ انجام: و تسمی کل سن من تلک الاحدي عشرة سنة کبیسیة لما فیها من کبس الکسور و سیأتی بیانها
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مؤلف تصحیح کرده و بر آن افزوده است؛ جلد: مقوایی پارچه، 5گ (48ر-52پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 9 - 160]
hasab va nesab-e a’emme, e‘teqādāt va ma‘āref-eeslāmī
فصلی است در حسب و نسب ائمه و ابوابی است در اعتقادات و معارف اسلامی با استفاده از روایات و آیات. این رساله به قرینه رسالههاي دیگر علامه محمد باقر مجلسی که در این مجموعه آمده، ممکن است از همو باشد.
قم؛ مرعشي؛ شماره نسخه: 15010/3
آغاز: در باب تولد ائمه علیه التحیة و الثناء، مولود جناب محمد صلی اﷲ در هفدهم ربیع الاولی، مولود خجسته مسعود جناب علی بن ابوطالب روز آدینه سیزدهم شهر رجب؛ انجام: چون خوف صرف علتش اندر میان بود ** هر سینه که نیست در و جز زجاي زر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ کاغذ: فرنگی، 92گ (79- 170)، 14-15 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 38 - 30]
hasab va nesab-e mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6022/5 - ف
نسخه اصل: آستان رضوي؛ بیکا، بیتا [فیلم ها ف: 3 - 192]
حسرة الفضلاء- حیرة الفضلاء فی تحقیق الجذر الاصم
al-ḥasra fi-l fiqh
رساله موجزي است شامل اکثر ابواب فقهی و از هر باب چند مسئله مختصر به صورت سؤال و جواب آمده بر مذاق فقه شافعی.
مشهد؛ ادبيات؛ شماره نسخه: 154/14 فياض
آغاز: مسئلة محدث ترك الاستنشاق فی الوضوء ولم یجز صلوته کیفت یتصور هذا جوابه
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، 5گ، اندازه: 13/5×1/58سم [ف: 203]
hasrat-nāme
صفا، ابراهیم بن غیاث الدین منصور، - 1160 قمري
safā, ebrāhīm ebn-e qīyās-od-dīn mansūr (- 1747)
یک مثنوي عاشقانه همراه سوز و حسرت، که بر وزن لیلی و مجنون نظامی گنجوي سروده شده است و در حدود 115 بیت است. در الذریعه (ج 19، ص 91) مثنوي یاد شده از صفاي دشتکی دانسته شده است، لیکن در فهرست نسخههاي خطی
فارسی (ج3، صص 2426-2427) بخشی از دیوان عارفی دانسته ولی در ج4 ص 2770 حسرت نامه را از صفاي دشتکی دانسته که در فهرستواره نیز همان آمده است ولی در تطبیق نسخهها مشکل وجود دارد. با توجه به تصریح تخلص «صفا» در میان و فراز بر اشعار، ظن قریب به یقین این است که آن را از «صفا» بدانیم و آنچه این نظر را تقویت مینماید این است که استاد منزوي در فهرست مذکور میگوید: «در نماي نسخه آمده: دیوان عارفی، ولی سروده هایی از عاشق قصاب، طوطی و جز اینها نیز دارد!» که محتمل است اشعار «صفا» نیز، از جمله همین مثنوي، با اشعار «عارفی» مخلوط شده باشد. باید افزود که استاد
منزوي نسخه دیگري از این اثر را از کتابخانه مرکزي دانشگاه تهران به شماره «1/ 4341» گزارش نموده است؛ همو در جاي دیگر نسخهاي از سوز و گداز، میرزا صفا را که در کتابخانه مرحوم مهدوي است، معرفی کرده و احتمال داده که این دو اثر یکی باشد که به هر تقدیر نیازمند تحقیق و بررسی بیش تري است. (حسین متقی) [همچنین ن.ك.: دیوان صفاي دشتکی که بعضاً شامل این مثنوي است و دیگر اشعاري از او].
آغاز: اي مهر سپهربی وفایی ** برهم زن رسم آشنایی / اي رهزن کاروان الفت ** ویران کن خانه محبت.
انجام: شب نیست ز درد هجر آن ماه ** بیدار نه ایم تا سحرگاه.
چاپ: درگنجینه بهارستان،بخش ادبیات فارسی، جلد اول، صص 363- 368، به کوشش رحیم مسلمانیان قبادیانی
[دنا 4/ 648 (6 نسخه)؛ نسخههاي منزوي 4/ 2770 و 3128؛ فهرستواره منزوي 10 /804]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن محمد، تا: 14 صفر 1192ق؛ جلد: تیماج قهوه اي، 2گ (111ر-112پ)، اندازه: 10×20سم [ف: 38 - 236]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب محرر؛ جلد: تیماج سرخ، 17گ (114پ-130ر) [ف: 37 - 220]
آغاز: برابر؛ انجام: بلند پایه امیري که نام خوشش ** ز راه مرتبه مفتاح هر در مغلق
خط: شکسته نستعلیق تحریري خوش، کا: صدرالدین بن نورعلی، تا: 1267ق؛ اشعار در 8 ستون (4 چلیپا و 4 فرد) به صورت متراکم
کتابت گردیده، پیش از آغاز اشعار مذکور، دو برگ (1ر-2ر) فوائدي از جمله عوذات و ادعیه و طریق قرائت برخی اسماي حسنی، بیان طریق برآورده شدن حاجات به روش شیخ مغربی و بهره گیري از خواص آیالکرسی؛ مهر: «محمد بن حسین بن محمد1310» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودي، جلد: میشن قهوه اي، 2گ (2پ-3پ)، سطور چلیپایی (13×20)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2/40 - 172]
آغاز: برابر؛ انجام: بود گرد و صبر امیدت براید ** ز ابر تیره خورشیدت براید
در صفحه عنوان آمده «دیوان عارفی« و مثنوي است و جز آن. شعرهاي عاشق قصاب، طوطی، جامی، سعدي نیز در آن هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه، 95گ، سطور چلیپایی (7×15)، اندازه: 10×20/5سم [ف: 8 - 280]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول محرر؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (187پ-191ر)، 14 سطر، اندازه: 18×31سم [ف: 38 - 368]
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج، قهوه اي، 4گ (34پ- 37ر)، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 38 - 439]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه اي، 7گ (81پ-87پ) [ف: 37 - 548]
آغاز و انجام: برابر
مثنوي در 98 بیت؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: میشن قهوه اي، 8گ (699-706)، 16 سطر (7×14)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 8 - 33]
آغاز: پابست محبت زبانی ** یعنی سگ و بنده ات فلانی
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول زرین؛ جلد: تیماج قهوه اي، 5گ (40ر-44پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 11×20سم [ف: 38 - 222]
UNION CATALOGUE OF IRAN
MANUSCRIPTS
BY
MOSTAFA DERAYATI
Hasiya - Hasrat-Name
VOLUME 12