شیعیان امارات متحده عربی

مشخصات کتاب

‌سرشناسه : عسگرپور، وهاب، ۱۳۳۱ -

عنوان و نام پدیدآور : شیعیان امارات متحده عربی [کتاب]/ وهاب عسگرپور ؛ [برای] مجمع جهانی شیعه‌شناسی.

مشخصات نشر : قم: آشیانه مهر، ۱۳۹۴.

مشخصات ظاهری : ۱۰۴ ص.

شابک : ۴۰۰۰۰ریال: شومیز‌978-600-6164-52-3 : ؛ ۶۰۰۰۰ریال: گالینگور‌978-600-6164-52-3 :

وضعیت فهرست نویسی : فاپا

یادداشت : پشت جلد به انگلیسی: Wahab Askar Poor. The shiites of the united arabs emirates.

یادداشت : کتابنامه: ص.[۹۹]-۱۰۴.؛ همجنین به صورت زیرنویس.

موضوع : شیعیان -- امارات متحده عربی -- سرگذشتنامه

موضوع : امارات متحده عربی -- تاریخ

شناسه افزوده : مجمع جهانی شیعه‌شناسی

شناسه افزوده : The World Center for Shite Studies

رده بندی کنگره : BP۲۳۹/ع۵ش۹ ۱۳۹۴

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۵۳۰۹۵۳۵۷

شماره کتابشناسی ملی : ۳۲۷۸۲۰۱

اشاره

شیعیان امارات

مجمع جهانی شیعه شناسی

تالیف : وهاب عسگرپور

شناسنامه کتاب

نام کتاب:.......................................................................................شیعیان امارات

نام مؤلف............................................................................ دکتر سید محمد مرتضوی

ناشر:...........................................................................................انتشارات آشیانه مهر

ویراست علمی و تحقیق:................................................................. سید علی بهسودی

حروفچینی.............................................................................................مهدی لطفی مرام

صفحه آرا:............................................................................. علی اکبر احسانی

تیرگر چاپ:........................................................................................................اول / 1392

تیراژ:.................................................................................................................3000

قیمت :.................................................................................................... 6500 تومان شابک:....................................................................... 9 – 7 – 94976 – 964 – 978 قم-45 متری عمار یاسر-پلاک 90-ص‌پ 644-37158 تلفن: 7713773-7756092 / دورنگار: 7713774

حق چاپ محفوظ است. ˜

تقدیم به

سید الکائنات و اشرف الموجودات پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله الطیبین الاطهار و دخت گرامی اشان حضرت فاطمه الزهرا علیها السلام و دوازده معصوم علیهم السلام به ویژه امام جعفر بن محمد الصادق علیه السلام رئیس مکتب تشیع.

قال الصادق علیه السلام :

الا و ان لکل شی عزا و عز الاسلام الشیعه الا و ان لکل شی ذروه و ذروه الاسلام الشیعه الا و ان لکل شی سیدا و سید المجالس، مجالس الشیعه الا وان لکل شی شرفا و شرف الاسلام الشیعه الا و ان لکل شی اماما و امام الارض تسکن‌ها الشیعه»⁽¹⁾

«بدرستی که برای هر چیزی عزتی است و عزت اسلام، شیعه است و برای هر چیزی سری است و سر اسلام شیعه است. و برای هر چیزی سروری است و سرور مجالس، مجالس شیعه است. و برای هر چیزی شرفی است و شرف اسلام، شیعه است. و برای هر چیزی بهترین است و بهترین زمین، محل سکونت محبان اهل بیت علیهم السلام است.»

فهرست مطالب

مقدمه استاد انصاری بویراحمدی.. 17

چکیده : 21

مقدمه. 23

فصل اول

پیشگفتار

■ تعریف اقلیت : 29

■ مشخصات مفهوم اقلیت... 31

اقلیت یا گروه اقلیت: 32

اوضاع سیاسی اقلیت ها 33

حمایت سازمان ملل ازاقلیت ها 37

9- مشارکت اقلیت ها در زندگی عمومی و سیاسی.. 38

اوضاع فرهنگی و مذهبی اقلیت ها 39

اوضاع امنیتی اقلیت ها 41

5- عوامل شناسایی و تشخیص گروه‌های اقلیتی.. 43

الف: مفهوم اجتماعی و شمارشی اقلیت ها: 43

ب:احساس مشترک در اقلیت بودن: 44

پ- نوع رابطه با گروه حاکم. 45

اوضاع اقتصادی و اجتماعی اقلیت ها 45

مفهوم شیعه امامیه. 46

■ مفهوم اصطلاحی شیعه 47

■ تاریخ پیدایش شیعه 50

■ ظهور تشیع. 51

■ جنبش شیعی.. 54

■ مرجعیت فکری و سیاسی تشیع. 56

فصل دوم

آشنائی با کشور امارات متحده‌ی عربی

وجه مشترک میان دو ملت ایران و امارات... 61

■ جغرافیای سیاسی امارات... 65

■ تقسیمات کشوری.. 66

■ وجه تسمیه امارات متحده عربی.. 67

■تأسیس امارات متحده عربی.. 68

وضعیت سیاسی امارات... 68

■ کنسول عالی رهبری امارات... 70

الف) نوع حکومت... 70

ب) قوه مقننه. 71

پ) قوه قضائیه. 72

■ جغرافیای سیاسی مرزهای بین المللی.. 72

■ جمعیت امارات... 74

■ ترکیب جمعیتی امارات... 75

الف) کارشناسان: 75

ب) اعراب: 75

پ) ایرانیان: 75

ت) هندوی‌ها و پاکستانی‌ها: 76

■ زبان رسمی.. 76

■ فرهنگ و دین.. 76

■ وضعیت اقتصادی امارات... 77

■ وضعیت آموزشی.. 80

■ شبکه‌های ارتباطی.. 85

■ رسانه‌ها 86

■ فهرست کمک‌های ایران به شیخ نشین‌ها 87

وضعیت حقوق بشر در امارات... 89

■ محدودیت‌های آزادی بیان. 89

■ نقض حقوق کارگران. 90

■ اعمال شکنجه در امارات... 90

بیداری اسلامی و موج بازداشت‌ها در امارات... 91

■ بیداری جنبش‌های اسلامی.. 91

■ درخواست انتخابات آزاد و دموکراتیک... 93

■ موج بازداشت فعالان حقوق بشر. 94

■ بستن دفاترسازمان بین‌المللی.. 97

■ بازداشت شاهزاده «سلطان بن قاید القاسمی» 100

■ لغو تابعیت اصلاح طلبان. 102

■ نگرانی عفو بین المللی از سرنوشت زندانیان. 103

■ بازداشت و اخراج استاد برجسته علوم سیاسی.. 104

■ بازداشت گروهی از اسلام‌گرایان. 105

■ بازداشت اساتید دانشگاهی و مبلغین اسلامی.. 106

■ سرکوب معترضان اماراتی توسط "بلک واتر". 107

■ تأسیس اولین حزب سیاسی در امارات... 109

فصل سوم

وضعیت سیاسی شیعیان امارات

جمعیت شیعیان و پراکندگی جغرافیایی آنان: 113

■ اصالت وسکونت شیعیان. 115

■ وضعیت سیاسی شیعیان. 118

■ وضعیت اقتصادی شیعیان. 119

مالکیت... 119

■ فعالیت اقتصادی شیعیان در دبی.. 121

■ وضعیت آموزشی و علمی شیعیان. 124

■ وضعیت مذهبی شیعیان. 130

پذیرفتن تشیع توسط حکام دبی.. 135

تقلید شیعیان. 135

مساجد و حسینیه‌های شیعیان. 136

■ وضعیت فرهنگی شیعیان. 138

مراکز فرهنگی ایرانیان. 140

فعالیت فرهنگی شیعیان بومی در دبی.. 142

■ وضعیت اجتماعی شیعیان. 143

خانواده‌های مشهور ایرانی.. 143

گروه‌های شش‌گانه شیعیان در امارات... 144

گروههای ایرانی در امارات... 146

■ فعالیت ایرانیان. 148

همزیستی شیعیان با مردم امارات... 149

■ مظلویت شیعیان و تشیع در امارات... 150

■ مشکلات شیعیان. 151

■ مواضع و عملکرد حکومت در قبال شیعیان ایرانی.. 155

گرایش‌های کلی شیعیان. 156

گرایش خوجه‌های شیعه. 157

لزوم اتحاد و انسجام گروه‌های مختلف شیعه. 157

تأثیر فرهنگ غربی بر جوامع عربی.. 158

■ تهاجم فرهنگی و اثرات آن در میان شیعیان. 159

■ فشاردولت امارات به شیعیان. 161

اقدام امارات علیه شیعیان. 162

■ اخراج شیعیان لبنانی از امارات... 163

■ اقدامات خشونت‌آمیز علیه شیعیان. 164

■ رفتار حکام امارات با شیعیان بعد از انقلاب اسلامی ایران. 164

■ تبلیغات علیه عقاید شیعه در دبی.. 165

■ رابطه اهل تسنن با شیعیان در امارات... 165

■ فعالیت گروه‌های آزاد و شیعیان تحت فشار. 166

فعالیت وهابی‌ها علیه شیعیان. 167

فشار وهابی‌ها بر حاکم امارات... 167

همکاری آمریکا با طالبان در کوچاندن شیعیان. 168

نفوذ وهابی‌ها در امارات... 169

فعالیت وهابی‌ها علیه تشیع: 170

فعالیت آمریکا و غرب به ویژه انکلیس علیه تشیع در امارات... 171

فصل چهارم

جایگاه شیعیان امارات متحده‌ی عربی

جایگاه سیاسی شیعیان امارات... 175

نقش شیعیان در قوه مجریه. 177

نقش شیعیان در قوه مقننه. 178

فرصت‌های پیش روی شیعیان امارات... 179

چالش‌های پیش روی شیعیان امارات... 185

الف) چالش‌های درونی شیعیان. 185

ب) چالش‌های پیشروی شیعیان با دولت امارات... 191

فصل پنجم

تجزیه و تحلیل، نتیجه‌گیری و پیشنهادات

پیشنهادات... 205

منابع و مآخذ: 209

الف: کتاب‌ها: 209

ب: جزوه‌ها و مقاله‌ها: 210

پ) روزنامه‌ها: 211

ت) منابع اینترنتی: 211

حمایت سازمان ملل ازاقلیت ها 37

9- مشارکت اقلیت ها در زندگی عمومی و سیاسی.. 38

اوضاع فرهنگی و مذهبی اقلیت ها 39

اوضاع امنیتی اقلیت ها 41

5- عوامل شناسایی و تشخیص گروه‌های اقلیتی.. 43

الف: مفهوم اجتماعی و شمارشی اقلیت ها: 43

ب:احساس مشترک در اقلیت بودن: 44

پ- نوع رابطه با گروه حاکم. 45

اوضاع اقتصادی و اجتماعی اقلیت ها 45

مفهوم شیعه امامیه. 46

■ مفهوم اصطلاحی شیعه 47

■ تاریخ پیدایش شیعه 50

■ ظهور تشیع. 51

■ جنبش شیعی.. 54

■ مرجعیت فکری و سیاسی تشیع. 56

فصل دوم

آشنائی با کشور امارات متحده‌ی عربی

وجه مشترک میان دو ملت ایران و امارات... 61

■ جغرافیای سیاسی امارات... 65

■ تقسیمات کشوری.. 66

■ وجه تسمیه امارات متحده عربی.. 67

■تأسیس امارات متحده عربی.. 68

وضعیت سیاسی امارات... 68

■ کنسول عالی رهبری امارات... 70

الف) نوع حکومت... 70

ب) قوه مقننه. 71

پ) قوه قضائیه. 72

■ جغرافیای سیاسی مرزهای بین المللی.. 72

■ جمعیت امارات... 74

■ ترکیب جمعیتی امارات... 75

الف) کارشناسان: 75

ب) اعراب: 75

پ) ایرانیان: 75

ت) هندوی‌ها و پاکستانی‌ها: 76

■ زبان رسمی.. 76

■ فرهنگ و دین.. 76

■ وضعیت اقتصادی امارات... 77

■ وضعیت آموزشی.. 80

■ شبکه‌های ارتباطی.. 85

■ رسانه‌ها 86

■ فهرست کمک‌های ایران به شیخ نشین‌ها 87

وضعیت حقوق بشر در امارات... 89

■ محدودیت‌های آزادی بیان. 89

■ نقض حقوق کارگران. 90

■ اعمال شکنجه در امارات... 90

بیداری اسلامی و موج بازداشت‌ها در امارات... 91

■ بیداری جنبش‌های اسلامی.. 91

■ درخواست انتخابات آزاد و دموکراتیک... 93

■ موج بازداشت فعالان حقوق بشر. 94

■ بستن دفاترسازمان بین‌المللی.. 97

■ بازداشت شاهزاده «سلطان بن قاید القاسمی» 100

■ لغو تابعیت اصلاح طلبان. 102

■ نگرانی عفو بین المللی از سرنوشت زندانیان. 103

■ بازداشت و اخراج استاد برجسته علوم سیاسی.. 104

■ بازداشت گروهی از اسلام‌گرایان. 105

■ بازداشت اساتید دانشگاهی و مبلغین اسلامی.. 106

■ سرکوب معترضان اماراتی توسط "بلک واتر". 107

■ تأسیس اولین حزب سیاسی در امارات... 109

فصل سوم

وضعیت سیاسی شیعیان امارات

جمعیت شیعیان و پراکندگی جغرافیایی آنان: 113

■ اصالت وسکونت شیعیان. 115

■ وضعیت سیاسی شیعیان. 118

■ وضعیت اقتصادی شیعیان. 119

مالکیت... 119

■ فعالیت اقتصادی شیعیان در دبی.. 121

■ وضعیت آموزشی و علمی شیعیان. 124

■ وضعیت مذهبی شیعیان. 130

پذیرفتن تشیع توسط حکام دبی.. 135

تقلید شیعیان. 135

مساجد و حسینیه‌های شیعیان. 136

■ وضعیت فرهنگی شیعیان. 138

مراکز فرهنگی ایرانیان. 140

فعالیت فرهنگی شیعیان بومی در دبی.. 142

■ وضعیت اجتماعی شیعیان. 143

خانواده‌های مشهور ایرانی.. 143

گروه‌های شش‌گانه شیعیان در امارات... 144

گروههای ایرانی در امارات... 146

■ فعالیت ایرانیان. 148

همزیستی شیعیان با مردم امارات... 149

■ مظلویت شیعیان و تشیع در امارات... 150

■ مشکلات شیعیان. 151

■ مواضع و عملکرد حکومت در قبال شیعیان ایرانی.. 155

گرایش‌های کلی شیعیان. 156

گرایش خوجه‌های شیعه. 157

لزوم اتحاد و انسجام گروه‌های مختلف شیعه. 157

تأثیر فرهنگ غربی بر جوامع عربی.. 158

■ تهاجم فرهنگی و اثرات آن در میان شیعیان. 159

■ فشاردولت امارات به شیعیان. 161

اقدام امارات علیه شیعیان. 162

■ اخراج شیعیان لبنانی از امارات... 163

■ اقدامات خشونت‌آمیز علیه شیعیان. 164

■ رفتار حکام امارات با شیعیان بعد از انقلاب اسلامی ایران. 164

■ تبلیغات علیه عقاید شیعه در دبی.. 165

■ رابطه اهل تسنن با شیعیان در امارات... 165

■ فعالیت گروه‌های آزاد و شیعیان تحت فشار. 166

فعالیت وهابی‌ها علیه شیعیان. 167

فشار وهابی‌ها بر حاکم امارات... 167

همکاری آمریکا با طالبان در کوچاندن شیعیان. 168

نفوذ وهابی‌ها در امارات... 169

فعالیت وهابی‌ها علیه تشیع: 170

فعالیت آمریکا و غرب به ویژه انکلیس علیه تشیع در امارات... 171

فصل چهارم

جایگاه شیعیان امارات متحده‌ی عربی

جایگاه سیاسی شیعیان امارات... 175

نقش شیعیان در قوه مجریه. 177

نقش شیعیان در قوه مقننه. 178

فرصت‌های پیش روی شیعیان امارات... 179

چالش‌های پیش روی شیعیان امارات... 185

الف) چالش‌های درونی شیعیان. 185

ب) چالش‌های پیشروی شیعیان با دولت امارات... 191

مقدمه استاد انصاری بویراحمدی.. 17

چکیده : 21

مقدمه. 23

فصل اول

پیشگفتار

■ تعریف اقلیت : 29

■ مشخصات مفهوم اقلیت... 31

اقلیت یا گروه اقلیت: 32

اوضاع سیاسی اقلیت ها 33

حمایت سازمان ملل ازاقلیت ها 37

9- مشارکت اقلیت ها در زندگی عمومی و سیاسی.. 38

اوضاع فرهنگی و مذهبی اقلیت ها 39

اوضاع امنیتی اقلیت ها 41

5- عوامل شناسایی و تشخیص گروه‌های اقلیتی.. 43

الف: مفهوم اجتماعی و شمارشی اقلیت ها: 43

ب:احساس مشترک در اقلیت بودن: 44

پ- نوع رابطه با گروه حاکم. 45

اوضاع اقتصادی و اجتماعی اقلیت ها 45

مفهوم شیعه امامیه. 46

■ مفهوم اصطلاحی شیعه 47

■ تاریخ پیدایش شیعه 50

■ ظهور تشیع. 51

■ جنبش شیعی.. 54

■ مرجعیت فکری و سیاسی تشیع. 56

فصل دوم

آشنائی با کشور امارات متحده‌ی عربی

وجه مشترک میان دو ملت ایران و امارات... 61

■ جغرافیای سیاسی امارات... 65

■ تقسیمات کشوری.. 66

■ وجه تسمیه امارات متحده عربی.. 67

■تأسیس امارات متحده عربی.. 68

وضعیت سیاسی امارات... 68

■ کنسول عالی رهبری امارات... 70

الف) نوع حکومت... 70

ب) قوه مقننه. 71

پ) قوه قضائیه. 72

■ جغرافیای سیاسی مرزهای بین المللی.. 72

■ جمعیت امارات... 74

■ ترکیب جمعیتی امارات... 75

الف) کارشناسان: 75

ب) اعراب: 75

پ) ایرانیان: 75

ت) هندوی‌ها و پاکستانی‌ها: 76

■ زبان رسمی.. 76

■ فرهنگ و دین.. 76

■ وضعیت اقتصادی امارات... 77

■ وضعیت آموزشی.. 80

■ شبکه‌های ارتباطی.. 85

■ رسانه‌ها 86

■ فهرست کمک‌های ایران به شیخ نشین‌ها 87

وضعیت حقوق بشر در امارات... 89

■ محدودیت‌های آزادی بیان. 89

■ نقض حقوق کارگران. 90

■ اعمال شکنجه در امارات... 90

بیداری اسلامی و موج بازداشت‌ها در امارات... 91

■ بیداری جنبش‌های اسلامی.. 91

■ درخواست انتخابات آزاد و دموکراتیک... 93

■ موج بازداشت فعالان حقوق بشر. 94

■ بستن دفاترسازمان بین‌المللی.. 97

■ بازداشت شاهزاده «سلطان بن قاید القاسمی» 100

■ لغو تابعیت اصلاح طلبان. 102

■ نگرانی عفو بین المللی از سرنوشت زندانیان. 103

■ بازداشت و اخراج استاد برجسته علوم سیاسی.. 104

■ بازداشت گروهی از اسلام‌گرایان. 105

■ بازداشت اساتید دانشگاهی و مبلغین اسلامی.. 106

■ سرکوب معترضان اماراتی توسط "بلک واتر". 107

■ تأسیس اولین حزب سیاسی در امارات... 109

فصل سوم

وضعیت سیاسی شیعیان امارات

جمعیت شیعیان و پراکندگی جغرافیایی آنان: 113

■ اصالت وسکونت شیعیان. 115

■ وضعیت سیاسی شیعیان. 118

■ وضعیت اقتصادی شیعیان. 119

مالکیت... 119

■ فعالیت اقتصادی شیعیان در دبی.. 121

■ وضعیت آموزشی و علمی شیعیان. 124

■ وضعیت مذهبی شیعیان. 130

پذیرفتن تشیع توسط حکام دبی.. 135

تقلید شیعیان. 135

مساجد و حسینیه‌های شیعیان. 136

■ وضعیت فرهنگی شیعیان. 138

مراکز فرهنگی ایرانیان. 140

فعالیت فرهنگی شیعیان بومی در دبی.. 142

■ وضعیت اجتماعی شیعیان. 143

خانواده‌های مشهور ایرانی.. 143

گروه‌های شش‌گانه شیعیان در امارات... 144

گروههای ایرانی در امارات... 146

■ فعالیت ایرانیان. 148

همزیستی شیعیان با مردم امارات... 149

■ مظلویت شیعیان و تشیع در امارات... 150

■ مشکلات شیعیان. 151

■ مواضع و عملکرد حکومت در قبال شیعیان ایرانی.. 155

گرایش‌های کلی شیعیان. 156

گرایش خوجه‌های شیعه. 157

لزوم اتحاد و انسجام گروه‌های مختلف شیعه. 157

تأثیر فرهنگ غربی بر جوامع عربی.. 158

■ تهاجم فرهنگی و اثرات آن در میان شیعیان. 159

■ فشاردولت امارات به شیعیان. 161

اقدام امارات علیه شیعیان. 162

■ اخراج شیعیان لبنانی از امارات... 163

■ اقدامات خشونت‌آمیز علیه شیعیان. 164

■ رفتار حکام امارات با شیعیان بعد از انقلاب اسلامی ایران. 164

■ تبلیغات علیه عقاید شیعه در دبی.. 165

■ رابطه اهل تسنن با شیعیان در امارات... 165

■ فعالیت گروه‌های آزاد و شیعیان تحت فشار. 166

فعالیت وهابی‌ها علیه شیعیان. 167

فشار وهابی‌ها بر حاکم امارات... 167

همکاری آمریکا با طالبان در کوچاندن شیعیان. 168

نفوذ وهابی‌ها در امارات... 169

فعالیت وهابی‌ها علیه تشیع: 170

فعالیت آمریکا و غرب به ویژه انکلیس علیه تشیع در امارات... 171

فصل چهارم

جایگاه شیعیان امارات متحده‌ی عربی

جایگاه سیاسی شیعیان امارات... 175

نقش شیعیان در قوه مجریه. 177

نقش شیعیان در قوه مقننه. 178

فرصت‌های پیش روی شیعیان امارات... 179

چالش‌های پیش روی شیعیان امارات... 185

الف) چالش‌های درونی شیعیان. 185

ب) چالش‌های پیشروی شیعیان با دولت امارات... 191

فصل پنجم

تجزیه و تحلیل، نتیجه‌گیری و پیشنهادات

پیشنهادات... 205

منابع و مآخذ: 209

الف: کتاب‌ها: 209

ب: جزوه‌ها و مقاله‌ها: 210

پ) روزنامه‌ها: 211

ت) منابع اینترنتی: 211

مقدمه استاد انصاری بویراحمدی

چکیده

شیعیان امارات یک پنجم جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند در این تحقیق برای شناخت جایگاه سیاسی مناسب آنان نسبت به وزن جمعیتی شیعه، وضعیت سیاسی و فرصت‌ها و چالش‌های بر سر راه آنان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است.

این تحقیق از نوع کاربردی است و با روش توصیفی و تحلیلی بوده و جمع آوری اطلاعات و داده‌های این پژوهش، بر اساس اسنادکتابخانه ای، فصلنامه‌ها و منابع اینترنتی می‌باشد. نتایج اطلاعات جمع بندی شده در این تحقیق بیانگر آن است که شیعیان در قدرت سیاسی امارات نسبت به وزن جمعیتی خود جایگاهی ندارند.

مهمترین فرصت‌های پیش روی شیعیان: عبارتند از وجود فضای باز فرهنگی در دبی، در اختیار داشتن مساجد و حسینیه‌ها که بستر مناسبی برای فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی شیعیان امارات است، قدمت سکونت آنان در این کشور، تعامل خوب میان شیعیان و اهل تسنن، وجود مشترکات اعتقادی و مذهبی و زمینه همگرایی میان شیعیان ایران و امارات، نظر خوب سنی‌های امارات به ایران و

ایرانیان، وزن جمعیتی شیعیان امارات در حد یک اقلیت مذهبی، نقش مهم اقتصادی و بازرگانی شیعیان، تاسیس و ثبت شرکتها‌ی فراوان ایرانی، داشتن خانواده‌های با نفوذ.

مهمترین چالش‌های پیش روی شیعیان این کشور: عبارتند از عدم وجود اتحاد در میان شیعیان، پراکندگی سکونت آنان، عدم پذیرش شیعیان در ادارات دولتی و نظامی و انتظامی، نفوذ گسترده وهابیت در ارکان حاکمیت و فعالیت علیه شیعیان، پنهان کردن هویت مذهبی خود، ادغام شیعیان در فرهنگ جامعه سنی، عدم دخالت شیعیان در امور سیاسی، نداشتن بینش سیاسی، داشتن مشکلات علمی و آموزشی، نبودن ارتباط قوی و رسمی میان مراکز رسمی شیعیان با یکدیگر، نداشتن ارتباط قوی و رسمی میان شیعیان و دولت امارات، فقر فرهنگی و دینی عقب ماندگی شیعیان امارات، تهاجم فرهنگی و متزلزل کردن بنیانهای اخلاقی و مذهبی و عقیدتی.

مقدمه

شیعیان امارات با در اختیار داشتن بیست در صدی جمعیت این کشور، یک اقلیت محسوب می‌شوند. بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد که خانواده حاکم دبی با جماعت شیعه روابط دوستانه ای داشته‌اند و از آنان برای حضور و سرمایه گذاری در این شیخ نشین، با اعطای مشوق‌هایی مثل زمین رایگان، محافظت شخصی و معافیت از پرداخت گمرگ دعوت بعمل می‌آوردند.

شیعیان نقش مهمی در امور اقتصادی و بازرگانی امارات ایفا کرده و در قبضه کردن بخش اقتصادی این کشور تلاش نموده‌اند و فعالیت چشم گیر خانواده‌های ایرانی در امور اقتصادی دبی باعث شد

هشت هزار و پنجاه شرکت ایرانی و نیز 700 شرکت جدید التأسیس در این شیخ نشین ثبت نمایند.

وجود خانواده‌های با نفوذ ایرانی در دبی، پذیرفتن تشیع آنان از طرف آل بوفله و بحارینه که قبایل حاکم دبی هستند

،دوستی آنان با حکام این کشور و مشارکتشان در توسعه تجارت و بازرگانی امارات، عواملی در پیشبرد توسعه اقتصادی این کشور است که نشانگر فعالیت و اهمیت نقش شیعیان در این کشور می‌باشد.

متأسفانه در امارات وهابی‌ها فعال هستند؛ درحکومت، ادارات، مدارس خصوصی و دولتی، وزارتخانه‌ها، مساجد اهل تسنن، روزنامه‌ها و وسایل ارتباط جمعی این کشور نفوذ کرده و با نشر کتب و مقالات، علیه شیعیان این کشور فعالیتهای تخریبی و غیر مذهبی می‌کنند.

وهابی‌ها، خاندان حکام این کشور را تحت تاثیر قرار داده‌اند و نفوذ آنان در دستکاه‌های دولتی و غیر دولتی امارات، باعث ایجاد واگرایی میان حکام این کشور و اقلیت شیعه شده است.

تحولات منطقه‌ای و فشار نظام سلطه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به شیعیان، حساسیت میان دولت و شیعیان را تشدید کرده وشیطنت وهابی‌ها، دیدگاه حکام این شیخ نشین‌ها را نسبت به شیعیان دچار تغییرات اساسی نموده و این دیدگاه‌ها طوری تلقی می‌شود که حکام این کشور تابعیت برخی از شیعیان بومی را شهروندان درجه دو قرار داده و آنان را شهروندان غیرقابل اطمینان وتبعه ایران می‌دانند.

از این رو دستگاه حاکمه، سیاست‌های خصمانه و محدود کننده ای را در خصوص شیعیان اتخاذ نموده تا قدرت اقتصادی و اجتماعی آنان را کاهش دهد.

این اقدامات شامل تهدید، اخراج و ثبت اموال آنان، گسستن اتحاد و همبستگی میان شیعیان و جامعه اهل تسنن و به وجود آوردن جوی برای پنهان کردن هویت مذهبی شیعیان در جامعه است.

تعدادی از شیعیان امارات با پنهان کردن هویت شیعه خود توانستند در ارتش، پلیس، دستگاه‌های دولتی، وزارتخانه‌ها و ادارات استخدام شوند. حکام امارات از عدم دخالت شیعیان در امور سیاسی، عدم داشتن بینش سیاسی، فراموش کردن هویت شیعی خود، عدم وجود انسجام و اتحاد و نداشتن یک رهبر آنها را در انزوای سیاسی قرارداده است.

بدین ترتیب این تحقیق در صدد است وضعیت سیاسی شیعیان امارات را مورد بررسی و مطالعه قرار دهد و مشخص نماید که شیعیان در چه وضعیت سیاسی قرار دارند و از چه فرصت‌هایی برخور و با چه چالش‌هایی مواجه می‌باشند. بنابر این سؤال اصلی این تحقیق اینست که:

شیعیان امارات در ساختار سیاسی این کشور چه وضعیتی داشته و در راستای افزایش قدرت سیاسی خود باید از چه فرصت‌هایی استفاده نمایند و با چه چالش‌هایی مواجه می‌باشند؟

این پژوهش در پنج فصل تنظیم گردیده است.

فصل اول: مبانی و کلیات شامل مفهوم اقلیت و حقوق سیاسی آنان و مفهوم شیعه امامیه و اصول آن.

فصل دوم: آشنائی با کشور امارات متحده‌ی عربی شامل بخش او ل: جغرافیای سیاسی امارات، بخش دوم: وضعیت حقوق بشر در امارات و بخش سوم: بیداری اسلامی و موج بازداشت‌ها در امارات.

فصل سوم: وضعیت سیاسی شیعیان امارات شامل بخش اول: وضعیت سیاسی شیعیان امارات، بخش دوم: دیدگاههای حکام امارات پیرامون شیعیان و بخش سوم: نفوذ وهابی‌های سعودی دردستگاه دولتی امارات.

فصل چهارم: جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان شامل بخش اول: جایگاه شیعیان در امارات، بخش دوم: فرصت‌های پیش روی شیعیان امارات، بخش سوم: چالش‌های پیش روی شیعیان امارات.

فصل پنجم: تجزیه و تحلیل، نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادات.

فصل اول: پیشگفتار

اشاره

هر جامعه‌ای از افراد، گروهها و طبقات مختلف تشکیل شده است و جامعه شناسان جهت مشارکت همه اقشار جامعه در سرنوشت خودشان و ایجاد حس همبستگی در بین آنها برای هر گروه حقوق مشخصی را تعریف کرده‌اند و در صورت احقاق حقوق همه گروهها بر مبنای عدل و انصاف، موجب ایجاد همبستگی و اتحاد در آن جامعه شده و موجبات رشد و بالندگی آن جامعه را فراهم می‌سازد. جامعه امارات نیز مستثنی از این امر نبوده و از اقشار مختلف اعم از اکثریت و اقلیت تشکیل شده است و شیعیان این کشور در جامعه امارات یک گروه اقلیت می‌باشند. برای شناخت هرچه بیشتر اقلیت ها و نقش و جایگاه آنان در یک نظام سیاسی و دفاع از حقوق قانونی آنان در یک جامعه مدنی و اطلاع از حمایت سازمان‌های بین المللی از اقلیت ها، لازم است مبانی، تئوری‌ها و دیدگاه‌ها پیرامون اقلیت ها ارائه گردد.

تعریف اقلیت

اجتماعی از افراد ساکن یک کشور و یا سرزمینی معین که دارای نژاد،

مذهب، زبان و آدابی ویژه خود هستند، اقلیت گفته می‌شود. افراد این اجتماع بواسطه مشابهت نژادی، مذهبی، زبانی و سنتی دارای احساس همبستگی مشترک می‌شوند تا بتوانند به وسیله‌ی آن، سنت و کیش خود را حفظ کنند و به فرزندان خود بر حسب فرهنگ‌شان آموزش دهند و به یاری یکدیگر برخیزند.⁽¹⁾

همچنین اقلیت به گروهی از افراد یک دولت اطلاق می‌شود که دین، زبان، نوع زندگی و فرهنگ آنان با افراد دیگر جامعه همسان نیست. تعداد افراد اقلیت در جامعه ممکن است در مقایسه با اکثریت قابل ذکر نباشد، ولی مواردی وجود دارد که اقلیت، یکی از مجموعه‌های اکثریت جامعه را در دولت تشکیل می‌دهد؛ ایبوها در نیجریه و کاتالان‌ها در اسپانیا چنین موقعیتی دارند. ⁽²⁾

اصطلاح اقلیت غالبا به صورت مترادف برای گروه‌های قومی، نژادی و دینی به کار برده می‌شود. یک اقلیت شامل زیر مجموعه‌ای است جزیی که ویژگی خاص آن شیوه‌ای است که برای گذراندن حیات خود برگزیده است و همین امر موجبات تمایز نوعی تجزی آن را از مجموعه کلی فراهم می‌سازد.⁽³⁾

در دائرهًْ المعارف بریتانیکا سال 2004 اصطلاح اقلیت که در علوم سیاسی و

اجتماعی استفاده می‌شود عبارت است از یک گروه کمتری از افراد جامعه که بالاجبار با گروه اکثریت در یک جامعه‌ای زندگی می‌کنند. این گروه اقلیت معمولا زیاد درگیر مسائل اجتماعی نیستند و همچنین از امتیازات مساوی با اکثریت جامعه برخوردار نمی‌گردند. مضافاً اینکه گروه اقلیت جامعه از لحاظ قدرت سیاسی ضعیف‌تر از گروه اکثریت جامعه می‌باشند.⁽¹⁾

دائرهًْ المعارف بریتانیکا در مورد تعریف اقلیت، معتقد است؛ اقلیت گروهی از شهروندان کشور هستند که به لحاظ عددی بخش کمتر جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند و درحاکمیت کشور شرکت ندارند و دارای خصوصیات قومی و مذهبی یا زبانی متفاوت از اکثریت افراد جامعه بوده و نوعی حس همبستگی در آنها وجود دارد که از اداره جمعی برای بقاء نشأت می‌گیرد و هدف آنها دستیابی به مساوات و برابری حقیقی با اکثریت مردم می‌باشد.⁽²⁾

مشخصات مفهوم اقلیت

اشاره

باتوجه به تعاریف ارائه شده مشخصات اقلیت به شرح زیر است:

الف- معمولاً اقلیت از نظر تعداد، کمتر از سایر گروههای جامعه که حاکمیت هستند، می‌باشند.

ب- اقلیت در حاکمیت سهم و نقشی نداشته و در ساختار قدرت و سلطه سیاسی دخالتی ندارند.

ت- اقلیت از نظر نژادی، ملی، فرهنگی، زبانی یا مذهبی با هیأت حاکم تفاوت دارند.⁽¹⁾

اقلیت ها را می‌توان از لحاظ جمعیتی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی، اقتصادی، ملی منطقه‌ای، جهانی، نژادی، قومی و غیره تقسیم بندی کرد و به فراخور بحث دربارة شرایط آنها گفتگو کرد.

اما مهمترین نکته‌ای که در تمام مباحث حقوق بشری می‌توان به عنوان یک الگوی فراگیر از آن یاد کرد، اقلیت های قومی و مذهبی است که به تناسب میزان جمعیت آنها و نیز وابستگی و همبستگی آنها با سایر هم کیشان و هم نژادان خود در سایر کشورها در چارچوب مباحث حقوق بشری از آنها یاد می‌شود. ⁽²⁾

اقلیت یا گروه اقلیت

یک مفهوم جامعه شناسانه است، اقلیت گروهی است که اعضای آن توسط دیگران مورد تبعیض قرار می‌گیرند و در موضع نامناسب‌تری قرار دارند. اعضای گروههای اقلیت نوعی حس همبستگی گروهی و احساس تعلق به یکدیگر

دارند. نتیجه احساسات وفاداری و علایق مشترک بین آنها معمولاً زیاد است. اعضای گروه اقلیت معمولا تا اندازه‌ای از اجتماع بزرگتر جدا هستند و در محلات، شهرها، مناطق کافی از کشور متمرکزند.⁽¹⁾

اوضاع سیاسی اقلیت ها

1) نحوه ارتباط اقلیت با گروه حاکم

ارتباط میان اقلیت و گروه حاکم ممکن است به صورت‌های مختلف باشد و از سازگاری کامل تا مرحلة جدایی طلبی تغییر کند. در حکومت‌هایی که با گروه اقلیت بر اساس عدل و انصاف رفتار می‌شود و به آنها از جهات فرهنگی و زبانی اختیاراتی داده می‌شود، عدم استقرار و ثبات سیاسی مشاهده نمی‌شود. ⁽²⁾

گروه‌های اقلیت به صورت استثنائی، حق ایجاد کشور مستقل و جدایی یک جانبه از کشور فعلی را دارند. این حق در صورتی ایجاد خواهد شد که از مشارکت گروههای اقلیت در ساختار سیاسی کشور، جلوگیری شده و گروه اکثریت مانع از تحقق حق تعیین سرنوشت گروه‌های داخلی گروه‌های اقلیت گردد.

لازم به توضیح است حق تعیین سرنوشت گروه‌های اقلیت در صورتی

رعایت می‌گردد که حکومت، نماینده ی تمام افراد کشور باشد، بنابراین نمایندگی اکثریت مردم نیز کافی نیست. بدیهی است هر نوع تبعیض علیه گروه‌های اقلیت، به نقض حق تعیین سرنوشت نمی‌انجامد، بلکه باید سیاست آگاهانه دولتی برای حذف آنها از حکومت وجود داشته باشد.⁽¹⁾

دولت‌ها موظفند تدابیر لازم را اتخاذ نمایند تا اشخاص متعلق به اقلیت‌ها بتوانند تماما و واقعا کلیه مزایای مندرج در موازین حقوق بشر و نیز همه آزادی‌های اساسی را دارا باشند و در خاتمه این ماده، بر این امر تأکید شده است که اجرای این حقوق و آزادی‌ها باید بدون هیچگونه تبعیض در شرایطی کاملا مساوی نسبت به همه شهروندان و اقلیت ها انجام پذیرد. ⁽²⁾

2) جایگاه اقلیت در یک نظام

اقلیت های موجود در بسیاری از کشورها به سادگی از هویت و فرهنگ خود دست نمی‌شویند و خود به ملت سازی روی می‌آوردند و هدف از ملت سازی در بین اقلیت ها اغلب برای حفاظت از حقوق و منافع گروهی اقلیت و افراد آنهاست. فرآیند ملت سازی در بین اقلیت می‌تواند به موازات سیاسی شدن و

فعال شدن گروه آنها همراه گردد که سرانجام به کشمکش و برخورد با گروه اکثریت جامعه بیانجامد. در سراسر جهان این برخوردها به صورت حاد نظامی و یا کاملا سیاسی بین گروه‌های مسلط و اقلیت ها در جریان است. ⁽¹⁾

3) موقعیت اقلیت ها در دولت‌ها

اقلیت در دولت‌های دموکراتیک اروپا دارای موقعیت بهتری است و امکان ابراز و تأیید تفاوت‌ها، خصوصیت‌ها و اصالت فرهنگی برایش وجود دارد.

در کشور فرانسه اقلیت‌ها و اقوام برتون، باسک، کورزس در اسپانیا، کاتالان، باسک، کاستیلان و غیره در انگلستان، اقلیت‌های اسکاتلندی، گالو، انگلیسی و ایرلند شمالی وجود دارد که درخواست‌های هویتی، قومی و زبانی آنان در حال افزایش است.⁽²⁾

4) حق تعیین سرنوشت سیاسی اقلیت ها

کلیه افراد حق تعیین سرنوشت دارند. این حق جهانی بوده و از عمومیت برخوردار است که باید مطابق با سایر اصول حقوق بین الملل باشد. دو نوع حق تعیین سرنوشت شناخته شده است؛

1- حق تعیین سرنوشت داخلی.

2- حق تعیین سرنوشت خارجی.⁽¹⁾

موضع امروزی قانون جهانی درباره حق تعیین سرنوشت مردمان در ماده یک مشترک در پیمان‌نامه‌های جهانی چنین بیان شده است: تمام مردمان حق دارند و به اتکاء این حق، آنها آزادانه جایگاه سیاسی‌شان را تعیین و توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی شان را دنبال می‌کنند.⁽²⁾

5) حقوق اقلیت ها

افراد متعلق به اقلیت ها حق دارند که انجمنهای مخصوص به خود ایجاد و راه‌اندازی نمایند. افراد متعلق به اقلیت‌ها حق دارند که بدون هیچ تبعیض و اجحافی تماسهای آزادانه و صلح آمیز خود را با اعضای دیگر گروه خود و با افراد دیگری که به اقلیت آنان تعلق دارند برقرار نموده و ادامه دهند و همچنین با اتباع ملل هم مرز که با آنان قرابت ملی یا مذهبی و زبانی دارند، تماس داشته باشند.⁽³⁾

6) حمایت از اقلیت‌ها

حمایت سازمان ملل ازاقلیت ها

اعلامیه

حقوق اقلیت های ملی، دینی و زبانی در 18 دسامبر سال 1992 در نشست عمومی سازمان ملل به تصویب رسید. در این اعلامیه، دولت‌ها را متعهد می‌کند تا اطمینان حاصل کنند که افراد متعلق به اقلیت های ملی بتوانند به طور کامل و مؤثر از حقوق مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر، آزادی کامل و برابری کامل در برابر قانون برخوردار شوند بدون آنکه با هیچگونه تبعیضی مواجه گردند. افراد متعلق به این گروه‌ها حق دارند که به طور مؤثر در زندگی عمومی، اقتصادی، اجتماعی، دینی و فرهنگی شرکت کنند و سازمان‌هایشان را تشکیل دهند.⁽¹⁾

همچنین در مقدمه و در ماده‌های 13،55 و76 منشور ملل متحد و ماده 2 اعلامیه جهانی حقوق بشر، به صراحت قید شده که همه افراد بشر از حقوق متساوی برخوردارند و همچنین به دارا بودن همه انسان‌ها از حقوق و آزادی‌های اساسی بدون تبعیض از حیث نژاد، زبان، جنسیت و مذهب اشاره شده است. در مقدمه اعلامیه 18 دسامبر 1992 مجمع عمومی سازمان ملل، برابری حقوق مردان و زنان و ملت‌ها تصریح گردید است. در متن این اعلامیه، حق همه اعضای یک جامعه و عدم تبعیض میان آنها در مقابل قانون نیز تضمین گردیده است.⁽²⁾

7) اقلیت ها و دیگر دولت‌ها

موضوع اقلیت‌ها با هر تعریف که از آنان پذیرفته شود امروزه بسیار حائز اهمیت است. بسیاری از حکومت‌ها با این مسئله به طور مستقیم و از نزدیک درگیر و از سوی جامعه جهانی و سازمان‌های حقوق بشر به هر دلیل تحت فشار هستند تا اقلیت های موجود در کشورشان با مدارا و برابری بیشتری رفتار کنند.⁽¹⁾

8) حق موجودیت اقلیت ها

از

زمان تصویب کنوانسیون منع و مجازات جنایت ژئو در سال 1948 در نظام حقوق بین الملل، از حق موجودیت گروههای اقلیت حمایت کثیری به عمل می‌آید.⁽²⁾

9) مشارکت اقلیت ها در زندگی عمومی و سیاسی

اقلیت ها

همچنین می‌خواهند در زندگی عمومی و سیاسی مشارکت کنند. هرکدام از گروه‌های اقلیت ساکن در کشور به صورت مجزا از حق تعیین سرنوشت برخوردار هستند و نمی‌توان گفت که حق مذکور تنها به تمام مردم ساکن در یک واحد سرزمینی مستقل تعلق دارد ... حتی در چارچوب یک کشور بسیط نیز حق تعیین سرنوشت گروه‌های اقلیت می‌تواند تحقق یابد و ایجاد کشور مستقل برای گروه‌های قومی فوق الذکر در منتهی الیه شیوه‌های اعمال حق تعیین سرنوشت قرار می‌گیرد.⁽³⁾

10) نظام حمایتی اقلیت ها

نظام حمایت از اقلیت ها از محاسن و امتیازات خاصی برخوردار بود اما نتوانست مانع سوء استفاده‌های سیاسی برخی دولت‌ها شود. در منشور سازمان ملل تأکید بر حقوق عام بشری جایگزین نظام حقوقی خاص اقلیت ها گردید... آنگاه که گروه‌های اقلیت با بی‌اعتنایی و بی‌توجهی دولت‌ها روبرو شدند از ابزار نظامی برای تأمین مطالبات خود بهره گرفتند.⁽¹⁾

اوضاع فرهنگی و مذهبی اقلیت ها

1) آزادی مذهب

انسان حق انتخاب و تدین به هر مذهبی را دارد و همچنین حق داشتن ایمان، اظهار دین و بیان اعتقادات دینی و انجام مناسک و اعمال مذهبی، تعلیم امور دینی به کودکان و متدینان، دعوت، تبلیغ و ترویج تعالیم دینی در جامعه، تأسیس معبد و.... را دارد. با توجه به بند ماده 2 اعلامیه فوق، اقلیت‌ها حق دارند ارتباطات آزادانه و مسالمت آمیزی را با سایر اعضای گروه خود و با اشخاص متعلق به اقلیت های دیگر و همچنین ارتباطاتی فراسوی مرزها با اتباع دولت‌های دیگر که با آنان از لحاظ ریشه و نسب ملی و قومی وابستگی‌های دینی یا زبانی متصل هستند، بدون هیچ تبعیضی برقرارساخته و حفظ نمایند.⁽²⁾

2) دفاع اقلیت ها از هویت و فرهنگ

اقلیت‌های موجود در بسیاری از کشورها به سادگی از هویت و فرهنگ خود دست نمی‌شویند و خود به ملت سازی روی می‌آورند. هدف از ملت سازی در بین اقلیت‌ها اغلب برای حفاظت از حقوق و منافع گروهی اقلیت و افراد آنهاست. بر اساس ماده یکم مشترک میثاق حقوق مدنی و سیاسی و میثاق حقوقی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، همه خلق ما حق تعیین سرنوشت دارند و به موجب این حق می‌توانند آزادانه موقعیت سیاسی خود را تعیین کنند و آزادانه به توسعه‌ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود بپردازند.⁽¹⁾

3) اماکن مذهبی اقلیت ها

بی شک، احترام گذاشتن به هیچ مذهبی نمی‌تواند از احترام به معبد و اماکن مربوط به آن تفکیک گردد و این اصلی است که قرارداد، به صورت بارزتری آن را تأکید کرده است و مراعات آن را از مسئولیت‌های ضروری مسلمانان برشمرده است. از این رو کلمه معابد و اماکن مقدسه از نظر اقلیت های مذهبی مورد احترام جامعه اسلامی بوده و از امنیت و مصونیت کامل برخوردار بوده و هرگونه تعرضی چه از ناحیه مسلمین و چه از طریق غیر مسلمین به این گونه اماکن جرم شناخته شده و مرتکبین آن مجازات می‌گردند.⁽²⁾

4) تفاوت‌های فرهنگی و قومی میان اقلیت ها

در شمار کشورهایی که اقلیت نژادی، مذهبی و زبانی دارند، می‌توان کشورهایی را نام برد که در آنها تفاوت‌های فرهنگی و قومی به علت اختلاف سطح زندگی و وضع اقتصادی بیشتر نمایان می‌شود. این قبیل کشورها را کشورهای چند ملیتی ناهمسطح می‌خوانند. در بلژیک گرچه بین دو گروه والون و فلامن از لحاظ زبان و آداب و رسوم اجتماعی تفاوت وجود دارد، از نظر سطح زندگی و وضع اقتصادی تفاوت قابل توجهی دیده نمی‌شود. بهترین مثال کشورهای چند ملیتی ناهمسطح، کشور اکوادور است، ضمن اینکه سایر کشورهای امریکای لاتین به استثنای آرژانتین و اروگوئه که بیشتر جمعیت آنها را اروپاییان تشکیل می‌دهند نیز جزء این گروه کشورها محسوب می‌شوند.⁽¹⁾

اوضاع امنیتی اقلیت ها

1) حقوق امنیتی اقلیت‌ها

مسأله امنیت از جمله بدیهی‌ترین حقوق درباره اقلیت‌ها می‌باشد برای اینکه پایه‌ای برای سایر حقوق است. اگراقلیت ها در جان، مال و آبرو دارای مصونیت و امنیت نباشند، سخن گفتن از سایر حقوق آنها نیز میسر نیست.⁽²⁾

2) تجاوز به حقوق انسانی اقلیت‌ها

اجحاف و تجاوز به حقوق انسانی، اختصاص به بیگانگان نداشته و تأمین حقوق گروه‌های نژادی و مذهبی که در اقلیت هستند، خود از مشکلات بین المللی لاینحلی است که تا جنگ جهانی دوم، اقدام به حل آن از توصیه کنفرانس‌های بین المللی و مقرراتی و ضمانت جامعه ملل تجاوز نکرده است.⁽¹⁾

3) خشونت و شکنجه شدن اقلیت ها

اقلیت ها معمولا مورد آزار و اذیت اکثریت قرار می‌گیرند. در تاریخ بشریت نمونه‌های زیادی وجود دارد که اقلیت ها به وسیله اکثریت غالب در جامعه یا دولت، شکنجه، تبعید یا قتل عام شده‌اند.⁽²⁾

گروه‌های اقلیت اغلب در معرض خشونت و هنجارهای حقوق بشری از دولت‌ها می‌خواهند که چنین خشونت‌هایی را متوقف کنند و علیه آنها تدابیر لازم را اتخاذ نمایند.⁽³⁾

4) کشورهای چند ملیتی

در برخی از موارد مشاهده می‌شود که جمعیت یک کشور به طور کلی از چند ملیت مختلف که دارای قدرت سیاسی برابرند به وجود آمده است یا به عبارت دیگر ممکن است تعداد یک گروه کمتر از تعداد گروه دیگر باشد ولی از نظر سیاسی دارای قدرت بیشتری باشد. در این صورت تعادلی که میان دو دسته به وجود آمده، میان آنها همزیستی مسالمت آمیز برقرار می‌کند. این گونه کشورها را می‌توان کشورهای چند ملتی نامید.⁽¹⁾

5) عوامل شناسایی و تشخیص گروه‌های اقلیتی

الف: مفهوم اجتماعی و شمارشی اقلیت ها

شمارش افراد برای شناسایی اقلیت از اکثریت درست نیست. چنین روشی،بشر را به صورت یک موضوع عددی در می‌آورد و این کاری است که در شمارش حیوانات مرسوم است. اقلیت ها را امروزه استثنایی بر اصل تلقی می‌کنند. بر این اساس قوانینی هم که برای اقلیت‌ها وضع می‌شود بر پایه قواعد و اصول معتبر اکثریت است، حتی اگر منظور از وضع قوانین برقراری برابری حقوق میان اقلیت و اکثریت باشد، باز هم اثرهای اجتماعی گروه اکثریت حاکم نزد اقلیت ها باقی خواهد ماند. در جامعه شناسی، تنها از نظر وجود مقررات و قوانین نیست

که اقلیت ها مورد توجه قرار می‌گیرند، بلکه نظر بیشتر به وضع و موقعیت آنها در جامعه است. در چنین رهیافتی، تمامی گروه‌هایی که استثنا بر اصل هستند هرچند که در اکثریت عددی نیز باشند، اقلیت محسوب می‌شوند.⁽¹⁾

ب:احساس مشترک در اقلیت بودن

اقلیت، موجودیتی اجتماعی و تاریخی است؛ زیرا از جمع و گروه بر می‌خیزد و از خود ذهنیتی جمعی ارائه می‌دهد. نقطه مشترک میان گروه‌های اقلیتی عبارت است از احساس مشترکی که در همه آنها وجود دارد. همان گونه که طبقه اجتماعی بی آگاهی و بی‌احساس طبقاتی پدید نمی‌آید، گروه اقلیتی نیز تا هنگامی که احساس در اقلیت بودن نداشته باشد اقلیت محسوب نمی‌شود. اما حرکت اقلیت ها و طرح خواست‌های آنان هنگامی آغاز می‌شود که افراد این گروه احساس کنند که از سوی گروه دیگر مورد ستم و بی عدالتی قرار گرفته‌اند. این احساس، میان اعضای گروه پیوستگی ایجاد می‌کند و به آنان چنان یگانگی‌ای می‌بخشد که از آن نیرو می‌گیرند. به این ترتیب است که هویت شکل می‌گیرد و همبستگی را به همراه می‌آورد. با این احساس است که هر گروه خود را از دیگر گروه‌ها بویژه گروه حاکم متفاوت می‌داند. چنین احساس و باوری از شرایط خاص زندگی افراد گروه اقلیتی ناشی می‌شود. ⁽²⁾

پ:نوع رابطه با گروه حاکم

آخرین عامل اساسی برای شناخت گروه‌های اقلیتی، نوع رابطه آنان با گروه حاکم است. برای شناخت اقلیت از اکثریت، نوع رابطه میان این دو گروه نقشی اساسی دارد. هر گروه اقلیتی یک مورد ویژه است، زیرا موجودیتش نتیجه واکنش در برابر قدرتی است که بر او مسلط شده است. به این ترتیب گروهی که موجودیتش در پناه مشروعیت‌های قانونی قرار نداشته باشد، گروه اقلیتی محسوب می‌شود.⁽¹⁾

اوضاع اقتصادی و اجتماعی اقلیت ها

از یک نگاه کلی، در شرایط صلح بین المللی و در داخل کشورهای دموکراتیک، ستمی که به اقلیت‌ها می‌رود بیشتر اقتصادی و اجتماعی است. به عنوان مثال در ایرلند شمالی که با روش دموکراسی انگلیس اداره می‌شود، برابری مذهبی نیز به خواست‌های ملی مردم افزوده شده است. ایرلندیهای کاتولیک از نظر مسکن در نواحی فقیرنشین اقامت دارند و از لحاظ شغلی نیز در معرض تبعیض همیشگی قرار گرفته‌اند.⁽²⁾

مفهوم شیعه امامیه

اشاره

بررسی منابع تاریخی در خصوص شیعیان نشان می‌دهد که شیعه در طول تاریخ همواره از اقلیت‌های مؤثر بوده است و در تمام مقاطع تاریخی از زمان پیدایش، می‌توان نقش و قدرت شیعه را در ابعاد مختلف سیاسی و فرهنگی و حتی اجتماعی در مقایسه با دیگر مذاهب مورد توجه قرار داد. اما متأسفانه تا کنون آنچه در رابطه با شیعه نوشته شده است بیشتر ابعاد فقهی و مذهبی شیعه مورد توجه قرار گرفته و کمتر به اقتدار و توانمندی‌های شیعه توجه شده است. همچنین اندیشه غنی اسلامی شیعه با تکیه بر مرجعیت و روحانیت آگاه و انقلابی و همچنین تسلط بر ذخایر و منابع انرژی‌های فسیلی و گاز و نیاز جهان به این فاکتور قدرت، از مهمترین قابلیت‌های جهان تشیع می‌باشد و فشارهای بین المللی نظام سلطه بر علیه شیعیان از مهمترین چالش‌های جهان شیعه می‌باشد، لذا با توجه به اینکه جامعه مورد تحقیق ما شیعیان می‌باشد ابتدا به مفهوم شناسی شیعه می‌پردازیم:

1) تعریف شیعه در لغت و اصطلاح

شیعه در لغت بر دو معنا اطلاق می‌شود، یکی توافق و هماهنگی دو یا چند نفر بر مطلبی و دیگری پیروی کردن فردی یا گروهی از فرد یا گروهی دیگر. شیعه در زبان عربی در اصل به معنای یک، دو یا گروهی از پیروان است. در قرآن این لفظ چندین بار به این معنا به کار رفته‌است.

برای نمونه در آیه ۱۵ سوره قصص

{شیعَتِهِ عَلَی الَّذی مِنْ عَدُوِّهِ فَوَکَزَهُ مُوسی فَقَضی عَلَیْهِ قالَ هذا مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ إِنَّهُ عَدُوُّ مُضِلُّ مُبینٌ } (قصص/15)

«درباره یکی از پیروان حضرت موسی به عنوان شیعه موسی و در جای دیگر از حضرت ابراهیم به عنوان شیعه حضرت نوح یاد می‌کند».

در تاریخ اسلام لفظ شیعه، به معنای اصلی و لغوی‌اش برای پیروان افراد مختلفی به کار می‌رفت. برای مثال، گاهی از شیعه علی بن ابی‌طالب علیه السلام و گاهی از شیعه معاویه بن ابی‌سفیان نام برده شده است. اما این لفظ به تدریج معنای اصطلاحی پیدا کرد و تنها بر پیروان حضرت علی علیه السلام که به امامت ایشان معتقدند اطلاق گردید.⁽¹⁾

مفهوم اصطلاحی شیعه

(4)، { فَوَجَدَ فیها رَجُلَیْنِ یَقْتَتِلانِ هذا مِنْ شیعَتِهِ وَ هذا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغاثَهُ الَّذی مِنْ شیعَتِهِ عَلَی الَّذی مِنْ عَدُوِّهِ}⁽¹⁾(5) به معنی پیرو و در آیه 69 سوره مریم { ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ مِنْ کُلِّ شیعَةٍ أَیُّهُمْ أَشَدُّ عَلَی الرَّحْمنِ}⁽²⁾. به معنی گروه آمده است.⁽³⁾

خود را بیان نموده و هر زمان که این ویژگی‌ها بر هر کس تطبیق داشته باشد وی امام و خلیفه خواهد بود (یعنی با نص خفی). البته زیدیه بر شایستگی فرزندان حضرت فاطمه زهرا علیهم السلام تصریح دارند. ⁽¹⁾

با امامت سایر امامان موافق نباشد. بنابراین امامیه، و جارودیه از فرقه‌های زیدیه، اسماعیله، واقفیه و فطحیه در شمار شیعیان خواهند بود. ⁽¹⁾

تاریخ پیدایش شیعه

به علی علیه السلام فرمودند: «تو و شیعیان تو در روز قیامت از خدا خشنودند و خدا هم از آنان خشنود است و نیز فرموده است: علی و شیعیانش در روز قیامت پیروز و سعادتمندند. در زمان پیامبر 4 نفر از صحابه؛ سلمان، ابوذر، مقداد و عماریاسر به عنوان شیعه علی علیه السلام شناخته می‌شدند. ⁽¹⁾

ظهور تشیع

نبود بلکه به درازای فاصله عظیم معنوی بین جاهلیت و اسلام طولانی بود و این هدف می‌بایست تحقق پیدا می‌کرد. تحقق این هدف، در گرو استمرار شیوه رسول الله | پس از رحلت ایشان در جامعه اسلامی بود و روشن است که پیامبر اکرم | می‌بایست به آینده اسلام فکر کند. سه راه بیشتر در مقابل آن حضرت نسبت به آینده دعوت اسلامی متصور نبود:

الف-راه منفی: عدم اظهار نظر درباره خلافت؛

ب- راه مثبت: نمودار در شورا؛

ج- تعیین رهبر آینده. ⁽¹⁾

همه شیعیان معتقد به انتخاب خلیفه توسط خدا و ابلاغ آن توسط پیامبر| هستند و بنابراین بر اساس حدیث غدیر، علی علیه السلام را خلیفه بر حق می‌دانند اما اهل تسنن آنچه را در عمل واقع شده و سیره اصحاب پیامبر است، مشروع می‌دانند. بنابراین خلفای انتخابی بعد از پیامبر را به ترتیب ابوبکر، عمر، عثمان و علی نامیده، به ایشان خلفای راشدین می‌گویند. شیعیان بر این باورند که حضرت محمد| در زمان حیاتش، جانشین پس از خود را تعیین کرد و پسر عمو و دامادش علی بن ابیطالب را به عنوان وصی و خلیفه پس از خود اعلام نمود. شیعیان بر این باورند که اساس و خاستگاه شیعه، دفاع از اسلام و ولایت

و عدل است. همچنین شیعیان در اثبات حقانیت خود به روایاتی از پیامبر اسلام| در منابع اهل تسنن استناد می‌کنند که در آنها به «شیعه علی» علیه السلام اشاره شده‌است. از جمله سیوطی سنی مذهب روایت می‌کند زمانی پیامبر اکرم| رو به امام علی علیه السلام کرد و فرمود: «سوگند به آن که جانم به دست اوست این شخص - علی - و کسانی که شیعه و پیرو اویند در قیامت رستگارند.» علامه امینی از علمای شیعه‌است که از محبوبیت خاصی در میان شیعیان برخوردار است. وی تمامی روایات درباره واقعه غدیر را از کتب اهل تسنن جمع‌آوری نموده و در الغدیر آنها رامنتشر نموده است. در مقابل، امروزه برخی، شیعه را مذهبی ساختگی دانسته و آن را به فردی بنام عبدالله بن سبا نسبت می‌دهند. اگرچه برخی از تواریخ و «کتب ملل و نحل»، وی را از غُلات (غالیان) شیعه و مؤسس فرقه سبائیه می‌دانند که قائل به الوهیت علی علیه السلام بوده‌است و به همین دلیل مورد لعن و تکفیر علی بن ابیطالب علیه السلام واقع شده‌است و حتی برخی اخباری نقل می‌کنند که وی و پیروانش، بدستور علی علیه السلام در آتش سوزانده شده‌اند. مرتضی عسکری در کتاب خود و همچنین برخی از خاورشناسان و حتی علمای سنی در قرون اخیر، عبدالله بن سبا را فردی خیالی و ساخته و پرداخته مخالفان شیعه میدانند.⁽¹⁾

جنبش شیعی

الحسین را و پس از او، یحیی بن زید را امام می دانند. فلسفه شان هم «قیام به سیف» است و به همین دلیل، یمنی‌ها نوعأ خنجری به کمر دارند که نمادی است از فلسفه قیام به سیف. شیعیان اسماعیلیه، که هفت امامی هستند شش امام ما را قبول دارند؛یعنی تا امام صادق علیه السلام را. هفتمین امامشان را یکی از فرزندان امام صادق علیه السلام می‌دانند که در زمان حیات خود آن حضرت، فوت کرد؛ یعنی اسماعیل. این‌ها بیشتر در شبه قارّه هند و شرق آفریقا، در بدخشان، در شمال شرقی افغانستان، بخشی در تاجیکستان، بخشی در چین در «سینچیانگ» یا ترکستان شرقی هستند. در سوریه، کسانی که به «علوی» معروفند، علوی نیستند. این‌ها با علوی‌های ترکیه متفاوتند. علوی‌های ترکیه بیشتر بکتاشی‌اند. علوی‌های سوریه نصیریه‌اند. این‌ها شیعه دوازده امامی‌اند، اسماعیلیه نیستند، شیعه غالی دوازده امامی‌اند، یعنی تمامی ائمّه ما علیه السلام را قبول دارند، اما یک نوع شیعه غالی هستند که صبغه پر رنگ باطنی‌گری دارند. در زمان تسلط فرانسوی‌ها بر سوریه و لبنان، نام این‌ها را «علوی» گذاشتند، وگرنه این‌ها علوی نیستند. شیعه امامیه هستند به اصطلاح، فرقه «نصیریه» هستند که حکومت کنونی سوریه، یعنی رئیس جمهور و عده ای از رجال درجه یک سوریه از همین طایفه هستند. ⁽¹⁾

مرجعیت فکری و سیاسی تشیع

قطعا عمر هلاک می‌شد» و «خداوند مرا برای مشکلی زنده نگذارد که ابوالحسن برای حل آن نباشد» نمونه‌ای از این اقرارهاست. که عمر آن‌ها را ابراز نموده است در نهایت، جدایی مرجعیت فکری و سیاسی منجر به واگذاری مرجعیت فکری به کل صحابه گردید که اختلافات عدیده‌ای به دنبال داشت و همین اختلافات گونه‌های وسیع‌تری از شکاف‌های عقیدتی و فکری را در پیکره امّت اسلامی پدیدار ساختند.⁽¹⁾

فصل دوم: آشنائی با کشور امارات متحده‌ی عربی

اشاره

وجه مشترک میان دو ملت ایران و امارات

ایران و امارات در دو سوی خلیج فارس در کنار یکدیگر صمیمانه دست‌های هم را فشردند؛ زیرا شمال خلیچ فارس، بازار تولید و عرضه و جنوب آن بازار تقاضا بود، حتی آب شرب جزایر کیش، سریمان و بنادرشناس که ماده حیات بخش است از ایران تهیه و حمل می‌شد. صندوق‌های مزدوج نفت (bp) ایران از آبادان، به تنهایی سوخت شان را تأمین می‌کرد و هیزم جنگل‌های روستاهای این خطه عامل پخت و پزشان بود.

دیری نگذشت که سواحل و بنادر ایران دچار رکود و سکون گردید و بر عکس، بنادر و سواحل جنوبی خلیج فارس، رونق گرفت، در حقیقت باید گفت که رونق تجارت در سواحل و بنادر جنوبی خلیج فارس مرهون فعالیت‌ها و خصوصا سرمایه گذاری، هوش، استعداد و پشتکار بازرگانان ایرانی در آن سواحل است.

در آن ایام کشتی‌های تجارتی به بنادر امارات عربی نمی‌رفتند، ولی با فعالیت

بازرگانان ایرانی و با رفتن آنها به سواحل جنوبی خلیج فارس و دادن سفارش کالا به کشورهای مختلف جهان، شرکت‌های حمل و نقل نیز تدریجا کالاهای خود را به آن مناطق فرستادند. بر اساس این فعالیت‌ها در سال‌های 1310 تا 1340 ه.ش که تجارت بنادر جنوب کشورمان دچار بحران شده بود، بازرگانان عمده سواحل جنوبی، در ابتدا به بندر باسعید در قشم و سپس از آنجا به شیخ نشین‌ها رفتند که مورد استقبال شیخ دوبی قرار گرفتند. آنان همه سرمایه و توان خود را برای توسعه تجارت دوبی بکار گرفتند، از این رو کشورهای جنوبی روز به روز آبادتر و بنادر ایرانی بی رونق‌تر شدند که امروز، بسیاری از مردم بنادر ما، محتاج کالاهای موجود در شیخ نشین‌ها و اشتغال در آن حدود شده‌اند.

امروز ایرانیان در سراسر امارات متحده و دیگر شیخ نشین‌ها پراکنده‌اند و در مشاغل عالیه و معتبر مثل مهندسی، پزشکی، آموزگاری تا کارهای پائین‌تر مانند کارگری، ملوانی، صیادی، ماهیگیری و غیره اشتغال دارند.

اگر بگوئیم که کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، وطن دوم ایرانی‌های سواحل جنوب کشورمان است سخنی به گزاف نگفته‌ایم، چرا که شاید نیمی از عمر خود را در آنجا می‌گذرانند و درآمد حاصله از کسب و کار خود را به ایران ارسال می‌دارند.

با توجه به حضور قابل توجه و مستمر ایرانی‌ها در سواحل و بنادر جنوبی خلیج فارس، باید گفت: کشورهای حاشیه خلیج فارس، بدون جنگ و خونریزی

در تصرف ایرانیان قرار دارند، چرا که بندر عباسی‌ها، خمیری‌ها، کنگی‌ها، لنگه‌ای‌ها، قشمی‌ها، لاری‌ها، خنجی‌ها، و اوزی‌ها، اقتصاد و بازار شیخ نشین‌ها را بر عهده دارند و بخش‌های تجاری و کشاورزی امارات را اداره می‌کنند. همچنین بخش اعظم نیروی کار در امارات بر عهده اتباع ایرانی است.

جوانان ایرانی ساکن بنادر جنوبی، به محض رسیدن به سن رشد عازم شیخ نشین‌ها شده و در آنجا به کسب و کار پرداخته و پس از اندوختن سرمایه به کشور باز می‌گردند و پس از ازدواج جهت ادامه کار و یا حتی سکونت مجددا به شیخ نشین‌ها باز می‌گردد.

امروزه بین مردم سواحل جنوبی کشور ایران و شیخ نشین‌ها روابط خانوادگی وجود دارد و چه بسیار خانواده‌هایی هستند که با هم وصلت کرده و در طول سال با یکدیگر رفت و آمد دارند.

جنگ تحمیلی سبب افزایش قیمت پول خارجی در مقابل ریال ایران شد؛ در نتیجه علاقه مردم ما را برای کار در کشورهای همسایه افزون ساخت و به این دلیل، سیل ساکن در سواحل و بنادر به طرف شیخ نشین‌ها روان گردید و در نتیجه این کار و ارسال درآمدهای ناشی از آن به ایران، زندگی روستاییان در سواحل در سالهای اخیر بهبود یافته است.

در بیست و پنج سال اخیر، درآمد حاصل از نفت داد و ستد در بندرهای آزاد دبی (جبل علی و الراشد ) باعث رفاه اجتماعی در امارات شده است. آموزش و پرورش، بیمارستان، واگذاری کار و تهیه مسکن برای طبقات کم درآمد در شیخ نشین‌ها با حکومت است.

فراوانی ما یحتاج عمومی و ارائه زمین مجانی سبب گردیده است که علاوه بر بالا رفتن رفاه اجتماعی، باعث جذب اهالی سواحل و جزایر تنگه هرمز و استان هرمزگان خصوصا مردم جزیره قشم، هرمز، لارک، هنگام و بنادر خمیر، کنگ و لنگه شود.

در طول سال‌های اخیر، عده زیادی از ایرانی‌ها به شیخ نشین‌ها رفته‌اند و عملا بیشتر امور شیخ نشین‌ها در اختیار ایرانی‌ها است، چه آن‌ها که رسما خود را ایرانی می‌نامند و یا آن‌ها که به زبان عربی صحبت می‌کنند و حتی شناسنامه عربی دارند ولی اجدادشان ایرانی است. باید گفت: سواحل و بنادر جنوبی خلیج فارس، بالقوه در تسخیر ایرانیان است.

با

توجه به این معنی ما می‌توانیم برنامه‌های دراز مدت خود را در پناه احکام قرآن و اسلام، که در رأس آنها تحکیم روابط برادرانه و دوستی برادران مسلمان منطقه است استوار سازیم و روابط اقتصادی، فرهنگی و سیاسی خود را با ایشان توسعه دهیم و با ایشان از نفوذ بیگانگان در منطقه جلو گیری نماییم و با این کار امنیت منطقه را برای همه کشور‌های حوزه‌ی خلیج فارس تأمین سازیم. در بین شش کشور شورای همکاری خلیج فارس، روابط ایران با سه کشوری که پایگاه انگلیسی دارند و هنوز در آنجا انگلیسی‌ها حاکم بالقوه هستند مانند ؛«امارات متحده »،« قطر» و «سلطنت نشین عمان»، بهتر از کشور‌هایی است که آمریکا در آنجا حاکم می باشند.⁽¹⁾

جغرافیای سیاسی امارات

کشور امارات متحده عربی، با مساحتی حدود 83600 کیلومتر مربع، بین عرض جغرافیایی 22 تا 26 درجه و 30 دقیقه، و 51 تا 56 درجه و 30 دقیقه طول شرقی واقع شده است و بخشی از منطقه خلیج فارس به شمار می‌آید که با کشورهای عمان در شمال شرقی، عربستان در جنوب و غرب، و قطر در شمال غربی مرز مشترک دارد. این کشور سرزمینی است کم ارتفاع که قسمت اعظم آن را بیابان‌ها و صحراها پوشانده و تنها در قسمت کناره ای دریای عمان، از جمله رشته کوه اخضر مرتفع است. از مهم‌ترین جزایر آن می‌توان از: داس، سر بنی یاس، دلما و مقیشط نام برد. آب و هوای آن عمدتاً گرم و خشک و کم باران است.⁽¹⁾

پوشش گیاهی منطقه، غالباً از گیاهان خاردار است. انبوه‌ترین این گیاهان خاردار و خارزارهای دشت‌های غرب در سلسله جبال حجر واقع است. مهمترین

پوشش گیاهی، بدین ناحیه قرار است: خرما، کهوز، اکاسیا، گز، گل ابریشم، تمر، گل کاغذی، یاس، رازقی، خرزهره و سایر گیاهان گرمسیری و بیابانی. ⁽¹⁾

تقسیمات کشوری

این کشور از هفت امیرنشین ابوظبی، دوبی، شارجه، ام القوین، عجمان، فجیره و رأس الخیمه متشکل شده است که از میان آن‌ها، امیرنشین‌های ابوظبی و دبی اهمیت بیش تری دارند. شیخ نشین ابوظبی که پایتخت امارات متحده عربی نیز به شمار می‌آید، مهم‌ترین امیرنشین این کشور است که هم به لحاظ ثروت و هم از لحاظ نظامی اهمیت دارد. ⁽²⁾

ابوظبی وسیع‌ترین و از لحاظ نظامی، نیرومندترین «هفت شیخ نشین»⁽³⁾در حاشیه ی پایینی خلیج فارس است و مهمترین عضو امارات متحده عربی به شمار می‌رود. بر حسب درآمد سرانه، ابوظبی ثروتمندترین دولت جهان است و ثروت ابوظبی به تنهایی، مقام منحصر به فرد آن را در حکومت فدرال توجیه می‌کند.⁽⁴⁾

دومین شیخ نشین امارات متحده که به لحاظ تجاری و جمعیتی اهمیت دارد،

امیرنشین دبی است که از جنبه‌ی جمعیتی، پر جمعیت‌ترین شهر امارات و از بعد تجاری، شهر بندری و پر رونق امارات متحده و منطقه آزاد تجاری به شمار می‌آید. حاکمان این کشور با توسل به بازرگانی و سیاست تجارت آزاد، به رغم درآمدهای اندک حاصل از فروش نفت، وسعت و مساحت کم، این امیرنشین را به یکی از پر رونق‌ترین مناطق تبدیل نموده‌اند. امارات دارای یک منطقه آزاد تجاری به نام «جبل علی» است. در «جبل علی» سرمایه گذاران سال‌هاست که به داد و ستد کالا می‌پردازند. این بندر آزاد، دروازه‌ی ورود کالاهای ساخته شده شرق آسیا و مرکز صادرات مجدد این گونه کالاها به کشورهای حوزه خلیج فارس است. دبی با جمعیتی بالغ بر 750 هزار نفر، به عمده فروشی، و خرده فروشی بیش از نفت متکی است. ⁽¹⁾

دیگر شیخ نشین‌ها به لحاظ امکانات شهری و مدنیت بسیار عقب افتاده‌تر از این دو شیخ نشین هستند. مهم‌ترین صنایع این کشور، پالایش نفت و سیمان بوده و در زمینه تولید نفت، ابوظبی از دیگر امیرنشین‌ها موفق تر عمل نموده است. ⁽²⁾

وجه تسمیه امارات متحده عربی

واژه‌ی

«امارات» به معنی شیخ نشین یا امیرنشین است. نام امارات متحده عربی

نیز

به معنی «شیخ‌نشین‌های متحد عربی» است. تسمیت این کشور بنام «امارات» از آنجاست که پس از تشکیل اتحادیه هفت امارت امیرنشین تأسیس شده‌است، شیخ‌نشین‌های هفت‌گانه‌ا‌ی که دولت امارات متحده عربی را تشکیل می‌دهند به شرح زیر است: ابوظبی، دبی، شارجه، عجمان، ام‌القوین، رأس‌الخیمه و فجیره.⁽¹⁾

تأسیس امارات متحده عربی

این کشور در ۲ دسامبر ۱۹۷۱ میلادی تأسیس شده‌است. قبل از تأسیس دولت اتحاد امارات متحده عربی، این منطقه «امارات متصالحه» نام داشته است، همچنین امارات ساحل عمان نیز نامیده شده است.⁽²⁾

وضعیت سیاسی امارات

مؤسس و بنیان گذار حکومت امارات متحده عربی، شیخ زاید بن سلطان آل نهیان بوده که با همکاری شیخ راشد بن سعید آل مکتوم به تأسیس این اتحاد همت گماردند. اولین نخست وزیر در حکومت دولت اتحاد، شیخ مکتوم بن راشد بود. پس از درگذشت مؤسس دولت اتحاد امارات، شیخ خلیفه بن زاید به ریاست حکومت امارات در سال ۲۰۰۴ (میلادی) انتخاب شد و نیز نایب رئیس و نخست وزیر آن شیخ محمد بن راشد حاکم دبی شد.⁽³⁾

شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان، رئیس جمهور امارات متحده عربی و حکمران ابوظبی است. وی کمی بعد از مرگ پدرش، شیخ زاید بن سلطان آل نهیان در نوامبر ۲۰۰۴ توسط شورای ائتلافی امارات به رئیس جمهوری منسوب شد. رئیس جمهور قبلی که ۸۶ ساله بود، وضع جسمانی مناسبی نداشت. وی ولیعهد ابوظبی از سال ۱۹۶۹، طرفدار زندگی مدرن به سبک غربی‌ها است.

شیخ زاید که غالبا به پدر ملت از او یاد می‌شود، در سال ۱۹۶۶ (که حکمران ابوظبی در گذشت)، جانشین برادرش شد و بخاطر توانایی در رهبری و تعهدش برای شکل دادن به اتحادیه، بعنوان اولین رئیس جمهور امارات عربی متحده در سال ۱۹۷۱ انتخاب شد. با انتخاب مجددش هر پنج سال یکبار از ۱۹۷۱، شیخ زاید ارزش‌های مدارا کردن در مذهب و مساوات مخصوصا در مورد زنان را کم کم وارد سیاست‌های خودش کرد که باعث تأثیر مثبت عظیم آن در تثبیت کشور امارات عربی متحده شد⁽¹⁾

نظام حکومتی در این شیخ نشین‌ها آمرانه و پدر سالاری است. در واقع حکومت پادشاهی به شمار می‌آید و همانند که یک کنفدرال اداره می‌شود. امیرنشین‌های امارات نیز به رغم این که به لحاظ سیاسی، اقتصادی، اداری و... مستقل هستند، توسط اتحادی که در سال 1971 بین آن‌ها بسته شد، یک

کنفدراسیون را تشکیل می‌دهند. البته از آنجا این کشور از هفت امیرنشین جداگانه تشکیل شده که در هر یک از آن‌ها، ساختارهای اجتماعی و سیاسی مجزایی حکم فرماست و هم چنین به دلیل وجود بافت اجتماعی متنوع، کنترل سیاسی تمام سرزمین‌ها، برای پایتخت، به یک میزان و هم سطح امکان پذیر نیست. ⁽¹⁾

امارات عربی متحده به نسبت سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس فضای سیاسی بازتری دارد که در آن فرهنگ‌ها و اعتقادات دیگر معمولا تحمل می‌شوند.⁽²⁾

امارات تنها کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، است که تا کنون هیچ گونه انتخابات مردمی، حتی در سطح شوراهای شهر در آن برگزار نشده است. در این کشور، اجازه تأسیس احزاب نیز به مردم داده نمی‌شود.⁽³⁾

کنسول عالی رهبری امارات

الف) نوع حکومت

نوع حکومت در این کشور فدرالی است. هر شیخ‌نشین دولت محلی مستقل

خود را دارد و قوانین خود را مستقلا تصویب می‌کند. در هر ایالت، رهبری به صورت موروثی منتقل شده و سران این ایالت‌ها در کنار هم بزرگترین قدرت دولت فدرال یعنی کنسول عالی رهبری را تشکیل می‌دهند. انتخاب رئیس جمهور، بر عهده اعضای این کنسول است. دولت فدرال را نخست‌وزیر؛ اداره می‌کند. رئیس جمهور نخست وزیر و هیئت 40 نفره از مشاوران به نام شورای ملی را انتخاب می‌کند.⁽¹⁾

معاونان نخست وزیر سیف بن زاید آل نهیان و منصور بن زاید آل نهیان هستند که ایندو در سال 2009 انتخاب شده‌اند. ⁽²⁾

ب) قوه مقننه

مجلس ملی فدرال امارات با عضویت چهل نماینده انتصابی از سوی حاکمان به مدت چهار سال منصوب می‌شوند و این مجلس بدون داشتن حق قانون گذاری و تصویب قوانین، یا حق رد صلاحیت و تأیید وزیران، فقط به عنوان نهادی مشورتی عمل می‌کند.⁽³⁾

اخیرا شورای ملی فدرال قانونی تصویب کرد که 20 نفر از این 40 نفر به طور آزاد انتخاب شوند. این انتخابات برای اولین بار در دسامبر 2006 برگزار

شد، و انتخابات اخیر در سپتامبر 2011 برگزار شد و تعداد 129،274 نفر شرایط شرکت در انتخابات را داشتند. کاندید‌ها به طور انفرادی در انتخابات شرکت نمودند نه از طریق احزاب (احزاب سیاسی در امارات متحده عربی بطور رسمی وجود ندارد، چرا که احزاب سیاسی ممنوع است). در این انتخابات 469 نامزد از جمله 85 زن برای 20 کرسی در FNC شرکت داشتند. ⁽¹⁾

پ) قوه قضائیه

استقلال قوه قضاییه در قانون اساسی امارات متحده عربی تضمین شده، و تشکیلات قوه قضائیه شامل دیوان عالی کشور و دادگاه بدوی است. نظام حقوقی امارات متحده عربی بر روی یک سیستم دوگانه بر اساس شرع و دادگاه‌های مدنی استوار است. قضات توسط رئیس جمهور منصوب می‌شوند ⁽²⁾

جغرافیای سیاسی مرزهای بین المللی

از مسایل و مشکلات مهمی که این کشور همواره با آن دست به گریبان بوده، اختلافات مرزی میان شیخ‌نشین‌های هفتگانه از یک طرف، و میان هر یک از آن‌ها با دیگر کشورهای همسایه می‌باشد که حتی موجب درگیری‌های مرزی بین شیخ نشین‌ها و همسایگان شده است.⁽³⁾

البته به اعتقاد برخی صاحب نظران، امارات متحده برای حفظ هویت فدرالی، حل اختلافات داخلی و جلوگیری از تجزیه کشورش، نیازمند گسترش اختلافات مرزی و تهدیدات خارجی است. از مهمترین اختلافات منطقه‌ای، ادعای ارضی این کشور بر جزایر سه گانه تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی است که اینک در کنف حاکمیت جمهوری اسلامی ایران هستند. این ادعا، هر از چند گاهی از سوی امارات متحده در مجامع بین المللی و همایش‌های منطقه‌ای مطرح می‌شود و البته جمهوری اسلامی ایران نیز طرح چنین ادعایی را بی مورد و بی اساس تلقی می‌کند.

همچنین بین سه کشور عمان، امارات متحده و عربستان سعودی، همواره بر سر واحه‌ی «بوریمی»، منازعه و کشمکش وجود داشته است؛ «بوریمی» واحه‌ی پر آب و سرسبز و دارای ذخایر نفتی است و در فاصله یکصد مایلی جنوب شرق امارت ابوظبی واقع شده و شامل چند دهکده مصفا و فلات نسبتاً پر آب و نخل است. اختلافات بر سر حاکمیت، «بوریمی»به سال1952 برمی‌گردد که به تدریج ابعاد بین المللی به خود گرفت. ⁽¹⁾

گرچه در سال 1974 این اختلافات با توافق نامه‌ای که بین سه کشور منعقد گردیده، به ظاهر فیصله پیدا کرد، اما همواره به عنوان یک منبع بالقوه‌ی تنش و

درگیری بین سه کشور باقی ماند. از سوی دیگر عمان و امارات متحده عربی علاوه بر واحه بوریمی که شرح آن گذشت، در منطقه «العین» در امارت شارجه و مناطق مرزی «ربع، روضه و دبا» در امارت رأس الخیمه اختلافات دیرینه دارد.⁽¹⁾

جمعیت امارات

جمعیت آن در سال ۲۰۱۲ حدود ۵٫۳۱۴٫۳۱۷ نفر برآورد شده و رشد جمعیت آن ۳٫۰۵ درصد است و با بیش از ۱۶ مهاجر در سال به ازای هر هزار نفر جمعیت، پنجمین کشور مهاجرپذیر دنیاست. صادرات نفت خام این کشور در سال ۲۰۰۹، حدود ۲٫۳۹۵ میلیون بشکه در روز بوده که امارات را چهارمین صادرکننده نفت دنیا می‌سازد. سرانه تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۲۰۱۱ بر اساس قدرت خرید حدود ۴۸٬۵۰۰ دلار بوده که آن را در رتبه یازدهم دنیا قرار می‌دهد.⁽²⁾

ترکیب جمعیتی امارات

الف) کارشناسان:

کارشناسان مختلفی با ملیت‌های گوناگون در امارات مشغول بکار می‌باشند که مهمترین آنها کارشناسان آمریکایی و انگلیسی می‌باشند که در بخش‌های صنایع نفت، شهرداری، کشاورزی و تجارت فعالیت دارند.

ب) اعراب:

عرب‌های تابعه امارات و ایرانی تبارهایی که از سواحل بنادر و جزایر ایران از جمله جزایر قشم (هرمز، هنگام، لارک و قشم،) بندر لنگه و بندرلنک به آنجا رفته و مقیم شده‌اند اینک حکومت امارات را در دست دارند.

پ) ایرانیان:

ایرانیان بسیاری از سال‌های پیش به امارات رفته و در بخش‌های مختلف این کشور مشغول کار و فعالیت می‌باشند؛ از جمله لاری‌ها، گراشی‌ها، خنجی‌ها و اوزی‌ها که اقتصاد و بازار شیخ نشین‌ها را در دست دارند و هم اکنون بسیاری از ایرانیان که به علل مختلف از کشور ایران خارج شدند در بخش‌های تجاری و کشاورزی امارات فعالیت می‌کنند.

ت) هندوی‌ها و پاکستانی‌ها:

خدمات شهری امارات به عهده نیروهای کارگر هندی و پاکستانی می‌باشد. این نیرو اکثریت طبقه کارگر دبی، شارجه و ابو‌ظبی را تشکیل می‌دهند.⁽¹⁾

زبان رسمی

زبان رسمی مردم دبی عربی است، ولی زبان انگلیسی بیشتر جهت تحصیلات کاربرد دارد. در کنار آن زبان‌های هندی، فارسی و اردو نیز صحبت می‌شود. ۹۶ % مردم امارات، مسلمان (۸۰ % سنی، ۱۶ % شیعه) و ۴ % نیز مسیحی و هندو هستند. ⁽²⁾

فرهنگ و دین

فرهنگ و دین امارات با ریشه‌هایی که در فرهنگ اسلامی دارد، روابط قویی با سایر جهان عرب و جهان اسلام برقرار کرده است. دولت امارات عمدتا از طریق بنیاد فرهنگی ابوظبی، در صدد حفظ شکل‌های سنتی هنر و فرهنگ است؛ هر چند، تغییرات چشمگیری در زندگی اجتماعی صورت گرفته است، نگرش به زنان تغییر کرده است و ورزش‌های جدیدی در کنار شتر سواری سنتی کم کم رایج می‌شوند، همچون ورزش گلف، مسابقات گلف ابوظبی، گران‌ترین مسابقهٔ

اسب دوانی جهان، جام جهانی دوبی، که هر سال در ماه مارس(اسفند-فروردین) برگزار می‌شود.⁽¹⁾

در امارات، بر خلاف کشور همسایه‌اش عربستان، که سعی بر جلوگیری از رواج دین‌های دیگر دارد، کلیساهای بسیاری وجود دارد. به دلیل اینکه بسیاری از آسیایی‌ها، امارات را به عنوان وطن دوم خود پذیرفته‌اند، رستوران‌ها و مراکز فرهنگی آسیایی بسیاری در این کشور وجود دارد. همچنین تعداد کمی مرکز و مدرسهٔ اروپایی نیز وجود دارد. ⁽²⁾

وضعیت اقتصادی امارات

مردم امارات عربی متحده، متکی به درآمد نفت بوده و عموما از سطح رفاه خوبی برخوردارند؛ تنوع فعالیت‌های اقتصادی موجب شده تأثیرات ناشی از تلاطم در بازار نفت بر این کشور کاهش یابد، این کشور در دو دهه اخیر به مرکزی تجاری و توریستی بدل شده است.

رشد بخش مالی، تجاری و صنعت جهانگردی، به رونق ساخت و ساز در این کشور منجر شده و میلیاردها دلار در ساخت پروژه‌های بسیار مدرن و خیره کننده هزینه می‌شود. اکنون آسمان خراش‌ها و هتل‌های بسیار شیک، سمبل معماری شهرهایی چون ابوظبی و دوبی هستند. ⁽³⁾

تولید ناخالص داخلی در این کشور، 3/167 میلیارد دلار است. سه میلیون و شصت پنج هزار نفر، نیروی کار این کشور را تشکیل می‌دهند. نرخ بیکاری در این کشور 4/2درصد است. 5/19 درصد از مردم آن زیر خط فقر زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۰۷ نرخ تورم ۱۱ درصد بود. سیاست نظارت بر ارز در این کشور وجود ندارد. بانک‌های تجاری بسیاری تحت نظارت بانک مرکزی فعالیت دارند. در این کشور مالیات شخصی دریافت نمی‌شود.

امارات متحده عربی در حال حاضر روزانه دو میلیون و ۵۴۰ هزار بشکه نفت تولید می‌کند که تمامی آن را صادر می‌نماید. مصرف نفت این کشور روزانه ۳۷۲ هزار بشکه است که آن را وارد می‌کند. محصولات صادراتی این کشور شامل نفت خام، گاز طبیعی، کالاهای ترانزیتی، ماهی خشک شده و خرما است که به کشورهای ژاپن (4/23درصد)، کره جنوبی (3/10 درصد)، تایلند (۵ درصد) و هند (8/4 درصد) صادر می‌شود.

محصولات وارداتی این کشور شامل ماشین‌آلات و تجهیزات حمل و نقل، مواد شیمیایی و غذا است که از کشورهای چین (1/13 درصد)، هند (2/10 درصد)، آمریکا (9/8 درصد)، ژاپن (6/2 درصد)، آلمان (1/6 درصد) و ایتالیا (7/4 درصد) وارد می‌شود. ⁽¹⁾

تولید ناخالص داخلی دبی در سال 2006،46 میلیارد دلار بود که درآمد حاصل از نفت و گاز تنها 3 درصد از آن را تشکیل می‌داد.گفته می‌شود که دبی روزانه 240 هزار بشکه نفت تولید می‌کند و تنها 2 درصد از درآمد گاز کشور عاید این امارت می‌شود. ذخایر نفتی دبی به شدت کاهش پیدا کرده است و پیش‌بینی می‌شود که تا 20 سال آینده به پایان برسد.

مراکز

تجاری دبی دو گونه‌اند: بخش تجارتی قدیم، و فروشگاه‌های زنجیره‌ای مصرفی بزرگ در بافت‌های جدید شهر. بخش تجارت سنتی شهر مشتمل بر دو قلب تجاری دیره و در دبی است که به صورت مراکز عمده‌فروشی و پاره‌ای خرده‌فروشی در جوار اسکله‌های قدیم مجاور خود شکل گرفته‌اند و تنها بخش ناچیزی از آن‌ها حالت بازارهای مسقف دارد.«مینان بازار» مرکز تجارت هسته‌بر دبی و بازارهای مرشد و نایف مراکز تجارت سنتی در هسته‌ی دیره هستند. شرکت‌های بزرگ تجاری در دو سوی گذرگاه‌ها و خیابان‌های باریک و پر تردد و شلوغ این مراکز، محل واردات و صادرات کالا از اقصا نقاط جهان به بازارهای کشورهای پیرامون و به ویژه ایران هستند. هرکدام از این مراکز عمده‌فروشی، انبارهای بزرگ کالا در پیرامون شهر دارند.در میان این مراکز عمده‌فروشی، مغازه‌های خرده‌فروشی نیز هستند که محل عرضه‌ی کالاهای مورد نیاز مسافران و گردشگران به شمار می‌روند. جدایی گزینی عملکردی محدودی درمکان‌یابی مراکز تجاری مشهود است.⁽¹⁾

وضعیت آموزشی

پیش از اکتشاف نفت، مدارس بسیار اندکی در شبه جزیره عرب فعالیت داشته و بالطبع سیستم آموزشی خاصی نیز وجود نداشت. طی سال 1962 هنگامی‌که تولید نفت در ابوظبی A baby آغاز شد، این کشور تنها از20 مدرسه برای تعداد کمتر از 400 دانش آموز که عمده آن دانش آموزان پسر بودند، برخوردار بود. از این روی، کشور نیاز اساسی به پیشرفت خدمات پزشکی، صنعتی، اجتماعی و منابع انسانی متخصص به شدت احساس می‌گردید. بعدها با اکتشاف تعداد بیشتری چاه نفت، بودجه لازم جهت توسعه سیستم آموزشی فراهم آمد. این مسئله ازجمله مهم‌ترین امور مقدماتی شیخ زائد بن سلطان آل نهیان( رئیس جمهور امارات متحده عربی) بود که از جوانان، تحت عنوان ثروت واقعی یک ملت و بهره گیری از در آمد نفت جهت ارتقاء سطح علمی و تکنیکی شهروندان اماراتی تحت عنوان عامل اصلی توسعه آن کشور یاد می‌نمود. هنگامی‌که امارات متحده عربی طی سال 1971 بنیان گذارده شد، آموزش عمدتاً به محیط‌های شهری محدود گردیده و کمتر از 28000 دانش آموز در کشور وجود داشت. هر دانش آموزی که مایل به ادامه تحصیل بیش از تحصیلات متوسطه بود، توسط دولت پشتیبانی شده و مبادرت به سفر به خارج از کشور (دیگرکشورهای عربی، انگلستان و ایالات متحده) می‌نمود. در دبی نیز شیخ راشد بن سعید آل مکتوم (حاکم دبی) طی سال 1985 تا 1990زندگی خود را وقف

پیشرفت دبی و امارات متحده عربی نمود. با وجود اینکه وی در زمان کودکی از بهترین امکانات آموزشی و پرورشی مدرسه «الاحیدیه» دبی برخوردار بود، اما همواره بر این باور بودکه وجود مراکز آموزشی تا بالاترین سطوح آموزشی جهت پیشرفت کشور حیاتی بوده و پایه و اساس لازم جهت مدرن سازی دبی به شمار می‌آید. به طور کلی می‌توان گفت که نظام آموزشی امارات متحده عربی که در اوایل دهه 1970 بنیانگذاری شد، مشتمل بر 4 مقطع آموزشی طی مدت زمان 14 سال می‌باشد. در نظام آموزشی امارات متحده عربی کودکان 4 تا 5 ساله به کودکستان‌ها می‌روند، 6-11 ساله‌ها به مدارس ابتدایی، 12-14 ساله‌ها به مدارس مقدماتی متوسطه و جوانان 15-17 ساله در مدارس تکمیلی متوسطه حضور می‌یابند. دولت امارات متحده عربی سیستم جامع آموزشی برای دختران و پسران با تحصیلات رایگان برای عموم در مدارس دولتی، دانشکده‌ها و دانشگاهها فراهم آمده است. آموزش خصوصی مرتباً در حال توسعه بوده و حدود 40% از جمعیت دانش آموزی کشور را تحت پوشش قرار می‌دهد.

برخی از این مدارس، به ارائه آموزش زبان خارجی به جوامع مهاجر مبادرت نموده و از دوره‌های تحصیلی کشورهای مربوطه تبعیت می‌نمایند. به عنوان مثال، کودکان اماراتی از مجوز حضور در مدارس انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و اردو زبان برخوردار می‌باشند. وزیر آموزش وجوانان امارات متحده عربی، سیاستی را اتخاذ نموده است که طی 20 سال آینده به منظور توسعه هرچه بیشتر سیستم

آموزشی امارات متحده عربی به اجرا در می‌آید. سیاست اصلی وزارت آموزش و جوانان، کسب اطمینان از توسعه روش‌ها و برنامه‌هایی است که منطبق بر آخرین استانداردهای بین المللی بوده و بر معرفی منابع I T (فن آوری اطلاعات) در کلیه سطوح آموزشی تمرکز دارند. به عنوان مثال فراهم سازی 1 کامپیوتر برای هر10 کودک در مراکز پیش دبستانی، هر 5 دانش‌آموز در مدارس ابتدایی، هر 2 دانش آموز در مدارس متوسطه و یک کامپیوتر برای هر دانشجو در دانشگاهها از جمله دستاوردهای اجرای این سیاست اصلی است.

علاوه بر این مطابق سیاست‌های مأخوذه، برنامه‌ها به گونه‌ای طرح ریزی شده که تا سال 2020، 90% از کارکنان آموزشی امارات متحده عربی، اماراتی باشند تا ازحفظ اصول اسلامی و سنتی امارات متحده عربی اطمینان حاصل گردد. در این راستا، ادارة «طرح ریزی، توسعه و ارزیابی آموزش» توسط دولت در جهت نظارت بر اجرای سیاست فوق تشکیل گردیده است. در حال حاضر کلیه روستاها در امارات متحده عربی از حداقل 1 مدرسه ابتدایی و متوسطه برخوردار می‌باشند. تعدادی از مدارس متوسطه مستقر در مناطق شهری نیز از امکانات خوابگاهی برخوردار می‌باشند تا از این طریق درصد بیشتری از جمعیت کشور به آموزش دسترسی داشته باشند. به منظور تکمیل سیستم آموزشی امارات متحده عربی، دانشگاه امارات متحده عربی که نخستین مرکز آموزش تکمیلی امارات متحده عربی است، در نوامبر سال 1997در«العین» افتتاح شده و از آن زمان بیش

از 20000 نفر از آن فارغ التحصیل شده‌اند. به تازگی نیز دانشکده‌های عالی تکنولوژی در ابوظبی، دبی، العین، شارجه، رأس الخیمه و فجیره افتتاح شده که در آن رشته‌های آموزشی چون مدیریت تجاری، حسابداری، مهندسی شیمی و بسیاری رشته‌های دیگر تدریس می‌گردد. دانشگاه «زاید» نیز در سال 1998 برای زنان کشور افتتاح شد. علاوه بر این، مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای متعددی برای افرادی که علاقمند به آموزش عملی در حوزه‌های انتخابی خود می‌باشند، وجود دارد که از آن جمله می‌توان به مؤسسه مالی و بانکداری امارات و مرکز توسعه شرکت ملی نفت اشاره نمود. طی سال 1999، شیخ نهیان بن مبارک آل نهیان، وزیر تحصیلات عالی وتحقیقات علمی، مرکز عالی آموزش و تحقیقات علمی CERT) را افتتاح نمود. گفتنی است که در مرکز فوق، برنامه‌های آموزشی واحدی برای کلیه ملیت‌ها فراهم آمده است. همچنین می‌توان در دانشکده نظامی زاید در العین، به تحصیلات عالی دست یافت. زنان اماراتی از بیشترین سود ناشی از برنامه‌های آموزشی بهره مند گردیده‌اند، به گونه ای که تحقیقات به عمل آمده طی سال 1999 مشهود است که دانش آموزان دختر از رقبای پسر خود برای سومین سال متوالی موفق‌تر بوده‌اند. از سوی دیگر، تعداد زیاد فارغ التحصیلان زن دانشگاه امارات متحده عربی و HCT در زمینه‌های متعدد آموزشی چون هنر، مهندسی، علوم، علوم اجتماعی و تکنولوژی کامپیوترخود مبتنی بر این مطلب است. آموزش IT (فن آوری اطلاعات) در امارات متحده عربی از اهمیت اساسی

برخوردار است. ولی سال 2000 شیخ محمد بن راشد المکتوم به راه اندازی پروژه آموزش I T خود در دبی مبادرت نمود که به تدریج در سراسر امارات به اجرا در آمده است. هدف شیخ محمد تربیت نسلی از جوانان اماراتی است که قادر به برآورده ساختن نیازهای کشور بوده و پرورش دهنده نسل‌های آتی کشور باشند. درکنار راه اندازی مراکز کامپیوتر در کلیه مدارس و ایجاد سیستم آموزشی جامع، پروژه آموزشی I T نیز منبع با ارزش آموزشی در W W W. Item. Age را فراهم آورده است. دولت امارات متحده عربی تأکید ویژه‌ای بر ارتقاء فعالیت جوانان از طریق حضور در باشگاه‌های اجتماعی، هنری علمی و فرهنگی دارد. گروه‌های مشاوره و راهنمایی تحصیلی در سراسر کشور تأسیس شده‌اند که به سازماندهی برنامه‌های فرهنگی، مذهبی، اجتماعی و آموزشی برای اعضاء خود مبادرت می‌نمایند. دولت امارات متحده عربی در کنار فراهم آوردن این امکانات برای جوانان کشور، برنامه‌های سواد آموزی بزرگسالان را نیز با هم‌کاری فدراسیون زنان امارات متحده عربی ترتیب داده است. طی سال 1975 نرخ سوادآموزی بزرگسالان 2/54% برای مردان و 9/30% برای زنان بوده است. این در حالی است که طبق آمار بدست آمده طی سال 1998 این عدد برای مردان به 4/73% و برای زنان به 1/77% بالغ گردید. علاوه بر این، انجمن آموزش استثنایی در وزارتخانه آموزش جهت ارائه خدمات به کودکانی که از نیازهای خاص آموزشی برخوردار می‌باشند، ایجاد شده است. از جمله اقدامات موفقیت آمیز

در این راستا می‌توان به احداث یک مزرعه توسط افراد معلول جسمی و ذهنی تحت عنوان« مرکز کشاورزی ویژه افراد معلول» اشاره نمود که از معروفیت بین المللی برخوردار می‌باشد. از مراحل ابتدایی توسعه، دولت امارات متحده عربی به اهمیت جوانان کشور در برنامه‌های آتی پی برد. دولت پیوسته در حال کوشش برای توسعه و پیشرفت روش‌ها و زیرساخت‌هایی است که در نتیجه آن بتواند از رشد پتانسیل اقتصادی که به ایجاد نیروی کاری متخصص منجر می‌گردد، بهره‌مند گردد.⁽¹⁾

شبکه‌های ارتباطی

حمل و نقل کالا برای بنادر آزاد و نیز سایر بنادر عمده امارات متحده عربی در خلیج فارس، از طریق تنگه هرمز انجام می‌پذیرد. امارات متحده در ساحل خلیج فارس، بنادر مهمی را چون بندر زاید در ابوظبی، بندر راشد و بندر جبل علی در دبی، بندر خالد در شارجه، عجمان و بندر سقر در رأس الخیمه در اختیار دارد. ناگفته نماند که امارات، در ساحل دریای عمان نیز دو بندر عمده‌ی فجیره و خورفکان را جهت تخلیه و بارگیری کالا در اختیار دارد که در دوران جنگ عراق علیه ایران و به خصوص جنگ نفتکش‌ها در خلیج فارس، فعالیت گسترده ای داشت. دو بندر خورفکان و فجیره، به وسیله‌ی شبکه راه زمینی اتوبان به ساحل

غربی - یعنی شارجه و دبی - متصل می‌شود و از کشش و ظرفیت خوبی برخوردار است. هر چند حمل و نقل هوایی و زمینی در بیلان در حمل و نقل کالا و مواد نقش دارد، ولی نسبت به حمل و نقل دریایی سهم ناچیزی را به خود اختصاص می‌دهد.⁽¹⁾

رسانه‌ها

دوبی مشتاق است تا در کنار مصر و لبنان، مرکز رسانه‌های منطقه ای و بین المللی و تلویزیونی شود. در سال ۲۰۰۰ یک نهاد ویژه برای جلب رسانه‌های منطقه‌ای و بین المللی تأسیس شد.

شهرک رسانه‌ها در دوبی و تأسیسات و مراکز مشابه در نقاط دیگر امارات دو مزیت بزرگ دارند: معافیت مالیاتی و آزادی بیان.

مؤسسات رسانه ای اصلی – شامل رویتر و سونی – و ناشران، هنرمندان و نویسندگان همگی از این فضا و امکانات استقبال کردند. شبکه تلوزیون ماهواره‌ای عرب زبان ام. بی. سی. مرکز فعالیت خود را از لندن به شهرک رسانه ای دوبی انتقال داد. دیگر ایستگاه تلویزیون ماهواره‌ای و با نفوذ عرب زبان مستقر در امارات، تلویزیون ابوظبی است که از عملیات به رهبری آمریکا در سال ۲۰۰۳ در عراق، پوشش گسترده ای داشت.

قانونی در سال ۱۹۸۸ به تصویب رسید که انتشارمطبوعات را به داشتن جواز ملزم نمود و خطوط کلی موضوعاتی را که رسانه‌ها می‌توانند پوشش دهند مشخص می‌کرد.

انتشارات خارجی قبل از پخش سانسور می‌شوند. روزنامه نگاران در مورد موضوعاتی که به سیاست حکومت و خانواده حکمرانان مربوط می‌شود، خودسانسوری می‌کنند.⁽¹⁾

فهرست کمک‌های ایران به شیخ نشین‌ها

کشور ایران کمک‌های بهداشتی، فرهنگی و اجتماعی قابل توجهی به کشور‌های حاشیه خلیج فارس نموده است که خلاصه قسمتی از آنها به این شرح می‌باشد :

1- احداث بیمارستان، بانک ملی و صادرات در شیخ نشین دوبی.

2- تأسیس بیمارستان و درمانگاه در امارت عجمان و فجیره.

3- تأسیس شعب مختلف بانکهای ایرانی از سال 1968به بعد در اکثر شیخ نشین‌ها ازجمله قطر و دوبی.

4- حمل و نقل کالا و مسافر، به وسیله شرکت‌های هواپیمایی وکشتیرانی از ایران به کشورهای کرانه خلیج فارس.

5 - اختصاص کشتی بیمارستانی فارور در سالهای گذشته، از طرف ایران برای درمان و مداوا‌ی بیماران موجود در سرزمین‌های اطراف خلیج فارس و جزایر آن و نیز تأسیس هلال احمر.

6 - کمک‌های قابل توجه به امارت فجیره در زمینه مسائل کشاورزی.

7- اعزام کارشناسان فضای سبز ایران به امارات دبی و ابو ظبی.

8- واگذاری تعدادی بورس تحصیلی به دانشجویان امارات مختلف خلیج فارس.

9- اشتغال تعدادی از دانشجویان امارات خلیج فارس به امر تحصیل در دانشگاه‌های مختلف ایران به طورآزاد.⁽¹⁾

وضعیت حقوق بشر در امارات

اشاره

وضعیت حقوق بشر در امارات متحده عربی همواره مورد انتقاد سازمان‌های حامی حقوق بشر بوده است. شهروندان حق انتخاب و یا تغییر دولت و عضویت در احزاب سیاسی را به دست نیاورده‌اند.⁽¹⁾در طول تاریخ این کشور تنها یک انتخابات در سال ۲۰۰۶ برگزار شده‌است.⁽²⁾که مجمع تشکیل شده بوسیله انتخابات هیچ گونه حق قانونگذاری ندارد⁽³⁾کارگران خارجی از بسیاری از حقوق کار محروم هستند و امارات متحده عربی بسیاری از معاهدات بین‌المللی درباره حقوق کارگران را امضا نکرده است.

محدودیت‌های آزادی بیان

دولت امارات همچنین محدودیت‌های گسترده‌ای را برای آزادی بیان بوجود آورده است. این کشور رسانه‌ها را از انتقاد از مقامات سیاسی و مشکلات اقتصادی کشور برحذر داشته است. همچنین خودسانسوری نیز به طرز گسترده‌ای در رسانه‌های اماراتی وجود دارد.⁽⁴⁾

دولت، محدودیت‌های وسیعی را در مورد انتشار اطلاعات در موضوعاتی همچون خانواده امیران امارات و دولت این کشور قرار داده‌است.⁽¹⁾

این کشور همچنین به در خواست دولت پاکستان در زمان ریاست جمهوری پرویز مشرف، برنامه‌های ماهواره‌ای یک کانال تلویزیونی پاکستانی را که مرکز اصلی آن در منطقه رسانه‌ای دبی قرار داشت را قطع کرد.⁽²⁾

نقض حقوق کارگران

نقض حقوق کارگران خارجی در امارات که نود درصد نیروی کار امارات را تشکیل می‌دهند، به صورت ساعات کاربالا، نگه داری پاسپورت و مدارک نیروی کار توسط کارفرمایان برای جلوگیری از خروج آنان، پرداخت دیر هنگام حقوق ⁽³⁾و

اخراج کارگران از کشور در صورت اعتصاب می‌باشد.⁽⁴⁾

اعمال شکنجه در امارات

در ۲۳ آوریل ۲۰۰۹ شبکه تلویزیونی آمریکایی ای‌بی‌سی (ABC) یک

ویدیویی قاچاق شده از امارات را منتشر کرد که شیخ عیسی بن زاید آل نهیان، پسر رئیس سابق امارات متحده عربی را در حال شلاق زدن، زدن شوک برقی (مخصوص گاوها)، وارد کردن چوپ در مقعد، ریختن نمک روی زخم و خاک در دهان و زیر گرفتن یک مجروح با یک مرسدس بنز منتشر کرد. این تصاویر مورد تأئید مقامات اماراتی قرار گرفت⁽¹⁾

بیداری اسلامی و موج بازداشت‌ها در امارات

بیداری جنبش‌های اسلامی

از زمان شروع جنبش‌های موسوم به بیداری اسلامی، مقامات اماراتی به شدت نگران شده‌اند و مخالفان را تحت فشار می‌گذارد. سال گذشته امارات متحده عربی به فشار خود برای خاموش کردن صدای مخالفان ادامه داد. 15 نفر از فعالان سیاسی مسالمت‌جو در حال حاضر بازداشت هستند که به استثنای دو نفر بقیه از اعضای گروه الاصلاح یا (همکاری برای اصلاح و هدایت جامعه) به شمار می‌روند، گروهی که با تکیه بر مواضع اسلامی بر انجام اصلاحات در این کشور تأکید می‌کند.

گروه‌های حقوق بشری، این بازداشت‌ها را استبدادی قلمداد می‌کنند. سارا

ویتسون، مدیر فعال در دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید: این‌گونه اعمال بازتاب‌دهنده این است که دولت به حقوق شهروندانش اعم از آزادی فعالیت سیاسی و آزادی بیان احترام نمی‌گذارد.

مرکز

حقوق بشر خلیج فارس (GCHR) اعلام کرد: اغلب خانه‌های بازداشت‌شدگان نظیر احمد التبور النعیمی بازرسی شده است. همان روزی که او دستگیر شد، از 10 صبح تا 3 بعدازظهر، بازرسان سرویس‌های امنیتی رأس‌الخیمه، ساکنان منزل را تفتیش می‌کردند. النعیمی از جمله 133 نفر اماراتی بود که در سال 2011 دادخواستی امضا کرد و برای شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان رئیس امارات و شورای عالی هفت امارت‌نشین خلیج فارس فرستاد. در این نامه درخواست شده بود که کشور با رأی مستقیم مردم اداره شود. این گروه همچنین درخواست کرده بود که شورای ملی فدرال (FNC) قدرت را ضمانت کند. این شورا در حال حاضر بیشتر نقش مشورتی و تشریفاتی دارد. آخرین انتخابات اعضای این شورا، پاییز سال 2011 برگزار شد، اما همه اماراتی‌ها اجازه رأی دادن آن را نداشتند، بلکه تنها 130 هزار نفر که از سوی هفت امارت‌نشین دست چین شده بودند، توانستند رأی دهند. آنها تنها توانستند 20 عضو این شورا را انتخاب کنند، زیرا 20 عضو دیگر این شورا به صورت مستقیم از سوی دولت تعیین شدند.⁽¹⁾

درخواست انتخابات آزاد و دموکراتیک

۱۶۰ فعال اماراتی با امضای عریضه‌ای که به رئیس امارات نوشته شده بود، خواستار انتخابات آزاد و دموکراتیک شده بودند که همه مردم بتوانند در آن شرکت کنند.

هزینه میلیاردی شیوخ عرب برای باقی ماندن در قدرت در حالی صورت می‌گیرد که متحدان اروپایی و غربی آنها کمترین انتقادات را از این کشورها در مورد عدم توسعه سیاسی و در نظر گرفتن حقوق شهروندی به عمل می‌آورند. بیشتر این کشورها به خصوص امارات متحده عربی که متحد آمریکا، انگلیس و فرانسه به عنوان مدعیان حقوق بشر شناخته می‌شوند همچنان به شیوه قرون وسطایی بر این کشورها حکومت می‌کنند.

شیخ نشین‌های خلیج فارس که به صورت خانوادگی کشور را اداره می‌کنند عموماً همه قدرت سیاسی، نظامی و حتی اقتصادی را در دست داشته و حکام این کشورها اولین و آخرین حرف را می‌زنند. این رویکرد باعث شده تا از زمان شروع انقلاب‌ها و قیام‌های مردمی در کشورهای عربی آنها نیز دست به اعتراض بزنند که این اعتراض‌ها به سخت‌ترین شیوه ممکن سرکوب می‌شود. عمان، مجمع‌الجزایر بحرین، امارات و حتی کویت که به نوعی مجلس و انتخاباتی هم دارند شاهد اعتراضات عمومی بودند.

امارات متحده عربی هر چند خود را به عنوان نماد توسعه در میان اعضای

شورای همکاری خلیج‌فارس معرفی می‌کند، اما این توسعه تنها شامل دو شهر ابوظبی و دبی بوده و سایر شیخ‌نشین‌های این کشور از کمترین توسعه سیاسی و اقتصادی برخوردار هستند، تا جایی که برخی از آنها از فقیرترین کشورهای منطقه به شمار می‌روند.⁽¹⁾

موج بازداشت فعالان حقوق بشر

«احمد منصور» فعال حقوق بشر اماراتی در گفتگو با شبکه «فرانتس 24» گفت: از سال 2011 تا کنون، سه موج بازداشت، فعالان حقوق بشر را در امارات هدف قرار داده است. موج اول در آوریل 2011م شروع شده و موج دوم در دسامبر همین سال که تا آوریل 2012م نیز ادامه یافت، و موج سوم نیز از 15جولای همزمان با بازداشت 3 فعال حقوقی آغاز شده و همچنان ادامه دارد. به این ترتیب تعداد کلی بازداشت شدگان فعال حقوقی در امارات متحده عربی به 51 نفر رسید.

دستگاه امنیتی دولت پس از ارائه درخواست اصلاحات، موج بازداشت‌های مذکور را به راه انداخته است، و به نظر می‌رسد درخواست اصلاحات مبنی بر افزایش اختیارات مجلس ملی، کنترل کامل قوه مجریه از سوی آن و استقلال کامل این مجلس، به مشام دستگاه امنیتی، خوش نیامده است. ⁽²⁾

چند ماه بعد از ارائه درخواست اصلاحات، دستگاه امنیتی در اقدامی بی سابقه و غیره منتظره، و برای سرکوب مطالبات اصلاح طلبانه، ملیت 7 اماراتی را لغو کرد، اما در محاسبات و انتظارات خود دچار اشتباه شده است.

احمد منصور درباره اوضاع حقوق بشر در امارات با بیان اینکه در شرایط بسیار دشواری فعالیت می‌کنیم گفت: فرزندان ما از بورس تحصیلی منع شده‌اند، و خود من در دادگاهی که بسیاری از سازمانهای بین المللی از آن به یک محاکمه سیاسی تعبیر کردند، محاکمه شدم.⁽¹⁾

"احمد المنصور" از فعالان سیاسی و حقوقی وبلاگ نویس اماراتی و "فهد سالم الشحی" جوان 38 ساله و فعال حقوقی بازداشت شدند. این بازداشت‌ها نشانگر افزایش موج نگرانی این رژیم از آغاز موج قیام مردمی است. (51)احمد منصور یک فعال برجسته حقوق بشری امارات که سال 2011 به خاطر توهین به امیر امارات گناهکار شناخته و بعد بخشوده شد، همین تفکر را ترویج می‌کند. مقامات اماراتی دست پیش گرفته و برای متوقف کردن فعالیت‌های این گروه که خواستار اصلاح است بر آنها فشار می‌آورند. ⁽²⁾

احمد منصور گفت: در این باورم زمانی که آزاد شدیم، از زندان کوچک به

زندان بزرگ منتقل شدیم و این روش حتی پس از آزادی ما هنوز هم ادامه داشت و تا این لحظه پاسپورت مرا نداده‌اند و پس از بازداشت در کار قبلی، نتوانستم مدرک حسن شهرت دریافت کنم.⁽¹⁾

پلیس امارات بازداشت "احمد المنصور" را تأیید کرده و البته علت آن را ارائه شکایتی جنایی علیه وی دانسته است. اما مقامات وزارت کشور امارات تاکنون در این باره نظری ارائه نکرده‌اند.⁽²⁾

در امارات انتخابات مستقیم برگزار نمی‌شود و احزاب سیاسی نیز از فعالیت ممنوع هستند. این در حالی است که در ماه‌های اخیر موج قیام‌های عربی در راستای تحقق دموکراسی فراگیر شده است.

در این میان، امارات به عنوان سومین صادر کننده نفت جهان و قطر به عنوان بزرگترین صادر کننده گاز جهان، به علت هزینه‌های اقتصادی دولت و رفاه عمومی مردم تا حدودی از تنش‌های سیاسی اخیر به دور بوده‌اند. از سوی دیگر، سازمان دیدبان حقوق بشر، در بیانیه‌ای خواستار آزادی احمد منصور فعال سیاسی امارات شد که اخیرا توسط پلیس امارات دستگیر شده است.

در این بیانیه آمده است: «اعتقاد داریم بازداشت احمد منصور با هدف

ارعاب مردم امارات صورت گرفته تا در راستای تحقق اصلاحات دموکراتیک فعالیت نکنند. این در حالی است که دولت‌های دیگر منطقه در حال اجرای اصلاحات دموکراتیک بوده اما دولت امارات در پی تنگ‌تر کردن دایره آزادی‌های مدنی است».

خاطرنشان می‌شود اتباع اصلی اماراتی، 15 درصد کل جمعیت پنج میلیون نفره این کشور را تشکیل می‌دهند و مابقی آنها مهاجر هستند. درآمد سرانه هر فرد اماراتی با توجه به درآمدهای هنگفت دولت بسیار بالاست و به بیش از 47 هزار دلار در سال می‌رسد. تحلیل گران سیاسی معتقدند مناطق شمالی امارات با توجه به کمتر توسعه یافتگی، استعداد بیشتری برای آغاز قیام مردمی دارند.⁽¹⁾

بستن دفاترسازمان بین‌المللی

فعالان حقوق بشر در امارات به دنبال خشونت یا اعمال پرخاش‌گرانه در جریان تلاش‌های اصلاح‌طلبانه خود نیستند، زیرا فعالیت مسالمت‌آمیز سیاسی را حقی اساسی برای خود به حساب می‌آورند.

از جمله افرادی که بازداشت شده‌اند، احمد الزابی یک قاضی پیشین بود. شش نفر دیگر هم بودند که در سال 2011، امارات تابعیت آنها را پس گرفت. این شش نفر از اعضای جنبش الاصلاح بودند که سال 1970 تابعیت اماراتی به

دست آورده بودند. خبرگزاری رسمی کشور امارات اعلام کرد: به دلیل این‌که «فعالیت این افراد تهدیدی برای امنیت و ثبات کشور» بوده، تابعیت آنها لغو شده است. آنها پس از آن بازداشت شدند که با دریافت یک ملیت دیگر موافقت نکردند. یکی دیگر از کسانی که بازداشت شد، احمد غیث السویدی بود که گفته می‌شود تابعیت خود را از دست داده است. برگه‌های هویت این افراد مصادره و به آنها عدم تابعیت داده شد، زیرا این افراد تابعیت دوگانه نداشتند و وکلای آنها همچنان با این مسائل حقوقی درگیر هستند.

الزابی گرچه وثیقه گذاشته بود، با این حال آزاد نشد. به گفته منصور از فعالان اصلاح‌طلب امارات، این تصور می‌رود که او توسط نیروهای امنیتی امارات بازداشت شده باشد. یکی دیگر از این افراد یعنی صالح الظفاری کسی بود که در توییتر فعالیت می‌کرد. گفته می‌شود یادداشت‌های او در توییتر انتقادهایی را نسبت به دولت مطرح می‌کرد و به نحوه برخورد با کسانی که در برابر سفارت سوریه نیز تظاهرات کرده و از کشور اخراج شده بودند، اعتراض داشت. مطابق گزارش دیده‌بان حقوق بشر همین مسائل موجب بازداشت او شده است.

سال 2011 دولت دست به انحلال هیأت امنای انجمن حقوق دانان و انجمن معلمان زد که هر یک سازمانی صنفی و حقوق بشری بودند و به جای آنها، نمایندگان خود را منصوب کرد.

سازمان عفو بین‌الملل از دولت امارات خواست این زندانیان را آزاد کند.

بعد‌ها این افراد به دلایل نامعلومی از سوی مقامات اماراتی بخشوده شدند. به همین خاطر منصور در حال حاضر آزاد است اما نه اجازه کار دارد و نه گذرنامه او را بر می‌گردانند.

اخیرا مقامات اماراتی دو سازمان بین‌المللی را بستند که یکی از آنها با آمریکا و دیگری با آلمان در ارتباط بود و هر دو به گسترش مباحثات سیاسی کمک می‌کردند. وقتی نوبت انتخابات شورای ملی فدرال می‌رسد، مقامات به مردم سفارش می‌کنند تا در رای گیری‌ها فعالانه حضور و نقش داشته باشند اما در عمل اگر اتفاقی هم بیفتند یا تغییری حاصل شود، بسیار کند است. ⁽¹⁾

پس از آغاز قیام‌ها و انقلاب‌های جهان عرب که تاکنون باعث تغییر حاکمیت چهار کشور عربی شده و چندین کشور دیگر را نیز تهدید می‌کند، خاندان حاکم در امارات متحده عربی نیز در معرض خطر قرار گرفته است. اما تفاوت امارات با دیگر کشورهای عربی این است که به طور همزمان هم از اسلام گرایان در هراس است و هم از اصلاح طلبان. ⁽²⁾

بازداشت شاهزاده «سلطان بن قاید القاسمی»

سلطان بن قاید القاسمی عموزاده، حاکم فعلی امارت رأس‌الخیمه، می‌گوید: دولت باید به پارلمان قدرت بدهد چون پارلمان یک نیروی پرسش‌کننده و نیرویی است که موجب همگرایی مردم می‌شود و بر اساس جریان‌های سیاسی در کشور رفتار می‌کند، اما حکومت خیلی مواظب است و اجازه نمی‌دهد پارلمان قدرت بگیرد. بخصوص این‌که فکر می‌کند گروه‌های اسلام‌گرا می‌خواهند از این موقعیت استفاده کنند.

بازداشت شاهزاده «سلطان بن قاید القاسمی» که گروهی اصلاح طلب را رهبری می‌کند حادثه ای بی سابقه در فرآیند سیاسی امارات متحده عربی به شمار می‌رود، زیرا وی بلندپایه ترین شخصیت سیاسی امارات به شمار می‌رود که توسط حکومت این کشور بازداشت می‌شود.

در چند دهه اخیر، کشور امارات متحده عربی تقریباً یکی از کشورهایی بوده که شاهد کمترین جنجال و یا تنش سیاسی داخلی و خارجی بوده است.

«عبدالله القاسمی» فرزند شاهزاده «سلطان بن قاید القاسمی» طی اظهاراتی گفت: یکی از بزرگان خانواده با پدرم تماس گرفت و به او خبر داد که حکومت ابوظبی تصمیم به دستگیری او گرفته و خواستار تسلیم او شده است. پس از گفتگویی طولانی توافق شد که مهلتی برای دستیابی به راه حل داده شود، اما افرادی مسلح سرانجام پدرم را بدون تفهیم اتهام یا حکم بازداشت، دستگیر

کردند. پدرم را به کاخ حاکم رأس الخیمه بردند و همچنان آنجاست. احتمال دارد او را به حکومت ابوظبی که خواهان دستگیری اوست، تحویل دهند.

حدود دو سال پیش این شاهزاده در رأس گروهی از فعالان اماراتی قرار گرفت که به «گروه دعوت به اصلاحات» شهرت یافت. این گروه خواهان اصلاحات سیاسی در ساختار کشورش است. نتیجه فعالیت این گروه باعث تحت تعقیب قرار گرفتن اعضای آن شد. تابعیت هفت نفر از فعالان این گروه باطل شد که شش تن از آنها به دلیل امتناع از ترک کشور، در زندان به سر می‌برند. این گروه در بیانیه‌ای بازداشت القاسمی را محکوم کرد. ⁽¹⁾

جنبش الاصلاح چند دهه است که در امارات فعالیت می‌کند و هرکس می‌تواند با آنها همکاری داشته باشد. گفته می‌شود آنها تفکرات شبیه به اخوان المسلمین دارند، اما دقیقا شاخه‌ای از این جماعت به حساب نمی‌آیند.

سلطان القاسمی معتقد است حکومت امارات از گروه‌هایی که از اسلام به عنوان مبانی سیاسی استفاده می‌کند، بیشتر عصبانی است. وی می‌افزاید: من فکر می‌کنم مردم جامعه تا اندازه‌ای از حکومت‌شان خسته شده اند. بنابراین فشارها به این خاطر نیست که آنها اسلام‌گرا هستند چون همه کشور اسلام‌گراست. وی یادآور می‌شود که سیاستمداران اسلام‌گرا گروه متشکل‌تری دارند، اما هرگز برای دست یافتن به قدرتی سیاسی تلاش نمی‌کنند.

سلطان بن قاید القاسمی می‌گوید: امارات از یک فدراسیون مرکب از هفت امارت‌نشین تشکیل شده است که ساز و کار خیلی حساسی از نظر قدرت سیاسی دارد. به گفته او، برخی مقامات از سایرین محافظه کارتر هستند و تعدادی نیز لیبرال‌تر از بقیه و این مسأله مدیریت کشور را دشوار می‌کند.⁽¹⁾

لغو تابعیت اصلاح طلبان

دولت امارات تابعیت هفت نفر از اصلاح طلبان در این کشور را لغو کرد که این موضوع جنجال‌های زیادی را میان طرفداران این تبعیض و فعالان حقوق بشر ایجاد کرد، حال امروز این فعالان با احکام زندان مواجه شده‌اند. مقامات امارات افرادی که این حکم علیه آنها اتخاذ شده را به اداره مهاجرت احضار کرده و از آنها خواسته‌اند تا تعهد دهند که به دنبال تابعیت دیگری باشند، چرا که وجود آنها در این کشور مخالف قانون است و آنها بازداشت خواهند شد. این افراد امضای این تعهد را رد کرده بودند، به ویژه اینکه تاکنون هیچ قرار رسمی در مورد لغو تابعیت آنها صادر نشده است، به همین علت مقامات امارات تصمیم گرفتند شش نفر از این افراد را بازداشت کرده و آنها را به زندان تحویل دهند.

اسامی این هفت نفر که لغو تابعیت آنها محکومیت گسترده مردمی و حقوقی علیه دولت امارات را به دنبال داشت، عبارتند از: دکتر علی الحمادی، محمد عبد

الرازق الصدیق، دکتر شاهین الحوسنی، حسین الجابری، حسن الجابری، ابراهیم المرزوقی، أحمد غیث السویدی.

این فعالان که الان در زندان الشهامه در ابوظبی در بازداشت هستند، پیش از این نیز به بهانه‌های واهی به خیانت و مزدوری برای گروه‌های خارجی متهم شده بودند، تمام گناه این افراد این است که عریضه‌ای را برای مطالبات اصلاح طلبانه خود نوشته‌اند و آن را برای حاکم امارات فرستاده‌اند، آنها در این نامه خواستار اصلاحات قانونی در این کشور شده بودند، اما این پیشنهاد و درخواست به مذاق مقامات اماراتی خوش نیامد و علاوه بر لغو تابعیت آنها در دسامبر گذشته، آنها را در برابر گزینه‌های هجرت یا انتخاب تابعیتی دیگر قرار دادند و آنها را از مکان تولدشان اخراج کردند.⁽¹⁾

نگرانی عفو بین المللی از سرنوشت زندانیان

سازمان عفو بین الملل ضمن نگرانی از سرنوشت نه زندانی که فقط به خاطر بیان دیدگاه‌هایشان مدتهاست که در زندان‌های امارات عربی متحده بسر می‌برند، آزادی آنها را خواستار شد.

گروه‌های مدافع حقوق بشر معتقدند که این نه زندانی از اعضای انجمن 'الاصلاح' نزدیک به اخوان المسلمین امارات متحده عربی هستند که بر خلاف

گفته‌های مسئولان امارات که مدعی شده‌اند به علت انجام اقدامات خشونت آمیز در زندان به سر می‌برند، فقط به خاطر بیان دیدگاه‌هایشان دستگیر شده‌اند.⁽¹⁾

بازداشت و اخراج استاد برجسته علوم سیاسی

عبدالخالق عبدالله که یک استاد برجسته علوم سیاسی در امارات است؛گفت: آنها واقعا نمی‌خواهند به سرعت به سمت دموکراسی بروند، بلکه می‌خواهند گام به گام پیش بروند که برای ما بسیار ناامیدکننده است.

مقامات امارات نمی‌خواهند خدشه‌ای به ثبات کشور وارد شود. آنها معتقدند دموکراسی تفرقه‌افکنانه است. احمد عبدالخالق بازداشت شد. وی عضو گروه الاصلاح نبود و فعالیت سیاسی قابل بحثی هم نداشته، اما چندی پیش، خانواده‌اش را خواست تا به آنها اطلاع دهد که دولت امارات می‌خواهد او را به جزیره کوموروس در ماداگاسکار تبعید کند. ⁽²⁾

امارات، حق شهروندی احمد عبدالخالقِ مخالف دولت را سلب نمود. وی با گذرنامه جزایر کومور که توسط دولت امارات برایش تهیه شده بود، از این کشور اخراج و روانه تایلند شد. وی یکی از کنشگرانی است که در ماه‌های اخیر حق شهروندی شان به دلیل درخواست اصلاحات سیاسی لغو

می‌شود. عبدالخالق در تارنمای شخصی خود، خواستار اعطای حقوق سیاسی بیشتر به مردم امارات شده بود.

خبر سلب شهروندی احمد عبدالخالق با واکنش مرکز حقوق بشر امارات که دفتر آن در لندن است، مواجه شده و هنوز مقام‌های اماراتی به آن واکنشی نشان نداده‌اند.⁽¹⁾

بازداشت گروهی از اسلام‌گرایان

مقامات امنیتی امارات اعلام کردند که یک گروه از اسلام‌گرایان را که به ادعای این مسئولان برای ارتکاب اقدام‌های ضد امنیتی برنامه‌ریزی می‌کردند، بازداشت کرده‌اند.

خبرگزاری رسمی امارات اعلام کرد که دادستانی کل امارات پس از صدور حکم بازداشت گروهی از اسلام‌گرایان، در حال بازجویی از افراد این گروه است.

خبرگزاری امارات مدعی شد که این گروه تشکیلاتی را تاسیس و سازماندهی کردند که به دنبال ارتکاب جرایم ضد امنیتی و غیرقانونی است و علاوه بر آن با تشکیلات و سازمان‌های خارجی نیز در ارتباط هستند.

«سالم سعد الکبیش» دادستان کل امارات در این باره گفت که: تحقیقات برای کشف ابعاد توطئه‌ای که ادعا شده این تشکیلات در پی آن بود، ادامه دارد.

امارات در اقدامی بی‌سابقه علیه مخالفان، طی سه ماه گذشته ۱۰ اسلام‌گرا را بازداشت کرده است.⁽¹⁾

بازداشت اساتید دانشگاهی و مبلغین اسلامی

شبکه اطلاعات حقوق بشر عربی، تشدید بازداشت فعالان حقوقی در امارات را محکوم کرد و آن را نشانه ناتوانی مسئولان در برابر مطالبات مردم این کشور دانست. این شبکه در بیانیه‌ای اعلام کرد: پناه بردن مسئولان اماراتی به راه کارهای امنیتی علیه فعالان و مخالفان، و نسبت دادن اتهامات دروغین به آنها و ادامه فشارها و بازداشت‌ها بیانگر آن است که مسئولان در تعامل با مطالبات مردم برای اصلاح شکست خورده‌اند.

این شبکه تأکید کرد: روی آوردن به راه کارهای امنیتی فقط موجب تقویت مخالفان خواهد شد، و مسئولان اماراتی با اینگونه اقدامات فقط موجب وحدت بیشتر مردم و پافشاری بیشتر آنها بر تغییرات می‌شود.

این شبکه از مسئولان اماراتی خواست، با تضمین حمایت از آزادی بیان، همه بازداشت شدگان سیاسی را فورا آزاد کند، و از نسبت دادن اتهامات ساختگی به آنها دست بکشد.⁽²⁾

سرکوب معترضان اماراتی توسط "بلک واتر"

برخی از منابع آگاه اماراتی اعلام کردند که اداره و کنترل زندان «الوثبه» در «ابو طبی»، پایتخت کشور امارات به همراه شماری از تأسیسات و مراکز حکومتی این کشور به شرکت نظامی آمریکایی «بلک واتر» سپرده می‌شود.

روزنامه آمریکایی «نیویورک تایمز» در می 2011 افشا کرد که شیخ «محمد بن زاید»، ولی‌عهد ابو ظبی از مؤسس و بنیانگذار شرکت آمریکایی نظامی «بلک واتر» درخواست کرده بود که یگانی متشکل از 800 نیروی امنیتی بیگانه را به امارات اعزام کند. این روزنامه در ادامه افزوده بود که بر اسناد و مدارکی دست یافته که نشان می‌دهد، شرکت «لارک برینس» این یگان را با هزینه‌ای بالغ بر 529 میلیون دلار تشکیل خواهد داد.این نیروها برای مقابله با اعتراض‌های داخلی و انجام ماموریت‌های ویژه و محافظت از خطوط انتقال نفت و برج‌ها از حملات مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

نیویورک‌تایمز گفته است که: تصمیم به تشکیل چنین یگانی حتی پیش از آغاز انقلاب‌های عربی در منطقه اتخاذ شده بود و از حیث طرح برینس با حمایت‌هایی نیز در آمریکا مواجه شده است، اما آمریکا هنوز موضع رسمی خود را در این خصوص اعلام نکرده است.

این روزنامه آمریکایی به نقل از یک مقام مسئول آمریکایی که از این برنامه مطلع و آگاه بود، نوشت: کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و امارات به طور

خاص، دارای مهارت‌ها و تجارب ارزشمند نظامی نیست و منطقی و معقول این است که از خارج مرزهایش در این ارتباط کمک بگیرد.

همچنین نیویورک‌تایمز نوشت که سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در گفت‌وگو با این روزنامه اظهار کرده است که شرکت «بلک واتر» در سال 2010 ملبغ 42 میلیون دلار را به عنوان غرامت به خاطر آموزش نظامی نیروهای بیگانه در اردن بدون کسب مجوز پرداخت کرده است.

کارمندانی

که پیشتر در این طرح خدمت می‌کردند و مقامات آمریکایی که نیویورک تایمز به آنها در گزارش خود استناد جسته است، می‌گویند که نظامیان مورد نیاز برای این طرح از کلمبیا و آفریقای جنوبی و دیگر کشورها به یک پایگاه نظامی آموزشی در امارات از ابتدای تابستان 2010 منتقل شده‌اند. این روزنامه می‌گوید که آموزش این افراد را نظامیان بازنشسته ارتش آمریکا و نیروهای عملیات‌های ویژه کشوهای غربی چون آلمان و انگلیس و فرانسه برعهده دارند. نیویورک‌تایمز می‌نویسد: ولی‌عهد ابو ظبی اصرار دارد که از توان و نیروی مسلمانان کمک نگیرد، چون در جنگ علیه مسلمانان نمی‌توان به آنها اعتماد کرد.

منابع

آگاه آمریکایی به نیویورک تایمز گفته‌اند که ولی‌عهد ابوظبی شخصا این پرونده و قرارداد را پیگیری می‌کند و مسؤولان اماراتی پیشنهاد داده‌اند که نیرو را گسترش داده و آن را از یگان تبدیل به گردان کنند که هزاران نظامی را دربرمی‌گیرد.⁽¹⁾

تأسیس اولین حزب سیاسی در امارات

«حسن احمد الدقی»، فعال اماراتی، از تشکیل اولین حزب سیاسی اماراتی به نام "حزب الامه" خبر داد.

الدقی که سمت دبیرکلی را در این حزب احراز می‌کند، گفت که هدف از تأسیس این حزب، هموار کردن راه برای مشارکت سیاسی مردم و ایجاد کثرت‌گرایی سیاسی در این کشور است.

حزب الامه در حالی در امارات تأسیس می‌شود که مقامات این کشور سرکوب‌های سازمان یافته طرفداران اصلاحات در این کشور را به شدت تشدید کرده‌اند و اصلاح طلبان اماراتی را با اتهامات واهی بازداشت، زندان، سلب تابعیت و از این کشور تبعید می‌کنند.

الدقی در این ارتباط گفت که حزب الامه خواستار مشارکت مردم در انتخاب دولتی است که حافظ حقوق و آزادی‌های آنان باشد و پارلمان را به مرجع واقعی نظارت و قانون‌گذاری تبدیل کند. از سوی دیگر "انور قرقاش"، وزیر مشاور خارجه امارات تأسیس چنین حزبی را محکوم کرد و آنرا نوعی دعوت به فتنه و اقدام علیه کشور برشمرد.⁽¹⁾

فصل سوم: وضعیت سیاسی شیعیان امارات

وضعیت سیاسی شیعیان امارات

آمار و ارقام ارائه شده ذیل پیرامون جمعیت شیعیان امارات مختلف است. این آمار و ارقام از منابع مختلف اقتباس شده است. مراکز آمار دولتی امارات، تاکنون بطور رسمی آماری از جمعیت شیعیان این کشور منتشر نکرده‌اند. ارائه این آمار جهت اطلاع از حضور شیعیان در این کشور است و در گفتگو با نیروهای مطلع، جمعیت شیعیان در این کشور بیشتر از این‌ها است.

جمعیت شیعیان و پراکندگی جغرافیایی آنان:

شیعیان که از سالهای دور به طور مسالمت‌آمیز در کنار اهل تسنن به کار و فعالیت اشتغال دارند و از نظر کلی به دو دسته بومی و مقیم تقسیم می‌گردند؛ شیعیان بومی عمدتا از اقوام عرب مهاجر از بحرین و ایران هستند که از دهها سال قبل در این کشور سکونت دارند و حدود 5 الی 10 % کل جمعیت امارات را تشکیل می‌دهند. شیعیان مقیم از اتباع کشورهای ایران، پاکستان، بحرین، هند و افغانستان می‌باشند که اکثرا در دبی و شارجه مقیم می‌باشند، اما ایرانیان مهاجر به امارات، اکثرا سنی مذهب می‌باشند و ایرانیان سنی از موقعیت‌های اجتماعی بهتری نسبت به شیعیان برخوردارند.⁽¹⁾

بر اساس اطلس جهانی، قریب 16 درصد از کل جمعیت این کشور شیعه هستند، در حالی که در برخی منابع، جمعیت شیعیان بین 6 تا 20 درصد تخمین زده شده است. به هر حال، بیشتر این شیعیان در امیر نشین دبی ساکن هستند که از مهم‌ترین و در عین حال، پرجمعیت‌ترین امیر نشین‌های امارات متحده به شمار می‌آید. دبی، شهر بندری و پر رونق امارات متحده عربی و دارای منطقه ی آزاد تجاری است که اکثریت شیعیان کشور در این شهر ساکنند. این تمرکز در مهمترین امیر نشین نفتی این فدراسیون، در واقع، پدید آورنده‌ی همان مسائل و مشکلاتی است که سایر امیر‌نشین‌ها با آن مواجهند، به خصوص اینکه ایران در دبی نیز همانند بحرین، از نفوذ عمده ای برخوردار است. ⁽¹⁾

آمار دقیقی از شمار ایرانیان مقیم امارات وجود ندارد، اما در منابع نیمه رسمی، جمعیت آنان حدود ۵۰۰٫۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود که حدود ۴۰۰٫۰۰۰ نفر ساکن دبی هستند.⁽²⁾

از کل جمعیت امارات، 17% آن ایرانی‌الاصل هستند.⁽³⁾

بر طبق آمار سازمان سیا، ایرانیان و عرب‌های غیراماراتی مجموعاً ۲۳٪ از

جمعیت کشور امارات را تشکیل می‌دهند.⁽¹⁾

از کل جمعیت امارات 16%شیعه هستند که بخش اعظم از آنان ایرانی هستند.⁽²⁾

از مجموع کل جمعیت کشور 4.600.000نفر، جمعیت شیعیان 662.400 می‌باشند که شامل 14/15 درصد جمعیت کشورمی‌شود.⁽³⁾

طبق آمارسال 2009م، ازکل جمعیت 4.621.399 نفره، جمعیت شیعیان کمتر از 350.000 می‌باشد. ⁽⁴⁾

درصد شیعیان نسبت به جمعیت مسلمان کشوردر حدود 10 درصد می‌باشد.⁽⁵⁾

شیعیان امارات شامل ایرانی، بحرینی، لبنانی، هندی، عراقی و پاکستانی می‌باشند.⁽⁶⁾

اصالت وسکونت شیعیان

در امارات متحده عربی، بیشتر شیعیان در امیرنشین دبی زندگی می‌کنند و جالب اینجاست که این شیخ نشین، پس از ابوظبی مهمترین شیخ نشین امارات

است و از بعد تجاری، یکی از پر رونق‌ترین شهرهای منطقه به شمار می‌آید و به لحاظ جمعیتی نیز از پرجمعیت‌ترین امیرنشین‌های امارات است. بارزترین ویژگی این شیخ نشین، موقعیت آن به عنوان یک مرکز تجارتی پیشرو در میان بقیه شیخ نشین‌های امارات متحده عربی است.⁽¹⁾

شیعیان بیشتر در دبی، شارجه و ابو ظبی ساکنند، اما به صورت پراکنده در دیگر امیر‌نشین‌ها نیز حضور دارند. شیعیان این کشور در مقایسه با کویت یا بحرین، محله مشخصی ندارند، بلکه در میان محلات مختلف پراکنده هستند. به طورمعمول روز عاشورا می‌توان با توجه به خلوتی شهر، حضور گسترده شیعیان را در این امیر نشین شاهد بود. ⁽²⁾مدینه

زاید در ابوظبی محل سکونت شیعیان می‌باشد. ⁽³⁾

اصولاً کشور امارات متحده عربی، کشوری مهاجر پذیر است، به گونه‌ای که می‌گویند حدود چهار پنجم جمعیت آن را مهاجرین تشکیل داده‌اند. بنابراین، این که گفته می‌شود بیشتر شیعیان این کشور ایرانی‌اند، دور از انتظار نیست. بعضی‌ها هم می‌گویند شیعیان این کشور، متعلق به قبیله‌ی بحارینه می‌باشند که ممکن است این قبیله در حدود سیصد سال پیش، با قبول مذهب تشیع از قبایل نعین از

قبیله ی عرب به وجود آمده باشد؛ گرچه بعضی‌ها معتقدند این مردمان، از ساکنان اصلی و بومیان ناحیه هستند که به دست اعراب شکست یافته‌اند. تمام مردم قبیله شیعه مذهب‌اند و به تجارت و کشاورزی اشتغال دارند.⁽¹⁾

وضعیت سیاسی شیعیان

شیعیان این کشور در صحنه و ساختار سیاسی کشور حضور نداشته و عموما به تجارت و بازرگانی مشغولند.⁽¹⁾

هیچ مسئول و یا رهبر شیعه در جایگاه‌های سیاسی در کشور امارات وجود ندارد. ⁽²⁾

شیعیان در قانون اساسی و در قوانین اجتماعی و فرهنگی هیچ جایگاه و نقش قانونی ندارند. حضور اقلیت قابل ملاحظه شیعیان در امارات می‌تواند باعث دغدغه خاطر حاکمان امارات باشد و این امر آنان را بر آن داشته تا از یک طرف به اقتضای خصوصیات تاریخی، اجتماعی، سیاسی و دینی خود بر تطبیق ظاهر شریعت از روش عربستان سعودی پافشاری کنند و از سوی دیگر، سیاست تخریب عفت و اخلاق عمومی را به آرامی در پیکر جامعه تزریق کنند و برای تحقق هرچه بهتر و سریعتر این خط مشی، همه بخش‌هایی را که می‌توانند در اعمال این سیاست نقش داشته باشند به خدمت گرفته‌اند.⁽³⁾

در دبی فعالیت شیعیان با مدیریت کل اوقاف و امور اسلامی دبی هماهنگ می‌باشد و از طرف این مدیریت، مبلغین سنی و شیعه به مناطق اعزام می‌شوند و فعالیت آنان زیر نظر این ارگان است.⁽⁴⁾

شیعیان در حاکمیت و قوای سه‌گانه نیروهای مسلح نقش و سهمی ندارند. به طور کلی شیعیان مستقر در امارات گرایشات مذهبی سنتی دارند و از مسائل سیاسی دوری می‌کنند و بیشتر به فکر کار و تجارت هستند و در امور سیاسی کشور امارات دخالت نمی‌کنند و از هرگونه تنش و حساسیت‌های مذهبی و نژادی و سیاسی دوری می‌کنند و همچنین از ارتباط و نزدیکی مراکز و ارگانهای وابسته به جمهوری اسلامی ایران هراس دارند و نسبت به انقلاب اسلامی ایران بی‌تفاوت بوده ولی به مراجع تقلید نجف اشرف ابراز تمایل و گرایش نشان می‌دهند. هر چند تعدادی از ایرانیان کادر نیروهای مسلح می‌باشند، لیکن هیچ نقش مهم و تأثیر‌گذاری در این نیروها ندارند.⁽¹⁾

فعالیت اقتصادی شیعیان در دبی

دبی یکی از مراکز اصلی ایرانیان در خارج است و تجمع و سکونت ایرانیان در این شیخ نشین اقتصادی.

زیاد است. دبی پذیرای مهاجران ایرانی است که در همه ی حوزه‌های اقتصادی فعالیت می‌کنند. البته، تنش بین دو کشور و افزایش فشار بین المللی در مورد ایران باعث به وجود آمدن مشکلاتی برای جامعه اقتصادی دبی شده است. به گفته ی اتاق تجارت و صنعت دبی، ایرانیان و غالبا تجار این کشور، در بین اولین بیگانگانی هستند که در امارات متحده ی عربی فعالیت اقتصادی را آغاز کردند. ⁽²⁾

مهاجران ایرانی، چه کسانی که قبل و چه کسانی که پس از انقلاب اسلامی به دبی آمدند، نقشی قابل توجهی در موفقیت اقتصادی دبی بازی کرده‌اند.⁽³⁾

گرچه دبی به لحاظ منابع معدنی، پس از ابوظبی مهم‌ترین منابع نفتی کشور امارات را در بردارد، ولی رونق واقعی این شیخ نشین، مرهون تجارت و بازرگانی است. دبی با جمعیتی بالغ بر 750 هزار نفر، به عمده فروشی و خرده فروشی کالاها، بیش از نفت متکی است. حضور گردشگران خارجی و تجار و سرمایه

ص: 121

گذاران ملل مختلف که از مالیات کم بهره جسته و به تجارت کالا در دبی می‌پردازند، به اقتصاد این امیرنشین در سالهای گذشته رونق زیادی بخشیده بود.⁽¹⁾

شیخ نشین دبی دارای یک منطقه آزاد تجاری به نام «جبل علی» است. در جبل علی، سرمایه گذاران سالهاست که به داد و ستد کالا می‌پردازند. این بندر آزاد، دروازه ی ورود کالاهای ساخته شده‌ی شرق آسیا و مرکز صادرات مجدد این گونه کالاها به کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس است.⁽²⁾

این بندر، یکی از بزرگ‌ترین بندرهای منطقه است و مکان جذابی برای فعالیت‌های صنعتی و تجاری به شمار می‌آید. این امیرنشین که مرکز تجمع بازرگانان و تاجران سراسر منطقه آسیای شرقی و خاورمیانه است، از مهمترین امیرنشین‌های این کشور می‌باشد و محل تمرکز شیعیان این کشور نیز می‌باشد، بنابراین، شیعیان نیز از موقعیت خاص تجاری مرکزی این شهر استفاده و بهره‌ی لازم را می‌برند. تعداد دیگری از این شهرها، از جنبه‌های مذهبی مورد توجه هستند.⁽³⁾

از نظر قبیله‌ای نیز بسیاری از مردم جنوب ایران دارای اقوام و بستگان نزدیک نسبی و سببی در کشور امارات می‌باشند و لذا از طریق قبیله و خون نیز

ص: 122

دارای وجه اشتراک می‌باشند و به دلیل این قرابت فامیلی، تردد میان این دو جامعه بسیار زیاد شده است. حتی در بسیاری از موارد مشاهده گردیده که افرادی در هر دو سرزمین دارای محل استقرار و منزل و خانوا ده و بستگان بوده و به طور دائم در تردد می‌باشند.

با توجه به اشتراکات گسترده میان دو جامعه ایران و امارات، از نظر اقتصادی نیز زمینه برقراری روابط تجاری و اقتصادی و بازرگانی بسیار خوبی فراهم شده است. در سال 2000 طبق آمار رسمی ارائه شده از سوی اتاق بازرگانی امارات و اداره ثبت شرکتها، تنها 700 شرکت ایرانی جدید التأسیس در دبی به ثبت رسیده‌اند که سرمایه به ثبت رسیده این شرکتها بالغ بر 70 میلیارد دلار ذکر گردیده است. همچنین از طریق آمارهای رسمی ارائه شده از سوی وزارت بارگانی آن کشور، جمهوری اسلامی ایران اولین شریک تجاری امارات متحده عربی بوده، بیشترین صادرات امارات به جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته است.

با عنایت به حجم بالای مبادلات بازرگانی ایران و امارات، ارتباطات دیگر نیز به همان نسبت افزایش یافته است، تا آنجا که فقط آمارهای ارائه شده از سوی فرودگاه دبی در طول هر هفته، 47 پرواز از جمهوری اسلامی ایران به دبی انجام می‌پذیرد و 90 درصد پروازهای ترمینال 2 فرودگاه دبی به ایران انجام

ص: 123

می‌گیرد و 10 درصد باقیمانده را سایر کشورهای غیر عربی به انجام می‌رسانند.⁽¹⁾

از زمان دهه 1950 که ایران پویاترین اقتصاد منطقه را داشت، بازار دبی، اول از همه متوجه ایران بود.

حاکم دبی، شیخ راشد، به ایرانیان مشوق‌هایی مثل زمین رایگان، محافظت شخصی و معافیت از پرداخت گمرگ ارائه کرد.⁽²⁾

وضعیت اقتصادی شیعیان

مالکیت

زمین در امارات، ملی اعلام شده وبه شخص بیگانه زمین فروخته نمی‌شود. زمین‌ها بیشتر به افراد کم درآمد و بومی واگذار می‌شود، اما در اموال منقول، مشارکت با خارجی‌ها بلامانع بوده ومشارکت به صورت 49درصد خارجی و51درصد محلی صورت می‌گیرد، به این وسیله، اهالی هم سهم بیشتری

ص: 119

در مشارکت دارند و هم فرد خارجی را کنترل می‌نمایند. اخیراً مشارکت سرمایه‌گذاری در بانک‌ها نیز انجام می‌گیرد که از این روش، بیشتر ایرانی‌ها استفاده می‌کنند.⁽¹⁾

ایران و امارات روابط تجاری بسیاری دارند.⁽²⁾

همچنین ایرانیان بسیاری در امارات به تجارت و بازرگانی مشغولند. ایرانیان در سال ۲۰۰۵، حدود ۲۰۰ میلیارد دلار در این کشور سرمایه‌گذاری کردند که انتظار می‌رفت در سال ۲۰۰۶ حدود ۳۰۰ میلیارد دلار باشد.⁽³⁾

حجم مبادلات غیر نفتی میان ایران و امارات ۱۴ میلیارد دلار تخمین زده شده که ۹٫۸ میلیارد دلار آن از امارات به ایران بوده است. ⁽⁴⁾به نوشته نشریه نشنال دیفنس، در تحریم‌های علیه ایران در پی برنامه هسته‌ای ایران، امارات سود خوبی می‌کند. ایالات متحده آمریکا نیز بانک‌های این کشور را تحت فشار می‌گذارد تا روابطشان را با ایران قطع کنند.⁽⁵⁾

ص: 120

وضعیت آموزشی و علمی شیعیان

حضور جمعیت 200 هزار نفری ایرانیان درکشور امارات یک رکن قابل توجه در ترکیب درصد جمعیتی این کشور به شمار می‌رود. از این تعداد در حدود هفت هزار دانش آموز ایرانی، عدد قابل توجهی از جمعیت واجب التعلیم در این کشور را تشکیل می‌دهند. وجود چند مرکز آموزشی و مجتمع‌های بزرگ آموزشی ایرانی در کشور امارات نشان از اهمیت ویژه‌ای است که نظام جمهوری اسلامی ایران به موضوع تعلیم و تربیت نسل جوان خارج از کشور مد نظر داشته است. کادر آموزشی مجموعه سرپرستی مدارس جمهوری اسلامی ایران در امارات متحده، توانایی هدایت، آموزش و تربیت دانش آموزان ایرانی مستقر در این کشور را دارا بوده، ولی آنچه را که نباید از نظر دور داشت این است که سطح تعلیم و تربیت در خارج از کشور و در

مجموعه‌های آموزشی ایرانی نسبتا پائین است و دلایل عمده این موضوع عبارت است از :

مدارس اختصاصی به طور مشخص برای شیعیان غیر ایرانی در امارات

وجود ندارد و وجود مدارس ایرانی، بیانگر اهتمام جمهوری اسلامی به امر آموزش شیعیان می‌باشد ⁽¹⁾

ایرانیان در امارات دارای مدرسه و مؤسسات آموزش عالی هستند. در حال حاضر هفت مجتمع بزرگ آموزشی ایرانی، یک مدرسه بین‌المللی و یک مجتمع غیرانتفاعی مخصوص ایرانیان در امارات فعالیت می‌کنند.

نخستین مدرسه ایرانی امارات در سال ۱۳۳۶ در دبی ساخته شد و با افزایش جمعیت ایرانیان، مدارس ایرانی در شارجه و ابوظبی نیز ساخته شدند. انجمن خیرین مدرسه ساز ایران در امارات نیز فعالیت دارد. ایران تنها کشوری است که در امارات مدرسه ویژه استثنایی‌ها دارد. ایرانیان نخستین مدرسه استثنایی دبی را با نام «احسان» بنیانگذاری کردند.⁽²⁾

حدود۱۰٬۰۰۰ ایرانی در مدارس و دانشگاه‌های امارات تحصیل می‌کنند.⁽³⁾

دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات متحده عربی نیز از سال ۲۰۰۴ در مقاطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته های گروه مهندسی، مدیریت، حقوق، روانشناسی و حسابداری دانشجو می‌پذیرد.⁽⁴⁾

مجتمع‌های آموزشی ایرانی

مستقر در کشور امارات که عمدتا در دبی مستقر هستند عبارتند از:

2 مجتمع آموزشی حضرت خدیجه برای دختران.

3 مجتمع آموزشی سلمان برای پسران.

4 مجتمع آموزشی آداب.

5 مجتمع آموزشی شارجه.

6 مجتمع آموزشی عجمان.

7 مجتمع آموزشی العین.

8 مجتمع آموزشی ابوظبی.

پس از رشد و رونق یافتن تأسیس مدارس غیر انتفاعی در داخل کشور ایران، اندیشه تأسیس مدرسه غیر انتفاعی در امارات توسط جمعی از معلمین و مربیان شکل گرفت و پس از آن جمعی از معلمین اقدام به تأسیس مجتمع آموزشی غیر انتفاعی آداب نمودند و به دلیل قوانین حاکم برکش ور امارات مبنی بر تحت پوشش بودن کلیه مدارس خصوصی اعم از داخلی وخارجی، این مدرسه نیز به ناچار تحت نظارت کامل اداری و آموزشی وزارت آموزش و پرورش کشور امارات قرار گرفت و در بسیاری از قوانین و مقررات اداری مجبور به تبعیّت از نظام اداری و آموزشی آنها گردید، البته مطالب و متون درسی ارائه شده در این مجتمع، همگی مواد درسی کتب وزارت آموزش وپرورش

جمهوری اسلامی ایران است که تعدادی از متون درسی و کتب رایج در نظام آموزشی کشور امارات نیز باید به آنها اضافه گردد. در این مجتمع کیفیت آموزشی تا حدودی بهتر از بقیه موارد هست و دانش آموزان از سطح علمی نسبتا بالاتری برخوردار می‌باشند. البته با توجه به نسبی بودن سطح علمی اکثر دانش آموزان در کشور امارات که تحت نظام آموزشی مدارس جمهوری اسلامی ایران تحصیل می‌کنند، در مجموع باید اذعان نماییم که شاگردان ممتاز و حتی در بعضی موارد از تیزهوشان نیز در میان آنها مشاهده گردیده است.

مجتمع آموزشی العین در دو سا ل گذشته به دلیل رعایت نکردن مقررات اداری حاکم بر سایر مدارس در العین، مبنی بر تعطیل نکردن روزهای پنجشنبه برای همیشه مسدود گردیدو با وجود پیگیری‌های بسیار زیاد از سوی سفارت جمهوری اسلامی ایران و سرپرستی مدارس جمهوری اسلامی ایران در امارات تاکنون بی نتیجه مانده است. به هر حال اخیراً طی مذاکراتی که میان مسؤولین ایرانی و اماراتی صورت گرفته است، کلیه مدارس ایرانی، تحت نظارت وزارت آموزش و پرورش دولت امارات متحده قرار گرفته‌اند و ملزم به رعایت مقررات اداری و انضباطی آن کشور گردیدند و نتیجه این موضوع به رسمیت شناخته شدن مدارک صادره ازسوی مدارس ایرانی برای راه یافتن به دانشگاه‌های موجود در این کشور است. بدین صورت مشکل اساسی که بر سر راه بسیاری از دانش آموزان ایرانی که در این مدارس تحصیل می‌کردند بر طرف گردید زیرا مشکل اساسی عبارت بود از عدم تطبیق مدرک فارغ التحصیلان از مدارس ایرانی برای

راه یافتن به دانشگاه به دلیل به پایان نرساندن 12 سال تحصیلی جهت اخذ دیپلم.

نکته

دیگر اینکه تعداد قابل توجهی از شیعیان نیز برای تحصیل فرزندان دختر خود در مدارس خصوصی با مشکل اختلاط پسر و دختر در بعضی از مدارس مواجه هستند. البته این نکته را نیز باید یادآوری نمود که اخیرا مدارس خصوصی که این موضوع را رعایت می‌نمایند نیز تأسیس گردیده و لذا این موضوع که در طی سالیان دراز باعث دغدغه خاطر بسیاری از خانواده‌ها گردیده بود برطرف شده است.

در مجموع اینکه به طور مشخص مدارس اختصاصی برای شیعیان غیر ایرانی وجود ندارد و حتی سایر ملیتهای مسلمان و غیر مسلمان نیز به طور اختصاصی برای اتباع خود مدرسه مجزا ندارند، به جز مدارس هندی‌ها و پاکستانی‌ها و انگلیسی‌ها.

بسیاری از خانواده‌های اماراتی فرزندان خود را به مدارس خارجی مستقر در این کشور فرستاده‌اند تا ضمن بهره گیری از نظام آموزشی آنها با زبان بیگانه به طور اساسی آشنایی یابند. نکته قابل توجه دیگر بهره گیری نظام آموزش و پرورش کشور امارات عربی متحده از تعداد قابل توجهی ازمعلمین عرب سایر کشورها از جمله کویت و مصر و سوریه و لبنان و اردن و فلسطین است که غالب آنها در طول سالیان گذشته توانسته اند جایگاه مناسبی را برای احراز پست معلمی در مدارس این کشور را به دست آورند..⁽¹⁾

وضعیت مذهبی شیعیان

اشاره

با تلاش‌ها و فعالیت‌های پیگیر مرحوم سید مهدی حکیم، فرزند آیت الله العظمی حکیم، شیعیان در دبی موفق به تأسیس اوقاف جعفری در تاریخ 27/12/1971میلادی گردیدند.⁽¹⁾

جایگاه این اوقاف در دبی اهمیت دارد برای اینکه بیشتر امور شیعیان را سرپرستی می‌کند و روحانیون عرب زبان را برای برپایی مذهبی و سنتی در مساجد و حسینیه‌هایی که زیر پوشش دارد دعوت می‌کند. مرکز عهده‌دار اداره کلیه امور راجع به اوقاف و امور خیریه شیعیان در دبی و ثبت، نگهداری، تعمیر ساختمان‌ها و احداث ساختمان، اجاره دادن املاک مربوطه، سرمایه‌گذاری و انفاق در کارهای خیر و اسلامی بر حسب شروط وقف و احکام اسلامی می‌باشد، همچنین مجلس اختیار تعیین و عزل کارمندان، ائمه جماعات، سخنرانی مذهبی، اساتید و کل پرسنل مورد نیاز اداره اوقاف را با شرایط ویژه خود عهده‌دار می‌باشد. ⁽²⁾

سازمان اوقاف جعفری در دبی زیر نظر سازمان اوقاف امارات است و مسئولین آن شیعه هستند و از طرفداران دولت امارات تعیین می‌شوند و نیز تجار شیعی طرفدار دولت در آن اعمال نفوذ می‌کنند. با نظارت سازمان اوقاف دولت

امارات، مساجد شیعه توسط شیعیان اداره می‌شود. سخنرانی‌ها و فعالیت‌های شیعیان در مساجد کنترل می‌گردد.⁽¹⁾

پس از شهادت سید مهدی حکیم، فرزند آیت الله العظمی حکیم، یکی دیگر از علمای شیعه به نام سید عبدالله غریفی تصدی این امر را بر عهده داشت و پس از اخراج وی توسط دولت امارات از این کشور، ریاست اوقاف جعفری دبی را به آقای حسن فردان واگذار نمودند. وی به دلیل عدم توانایی اداره این مرکز و نیز نداشتن وزنه علمی نتوانسته است فعالیتهای این مرکز را به شکوفائی برساند و اکثر فعالیتهای مذهبی رایج در زمان تصدی آن دو بزرگوار تعطیل شده است و فقط به اجرای مراسم ماه رمضان و اعزام تعدادی امام جماعت و تبریک و تهنیت اعیاد اسلامی فطر و قربان و بعضی کارهای روزمره بسنده نموده است.

وضعیت شیعیان در دبی از جهات متعددی بهتر از وضعیت شیعیان در سایر امارت‌ها می‌باشد. آزادی برگزاری مراسم به صورت سنتی و علنی و پخش اذان از بلندگوی مساجد وحسینیه‌ها به صورت علنی، امتیاز ویژه‌ای است که در امارت دبی وجود دارد و در ابوظبی و سایرمراکزی که اماکن مذهبی شیعیان وجود دارد، این امر امکان پذیر نمی‌باشد. تعداد مراکز اسلامی موجود در دبی که شیعیان از آن بهره برداری می‌کنند؛ 28 مرکز می‌باشد و مهمترین مرکز آن مسجد امام حسین علیه السلام است که محل برپایی نماز جمعه و دفتر نماینده مقام معظم رهبری است. از جمله مراکز مهم دیگر، مسجد امام

علی علیه السلام است که در هدایت و کنترل اوقاف جعفری. مساجد دیگری از جمله مسجد لاریها، مسجد الحسین علیه السلام ، مسجد امام باقر علیه السلام ، مسجد صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه، مسجد الزهرا سلام الله علیها ، مسجد برج دیره و تعداد بسیار زیادی از حسینیه‌ها همچون حسینیه لاریها، درویش، امام صادق علیه السلام ، گراشیها، حاج ناصر، مینابیها، عاشورا، بشاگردیها، علی یوسف، فاطمه بندری و تعدادی دیگر از اماکن و مراکز مختصّ شیعیان در دبی است. در ابوظبی نیز تعداد 10 مرکز اسلامی که شامل مساجد و حسینیه‌ها می‌باشد وجود دارد که تعدادی از این مراکز عبارتند از: مسجد ذی شأن حیدر، امام علی علیه السلام ، حاج عبید، نور، عیسی محفوظ و حسینیه بحرینی‌ها و پاکستانی‌ها و هاشم و بلقیس و دلشاد. در امارت شارجه نیز مسجد الزهرا سلام الله علیها و مسجد امام حسین علیه السلام ، محل تجمع شیعیان می‌باشد و ائمه جماعت عرب که از اتباع عراق و بحرین می‌باشند، هدایت شیعیان را در این مراکز برعهده دارند. در شارجه حسینیه‌هایی نیز وجود دارند که عبا رتند از : الزهرا سلام الله علیها ، امام رضا علیه السلام ، جاسکی‌ها و حسینیه قنبر.

در سایر امارتهای این کشور از جمله فجیره مرکز قابل توجهی وجود ندارد و فقط از محل جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در این امارت باید یادی به میان آورد که مرکز تجمع شیعیان و ایرانیان در این امارت است. در امارت ام القوین هم تنها یک مسجد و یک حسینیه مرکز تجمع شیعیان می‌باشد در شهر العین نیز تنها یک مسجد و یک حسینیه که نسبتا فعال می‌باشد وجود دارد. در عجمان نیز علیرغم وجود تعدادی از شیعیان ایرانی و عراقی و بحرینی، مرکز قابل توجهی وجود ندارد و تنها پناهگاه ایرانیان و شیعیان بهره‌برداری از محل مدرسه ایرانی موجود در این امارت است که در

موسم محرم و صفر و ماه رمضان از آن استفاده می‌گردد.

در رأس الخیمه تنها یک مسجد مخصوص شیعیان وجود دارد که پذیرای شیعیان در اوقات برگزاری مراسم در ماه محرم و صفر و رمضان است. امارت رأس الخیمه پایگاه قوی وهابیت در کشور امارات متحده است و محل مناسبی برای برگزاری مراسم شیعیان نمی‌باشد. در خاتمه باید یادآوری نماییم که اکثر مراکز شیعیان در کشور امارات در دبی می‌باشد که شرایط نسبتا آزاد در برپایی مراسم، باعث رونق یافتن فعالیت‌ها و مراسم شیعیان در دبی گردیده است.⁽¹⁾

در سال 1363 شمشی مسجدی به نام مسجد امام حسین از سوی هلال احمر جمهوری اسلامی و با پیگیری نماینده وقت رهبری انقلاب در دبی ساخته شد.⁽²⁾

شیعیان در امارات پراکنده هستند. شیعیان بومی در جامعه امارات ادغام شدند ادغام شیعیان مهاجر نیز در جامعه امارات به دلیل اشتغال وشراکت تجارتی آنان با اماراتی‌ها می‌باشد. شیعیان خوجه اثنی عشری، اصلا بافت خودشان را دارند و کاری با شیعیان دیگر ندارند و تشکیلات و بافت اجتماعی خاصی دارند.⁽³⁾

شیعیان در امارات در انجام فعالیت‌های مذهبی آزاد هستند. اما تشکیل هر نوع حزب و دسته سیاسی ممنوع است. به دلیل حضور قاطع شیعیان در بخش اقتصاد، آنان به عنوان یک اقلیت فعال شناخته می‌شوند. در این امیرنشین، مجلس اوقاف جعفریه خیریه وجود دارد. اما در مدارس، تنها مذهب اهل تسنن تدریس می‌شود. وهابیت در این کشور، نفوذ قابل توجهی دارد.⁽¹⁾

در ابوظبی که پایتخت سیاسی این شیخ نشین است، مسجد بزرگی به نام مسجدالرسول| مختص شیعیان است. همین طور در بحارنه، حسینیه ویژه ای دارند. پاکستانی‌های شیعه مذهب نیز حسینیه خاص خود دارند. مسجد عیسی از دیگر مساجد شیعیان در ابوظبی است. در شارجه، مسجد و حسینیه الزهرا| از مراکز تجمع شیعیان در ایام محرم و اعیاد اسلامی است. در نزدیکی آن حسینیه

حاج ناصر و همچنین حسینیه گرایشه که متعلق به گراشی‌های فارس است قرار دارد. حسینیه لاری‌ها نیز از دیگر مراکز شیعی این شهر است.⁽¹⁾

در حال حاضر مسجد امام حسین علیه السلام ، مهمترین مرکز برای فعالیت‌های فرهنگی شیعیان به شمار می‌آید. حجهًْ الاسلام شاهچراغی که از سال 1378 به نمایندگی از رهبری معظم انقلاب در دبی استقرار یافته، در این مسجد و مرکز فرهنگی وابسته به آن، مستقر است.⁽²⁾

پذیرفتن تشیع توسط حکام دبی

یکی از شاخه‌های قبیله بنی یاس، آل بوفله نام دارد که در دبی زندگی می‌کنند و خانواده‌ی شیخ راشد، حاکم دبی نیز از این قبیله است. بحارینه، قبیله دیگری است که در دبی ساکن‌اند و مذهب تشیع را پذیرفته‌اند. همچنین قبایل سوران و شاوی هین نیز در این شهر مسکن گزیده‌اند.⁽³⁾

تقلید شیعیان

شیعیان اماراتی بیشتر از آیت الله العظمی سیستانی تقلید می‌کنند و سپس از مراجع در نجف و ایران برای اینکه تفکر غیر سیاسی دارند. خوجه‌های

شیعه در این کشور نیز از مراجع تقلید در نجف تقلید می‌کنند به ویژه از آیت الله.العظمی سیستانی.⁽¹⁾

مساجد و حسینیه‌های شیعیان

در امارات متحده مراکز فرهنگی و امور فرهنگی زیر نظر سازمان اوقاف و امور اسلامی فعالیت می نمایند. آقای شیخ عیسی عبدالمانع، مدیر کل اوقاف و امور اسلامی، اظهار داشته است؛ اگر چه مذهب رایج در این کشور مذهب مالکی است ولی در انتخاب ائمه جمعه و جماعات به مناطق مختلف، مذهب اکثریت ساکنین منطقه مد نظر می‌باشد.⁽²⁾

درسال1377ه.ش، وزارت اوقاف و امور اسلامی، طی صدور قانونی، کلیه خطبای نماز جمعه را موظف نمود تا خطبه‌های خود را مکتوب و به تأیید دفاتر وزارت برسانند. ⁽³⁾

الف) مساجد و حسینیه‌های شیعیان امارات متحده عربی در ابوظبی:

1- مسجد عیسی محفوظ (مسجد هندی‌ها و حوزه علمیه می‌باشد).

2- مسجد سیدعبدالحجه ذی‌شأن (مسجد رسول اعظم| می‌باشد).

3- مسجد امام علی علیه السلام

4- مسجد حاج عبید.

5- مسجد نور.

1- حسینیه بحرینی‌ها.

2- حسینیه پاکستانی‌ها.

3- حسینیه‌هاشم.

4- حسینیه ارشاد.

5- حسینیه بلقیس.

ب) مساجد شیعیان امارات متحده عربی دردبی

1- مسجد امام حسین علیه السلام (نماینده مقام معظم رهبری).

2- مسجد امام علی علیه السلام اوقاف جعفری.

3- مسجد لاریها (اوقاف جعفری).

4- مسجدالحسین علیه السلام (هیئت امناء).

5- مسجد الامام الباقر علیه السلام (هیئت امناء).

6- مسجدالزهراء (س).

7- مسجد برج دیره (اوقاف و امور اسلامی).

8- مسجد جافلیه.

9- مسجد جدیدالاحداث.

1- حسینیه حاج عباس.

2- حسینیه العدوانی (که قبلا کتابخانه سید مهدی حکیم بوده است).

3- حسینیه حاج ناصر.

4- حسینیه امام صادق (ع).

5- حسینیه کراچی‌ها.

پ) مساجد شیعیان در شارجه

1- مسجدالزهرا (س) به امامت شیخ عبدالحسین.

2- مسجد الامام حسین علیه السلام به امامت صلاح‌الدین.

این مراکز در مسائل سیاسی هیچ نقش و فعالیتی ندارند.⁽¹⁾

وضعیت فرهنگی شیعیان

اشاره

چاپ نشریه‌ای به نام نسیم، برای نوجوانان و بزرگسالان ایرانی شیعه مذهب مقیم امارات از جمله فعالیت‌های فرهنگی است که در مسجد امام حسین علیه السلام در دبی جریان دارد. همچنین کتابخانه‌ای با نزدیک به ده هزار مجلد کتاب در این مسجد وجود دارد. اقامه نماز جمعه در این مسجد با ارائه دو خطبه عربی و فارسی همچنین برقراری جلسات قرائت قرآن، دعای کمیل و ندبه و نیز برگزاری

مراسم اعیاد و سوگواری از فعالیت‌های جاری این مسجد ومرکز است. به طور متوسط سالانه بین سی تا چهل نفر در این مسجد به اسلام مشرف می‌شوند.

دولت امارات هیچ کمک مالی به مسجد شیعه ندارد و هزینه مساجد و حسینیه‌ها توسط شیعیان تأمین می‌شود. این در حالی است که دولت در ساختن مساجد برای اهل تسنن به طور مستقیم مشارکت دارد.⁽¹⁾

شیعیان خوجه اثنی عشری که اصالتاً از منطقه گُجرات و کج هندوستان می‌باشند، تعدادشان در سراسر جهان بیش از 200 هزار برآورد می‌شود؛ تشکیلات منظمی دارند و از طریق شورای مرکزی امور خوجه‌ها در انگلستان اداره می‌شوند و نسبت به مسائل سیاسی بسیار حساس و محتاطانه عمل می‌کنند و همیشه سعی دارند خود را از مسائل سیاسی دورنگه دارند.

شیعیان پاکستانی و هندی، فاقد تشکیلات منسجمی می‌باشند. شیعیان عراق، لبنان و سوریه و دیگر کشورها هم که در اقلیت هستند تشکیلات ویژه‌ای ندارند.

مدیریت کل اوقاف و امور اسلامی دبی تصمیم گرفته که مساجد اهل تسنن تدریجاً در اختیار اداره کل اوقاف قرار گیرد و این بیشتر به خاطر اعمال نظارت شدید و کنترل مساجد و ائمه جماعات مساجد است که تحت یک برنامه حساب شده فعالیت‌های آنها زیرنظر دولت اداره می‌شود.⁽²⁾

مراکز فرهنگی ایرانیان

در یک نگاه کلی به کانون‌های مهم فرهنگی ایرانیان در این کشور، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- نمایندگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دبی :

از جمله مراکز دیگری که در پیشبرد اهداف تبلیغی و فرهنگی و ارتقاء سطح فرهنگی شیعیان به طور اخص و کلیه افراد مقیم در این کشور به طور اعم مؤثر بوده است، دفتر نمایندگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دبی می‌باشد. این مرکز که در قالب اجزاء وابسته سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در دبی فعالیت می‌کند، دارای محدوده فعالیت نسبتا وسیعی می‌باشد. از اقدامات دیگر این مرکز، عرضه و توزیع کتب و نشریات مذهبی و اسلامی، اجتماعی است که توانسته بخش قابل توجهی از متقاضیان آشنایی با فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی را با این وسیله به سوی خود جلب نماید. با وجود برنامه‌های فرهنگی و هنری متنوع ضرورت دارد یک بازنگری اساسی در نحوه حضور و نوع فعالیت این مرکز انجام گیرد.

2- نقش باشگاه ایرانیان در هدایت فرهنگی شیعیان:

باشگاه ایرانیان تنها مرکز ایرانی است که از قبل از انقلاب اسلامی برای هدایت فرهنگی شیعیان تأسیس گردیده بود. این باشگاه در مساحتی بسیار وسیع بالغ بر پنج هکتار به صورت زیبائی در یکی از مناطق بسیار خوب در شهر دبی

واقع گردیده و دارای بخشهای مختلف رستوران، زمین چمن فوتبال، زمین والیبال و بسکتبال و استخر شنای سرپوشیده و فضای اداری، هتل و اقامتگاه و نیز یک کتابخانه و نمازخانه و سالن آمفی تئاتر و سینما و تعدادی مغازه و یک کافی شاپ و بخش وسیعی جهت برگزاری مراسم عروسی ومجالس و فضای سبز بسیار زیبا می‌باشد.

دراین باشگاه کلاسهای اموزشی مختلف، مراسم عزا و عروسی، برپایی جشن‌ها وعزاداری‌های سنتی و دیگر شعائر مذهبی با انسجام و نظم خاصی برگزار می‌گردد و نقش مهمی در وحدت هرچه بیشتر شیعیان با همدیگر و دیگر مسلمانان دارد.

3- فعالیت‌های مسجد امام حسین علیه السلام در تمرکزشیعیان ایرانی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و نیاز مبرم شیعیان و ایرانیان برای داشتن یک مرکز به عنوان پایگاه رسمی و مهم جهت اجرای برنامه او مراسم و نیز محل تجمع مذهبی و ملی در کشور امارات و مخصوصاً در دبی، در یکی از مناطق بسیار خوب دبی در منطقه جمیرا این مسجد تأسیس گردید و پس از آن به مرور زمان بر وضعیت بنای ساختمانی آن و نیز امکانات رفاهی مجاور آن نیز افزوده گردید، تا آنجا که در حال حاضر علاوه بر فضای مسجد و شبستانهای مجاور آن، دفتر رسمی نماینده محترم مقام معظم رهبری و سالن‌های مجاور جهت برگزاری کلاس‌های قرآن و احکام و نیز یک فضای مناسب و نسبتا بزرگ برای محل

اقامت روحانیون و مبلغین اعزامی از مرکز و نیز یک کتابخانه نسبتا غنی از کتب اسلامی و مورد نیاز و ساختمان مسکونی برای اقامت نماینده مقام معظم رهبری و محلی برای پذیرایی از مهمانان و بعضی دیگر از اماکن لازم و مورد نیاز در کنار مسجد امام حسین علیه السلام تأسیس یافته است.

از جمله فعالیت‌های این مسجد؛ برپایی نمازهای جمعه و جماعت،کلاس‌های قرآن و احکام، پاسخ‌گویی به مسایل شرعی، برگزاری مراسم‌های مختلف مذهبی، رسیدگی به امور شیعیان و نیاز‌مندان و رسیدگی به مواردی که به مقام معظم رهبری ارتباط پیدا می‌کند می‌باشد. این مرکز در بالا بردن همبستگی میان شیعیان بسیار مؤثر بوده است. ⁽¹⁾

فعالیت فرهنگی شیعیان بومی در دبی

شیعیان بومی در دبی در ایندو مرکز که به شرح ذیل است فعالیت فرهنگی می‌نمایند:

1- مدرسه غیر رسمی امام صادق علیه السلام که دارای 600 دانش آموز دختر و پسر بوده و با 40 آموزگار زن و مرد که به تدریس عقاید اسلامی، احکام، اخلاق و تاریخ اسلام مشغول می‌باشند. این مدرسه شعبه‌های متعددی دارد تا با دوری راه، مانع از حضور دانش آموزان نگردد.

2- کتابخانه و نوارخانه ماتم عدوانی در حسینیه‌ای که مربوط به شیعیان بومی و عرب می‌باشد. جزوات و مقالات اسلامی از سوی اوقاف جعفری دوبی در مقوله‌های مختلف اسلامی چاپ و توزیع می‌گردد. ⁽¹⁾

وضعیت اجتماعی شیعیان

اشاره

میان شیعیان این کشور وحدت و یکپارچگی وجود ندارد و این شیخ نشین‌ها از این موضوع سوء استفاده نموده و علیه تشیع در این کشور تبلیغ گسترده‌ی بدون هیچ اعتراضی از طرف شیعیان این کشور انجام میدهند.⁽²⁾

خانواده‌های مشهور ایرانی

خانواده‌های با نفوذ ایرانی در دبی عبارتند از: گله داری، گرگاش، العقیلی و رفیق دوست. این افراد چندین فعالیت اقتصادی و سرمایه گذاری دارند و نمونه‌ی فرصت‌های کاری موجود در دبی هستند.

البته خانواده گله داری، با مقداری پسرفت مواجه شده‌اند ولی سابقه‌ی طولانی در فعالیت‌های سازمانی و تجاری از دهه 1940 دارد. وی اصالتا اهل شهر گله دار در ایران است. سه برادر گله داری اولین هتل مدرن دبی را ساختند که شامل هتل اینترکانتیننتال و هیتات رجینسی در اواسط دهه 1970 می‌شود.

یکی از بزرگترین چهار راه‌های دبی، عبدالوهاب گله‌داری نام دارد که به خاطر نزدیکی به محل نمایشگاه ماشین معروفش یعنی گله داری موتورز است. عبدالوهاب، همچنین روزنامه گلف تایمز را راه اندازی کرد و یکی از فرزندانش سردبیر روزنامه خلیج تایمز بود. یکی دیگر از فرزندان گله داری، عصام، مدیر عامل توسعه دهندگان بین المللی عمار هستند که برج دبی را می‌سازد و قرار است که بزرگترین برج جهان باشد.

همچنین خانواده‌های بزرگ دیگری مثل العقیلی، روابط تجاری قابل توجهی با امریکا و ایران دارند. البته العقیلی با پسرفت‌هایی در حوزه سرمایه گذاری در ایران مواجه شده است.⁽¹⁾

گروه‌های شش‌گانه شیعیان در امارات

الف) شیعیان عرب زبان که غالباً از کشورهای بحرین، عراق و لبنان و دیگر کشورهای عربی هستند.

ب) شیعیان ایرانی که اموراتشان توسط نماینده مقام معظم رهبری در مسجد امام حسین علیه السلام اداره می‌شود.

ج) شیعیان خوجه اثنی عشری که اصالتاً از منطقه گجرات هندوستان

می‌باشند و تشکیلات منظمی دارند و از طریق شورای مرکزی امور خوجه‌ها در انگلستان اداره می‌شوند که طبق قوانین خودشان هر 500 خوجه یک نماینده در شورای مرکزی دارند.

د) شیعیان پاکستانی و هندی، که این شیعیان به برگزاری مراسم عزاداری و سخنرانی‌های مذهبی به صورت سنتی پایبند هستند ولی فاقد تشکیلات منسجم می‌باشند و اغلب آنها نسبت به انقلاب اسلامی ایران بی‌تفاوت هستند.

ذ) شیعیان دیگر کشورها که در اقلیت هستند و تشکیلات منسجمی ندارند. بر اساس آمار غیر رسمی، 10 % شیعیان در دبی و 5 % در ابوظبی و شارجه و 1% در دیگر امارات اقامت دارند ⁽¹⁾

س) شیعیان زنگبار و تانزانیا: این گروه از شیعیان که عمدتا در دبی زندگی می‌کنند، از موقعیت خوبی برخوردار هستند و دارای یک حسینیه می‌باشند که کلیه مراسم و آداب و رسوم ملی مذهبی خود را در آن به انجام می‌رسانند. تعصبات مذهبی این گروه از شیعیان بسیار شدید است و با کمال خرسندی باید اذعان داشت که روابط این گروه از شیعیان با مراکز مهم شیعیان ایرانی بسیار خوب می‌باشد و ارتباط قوی میان این گروه از شیعیان وجود دارد.⁽²⁾

گروههای ایرانی در امارات

دریافت تبعیت اماراتی نیفتاده‌اند و در بسیاری موارد نیز مدرک شناسایی ایرانی و گذرنامه و شناسنامه ایرانی هم ندارند و معمولا در شرایط زندگی نامناسبی به سر می‌برند و با واژه «بدون» خوانده می‌شوند که تعداد قابل توجهی نیز از این گروه در شرایط زندگی بسیار نامناسب در مناطق فقیرنشین در شهر دبی در منطقه صفا و سطوه و بعضی مناطق دور دست دیگر و بدون هویت و مدرک ایرانی و گذرنامه و شناسنامه و بدون ملیت هستند. اخیرا طی اقداماتی که از سوی معاونت امور کنسولی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به عمل آمده است در صدد فراهم نمودن مقدمات اعطای شناسامه و گذرنامه ایرانی به این دسته از ایرانیان بر آمده‌اند.

جمعیت 200 هزار نفری ایرانیان مقیم در امارات متحده، از اقشار متفاوت بوده و دارای سطح اجتماعی و اقتصادی متقاوتی هستند. اینان به دلیل تفاوت طبقات اجتماعی دارای مشکلات متفاوتی هستند.⁽¹⁾

فعالیت ایرانیان

اشاره

ایرانیان در تمام حوزه‌ها پخش شده‌اند و امروز نیز ایرانیان در دبی در طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های اقتصادی مشغول به کار هستند و به نظر نمی‌آید که بر روی بخش خاصی در فعالیت‌های اقتصادی متمرکز شده‌اند.

ایران در دبی مرکزی تجاری دارد که در آن همایش‌های بین الملی تجاری برگزار می‌کند و یک شورای مستقل تجارت ایرانی است که آن محل را اداره می‌کند تا به امور اقتصادی ایرانیان فعال کمک نماید.

اتاق تجارت و صنایع دبی اعلام کرده است که هشت هزار و پنجاه شرکت ایرانی در دبی ثبت شده‌اند. این در حالی است که شورای تجارت ایران، این تعداد را نزدیک به 10 هزار شرکت عنوان کرده است.⁽¹⁾

دیگر

ایرانیان به عنوان، معلم، استاد، مسئولان بانکی و پزشک در امارات فعالیت می‌کنند. بسیاری از پلیس‌های امارات، اصالتا متعلق به قسمت جنوبی ایران و بلوچستان هستند. برای مثال، یک چهارم افسران پلیس در ساختمان مرکز تجارت جهانی دبی، محل ساختمان کنسولگری، به لاری سخن می‌گویند که گویشی فارسی است.همچنین برخی از اماراتی‌های قدیمی، زبان فارسی را به صورت محدود صحبت می‌کنند، چرا که زمانی زبان فارسی زبان بازار داخلی دبی بود.⁽²⁾

تعدادی از شیعیان بومی در ارتش، پلیس و ادارات استخدام هستند اما تنها نقصی که دارند هویت شیعی بودن خود را کتمان می‌کنند.⁽¹⁾

همچنین مقامات ایرانی معمولا سفرهایی به دبی می‌کنند که نمی‌توان فهمید که این قدم، به بهبودی اوضاع کمک کرده است یا خیر.⁽²⁾

احمدی نژاد رئیس جمهور ایران در تاریخ 13 می سال 2007 به دبی سفری کرد که اولین سفر رئیس دولت ایران به امارات از زمان اتحاد امارات بود. او دیدارهایی محرمانه ی با فعالان اقتصادی داشت که افراد برجسته‌ای هم در میان آنان بودند.

یکی از دلایل اهمیت روابط این دو کشور، حضور حمید آصفی، یکی از ارشدترین دیپلمات‌های ایرانی، سخنگوی سابق و معاون وزیر امور خارجه به عنوان سفیر ایران در امارات است. کنسول ایران در دبی، دیدارهای مرتبی با شیوخ دبی در مورد روابط تجاری دارد. ⁽³⁾

همزیستی شیعیان با مردم امارات

شیعیان اماراتی معتقدند که در اثر همزیستی با دولت امارات می‌توانند از حق

خود دفاع کنند. برای اخذ تابعیت اماراتی، فشارهای بین المللی به امارات در دادن تابعیت اماراتی به بومی‌های شیعه در این کشور وجود دارد، باضافه حساسیت خود حکام، اکثر شیعیان اماراتی دنبال پیدا کردن هویت خود نیستند، برای اینکه از فرهنگ اصیل تشیع دور شده‌اند. و یا این فرهنگ ناب آشنایی ندارند.

اکثریت قریب به اتفاق مردم مسلمان امارات که دارای مذهب مالکی هستند، توانسته‌اند در طول سالیان متمادی با سایر فرق مسلمین از جمله شیعیان با دوستی و صلح در کنار یکدیگرزندگی نمایند.

علاوه بر پیروان مذهب مالکی و شیعیان، باید از گروه‌های اسلامی اباضیه و نیز وهابی‌های پیرو محمد بن عبدالوهاب که بخش عمده آنها در کشور عربستان سعودی می‌باشند نیز نام برد. نکته قابل توجه دیگر زندگی و همزیستی مسالمت آمیز شیعیان با اهل تسنن کشور امارات متحده است که از سالیان دور دست، در این کشور با صلح و صفا و دوستی در جوار یکدیگر مشغول فعالیت‌های اقتصادی و بازرگانی بوده‌اند و با یکدیگر زندگی می‌کنند.⁽¹⁾

مظلویت شیعیان و تشیع در امارات

تعداد زیادی از شیعیان به خاطر ترس، حتی در انتخاب اسم، شیعه بودن

خود را پنهان می‌کنند؛ یا برخی تجار در امارات زندگی می‌کنند که شیعه هستند، آنها هم شیعه بودنشان را آشکار نمی‌کنند. معاون کل پلیس دبی چند سال پیش به علت شیعه بودنش از کارش برکنار شد. هیچ مدرسه اختصاصی که مال شیعیان باشد وجود ندارد. بچه‌ها در مدارس آنها تحصیل می‌کنند و غیر شیعه تربیت می‌شوند. البته مدرسه فارسی زبان هم داریم. ⁽¹⁾

متأسفانه پیروان مکتب اهل بیت علیه السلام از لحاظ اجتماعی، پایگاه و جایگاهی ندارند؛ حتی مجله‌ای ندارند که معارف تشیع را مطرح کند. به شیعیان در ادارات پست‌های مهم و در ارتش درجات بالا نمی‌دهند و اگر هم بفهمند شخص شیعه‌ای در یک منصب مهم قرار گرفته است، اخراجش می‌کنند. کسانی که پیرو مذهب اهل بیت علیه السلام هستند، به سختی استخدام می‌شوند، آن هم در جاهایی مثل آتش نشانی.

مشکلات شیعیان

1- شیعیان بومی امارات در فرهنگ جامعه این کشور حل شده‌اند.

2- شیعیان بومی امارات از تعالیم و عقاید شیعه اصیل دور شده‌اند.

3- تعدادی از شیعیان بومی امارات، واجبات یومیه را بر طبق احکام فقهی اهل تسنن انجام می‌دهند.

4- جوانان شیعه به عقاید شیعه، اصول و فروع دین آشنا نیستند.

5- شیعیان بومی امارات نمی‌خواهند مذهب خود را در جامعه امارات معرفی کنند.

6- شیعیان مهاجر اماراتی به دلیل حفظ منافع و مصالح مادی خود در جامعه شیعه حضور ندارند.

7- تعدادی از بازرگانان شیعه به دلیل ترس از اخراج، هویت شیعه بودن خود را پنهان می‌کنند.

8- شیعیان امارات نتیجه فقر فرهنگی، فقر دینی، حفظ منافع مادی، رفاه طلبی و ترس از متهم شدن در ارتباط با ایران جایگاهی برای خود در نظر نگرفته‌اند.

9- شیعیان امارات، تشیع را دوست دارند اما در ظاهر، به علت ترس از حکام این کشور، هویت و علاقه مندی خود را به شیعه آشکار نمی‌کنند.

10- جوانان شیعه در امارات، تمایل و انگیزه درس خواندن ندارند و بیشتر دانشگاه‌های این کشور غیر انتفاعی است و مدارکی می‌دهند و این باعث ایجاد افت علمی در میان محصلان این کشور شده است.⁽¹⁾

11- عدم تمرکز فعالیت‌های مذهبی و دینی مربوط به شیعیان در یک

مرکز و انجام فرائض وفعالیت‌ها به طور سنتی و توسط هر کدام از گروه‌های شیعه در امارات.

12- عدم وجود یک مرکز علمی و دینی به عنوان حوزه علمیه و مدارس علوم دینی برای تربیت نسل جوان و آشنا نمودن آنها با علوم اسلامی، فقه، اصول حدیث و قرآن.

13- عدم وجود روحانیون و مبلغین مذهبی کاملا آشنا با مسائل اجتماعی، مذهبی و فرهنگ مردم برای انجام امور تبلیغی و پاسخگویی به مسائل شرعی و مذهبی و اجتماعی

14- عدم وجود یک مرکزیت رهبری شیعی برای هدایت کامل تمام شیعیان در امارات متحده عربی که جنبه‌های اجتماعی و مذهبی را همزمان بر عهده بگیرد و بتواند در مقام دفاع از حقوق حقه شیعیان در این جامعه قرار گیرد.

15- کمبود و عدم دسترسی کافی شیعیان به منابع و آثار شیعی جهت بهره برداری‌های علمی و فقهی از کتب و آثار تشیع.

16-

عدم وجود ارتباط اداری قوی شیعیان با بدنه اداری و سیاسی دولت امارات.

17- عدم وجود ارتباط قوی و رسمی میان مراکز رسمی شیعیان با یکدیگر و با دولت.

18- عدم توانایی برای جذب گسترده تر نسل جوانان.⁽¹⁾

20- درگیر بودن با مشکلات اقتصادی و خانوادگی و در نتیجه ضعف ارتباط فرهنگی، فکری، عاطفی و سیاسی با جمهوری اسلامی ایران.

21- وجود مشکلات خانوادگی مانند طلاق، تعدد زوجات،کثرت فرزندان و عدم مراقبت از فرزندان.

22- وجود مشکلات اقتصادی و افزایش بیکاری در میان جوانان، مشکلات اخلاقی و بی بند و باری و اعتیاد و انحرافات جنسی ایجاد کرده است.

23- وجود فقر مالی، زمینه‌های ترک تحصیل فرزندان در میان خانواده‌ها را فراهم آورده و حتی در مواردی بعضی خانو اده‌ها از تأمین هزینه دریافت گذرنامه جدید و پرداخت هزینه سالانه تحصیل در مدارس نیز عاجز می‌باشند.

24- کمبود روحانیون با کفایت و متعهد و تحصیل کرده و مردم دار و آشنا به زبانهای عربی و اردو برای بیان احکام و مسائل شرعی و اجتماعی.

25- کمبود کتابفروشی و کتابخانه و ویدیو کلوپ‌های اسلامی برای عرضه نوارهای صوتی و فیلم‌هایی که عاری از مسائل خلاف اخلاقی و جنبه‌های بدآموزی باشند.

26- کمبود مدارس اسلامی برای تربیت نوجوانان و جوانان شیعه و نیز بالا بودن میزان بیسوادی.

27- به طبقه ایرانیانی که بدون گذرنامه و شناسنامه هستند (بدون‌ها) گفته

میشود و آنان دارای احساس بی هویتی بوده و در واقع خود را نه متعلق به امارات و نه متعلق به ایران می‌دانند.

28- نداشتن مراکز فرهنگی و هنری و ورزشی در نزدیکی مناطق مسکونی شیعیان.

29- عدم وجود روحانی کارآمد و با نفوذ برای اداره و راهبری شیعیان.

30- کمبود صندوق‌های قرض الحسنه و مؤسسات خیریه و غیر انتفاعی.

31- افزایش تعداد زندانیان ایرانی در زندان‌های امارات به جرم‌های مواد مخدر و ورود غیر مجاز به این کشور.

32- سختگیری‌های بخش‌های مختلف دولت امارات برای اعطای اقامت به متقاضیان جدید در این کشور.

33- ضعیف شدن مبانی اعتقادی و مذهبی در میان بعضی از خانواده‌ها و جوانان.⁽¹⁾

مواضع و عملکرد حکومت در قبال شیعیان ایرانی

اشاره

سعی بر این است که فرهنگ و زبان ایران در منطقه رشد نکند و حضور ایرانی‌ها در آنجا تثبیت نگردد. به همین منظور در این کشور مرتباً علیه حضور خارجی‌ها از اداره اتباع بیگانه آیین‌نامه و مصوبه صادر می‌شود و اکثراً طوری

تدوین می‌شوند که بیشترین محدودیت را نسبت به ایرانی‌ها به همراه داشته باشند. این مصوبات به مسئولین دولتی اختیار میدهد تا هر لحظه که بخواهند ایرانیان شیعه را اخراج نمایند. در سواحل جنوبی خلیج‌فارس و در بین شیخ‌نشینها به ترتیب مردم سه کشور فلسطین، ایران و عراق بیش از همه تحت کنترل می‌باشند.⁽¹⁾

گرایش‌های کلی شیعیان

بطور کلی شیعیان مستقر در امارات، گرایشات مذهبی سنتی دارند و از مسائل سیاسی دوری می‌کنند و بیشتر به فکر کار و تجارت هستند. در امور سیاسی کشور امارات دخالت نمی‌کننند و از هر گونه تنش و حساستیت‌های مذهبی، نژادی و سیاسی دوری می‌کنند و همچنین از ارتباط و نزدیکی با مراکز و ارگان‌های وابسته به جمهوری اسلامی ایران هراس دارند و نسبت به انقلاب اسلامی ایران بی تفاوت بوده ولی به مراجع تقلید نجف، ابراز تمایل و گرایش نشان می‌دهند.

وجود این گرایش‌ها ایجاب می‌کند تا بتوان با لطافت خاصی با شیعیان رابطه برقرار نمود و بدون هیچگونه حساسیت و تنش، در میان آنها نفوذ کرد، هنچنین می‌توان از طریق برنامه‌های سنتی ولی با محتوی و هدفمند، راحت تر در آنها نفوذ نمود.⁽²⁾

گرایش خوجه‌های شیعه

خوجه‌های شیعه امارات نسبت به مسایل سیاسی بسیار حساس و محتاطانه عمل می‌کنند و همیشه سعی دارند خود ر ا از مسایل سیاسی جاری دور نگه دارند. حساسیت مذکور ناشی از دو عامل می‌باشد:

یکی طرز بینش اسلامی و تقلید از مراجعی که به نوعی خود را دور از مسایل سیاسی حساس می‌دانند، می‌باشد و دیگری طبیعت کار تجاری و بازرگانی آنهاست که به صورت اصل درآمده و تقریبا همه چیز دیگرتحت الشعاع این اصل بوده و نباید به آن لطمه وارد کند، این حساسیت در برخورد آنها با جمهوری اسلامی ایران نیز قابل لمس است. جوانان خوجه خوشبختانه از روشن بینی نسبتا خوبی برخوردارند و می‌توان با سرمایه گذاری لازم، شاهدتحولی مهم در طرز بینش و موضع گیری خوجه‌های شیعه در آینده بود.

لزوم اتحاد و انسجام گروه‌های مختلف شیعه

گروه‌ها شش‌گانه شیعیان مقیم در امارت متحده، در عین اشتراک در گرایش‌های مذهبی و شرکت منظم در مراسم عزاداری سنتی سالیانه، با هم متفق و متشکل نمی‌باشند و باید با اعزام یک روحانی با تجربه، عالم، با نفوذ و مسلط به زبان عربی و دیگر زبان‌های زنده دنیا و همچنین خوش فکر، همه گروه‌های شیعه را زیر نفوذ و تسلط خود در آورد و از وجود شیعیان برای پیشبرد اهداف اسلام و جمهوری اسلامی استفاده نماید.⁽¹⁾

تأثیر فرهنگ غربی بر جوامع عربی

تأثیر فرهنگ غربی بر جوامع عربی حوزه خلیج فارس را به هیچ وجه نمی‌توان نادیده گرفت و باید گفت: ظهور و بروز بسیاری مظاهر تمدن غربی از جمله رانندگی زنان؛ راه یابی قشر اندکی از ایشان به دانشگاه، فعالیت چشمگیر کانال‌های تلویزیونی متعدد به زبان‌های انگلیسی و عربی، شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ی، پخش فیلم‌های غربی، ویدئوکلوپ‌های بی‌شمار، مجلات و نشریات متعدد با محتوای فرهنگ غربی، از جمله عواملی هستند که انگیزه‌های تحرکات جدید اجتماعی زنان را در امارات فراهم ساخته است و جامعه امارات می‌رود تا در جاده تغییرات اجتماعی، فرهنگی و ارزشی به حرکت خود ادامه دهد.

ولی با وجود تمام این عوامل باید اذعان نمود این حرکت از آهنگ کندی برخوردار است و مردم هنوز بر ارزش‌های سنتی خود تکیه دارند که این مسئله در روستاها از قوت بیشتری برخوردار است.

میزان پایبندی مردان و زنان اماراتی بر سنت‌های قومی در شهر‌ها از لحاظ شدت و ضعف به ترتیب ذیل می‌باشد: 1- رأس الخیمه 2- عجمان 3- ام القوین 4- شارجه 5- فجیره 6- ابوظبی 7- دوبی

در نتیچه پایبندی اهالی دوبی به آداب و رسوم و سنن ملی و محلی از دیگر امارات (شهرها) کمتر می‌باشد.⁽¹⁾

تهاجم فرهنگی و اثرات آن در میان شیعیان

اصولا شیعیان مستقر در کشور امارات، دارای گرایش‌های مذهبی سنتی هستند و معمولا میان آنها و اهل تسنن مالکی آن کشور مشکل خاصی وجود ندارد؛ ولی به هر حال تهاجم فرهنگی غرب در این جامعه به طور بسیار واضح و با شدت بسیار زیاد به صورت بمباران تبلیغاتی علیه اسلام می‌باشد و این تهاجم عمدتا در قالب پخش برنامه‌های مبتذل از ماهواره‌هایی است که به راحتی در این کشور قابل دسترسی است.

این موضوع اثر بسیار شدیدی را در اشاعه فرهنگ مبتذل غربی و متزلزل کردن بنیان‌های اخلاقی، مذهبی و عقیدتی داشته است و بسیاری از خانواده‌ها از این موضوع رنج می‌برند و در بعضی از موضع گیری‌های سیاسی بعضی از دولتمردان نیز نسبت به این موضوع، مسایل به صورت کاملا صر یح بیان شده است تا آنجا که خواستار کنترل بسیاری از کانال‌های ماهواره‌ای و نیز سیستم کسب اطلاعات جهانی (اینترنت) شده‌اند. البته در این موارد نباید سایر عوامل منفی و مؤثر در اشاعه این فرهنگ مبتذل را از نظر دور بداریم که به طور اختصاربه بعضی از آنها اشاره می‌شود:

اداری و بازرگانی و مخصوصا در منازل که به عنوان خدمت کار برای انجام امور منزل از جمله نگهداری کودکان و انجام وظایف خانه‌داری به کار گرفته می‌شوند که بیشترین تأثیر منفی را در تربیت کودکان در سنین کودکی دارند.

فشاردولت امارات به شیعیان

اشاره

بنیاد جهانی Shia Rights Watch در پیامی، نسبت به از سرگیری اخراج شیعیان مقیم امارات متحده عربی و ایجاد تنگنا برای آنان ابراز نگرانی کرد؛ چرا که امارات، از دیرباز به عنوان سرزمینی آزاد برای دیگران شناخته شده و از آغاز بنیاد آن هیچ گاه دنبال مناقشات و منازعات مذهبی نبوده است

بنیاد جهانی حقوق شیعیان جهان، حق تأمین امنیت و برخورد با افراد و جریان‌های مُخِلّ ثبات امارات را برای حاکمان آن محفوظ می‌دارد و از این دولت می‌خواهد سیاست‌های بی طرفانه و دور از گرایش‌های مذهبی را به طور کلی در برابر شیعیان دنبال کند و میان کسانی که برای کسب و به دست آوردن لقمه‌ی نانی یا برخورد بد جریان‌های طایفه گرا در کشورشان به امارات آمده‌اند و افراد اندک وابسته به بیگانگان، تفاوت قائل شوند.

این بنیاد همچنین نسبت به پیامدهای هر اقدام شتابزده و بدون تحقیق و فاقد وجهه‌ی قانونی علیه شیعیان هشدار داده، آنها را به تأمل در تعامل با شیعیان لبنانی فرا می‌خواند تا از ایجاد زمینه‌ی کینه توزی جامعه‌ی شیعی نسبت به شهروندان اماراتی جلوگیری شود و نیز از آن دولت خواسته می‌شود تا تجربیات حکیمانه‌ی مرحوم شیخ زاید را در پیش گیرد؛ همان تجربیاتی که بر پایه‌ی عدم دشمن

تراشی بر ضد کشورش استوار بود و بدین ترتیب توانست بیشترین دوست را برای امارات فراهم آورد و بر اساس همین شعار، امارات متحده‌ی عربی را تأسیس کرد. از آن پس بود که امارات با اوصافی چون: عدم طایفه گرایی، محبت، خیرخواهی و همکاری حتی نسبت به دشمنان و مخالفان شناخته شد.⁽¹⁾

اقدام امارات علیه شیعیان

مقامات امنیتی امیرنشین دبی فهرستی از اسامی شخصیت‌های شیعی ممنوع الورود به امارات تهیه کرده‌اند. شخصیت‌هایی که اکثرا در کسوت روحانیت هستند و ملیت‌های مختلفی همچون ایرانی، عراقی، پاکستانی و هندی دارند. همچنین علامه واحدی نماینده امام خمینی در سوریه در سال‌های گذشته نیز در هنگام ورود به دبی در فرودگاه این شهر به شکل توهین آمیزی بازداشت شده است. این در حالی است که ایشان یکی از علمای حوزه‌های علمیه سوریه هستند و ویزای ورود به دبی را به شکل قانونی از سفارت امارات در قطر دریافت کرده‌اند.

این اتفاقات نشان می‌دهد که دولت امارات و به ویژه امیرنشین دبی تحت تأثیر فشار کشورهای غربی برای ممانعت از ورود علمای شیعه به این کشور و اخراج مرحله‌ای شیعیان قرار دارد.

منابع آگاه در کشور امارات بر این باورند که این طرح امنیتی بر ضد شیعیان، بخشی از طرح بزرگتری برضد ایران و شهروندان ایرانی است و بسیاری از کشورهای غربی، مسئولان دولت امارات و مسئولان محلی امیرنشین‌ها را تشویق کرده‌اند که با سخت گرفتن بر ایرانیان مقیم دبی و مسافران ایرانی عازم این کشور باعث تضعیف جایگاه ایرانیان در این کشور شوند.⁽¹⁾

اخراج شیعیان لبنانی از امارات

دولت امارات متحده عربی در نظر دارد هزار نفر از شیعیان لبنانی مقیم این کشور را اخراج کند. بیشتر این افراد که در "ابوظبی" ساکن هستند، به اتهام حمایت از حزب الله از امارات اخراج خواهند شد.

شیعیان لبنانی مقیم امارات و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس، تحت تدابیر شدید کنترلی از سوی نیروهای امنیتی امارات هستند. پیش از این در ماه‌های گذشته تصمیمی غیر علنی از سوی کشورهای عضو شورای خلیج فارس اتخاذ شد که بر اساس آن زمینه اخراج شیعیان مقیم در این کشورها را در آینده نزدیک فراهم کند. گفتنی است دولت امارات برای اولین بار در سال ،2009 جمعی از شیعیان لبنانی مقیم در این کشور را به اتهام‌های واهی از کشور اخراج و اقامت آنها را ابطال کرده بود.⁽²⁾

اقدامات خشونت‌آمیز علیه شیعیان

در امارات متحده عربی، منطقه امیرنشین دبی، اقدمات خشونت‌آمیز خود را بر ضد شیعیان مقیم آن یا مسافران به این کشور افزایش داده که اقدامی از سوی مقامات رسمی این کشور به شمار می‌رود. مقامات امنیتی فرودگاه بین‌المللی دبی، فرزند یکی از مراجع بلندپایه شیعه را در فرودگاه امارات بازداشت کرده و به یکی از پاسگاه‌های دبی تحویل داده‌اند.⁽¹⁾

رفتار حکام امارات با شیعیان بعد از انقلاب اسلامی ایران

حکام امارات با شیعیان قبل از انقلاب اسلامی ایران خوب بودند چون شیعیان به صورت یک قدرت سیاسی مطرح نبودند آنها حتی ایام محرم در حسینیه‌ها پذیرایی می‌کردند و خودشان در ساخت مساجد و حسینیه کمک می‌کردند. امارات بعد از مطرح شدن قضیه هلال شیعی و تحت الشعاع فشارهای آمریکا، به شیعه سخت گیری می‌کنند. قبلاً حدود 150 نفر روحانی و طلبه به امارات می‌آمدند، اما الآن سه چهار نفر بیشتر نیامده‌اند و ویزا صادر نمی‌کنند.⁽²⁾

ایران هفته‌ای 150 پرواز به دبی دارد و شرکت‌های هوایی ایران، پرواز مشهد را تعطیل می‌کنند و پرواز دبی می‌گذارند!! مسافرانی که از ایران به دبی می‌روند

روی آنها کار می‌شود و کاملاً زمینه فساد برای آنها فراهم است، متأسفانه ایران برنامه‌ای برای آنها ندارد و حتی با اماراتی‌ها هم همکاری می‌کند.

تبلیغات علیه عقاید شیعه در دبی

متأسفانه بدترین حرف‌ها و تهمت‌ها را به شیعه نسبت می‌دهند. در تلویزیون، 5 شبکه تماما مذهبی وجود دارند که علیه تشیع برنامه دارد. از طرفی همه روحانیون شیعه هم تحت فشار هستند. ویزای برخی از شیعیان را هم بی‌دلیل باطل می‌کنند و ویزا نمی‌دهند.

امام جماعت‌های شیعه هم به خاطر اختناق با هم تعامل ندارند، اگر هم چند روحانی با هم تعامل و ارتباط داشته باشند، بلافاصله یکی از آن دو امام جماعت را برمی‌دارند. ارتباط ما با اهل تسنن هم فقط محدود به کنفرانس‌هاست.⁽¹⁾.⁽²⁾

رابطه اهل تسنن با شیعیان در امارات

سنی‌های اماراتی نسبت به ایران و ایرانیان نظر خوبی دارند. تندروی‌ها مال سعودی‌ها است. مردم محلی فعالیت‌های خشونت آمیز ندارند. بعضی مساجد بود که تندروی می‌کردند که توسط خود دولت کنترل شد. توده مردم با ایرانی‌ها رفتار خوبی دارند. ⁽³⁾

فعالیت گروه‌های آزاد و شیعیان تحت فشار

اشاره

گروهک‌ها فکرشان را تبلیغ می‌کنند.حتی منافقین و سلطنت طلب‌ها فعالیت دارند.مسیحی‌ها هم کلیسا دارند و هندوها معبد. کاملاً هم آزاد هستند و علناً تبلیغ می‌کنند، در این میان شیعه‌ها تحت فشار هستند.⁽¹⁾

فعالیت وهابی‌ها علیه شیعیان

در امارات جریانی بسیار خطرناک بنام وهابیت وجود دارد که برابر تمامی اسلام و مذاهب اسلامی از جمله شیعه و سنی ایستاده و به دشمنی برخاسته است، بالاترین خطر امروز همین جریان است که در حقیقت یک جریان سیاسی است و هیچ ارتباطی با هیچ یک از مذاهب اسلامی ندارد. ⁽¹⁾

فشار وهابی‌ها بر حاکم امارات

وهابی‌های پاکستان با همکاری طالبان پس از کشتار شیعیان و مثله کردن آنها در پاراچنار فیلمی از این جنایت تهیه و آن را برای «شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان» حاکم امارات عربی متحده ارسال کرده‌اند.

وهابیون و طالبان پاکستان با ارسال یک نوار ویدئویی و مظلوم نمایی از حاکم امارات خواسته‌اند شیعیان پاراچناری مقیم امارات را مجبور به اخراج

و ترک این کشور کنند. وهابیون در این فیلم، شیعیان پاراچناری را قربانی می‌کنند و مسئله را برعکس جلوه داده و وانمود کرده که ما قربانی جنایت‌های شیعیان در این منطقه هستیم و مظلوم نمایی کرده‌اند.

حدود هشت هزار شیعه پاراچناری در کشور امارات مشغول به کار هستند و تقریباً تمامی هزینه‌های جاری زندگی خود و افراد خانواده خود را از این طریق تأمین می‌کنند. بدنبال فشار وهابیون و طالبان پاکستان حاکم امارات از تمدید ویزا و جواز اقامت این شیعیان خودداری کرده و خواستار بازگشت فوری آنها و ترک این کشور شده است.

خلیفه بن زاید آل نهیان در حالی تسلیم وهابیون شده است که از سال 2007 تاکنون در منطقه قبایلی پاراچنار بیش از 600 تن از شیعیان قربانی جنایت‌های شوم وهابیون اعم از حملات انتحاری، کشتار، گروگان گیری و باج خواهی شده‌اند.

همکاری آمریکا با طالبان در کوچاندن شیعیان

طالبان با همکاری آمریکا به منظور اجرای سناریوی کوچاندن شیعیان از منطقه استراتژیک فشارهای زیادی را بر شیعیان وارد می‌کنند و از دوسال پیش تاکنون این منطقه در محاصره وهابیون قرار دارد و راه‌های ارتباطی و ورود و خروج به این منطقه از هیچ امنیتی برخوردار نیست و شیعیان باید هزینه‌های گزافی بابت این مسئله بپردازند.

دولت پاکستان نیز در واقع با سکوت خود، نه تنها به درخواست شیعیان برای دستگیری عاملان این ماجرا و توقف این اقدام غیر انسانی اقدام نمی‌کند بلکه با آزاد گذاشتن طالبان در این منطقه، زمینه چنین اقداماتی را نیز فراهم کرده است. بسیاری از شیعیان فقیر و بی بضاعت که در قبال آزادی عزیزانشان همه اموال و دارایی خود را از دست داده‌اند، مجبور شده‌اند از پاراچنار کوچ کنند و در شهرهای هنگو و پنجاب آواره شوند.⁽¹⁾

نفوذ وهابی‌ها در امارات

در امارات وهابی و سلفی‌گری وجود دارد، اما وهابی‌های طالبانی و وابسته به عربستان در ادارات نفوذ کرده و علیه شیعیان این کشور فعالیت‌های تخریبی و غیر مذهبی می‌کنند. این وهابی‌ها در ابو ظبی حضور دارند و نیز در شارجه حضور جدی و فعالی دارند. شیخ نشین شارجه دست آنان را باز گذاشته و در شبکه‌ها و کانال‌های تلویزیون این شیخ نشین و نیز در شبکه‌های ماهواره ی به ویژه شبکه ماهواره‌ی «الکلمه» که به زبان فارسی پخش می‌شود علیه شیعیان فعالیت می‌کنند. این شبکه از لحاظ تشکیلات سیستمی با شبکه‌ها و کانال‌های تلویزیون این شیخ نشین ارتباط دارد و علیه تشیع تبلیغات گسترده‌ای می‌نماید.

اما در شیخ نشین دوبی به دلیل اینکه تمام گروه‌های دینی و مذهبی و

سیاسی و ادیان آسمانی آزاد گذاشته شده‌اند، وهابی‌ها فعالیت زیادی ندارند. در شیخ نشین‌های دیگر، وهابی‌ها علیه شیعیان فعالیت می‌کنند. بیشتر این وهابی‌ها از عربستان سعودی و مزدوران وطن فروش سیستان و بلوچستان ایران، وهابی‌های مصر، سوریه و عراق به این کشور آمده‌اند. در یک مقایسه می‌توان گفت که بودجه فعالیت این وهابی‌ها 50% از ابوظبی، 25% از دوبی و 25% آخر از شیخ نشین‌های دیگر تأمین می‌شود.

همچنین این وهابی‌ها در مدارس خصوصی و دولتی، در وزارتخانه‌ها، در مساجد اهل تسنن، در روزنامه‌ها و وسایل ارتیاط جمعی، نشر کتب و... علیه شیعه و شیعیان فعالیت می‌کنند. فعالیت‌های ضد شیعه در امارات خیلی گسترده تر از این مقوله است. حتی سازمان اوقاف امارات و نیز رئیس اوقاف دوبی، کتاب‌هایی ضد شیعه در این کشور پخش می‌کنند.

فعالیت وهابی‌ها علیه تشیع:

همزیستی مسالمت آمیز شیعیان با اهل تسنن پیرو فقه مالکی در این کشور که در طول سالیان طولانی ادامه داشته است، با تبلیغات نسبتا گسترده وهابیون در بعضی از امارت‌های از جمله شارجه، رأس الخیمه و فجیره تحت تأثیر قرار نگرفته است.

سیاست کلی وزارت اوقاف و شئون دینی این کشور، توصیه برای وحدت و

جلوگیری از تفرقه و تشتّت است، ولی به هر حال وهابیت دست از فعالیت برنداشته است و با توزیع بسیار زیاد جزوات و کتب علیه تشیع، برای از بین بردن این وحدت تلاش جدی می‌نماید تا آنجا که در اکثر موارد مشاهده شده است که بسیاری از جزوات را به زبان‌های مختلف که قابل استفاده طیف‌های مختلف شیعیان از جمله ایرانیان و عربها و سایرین باشد به زبانهای فارسی، عربی، انگلیسی و حتی اردو منتشر نموده‌اند.

نکته قابل توجه این است که نه تنها شیعیان بلکه اهل تسنن مالکی نیز با افکار و اندیشه‌های وهابیت در تضاد و اصطکاک می‌باشند تا آنجا که امام جمعه دبی در بسیاری از خطبه‌های نماز جمعه با وارد نمودن اشکالات عدیده‌ای بر طرز تفکر وهابیت به شدت می‌تازد و حتی در بعضی از موارد آنان را خارج از دین اسلام بر شمرده است و آنها را فرقه‌ای می‌داند که در انهدام اسلام و اعتقادات آن تلاش می‌کنند و بسیاری از اشکالات وارده از سوی وهابیت علیه تشیع را مردود می‌شمارد. ⁽¹⁾

فعالیت آمریکا و غرب به ویژه انکلیس علیه تشیع در امارات

آمریکا و کشورهای غربی به ویژه انگلیس، در امارات فعالیت فوق العاده‌ای دارند و سفارتخانه این دو در دوبی فعالیت‌های دیپلماسی و جاسوسی می‌کنند و علیه جمهوری اسلامی ایران فعالیت‌های جاسوسی می‌کنند.

آمریکا و انگلیس در امارات با سازمان اطلاعات این کشور مشترکا همکاری مستقیم دارند و آنان این سازمان را اداره می‌کنند و باید گفت: خیلی از تصمیمات امنیتی از طرف دستگاه‌های امنیتی این دو کشور به نیروهای اطلاعاتی اماراتی و غیر اماراتی در این کشور داده می‌شود. البته ماجرا بیشتر از این حرف‌ها است.

حضور خارجی‌ها در این کشور باعث شده تا از طریق تعامل، رفتار، حضور و تردد آنان در جامعه اماراتی با لباس‌های برهنه و بی بندوباری فرهنگ غربی منتقل شود. همچنین تبلیغات شبکه‌های ماهواره‌ای خارجی و شبکه‌های ماهوار‌ای داخلی و پخش فیلمهای مبتذل. و نیز ایجاد کابره‌ها و محل فساد غیر اخلاقی و مشروبات الکلی وقمار بازی واماکن فساد و فحشا باعث شده تا فساد، بی بندوباری و فحشا در این کشور رایج شود.⁽¹⁾

فصل چهارم: جایگاه شیعیان امارات متحده‌ی عربی

اشاره

جایگاه سیاسی شیعیان امارات

رابطه میان دولت و جامعه به عنوان موضوع اصلی جامعه شناسی سیاسی است که یکی از مهمترین و شاید بتوان گفت مهمترین موضوع نظریه پردازی سیاسی و اجتماعی در طی قرون اخیر بوده است.⁽¹⁾

جامعه شناسی سیاسی به مفهوم نوین خود، حاصل تحولات سیاسی و اجتماعی عصر جدید است. به طور کلی می‌توان گفت که موضوع جامعه و قدرت اجتماعی یا نیروها و گروه‌های اجتماعی از قدرت سیاسی و قدرت دولتی از یک سو و جامعه و قدرت اجتماعی یا نیروها و گروه‌های اجتماعی از سوی دیگر است. از این دیدگاه، قدرت سیاسی شامل قدرت دولتی و قدرت اجتماعی است و در کل پیکره جامعه پراکنده است.⁽²⁾

موضوع اصلی جامعه شناسی سیاسی به طور کلی بررسی روابط دولت و جامعه و به ویژه تأثیرات جامعه بر روی دولت است. از این رو در جامعه شناسی سیاسی، شناخت جامعه و پیچید‌گی‌های آن نقطه عزیمت شناخت زندگی سیاسی به شمار می‌رود. با این همه در جامعه شناسی سیاسی، زندگی سیاسی، صرفا سایه و بازتاب فرایندهای اجتماعی به شمار نمی‌رود. دولت به عنوان محل اعمال عالی‌ترین اراده در جامعه سیاسی، گرچه به وسیله عوامل اجتماعی تعیین می‌شود، لیکن عملا مهمترین نیروی فعال است. به عبارت دیگر، دولت تنها عرصه کشاکش نیروهای اجتماعی نیست، هر چند در جامعه شناسی سیاسی، ما بیشتر با این وجه از آن سر و کار داریم. ⁽¹⁾

امروزه جامعه شناسی سیاسی بر حول موضوع اصلی آن یعنی روابط دولت و جامعه در حوزه‌ه‌ای پژوهشی گوناگون توسعه یافته است.⁽²⁾

جایگاه سیاسی شیعیان در ساختار سیاسی این کشور را می‌توان دیدگاه فوق مورد بررسی قرار داد و آنرا در مؤلفه‌های جامعه شناسی سیاسی جستجو نمود و مورد بررسی قرار داد.

فرهنگی، هیچ جایگاه و نقش قانونی ندارند. حاکمان امارات از حضور اقلیت قابل ملاحظه شیعیان در این کشور دغدغه خاطر دارند.

نقش شیعیان در قوه مجریه

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد شیعیان امارات در سطوح بالای حکومت حضور چندان مؤثری ندارند اما به طور غیر علنی در سطوح میانی در

برخی وزارتخانه‌ها مانند وزارت آموزش و پرورش و آموزش عالی و اداره‌ها حضور غیر فعال دارند.

نقش شیعیان در قوه مقننه

شیعیان امارات نقشی در قوه مقننه ندارد.

نقش شیعیان در قوه قضائیه:

شیعیان امارات متحده عربی در قوه قضائیه هیچ نیرویی و در نتیجه هیچ نقشی ندارند. قضات و مسولین ارشد این قوه توسط دولت تعیین و استخدام می‌شوند.

فرصت‌های پیش روی شیعیان امارات

آنان به عنوان مهاجران قدیمی ایرانی در جامعه این شیخ‌نشین این مهاجرین، شهروند خوبی برای این شیخ نشین و کشور امارات هستند و برخی ازآنان وارد دولت امارات شده و پست وزارتی نیز گرفته‌اند.

فرهنگی، مذهبی، سیاسی و اجتماعی جلوگیری کنند و تبلیغات جریان‌های افراطی تکفیر را کاهش دهند.

اقتصادی در این کشور زندگی می‌کنند و معمولا دارای شرکت‌های تجاری و بازرگانی بوده و در مواردی نیز از تخصص‌های علمی و فنی برخوردار بوده و برای زندگی از شرایط مناسبی بهره‌مندند.

مدارس جمهوری اسلامی ایران تحصیل می‌کنند نسبتا خوب است و در مجموع باید اذعان نماییم که شاگردانِ ممتاز و حتی در بعضی موارد از تیزهوشان نیز در میان آنها مشاهده گردیده است.

چالش‌های پیش روی شیعیان امارات

الف) چالش‌های درونی شیعیان

ب) چالش‌های پیشروی شیعیان با دولت امارات

در امارات کانال‌های تلویزیون و 5 شبکه ماهواره ی علیه تشیع برنامه دارند- حکام امارات سعی دارند که فرهنگ و زبان ایران در منطقه رشد نکند و حضور ایرانیها در آنجا تثبیت نگردد.

– توهین ضاحی خلفان، فرمانده پلیس دبی به ساحت مقدس آیت الله العظمی سیستانی.

پ) چالش‌های پیشروی شیعیان با وهابی‌های نفوذی در دستگاه دولتی امارات

منبع: (1،2،3،3،4) بشیریه،حسین،کتاب جامعه شناسی سیاسی ایران،1379صص18-19-21.

فصل پنجم: تجزیه و تحلیل، نتیجه‌گیری و پیشنهادات

اشاره

مؤلفه‌های جامعه شناسی سیاسی شامل رابطه میان دولت، قدرت سیاسی و قدرت دولتی از یک سو و جامعه و قدرت اجتماعی گروههای اجتماعی از سوی دیگر مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی قرار می‌گیرد.

در این مرحله از تحقیق، اطلاعات و داده‌ها در رابطه با هدف تحقیق و پاسخگویی به سؤالات و نیز ارزیابی فرضیه‌ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. همچنین در پایان، نتیجه گیری و پیشنهادات برای به دست آوردن جایگاه مطلوب توسط شیعیان ارائه گردیده است.

تجزیه و تحلیل یافته‌های تحقیق پیرامون جایگاه شیعیان امارات

یافته‌ها در این تحقیق در سطح کتابخانه‌ای جمع آوری شده است. داده‌های کتابخانه ای به منظور پاسخ به هر یک از سؤالات تحقیق جمع بندی گردیده است.

الف: تجزیه و تحلیل نتایج مطالعات اسنادی پیرامون جایگاه سیاسی شیعیان :

نتایج مطالعات اسناد کتابخانه‌ای، فصلنامه‌ها و منابع اینترنتی نشان می‌دهد که

شیعیان امارات در قوای سه گانه نظامی، در نیروی انتظامی، در دستگاه‌های امنیتی و در ارگان‌های سیاسی دولتی حضور و سهمی ندارند (هر چند تعدادی از شیعیان در دولت هستند لیکن آنان اعمال قدرت و نفوذ در هیئت حاکمه به جهت منافع خود ندارند). شیعیان همچنین در قوه قضائیه و مجریه حضور ندارند.

شیعیان در امور اقتصادی، مشارکت و فعالیت خیلی خوبی دارند به ویژه در دبی سرمایه گذاری نسبتا خوبی کرده‌اند.

به دلیل دوری از سیاست و عدم مشارکت در ارگان‌های دولتی و نیز به دلیل عدم انسجام و هماهنگی فیما بین، اهمیت ندادن به تابعیت خود و عدم تمایل به آشکار کردن مذهب خویش و جایگاه آنان تضعیف شده است.

با توجه به وزن جمعیتی شیعیان در جمعیت این کشور و عدم حضورشان در قدرت سیاسی کشور در ساختار سیاسی این کشور حضور ندارند. و در مجموع پاسخ به سوال اول است که شیعیان امارات در ساختار سیاسی این کشور جایگاهی برای خود ندارند و ثبت نکردند.

ب- تجزیه و تحلیل نتایج مطالعات پیرامون فرصت‌های پیش‌روی شیعیان :

یافته‌های به دست آمده از طریق مطالعات اسناد کتابخانه‌ای، فصلنامه‌ها و منابع اینترنتی که در ذیل ذکر شده، پاسخ نهائی به سئوال دوم (آیا شیعیان برای رسیدن به سهم مناسب خود از چه فرصت‌هایی برخوردارند؟ است مهمترین

نتایج یافته‌های جمع آوری شده از مطالعات اسنادی پیرامون فرصت‌های پیش روی شیعیان که آنها بر اساس اولویت دادن پاسخ به فرضیه‌های تحقیق است به شرح زیر می‌باشد:

وجود فضای باز فرهنگی در دبی، در اختیار داشتن مساجد و حسینیه‌ها که بستر مناسبی برای فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی شیعیان امارات، قدمت سکونت آنان در این کشور، تعامل خوب میان شیعیان و اهل تسنن، وجود مشترکات اعتقادی و مذهبی و زمینه همگرایی میان شیعیان ایران و امارات، نظر خوب سنی‌های امارات به ایران و ایرانیان، وزن جمعیتی شیعیان امارات در حد یک اقلیت مذهبی، نقش مهم اقتصادی و بازرگانی شیعیان، تأسیس و ثبت شرکتهای فراوانی ایرانی، داشتن خانواده‌های با نفوذ.

پ) تجزیه و تحلیل نتایج مطالعات اسنادی پیرامون چالش‌های پیش روی شیعیان:

یافته‌های به دست آمده از طریق مطالعات اسناد کتابخانه‌ای، فصلنامه‌ها و منابع اینترنتی که در ذیل ذکر شده، پاسخ نهائی به سئوال سوم (شیعیان برای رسیدن به سهم مناسب خود با چه چالش‌های عمده‌ای مواجه‌اند؟) است مهمترین چالش‌های عمده که شیعیان با آن روبرو هستند، به شرح ذیل است:

عدم وجود اتحاد در میان شیعیان، نبودن انسجام و هماهنگی در میان آنان، پراکندگی سکونت عدم پذیرش شیعیان در ادارات دولتی نظامی و انتظامی، نفوذ

و فعالیت گسترده وهابیت در ارکان حاکمیت علیه شیعیان، پنهان کردن شیعیان هویت خود، را ادغام شیعیان در فرهنگ سنی جامعه، عدم دخالت شیعیان در امور سیاسی، عدم داشتن بینش سیاسی، داشتن مشکل علمی و آموزشی، نبودن ارتباط قوی و رسمی میان مراکز رسمی شیعیان با یکدیگر، نبودن ارتباط قوی و رسمی میان شیعیان و دولت امارات، فقر فرهنگی و دینی باعث عقب ماندگی شیعیان امارات، تهاجم فرهنگی و متزلزل کردن بنیان‌های اخلاقی، مذهبی و عقیدتی.

با توجه به وزن جمعیتی بیست درصدی شیعیان امارات که یک اقلیت قابل توجهی از این جامعه را تشکیل می‌دهند، ضرورت ایفای نقشی معادل یک پنجم قدرت سیاسی این کشور مورد انتظار می‌باشد، در حالی که نتایج حاصل از تحقیق، بیانگر عدم حضور در قدرت سیاسی است. یعنی آنان در ساختار کشور جایگاهی ندارند و این پاسخ فرضیه اول تحقیق است.

نتایج یافته‌های به دست آمده از مطالعات اسناد کتابخانه‌ای، فصلنامه‌ها و منابع اینترنتی، فرصت‌های پیش روی شیعیان برای رسیدن به جایگاه مطلوب خود در پیش ارائه گردید و نشان می‌دهد که شیعیان فرصت‌های خوبی در دست دارند و می‌توانند با استفاده از نکات مهم برای خود جایگاه اجتماعی و سپس سیاسی ترسیم کنند. از این رو می‌توان به فرضیه دوم پاسخ مثبت بدهیم:

داشتن مساجد و حسینیه‌ها، قدمت سکونت آنان در این کشور، تعامل خوب میان شیعیان و اهل تسنن و داشتن نقش مهم اقتصادی و بازرگانی در این کشور، فرصت‌های خوبی برای به دست آوردن جایگاه سیاسی مطلوب دراین کشور دارا می‌باشند.

نتایج یافته‌های به دست آمده از مطالعات اسناد کتابخانه‌ای، فصلنامه‌ها و منابع اینترنتی، نشان می‌دهد چالش‌هایی پیش روی آنان وجود دارد که مانع نفوذ و حضور آنان در سیستم‌های دولتی می‌شود. عمده این چالش‌ها در بخش پیش ارائه گردید. از این رو میتوان به فرضیه سوم پاسخ مثبت داد؛

به نظر می‌رسد شیعیان امارات برای به دست آورن جایگاه سیاسی خود با چالش‌های عمده از جمله عدم وجود اتحاد در میان شیعیان، نداشتن بینش سیاسی، فقر فرهنگی و دینی، نفوذ گسترده وهابیت در ارکان حاکمیت و فعالیت علیه شیعیان، پنهان کردن هویت مذهبی خود، نداشتن ارتباط قوی و رسمی میان شیعیان و دولت امارات مواجه هستند.

نتیجه گیری

1- نتایج اطلاعات این تحقیق پیرامون جایگاه سیاسی شیعیان در ساختار سیاسی امارات نشان می‌دهد که جایگاه آنان در ساختار سیاسی این کشور نسبت به وزن جمعیتی آنان هیچ است.

2- نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که شیعیان امارات با بهره‌برداری از

فرصت‌ها و برطرف کردن نقاط ضعف خود می‌توانند جایگاه سیاسی داشته باشند.

3- نتایج فوق پاسخی به فرضیه اصلی این تحقیق است: به نظر می‌رسد: وجود فضای باز فرهنگی در دبی، داشتن مساجد و حسینیه‌ها، قدمت سکونت شیعیان در این کشور، تعامل خوب میان شیعیان و اهل تسنن و نقش مهم اقتصادی و بازرگانی شیعیان از فرصت‌های مناسب شیعیان در افزایش جایگاه سیاسی خود در این کشور می‌باشد و عدم وجود اتحاد در میان شیعیان، نداشتن بینش سیاسی، فقر فرهنگی و دینی، نفوذ گسترده وهابیت در ارکان حاکمیت و فعالیت علیه شیعیان، پنهان کردن هویت مذهبی خود، نداشتن ارتباط قوی و رسمی میان شیعیان و دولت امارات، چالش‌هایی در راه رسیدن شیعیان به جایگاه سیاسی خود است.

پیشنهادات و راهکارهای عملی در راستای تقویت شیعیان امارات

شیعیان امارات بخشی از جامعه جهانی مسلمانان هستند که بر اساس تعالیم عالیه اسلامی‌باید به همراه سایر ملت‌های مسلمان به ویژه با مسلمانان هم وطن خود جهت همگرایی هر چه بیشتر فکری و عملی تلاش نمایند. این حرکت در بستر سیاسی اجتماعی موجود با چالش‌های مختلفی همراه است که تحقق آن مستلزم دارابودن راهبرد‌های هوشمندانه، جامع، واقع بینانه و با بهره برداری مناسب از همه فرصت‌ها، جهت مواجهه‌ی منطقی با همه‌ی چالش‌های پیش رو

می‌باشد. لذا پیشنهادات زیر که خلاصه‌ای از مطالعات و بررسی‌های اسنادی جهت بهره برداری ارائه می‌گردد.

جمهوری اسلامی ایران باید روابط خود را با شیعیان امارات تقویت کند و این را به عنوان یک راهبرد مهمی برای خود بداند

جمهوری اسلامی ایران می‌تواند به شیعیان امارات این امکان را فراهم کند تا بتوانند روی پای خود بایستند وعزت از دست رفته خود را برگردانند. ایران در این رابطه می‌تواند با روش‌های زیر به شیعیان امارات کمک کند. مهمترین این روش‌ها به صورت زیر آورده شده است.

1- برگزاری سمینار، همایش، کنفرانس تحقیقاتی و علمی برای شیعیان امارات در ایران.

2- برنامه ریزی و آگاهی دادن به جوانان امارات در راستای علمی نخصصی و رشته‌های مهم. از طریق اعزام مبلغین خوب و آگاه و یا پذیرش دانشجویان شیعه در دانشگا‌های ایران.

3- پیدا کردن یک فرد شاخص و مخلص از شیعیان امارات جهت رهبری آنان.

4- ایجاد مراکز علمی مشترک در کشور امارات که باعث تقویت سطح علمی و فنی آنان می‌شود.

6- برگزاری کاروان‌های زیارتی برای شیعیان جهت زیارت عتبات مقدسه

در ایران و آشنا شدن با فرهنگ اصیل شیعه و عدم سختگیری در اعزام و اقامت آنان و فراهم آوردن امکانات فرهنگی هدفدار برای زوار شیعه.

7- در مجموع تبادل فرهنگی، دانشگاهی و حوزوی ایران با شیعیان نقش اساسی در پیشرفت شیعیان دارد.

پیشنهادات

1- شیعیان باید تلاش نمایند تعریف مشترک از موجودیت ملی و دینی خود را با جامعه امارات در عین حفظ هویت مذهبی ارائه نموده و با حضور مؤثر و سازنده در جامعه به تثبیت این هویت عینیت بخشند.

2- شیعیان امارات بایستی به فکر اتحاد فیمابین باشند تا در اتخاذ مواضع و پیگیری مطالبات با قدرت بیشتری برخوردار نمایند.

3- شیعیان باید ابتدا زیر ساخت‌های اساسی را فراهم نمایند، از آن جمله تثبیت نمودن حق شهروندی شیعیان جهت مشارکت در حکومت در چارچوب قانون.

4- ایجاد اتحاد میان شیعیان بدون در نظر گرفتن وابستگی اجتماعی آنان که این باعث می‌شود هویت خود را در جامعه امارات حفظ کنند و در هدف، عقیده، انسجام، همبستگی و هماهنگی در میان شیعیان ایجاد وحدت می‌نمایند.

5- از دامن زدن به ارتباطات حساسیت زا و استفاده از روش‌های ارتباطی تحریک کننده پرهیز گردد.

6- تلاش برای ادامه همزیستی مسالمت آمیز با اهل تسنن امارات.

7- انسجام کارهای فرهنگی و اطلاع رسانی گسترده و شفاف.

8- توافق در میان شیعیان بر هشدارهای مشترک که توسط دشمن علیه آنان تبلیغ می‌شود.

9- تصویر روشن از وفاداری و به دور از هرگونه پنهان کاری از خود در رفتار و کردار و اجتناب از هرگونه اقدام تفرقه افکنانه در ابعاد مختلف.

10- تلاش برای اعتماد سازی با دولت با رعایت تمام مبانی و ارزش‌های دینی و مذهبی.

11- بالابردن میزان تحصیلات جوانان و حضور فعال آنان در مراکز آموزشی به ویژه در دوره ابتدایی و دبیرستانی.

12- تشکیل کارگروه‌های علمی- فرهنگی- اقتصادی و مذهبی با رویکرد ترقی خواهانه.

13- بیان مظلومیت‌ها و محدودیت‌ها برای افکار عمومی و برخورد عاقلانه با جریانات سیاسی موجود.

14- استفاده از حسینیه‌ها که بهترین محل برای تبلیغ امور فرهنگی و فکری است.

15- ترویج دروس مذهبی و فرهنگی توسط شخصیت‌های دینی، فکری و فرهنگی در قالب تشکیل جلسات , همایش‌ها، سمینارها و کنفرانس‌ها.

16- حضور شیعیان در همایش‌ها و کنفرانس‌های اسلامی در داخل و خارج جهت معرفی و تماس شیعیان با دیگر ملل کشورهای خارجی.

17- معرفی تشیع از طریق رسانه‌ها و مطبوعات و نوشتن مقالات در هر مناسبتی و شرکت در مناظره‌ها ی تلویزیونی با افراد مخالف.

18- عمل نمودن به مسائل فقهی و شرعی جهت آموختن به دیگران.

19- ساختن کتابخانه‌ها با تجهیزات کامپیوتری جهت معرفی مذهب شیعه و استفاده از تکنیک‌های روز تبلیغاتی

20- شیعیان برای احقاق حقوق خود باید از فرصت‌های قانونی استفاده کنند. فعالیت‌های شیعیان باید عمدتا در چارجوب‌های قانونمند صورت گیرد و از درگیر شدن با دولت پرهیز نمایند.

21- برای خنثی نمودن دیدگاهها و تبلیغات ضد شیعی با ارائه عملکردهای مثبت و بهره برداری از تمامی ابزار تبلیغاتی به صورت مستمر تلاش نمایند.

23- ادامه تعامل خوب میان شیعیان و سنیان می‌تواند از هرگونه اختلافات فرهنگی، مذهبی، سیاسی و اجتماعی جلوگیری کنند و تبلیغات جریانهای افراطی تکفیری را کاهش دهد

24- گسترش شرکت‌های تجاری و بازرگانی و N.G.O باعث گسترش جایگاه شیعیان در جامعه امارات است.

25- از مزیت‌های ارتباط با جمهوری اسلامی ایران باید به شکل هوشمندانه بهره

مند شوند لیکن این ارتباط باید دارای چارچوبی قانونمند و هم راستا با طرح‌های توسعه ارتباطات کشور امارات با همسایگان منجمله جمهوری اسلامی ایران باشد.

26- ارتقای سطح کیفی شیعیان در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی.

27- ارتباط با ایران به عنوان قدرت برتر منطقه.

منابع و ماخذ

الف) کتاب‌ها

1)- خوبروی پاک- محمد رضا، اقلیت‌ها، نشر و پژوهش شیرازه، 1380.

2)- میرحیدر دره، مبانی جغرافیای سیاسی، انتشارات سمت، 1385.

3)سوفی شوتار، شناخت و درک مفاهیم جغرافیای سیاسی،حامد رضیئی، نشر سمت سال 1386.

4)- دونالد‌هاولی، دریای پارس و سرزمین‌های متصالح، ترجمه: حسن زنگنه.

11)- مظهری، مهدی کتاب جغرافیای سیاسی شیعیان منطقه خلیج فارس.

12)- مؤسسه مطالعات بازرگانی- وزارت بازرگانی- امارات متحده عربی- سال 1364.

ب) جزوه‌ها و مقاله‌ها

1- لک زایی، شریف، حقوق و اختیارات اقلیت‌ها، قصلنامه دانشگاه امام صادق علیه السلام شماره 13، 1383.

2)- اداره بررسی‌ها- سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی- طلایه؛ امارات متحده، سال1378.

8)- آمار «سازمان CIA» از شیعیان امارات، سال 2007.

10)- آمار انجمن دین و زندگی اجتماعی «مؤسسه PEW» آمار شیعیان امارات در سال 2009.

11)- سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، اطلاعاتی در باره‌ی امارات متحده عربی،1378.

پ) روزنامه‌ها

1)- جهان اسلام، «امارات متحده ی عربی»، روزنامه اطلاعات گلبانگ مسجد، شماه 19، ص 12)

3)- غلامرضا محمدی، «امارات با بحران زنده است»، رسالت، 29 /01/ 1378.

ایران در دبی 27/6/2007.

ت) منابع اینترنتی

1)- خبرگزاری ابنا - پنج شبکه امارات علیه تشیع برنامه دارند-29 /1/1390.

2)- رضا لک‌زایی،ابنا - مصاحبه با حجت‌الاسلام‌والمسلمین شاهچراغی -سال1388 .

4)- www.shiaonline.ir بنیاد جهانی - فشاردولت امارات برای اخراج شیعیان/ 10 /2 /1391.

5)www.eteghadat.com/ اقدمات خشونت‌آمیز دبی ضد شیعیان مقیم 29 مهر 1387.

warnews.blogfa.com (6افشای آخرین توطئه امارات ضد شیعیان/27/07/1387) ش.خبر .

7)SHIA-NEWS.COM.. www اخراج 1000 شیعه لبنانی از امارات روزنامه لبنانی الاخبار 2009.

8)شیعه نیوز، افزایش اقدامات خشونت‌آمیز بر علیه شیعیان در امارات//06/05/ 1387 – فارس.

9)- خبرگزاری ابنا -پنج شبکه امارات علیه تشیع برنامه دارند-29/1/ 1390.

10)- سایت زندگی نیوز -«النخیل»اخراج اتباع ایرانی از امارات- فرمانده پلیس دبی-15/2/ 1391.

11)- http://www.ghatreh.co- «تابناک»، 7/شهریور/ ۱۳۸۸.

12)- www.valiasr-aj.com - فارس / 19 فروردین/1391).

13)- ww.rasekhoon.net اردیبهشت 1388.

16)- Stew Magnuson. For the UAE, Iran Is Both Enemy and Trading Partner. National Defense, May 2009 - fa.wikipedia.org / /ایرانیان امارات.

17)- www.rasekhoon.net 27 اردیبهشت 1388.

18)- alma Do sari. Persian Presences in the UAE. Asher Al-Awsat 01/02/2007 .

19)- خاکرند، حسن، تحلیل و ارزیابی وضعیت فرهنگی امارات، 1375.

20)- www.eteghadat.com/ اقدمات خشونت‌آمیز دبی ضد شیعیان مقیم - 29 مهر 1387.

21)- علی- محمد، اقلیتها و حقوق بین الملل، 7/3/1385، سایت www.hogr.com.

23)- شریعتمداری،حسن –بیانیه حقوق افراد-14/فوریه/2005-سایت دیدگاه.

24)- مدنیان و کجباف، 18/2/1387، سایت www.forone.iran.com.

25)- مدیر، حقوق اقلیتها، 29/3/ 1387، سایت نوگرا.

27)- طباطبایی، ندا، اماکن مذهبی اقلیت‌ها، سال 1386 سایتnoorportal.net. www.

30)- UAE CIA World Fact book7/7/1391.

32)- retrieved on 0 1/09/2008.

33)- www.hziegler.com/articles/political-system-of-the- UAE.

34)- www.mahshar.com - نظام آموزشی امارات-7/05/391 .

36)Human Rights Watch World Report ۲۰۰۷ UAE- fa.wikipedia.orحقوق بشر امارات.

38)UAE: Media Law Undermines Free Expression- fa.wikipedia.orgحقوق بشر امارات.

45)- Hamrahannews.ir 48 / 0 139 / محاکمه فعالان سیاسی در ابوظبی.

46)-shafaqna.com. Www موج بازداشت‌ها، کشور را وارد تونل تاریکی کرده 19/ 5/1391.

49)-فارس، بنقل از پایگاه خبری عربی پرس دوشنبه ۲۸ فروردین ۱۳۹۱.

50)- www.shafaqna.com/.../--دوشنبه, 11 اردیبهشت 1391.

51)- www.shafaqna.com/persian 26 تیر 1391.

52)- www.shia-news.com ۷ / تیر /۱۳۹۱ - شفقنا –ایلنا.

53)- سایت فرهنک نیوز به نقل از العالم،1 /7/1391.

54)- ابنا www.abna.ir /24 /08/1391 - سایت خبری- تحلیلی مشرق نیوز.

55)- فارس، به گزارش خبرگزاری اهل‌بیت علیه السلام - ابنا - امارات - 12/9/1391.

56)- www.rasekhoon.net - اردیبهشت 1388.

59)- سایت اهل البیت - آمار شیعیان - www.ahl-ul-bayt.org 20/بهمن/ 1388.

60)- www.rasekhoon.net 27 اردیبهشت 1388.

63)- ویکی پیدیا، 1387، سایت ویکی پیدیا.

خدایا چنان کن سرانجام کار تو خشنود باشی و ما رستگار.

بسم الله الرحمان الرحیم

سبحان ربک رب العزه عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدلله رب العالمین

وصلی الله علی محمد و آله الطیبین الطاهرین و عجل فرجهم