حواس در حیوانات

مشخصات کتاب

سرشناسه: ربیعی، هومان، 1387-

عنوان و نام پدیدآور: حواس در حیوانات/ گردآورندگان هومان ربیعی، علی پورنایب زاده؛ ویراستار ادبی راضیه جوهریان؛ ویراستار علمی سمیه مظفری.

مشخصات نشر: اصفهان: انتشارات امیرفدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.

شابک: 978-622-6446-48-8

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

موضوع: حیوان ها - اندام های حسی

موضوع: Animals - Sense organs

موضوع: بینایی

موضوع: Vision

موضوع: بویایی

موضوع: Smell

موضوع: حیوان ها - عجایب

موضوع: Animals - Miscellanea

شناسه افزوده: پورنایب زاده، علی، 1387-

رده بندی کنگره: QL51/ر2ح9 1397

رده بندی دیویی: 590/7

شماره کتابشناسی ملی: 5502527

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: مرضیه محمدی سر پیری

اشاره

سرشناسه: ربیعی، هومان، 1387-

عنوان و نام پدیدآور: حواس در حیوانات/ گردآورندگان هومان ربیعی، علی پورنایب زاده؛ ویراستار ادبی راضیه جوهریان؛ ویراستار علمی سمیه مظفری.

مشخصات نشر: اصفهان: انتشارات امیرفدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.

شابک: 978-622-6446-48-8

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

موضوع: حیوان ها - اندام های حسی

موضوع: Animals - Sense organs

موضوع: بینایی

موضوع: Vision

موضوع: بویایی

موضوع: Smell

موضوع: حیوان ها - عجایب

موضوع: Animals - Miscellanea

شناسه افزوده: پورنایب زاده، علی، 1387-

رده بندی کنگره: QL51/ر2ح9 1397

رده بندی دیویی: 590/7

شماره کتابشناسی ملی: 5502527

حواس در حیوانات

گردآورندگان:

هومان ربیعی دانش آموز پایه ی پنجم دبستان دکتر محمدشفیعی

علی پورنایب زاده

دانش آموز پایه ی پنجم دبستان دکتر محمدشفیعی

انتشارات امیرفدک: اصفهان- خیابان هشت بهشت غربی نبش تقاطع ملک ساختمان فدک

تلفن: 32730360-031 - همراه: 09133135694 کدپستی: 43151-81546

Fadak.mansori@gmail.com

حواس در حیوانات

هومان ربیعی 87- علی پورنایب زاده 87

آماده سازی: انتشارات امیرفدک

مدیرمسئول: دکتر محمدرضا محمدشفیعی

مدیر تولید: سید محمدرضا منصوری تهرانی

مدیر فنی: مهسا صالحیان - سمیه مظفری

ویراستار ادبی: راضیه جوهریان

ویراستار علمی: مهسا صالحیان - سمیه مظفری - سروش نکوئی

صفحه آرا: عابدی - کاویانی

طراح جلد: کاویانی

● لیتوگرافی: طاها ● چاپ: ملت ● صحافی: ملت

● چاپ اول: 1397 ● تعداد: 1000 ● قیمت: 40000 تومان

حق چاپ: 1397، انتشارات امیرفدک

شابک: 8-48-6446-622-978 ISBN: 978-622-6446-48-8

هر گونه استفاده از مطالب این کتاب اعم از بازنویسی، خلاصه سازی، نقل مطالب آموزشی، برداشت به صورت دست نویس، کپی، تکثیر و هر گونه چاپ سنتی و دیجیتال، استفاده به صورت کتاب الکترونیکی، لوح فشرده، قرار دادن مطالب بر روی اینترنت و وبسایت ها و هر گونه شبکه ی کامپیوتری دیگر و به طور کل هر گونه استفاده ی اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت منافع مادی و معنوی خود، بدون اجازه ی کتبی ناشر ممنوع و بر اساس بند 5 ماده ی 23 قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و قوانین مربوط به جرایم رایانه ای کشور قابل پیگیری در محاکم قضایی است.

تقدیم به:

پدر و مادر عزیز و مهربانم

که در سختی ها و دشواری های زندگی همواره یاوری دلسوز و فداکار

و پشتیبانی محکم و مطمئن برایم بوده اند.

هومان ربیعی

تقدیم به:

پدر و مادرم

که از نگاهشان صلابت

از رفتارشان محبت

و از صبرشان ایستادگی را آموختم

علی پورنایب زاده

پیشگفتار:

در مرکز تحقیقات و فن آوری های نوین دمش سپاهان (دکتر محمدشفیعی) آموزش پژوهش محور را نهادینه کردیم، چرا که ایمان داریم گسترش مرز های علم و فن آوری در جهت پیشرفت کشور در گرو کوشش پژوهشگران است و پژوهشگر با ذهن پرسش گرش از لایه های ابر گرفته آسمان دانش می گذرد، تا به افق های جدیدی دست یابد. روح پژوهشگر، پویا و جوینده است و پوسته های جهل را شکافته، به قنات جاری علم دست می یابد و تا چشمه ی جوشان آن را بر کویر تشنه خویش جاری نسازد، آرام نمی گیرد. در مراکز پژوهش محور دکتر محمدشفیعی اعتقاد داریم؛ پژوهش هزینه نیست، سرمایه است. در اقدامات پژوهشی این مراکز پژوهشی، پژوهشگران کوچک ما تلاش می کنند وضعیت نامطلوب را به وضعیت مطلوب تغییر دهند و یاد می گیرند درست توجه کنند و بدان چه که آموخته اند عمل کنند.

دانش آموزان پژوهنده ی ما می فهمند که هیچ گاه شکست در مسیر کسب دانش وجود ندارد، لذا از ناملایمات علمی و بن بست های مقطعی هراسی نداشته و راه غلبه بر سد های مجازی پیش روی کسب دانش و ارتقای علمی را خوب یاد بگیرند. علاوه بر این اصول و مبنای کار گروهی را فراگرفته تا بتوانند براساس خرد جمعی کار کنند. با بیش از 25 سال سابقه آموزشی - پژوهشی و مدیریتی دریافته ایم که پژوهش و تحقیق مثل حروف الفبا باید از سال های نخست آموزش شروع شده و نهادینه شود، و این امر مهم را در طرح آموزش پژوهش محور انجام داده و به نتایج شگرفی دست یافته ایم و با علم به این که می دانستیم دانش آموزان در مقاطع پایین تر توانایی های بزرگی دارند و در عمل تجربه نمودیم و نهادینه کردیم و مصمم هستیم که این امر مهم در کل کشور اجرایی شود. انشاا...

محمدرضا محمدشفیعی

مدیر مجتمع فرهنگی آموزشی تحقیقاتی دکتر محمدشفیعی

فهرست مطالب

فصل اول ...8

راز هایی درباره‌ی حیوانات ...9

فصل دوم ...21

حواس برتر حیوانات ...22

حس های قوی در حیوانات ...27

قدرت بویایی چه حیوانی قوی تر است؟ ...30

قدرت لامسه چه حیوانی قوی تر است؟ ...34

قدرت شنوایی چه حیوانی قوی تر است؟ ...37

قدرت بینایی چه حیوانی قوی تر است؟ ...39

سایر حیوانات چه می کنند؟ ...43

برخی از حیوانات که حواس خاصی دارند ...44

فصل سوم ...49

نتایج عجیب مقایسه انسان با حیوانات ...50

منابع ...56

فصل اول: راز هایی درباره‌ی حیوانات

اشاره

ما انسان ها عطر گل ها و صدای خنده بچه ها را به خوبی حس می کنیم. اما آیا نیروی برق و یا این قبیل چیز ها را هم به همین سادگی تشخیص می دهیم؟ حیوانات، اما برخلاف ما انسان ها، مملو از استعداد های ذاتی کارآمد هستند، مثل دید فرابنفش، تشخیص حرارت، پیشبینی زلزله و ... در این کتاب ما قصد داریم با برخی از این حواس برتر آشنا شویم.

تصویر

راز هایی درباره ی حیوانات

اغلب شنیده ایم که بعضی حیوانات حس بینایی یا بویایی بهتری از ما دارند. یا چیز هایی را حس می کنند، که ما نمی توانیم؛ مثلاً میدان های مغناطیسی را نمی توانیم حس کنیم.

همه می دانند که برخی از حیوانات حواس قابل ملاحظه ای دارند. سگ ها حس بویایی بسیار قوی تری نسبت به ما دارند و گربه ها در تاریکی مطلق شب که ما مجبور به استفاده از چراغ قوه می شویم، قادر به دیدن هستند. برخی از حیوانات حتی چیز هایی، مثل تشعشع را احساس می کنند، که ما کاملاً نسبت به آن ها ناآگاهیم.

ماجرا هایی از قابلیت های خارق العاده حواس حیوانات را مرتب در رسانه ها می بینید و می خوانید. اما از کجا می فهمیم که کدام حس فلان حیوان قوی تر است؟ نمی توانیم از خود ماهی بپرسیم که چه می بیند و چطور می بیند.

آشکار کردن این که حیوانات چه چیزی را می توانند حس کنند، به نبوغ زیادی نیاز دارد. به مدد این نبوغ، امروز می دانیم که چشمان ماهی چگونه می بیند و سگ چگونه بو می کشد.

تصویر

اولین کاری که می شود کرد، ساده ترین کار است. زیر نظر گرفتن یک حیوان در حیات وحش. پرندگان لاشخور بزرگ همچون کرکس را به عنوان مثال در نظر بگیرید. آن ها می توانند از چندین کیلومتر دورتر، متوجه وجود لاشه در حال فسادی که زیر شاخ و برگ استتار شده، شوند. همین موضوع به ما می گوید، کرکس ها توانایی خارق العاده ای در دیدن جزییات دارند.

حس بویایی سگ ها عالی است و می تواند مفید باشد. سگ ها می توانند بو های خاص را، حتی در وجود بو های دیگر و قوی تر، از فاصلۀ بسیار دور تشخیص دهند.

تصویر

آناتومی ارگان های حسی، مسائل زیادی را درباره عملکرد آن ها آشکار می کند.

مثلاً گوش های خودتان را درنظر بگیرد. هر کدام از گوش ها دارای یک حلزونی

است: ساختاری کوچک و مارپیچ که حاوی هزاران سلول عصبی ویژه برای تشخیص صداست. شکل مارپیچ حلزون گوش، مسئله ای را در مورد نحوه کار آن برای ما آشکار می کند: شکل حلزون گوش به خصوص برای تشخیص صدا های آرام و زیر به کار می آید. در سال 2006، پژوهشگران چگونگی حرکت صدا در مارپیچ را بررسی کردند، و متوجه شدند که با پیش رفتن صدا، فرکانس آن تقویت می شود. این مهم باعث می شود تا تشخیص صدا های آرام و زیر آسان تر شود.

تصویر

به طریق مشابه، شاخک حشرات به آن ها کمک می کند تا بو کنند، بچشند، لمس کنند، بشنوند، دما را تشخیص دهند و جریان هوا را حس کنند. شاخک در مسیر تکامل صاحب ابزار هایی برای هر یک از این حواس شده است، و این ها را می توان در زیر میکروسکوپ مشاهده کرد.

دانیل رابرت از دانشگاه بریستول انگلستان، بر چگونگی استفادۀ حشرات از شاخک شان برای شنیدن مطالعه می کند. در سال 2001، او با همکاری مارتین گوپفرت بر روی شاخک های پشه ها کار کرد. پشه ها از شاخک شان برای تشخیص ارتعاشات صوتی بهره می گیرند. از جمله می تواند به آن ها بگوید که یک جنس مخالف در نزدیک شان است. به گفتۀ رابرت، شاخک های پشه ها 15000 تا 16000 سلول مختص شنیدن دارد.

رابرت و گوپفرت، در یک محیط بستۀ عایق صدا، پرتوی بسیار ملایم لیزر را به شاخک پشه تاباندند. نتیجه غافلگیر کننده این بود که آن ها متوجه شدند در سکوت

مطلق، شاخک پشه به آرامی با فرکانس بین 440 تا 450 هرتز نوسان می کند. این امر بدان معناست که سلول های شنوایی تقریباً همیشه در حال حرکتند.

وقتی که یک موج صوتی وارد می شود، سلول های شنوایی هماهنگ با آن شروع به تکان خوردن می کند. این کار صدا را تقویت می کند و بنابراین پشه می تواند بهتر بشنود.

تصویر

به گفتۀ رابرت، سلول ها قدری تکانه به فرکانسی که نیاز دارند وارد می کنند که در برخی موارد کمک می کند، تا صدا 10 تا 100 برابر تقویت شود.

تصویر

رابرت از روش های میکروسکوپی مشابه برای بررسی گوش های جیرجیرک های

بوته ای نیز استفاده کرده است. گوش های این جانور روی پا های جلویی جانور، درست زیر زانو هایش قرار دارند.

رابرت و همکارانش با انجام یک میکرو سی تی اسکن بر روی این گوش های ریز دریافتند که گوش های جیرجیرک یک سیستم "اهرمی" دارد، که به ارتعاشات تولید شده توسط صوت واکنش نشان می دهد. این سیستم نیز اثر موج ها را تقویت می کند. رابرت می گوید: هیچ کس تا به حال این موضوع را مشاهده نکرده بود.

تصویر

علاوه بر این، وقتی که ارتعاشات به داخل گوش جیرجیرک وارد می شوند، به یک حفرۀ کوچک و حاوی مایع می رسند، که نورون های حسی که صدا را تشخیص می دهند می پوشاند. رابرت برای کشف این موضوع از لیزری استفاده کرد که می تواند حرکات بسیار کوچک را تشخیص دهد.

برای این که بیشتر یاد بگیریم، می توانیم یک گام فراتر از آناتومی برویم و سلول های ارگان های حسی را بررسی کنیم.

برخی از ماهی های اعماق دریا، در شبکیۀ چشم شان تنها دارای سلول های میله ای هستند. در حالی که شبکیۀ چشم انسان هم سلول های میله ای دارد و هم سلول های مخروطی.

این موضوع مسائلی را درباره بینایی انسان و ماهی آشکار می کند. سلول های مخروطی برای بینایی رنگی مورد استفاده قرار می گیرند و این موضوع که ماهی ها فاقد این نوع سلول هستند به نشان می دهد که آن ها قادر به دیدن رنگ نیستند.

تصویر

به همین دلیل، سگ ها نیز کوررنگ هستند. آن ها فقط دو نوع مخروط دارند، در حالی که انسان سه نوع مخروط دارد. یعنی که سگ ها می توانند زرد و آبی را از هم تشخیص دهند، اما در تشخیص قرمز و سبز دچار مشکل می شوند.

انسان ها از سلول های میله ای برای دیدن در نور کم استفاده می کنند. سلول های میله ای ماهی های اعماق دریا "بسیار بزرگ" است. این امر به آن ها کمک می کند که نور را تا جای ممکن جذب کنند و بتوانند در تاریکی نزدیک مطلق ببینند.

از همین روش می توان درباره سلول های بویایی و چشایی نیز استفاده کرد.

تصویر

برای مثال، دانشمندان تعداد گیرنده های بویایی در بینی سگ ها را شمرده اند. در

یک سگ شکاری این عدد بیش از 200 میلیون عدد است. این رقم را با تعداد بین 5 تا 6 میلیون گیرنده در بینی انسان ها مقایسه کنید. این گواه دیگری است بر این که حس بویایی سگ ها بسیار قوی تر از ماست.

مثال مشابه دیگر، تحلیلی است که در سال 2006 روی زبان گربه صورت گرفته و نشان می دهد که گربه ها فاقد گیرنده های چشایی برای واکنش به چیز های شیرین هستند. یعنی این که گربه سانان، از شیر و ببر گرفته تا گربه های خانگی، نمی توانند شیرینی را حس کنند. دقیقاً مشخص نیست چرا، اما یک فرضیه این است که، گربه ها به خاطر این که گوشت خواران قهاری هستند، از درک مزۀ شیرین سودی نمی برند. در مقابل، مگس های میوه دارای گیرنده های بویی هستند که برای حس بو های میوه ای عالی هستند، ولی به غیر از آن به کار چندان دیگری نمی آیند. بنابر معیار های انسانی، حس بویایی مگس های میوه محدود است، ولی همین بویایی محدود به خوبی نیاز هایشان را برطرف می کند. اما ماجرا فقط محدود به چشم ها، گوش ها و بینی ها نمی شود. ما می توانیم چگونگی رسیدن سیگنال های حسی به مغز از طریق سیستم اعصاب حیوان را هم مطالعه کنیم.

برای درک این موضوع، دانشمندان به سراغ آزمایش الکتروفیزیولوژیک رفته اند. در این آزمایش یک الکترود بسیار ریز درون چشم یا مغز حیوان قرار داده می شود، تا بتوان تکانه های الکتریکی کوچک که توسط ارگان های حسی تولید می شوند را تشخیص داد.

یک سوال کلیدی این است که یک حیوان چقدر در دیدن رفت و آمد سریع نور خوب عمل می کند. این آزمایش مشخص می کند که حیوان چقدر در تشخیص حرکت قدرت دارد.

چشم انسان قادر است نور لحظه ای را تا پنجاه بار در ثانیه تشخیص دهد. اگر سرعت رفت و آمد نور بیش از این باشد، برای ما مثل این است که نور به طور مستمر روشن باشد؛ لامپ های فلوئورسنت بیش از 100 بار در ثانیه چشمک می زنند، اما ما نورشان را ثابت درک می کنیم.

حیوانات دیگر حساس تر هستند. مثلاً، برخی از مرغ ها می تواند تا صد بار در ثانیه رفت و آمد نور را متوجه شوند. این باعث می شود، که استفاده از نور فلوئورسنت در مرغدانی ها منجر به مشکل شود.

تصویر

بعد از همۀ این ها به خودِ مغز می رسیم.

تصویر

اسکن های تصویرسازی تشدید مغناطیسی کارکردی (یا اف ام آر آی)، زمانی که بخش خاصی از مغز فعال است، با تشخیص تغییرات در جریان خون و سطح اکسیژن خون، آن بخش فعال را نمایان می کند. وقتی که نورون های خاصی مشغول کارند، مثلاً اگر نورون های مربوط به حس بویایی فعال باشند، خون حاوی اکسیژن به آن ها رسانده می شود.

از این جاست که می دانیم نواحی خاصی از مغز سگ ها وجود دارند که اطلاعات

ویژه و پیچیده مربوط به بو را پردازش می کنند.

برای مثال، مطالعه ای در سال 2015 نشان داد که فعالیت مغز سگ ها بسته به این که بو های انسانی آشنا یا غریبه را استشمام کنند، فرق می کند. مرحله آخر، بررسی دی ان اِی حیوان است.

همه ی بخش های حواس یک حیوان، از ساختار ارگان های حسی اش گرفته تا تعداد سلول های گیرنده و رفتار مغزش، نهایتاً از ژن هایش ناشی می شود. این ژن ها هستند که تصمیم می گیرند که یک حیوان چقدر خوب بتواند بو کند، ببیند، بشوند یا بچشد. بدین ترتیب، تنها با بررسی دی ان ای (DNA) جانور می توانیم جزییات زیادی راجع به حواس او بفهمیم.

در یک تحقیق در سال 2014، پژوهشگران ژنومِ 13 گونه را در جستجو برای ژن های مربوط به حس بویایی کنکاش کردند. فیل های آفریقایی بیش از هر حیوان دیگری که تاکنون مورد مطالعه قرار گرفته، ژن های مختص بویایی دارند. ما راجع به این که این 2000 ژن بویایی فیل ها هر کدام چه کاری می کنند، چیزی نمی دانیم، اما همین عدد نشان می دهد که بینی فیل ها به صورت فوق معمولی تکامل یافته است.

تصویر

در پایان، به یک موضوع دیگر هم باید بپردازیم. تا این جا به چگونگی مطالعه حواس حیوانی ای پرداختیم که انسان هم داراست. اما برخی حیوانات می توانند چیز های را تشخیص دهند که ما اصلاً نمی توانیم حس کنیم. برخی جانوران شکل هایی از نور را می بینند که ما نمی توانیم ببینیم. جانوران بسیاری هستند که فرابنفش را می بینند. فرابنفش نوری است که طول موج آن میان 100 تا 400 نانومتر قرار می گیرد.

عدسی چشم انسان های سالم نور فرابنفش را متوقف می کند و در نتیجه ما نمی توانیم این نور را ببینیم، اما در گونه های دیگر، دیدن نور فرابنفش، دیدن در نور کم را آسان تر می کند.

تصویر

برخی از چیز ها تنها نور فرابنفش را منعکس می کنند. مثلاً، برخی از گلبرگ های گل ها رشته هایی از مواد بازتاب دهنده نور فرابنفش دارند، تا بتوانند حشرات را جذب گل کنند.

زنبور عسل این علامت ها را می بیند و جالب این که این علامت ها به محل وجود شیرۀ گل اشاره می کنند. دقیقاً مثل علامت فرود برای زنبور می مانند. زنبور ها این تابلو های راهنما را برای رسیدن به نکتار دنبال می کنند و بدین ترتیب کار گرده افشانی را هم انجام می دهند. این یک بازی برد - برد برای گل و زنبور است.

تصویر

حواس سایر حیوانات، عجیب تر هم هست، ولی باز هم موفق شده ایم راه هایی برای مطالعه بر حواس شان پیدا کنیم.

مثلاً، ما می دانیم که پرندگان مهاجر می توانند میدان های مغناطیسی زمین را حس کنند. الگو های مهاجرتی آن ها هماهنگ با تغییر مکان قطب های مغناطیسی زمین تغییر می کند.

به طور کامل مشخص نیست که چه طور این کار را انجام می دهند. یک فرضیه این است که سلول های چشم آن ها بسته به جهت پرنده نسبت به میدان مغناطیسی به صورت متفاوت واکنش نشان می دهند و به نوعی می شود، گفت که پرندگان میدان مغناطیسی را می بینند.

تصویر

کوسه ها نیز قادر به حس میدان های الکتریکی هستند. آن ها گیرنده های الکتریسیته خاصی دارند. این گیرنده ها منفذ های حاوی ژل هستند، که میزان کوچکی الکتریسته ساطع می کنند. مو های داخل منفذ ها وقتی که ژل برق دار می شود تکان می خورند و سیگنالی را به مغز کوسه می فرستند.

رایان کمپستر، از دانشگاه وسترن استرالیا، می گوید: "ما از یک تکانه الکتریکی بسیار بسیار کوچک صحبت می کنیم". اما این قابلیت به کوسه ها کمک می کند تا صید های کوچکی را که در دیدرس شان نیست، تشخیص دهند. " آن ها از لحاظ بینایی ممکن است آن را تشخیص ندهند، اما با توجه به توانایی شان به تشخیص میدان بیوالکتریک بسیار کوچک، می توانند محل صید را تخمین بزنند".

تصویر

کمپستر دریافته است که برخی از کوسه ها بیش از سایرین به حس الکتریسیته متکی هستند. کوسه پورت جکسون تنها چند صد گیرنده الکتریسیته دارد، اما تعداد گیرنده های الکتریکی کوسه کله چکشی به 3000 می رسد.

این نوع تحقیقات، بعضاً به کاربرد های غیرمنتظره ای منتهی می شوند. برای مثال مطالعه حساسیت کوسه ها به الکتریسیته، اطلاعاتی را در مورد ساخت الکترود های فراری دهنده کوسه ها در اختیارمان گذاشته است. از این الکترود ها می توان برای فراری دادن کوسه ها از سواحل شلوغ استفاده کرد.

تصویر

کمپستر می گوید: "با توجه به توانایی آن ها در تشخیص میدان های الکتریکی بسیار ضعیف از طریق سیستم های احساس الکتریسیته شان، می توانند از هر نوع محرک الکتریکی ناخوشایندی، بسیار قبل تر از آن که بتواند خطری متوجه شان کند، فرار کنند".

همین طور تحقیقات رابرت در مورد شنوایی حشرات نیز، باعث توسعه انواع جدید از ابزار های کمکی شنوایی شده است.

فصل دوم: حواس برتر حیوانات

اشاره

حواس برتر حیوانات

دید فرابنفش

مشاهده ی دنیای اطراف در طیف نوری نزدیک به فرابنفش، در بین پرندگان، حشرات، ماهی ها، خزندگان و در تعداد کمی از پستانداران، امری طبیعی است. زنبور های عسل می توانند، طول موج های بین 300 تا 500 نانومتر را ببینند. به همین دلیل آن ها جذب گل هایی می شوند که رنگدانه های آن ها پرتو های فرابنفش را جذب کرده و به صورت علائمی مخصوص نمایان می کنند.

تصویر

سبیل های حساس موش

تصویر

چشم های یک موش صحرایی به اندازه مو هایی که در اطراف بینی او قرار دارند، در تشخیص اطراف وی مفید نیستند. این مو های اطراف گونه که بسیار حساس هستند،

پیام های الکتریکی به سمت مغز ارسال می کنند. این پیام ها یک تصویر ذهنی سه بعدی از پیرامون موش می سازند. این سبیل ها به موش در مسیریابی و تشخیص این که آیا می تواند از بین شکاف های موجود اطراف خود رد شود یا خیر، کمک می کنند.

سلاح مرموز کوسه

کوسه بزرگ سفید می تواند در هنگام تعقیب شکار، چشمانش را عقب برگرداند، آن ها می توانند میدان های الکتریکی را حس کنند. بسیاری از کوسه ها منافذی بر روی نوک بینی خود دارند که به اندام حسی خاصی موسوم به حفره های Lorenzini متصل هستند. این اندام شامل سلول های گیرنده الکتریسیته هستند و می توانند میدان های الکتریکی ضعیفی را که توسط ماهی های دیگر تولید شدند، ردیابی کنند. کوسه ماهی های بزرگ از این توانایی برای شناسایی و شکار نوعی سفره ماهی که در زیر ماسه ها مخفی می شوند، استفاده می کنند.

تصویر

قطب نمای طبیعی

پرندگان مهاجر به خاطر داشتن توانایی مشاهده میدان مغناطیسی زمین، می توانند فواصل بسیار زیادی را بدون این که از مسیر خود منحرف شوند طی کنند. دانشمندان هنوز مطمئن نیستند، که آن ها چگونه این کار را انجام می دهند. اما این نظریه وجود دارد که این عمل توسط بلور های مغناطیسی بسیار ریزی که در سلول های مغز

پرندگان وجود دارد، انجام می گیرد. این بلور ها به سمت شمال مغناطیسی تنظیم می شوند و می توانند اطلاعات مربوط به جهت یابی را به مغز پرنده انتقال دهند.

تصویر

دریافت اطلاعات با زبان

هنگامی که اسب لب های خود را به سمت داخل برمی گرداند، یک سری اطلاعات شیمیایی از محیط پیرامون به اسب برمی گردد. این حالت در مار ها هم مشاهده می شود. زمانی که مار زبان دو شاخه ی خود را بیرون برده و به داخل دهان برمی گرداند، زبان حامل اطلاعات شیمیایی است که این اطلاعات توسط عضو حساسی که در سقف دهان مار است، بررسی و تحلیل می شود. این عضو موسوم به Jacobson شامل دو حفره ی تو خالی است، که به عصب های حسی مرتبط اند و باعث افزایش حس بویایی مار می شوند.

تصویر

تشخیص فشار

بسیاری از ماهی ها دارای یک سامانه ی حسی بسیار پیشرفته هستند، که تغییرات کوچک در فشار و جریان آب را به آن ها گوشزد می کند. این سامانه که در طول بدن ماهی وجود دارد، شامل گیرنده هایی موسوم Neuromast است. به طور مثال، این ماهی ها حتی می توانند تغییر فشار به وجود آمده توسط امواجی که به خاطر تقلای یک حشره بر روی آب ایجاد شده را تشخیص دهند. این تغییرات توسط یکسری پرز هایی که به این گیرنده ها متصل هستند، دریافت می شوند.

گیرنده های حرارتی

شهرت مار هایی مثل مار زنگی و افعی به خاطر وجود دو حفره ی ریز می باشد، که پشت سوراخ های بینی آن هاست. این حفره ها که به 1600 سلول حسی مرتبط هستند، جهان پیرامون ما را به صورت پرتو های فروسرخ نمایش می دهند. این نوع مار ها می توانند طعمه هایی که دمای بدن آن ها نسبت به محل اطراف تنها 0/002 درجه سانتی گراد اختلاف دارد، تشخیص دهند و همچنین فاصله طعمه را تخمین بزند. استفاده از گیرنده های گرمایی در دیگر خزندگان، دوزیستان و حشرات نیز معمول است.

حس ششم

تصویر

بعد از سونامی 2004، بسیاری از دانشمندان به این فکر افتادند که حس ششمی که

در حیوانات وجود دارد به آن ها توانایی تشخیص احتمال وقوع زلزله و فرار به مناطق مرتفع تر را می دهد. مسئولان پارک ملی یالا در سریلانکا هنگامی متوجه شدند در این حادثه در هیچ گروهی از حیوانات پارک، مرگی رخ نداده، بسیار متعجب شدند. این احتمال وجود دارد که بعضی گونه های حیوانات توانایی تشخیص لرزش های خفیف زمین و تغییرات فشار هوا را دارند.

بیشتر گزارش ها در ارتباط با رفتار غیرعادی سگ ها و گربه ها در هنگام وقوع زلزله ارائه شده است. ولی گزارش های بسیاری نیز در ارتباط با انواع حیوانات در طبیعت، کشتزار ها و باغ وحش ها به دست آمده است. حیوانات شامل اسب ها، گاو ها، آهو ها، بزکوهی، راسو ها، موش صحرایی و مرغ ها و دیگر پرندگان نیز دارای رفتار های غیرعادی هنگام وقوع زلزله می باشد. رفتار در بسیاری از گونه های حیوانی دیگر مانند، ماهی، خزندگان و حتی حشرات به خوبی هنگام وقوع زلزله مشاهده شده است.

تصویر

تصویر

تجارب انجام آزمایش های مختلف نشان داده است که مار حدود 8 ساعت، سگ 5 ساعت، موش صحرائی 4 ساعت، اسب حدود 3 ساعت و مرغ 2 ساعت قبل از زلزله دارای رفتار های غیرعادی می باشند، با توجه به حواس اسرارآمیز حیوانات پیشنهاد می گردد تا در شهر های بزرگ مناطقی برای نگهداری مار و سگ اختصاص یابد. در صورت بروز رفتار های غیرعادی در حیوانات، مراتب به اطلاع مدیران بحران شهر برسد.

حس های قوی در حیوانات

حس بینایی

تصویر

عقاب و شاهین برای شکار کردن از قدرت بینایی شان استفاده می کنند. چشم های آن ها درست مانند، یک دوربین شکاری عمل می کند. عقاب و شاهین علاوه بر دید عمومی شان یک لنز خاص نیز در میان چشم شان دارند که روی شکار مورد نظرشان تنظیم می شود و آن را بسیار نزدیک و با کیفیتی خوب و دقیق مشخص می کند.

حس شنوایی

برخی دیگر از جانداران برای شناسایی طعمه ی خود و شکار آن از حس شنوایی شان بهره می گیرند. ساختار شنوایی و گوش این قبیل جانوران به مراتب پیشرفته تر، کامل تر و دقیق تر از انسان است. برای مثال، پرنده ای مانند، جغد نه تنها قدرت شنوایی اش فوق العاده بالاست، بلکه می تواند گوش خود را صرفا روی صدا های مختلفی که توسط طعمه اش ایجاد می شود متمرکز کند و کاری به کار دیگر صدا های

محیط نداشته باشد. با یک چنین حس شنوایی قوی، جغد می تواند تکان خوردن هر موجودی روی زمین، لایه های زیر زمین و حتی زیر آب را به خوبی بشنود و موقعیت آن را تشخیص بدهد.

تصویر

حس بویایی

تصویر

بسیاری از حیوانات برای ارسال پیام به هم نوعان خود یا برای نشانه گذاری های مختلف، موادی یا بوی خاصی را از بدن خود ترشح می کنند. بو های مختلف در واقع علائم یا رد پا هایی هستند که در هوا به جا می مانند. از طرفی دیگر، بسیاری از حیوانات هم از طریق بو کشیدن می توانند، نقطه حضور یا محل تردد طعمه شان را شناسایی کنند و یا آن را تعقیب نمایند. در نتیجه حس بویایی ابزاری بسیار کارساز برای شناسایی شکار است. برای مثال، حس بویایی روباه در مقایسه با انسان فوق العاده

قوی تر و پیشرفته تر است و با همین توانایی است که غذا و شکار خود را می یابد.

حس لامسه

جانورانی مانند، بندپایان از طریق لمس زمین، آب، گیاهان و غیره، می توانند حضور یا عبور و مرور شکار خود را حس کند. برای مثال رتیلی می تواند راه رفتن و تکان خوردن حشرات مختلف را شناسایی کند و محل دقیق حضور طعمه اش را نیز مشخص کند. در واقع پا های این قبیل جانوران مجهز به نوعی لرزه نگار بسیار پیشرفته است.

تصویر

حس گرما بینی

حس شگفت انگیزی که در برخی از جانوران هست و در انسان نیست، حس گرما بینی است. به این ترتیب که این جانوران قادرند در تاریکی مطلق نیز طعمه های خون گرم خود را به شکل واضحی ببینند. مار ها از این جمله اند. سیستمی که امروزه به عنوان سیستم مادون قرمز و دید در شب از آن استفاده می شود در واقع نسخه برداری از همین توانایی مار هاست.

تصویر

حس بازخوردگیری

این حس نیز برای انسان قابل درک نیست، اما بهرحال بسیاری از جانوران از آن برای شناسایی و شکار طعمه شان از آن استفاده می کنند. بازخوردگیری به این شکل است که حیوانی مانند خفاش، دلفین و یا نهنگ ابتدا صدایی را با فرکانسی بسیار بالا در محیط خود (چه در دریا، چه خشکی و چه در هوا) پخش می کنند. این صدا ها پس از برخورد با اجسام مختلف، منعکس شده و به گوش جانور باز می گردند. این جاست که خفاش یا دلفین متوجه می شوند، که شکار شان دقیقا در کجا و در چه موقعیتی قرار دارد. سیستم رادار هایی که امروزه از آن بهره می بریم نیز به طور کامل با الهام گیری از همین حس اختراع و ساخته شده اند.

تصویر

قدرت بویایی چه حیوانی قوی تر است؟

اشاره

شاید به نظر شما حس بویایی انسان از همه قوی تر باشد، ولی کاملا در اشتباه هستید، بسیاری حیوانات وجود دارند که حس بویایی ما در مقابل آن ها هیچ است.

تصویر

خرس

در میان پستاندارانی که در خشکی زندگی می کنند حس بویایی خرس از همه قوی تر است.

رتبه ی اول این لیست را خرس پاپا به خود اختصاص داده است. آن ها بینی های خیلی بزرگی با هزاران گیرنده ی بویایی دارند. خرس ها به خاطر این حس بویایی تیز خود، می توانند یک حیوان مرده را از فاصله ی دور تشخیص دهند.

خرس ها می توانند از هر حیوان دیگری روی کره زمین بهتر بو بکشند، چون منطقه حباب بویایی در مغز آن ها 5 برابر بزرگتر از مغز انسان است. این کاملاً شگفت‌انگیز است، چون اندازه مغز آن ها فقط یک سوم اندازه مغز انسان ها است.

تصویر

کوسه ماهی

کوسه ماهی در میان جانوران دریا دارای قوی ترین حس بویایی است. ماهی که می تواند به خوبی بو بکشد، کوسه ی ترسناک است. آن ها می توانند طعمه را از مسافت های دور تشخیص دهند. در حدود دو سوم از مغز کوسه به حس بویایی، اختصاص داده شده است. در نتیجه هر حیوان دریایی مجروح و یا حتی انسان از حس بویایی کوسه در امان نیست.

سوراخ های بینی کوسه در زیر پوزه اش قرار دارند. عده ای از کوسه ها همانند کوسه پرستار، برآمدگی های حسی نزدیک سوراخ های بینی و دهان خود دارند. به این برآمدگی ها، هالتر های بینی گفته می شود. آن ها به کوسه کمک می کنند تا بچشد و احساس کند. آب از این سوراخ های بینی کوسه به طور مداوم عبور می کند. در نتیجه کوسه، محیط اطراف خود را به روز رسانی می کند و هیچ طعمه ای شانس فرار از

چنگال های مرگ را ندارد.

تصویر

فیل

فیل ها نیز از جانورانی هستند که حس بویایی فوق العاده ای دارند. ژن های گیرنده بویایی که در خرطوم فیل هستند که از نظر تعداد، از بقیه حیوانات بیشتر است و این باعث می شود، که حس بویایی این حیوان پنج برابر بیشتر از انسان باشد. فیل ها، تنها درازترین بینی دنیا را ندارند بلکه، صاحب حساس ترین شامه دنیا هم هستند.

فیل های آفریقایی بیش ترین و متنوع ترین ژن های گیرندگی بویایی را در مقایسه با حیوانات دیگر دارند. فیل های آفریقایی به خاطر این امتیاز قادرند، طیف وسیع تری از بو ها را تشخیص دهند.

تصویر

سگ بلاد هاند

حس بویایی سگ ها 100 برابر بهتر از انسان ها است. اما سگ بلاد هاند، حس بویایی دارد، که بهتر از هر سگ متوسطی است. بینی بلاد هاند در حدود 230 میلیون سلول بویایی دارد. این به این معنا است که آن ها 40 بار بیشتر از گیرنده های بویایی موجود در بینی انسان هستند.

حباب بویایی در مغز سگ بلاد هاند، بزرگ تر از بیشتر سگ ها و قطعاً انسان ها است. لحظه ای که سگ تکه ای از لباس یک شخص ویژه را بو می کشد. بو ها به گیرنده های بویایی می رسند و به حباب بویایی ارسال می شوند. سپس بو آنالیز می شود و "تصویر بو" در مغز سگ خلق می شود.

مار

مار لغزان با تکان های زبانش طعمه ی خود را بو می کشد. مار ها از زبان چنگال دار خود برای جمع آوری ذرات هوا برد استفاده می کنند. مار ها به طور مداوم زبان خود را حرکت می دهند. این کار به آن ها کمک می کند که نمونه هایی از هوا، خاک و آب جمع آوری کنند و مواد شیمیایی مختلف شان را آنالیز و بررسی کنند. این مواد شیمیایی آنالیز و بررسی می شوند و به آن ها کمک می کنند که بدانند آیا در اطراف آن ها طعمه و یا شکارچی وجود دارند یا نه؟

تصویر

موش

موش ها اجازه می دهند تا هوا از درون بینی شان بگذرد و به قسمتی از پوست برسد که حاوی گیرنده های بویایی است. ذرات بو به مو های موجود در گیرنده های بویایی و

عصب های بویایی می چسبند در نتیجه واکنش عصبی موش را تحریک می کنند. هم چنین موش ها اندام بویایی دیگری به نام اندام تیغه وسط بینی دارند. این عضو در قسمت پایین تر مجاری بینی و نزدیک پره های بینی قرار دارد.

وقتی موش بو می کشد، ذارت بو به اندام تیغه وسط بینی می رسند. این اندام به موش کمک می کند تا فرومون هایی را شناسایی کند، که به تشخیص بین دو عضو متفاوت از گونه ی موش یکسان کمک می کنند.

تصویر

قدرت لامسه چه حیوانی قوی تر است؟

اشاره

بسیاری از حیوانات چه در آب و خشکی دارای حس لامسه قوی هستند که می توانند با این قدرت اتفاقات را از فاصله دور تشخیص دهند.

تصویر

گربه ماهی

گربه ماهی دارای حس لامسه بسیار قوی است. او از طریق حس لامسه قادر است یک روز قبل از وقوع زلزله آن را تشخیص دهد. اغلب ماهی ها قادرند ببینند، بو و مزه را احساس کنند و حتی بشنوند.

اعصاب چشایی ماهی فقط در دهان ماهی قرار ندارد، به عنوان مثال گربه ماهی قادر است از طریق پوستش خوردنی را از غیرخوردنی تشخیص دهد.

این اعصاب در خیلی از ماهی ها در سبیلک هاشان قرار دارد که با آن قادرند غذا را پیدا کرده و قبل از بلعیدن آن را امتحان کنند.

تصویر

سوسک

نوعی سوسک از طریق حس لامسه بسیار قوی خود می تواند آتش را از فاصله بسیار دور تشخیص دهد.

تصویر

تمساح

تمساح می تواند حرکت جانوران زیر آب را با استفاده از حس لامسه خود تشخیص دهد. تمساح همانند خزندگان دیگر، خونسردند. تمساح با قدرت آرواره اش را می بندد و گاز می گیرد، اما ماهیچه هایی که آرواره هایش را باز می کنند نسبتاً ضعیفند. در نتیجه

یک انسان بالغ می تواند آرواره های یک تمساح را با دست های خالی بسته نگه دارد.

تصویر

سگ

حس لامسه جز اولین حواسی بوده که در سگ ها توسعه و تکامل پیدا کرده است. وجود مو های حساس در داخل بینی که نام دارند حیوان را قادر می سازد جزیی ترین جریانات هوا را حس کند. این مو ها در ناحیه ی بالای چشم ها، پوزه و زیر فک نیز وجود دارد. آستانه تحریک درد در سگ ها بالاتر از انسان بوده و در مقایسه با ما از تحمل بیشتری نسبت به درد برخوردار می باشند. اکثر سگ ها نسبت به ناحیه پشت گوش، زیر گردن و سینه حساس بوده و نوازش کردن این نواحی، حس خوبی در آن ها ایجاد می کند. از این ویژگی می توان در تشویق حیوان برای انجام کار های مورد نظر استفاده کرد.

تصویر

قدرت شنوایی چه حیوانی قوی تر است؟

اشاره

حس شنوایی هم مانند دیگر حس ها در حیوانات قوی است. از جمله حیوانات با شنوایی قوی می توان جغد، خفاش و ... را نام برد.

تصویر

جغد

جغد دارای حس شنوایی بسیار قوی است. او در تاریکی با استفاده از حس شنوایی طعمه خود را تشخیص می دهد.

نیروی شنوایی جغد ها قوی است و شکل پهن و قرص مانند صورت آن ها، به هدایت صدا به سوی گوش های بزرگ شان کمک می کند. منقار رو به پایین آن ها نیز برای این است که برای دریافت صدا کم ترین مانع را ایجاد کند.

در بیشتر گونه های شب بیدار جغد، یکی از گوش ها کمی بالاتر از گوش دیگر قرار گرفته تا صدا ها را در حالت حرکات عمودی طعمه نیز دریافت و دنبال کند. جغد ها با این قدرت شنوایی خود می توانند جهت حرکت طعمه را با دقت بالایی تشخیص دهند. برخی از جغد ها دارای چنان قدرت شنوایی هستند، که می توانند یک طعمه را در تاریکی مطلق تشخیص دهند. جغد ها قادر به حرکت دادن چشمان خود در کاسه چشم نمی باشند.

تصویر

خفاش

خفاش دارای حس شنوایی قوی است و با استفاده از آن راه خود را در تاریکی پیدا می کند. خفاش ها مانند نور چراغ قوه، سطح وسیعی از محیط اطراف خود را با این صدا می پوشانند و می توانند به را حتی انعکاس برخورد صدا به طعمه خود را تشخیص دهند. مدت زمان انعکاس صدا، فاصله طعمه را برای خفاش مشخص می کند. علاوه بر این، کیفیت و وضعیت انعکاس صدا، جهت طعمه و بزرگی آن را نیز نشان می دهد. هر چقدر طعمه بزرگ تر باشد، صدا شدیدتر منعکس می شود. آن ها این مقادیر را موقتا به حافظه می سپارند و بعد دوباره در تاریکی به راه خود ادامه می دهند.

تصویر

دلفین

دلفین ها گوش های بسیار قوی دارند که می توانند فرکانس های بسیار ضعیف را دریافت کنند و بشنوند که این از گوش انسان ها کاملا بعید است. دلفین ها پوست مخصوصی دارند که آن ها را بسیار گرم نگه می دارند.

تصویر

تیزگوش

این پستان دار خزدار راه خود را در تاریکی مطلق با استفاده از یک سیستم سونار زیستی موسوم به پژواک یابی پیدا می کنند. در این شیوه، خفاش ها صدا های فراصوت جیرجیر را منتشر کرده و پژواک امواج صوتی منعکس شده از اجسام و دیگر موجودات مجاور را تعبیر می کنند.

پژواک یابی به قدری دقیق بوده که خفاش با هر جیرجیر خود می تواند موقعیت، اندازه، جهت و حتی ذات فیزیکی یک جسم را بیان کند. اما حتی این حس شنوایی نیز تا 212 کیلوهرتز ثبت شده که حدود دو سوم شنوایی شب پره است.

تصویر

قدرت بینایی چه حیوانی قوی تر است؟

اشاره

چشم انسان بی شک یکی از کامل ترین ها در نوع خود است. ما انسان ها نه تنها لکه های کوچک گرد و غبار بلکه حتی کوه های عظیم را در نزدیکی یا حتی دورتر از خود با وضوح رنگی کامل می بینیم.

گربه

گربه ها از جمله حیواناتی هستند که چشمان بسیار قوی دارند، اساس عملکرد چشم ما و گربه سانان مشابه است، اما علت این بینایی خارق العاده را باید در جای دیگری جست و جو کرد چرا که گربه ها به عنوان شکارچیان شب گرد نیاز به دید بهتری دارند، تا ما انسان ها که بخش اعظم فعالیت خودمان را در روز انجام می دهیم.

دید گربه ها در روز مشابه انسان ها است با این تفاوت که آن ها نسبت به دو رنگ

قرمز و سبز حالت کوررنگی دارند. گربه سانان می توانند رنگ آبی را از سایر رنگ ها تشخیص دهند، اما نمی توانند بین رنگ های قرمز، قهوه ای و سبز تمایزی قائل شوند.

تصویر

سوسک سرگین

سوسک های سرگین غلتان را، که حتما دیده اید. جالب این جاست که چشم های یک سوسک شب پرواز می تواند 85 بار حساس تر از چشم های یک سوسک روز پرواز باشد. یک سوسک سرگین غلتان شب پرواز می تواند در شرایطی که میزان نور بین 0/001 تا 0/0001 لوکس است هم به خوبی ببیند.

تصویر

زنبور عسل

دانشمندان به این نتیجه رسیده‌اند که برخی از زنبور ها نیز واجد محافظ ریز

چشمک هستند و به همین دلیل است که کار خودشان را برای یافتن غذا به بهترین نحو ممکن انجام می دهند. آن ها به این نتیجه رسیدند که برخی از زنبور های شب فعال در شرایطی مسیر خودشان را به خوبی پیدا می کنند، که میزان روشنایی محیط حتی 20 بار کمتر از زمانی است که در آسمان ستاره دیده می شود.

تصویر

جغد

جغد چشم های بزرگ و رو به جلو دارد که استفاده از هر دو چشم را در یک زمان برای او میسر می سازد و دید دو چشمی را فراهم می کند.

دید دو چشمی برای برآورد فاصله ها به هنگام حمله سودمند است. چشم های جغد بسیار حساس است و به خاطر بزرگی چشم ها حتی در نور خیلی کم می تواند ببیند و به همین خاطر خوب شکار می کند.

تصویر

عقاب

در میان حیوانات و به اصطلاح ساده تر پرندگان، عقاب از دید بسیار بالایی برخوردار است، به نحوی که می تواند حیوانات را از فاصله بسیار زیاد ببیند و شکار کند و در اصطلاح کسی که چشمانش به خوبی می بیند به آن چشم عقابی می گویند.

تصویر

کوسه

شاید ما به این موضوع پی نبرده باشیم که حیوانات زیر آب هم چشمان بسیار قوی دارند. چشمان کوسه به شکلی طراحی نشده اند که بتوانند رنگ های مختلف را شناسایی کنند، در واقع این ماهی های شکارچی تمامی جهان را به رنگ سیاه و سفید می بینند.

این به آن معنی است که شناگران در برابر نور آبی کمرنگ دریا بهتر است، رنگ های آبی کم رنگ به تن کنند تا از میزان تضاد رنگی میان بدن خود و محیط دریا بکاهند.

تصویر

سایر حیوانات چه می کنند؟

تصویر

برخی دیگر از حیوانات شکارچی از یک چنین توانایی هایی که در بالا گفته شد، محرومند. در نتیجه مجبورند برای شکار کردن طعمه های خود و ادامه ی بقایشان به راه های دیگر متوسل شوند. برای مثال حیوانی مانند یوزپلنگ از قدرتی که در سریع دویدن دارد استفاده می کند. او ناگهان به سمت شکاری که در نظر گرفته است با نهایت قدرت و سرعت می دود. اگر توانست آن را به چنگ آورد، برده است. اما اگر شکار از دستش گریخت، دیگر از نفس می افتد و نمی تواند به سراغ شکاری دیگر برود. برخی دیگر از جانوران قادر به دویدنی با سرعت یوزپلنگ نیستند، در نتیجه ترجیح می دهند که خود را استتار کنند و برای شکارشان در کمین بنشینند. آن ها همین که طعمه خود را نزدیک دیدند، بسوی آن می جهند. ماهرترین جانوری که در کمین شکارش می نشیند، پلنگ است. اما شیر هر دو خصوصیت را با هم دارد. یعنی آن که هم بعد از یوزپلنگ سریع ترین شکارچی دنیاست و هم این که بعد از پلنگ کمین کارترین جانور عالم محسوب می شود. گروه دیگری از جانوران به تنهایی قادر به شکار طعمه شان نیستند در نتیجه به طور جمعی به شکار می روند. گرگ ها از آن جمله اند. برخی از جانداران نیز مسلح هستند و با نیش خود طعمه شان را می کشند، یا بی حس می کنند و سپس آن را می خورند. برخی از مار ها و نیز همه ی عقرب ها نمونه هایی از این دست جانوران هستند.

برخی از حیوانات که حواس خاصی دارند:

خفاش

تصویر

خفاش ها با انتشار جیر جیر ماورا صوت و انعکاس امواج صوتی پس از برخورد با موانع حشرات را حین پرواز می قاپند و به موانع نمی خورند. این ردیاب صوتی بیولوژیکی "اکولوکیشن" نام دارد، که دلفین ها نیز از آن برای حرکت در میان آب های تیره استفاده می کنند.

مار بوآ

اندام های حساس به دمای بین چشم ها و منافذ بینی مار های بوآ به این حیوانات کمک می کنند تا گرمای بدن طعمه خود را حس کنند. هر یک از این اندام ها در هر دو بخش سر مار های بوآ قرار گرفته اند، از این رو حیوانات حتی در تاریکی مطلق نیز قادر به حمله به شکار خود هستند.

تصویر

پرندگان

چشمان حشرات و پرندگان با طول موج انواری که برای انسان قابل رویت نیستند، مطابقت دارد. پرندگانی که به نظر ما به رنگ روغنی می آیند اغلب به رنگ هایی درخشان هستند که ما حتی نامی برای زمانی که این رنگ ها در نزدیکی نور ماورا بنفش دیده می شوند، پیدا نمی کنیم. تلسکوپ هایی چون هابل تصاویر فرابنفشی تولید می کنند که پس از رنگ آمیزی توسط متخصصین این رنگ ها را نمایان می سازند.

تصویر

گربه

گربه ها پوسته هایی شبیه به آیینه در پشت چشمان خود دارند، که به آن ها امکان شکار کردن طعمه و حرکت در تاریکی مطلق را می دهد. این پوسته که "تاپتیوم لوسیدیوم" نامیده می شود، نور را پس از انتقال به شبکیه چشم منتقل می کند و باعث می شوند تا چشمان فوتون ها را بقاپند.

تصویر

مار

تصویر

وقتی مار ها زبان شاخه دار خود را تکان می دهند ممکن است این حالت برای ما بدشگون به نظر آید، اما این جانداران با استفاده از این قابلیت محیط پیرامون خود را بو می کشند. مار ها با استفاده از زبان خود ذرات معلق در هوا را جمع می کنند. زبان روکش دار مار ها سپس درون حفره خاص سقف دهان شان که اندام های "جکابسون" نامیده می شوند، غوطه ور می شود. در آن مکان رایحه های بو پردازش شده و به صورت سیگنال های الکتریکی به مغز انتقال می یابند.

پروانه

تصویر

اصطلاح "عشق در هواست" برای پروانه ها لفظ غریبه ای نیست. این حشرات خزدار سیگنال های شیمیایی عشق با نام "فرومون" را که از جنس مخالف پخش می شود تا فاصله 7 مایلی در هوا تشخیص می دهند. تحقیقات نشان می دهد: انسان ها نیز این

سیگنال ها را تشخیص می دهند اما فاصله بین دو جنس مخالف باید خیلی نزدیک باشد.

کوسه ماهی

کوسه ماهی ها سلول های ویژه ای در مغز خود دارند، که به میدان های مغناطیسی تولید شده از سوی دیگر موجودات حساس هستند. این توانایی در برخی کوسه ماهی ها آن قدر قوی است که این جانداران وجود یک ماهی پنهان شده زیر شن و ماسه را از طریق سیگنال های الکتریکی ضعیف حاصل از ماهیچه های منقبض شده آن تشخیص می دهند.

تصویر

موش

اکثر موش ها بینایی ضعیفی دارند اما این ضعف خود را با مو های اطراف پوزه جبران می کنند. این موجودات از مو های دراز خود به همان شکلی که انسان های نابینا از عصا استفاده می کنند، بهره می گیرند. موش ها و جوندگان دیگر با حرکت مو های اطراف پوزه خود به هنگام برخورد با اشیاء تصاویری ذهنی خلق می کنند و بدین ترتیب محیط پیرامون خود را شناسایی می کنند.

تصویر

ماهی استوانه ای

برخی از ماهی ها از جمله ماهی های استوانه ای با استفاده از کیسه های هوای خود می شنوند. کیسه ها ارتعاشات اصوات را شناسایی می کنند و با استفاده از یک جفت استخوان در گوش میانی این لرزه ها را در گوش داخلی قوت می بخشند. سلول های مویی در گوش داخلی به ارتعاشات واکنش نشان داده و اطلاعات صوتی را به مغز ماهی ها انتقال می دهند.

تصویر

مرغان مهاجر

بسیاری از پرندگان به ویژه مرغان مهاجر از میدان مغناطیسی زمین برای تشخیص مسیر خود حین پرواز های طولانی مدت استفاده می کنند. دانشمندان هنوز نمی دانند که این پرندگان به چه نحو از این قابلیت بهره می گیرند، اما یافته های یک تحقیق نشان می دهد: پرندگان احتمالا از گونه ای جا به جایی حسی برخوردارند که به آن ها امکان می دهد، تا خطوط مغناطیسی زمین را به صورت الگو های رنگی یا نور بینند. این خطوط حیطه بینایی پرندگان را احاطه می کنند.

تصویر

فصل سوم: نتایج عجیب مقایسه انسان با حیوانات

اشاره

تصویر

نتایج عجیب مقایسه انسان با حیوانات

اشاره

بررسی شباهت ها و تفاوت های رفتاری انسان ها و حیوانات همیشه برای دانشمندان و محققان جذاب بوده است، به طوری که هر چند وقت یکبار نتایج این تحقیقات عجیب و غریب و اغلب بامزه با روی خوش رسانه ها روبرو می شود.

فهمیدن این که حیوانات نیز مانند، انسان ها عواطف و احساسات دارند شاید کمی عجیب به نظر برسد، اما رفتارشناسی محققان روی حیوانات باعث شده تا اشتراکات و مقایسه های جالبی از زندگی آن ها در رسانه ها منتشر شود که در نگاه اول کمی عجیب به نظر می رسد.

تمرکز انسان ها از ماهی قرمز هم کمتر شده است.

مایکروسافتی ها در پژوهش جدیدی نتیجه گرفتند که دامنه توجه انسان، در حال حاضر از ماهی قرمز هم کمتر است. این پژوهش که بر روی دو هزار شرکت کننده کانادایی و بررسی مغز صد و دوازده نفر دیگر انجام شده نشان می دهد، که دامنه توجه انسان از 12 ثانیه در سال 2000 به 8 ثانیه رسیده است، در حالی که این دامنه برای ماهی قرمز حدود 9 ثانیه است. این تحقیق همچنین نشان می دهد، که قابلیت انجام کار هم زمان از سوی انسان در حال حاضر نسبت به قبل ارتقاء پیدا کرده به طوری که انسان های امروزی می توانند علاوه بر تماشای تلویزیون به طور هم زمان دستگاه های نمایشگر دیگر مانند، موبایل و تبلت شان را نیز چک کنند.

تصویر

تصویر

مورچه ها از انسان ها خوش سلیقه ترند.

محققان در پژوهشی با اتصال فرستنده های کوچکی به مورچه ها و قرار دادن دو لانه با ویژگی های متفاوت، در مسیر آن ها به ارزیابی عملکرد مورچه ها پرداختند.

در این مطالعه مورچه ها لانه مجلل و زیباتر را انتخاب کردند، اگر چه این لانه دورتر از لانه ساده بود ترجیح دادند راه بیشتری را برای رسیدن به آن طی کنند. این بررسی همچنین نشان می دهد مورچه ها مانند بسیاری از حشرات دیگر به طور اجتماعی و گروهی عمل می کنند و حتی تصمیم می گیرند. این در حالی است که بسیاری از انسان ها به دلیل خود رای بودن و مشورت نکردن با دیگران، ممکن است تصمیم درستی نگیرند. در حالی که مورچه ها باتوجه به زندگی اجتماعی خود همواره تصمیم مناسب‌تری می گیرند.

گربه ها احساسات انسان ها را به بازی می گیرند.

تصویر

در پژوهش جالبی که محققان دانشگاه ساکس روی گربه ها انجام دادند اعلام شد،

گربه ها هنگام مواجهه با انسان ها نوعی صدای التماس از خود ایجاد می کنند، تا انسان را برای کمک به آن ها ترغیب کنند. مطالعات جدید نشان می دهد گربه ها به خوبی قادرند از احساسات انسان نسبت به خود برای دستیابی به خواسته هایشان مانند غذا بهره ببرند. آن ها با زیرکی تمام می توانند احساسات انسان ها را برای دستیابی به خواسته هایشان به بازی بگیرند. این جاندارن نوعی صدا شبیه صدای گریه را با صدای مخصوص خود ترکیب کرده و به این شکل صاحب خود را برای تهیه غذا ترغیب می کنند.

سگ ها از انسان ها 7 برابر بزرگ تر هستند.

سگ ها بسیار سریع تر از انسان ها بالغ و پیر می شوند. به همین خاطر اصطلاح رایجی برای سگ ها به نام «سن انسانی سگ» وجود دارد. به طوری که بلوغ یک سگ یک ساله 7 برابر انسان است و به همین ترتیب رشد و بلوغ یک سگ 2 ساله معادل یک انسان 14 ساله است. به همین خاطر یک سگ 8 ساله بسیار پیر حساب می شود.

تصویر

مورچه ها از بچه های پنجم ابتدایی باهوش ترند.

تصویر

محققان دانشگاه «نووسیبیرسک» و دانشگاه علوم رایانه ای و ارتباطات از راه دور سیبری می گویند، مورچه ها به طور حتم در حل کردن مسائل ریاضی از یک بچه کلاس پنجمی باهوش ترند. به گفته محققان گونه های بسیار اجتماعی مورچه ها از قبیل مورچه های سرخ می توانند: اطلاعاتی درباره ارقام را به اعضای گروه مورچه ها انتقال دهند و همچنین عمل های ساده ریاضی را انجام دهند.

دانشمندان برای آزمودن برتری مورچه ها، ابزاری مارپیچی و تو در تو را به وجود آوردند، که در نقاطی خاص از آن غذا قرار گرفته بود. رها کردن مورچه ها در میان این مارپیچ نشان داد علاوه بر این که مورچه ها از طریق به جا گذاشتن رایحه از خود، مسیر راه را به هم گروهی هایشان نشان می دادند، بلکه پیام هایی را درباره ارقامی مرتبط با مارپیچ ها، فاصله آن ها و تعداد قدم هایی که باید برای رسیدن به غذا برداشته شوند را به یکدیگر منتقل می کنند.

عنکبوت ها عاشق بوی بدپا و خون انسان هستند.

بر اساس آزمایشات دانشگاه کانتربری در نیوزلند، پای انسان نسبت به جوراب، بو را مدت بیشتری نگه می دارد و نوعی از عنکبوت ها عاشق این بو هستند. دانشمندان این دانشگاه، این عنکبوت ها را در یک شیشه قرار دادند، طوری که آن ها اجازه حرکت داشتند و سعی کردند بوی پای برهنه و پای دارای جوراب را وارد منطقه عنکبوت ها کنند و متوجه شدند، عنکبوت ها به دنبال بوی پای برهنه رفته و 10 تا 30 دقیقه

بیشتر برای این شکار صبر کردند.

تصویر

شامپانزه ها بیشتر از انسان ها از خود گذشتگی دارند.

محققان آلمانی دریافته اند، که شامپانزه ها بدون هیچ چشم داشتی نسبت به انسان، که از گونه دیگری است، ایثار و از خودگذشتگی نشان می دهند. در آزمایش های این محققان، شامپانزه ها مرتب به انسان هایی که تلاش می کردند به چوبی در قفس شامپانزه ها برسند، کمک می کردند. با این که این افراد به شامپانزه ها هیچ غذایی نداده بودند اما این موجودات بامزه همچنان در تلاش بودند که به آن ها کمک کنند. روزنامه تایمز در این باره می نویسد:« با این که انسان شناسان ایثار و از خودگذشتگی را یک عامل اصلی و مهم در ایجاد جوامع متمدن و پیچیده می دانند، اما این آزمایش نشان می دهد که شامپانزه ها از خود گذشتگی بیشتری از خود نشان می دهند».

تصویر

طلاق میان مرغ عشق ها بیشتر از انسان است.

تصویر

نتایج محققان آلمانی نشان می دهد، نسبت طلاق در میان این پرندگان حدود 50 درصد بوده در حالی که نسبت طلاق در میان شهروندان آلمانی 2/44 درصد است. این تحقیقات که توسط موسسه پژوهشی «ماکس - بلانک» در شهر مونیخ صورت گرفته همچنین نشان می دهد، این پرنده بسیار زیبا از فضول ترین پرندگان و حیوانات است. علت اصلی بالا بودن نسبت طلاق در میان مرغ عشق ها، متهم شدن مرغ عشق های ماده از سوی مرغ عشق های نر به تخم گذاری کم است، به همین دلیل مرغ عشق های نر پس از طلاق به دنبال مرغ عشق های ماده ای می گردند، که آمادگی بسیار برای تخم گذاری داشته باشند.

منابع