کلید واژه ی آیات حسینی در قرآن کریم

مشخصات کتاب

کلید واژه ی آیات حسینی در قرآن کریم

روشی جدید برای حفظ و آموزش

آیات حسینی در قرآن کریم

مقدمه

علّامه محقّق حاج شیخ علی‌اکبر مهدی‌پور

تألیف

سید محمد جعفر روضاتی

سرشناسه : روضاتی، سیدمحمدجعفر، 1352 -

عنوان : کلیدواژۀ آیات حسینی در قرآن کریم، روشی جدید برای حفظ و آموزش آیات حسینی در قرآن كريم /تكرار نام پديدآور : تألیف: سیدمحمدجعفروضاتی، با مقدمه علی اكبر مهدی‌پور

مشخصات نشر : مشهد: اعتقاد ما، 1400

مشخصات ظاهری : 622 ص.جدول

بهاء : 1400000جدول ریال 4-66-6062-622-ISBN 978

وضعیت فهرست نویسی :فیپا

يادداشت: عنوان دیگر:روشی جدید برای حفظ وآموزش آیات حسینی درقرآن کریم

يادداشت : کتابنامه: ص.[605] _ 615؛ همچنین به صورت زیرنویس

موضوع :حسین بن علی (علیه السلام) ، امام سوم،4_ 61ق. _ جنبه­های قرآنی

موضوع :حسین بن علی (علیه السلام) ، امام سوم ، 4 _ 61ق. _ احادیث

موضوع :حسین بن علی (علیه السلام) ، امام سوم ، 4 _ 61ق. فضایل -احادیث

موضوع : قرآن _ حفظ - راهنمای آموزشی

شناسه افزوده : مهدی‌پور، علی اكبر، 1324 -، مقدمه نويس

رده بندی کنگره : 1400،9ر 5ح /104Bp

رده بندی دیویی : 159 /297

شماره مدرک : 7758951

خیراندیش دیجیتالی : انجمن مددکاری امام زمان (عج) اصفهان

اشاره

کلیدواژۀ آیات حسینی در قرآن کریم

تألیف:...سیّد محمّد جعفر روضاتی

مقدمه:...استاد علی اكبر مهدی‌پور

ناشر:...اعتقاد ما

چاپ اوّل:1400

چاپخانه: ...بشارت

شمارگان:... 500 جلد

شابک:... 4_66_6062_622_978

قیمت:...140000تومان

تلفن:...09109671518

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ»

تقدیم به محضر مقدّس منتقم خون

حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام

حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف

فهرست مطالب

فهرست مطالب ...5

مقدمۀ استاد مهدی‌پور...19

سیمای امام حسین علیه السلام در آیینۀ قرآن ...19

گلواژۀ حسین ...19

جاودانگی نهضت حسینی ...19

امام حسین علیه السلام در آیینۀ کتاب ...22

1_ اسرار شهادت ...22

2_ اسرار عزاداری حسینی ...22

3_ امام حسین پژوهی ...23

4_ امام حسین از نگاه دیگران ...23

5_ شعائر حسینی ...23

6_ تربت حسینی ...23

7_ سخنان امام حسین علیه السلام ...24

8_ زیارت امام (علیه السلام) ...25

9_ روز عاشورا ...25

10_ زیارت عاشورا ...26

11_ زیارت اربعین ...27

12_ سرزمین کربلا...28

13_ رأس مطهّر...29

14_ ویژگی‌های امام حسین (علیه السلام) ...29

15_ اصحاب امام حسین (علیه السلام) ...30

16_ فرزندان امام حسین (علیه السلام) ...30

17_ یاران خاص امام حسین (علیه السلام) ...38

18_ بانوان دشت کربلا...46

19_ شاعران حسینی ...52

20_ مجالس حسینی ...52

21_ مقتل ...53

(1) پند و اندرز امام حسین علیه السلام ...56

(2) یهود صفتانِ امّت ...56

(3) انسان‌ها و انسان نماها ...58

(4) سرسلسلۀ پاکان ...59

(5) احیاگر مرده‌ها ...59

(6) پیرو دین حنیف ...60

(7) کدام بهترین است ...60

(8) کرم حسینی ...61

(9) مهلت از روی نقمت ...61

(10) بازگشت به سوی دوزخ ...62

(11) ایل و تبار پیامبرصل الله علیه وآله وسلم ...63

(12) هوشیاران ...63

(13) سنّت خدا تغییر ناپذیر است ...64

(14) سقوط کنندگان ...64

(15) کیفر مطابق جنایت ...65

(16) معنای پرستش خدا ...65

(17) خانه‌های بلند جایگاه ...66

(18) ساکنان برترین غرفه‌های بهشتی ...66

(19) بندگان برگزیدۀ الهی ...67

(20) ترسان و نگران ...67

(21) کشتی نجات ...68

(13) درخشش نور امام حسین علیه السلام برای حضرت ابراهیم علیه السلام ...68

(23) آموزگاران تسبیح و تقدیس ...69

(24) شهادت امام حسین علیه السلام بزرگترین فساد در روی زمین ...70

(25) تقوا پیشگان ...70

(26) اصحاب صحیفه ...71

(27) صاحبان ارادۀ آهنینو ...71

(28) مشعل نور...72

(29) رجعت حسینی ...73

(30) نیکان امّت ...73

پیشگفتار...77

وظیفۀ الهی امام حسین علیه السلام ...77

واکنش پیامبران علیهما السلام نسبت به امام حسین علیه السلام ...79

واکنش اهل‌بیت علیهم السلام نسبت به امام حسین علیه السلام ...82

مثلّث سعادت ...84

دربارۀ کتاب ...85

سورۀ مبارکۀ حمد ...89

1_ کد آیه:6/1 اسم آیه: صراط مستقیم ...91

2_ کد آیه:7/1 اسم آیه: نعمت حسینی ...95

سورۀ مبارکۀ بقره ...96

3_ کد آیه:31/2 اسم آیه: یکی از اسماء ...96

4_ کد آیه:35/2 اسم آیه: شجره ...97

5_ کد آیه:37/2 اسم آیه: امام حسین علیه السلام یکی از کلمات ...102

6_ کد آیه:54/2اسم آیه: عامل پذیرش توبه ...111

7_ کد آیه:58/2 اسم آیه: باب حطّه ...114

8_ کد آیه:60/2اسم آیه: باعث نزول برکات ...117

9_ کد آیه:86/2 اسم آیه: تشبیه قاتلین امام حسین علیه السلام به یهود ...119

10_ کد آیه:124/2 اسم آیه: از مصادیق کلمات الهی ...122

11_ کد آیه:137و136/2 اسم آیه: ایمان به امام حسین علیه السلام ...124

12_ کد آیه:143/2 اسم آیه: امام حسین علیه السلام گواه و الگوی امّت ...126

13_ کد آیه:154/2 اسم آیه: حیات امام حسین علیه السلام ...128

14_ کد آیه:193/2 اسم آیه: انتقام از دشمنان امام حسین علیه السلام ...130

15_ کد آیه:208/2 اسم آیه: ولایت امام حسین علیه السلام ...133

16_ کد آیه:238/2 اسم آیه: محافظت از امام حسین علیه السلام مثل نماز ...134

17_ کد آیه:255/2 اسم آیه: شفاعت امام حسین علیه السلام ...136

18_ کد آیه:256/2 اسم آیه: امام حسین علیه السلام دستگیرۀ محکم خدا ...139

19_ کد آیه:261/2 اسم آیه: امام حسین علیه السلام خوشۀ پربار قرآن ...141

20_ کد آیه:269/2 اسم آیه: حکمت امام حسین علیه السلام ...143

سورۀ آل عمران ...144

21_ کد آیه:7/3 اسم آیه: امام حسین علیه السلام عالم به تأویل قرآن ...144

22_ کد آیه:33/3 اسم آیه: امام حسین علیه السلام برگزیدۀ خدا ...146

23_ کد آیه:61/3 اسم آیه: امام حسین علیه السلام و مباهله ...151

24_ کد آیه:101/3 اسم آیه: هدایت به امام حسین علیه السلام ...157

25_ کد آیه:102/3 اسم آیه: تقوای امام حسین علیه السلام ...161

26_ کد آیه:162/3 اسم آیه: رضوان خدا ...163

27_ کد آیه:183/3 اسم آیه: قاتلان امام حسین علیه السلام ...165

28_ کد آیه:185/3 اسم آیه: رستگاران ...167

29_ کد آیه:200/3 اسم آیه: صبر امام حسین علیه السلام ...170

سورۀ مبارکۀ نساء ...174

30_ کد آیه:1/4 اسم آیه: نسَب امام حسین علیه السلام ...174

31_ کد آیه:29/4 اسم آیه: امام حسین علیه السلام را نکشید ...175

32_ کد آیه:31/4 اسم آیه: قتل امام حسین علیه السلام، بزرگترین گناه ...176

33_ کد آیه:36/4 اسم آیه: لزوم احسان به امام حسین علیه السلام ...179

34_ کد آیه:36/4 اسم آیه: امام حسین (علیه السلام) ،خویشاوند ما هستند ...182

35_ کد آیه:54/4 اسم آیه: حسادت به مقام امام حسین علیه السلام ...184

36_ کد آیه:56/4 اسم آیه: عذاب قاتلان امام حسین علیه السلام ...186

37_ کد آیه:59/4 اسم آیه: وجوب اطاعت از امام حسین علیه السلام ...188

38_ کد آیه:69/4 اسم آیه: امام حسین علیه السلام، بهترین نعمت خدا ...192

39_ کد آیه:77/4 اسم آیه: جهاد در رکاب امام حسین علیه السلام ...196

40_ کد آیه:83/4 اسم آیه: صاحبان امر...197

41_ کد آیه:175/4 اسم آیه: تمسّک به امام حسین علیه السلام ...199

سورۀ مبارکۀ مائده ...200

42_ کد آیه:3/5 اسم آیه: ولایت امام حسین علیه السلام ...200

43_ کد آیه:35/5 اسم آیه: توسّل به امام حسین علیه السلام ...203

44_ کد آیه:56/5 اسم آیه: امام حسین علیه السلام حزب پیروز خدا ...208

سورۀ مبارکۀ انعام ...210

45_ کد آیه:149/6 اسم آیه: حجّت بالغه ...210

46_ کد آیه:153/6 اسم آیه: صراط مستقیم ...213

47_ کد آیه:160/6 اسم آیه: حسنه ...214

سورۀ مبارکۀ اعراف...215

48_ کد آیه:6/7 اسم آیه: سؤال از محبّت آن حضرت ...215

49_ کد آیه:43/7 اسم آیه: سینۀ بی کینه ...216

50_ کد آیه:43/7 اسم آیه: شکر نعمت هدایت ...217

51_ کد آیه:46/7 اسم آیه: امام حسین علیه السلام در اعراف ...219

52_ کد آیه:69/7 اسم آیه: نعمت ولایت امام حسین علیه السلام ...223

53_ کد آیه:96 / 7 اسم آیه: برکات الهی در رجعت امام حسین علیه السلام...224

54_ کد آیه:128/7 اسم آیه: امام حسین علیه السلام وارث زمین ...228

55_ کد آیه:157/7 اسم آیه: اسم امام حسین علیه السلام در تورات ...230

56_ کد آیه:157/7 اسم آیه: نور امام حسین علیه السلام ...232

57_ کد آیه:161/7 اسم آیه: باب حطّه ...234

58_ کد آیه:180/7 اسم آیه: زیباترین اسم ...236

سورۀ مبارکۀ انفال238

59_ کد آیه:33/8 اسم آیه: امان اهل زمین ...238

60_ کد آیه:41/8 اسم آیه: ذی القربی ...240

61_ کد آیه:75/8 اسم آیه: امام حسین علیه السلام از مصادیق اولوالارحام ...243

سورۀ مبارکۀ توبه ...246

62_ کد آیه:16/9 اسم آیه: ولیجه ...246

63_ کد آیه:32/9 اسم آیه: نور خدا ...250

64_ کد آیه:36/9 اسم آیه: امام حسین علیه السلام یکی از دوازده امام ...252

65_ کد آیه:105/9 اسم آیه: عرضۀ اعمال ...255

66_ کد آیه:111/9 اسم آیه: معاملۀ امام حسین علیه السلام، با خدا ...259

67_ کد آیه:119/9 اسم آیه: بودن با امام حسین علیه السلام ...262

سورۀ مبارکۀ یونس ...266

68_ کد آیه:62/10 اسم آیه: اولیای خدا ...266

69_ کد آیه:64و63/10اسم آیه: مژدۀ دیدن امام حسین علیه السلام لحظۀ مرگ ...268

70_ کد آیه:101/10 اسم آیه: آیات ...270

سورۀ مبارکۀ هود ...271

71_ کد آیه:105/11 اسم آیه: خوشبخت و بدبخت ...271

سورۀ مبارکۀ یوسف ...274

72_ کد آیه:108/12 اسم آیه: پیروی از امام حسین علیه السلام ...274

سورۀ مبارکۀ رعد ...276

73_ کد آیه:7/13 اسم آیه: هدایت حسینی ...276

74_ کد آیه:20/13 اسم آیه: میثاق با امام حسین علیه السلام ...278

75_ کد آیه:28/13 اسم آیه: آرامش دلها ...280

76_ کد آیه:29/13 اسم آیه: خوشا بحال محبّان امام حسین علیه السلام ...283

77_ کد آیه:43/13 اسم آیه: علم امام حسین علیه السلام ...285

سورۀ مبارکۀ ابراهیم ...288

78_ کد آیه:25و24/14 اسم آیه: امام حسین علیه السلام میوۀ درخت پاک ...288

79_ کد آیه:28/14 اسم آیه: امام حسین علیه السلام نعمت خدا...292

80_ کد آیه:37/14 اسم آیه: عشق به امام حسین علیه السلام...294

سورۀ مبارکۀ حجر...302

81_ کد آیه:75/15 اسم آیه: هوش و فراست امام حسین علیه السلام ...302

سورۀ مبارکۀ نحل ...306

82_ کد آیه:16/16 اسم آیه: علامت حسینی ...306

83_ کد آیه:43/16 اسم آیه: اهل ذکر...308

84_ کد آیه:68/16 اسم آیه: تشبیه به زنبور عسل ...312

85_ کد آیه:76/16 اسم آیه: امر کننده به عدالت ...316

86_ کد آیه:83/16 اسم آیه: نعمت خدا ...318

87_ کد آیه:89/16اسم آیه: امام حسین علیه السلام شاهد و گواه امّت ...319

88_ کد آیه:90/16 اسم آیه: ذی القربی ...320

سورۀ مبارکۀ اسراء ...322

89_ کد آیه:6تا4/17اسم آیه: رجعت امام حسین علیه السلام و اصحابشان ...322

90_ کد آیه:6و5/17 اسم آیه: رجعت سلمان با امام حسین علیه السلام ...325

91_ کد آیه:9/17 اسم آیه: هدایت حسینی ...330

92_ کد آیه:9/17 اسم آیه: بشارت حسینی ...333

93_ کد آیه:33/17 اسم آیه: امام حسین علیه السلام مظلوم و منصور...334

94_ کد آیه:57/17 اسم آیه: وسیله ...338

95_ کد آیه:71/17 اسم آیه: امام حسین علیه السلام پیشوای دنیا و آخرت ...339

سورۀ مبارکۀ کهف ...342

96_ کد آیه:2/18 اسم آیه: بشارت حسینی ...342

97_ کد آیه:13_9/18اسم آیه: معجزۀ سر مقدّس امام حسین علیه السلام ... 343

98_ کد آیه:29/18 اسم آیه: عذاب سخت دشمنان امام حسین علیه السلام ...346

99_ کد آیه:46/18 اسم آیه: بهترین عمل ...349

100_ کد آیه:88/18 اسم آیه: بشارت حسینی ...351

101_ کد آیه:110/18اسم آیه: عمل صالح...352

سورۀ مبارکۀ مریم ...355

102_ کد آیه:1/19 اسم آیه: کربلای امام حسین علیه السلام در کهیعص ...355

103_ کد آیه:7/19 اسم آیه: شباهت امام حسین علیه السلام به یحیی علیه اسلام... 358

104_ کد آیه:54/19اسم آیه: امام حسین علیه السلام الگوی اسماعیل صادق‌الوعد ...361

105_ کد آیه:96/19 اسم آیه: عشق حسینی ...366

سورۀ مبارکۀ طه ...368

106_ کد آیه:8/20 اسم آیه: زیباترین نام ...368

107_ کد آیه:82/20 اسم آیه: هدایت حسینی ...371

108_ کد آیه:115/20 اسم آیه: امام حسین علیه السلام، عهد الهی ...374

109_ کد آیه:126/20 اسم آیه: امام حسین علیه السلام، نشانۀ خدا ...375

110_ کد آیه:132/20 اسم آیه: نماز و امام حسین علیه السلام ... 376

111_ کد آیه:135/20 اسم آیه: هدایت حسینی ...379

سورۀ مبارکۀ انبیاء ...381

112_ کد آیه:7/21 اسم آیه: اهل ذكر...381

113_ کد آیه:23/21 اسم آیه: حکمت امامت در نسل امام حسین علیه السلام ...383

114_ کد آیه:69/21 اسم آیه: شباهت امام حسین علیه السلام به ابراهیم علیه السلام ... 638

115_ کد آیه:73/21 اسم آیه: امام حسین علیه السلام امام هدایت ...388

116_ کد آیه:105/21 اسم آیه: رجعت امام حسین علیه السلام ...391

سورۀ مبارکۀ حج ...393

117_ کد آیه:19/22 اسم آیه: دشمنی بنی‌امیّه با امام حسین علیه السلام ...393

118_ کد آیه:24/22 اسم آیه: هدایت حسینی ...394

119_ کد آیه:39/22 اسم آیه: خروج مظلومانۀ امام حسین علیه السلام ... 395

120_ کد آیه:40/22 اسم آیه: حرم را از حرم کردند بیرون ...396

121_ کد آیه:41/22 اسم آیه: امام حسین علیه السلام و اجرای دستورات خدا ...399

122_ کد آیه:78/22 اسم آیه: امام حسین علیه السلام شاهد و گواه امّت ...403

سورۀ مبارکۀ مؤمنون ...406

123_ کد آیه:11_ 1/23 اسم آیه: امام حسین علیه السلام وارث بهشت ...406

124_ کد آیه:74/23 اسم آیه: انحراف از راه امام حسین علیه السلام ...407

125_ کد آیه:111/23 اسم آیه: نتیجۀ صبر امام حسین علیه السلام ...409

سورۀ مبارکۀ نور...410

126_ کد آیه:35/24 اسم آیه: امام حسین علیه السلام چراغ هدایت ...410

127_ کد آیه:36/24 اسم آیه: بیت النور حسینی ...412

128_ کد آیه:55/24 اسم آیه: رجعت و خلافت امام حسین ... 415

سورۀ مبارکۀ فرقان ...417

129_ کد آیه:20/25 اسم آیه: صبر امام حسین علیه السلام ...417

130_ کد آیه:54/25 اسم آیه: نسَب امام حسین علیه السلام ...419

131_ کد آیه:74/25 اسم آیه: امام حسین علیه السلام نور چشم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ...421

سورۀ مبارکۀ شعراء ...423

132_ کد آیه:219/26 اسم آیه: ساجدین ...423

133_ کد آیه:227/26اسم آیه: معجزۀ سر مقدّس امام حسین علیه السلام ...424

سورۀ مبارکۀ نمل ...427

134_ کد آیه:40/27 اسم آیه: تمام علم کتاب نزد امام حسین علیه السلام ...427

135_ کد آیه:89/27 اسم آیه: بهترین حسنه، محبّت امام حسین علیه السلام ...430

سورۀ مبارکۀ قصص ...432

136_ کد آیه:5/28 اسم آیه: امام حسین علیه السلام مستضعف و وارث زمین ...432

137_ کد آیه:68/28 اسم آیه: امام حسین علیه السلام برگزیدۀ خدا ...435

138_ کد آیه:84/28 اسم آیه: پاداش محبّ امام حسین علیه السلام ... 438

139_ کد آیه:88/28 اسم آیه: وجه خدا ...439

سورۀ مبارکۀ عنکبوت ...441

140_ کد آیه:8/29 اسم آیه: احسان به امام حسین علیه السلام ...441

141_ کد آیه:23/29 اسم آیه: یأس دشمن امام حسین علیه السلام ...442

142_ کد آیه:49/29اسم آیه: صاحب علم ...444

سورۀ مبارکۀ روم ...446

143_ کد آیه:56/30اسم آیه: علم و ایمان امام حسین علیه السلام ...446

سورۀ مبارکۀ لقمان ...448

144_ کد آیه:20/31 اسم آیه: نعمت باطن ...448

145_ کد آیه:22/31 اسم آیه: امام حسین علیه السلام دستگیرۀ محکم خدا ...450

سورۀ مبارکۀ سجده ...452

146_ کد آیه:24/32 اسم آیه: امام حسین علیه السلام امام هدایت ...452

سورۀ مبارکۀ احزاب ...452

147_ کد آیه:6/33 اسم آیه: امامت در نسل امام حسین علیه السلام ...453

148_ کد آیه:23/33 اسم آیه: در انتظار شهادت ...456

149_ کد آیه:33/33 اسم آیه: عصمت و طهارت خامس اهل کساء ...459

150_ کد آیه:56/33 اسم آیه: صلوات بر امام حسین علیه السلام ... 468

151_ کد آیه:71/33 اسم آیه: رستگاری بزرگ ...471

سورۀ مبارکۀ فاطر...473

152_ کد آیه:22_19/35 اسم آیه: مقایسه ...473

153_ کد آیه:32/35 اسم آیه: امام حسین السلام پیشگام در نیکوکاری ...475

سورۀ مبارکۀ صافات ...479

154_ کد آیه:89و88/37اسم آیه: بیماری ابراهیم السلام برای امام حسین علیه السلام ...479

155_ کد آیه:24/37 اسم آیه: سؤال از محبّت امام حسین السلام ...480

156_ کد آیه:107/37 اسم آیه: ذبح عظیم ...484

157_ کد آیه:130/37 اسم آیه: سلام خدا بر امام حسین علیه السلام ...487

158_ کد آیه:164/37 اسم آیه: مقام معلوم ...489

سورۀ مبارکۀ ص ...490

159_ کد آیه:75/38 اسم آیه: عالین ...490

سورۀ مبارکۀ زمر...492

160_ کد آیه:9/39 اسم آیه: علم امام حسین علیه السلام ...492

161_ کد آیه:56/39 اسم آیه: جَنب الله ...495

سورۀ مبارکۀ غافر...497

162_ کد آیه:7/40 اسم آیه: ملائکه، خدمتگزاران امام حسین علیه اسلام ...497

163_ کد آیه:51/40اسم آیه: یاری امام حسین علیه السلام در رجعت499

سورۀ مبارکۀ فصّلت502

164_ کد آیه:34/41 اسم آیه: حسنه502

سورۀ مبارکۀ شوری503

165_ کد آیه:23/42 اسم آیه: مودّت امام حسین علیه السلام مزد رسالت نبوی ...503

سورۀ مبارکۀ زخرف ...508

166_ کد آیه:28/43 اسم آیه: امامت در نسل امام حسین علیه السلام ...508

167_ کد آیه:44/43 اسم آیه: اهل ذکر...511

168_ کد آیه:48/43 اسم آیه: نشانۀ بزرگ خدا...513

169_ کد آیه:80و79/43 اسم آیه: شبیه روز شهادت امام حسین علیه السلام ...516

سورۀ مبارکۀ دخان ...519

170_ کد آیه:29/44 اسم آیه: گریۀ آسمان و زمین بر امام حسین علیه السلام ...519

171_ کد آیه:32/44 اسم آیه: بهترین انتخاب ...522

172_ کد آیه:42_40/44 اسم آیه: رحمت واسعۀ خدا ...523

سورۀ مبارکۀ جاثیه ...525

173_ کد آیه:29/45 اسم آیه: امام حسین علیه السلام قرآن ناطق ...525

سورۀ مبارکۀ احقاف ...526

174_ کد آیه:15/46 اسم آیه: تولّد امام حسین علیه السلام و نگرانی مادرشان ...526

سورۀ مبارکۀ محمّد صلی الله علیه وآله و سلم ...530

175_ کد آیه:17/47 اسم آیه: هدایت ویژۀ حسینی...530

سورۀ مبارکۀ طور...532

176_ کد آیه:21/52 اسم آیه: ذریّۀ حضرت پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم ...532

سورۀ مبارکۀ قمر...535

177_ کد آیه:54/54 اسم آیه: متّقین ...535

سورۀ مبارکۀ الرّحمن ...536

178_ کد آیه:17/55 اسم آیه: یکی از دو مغرب ...536

179_ کد آیه:22_ 19/55 اسم آیه: گوهر ناب دو دریای نبوّت و امامت ...537

180_ کد آیه:27و26/55 اسم آیه: وجه خدا ...540

181_ کد آیه:31/55اسم آیه: امام حسین علیه السلام ، یکی از دو چیز گران‌بها...541

سورۀ مبارکۀ واقعه ...543

182_ کد آیه:11و10/56اسم آیه: امام حسین علیه السلام، یکی از پیشگامان ...543

183_ کد آیه:79/56 اسم آیه: مطهّرین ...545

184_ کد آیه:89و88/56 اسم آیه: مقرّبین ...547

سورۀ مبارکۀ حدید ...548

185_ کد آیه:12/57 اسم آیه: نور امام حسین علیه السلام، هادی بهشتیان ...548

186_ کد آیه:28/57 اسم آیه: امام حسین علیه السلام بهره‌ای از رحمت خدا ...550

سورۀ مبارکۀ حشر...552

187_ کد آیه:7/59 اسم آیه: ذی القربی ...552

188_ کد آیه:9/59 اسم آیه: ایثار حضرت امام حسین علیه السلام ...554

سورۀ مبارکۀ جمعه ...556

189_ کد آیه:11/62 اسم آیه: امام حسین علیه السلام بی توجّه به دنیا ...556

سورۀ مبارکۀ طلاق ...558

190_ کد آیه:11و10/65 اسم آیه: اهل ذکر...558

سورۀ مبارکۀ جن ...562

191_ کد آیه:16/72 اسم آیه: پاداش استقامت در راه امام حسین علیه السلام ...562

192_ کد آیه:17/72 اسم آیه: امتحان مردم با شهادت امام حسین علیه السلام ...564

سورۀ مبارکۀ انسان ...565

193_ کد آیه:5/76 اسم آیه: ابرار...565

194_ کد آیه:7/76 اسم آیه: وفای به نذر امام حسین علیه السلام ...566

سورۀ مبارکۀ مرسلات ...566

195_ کد آیه:44_ 41/77 اسم آیه: متّقین و محسنین ...568

سورۀ مبارکۀ نازعات ...570

196_ کد آیه:7و6/79 اسم آیه: رجعت امام حسین علیه السلام ...570

سورۀ مبارکۀ تکویر...572

197_ کد آیه:9و8/81 اسم آیه: به کدامین گناه کشته شد ...572

سورۀ مبارکۀ انفطار...574

198_ کد آیه:14و13/82 اسم آیه: امام حسین علیه السلام در بهشت ...574

سورۀ مبارکۀ مطفّفین ...575

199_ کد آیه:21_ 18/83اسم آیه: مقام امام حسین علیه السلام در اعلی علییّن ,...575

200_ کد آیه:28_22/83 اسم آیه: امام حسین علیه السلام از مقرّبین ...578

سورۀ مبارکۀ فجر...581

201_ کد آیه:3_ 1/89 اسم آیه: سورۀ امام حسین علیه السلام ...581

202_ کد آیه:30_27/89 اسم آیه: نفس مطمئنّه...583

سورۀ مبارکۀ بلد ...585

203_ کد آیه:3/90 اسم آیه: سوگند به امام حسین علیه السلام ...585

204_ کد آیه:9و8/90 اسم آیه: لبهای امام حسین علیه السلام ...587

سورۀ مبارکۀ شمس ...588

205_ کد آیه:3_ 1/91 اسم آیه: تجلّی نور امام حسین علیه السلام ...588

سورۀ مبارکۀ تین ...591

206_ کد آیه:1/95 اسم آیه: سوگند به زیتون ...591

سورۀ مبارکۀ قدر...593

207_ کد آیه:5_ 1/97 اسم آیه: نزول ملائکه بر امام حسین علیه السلام ...593

سورۀ مبارکۀ بیّنه ...596

208_ کد آیه:7/98 اسم آیه: امام حسین علیه السلام بهترین مخلوق خدا ...596

سورۀ مبارکۀ تکاثر...598

209_ کد آیه:8/102 اسم آیه: سؤال از نعمت ...598

سورۀ مبارکۀ کوثر...603

210_ کد آیه:3_ 1/108 اسم آیه: کوثر...603

منابع و مآخذ...605

جدول فهرست سوره‌های قرآن کریم ...617

مقدمۀ استاد مهدی پور

سیمای امام حسین علیه السلام در آیینۀ قرآن

گلواژۀ حسین

هزاران سال پیش از خلقت حضرت آدم، خداوند منّان لوح و قلم را آفرید.

به فرمان حق تعالی قلم بر فراز لوح چرخید و نخستین واژه‌ای که بر روی لوح نوشت، گلواژۀ حسین بود.

امام جواد علیه السلام در این رابطه می‌فرماید:

أَوَّلُ مَا جَرَى بِهِ الْقَلَمُ عَلَى اللَّوْحِ قَتلُ الحُسَینِ علیه السلام؛

نخستین واژه‌ای که قلم بر روی لوح نوشت، هنگامۀ شهادت امام حسین علیه السلام بود.⁽¹⁾

جاودانگی نهضت حسینی

در زیارتنامۀ مأثور از معصوم می‌خوانیم:

أَشْهَدُ أَنَّ دَمَكَ سَكَنَ فِي الْخُلْدِ؛

من شهادت می‌دهم که خون تو به ابدیّت پیوست.⁽²⁾

یکی از نشانه‌های جاودانگی نهضت آن حضرت، کاروان زیارتی اربعین است، که همه ساله بیش از 20 میلیون نفر از اقطار و اکناف جهان در حریم کربلا گرد آمده با شعار «لبیّک یا حسین» با آن حضرت پیمان می‌بندند.

رسول اکرم صلی الله علیه وآله و سلم بیش از نیم قرن پیش از شهادت آن حضرت، در بیان معجز‌آسای خود فرمود:

إِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ حَرَارَةً فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لَا تَبْرُدُ أَبَداً؛

برای شهادت امام حسین علیه السلام حرارتی در دل‌های مؤمنان است که هرگز به سردی نمی‌گراید.⁽¹⁾

صدّیقۀ صغری، زینب کبری علیهما السلام ، روز یازدهم محرّم خطاب به فخر السّاجدین امام زین العابدین علیه اسلام فرمود:

وَ يَنْصِبُونَ لِهَذَا الطَّفِّ عَلَماً لِقَبْرِ أَبِيكَ سَيِّدِ الشُّهَدَاءِ لَا يَدْرُسُ أَثَرُهُ، وَ لَا يَعْفُو رَسْمُهُ، عَلَى كُرُورِ اللَّيَالِي وَ الْأَيَّامِ؛

در سرزمین کربلا، بر فراز قبر پدرت حضرت سید الشّهداء علیه السلام پرچمی بر افراشته می‌شود، که با گذشت روزها و شب‌ها، اثر آن از بین نمی‌رود و نشانۀ آن کهنه نمی‌شود.⁽²⁾

بعد از چهارده قرن سخن اعجاز آمیز قهرمان کربلا را با چشم خود می‌بینیم و پرچم همیشه در اهتزاز حرم امام حسین علیه السلام را هر روز باشکوه‌تر از روز قبل مشاهده می‌کنیم.

سیمای پر فروغ امام حسین علیه السلام در آیینۀ قرآن، احادیث، کتب سیره و تراجم، شعر و ادب، فضائل و مناقب، مصائب و مقاتل، در طول قرون و اعصار، در اقطار و اکناف جهان، نور افشانی کرده، دل‌های مستعدّ را از همۀ طوائف و قبایل به سوی آن مشعل هدایت رهنمون شده است.

«گاندی» مصلح بزرگ هند می‌گوید:

من برای ملّت هند چیز تازه‌ای نیاوردم، فقط نتیجۀ مطالعات خود را از زندگانی قهرمان کربلا، برای ملّت هند ارمغان آوردم.

ما اگر بخواهیم، هند را نجات دهیم، باید همان راهی را برویم که حسین بن علی پیمود.⁽¹⁾

محمد علی نجاح، قائد اعظم و بنیانگذار پاکستان می‌گوید:

هیچ نمونه‌ای از شجاعت بهتر از آن‌که امام حسین علیه السلام از لحاظ فداکاری و جانبازی ارائه داد، در جهان پیدا نمی‌شود.

به عقیدۀ من باید تمامی مسلمانان از این شهید سر فراز که خود را در سرزمین کربلا فدا کرد، سرمشق بگیرند و از وی پیروی کنند.⁽²⁾

واژه‌هایی چون: شهامت، شجاعت، جانبازی، پاکبازی، رادمردی و جوانمردی، در طول تاریخ مصداق‌هایی داشت، ولی بی‌گمان بر قامت سالار شهیدان از همه راست‌تر و در سرشت او از همه استوار تر بود.

او وارث همۀ فضایل و کمالات پیامبران عظام از آدم ابو البشر تا اشرف کاینات حضرت ختمی مرتبت و وارث شجاعت و سلحشوری پدر بزرگوارش حیدر کرّار بود.

بسیار شایسته است که محقّقان، پژوهش گسترده‌ای پیرامون سخنان، احادیث، خطبه‌ها، رجزها، نامه‌ها، اشعار نغز و پر مغز آن حضرت انجام بدهند و گامی در راه شناخت بهتر آن حضرت بر دارند و از مشعل فروزانش کسب نور نموده، راه عاشقان و سالکان را پر نور کنند.

ما در این سطور که به عنوان مقدّمه بر این اثر ارزشمند تقدیم خوانندگان گرامی

می‌شود، به شماری از آثار منتشر شده در ابعاد مختلف سیره و زندگی سالار شهیدان اشاره می‌کنیم:

امام حسین علیه السلام در آیینۀ کتاب

اشاره

در طول قرون و اعصار، هزاران عنوان کتاب پیرامون سالار شهیدان تألیف شده، که به شماری از آن‌ها فقط اشاره می‌کنیم:

1_ اسرار شهادت

2_ اسرار عزاداری حسینی

3_ امام حسین پژوهی

مجموعۀ مقالات کنگرۀ حماسۀ حسینی، از جمعی از ارباب

4_ امام حسین از نگاه دیگران

5_ شعائر حسینی

6_ تربت حسینی

7_ سخنان امام حسین علیه السلام

محمدحسین حسینى مرعشى حایرى (شهرستانى)

8_ زیارت امام علیه السلام

9_ روز عاشورا

10_ زیارت عاشورا

11_ زیارت اربعین

12_ سرزمین کربلا

13_ رأس مطهّر

14_ ویژگی‌های امام حسین علیه السلام

15_ اصحاب امام حسین علیه السلام

16_ فرزندان امام حسین علیه السلام

الف: حضرت علی اکبر علیه السلام

ب: حضرت علی اصغر

عبدالله رضیع، علی رضیع علیه السلام، از علی سلیمانی‌بروجردی.

از محمد صدری.

ج: حضرت فاطمه بنت الحسین

د: حضرت سکینه

ه- _ حضرت رقیّه

61)المجالس النقيّة عن حياة السيدة رقية علیها السلام، از شیخ مهدی تاج الدّین.

63)مقتل رقیه علیها السلام، از محمد على قاسمى.

17_ یاران خاص امام حسین علیه السلام

الف: قمر منیر بنی هاشم:

خلخالی، 5جلد، شامل 1200 کرامت.

ب: حضرت مسلم

الحسینی، 8جلد.

ج: أسلم بن عمرو ترکی

د: جون بن حوی

ه- : حبیب بن مظاهر

و: جنادة بن کعب انصاری

ز: جناب حرّ

ح: زهیر بن قین

ط: مسلم بن عوسجه

ی: عابس

ک: حضرت قاسم

ل: طفلان مسلم

18_ بانوان دشت کربلا

الف: حضرت زینب علیها السلام

قرشي، ترجمۀ ابوالفضل هادی‌منش.

ب: حضرت امّ کلثوم

ج: دیگر بانوان کربلا

چاپ لندن.

د: اسرای کربلا

19_ شاعران حسینی

20_ مجالس حسینی

21_ مقتل

این بود نمی از یم، مشتی از خروار و اندکی از بسیار آثار تألیف شده پیرامون سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام که احصای آن به تألیف چندین مجلّد نیاز دارد، که برخی از آن‌ها خود دائرة المعارفی در چند مجلّد می‌باشد، مانند:

در کتابخانۀ شخصی بعضی از دوستان، بیش از 7000 عنوان کتاب پیرامون آن حضرت موجود است و بیش از 40 کتابنامه در این خصوص چاپ شده است.

در این میان جای یک عنوان خالی است و آن:

«سیمای امام حسین علیه السلام در آیینۀ قرآن»

در این رابطه فقط یک کتاب به دست ما رسیده و آن کتاب:

«الحسین علیه السلام فی القرآن»

از سید محمد واحدی⁽¹⁾

اینک صدیق ارجمند، پژوهشگر توانمند، حجّت الاسلام و المسلمین جناب آقای سید محمد جعفر روضاتی از خاندان جلیل صاحب روضات، دامن همّت به کمر بسته کتاب ازشمندی تحت عنوان: «کلید واژۀ آیات حسینی در قرآن کریم» سامان داده و در آن 210 عنوان از آیات مرتبط با سالار شهیدان را بر اساس احادیث واصله از خاندان عصمت و طهارت، گرد آورده است.

و اینک 30 عنوان در این رابطه، به عنوان استدراک بر کتاب فوق، تقدیم می‌گردد:

(1) پند و اندرز امام حسین علیه السلام

{وَماٰ ظَلَمُوناٰ وَلٰكِنْ كاٰنُوٓا اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ}

آن‌ها به ما ستم نکردند، بلکه به خود ستم می‌کردند.⁽¹⁾

حضرت سکینه از عمّه‌اش حضرت زینب علیهما السلام روایت کرده که عرضه داشت:

برادر جان! ما را به حرم جدّمان برگردان.

فرمود: خواهرم! راهی به این کار نیست.

گفت: پس جایگاه جد، پدر، مادر و برادرت را یاد آوری کن.

فرمود: یاد آوری کردم، پند و اندرز دادم، ولی پند نگرفتند و به سخنانم گوش ندادند، جز کشتن من هدفی ندارند و ناگزیر مرا نقش بر زمین خواهند دید ...

آنگاه هر دو، ساعتی گریستند و امام علیه السلام این آیه را تلاوت می‌کردند: «وَماٰ ظَلَمُوناٰ وَلٰكِنْ كاٰنُوٓا اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ».⁽²⁾

(2) یهود صفتانِ امّت

{وَاِذْ اَخَذْناٰ مٖیثاٰقَكُمْ لاٰ تَسْفِكُونَ دِمآٰءَكُمْ}

به یاد آورید زمانی را که از شما پیمان گرفتیم که خون همدیگر را نریزید.⁽³⁾

هنگامی که این آیه در مورد یهود نازل شد، پیامبر اکرم صلی الله و آله وسلم فرمود:

آیا به شما خبر بدهم از یهود این امّت که شبیه آن‌ها هستند؟

عرض کردند: بلی یا رسول الله!

فرمود: قومی از امّت من ادّعا می‌کنند که از امّت من هستند، ولی برترین ذریّه‌ام و پاکیزگان تبارم را می‌کشند، سنّت و شریعت مرا تغییر می‌دهند، دو

فرزندم حسن و حسین را به قتل می‌رسانند، همان‌گونه که نیاکان یهود حضرت زکریا و حضرت یحیی را به قتل رساندند.

آگاه باشید! که خداوند پیش از رستاخیز، بر بازماندگان آن‌ها هدایتگری را از تبار حسین مظلوم بر می‌انگیزاند، با شمشیرهای یارانش، آن‌ها را به سوی دوزخ سوق می‌دهد.

آگاه باشید! که خداوند آن‌ها را لعنت می‌کند.

آگاه باشید! که خداوند قاتلان امام حسین، دوستداران آنان، یاوران آن‌ها و کسانی را که در غیر حال تقیّه از لعنت بر آن‌ها سکوت می‌کنند، لعنت می‌کند.

آگاه باشید! که خداوند درود می‌فرستد بر گریه‌کنندگان امام حسین از روی شفقت و مهربانی و بر لعنت‌کنندگان بر دشمنان آن‌ها و بر کسانی که آکنده از خشم و غضب بر آن‌ها می‌باشند.

آگاه باشید! که افرادی که بر قتل حسین علیه السلام رضایت بدهند، با قاتلان او شریک هستند.

آگاه باشید! که قاتلان او، یاوران آن‌ها و پیروان آن‌ها از دین خدا بری

می‌باشند.⁽¹⁾

(3) انسان‌ها و انسان نماها

{ثُمَّ اَفٖیضُوا مِنْ حَیْثُ اَفاٰضَ النّاٰسُ}

سپس از همان‌جا که مردمان کوچ می‌کنند (به سوی

منیٰ) کوچ کنید.⁽²⁾

از مولای متّقیان علیه السلام پرسیدند:

انسان کیست؟ انسان‌نما کیست؟ نسناس کیست؟

مولای متّقیان علیه السلام به امام حسین علیه السلام فرمود: حسین جان! به این مرد پاسخ بگو.

امام حسین علیه السلام فرمود: امّا انسان ما هستیم، خداوند منّان فرمود: از همان‌جا که مردمان کوچ می‌کنند، کوچ کنید.

این رسول خدا بود که مردمان را کوچ داد.

امّا انسان‌نماها شیعیان ما هستند، که آن‌ها از ما هستند، لذا حضرت ابراهیم علیه السلام فرمود: «فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي»⁽³⁾، یعنی هر کس از من پیروی کند از من است.

امّا نسناس، همین تودۀ مردم هستند، پس این آیه را تلاوت نمود: إِنْ هُمْ إِلَّا

كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا»⁽¹⁾، یعنی آن‌ها همچون چهارپایانند، بلکه گمراه‌ترند.⁽²⁾

(4) سرسلسلۀ پاکان

{ذُرِّیَّةً بَعْضُهاٰ مِنْ بَعْضٍ}

دودمانی که در پاکی بعضی از بعضی هستند.⁽³⁾

یک نفر اعرابی در مورد مشکلی که در سفر حج مواجه شده بود، از عمر پرسید، عمر او را به مولای متّقیان علیه السلام ارجاع داد، حضرت فرمود:

از این نوجوان بپرس، او نیز مشکل خود را از امام حسین علیه السلام پرسید، حضرت پاسخ داد، عمر توضیح خواست، وقتی که حضرت نوضیح داد، عمر این آیه را خواند: «ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ».⁽⁴⁾

(5) احیاگر مرده‌ها

{وَاُحْیِی الْمَوْتٰى بِاِذْنِ اللّٰهِ}

مردگان را به اذن خدا زنده می‌کنم.⁽⁵⁾

ابوحمزۀ ثمالی از امام زین العابدین علیه السلام از تفسیر این آیه پرسید و گفت: آیا امامان نیز مرده را زنده می‌کنند؟

حضرت فرمود: خداوند منّان به هیچ پیامبری معجزه‌ای نداده، جز این‌که به رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نیز عطا فرموده، و به آن حضرت معجزه‌ای نداده، جز این‌که به

امیرمؤمنان، امام حسن و امام حسین علیهم السلام نیز عطا فرموده است.⁽¹⁾

(6) پیرو دین حنیف

{فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ اِبْراٰهٖیمَ حَنٖیفًا}

از آیین ابراهیم پیروی کنید که تابع دین حنیف بود.⁽²⁾

امام حسین علیه السلام در تفسیر این آیه فرمود: من کسی را پیرو آیین ابراهیم نمی‌شناسم جز ما و شیعیان ما.⁽³⁾

(7) کدام بهترین است؟

{كُنْتُمْ خَیْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنّاٰسِ}

شما بهترین امّتی بودید که به سود مردمان پدید آمدید.⁽⁴⁾

امام صادق علیه السلام در ضمن تفسیر این آیه فرمود: وه چه بهترین امّتی که امیرمؤمنان،

امام حسن و امام حسین علیهم السلام را کشتند!⁽¹⁾

(8) کرم حسینی

{وَالْكاٰظِمٖینَ الْغَیْظَ وَالْعاٰفٖینَ عَنِ النّاٰسِ٭ۗ وَاللّٰهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنٖینَ}

فرو برندگان خشم و عفو کنندگان از مردم.⁽²⁾

یکی از غلامان امام حسین علیه السلام مرتکب عملی شد که مستحق تأدیب شد، امام حسین علیه السلام امر فرمود که او را تأدیب کنند. گفت: «الْكاٰظِمٖینَ الْغَیْظ»، فرمود: رهایش کنید. گفت: «وَالْعاٰفٖینَ عَنِ النّاٰس»، فرمود: تو را عفو کردم. گفت: «وَاللّٰهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنٖین»، فرمود: تو را در راه خدا آزاد کردم و دو برابر آن‌چه به تو می‌دادم، عطا می‌کنم.⁽³⁾

(9) مهلت از روی نقمت

{اِنَّماٰ نُمْلٖی لَهُمْ لِیَزْداٰدُوٓا اِثْمًا}

ما برای آن‌ها فقط از این جهت مهلت می‌دهیم که بر گناهان خود بیفزایند.⁽⁴⁾

امام صادق علیه السلام فرمود:

به هنگام شهادت امام حسین علیه السلام، هاتفی فریاد بر آورد که: رسول خدا تماشا می‌کند، گاهی به سوی زمین و گاهی به حزب شما، می‌ترسم که بر

اهل زمین نفرین کند و من نیز در میان آن‌ها هلاک شوم.

پس توّابین گفتند: ما عجب جنایتی کردیم، برای پسر سمیّه، سرور جوانان بهشت را کشتیم! پس بر علیه ابن زیاد خروج کردند.

امام صادق علیه السلام فرمود: اگر به او اجازه داده می‌شد، در میان آن‌ها بانگ بر می‌آورد، پس ارواحشان از بدنشان جدا می‌شد و به سوی دوزخ رهسپار می‌شدند، ولی خداوند به آن‌ها مهلت داد تا بر گناهان خود بیفزایند.⁽¹⁾

(10) بازگشت به سوی دوزخ

{ثُمَّ رُدُّوٓا اِلَى اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّ}

سپس همگان به سوی خدا که مولای حقیقی آن‌هاست باز می‌گردند.⁽²⁾

مروان وارد مدینه شد، روی تخت دراز کشید. یکی از غلامان امام حسین علیه السلام آن‌جا حضور داشت. امام حسین علیه السلام از او پرسید که مروان چه گفت؟

غلام گفت: او دراز کشید و این آیه را تلاوت کرد: «ثُمَّ رُدُّوٓا اِلَى اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّ».

فرمود: آری من و اصحابم به سوی بهشت، او و اصحابش به سوی دوزخ برگردانده می‌شویم.⁽³⁾

(11) ایل و تبار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

{وَلَوْلاٰ رَهْطُكَ لَرَجَمْناٰكَ}

اگر ایل و تبارت نبود، تو را سنگسار می‌کردیم.⁽¹⁾

در ذیل آیه، ایل و تبار پیامبر علیه السلام را چنین بر می‌شمارد:

آن‌ها عبارتند از علی بن ابی طالب، حمزه، جعفر، حسن، حسین و آل محمد علیهم السلام.⁽²⁾

(12) هوشیاران

{اِنَّ فٖی ذٰلِكَ لَءاٰیاٰتٍ لِلْمُتَوَسِّمٖینَ}

در این سرگذشت‌ها نشانه‌هایی است برای هوشیاران.⁽³⁾

امام رضا علیه السلام در تفسیر این آیه فرمود:

نخستین هوشیار رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم، سپس امیرمؤمنان علیه السلام، بعد از ایشان امام حسن، امام حسین و سایر امامان از نسل امام حسین علیهم السلام تا روز رستاخیز می‌باشند.⁽⁴⁾

(13) سنّت خدا تغییر ناپذیر است

{وَلاٰ تَجِدُ لِسُنَّتِناٰ تَحْوٖیلًا}

هرگز برای سنّت ما تغییر و دگرگونی نخواهی یافت.⁽¹⁾

امام علیه السلام در تفسیر این آیه از قوم موسی و مخالفت آن‌ها با جناب هارون سخن گفته، سپس از عملکرد اصحاب سقیفه و رفتار آن‌ها با مولای متّقیان علیه السلام سخن گفته است.⁽²⁾

(14) سقوط کنندگان

{وَمَنْ یَحْلِلْ عَلَیْهِ غَضَبٖی فَقَدْ هَوٰى}

بر هر کسی که غضبم وارد شود سقوط می‌کند.⁽³⁾

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم مولای متّقیان علیه السلام را به عنوان صدّیق اکبر و فاروق امّت معرّفی کرده، از امام حسن، امام حسین و امامان از نسل او سخن گفته، در پایان فرمود:

خداوند دانش و بینش مرا به آن‌ها عطا کرده، از آن‌ها پیروی کنید و جز آن‌ها اشخاص دیگری را بر نگزینید، که غضب خدا بر شما حلول کند و سقوط کنید.⁽⁴⁾

(15) کیفر مطابق جنایت

{وَمَنْ عاٰقَبَ بِمِثْلِ ماٰ عُوقِبَ بِهٖ}

هر کس به همان مقدار مجازات کند که به او ستم شده است.⁽¹⁾

به ناحق پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را آزار دادند، که از خانه و کاشانه‌اش دست کشیده و هجرت نمود، پس در جنگ بدر به سزای اعمال خود رسیدند، آنگاه امام حسین علیه السلام و دیگر آل پیامبر را به شهادت رسانیدند، خداوند منّان به وسیلۀ حضرت قائم علیه السلام او را یاری خواهد کرد.⁽²⁾

(16) معنای پرستش خدا

{وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ}

پروردگارتان را بپرستید.⁽³⁾

امام باقر علیه السلام در تفسیر این آیه فرمود:

فقط کسانی خدای را می‌پرستند که او را می‌شناسند.

ابوحمزۀ ثمالی پرسید: شناخت خدا چیست؟

فرمود: تصدیق خدا و رسول خدا در مورد موالات حضرت علی و امامان بعد از او.

ابوحمزه پرسید: اولیای خدا کیانند؟

فرمود: اولیای خدا رسول خدا، علی، حسن و حسین علیهما السلام است سپس این امر به ما منتهی شده، بعد از من فرزندم جعفر می‌باشد.⁽¹⁾

(17) خانه‌های بلند جایگاه

{فٖی بُیُوتٍ اَذِنَ اللّٰهُ اَنْ تُرْفَعَ}

خانه‌هایی که خداوند اذن ترفیع داده است.⁽²⁾

امام کاظم علیه السلام در تفسیر این آیه فرمود:

خانه‌های آل محمّد علیهم السلام، خانۀ امیر مؤمنان، حضرت فاطمه، امام حسن، امام حسین، حضرت حمزه و جناب جعف علیهم السلام.⁽³⁾

(18) ساکنان برترین غرفه‌های بهشتی

{اُولٰٓئِكَ یُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِماٰ صَبَرُوا}

آنهایند که بالاترین غرفه‌های بهشتی در مقابل شکیبایی‌هایشان به آن‌ها پاداش داده می‌شود.⁽⁴⁾

آن‌ها عبارتند از علی بن ابی‌طالب، امام حسن، امام حسین وحضرت

فاطمه علیهم السلام.⁽¹⁾

(19) بندگان برگزیدۀ الهی

{وَسَلاٰمٌ عَلٰى عِباٰدِهِ الَّذٖینَ اصْطَفٰٓى}

درود بر بندگان برگزیدۀ او.⁽²⁾

آن‌ها اهل بیت پیامبر خدا هستند، که عبارتند از علی بن ابی‌طالب، حضرت فاطمه، امام حسن، امام حسین و فرزندانشان تا روز قیامت، آن‌ها برگزیدگان خدا از میان آفریده‌های او می‌باشند.⁽³⁾

(20) ترسان و نگران

{فَخَرَجَ مِنْهاٰ خآٰئِفًا یَتَرَقَّبُ}

در حالت ترس و لرز و نگران حوادث، از آنجا خارج شد.⁽⁴⁾

امام حسین علیه السلام ترسان و نگران به سوی مکّه عزیمت نمود و این آیۀ شریفه را تلاوت می‌کرد.⁽⁵⁾

(21) کشتی نجات

{فَاَنْجَیْناٰهُ وَاَصْحاٰبَ السَّفٖینَةِ}

او را و ساکنان کشتی را نجات دادیم.⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام فرمود: مثل کشتی نوح در میان ما، امام حسین علیه السلام است که بیعت را برای معاویه رها کرد.⁽²⁾

(13) درخشش نور امام حسین علیه السلام برای حضرت ابراهیم علیه السلام

{وَاِنَّ مِنْ شٖیعَتِهٖ لَاِبْراٰهٖیمَ}

بی‌گمان ابراهیم از شیعیان اوست.⁽³⁾

جابر بن یزید جعفی تفسیر این آیه را از امام باقر علیه السلام پرسید، فرمود:

خداوند منّان پرده‌ها را از برابر دیدگان ابراهیم علیه السلام کنار زد، نوری را در کنار عرش خدا مشاهده کرد، پرسید: الهی! این چه نوری است؟ خطاب شد این نور علی بن ابی‌طالب است که یار و یاور دین من است.

سه نور دیگر در کنارش دید، پرسید: الهی! این‌ها چه نوری می‌باشند؟ خطاب شد: این نور فاطمه است که دوستدارانش را از آتش دوزخ بریده‌ام.

و این‌ها نور دو فرزندش حسن و حسین می‌باشند.⁽⁴⁾

(23) آموزگاران تسبیح و تقدیس

{وَاِنّاٰ لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ}

ما همگی تسبیح‌گویان هستیم.⁽¹⁾

امام صادق علیه السلام فرمود:

خدا بود و جز خدا چیزی نبود، پس پنج نور از نور عظمتش بیافرید و برای هر یک از آن‌ها نامی از نامهایش برگزید.

خداوند حمید بود، پیامبرش را محمّد نام نهاد.

خداوند اعلا بود، و امیر مؤمنان را علی نامید.

خداوند اسامی نیکویی داشت، برای حسن و حسین از نام خود مشتق نمود.

خداوند فاطر بود و فاطمه را از نام خود مشتق ساخت.

خداوند آنان را آفرید در طرف راست عرش در میثاق قرار داد.

آنگاه فرشتگان را از نور آفرید.

هنگامی که فرشتگان به سوی آن‌ها نگریستند، به عظمت جایگاه آن‌ها پی بردند، پس به آن‌ها تلقین شد که خدای را تسبیح بگویند.

این است معنای آیۀ کریمه: «وَاِنّاٰ لَنَحْنُ الصّآٰفُّونَ»، «وَاِنّاٰ لَنَحْنُ

الْمُسَبِّحُونَ».⁽¹⁾

(24) شهادت امام حسین علیه السلام بزرگترین فساد در روی زمین

{ظَهَرَ الْفَساٰدُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِماٰ كَسَبَتْ اَیْدِی النّاٰسِ}

فساد در خشکی و دریا به سبب اعمال مردمان آشکار شد.⁽²⁾

کعب الأحبار وقتی اظهار اسلام کرد از حوادث آینده سخن گفت، از جمله گفت:

بالاترین فسادی که خداوند در کتب انبیاء خبر داده و هرگز فراموش نمی‌شود و در کتاب شما در آیۀ: «ظَهَرَ الْفَساٰدُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ» از آن سخن گفته، هنگامۀ کشتاری است، که با قتل هابیل آغاز شده و با قتل امام حسین علیه السلام به پایان می‌رسد.⁽³⁾

(25) تقوا پیشگان

{وَیُنَجِّی اللّٰهُ الَّذٖینَ اتَّقَوْا بِمَفاٰزَتِهِمْ}

خداوند تقوا پیشگان را با رستگاری نجات می‌دهد.⁽⁴⁾

امام صادق علیه السلام در ضمن یک حدیث طولانی فرمود:

امّا آن عدّه از شیعیان ما که تقوا پیشه کردند، خداوند آن‌ها را با رستگاری

نجات می‌دهد، هیچ ناپسندی بر آن‌ها پیش نمی‌آید و اندوهگین نمی‌شوند.⁽¹⁾

(26) اصحاب صحیفه

{ماٰ یَكُونُ مِنْ نَجْوٰى ثَلاٰثَةٍ اِلّاٰ هُوَ راٰبِعُهُمْ}

هیچگاه سه نفر با هم نجوا نمی‌کنند، جز این که خداوند چهارمی آنهاست.⁽²⁾

امام صادق علیه السلام در مورد اصحاب صحیفۀ ملعونه سخن گفته، از آن‌ها نام برده و فرمود:

این آیه در حق آن‌ها نازل شده است. سپس فرمود:

لحظه‌ای که آن صحیفه را امضا کردند، امام حسین علیه السلام کشته شد و حکومت از بنی‌هاشم بیرون رفت.⁽³⁾

(27) صاحبان ارادۀ آهنین

{اِنَّ اللّٰهَ یُحِبُّ الَّذٖینَ یُقاٰتِلُونَ فٖی سَبٖیلِهٖ صَفًّا كَاَنَّهُمْ بُنْیاٰنٌ مَرْصُوصٌ}

خداوند کسانی را دوست دارد که همانند بنیاد آهنین

در راه او نبرد

کنند.⁽¹⁾

ابن عباس می‌گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم را دیدم که پنج سجده بدون رکوع انجام داد.

پرسیدم: یا رسول الله! سجده‌های بدون رکوع؟ فرمود:

پیک وحی آمد و گفت: خداوند متعال علی را دوست دارد، پس سجده کردم و سر بلند نمودم.

گفت: خداوند منّان فاطمه را دوست دارد، پس سجده کردم و سر از سجده بلند کردم.

گفت: خداوند عزوجل حسن را دوست دارد، پس سجده نمودم و سر از سجده برداشتم.

گفت: خداوند متعال حسین را دوست دارد، پس به سجده افتادم و سر از سجده برداشتم.

گفت: خداوند عزوجل دوستداران آن‌ها را نیز دوست دارد، پس به سجده رفتم و سر از سجده بلند کردم.⁽²⁾

(28) مشعل نور

{نُورُهُمْ یَسْعٰى بَیْنَ اَیْدٖیهِمْ وَبِاَیْماٰنِهِمْ}

نورشان از پیشاپیش آن‌ها و از دست راستشان پیش می‌تازد.⁽¹⁾

نور علی بن ابی‌طالب، حضرت فاطمه، امام حسن، امام حسین، حضرت حمزه و جناب جعفرعلیهم السلام، هفتاد برابر نور دنیا بر صراط، نور افشانی می‌کند، پس خاندان پیامبر چون برق از صراط عبور می‌کنند.⁽²⁾

(29) رجعت حسینی

{یَوْمَ یُنْفَخُ فِی الصُّورِ}

روزی که در صور دمیده می‌شود.⁽³⁾

امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه فرمود:

امام حسین علیه السلام به دنبال حضرت قائم علیه السلام خارج می‌شود.⁽⁴⁾

(30) نیکان امّت

{اِنَّ الْاَبْراٰرَ لَفٖی نَعٖیمٍ}

نیکان در انواع نعمت‌ها غوطه‌ور هستند.⁽⁵⁾

این آیه و آیات بعدی در حق حضرت علی، حضرت فاطمه، امام حسن،

امام حسین، حضرت حمزه و جناب جعفر علیهم السلام نازل

شده است و فضیلتشان در این آیه آشکار است.⁽¹⁾

این بود 30 مورد از آیات نورانی قرآن، که با وجود مقدّس حضرت سیّد الشّهدا علیه السلامع ارتباط دارد.

مؤلف بزرگوار 210 آیه بر اساس روایات شرح و بسط دادند، ولی ما در فرصتی که بود 30 مورد به عنوان استدراک آوردیم، جز این که متن کامل احادیث را نیاوردیم، فقط به فرازی از ترجمۀ آن‌ها اشاره نمودیم، علاقمندان به منابع ذکر شده در پاورقی‌ها مراجعه می‌فرمایند.

این کتاب پنجمین اثر مؤلّف بزرگوار است که به صورت ابتکاری تقدیم می‌گردد.

عناوین قبلی به شرح زیر است:

1_ کلید واژۀ آیات مهدوی در قرآن کریم، شامل 240 آیه

2_ کلید واژۀ آیات رجعت در قرآن کریم، شامل 80 آیه

3_ کلید واژۀ آیات علوی در قرآن کریم، در 2جلد، شامل 440 آیه

4_ کلید واژۀ آیات فاطمی در قرآن کریم،شامل 135 آیه

بر این اساس، با احتساب کتاب حاضر(210 آیه) و 30 آیه در این مقدمه، 1135 آیه از آیات نورانی قرآن کریم در مورد مولای متقّیان، حضرت فاطمه، سالار شهیدان، حضرت صاحب الزمان و رجعت آنان صلوات الله علیهم اجمعین، به شیعیان شیفته و پیروان دلباختۀ قرآن و عترت تقدیم می‌گردد و یکبار دیگر بر پیوند ناگسستنی «ثقلین» تأکید

می‌شود، که فرمود:

وَإِنَّ اللَّطِيفَ الْخَبِيرَ أَخْبَرَنِي أَنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ

الْحَوْضَ.⁽¹⁾

از خداوند منّان توفیقات روز افزون مؤلّف گرامی را خواهانم.

امید است چاپ و نشر این اثر گرانسنگ موجب قرب ظهور، تقرّب به پیشگاه آن امام نور و لبخند رضایت یوسف زهرا بشود، ان شاء الله.

حوزۀ علمیّۀ قم _ دهم صفر الخیر 1443 ه-

علی اکبر مهدی‌پور

پیشگفتار

حمد و ستایش مخصوص خدایی است که برای تقدیر و سرنوشتش برگرداننده‌ای و برای بخششش بازدارنده‌ای و همانند ساخته‌اش ساختۀ هیچ سازنده‌ای نیست، و او سخاوتمند وسعت‌بخش است، انواع مخلوقات را پدید آورد و ساخته‌ها را با دانایی و فراستش استوار ساخت، پیش‌تازی‌ها بر او پوشیده نمی‌ماند و امانت‌ها نزد او ضایع نمی‌شود، او پاداش‌دهندۀ هر سازنده، و بی‌نیازکنندۀ هر قناعت‌گر، و رحم‌کنندۀ بر هر نالان، و فرستندۀ سودها، و نازل‌کنندۀ کتاب جامع با نور درخشان است، او شنوندۀ دعاها، و دورکنندۀ نگرانی‌ها، و بالابرندۀ درجات، و کوبندۀ گردن‌کشان است، پس معبودی جز او نیست و چیزی با او برابری نمی‌کند و چیزی همانندش نیست، و اوست شنوا و بینا و مهربان و آگاه و بر هر کاری تواناست.⁽¹⁾

و درود و صلوات بی‌پایان خداوند و ملائکه و پیامبران و مرسلین، و شهداء و صدّیقین، و همۀ بندگان صالح خدا، بر عقل کلّ و هادی سبُل و خاتم رسُل، حضرت محمّد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم، و بر خاندان پاک و معصومشان علیهم الله سلام، مخصوصاً حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام، باد که از هر گونه رجس و آلودگی دور هستند.

و لعنت خداوند بر دشمنان و مخالفینشان و منکران فضائل و مناقبشان، از حالا تا روز قیامت، باد.

وظیفۀ الهی امام حسین علیه السلام

شیعه بر این باور است که هر اقدامی که ائمّۀ اطهار علیهم الله سلام در دوران امامت خود

انجام داده‌اند، وظیفۀ الهی آنها بوده است.

حمران بن اَعیَن شیبانی به حضرت امام محمّد باقر علیه السلام عرض کرد: در بارۀ حرکت حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام و امام حسن و امام حسین علیه السلام، و قیام و اقدامشان برای دین خداوند عزوجل، در حالی که در این راه به دست طاغوتیان به شهادت رسیدند، و مغلوب گردیدند، چه می‌فرمایید؟

حضرت فرمودند: يَا حُمْرَانُ! إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدْ كَانَ قَدَّرَ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ، وَ قَضَاهُ وَ أَمْضَاهُ وَ حَتَمَهُ عَلَى سَبِيلِ الِاخْتِيَارِ، ثُمَّ أَجْرَاهُ، فَبِتَقَدُّمِ عِلْمٍ إِلَيْهِمْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم قَامَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ علیهم السلام.⁽¹⁾

ای حمران! خداوند تبارک و تعالی، این وقایع را برای آنان و به اختیارشان، مقدّر کرد و حکم نمود و امضا کرد و قطعی نمود و به اجرا در آورد، و حضرت علی علیه السلام و امام حسن و امام حسین ، با آگاهی و علمی که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم پیش‌تر به آنان داده بودند، حرکت و قیام کردند.

بر اساس این روایت، رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم وظیفۀ هر یک ازامامان علیهم السلام را از طرف خدای متعال، قبلاً تعیین و به آن‌ها ابلاغ نموده‌اند، پس هر یک از آنان، در دوران امامت خود، طبق تکلیف الهی خویش، عمل می‌کردند.

بنا بر این، هر کدام از امامان علیهم السلام، اگر در فضای سیاسی دوران امام حسین علیه السلام قرار می‌گرفتند، همان کاری را انجام می‌دادند که آن حضرت انجام دادند، ولی به هر حال، موقعیّت و آزمونی که در دوران کوتاه امامت امام حسین علیه السلام برایایشان پیش آمد، برای هیچ یک از رهبران الهی در طول تاریخ، پیش نیامده است.

آری، حادثۀ با عظمت کربلا، که نظیر آن در تاریخ حیات بشر، اتفاق نیفتاده و

نخواهد افتاد، با محوریّت امام معصوم، یعنی حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام، رخ داد.

این واقعه، که در حقیقت جنگ حقّ علیه باطل، و نور علیه ظلمت، و ایمان علیه کفر، و انسان علیه شیطان، و زیبایی علیه زشتی بود، در اخلاص و نتیجه‌بخشی و اثرگذاری، بی‌مثل و مانند می‌باشد.

به عبارت دیگر، حادثۀ با عظمت و بی‌نظیر عاشورا در سرزمین کربلا، که قبلۀ عاشقان با معرفت است، پشتوانۀ توحید، بازوی توانمند دین، ضامن بقاء و تداوم اسلام، سند قرآن و حیات عقل و نور قلب است.

واکنش پیامبران علیهم السلام نسبت به امام حسین علیه السلام

و بر اساس معارف رسیده و روایات ثبت شده در کتاب‌های مهم و با ارزش، بسیاری از پیامبران و اوصیای آنان، از این حادثه، پیش از وقوع آن خبر داشته‌اند، و به دیگران خبر داده‌اند و در مناسبت‌های مختلف، بر مظلومیّت حضرت امام حسین علیه السلام گریه کرده‌اند، که در اینجا به چند نمونه اشاره می‌کنیم:

اشک و گریۀ حضرت آدم علیه السلام برای امام حسین علیه السلام:

هنگامی که خداوند خواست توبۀ آدم علیه السلام را قبول نماید، جبرئیل را نزد او فرستاد، جبرئیل به آدم یاد داد که خداوند را این‌گونه بخواند: «يَا حَمِيدُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ، يَا عَالِي بِحَقِّ عَلِيٍّ، يَا فَاطِرُ بِحَقِّ فَاطِمَةَ، يَا مُحْسِنُ بِحَقِّ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ، وَ مِنْكَ الْإِحْسَانُ».

پس هنگامی که جبرئیل نام امام حسین علیه السلام را بر زبان جاری ساخت، قلب آدم شکست و اشک‌هایش جاری شد، پس گفت: ای جبرئیل! چرا وقتی نام پنجمین ایشان برده می‌شود، قلبم می‌شکند و اشکم جاری می‌شود؟ جبرئیل گفت: ای آدم! این فرزند تو به مصیبتی بزرگ دچار

می‌شود که تمامی مصیبت‌ها نزد آن کوچک است. آدم گفت: چه مصیبتی؟ جبرئیل گفت: حسین علیه السلام در حالی شهید می‌شود که تشنه و غریب و بی یار و یاور خواهد بود، ای آدم! اگر تو او را می‌دیدی، می‌شنیدی که می‌گوید: «وَا عَطَشَاهْ وَا قِلَّةَ نَاصِرَاهْ»، کار تشنگی آن حضرت به جایی می‌رسد، که آسمان به نظرش مثل دود خواهد آمد، و کسی جوابش را نمی‌دهد مگر با شمشیر، تا اینکه شربت مرگ را بیاشامد، پس او را مانند گوسفند، از قفا سر می‌برند، و خیمه‌هایش را غارت می‌کنند و سر مبارک او و اصحابش را در شهر‌ها می‌گردانند و اهل و عیالش را به اسیری می‌برند، و این چنین در علم خدای منّان، رقم خورده است، سپس حضرت آدم و جبرئیل، همچون زنی که جوان از دست داده، گریه کردند.⁽¹⁾

لعن و نفرین حضرت نوح علیه السلام به قاتل امام حسین علیه السلام:

أَنَّ نُوحاً لَمَّا رَكِبَ فِي السَّفِينَةِ طَافَتْ بِهِ جَمِيعَ الدُّنْيَا، فَلَمَّا مَرَّتْ بِكَرْبَلَاءَ أَخَذَتْهُ الْأَرْضُ، وَ خَافَ نُوحٌ الْغَرَقَ، فَدَعَا رَبَّهُ وَ قَالَ: إِلَهِي! طُفْتُ جَمِيعَ الدُّنْيَا وَ مَا أَصَابَنِي فَزَعٌ مِثْلُ مَا أَصَابَنِي فِي هَذِهِ الْأَرْضِ، فَنَزَلَ جَبْرَئِيلُ وَ قَالَ: يَا نُوحُ! فِي هَذَا الْمَوْضِعِ يُقْتَلُ الْحُسَيْنُ سِبْطُ مُحَمَّدٍ خَاتَمِ الْأَنْبِيَاءِ وَ ابْنِ خَاتَمِ الْأَوْصِيَاءِ، فَقَالَ: وَ مَنِ الْقَاتِلُ لَهُ؟ يَا جَبْرَئِيلُ! قَالَ: قَاتِلُهُ لَعِينُ أَهْلِ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ وَ سَبْعِ أَرَضِينَ، فَلَعَنَهُ نُوحٌ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ، فَسَارَتِ السَّفِينَةُ، حَتَّى بَلَغَتِ الْجُودِيَّ وَ اسْتَقَرَّتْ عَلَيْهِ.⁽²⁾

هنگامی که حضرت نوح علیه السلام بر کشتی سوار شد، تمام دنیا را گشت و وقتی گذرش به کربلا افتاد، زمین آنجا، کشتی او را گرفت. نوح از غرق

شدن ترسید، لذا دعا کرد و گفت: خدایا! من تمام زمین را گشتم، ولی دچار چنین رنجی که در این سرزمین گردیدم، نشدم. پس جبرئیل نازل شد و گفت: ای نوح! حسین که سبط آخرین انبیاء و پسر آخرین اوصیاء می‌باشد، در اینجا شهید خواهد شد.

نوح گفت: قاتل او کیست؟ فرمود: همان کسی است که اهل هفت آسمان و هفت زمین او را لعنت خواهند کرد. پس حضرت نوح چهار مرتبه قاتل امام حسین را لعنت کرد، آن‌گاه کشتی حرکت نمود تا در کوه جودی مستقر شد.

اشک و گریۀ حضرت عیسی علیه السلام برای امام حسین علیه السلام:

از ابن عباس روایت است که گفت: من در آن سفری که حضرت علی علیه السلام به سوی صفین می‌رفتند، با ایشان بودم. وقتی آن حضرت به نینوا که نزدیک شطّ فرات است رسیدند، با صدای بلند به من فرمودند: ای ابن عباس! آیا می‌دانی اینجا کجاست؟ گفتم: نه، ای امیر المؤمنین! حضرت فرمودند: اگر تو همچون من این مکان را می‌شناختی، از اینجا عبور نمی‌کردی، مگر این‌که همچون من گریه کنی. آن‌گاه آن حضرت به قدری گریه کردند که محاسن مبارکشان خیس شد و اشک‌هایشان به سینه‌اشان جاری شد، پس ما نیز با آن حضرت شروع به گریه کردیم.

سپس فرمودند: حضرت عیسی علیه السلام با حواریّون از این زمین عبور کردند و آهوانی را دیدند که جمع شده بودند و گریه می‌کردند. حضرت عیسی علیه السلام با حواریون نشستند، پس عیسی علیه السلام شروع به گریه کرد و حواریون هم گریان شدند. ولی حواریون نمی‌دانستند که عیسی علیه السلام برای چه گریه می‌کند.

پس گفتند: ای روح خدا! برای چه گریان شدید؟حضرت عیسی علیه السلام

فرمود: آیا می‌دانید این چه زمینی است؟ گفتند: نه. فرمود: این همان زمینی است که فرزند پیامبر خدا، احمد صلی الله علیه وآله وسلم و فرزند حضرت فاطمه زهرا علیها السلام در آن شهید خواهد شد. همان زهرای بتولی که شبیه مادر من است.⁽¹⁾

واکنش اهل‌بیت علیهم السلام نسبت به امام حسین علیه السلام

رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و ائمّۀ اطهارعلیهم السلام نیز، که جز با تکیه بر وحی و الهامات الهیّه سخن نمی‌گفتند، هر یک به زبانی و به مقتضای زمان خویش، به این واقعۀ محیّر العقول اشاره کرده، به برپا کردن مجالس عزا برای حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام و اشک و گریه در مصائب ایشان، سفارش‌ها نموده‌اند، که همواره روایات بسیار مهمی در معتبرترین کتاب‌ها نقل شده و احادیث عجیبی در رابطه با گریه بر آن حضرت و مصائب ایشان و اهل‌بیت و اصحابشان، از معصومین علیهم السلام وارد شده است، تا جایی که از این روایات، بوی وجوب گریه نسبت به حادثۀ عاشورا، استشمام می‌شود.

در این جا به چند مورد اشاره می‌کنیم:

اشک و گریۀ رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم برای امام حسین علیه السلام:

زمانی که دو سال از تولّد امام حسین علیه السلام گذشته بود، رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به سفری رفتند، و در بین راه ایستادند و فرمودند: إنّا لله و إنّا إلیه راجعون، پس چشمانشان پُر از اشک شد. وقتی علّت را از آن حضرت پرسیدند، فرمودند: جبرئیل دربارۀ زمینی که در کنار فرات است و به آن کربلا می‌گویند و حسین در آن کشته می‌شود، با من گفتگو کرد، گویا من فرزندم

حسین و قتلگاه و مدفن او را در آن زمین می‌بینم.⁽¹⁾

اشک‌ها و گریه‌های امام سجادعلیه السلام برای پدرشان امام حسین علیه السلام:

از ثابت بن ابی صفیه ثمالی نقل است که گفت: روزی امام سجاد علیه السلام نگاهشان به عبید اللّه بن عباس بن علی بن ابی طالب علیهم السلام افتاد، پس شروع به گریه کردند و فرمودند: هیچ روزی برای رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم از جنگ اُحد سخت‌تر نبود، زیرا حضرت حمزة بن عبد المطلب علیه السلام که شیر خدا و شیر رسولش بود، در آن روز شهید شد. بعد از آن، جنگ موته بود که برای آن حضرت سخت گذشت، زیرا پسر عموی خود، یعنی جعفر بن ابی طالب علیه السلام، در آن روز شهید شد.

سپس امام سجاد علیه السلام فرمودند: «لَا يَوْمَ كَيَوْمِ الْحُسَيْنِ ازْدَلَفَ إِلَيْهِ ثَلَاثُونَ أَلْفَ رَجُلٍ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ كُلٌّ يَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِدَمِهِ»، ولی هیچ روزی مثل روز عاشورای امام حسین علیه السلام نیست، زیرا تعداد سی هزار نفر که گمان می‌کردند از این امّت هستند اطراف آن حضرت را گرفتند و هر کدام از آن‌ها می‌خواستند با ریختن خون امام حسین علیه السلام ، به خدای عزوجل تقرّب بجویند. آن حضرت وجود خدا را به ایشان متذکّر می‌شدند ولی آن‌ها نمی پذیرفتند، تا اینکه سرانجام آن حضرت را ظالمانه و از سر کینه و دشمنی شهید نمودند.⁽²⁾

اشک‌ها و گریه‌های امام رضا علیه السلام برای امام حسین علیه السلام:

حضرت امام رضا علیه السلام در این باره، خطاب به پسر شبیب می‌فرمایند:

«فَعَلَى مِثْلِ الْحُسَيْنِ فَلْيَبْكِ الْبَاكُونَ فَإِنَّ الْبُكَاءَ يَحُطُّ الذُّنُوبَ الْعِظَامَ»⁽¹⁾

پس بر مثل امام حسین علیه السلام لازم است گریه‌کنندگان، گریه کنند، چرا که این گریه و اشک، گناهان بزرگ را می‌ریزد.

و این‌ها تنها قطره‌ای از فضائل و کراماتی است که از طریق روایات معصومین علیهم السلام، در بارۀ امام حسین علیه السلام به ما رسیده است، و البته این نیمی از وصیّت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است، که مصداق اهل بیت، می باشد، و به قول سیّد قطب:

خداوند گروهی را اهل بیت نامید و برای بیت، هیچ وصفی ذکر نفرمود، گویا در عالم تنها یک خانه است که آن قدر معروف و مشهور است که نیازمند هیچ گونه شرح و توصیفی نبوده، و آن خانه، خانۀ اهل بیت

است.⁽²⁾

و امّا نیمۀ دیگر وصیّت آن حضرت، کتاب الله، یعنی قرآن کریم است، که اگر کسی جنبۀ انصاف را رعایت فرماید، خواهد دید که بسیاری از آیات آن، مربوط به حضرت امام حسین علیه السلام می‌باشد، ما در این کتاب، به تعدادی از آن‌ها اشاره نموده، آن‌ها را به صورت کُد، معرّفی نموده‌ایم.

مثلّث سعادت

ما مثلّثی را ترسیم می‌کنیم که زاویۀ اوّلش معرفت، و زاویۀ دوّم محبّت، و زاویۀ سوّمش اطاعت است، و آن را مثلث سعادت می‌نامیم.

حال اگر ما طالب مثلث سعادت هستیم، باید ابتدا شناخت و معرفتمان را نسبت به امام حسین علیه السلام بیشتر کنیم، و این امر محقق نمی‌شود مگر با شرکت در جلسات روضۀ آن حضرت، گوش دادن به سخنان علماء و بزرگان دین، رفتن به زیارت آن حضرت و خواندن زیارات ایشان، مخصوصاً زیارت عاشورا، و یا با مطالعۀ کتاب‌هایی که در بارۀ ایشان نوشته شده است.

وقتی زاویۀ اوّل، یعنی معرفت تشکیل شد، عارف به امام حسین علیه السلام، یک دل نه، که هزار دل محبّت آن حضرت در دلش قرار می‌گیرد، و عاشق آن حضرت می‌شود.

هنگامی که زاویۀ دوّم، یعنی محبّت تشکیل شد، محبّ امام حسین علیه السلام سعی و تلاشش در این است که کاری نکند که باعث خشم و ناراحتی محبوب خود، یعنی حضرت امام حسین علیه السلام بشود، بنا بر این فقط کارهایی را انجام می‌دهد که در مسیر اطاعت از ایشان است، و در نتیجه زاویۀ سوّم یعنی اطاعت تشکیل شده، انسان به سعادت ابدی نائل می‌گردد.

در همین راستا، حقیر کمترین، شكر بی‌پایان و سپاس فراوان می‌گویم خداوند متعال را، كه توفیق نگارش پنجمین اثر از مجموعۀ «كلید واژه‌ها»، با عنوان «كلید واژۀ آیات حسینی در قرآن کریم» را، به بنده عنایت فرمود.

در بارۀ کتاب

این کتاب شریف، به عدد ابجد «امام حسین»، شامل 210 آیه در بارۀ آن حضرت می‌باشد، که هر آیه دارای یک کُد و اسم می‌باشد و در ذیل آن روایات و احادیث معصومین علیهم السلام، به همراه ترجمه و اسناد آن(در پاورقی)، ذکر شده است.

البته تا کنون در این موضوع، علماء و اساتید بزرگواری، کتاب‌هایی را به زیور طبع

آراسته‌اند، ولی كتابی كه در دست دارید، با به كار گیری روشی جدید، راه را جهت آموزش و حفظ آیات حسینی در قرآن كریم، برای اساتید گرامی و آموزگاران محترم هموار نموده، تا به كمک این روش، كُد آیات حسینی را به خاطر بسپارند، و آنها را به همۀ جویندگان معارف حسینی، به خصوص جوانان و دانشجویان عزیز، آموزش دهند، تا شناخت و معرفتشان نسبت به حضرت ابا عبد الله الحسین علیه السلام، بیشتر گردد، و شبهات و انحرافات دشمنان، بر اعتقاداتشان اثر نگذارد.

در این روش برای هر آیه، یک «كُد» و یک «اسم»، تعریف شده است، كه اسم آیه، بیانگر موضوع و محتوای آن آیه است، و كُد آیه، كه از یک عدد صحیح و یک عدد اعشاری تشكیل شده است، آدرس آیه را در قرآن كریم، به ما نشان می‌دهد.

عدد صحیح، معرّف شمارۀ سورۀ قرآن، در ردیف فهرست سوره‌ها است، و عدد اعشاری، شمارۀ آیه را نشان می‌دهد.

به طور مثال: اسم آیه: وسیله، با كُد: 35/5، كه عدد 5 یعنی سورۀ مبارکۀ مائده كه پنجمین سورۀ قرآن است، و عدد 35 که شمارۀ آیۀ مورد نظر را نشان می‌دهد.

البته برای این كه در بعضی از نسخه‌های قرآن، شمارۀ آیات متفاوت است، شمارۀ آیات را، از نسخۀ «عثمان طه» انتخاب نموده، تا اشکالی در پیدا كردن آیات مورد نظر، پیش نیاید.

در اینجا بر خود لازم می‌دانم، تا از محقّق ارجمند و دانشمند گرامی، جناب استاد، علّامه حاج شیخ علی اكبر مهدی‌پور دام بقائه، تقدیر و تشكّر فراوان نمایم، كه همیشه بنده را مورد لطف و عنایت خویش قرار داده، این بار هم با قلم محققّانه و عالمانۀ خویش، مقدّمۀ جامع و زیبایی بر این كتاب شریف، مرقوم فرمودند.

از درگاه خداوند متعال، برای ایشان، و همۀ خدمت‌گزاران آستان ملک پاسبان

مولانا حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام، صحّت، عافیت و طول عمر با عزّت، خواهانم.

امید است این اثر حسینی، مورد قبول پروردگار متعال قرار گیرد، و توشه‌ای برای روز رستاخیز باشد، ان شاء الله.

25 صفر الخیر 1443

قم مقدّسه _ سید محمّد جعفر روضاتی

سورۀ مبارکۀ حمد

اشاره

شماره: 1

کد آیه: 1/6 اسم آیه: صراط مستقیم

{اݗِهْدِنَا الصِّراٰطَ الْمُسْتَقٖیمَ}

ما را به راهِ راست هدایت فرما.

1_ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ: حَدَّثَنِي ثَابِتٌ الثُّمَالِيُّ، عَنْ سَيِّدِ الْعَابِدِينَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ علیهما السلام، قَالَ: لَيْسَ بَيْنَ اللَّهِ وَ بَيْنَ حُجَّتِهِ حِجَابٌ، فَلَا لِلَّهِ دُونَ حُجَّتِهِ سِتْرٌ، نَحْنُ أَبْوَابُ اللَّهِ، وَ نَحْنُ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيمُ، وَ نَحْنُ عَيْبَةُ عِلْمِهِ، وَ نَحْنُ تَرَاجِمَةُ وَحْيِهِ، وَ نَحْنُ أَرْكَانُ تَوْحِيدِهِ، وَ نَحْنُ مَوْضِعُ سِرِّهِ.⁽¹⁾

از مفضل بن عمر نقل است که گفت: ثابت ثمالى برای من حدیثی بیان کرد که سيّد و سالار عبادت‌كنندگان، حضرت على بن الحسين علیهما السلام فرمودند: بين خدا و حجّت او حجاب و مانعى وجود ندارد، مائيم درهاى رحمت خدا، و مائیم صراط مستقيم، و مائیم كانون علم او، و مائيم ترجمه‌کنندۀ وحى او، و مائیم ارکان توحيد او، و مائيم جايگاه راز نهانى او.

2_ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ عَلِيّاً وَ زَوْجَتَهُ وَ أَبْنَاءَهُ حُجَجَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ، وَ هُمْ أَبْوَابُ الْعِلْمِ فِي أُمَّتِي، مَنِ اهْتَدَى بِهِمْ «هُدِيَ إِلى

صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ»⁽¹⁾.⁽²⁾

از جابر بن عبد الله انصاری نقل است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: همانا خداوند، على و همسر و پسران او را حجّت‌هاى خود بر مردم قرار داده و آنان در ميان امّت من، دربهاى علم هستند، هر كس به وسيلۀ آنان هدايت شود، به راه راست هدايت شده است.

3_ عَنْ أَصْبَغَ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: كُنْتُ جَالِساً عِنْدَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام فَجَاءَ ابْنُ الْكَوَّاءِ فَقَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ! ...

سَاقَ الْحَدِیثَ إِلَى اَن قَالَ:

وَ ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَوْ شَاءَ عَرَّفَ لِلنَّاسِ نَفْسَهُ حَتَّى يَعْرِفُوهُ وَحْدَهُ وَ يَأْتُوهُ مِنْ بَابِهِ وَ لَكِنَّهُ جَعَلَنَا أَبْوَابَهُ وَ صِرَاطَهُ وَ بَابَهُ الَّذِي يُؤْتَى مِنْهُ.(الحدیث)⁽³⁾

از اصبغ بن نباته نقل است كه گفت: من خدمت حضرت أمير المؤمنین علیه السلام نشسته بودم كه ابن كوّاء آمده و گفت: اى أمير المؤمنين!...

تا اینکه به این قسمت حدیث رسید:

حضرت فرمودند: و اگر خداوند عزوجل خواسته بود، خود را به مردم معرّفی می‌كرد تا او را به يكتايى شناخته و از باب او در آيند، ولى پروردگار متعال ما را ابواب و صراط و

سبيل خود و همان بابى كه از آن در آيند، قرار داده است.

4_ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ حَنَانٍ، عَنْ أَبِي بُرَيْدَةَ، فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ»، قَالَ: صِرَاطَ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ.⁽¹⁾

از مسلم بن حنان نقل است که گفت: ابو بريده دربارۀ این سخن خدای متعال: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ»، گفت: مقصود، راه محمّد و خاندان او علیهم السلام می‌باشد.

توضیح: هر جا در روایات معصومین علیهم السلام عبارت نحن بیان شده، همۀ اهل‌بیت علیهم السلام را شامل می‌شود، بنا بر این یکی از مصادیق هدایت به صراط مستقیم، حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام می‌باشند.

یکی از حكمت‌های اصلی قيام حضرت امام حسين علیه السلام و نهضت عاشورا، برافروختن مشعل هدایت برای تمام جهانیان است، که آن حضرت چراغ هدایت هستند و کشتی نجات.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم: مَكْتُوبٌ عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ: مِصْبَاحٌ هَادٍ وَ سَفِينَةُ نَجَاةٍ.⁽²⁾

رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم: فرمودند: در طرف راست عرش نوشته شده: (امام حسین علیه السلام) چراغ هدايت و كشتى نجات هستند.

ایضاً فرمودند: إِنَّهُ لَمَكْتُوبٌ عَنْ يَمِينِ عَرْشِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: مِصْبَاحُ هُدًى وَ سَفِينَةُ نَجَاةٍ.⁽¹⁾

و ایضاً فرمودند: وَ إسْمُهُ مَکْتُوبٌ عَنْ یَمِینِ العَرْشِ : إنَّ الحُسَیْنَ مِصْبَاحُ الهُدَیٰ وَ سَفِینَةُ النَّجَاةِ.⁽²⁾

شماره: 2

کد آیه: 1/7 اسم آیه: نعمت حسینی

{صِراٰطَ الَّذٖینَ اَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ ...}

راه كسانى كه به آنان نعمت دادى.

عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیهم السلام، قَالَ: قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي الْحَمْدِ: «صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ»، يَعْنِي مُحَمَّداً وَ ذُرِّيَّتَهُ علیهم السلام.⁽¹⁾

از حنان بن سدیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در بارۀ این فرمایش خداوند عزوجل در سورۀ حمد: «صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ»، فرمودند: مقصود از نعمت داده شده‌ها، حضرت محمّد و ذریّۀ آن حضرت علیهم السلام می‌باشند

توضیح: حضرت امام حسین علیه السلام ذریّۀ رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم هستند، و پنجمین نفر از اصحاب کساء محسوب می‌شوند، پس این آیۀ شریفه در شأن ایشان نیز نازل شده و آن حضرت مصداق نعمت خداوند، می‌باشند.

سورۀ مبارکۀ بقره

اشاره

شماره: 3

کد آیه: 2/31 اسم آیه: یکی از اسماء

{وَعَلَّمَ ءاٰدَمَ الْاَسْمآٰءَ كُلَّهاٰ ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلآٰئِكَةِ فَقاٰلَ اَنْبِئُونٖی بِاَسْمآٰءِ هٰٓؤُلآٰءِ اِنْ كُنْتُمْ صاٰدِقٖینَ}

سپس علم اسماء را همگی به آدم آموخت بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود اگر راست می‌گوئيد اسامی اينها را برشماريد!

قَالَ الإِمَام أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ علیه السلام (فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ):

ثُمَّ قَالَ: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها»، أَسْمَاءَ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ، وَ أَسْمَاءَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام، وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا علیهما السلام، وَ أَسْمَاءِ خِيَارِ شِيعَتِهِمْ وَ عُتَاةِ أَعْدَائِهِمْ.(الحدیث)⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسکری علیه السلام در حدیثی طولانی فرمودند: مقصود از اسماء در آیۀ: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها»، اسامی پیامبران خدا، و اسم های حضرات محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام، و پاکان خاندان محمّد و علی علیهما السلام، و اسامی بهترین شیعیان آنها، و نابودکنندگان دشمنان آنها، می باشد.

شماره:4

کد آیه: 2/35 اسم آیه: شجره

{وَ قُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَ كُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَ لَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ}

و گفتيم: ای آدم! تو با همسرت در بهشت سكونت كن، و از (نعمتهای) آن گوارا هر چه می‌خواهيد بخوريد (امّا) نزديك اين درخت نشويد كه از ستمگران خواهيد شد!

1_ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ الْأَرْوَاحَ قَبْلَ الْأَجْسَادِ بِأَلْفَيْ عَامٍ، فَجَعَلَ أَعْلَاهَا وَ أَشْرَفَهَا أَرْوَاحَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُمْ، فَعَرَضَهَا عَلَى السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبَالِ، فَغَشِيَهَا نُورُهُمْ.

فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِلسَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبَالِ: هَؤُلَاءِ أَحِبَّائِي وَ أَوْلِيَائِي وَ حُجَجِي عَلَى خَلْقِي وَ أَئِمَّةُ بَرِيَّتِي، مَا خَلَقْتُ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُمْ، وَ لِمَنْ تَوَلَّاهُمْ خَلَقْتُ جَنَّتِي، وَ لِمَنْ خَالَفَهُمْ وَ عَادَاهُمْ خَلَقْتُ نَارِي، فَمَنِ ادَّعَى مَنْزِلَتَهُمْ مِنِّي وَ مَحَلَّهُمْ مِنْ عَظَمَتِي عَذَّبْتُهُ عَذاباً لا أُعَذِّبُهُ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ، وَ جَعَلْتُهُ مَعَ الْمُشْرِكِينَ فِي أَسْفَلِ دَرْكٍ مِنْ نَارِي.

وَ مَنْ أَقَرَّ بِوَلَايَتِهِمْ وَ لَمْ يَدَّعِ مَنْزِلَتَهُمْ مِنِّي وَ مَكَانَهُمْ مِنْ عَظَمَتِي، جَعَلْتُهُ مَعَهُمْ فِي رَوْضَاتِ جَنَّاتِي، وَ كَانَ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَاءُونَ عِنْدِي وَ أَبَحْتُهُمْ كَرَامَتِي وَ أَحْلَلْتُهُمْ جِوَارِي وَ شَفَّعْتُهُمْ فِي الْمُذْنِبِينَ مِنْ عِبَادِي وَ إِمَائِي، فَوَلَايَتُهُمْ أَمَانَةٌ عِنْدَ خَلْقِي، فَأَيُّكُمْ يَحْمِلُهَا بِأَثْقَالِهَا وَ يَدَّعِيهَا لِنَفْسِهِ دُونَ خِيَرَتِي؟

فَأَبَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ وَ الْجِبَالُ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنِادِّعَاءِ مَنْزِلَتِهَا وَ تَمَنِّي مَحَلِّهَا مِنْ عَظَمَةِ رَبِّهَا.

فَلَمَّا أَسْكَنَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ وَ زَوْجَتَهُ الْجَنَّةَ، قَالَ لَهُمَا: «كُلا مِنْها رَغَداً حَيْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ»، يَعْنِي شَجَرَةَ الْحِنْطَةِ، «فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ»، فَنَظَرَا إِلَى مَنْزِلَةِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُمْ، فَوَجَدَاهَا أَشْرَفَ مَنَازِلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَقَالا: يَا رَبَّنَا! لِمَنْ هَذِهِ الْمَنْزِلَةُ؟

فَقَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ: ارْفَعَا رُءُوسَكُمَا إِلَى سَاقِ عَرْشِي، فَرَفَعَا رُءُوسَهُمَا، فَوَجَدَا اسْمَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُمْ مَكْتُوبَةً عَلَى سَاقِ الْعَرْشِ بِنُورٍ مِنْ نُورِ الْجَبَّارِ جَلَّ جَلَالُهُ.

فَقَالا: يَا رَبَّنَا! مَا أَكْرَمَ أَهْلَ هَذِهِ الْمَنْزِلَةِ عَلَيْكَ وَ مَا أَحَبَّهُمْ إِلَيْكَ وَ مَا أَشْرَفَهُمْ لَدَيْكَ؟

فَقَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ: لَوْ لَا هُمْ مَا خَلَقْتُكُمَا، هَؤُلَاءِ خَزَنَةُ عِلْمِي وَ أُمَنَائِي عَلَى سِرِّي، إِيَّاكُمَا أَنْ تَنْظُرَا إِلَيْهِمْ بِعَيْنِ الْحَسَدِ وَ تَتَمَنَّيَا مَنْزِلَتَهُمْ عِنْدِي وَ مَحَلَّهُمْ مِنْ كَرَامَتِي، فَتَدْخُلَا بِذَلِكَ فِي نَهْيِي وَ عِصْيَانِي، «فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ».

قَالا: رَبَّنَا وَ مَنِ الظَّالِمُونَ؟ قَالَ: الْمُدَّعُونَ لِمَنْزِلَتِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ، قَالا: رَبَّنَا فَأَرِنَا مَنَازِلَ ظَالِمِيهِمْ فِي نَارِكَ، حَتَّى نَرَاهَا كَمَا رَأَيْنَا مَنْزِلَتَهُمْ فِي جَنَّتِكَ، فَأَمَرَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى النَّارَ، فَأَبْرَزَتْ جَمِيعَ مَا فِيهَا مِنْ أَلْوَانِ النَّكَالِ وَ الْعَذَابِ، وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: مَكَانُ الظَّالِمِينَ لَهُمْ الْمُدَّعِينَ لِمَنْزِلَتِهِمْ فِي أَسْفَلِ دَرْكٍ مِنْهَا، «كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا»⁽¹⁾، وَ «كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ»⁽²⁾، بُدِّلُوا سِوَاهَا لِيَذُوقُوا الْعَذابَ، يَا آدَمُ! وَ يَا حَوَّاءُ! لَاتَنْظُرَا إِلَى أَنْوَارِي وَ حُجَجِي بِعَيْنِ الْحَسَدِ، فَأُهْبِطُكُمَا عَنْ جِوَارِي وَ أُحِلُّ بِكُمَا

هَوَانِي.(الحدیث)⁽¹⁾

از مفضل بن عمر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: خداوند تبارک و تعالی روح ها را دو هزار سال، قبل از بدن ها، آفرید و والاترین و گرامی ترین روح ها را روح های محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام و امامان پس از ایشان، قرار داد و آنها را بر آسمان ها و زمین و کوه ها نمایان کرد، پس نور ایشان همه را فرا گرفت.

سپس خداوند تبارک و تعالی به آسمان ها و زمین و کوه ها فرمود: اینان دوستان و اولیاء و حجّت های من بر آفریدگانم و پیشوایان مخلوقات من هستند. هیچ موجودی را نیافریدم که او را از ایشان بیشتر دوست داشته باشم، بهشت خود را برای آنان و هر که دوستشان بدارد، آفریده ام و آتش دوزخم را از برای دشمنان و ستیزه جویان آنها آفریده ام.

هر کس مقام و منزلتی که ایشان نزد من دارند و جایگاهی که از شکوه من دارند را، برای خودش ادّعا کند، به چنان عذابی گرفتارش کنم که هیچ کس از جهانیان را آن چنان عذاب نکرده باشم و او را با کفرپیشگان در پست ترین مراتب دوزخم جای می دهم.

و هر کس به ولایت ایشان اقرار کند و منزلتی را که نزد من دارند و جایگاهی را که از شکوه من دارند برای خود ادّعا نکند، او را با ایشان در باغ های بهشت خود، قرار دهم و هر آن چه خواهند در اختیارشان بگذارم و بزرگ منشی خود را نثار آنها سازم و در جوار خویش جایشان دهم و ایشان را شفیع بندگان و کنیزان گنهکارم کنم، از این رو ولایت آنان، امانتی در نزد آفریدگان من است. پس کدام یک از شما بار آن امانت را، با

همۀ سنگینی اش، می تواند به دوش گیرد و آن مقام را برای خود ادّعا کند و آن را از برگزیدگان من سلب نماید؟

پس آسمان ها و زمین و کوه ها، خود را از به دوش گرفتن چنین باری کنار کشیدند و از این که منزلت ایشان را برای خود ادّعا کنند و جایگاهی را که ایشان از شکوه خداوند دارند، برای خود آرزو کنند، پروا کردند.

پس چون خداوند عزّ وجلّ، آدم و همسرش را در بهشت جای داد به آن دو فرمود: «و از (نعمتهای) آن گوارا هر چه می‌خواهيد بخوريد (امّا) نزديک اين درخت نشويد»، یعنی درخت گندم، «كه از ستمگران خواهيد شد»، آن دو به مقام و منزلت حضرت محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام و امامان پس از آنها نگریستند و آن را ارجمندترین سراهای بهشت یافتند. گفتند: پروردگارا، این منزلت از برای کیست؟ خداوند جلّ جلاله فرمود: سرتان را به سوی ساق عرش من بلند کنید. پس هنگامی که آدم و حوّا سرشان را بالا آوردند، دیدند نام حضرت محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام و امامان پس از ایشان، بر ساق عرش، به نوری از نورهای خداوند جبار جلّ و جلاله، نوشته شده است.

عرض کردند: پروردگارا! اهل این منزلت نزد تو چه گرامی اند و چقدر محبوب اند نزد تو و چه بزرگ و ارجمندند در درگاه تو!

خداوند جلّ جلاله فرمود: اگر آنان نمی بودند، من شما دو تن را نمی آفریدم. آنان گنجینه های علم من هستند و امینان اسرار من. مبادا به ایشان به دیدۀ رشک و حسد بنگرید و منزلتشان نزد من و جایگاهشان از کرامت من را، برای خود آرزو کنید، که این گونه در راه سرکشی و نافرمانی من گام می گذارید و ازستمگران خواهید بود.

گفتند: پروردگارا! این ستمگران کیستند؟ فرمود: آنان که به ناحق، منزلت ایشان را

به عبارت دیگر، «کوثر» جز حضرت فاطمه علیها السلام مصداق دیگری ندارد، و سایر معانی کوثر که مفسران به آن اشاره نموده‌اند، مثل: شفاعت، نهری در بهشت، حوض بهشت، خیر کثیر، کثرت اصحاب و کثرت امّت، همه از باب جری و انطباق است.

شماره: 5

کد آیه: 2/37 اسم آیه: امام حسین علیه السلام یکی از کلمات

{فَتَلَقّٰٓى ءاٰدَمُ مِنْ رَبِّهٖ كَلِماٰتٍ فَتاٰبَ عَلَیْهِ٭ۚ اِنَّهُۥ هُوَ التَّوّاٰبُ الرَّحٖیمُ}

سپس آدم از پروردگار خود كلماتی دريافت نمود (تا اینکه با آنها توبه كند) پس خداوند توبۀ او را پذيرفت، خداوند توّاب و رحيم است.

1_ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ علیهما السلام: حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه واله وسلم، قَالَ: يَا عِبَادَ اللَّهِ! إِنَّ آدَمَ لَمَّا رَأَى النُّورَ سَاطِعاً مِنْ صُلْبِه‌ِ، إِذْ كَانَ اللَّهُ قَدْ نَقَلَ أَشْبَاحَنَا مِنْ ذِرْوَةِ الْعَرْشِ إِلَى ظَهْرِهِ، رَأَى النُّورَ، وَ لَمْ يَتَبَيَّنِ الْأَشْبَاحَ.

فَقَالَ: يَا رَبِّ! مَا هَذِهِ الْأَنْوَارُ؟ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: أَنْوَارُ أَشْبَاحٍ نَقَلْتُهُمْ مِنْ أَشْرَفِ بِقَاعِ عَرْشِي إِلَى ظَهْرِكَ، وَ لِذَلِكَ أَمَرْتُ الْمَلَائِكَةَ بِالسُّجُودِ لَكَ، إِذْ كُنْتَ وِعَاءً لِتِلْكَ الْأَشْبَاحِ، فَقَالَ آدَمُ: يَا رَبِّ! لَوْ بَيَّنْتَهَا لِي، فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: انْظُرْ، يَا آدَمُ! إِلَى ذِرْوَةِ الْعَرْشِ.

فَنَظَرَ آدَمُ، وَ وَقَعَ نُورُ أَشْبَاحِنَا مِنْ ظَهْرِ آدَمَ عَلَى ذِرْوَةِ الْعَرْشِ، فَانْطَبَعَ فِيهِ صُوَرُ أَنْوَارِ أَشْبَاحِنَا الَّتِي فِي ظَهْرِهِ كَمَا يَنْطَبِعُ وَجْهُ الْإِنْسَانِ فِي الْمِرْآةِ الصَّافِيَةِ، فَرَأَى أَشْبَاحَنَا، فَقَالَ: يَا رَبِّ! مَا هَذِهِ الْأَشْبَاحُ؟

قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: يَا آدَمُ هَذِهِ أَشْبَاحُ أَفْضَلِ خَلَائِقِي وَ بَرِيَّاتِي: هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَنَا الْمَحْمُودُ الْحَمِيدُ فِي أَفْعَالِي، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِي.

وَ هَذَا عَلَيٌّ، وَ أَنَا الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِي.

وَ هَذِهِ فَاطِمَةُ وَ أَنَا فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ، فَاطِمُ أَعْدَائِي عَنْ رَحْمَتِي يَوْمَ فَصْلِ قَضَائِي، وَ فَاطِمُ أَوْلِيَائِي عَمَّا يَعُرُّهُمْ وَ يُسِيئُهُمْ، فَشَقَقْتُ لَهَا اسْماً مِنِ اسْمِي.

وَ هَذَانِ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ أَنَا الْمُحْسِنُ الْمُجْمِلُ، شَقَقْتُ اسْمَيْهِمَا مِنِ اسْمِي، هَؤُلَاءِ خِيَارُ خَلِيقَتِي وَ كِرَامُ بَرِيَّتِي، بِهِمْ آخُذُ، وَ بِهِمْ أُعْطِي، وَ بِهِمْ أُعَاقِبُ، وَ بِهِمْ أُثِيبُ، فَتَوَسَّلْ إِلَيَّ بِهِمْ. يَا آدَمُ! وَ إِذَا دَهَتْكَ دَاهِيَةٌ، فَاجْعَلْهُمْ إِلَيَّ شُفَعَاءَكَ، فَإِنِّي آلَيْتُ عَلَى نَفْسِي قَسَماً حَقّاً أَنْ لَا أُخَيِّبَ بِهِمْ آمِلًا، وَ لَا أَرُدَّ بِهِمْ سَائِلًا. فَلِذَلِكَ حِينَ زَلَّتْ مِنْهُ الْخَطِيئَةُ، دَعَا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِمْ فَتَابَ عَلَيْهِ وَ غَفَرَ لَهُ.⁽¹⁾

حضرت امام سجاد علیه السلام فرمودند: پدرم به من خبر دادند، از قول پدرشان، که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: ای بندگان خدا! همانا وقتی حضرت آدم دید نوری عظیم از صلب او ساطع است، و این زمانی بود که خداوند اشباح ما را از بالای عرش به پشت او منتقل نمود، او نور را می دید ولی اشباح برایش آشکار نبود، پس عرض کرد: پروردگارا! این نورها چیست؟

خداوند عزّ و جلّ فرمود: نورهای اشباحی است که از ارجمندترین جای عرشم به پشت تو انتقال دادم و برای همین به فرشتگان فرمان دادم که تو را سجده کنند، چرا که تو ظرف این نورها شدی.

آدم گفت: پروردگارا! ای کاش آنان را برایم نمایان می­ساختی. خداوند عزّ و جلّ فرمود: ای آدم! به بالای عرش نگاه کن، پس چون آدم نگریست، نور اشباح ما، از صلب او بر فراز عرش افتاد و صورتهای انوار اشباح ما که در پشت او بود،

نقش بست، همان گونه که چهرۀ انسان در آینۀ صاف، نقش می­بندد، پس او اشباح ما را دید و گفت: پروردگارا! این اشباح چیست؟

خداوند متعال فرمود: ای آدم! این ها اشباح بهترین مخلوقات و آفریدگان من هستند، این محمّد صلی الله علیه وآله وسلم است و من در همۀ کارهایم محمود (ستوده شده) و حمید (ستودنی) هستم، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این علی علیه السلام است و من علیّ عظیم هستم، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این فاطمه علیها السلام است و من فاطر و شکافندۀ آسمان ها و زمین هستم و در روز داوری و فرجام، فاطم و قطع کنندۀ رحمتم از دشمنانم هستم، و فاطم و جدا کنندۀ دوستانم هستم، از هر چه که موجب سرافکندگی و ننگ ایشان شود، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این دو حسن و حسین علیهما السلام هستند و من محسن(نیکی کننده) و مجمل(نیکی آور) هستم، پس برای ایشان اسمی از اسم خودم برگرفتم.

اینان برگزیدگان مخلوقات من و گرامی ترین آفریدگانم هستند، به خاطر ایشان سلب می کنم و به خاطر ایشان عطا می کنم و می بخشم، به خاطر ایشان مجازات می کنم و به خاطر ایشان پاداش می دهم.

پس ای آدم! به وسیلۀ ایشان، به سوی من، متوسّل شو و اگر حادثه ای ناگوار به تو رسید، ایشان را در درگاه من شفیع خودت قرار ده، همانا من به خودم سوگند خورده ام، سوگند حقّی، که امید هیچ امیدوارای به ایشان را نا امید نکنم و درخواست هیچ درخواست کنندۀ به ایشان را رد نکنم، پس برای همین، هنگامی که آن خطا از آدم سر زد، او به حقّ ایشان، خداوند عزّ و جلّ را خواند،پس خداوند توبه اش را پذیرفت و او را آمرزید.

2_ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَرَضَ عَلَى آدَمَ فِي الْمِيثَاقِ ذُرِّيَّتَهُ، فَمَرَّ بِهِ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم وَ هُوَ مُتَّكِئٌ عَلَى عَلِيٍّ علیه السلام وَ

فَاطِمَةُ علیها السلام تَتْلُوهُمَا وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ علیهما السلام يَتْلُوَانِ فَاطِمَةَ علیها السلام، فَقَالَ اللَّهُ: يَا آدَمُ! إِيَّاكَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ بِحَسَدٍ، أُهْبِطْكَ مِنْ جِوَارِي.

فَلَمَّا أَسْكَنَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ، مُثِّلَ لَهُ النَّبِيُّ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ علیهم السلام، فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ بِحَسَدٍ، ثُمَّ عُرِضَتْ عَلَيْهِ الْوَلَايَةُ، فَأَنْكَرَهَا، فَرَمَتْهُ الْجَنَّةُ بِأَوْرَاقِهَا، فَلَمَّا تَابَ إِلَى اللَّهِ مِنْ حَسَدِهِ وَ أَقَرَّ بِالْوَلَايَةِ وَ دَعَا بِحَقِّ الْخَمْسَةِ: مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام غَفَرَ اللَّهُ لَهُ، وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ: «فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ»، الْآيَةَ.⁽¹⁾

از عبد الرحمن بن کثیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: همانا خداوند تبارک و تعالی در هنگام پیمان گرفتن از آدم، فرزندان او را بر وی نمایان ساخت. پس پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم در حالی که به حضرت علی علیه السلام تکیه داده بودند و حضرت فاطمه علیها السلام در پی ایشان، و حسن و حسین علیهما السلام، در پشت سر حضرت فاطمه علیها السلام بودند، بر او گذشتند، پس خداوند فرمود: ای آدم! بر حذر باش که بر ایشان به دیدۀ رشک نگاه نکنی که تو را از جوار خودم پایین می فرستم.

سپس هنگامی که خداوند او را در بهشت جای داد، پیامبر و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام، پیش چشم او نمایان شدند، پس او به ایشان به دیدۀ رشک و حسد نگریست، سپس ولایت ایشان بر او عرضه شد و او از آن سرباز زد. پس بهشت او را با برگهایش به بیرون پرتاب کرد. وقتی از رشک و حسادتی که ورزیده بود به سوی خدا توبه نمود و به ولایت ایشان اقرار کرد و خداوند را به حقّ آن پنج تن، محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام، خواند، و خداوند او را آمرزید و این همان فرمایش خداوند است که فرمود: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِن رَّبِّهِ کَلِمَاتٍ».

3_ قال الإمام أبو محمّد الحسن العسكری علیه السلام: فَلَمَّا زَلَّتْ مِنْ آدَمَ الْخَطِيئَةُ، وَ اعْتَذَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ، قَالَ: يَا رَبِّ! تُبْ عَلَيَّ، وَ اقْبَلْ مَعْذِرَتِي، وَ أَعِدْنِي إِلَى مَرْتِبَتِي، وَ ارْفَعْ لَدَيْكَ دَرَجَتِي، فَلَقَدْ تَبَيَّنَ نَقْصُ الْخَطِيئَةِ، وَ ذُلُّهَا فِي أَعْضَائِي وَ سَائِرِ بَدَنِي.

قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: يَا آدَمُ! أَ مَا تَذْكُرُ أَمْرِي إِيَّاكَ، بِأَنْ تَدْعُوَنِي بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ عِنْدَ شَدَائِدِكَ وَ دَوَاهِيكَ، وَ فِي النَّوَازِلِ الَّتِي تَبْهَظُكَ؟ قَالَ آدَمُ: يَا رَبِّ! بَلَى.

قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ: فَتَوَسَّلْ بِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ خُصُوصاً، فَادْعُنِي أُجِبْكَ إِلَى مُلْتَمَسِكَ، وَ أَزِدْكَ فَوْقَ مُرَادِكَ.

فَقَالَ آدَمُ: يَا رَبِّ! يَا إِلَهِي! وَ قَدْ بَلَغَ عِنْدَكَ مِنْ مَحَلِّهِمْ، أَنَّكَ بِالتَّوَسُّلِ إِلَيْكَ بِهِمْ تَقْبَلُ تَوْبَتِي وَ تَغْفِرُ خَطِيئَتِي، وَ أَنَا الَّذِي أَسْجَدْتَ لَهُ مَلَائِكَتَكَ، وَ أَبَحْتَهُ (أَسكَنتَهُ) جَنَّتَكَ وَ زَوَّجْتَهُ حَوَّاءَ أَمَتَكَ، وَ أَخْدَمْتَهُ كِرَامَ مَلَائِكَتِكَ!

قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: يَا آدَمُ! إِنَّمَا أَمَرْتُ الْمَلَائِكَةَ بِتَعْظِيمِكَ بِالسُّجُودِ لَكَ، إِذْ كُنْتَ وِعَاءً لِهَذِهِ الْأَنْوَارِ، وَ لَوْ كُنْتَ سَأَلْتَنِي بِهِمْ قَبْلَ خَطِيئَتِكَ أَنْ أَعْصِمَكَ مِنْهَا، وَ أَنْ أُفَطِّنَكَ لِدَوَاعِي عَدُوِّكَ إِبْلِيسَ، حَتَّى تَحْتَرِزَ مِنْهَا لَكُنْتُ قَدْ جَعَلْتُ(فَعَلْتُ) ذَلِكَ، وَ لَكِنَّ الْمَعْلُومَ فِي سَابِقِ عِلْمِي يَجْرِي مُوَافِقاً لِعِلْمِي، فَالْآنَ فَبِهِمْ

فَادْعُنِي لِأُجِيبَكَ.

فَعِنْدَ ذَلِكَ، قَالَ آدَمُ: «اللَّهُمَّ بِجَاهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ، بِجَاهِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ، وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمْ لَمَّا تَفَضَّلْتَ عَلَيَّ بِقَبُولِ تَوْبَتِي وَ غُفْرَانِ زَلَّتِي وَ إِعَادَتِي مِنْ كَرَامَاتِكَ إِلَى مَرْتَبَتِي».

فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: قَدْ قَبِلْتُ تَوْبَتَكَ، وَ أَقْبَلْتُ بِرِضْوَانِي عَلَيْكَ، وَ صَرَفْتُ آلَائِي وَ نَعْمَائِي إِلَيْكَ، وَ أَعَدْتُكَ إِلَى مَرْتَبَتِكَ مِنْ كَرَامَاتِي، وَ وَفَّرْتُ نَصِيبَكَ مِنْ رَحَمَاتِي.

فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ

الرَّحِيمُ».⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: وقتی آن خطا و لغزش از آدم سر زد و او از پروردگار عزّ و جلّ پوزش خواست، عرضه داشت: پروردگارا! توبه ام را بپذیر و پوزشم را دریاب و مرا به آن مرتبه ای که داشتم بازگردان، و مقامم را نزد خود بالا ببر، که کاستی و زیان و ذلّت آن گناه بر اعضا و جوارحم،آشکار شده و سرتاسر پیکرم را فرا گرفته است.

خداوند متعال فرمود: ای آدم! آیا به یاد نداری که تو را فرمان دادم هر گاه دشواری و گرفتاری به تو روی آورد و به سختی و مشقّت افتادی، مرا به محمّد و خاندان پاکش علیهم السلام بخوانی؟ آدم گفت: بله، ای پروردگارم!

خداوند عزّ و جلّ فرمود: پس، فقط به دامان محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام چنگ بزن و مرا بخوان تا در خواست تو را اجابت نمایم و بیشتر از آن چه خواسته ای به توعنایت کنم.

آدم گفت: ای خدا! و ای پروردگار من! آیا مقام و جایگاه ایشان نزد تو تا آنجا رسیده که همانا تو فقط با توسّل به ایشان، توبه­ام را می­پذیری و از گناهم در می­گذری؟! و حال آنکه من آن کسی هستم که فرشتگانت را به سویش به سجده درآوردی و در بهشت خود جای دادی و حوّا را که کنیز توست، همسرش قرار دادی و گرامی­ترین فرشتگانت را به خدمتش گماردی.

خداوند متعال فرمود: ای آدم! من فرشتگانم را از آن رو فرمان دادم تا به بزرگداشت تو، به سویت سجده آورند که تو ظرف این نورها بودی و اگر قبل از خطایت، به

واسطۀ آن انوار، از من در خواست می کردی، تا تو را از آن گناه نگاه دارم و از مکرهای دشمنت، شیطان، آگاه سازم تا از آن پروا کنی، هر آینه برایت انجام داده بودم. امّا آن چه پیشتر بر علم من آشکار بود، اکنون به طور کامل و دقیق روی داده است، پس اکنون به حق ایشان مرا بخوان، تا تو را اجابت نمایم.

در این هنگام آدم گفت: خداوندا! به مقام و جایگاه محمّد و خاندان پاکش علیهم السلام، به شکوه محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام و پاکان خاندان ایشان، بر من مرحمت فرما و توبه ام را بپذیر و گناهم را ببخشای و مرا به آن مرتبه­ای که از کرامت تو داشتم، بازگردان.

پس خداوند عز ّو جلّ فرمود: به تحقیق توبۀ تو را قبول کردم و با رضایت و خشنودیم بر تو روی کردم و رحمت ها و نعمت هایم را به سویت برگرداندم و تو را به آن مرتبۀ کرامتی که داشتی بازگرداندم و بهرۀ تو را از رحمت خود زیاد نمودم.

پس از این جاست که خداوند عزّ و جلّ فرمود: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِن رَّبِّهِ کَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ».

4_ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سُئِلَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم عَنِ‌الْكَلِمَاتِ الَّتِي تَلَقَّاهَا آدَمُ علیه السلام مِنْ رَبِّهِ، فَتابَ عَلَيْهِ؟ قَالَ: سَأَلَهُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام، إِلَّا مَا تُبْتَ عَلَيَّ، فَتَابَ عَلَيْهِ. ⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که گفت: از پيامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم، سؤال شد آن كلماتى كه از

سوى خداوند به آدم علیه السلام القا شد، و پس از آن توبه اش پذیرفته شد، چه بود؟

حضرت فرمودند: او خداوند را به حق محمّد، على، فاطمه، حسن و حسين علیهم السلام خواند، كه توبه‌اش را بپذيرد، پس خداوند هم پذيرفت.

5_ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلی الله علیه وآله وسلم عَنِ الْكَلِمَاتِ الَّتِي تَلَقَّاهَا آدَمُ مِنْ رَبِّهِ، فَتابَ عَلَيْهِ، قَالَ: سَأَلَهُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ إِلَّا تُبْتَ عَلَيَّ، فَتَابَ عَلَيْهِ.⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که گفت: از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم در باره­ی کلماتی که آدم از پروردگارش آموخت و با آن به سوی پروردگارش توبه کرد، پرسیدم، ایشان فرمودند: او از خداوند، به حق محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام خواست

که توبه اش را بپذیرد، پس خداوند هم پذیرفت.

6_ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: لَمَّا نَزَلَتِ الْخَطِيئَةُ بِآدَمَ وَ أُخْرِجَ مِنَ الْجَنَّةِ أَتَاهُ جَبْرَئِيلُ علیه السلام، فَقَالَ: يَا آدَمُ! ادْعُ رَبَّكَ، قَالَ: يَا حَبِيبِي، جَبْرَئِيلُ! مَا أَدْعُو؟ قَالَ: قُلْ: رَبِّ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ الْخَمْسَةِ الَّذِينَ تُخْرِجُهُمْ مِنْ صُلْبِي آخِرَ الزَّمَانِ، إِلَّا تُبْتَ عَلَيَّ وَ رَحِمْتَنِي، فَقَالَ لَهُ آدَمُ: يَا جَبْرَئِيلُ! سَمِّهِمْ لِي، قَالَ: قُلِ: «اللَّهُمَّ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ نَبِيِّكَ وَ بِحَقِّ عَلِيٍّ وَصِيِّ نَبِيِّكَ وَ بِحَقِّ فَاطِمَةَ بِنْتِ نَبِيِّكَ وَ بِحَقِّ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ سِبْطَيْ نَبِيِّكَ إِلَّا تُبْتَ عَلَيَّ فَارْحَمْنِي»، فَدَعَا بِهِنَّ آدَمُ، فَتَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ. وَ ذَلِكَ قَوْلُ

اللَّهِ تَعَالَى: «فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ»، وَ مَا مِنْ عَبْدٍ مَكْرُوبٍ، يُخْلِصُ النِّيَّةَ وَ يَدْعُو بِهِنَّ إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ.⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: هنگامی که آدم دچار آن خطیئه شد و از بهشت اخراج گردید، جبرئیل علیه السلام نزد او آمد و گفت: ای آدم! خدای خویش را بخوان! گفت: ای حبیبم، جبرئیل! چگونه بخوانم؟ گفت: بگو: «خدایا! از تو مسئلت می‌نمایم به حقّ پنج نور پاکی که در صلب من قرار داده‌ای و در آخرالزّمان آنها را خارج خواهی ساخت، توبۀ مرا قبول فرما و مرا مورد رحمت خود قرار ده». آدم گفت: ای جبرئیل! اسامی آنها را برایم بگو، جبرئیل گفت: بگو: «خدایا! به حقّ محمّد پیامبر تو، و به حقّ علی وصیّ او، و به حقّ فاطمه دختر پیامبر تو، و به حقّ حسن و حسین دو سبط پیامبرت، توبۀ مرا بپذیر و بر من ترحم فرما»، پس آدم خدا را این چنین خواند و خدا توبۀ او را پذیرفت. و این است

معنای سخن خدای متعال که می‌فرماید: «فَتَلَقَّی آدَمُ مِن رَّبِّهِ کَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَیْهِ»، و هیچ بندۀ دردمند و مبتلایی نیست که با نیّت خالص خدا را به این اسماء بخواند، مگر اینکه خدا دعایش را مستجاب و حاجت او را بر آورده نماید.

شماره: 6

کد آیه: 2/54 اسم آیه: عامل پذیرش توبه

{وَاِذْ قاٰلَ مُوسٰى لِقَوْمِهٖ یاٰ قَوْمِ اِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ اَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاٰذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوٓا اِلٰى باٰرِئِكُمْ فَاقْتُلُوٓا اَنْفُسَكُمْ ذٰلِكُمْ خَیْرٌ لَكُمْ عِنْدَ باٰرِئِكُمْ فَتاٰبَ عَلَیْكُمْ٭ۚ اِنَّهُۥ هُوَ التَّوّاٰبُ الرَّحٖیمُ}

و هنگامی كه موسی به قوم خود گفت: ای قوم! شما با انتخاب گوساله به خود ستم كرديد، توبه كنيد و به سوی خالق خود باز گرديد، و خود را به قتل برسانيد اين كار برای شما در پيشگاه پروردگارتان بهتر است، سپس خداوند توبۀ شما را پذيرفت زيرا او تواب و رحيم است.

قال الإمام أبو محمّد الحسن العسكری علیه السلام، فِي قِصَّةِ التَّوْبَةِ عَنْ عِبَادَةِ الْعِجْل: فَلَمَّا اسْتَمَرَّ الْقَتْلُ فِيهِمْ، وَ هُمْ سِتُّمِائَةِ أَلْفٍ إِلَّا اثْنَيْ عَشَرَ أَلْفاً، الَّذِينَ لَمْ يَعْبُدُوا الْعِجْلَ، وَفَّقَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ، فَقَالَ لِبَعْضِهِمْ وَ الْقَتْلُ لَمْ يُفْضِ بَعْدُ إِلَيْهِمْ.

فَقَالَ: أَ وَ لَيْسَ اللَّهُ قَدْ جَعَلَ التَّوَسُّلَ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ، أَمْراً لَا يَخِيبُ مَعَهُ طَلِبَةٌ وَ لَا يُرَدُّ بِهِ مَسْأَلَةٌ، وَ هَكَذَا تَوَسَّلَتِ الْأَنْبِيَاءُ وَ الرُّسُلُ، فَمَا لَنَا لَا نَتَوَسَّلُ بِهِمْ، قَالَ: فَاجْتَمَعُوا وَ ضَجُّوا: يَا رَبَّنَا بِجَاهِ مُحَمَّدٍ الْأَكْرَمِ، وَ بِجَاهِ عَلِيٍّ الْأَفْضَلِ الْأَعْظَمِ، وَ بِجَاهِ فَاطِمَةَ الْفُضْلَى، وَ بِجَاهِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ سِبْطَيْ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ، وَ سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ أَجْمَعِينَ، وَ بِجَاهِ الذُّرِّيَّةِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ مِنْ آلِ طه وَ يس لَمَّا غَفَرْتَ لَنَا ذُنُوبَنَا، وَ غَفَرْتَ لَنَا هَفَوَاتِنَا، وَ أَزَلْتَ هَذَا الْقَتْلَ عَنَّا.

فَذَاكَ حِينَ نُودِيَ مُوسَى علیه السلام مِنَ السَّمَاءِ: أَنْ كُفَّ الْقَتْلَ، فَقَدْ سَأَلَنِي بَعْضُهُمْ

مَسْأَلَةً وَ أَقْسَمَ عَلَيَّ قَسَماً، لَوْ أَقْسَمَ بِهِ هَؤُلَاءِ الْعَابِدُونَ لِلْعِجْلِ، وَ سَأَلُوا الْعِصْمَةَ لَعَصَمْتُهُمْ حَتَّى لَايَعْبُدُوهُ، وَ لَوْ أَقْسَمَ عَلَيَّ بِهَا إِبْلِيسُ لَهَدَيْتُهُ، وَ لَوْ أَقْسَمَ عَلَيَّ بِهَا نُمْرُودُ أَوْ فِرْعَوْنُ لَنَجَّيْتُهُ، فَرَفَعَ عَنْهُمُ الْقَتْلَ، فَجَعَلُوا يَقُولُونَ: يَا حَسْرَتَنَا! أَيْنَ كُنَّا عَنْ هَذَا الدُّعَاءِ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ، حَتَّى كَانَ اللَّهُ يَقِينَا شَرَّ الْفِتْنَةِ، وَ يَعْصِمُنَا بِأَفْضَلِ الْعِصْمَةِ.⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسکری علیه السلام: در داستان توبۀ بنی اسرائیل از پرستش گوساله فرمودند: پس چون کشتار در میان آنان بالا گرفت و حال آنکه آنان ششصد هزار نفر بودند و فقط دوازده هزار نفر از آنان گوساله را نپرستیده بودند. خداوند به یکی از کسانی که هنوز کشتن به او نرسیده بود (از کشتن در امان مانده بود)، توفیق داد پس او به یاران خود گفت: مگر نه این است که خداوند توسّل به محمّد و خاندان پاکش را وسیله‌ای قرار داده است که با آن هر کس از خداوند چیزی بخواهد هرگز نا امید نشده و خواسته‌اش رد نخواهد شد، و پیامبران و فرستادگان الهی نیز به آن بزرگواران توسّل جستند، پس چرا ما توسّل نجوییم؟!

حضرت فرمودند: پس همگی جمع شدند و با گریه و زاری به درگاه پروردگار گفتند: پروردگارا! به مقام و منزلت محمّد که گرامی است و به مقام علی که برترین و والاترین است و به مقام فاطمه که صاحب فضل و عصمت است و به مقام حسن و حسین که نوادگان سرور رسولان و سرور تمام جوانان اهل بهشت هستند و به مقام خاندان پاک آل طه و یس، قسم می‌دهیم که گناهان ما را بیامرز و از کیفر ما درگذر و

این کشتار را از میان ما بردار. در این هنگام از آسمان به موسی ندا رسید: این کشتار را متوقّف گردان، چرا که برخی از آنان از من درخواستی نموده و مرا به چیزی قسم داده‌اند که اگر آن گوساله‌پرستان مرا چنین سوگند می‌دادند و برخی از آنها از من می‌خواستند كه آنها را از گوساله‌پرستی در امان نگهدارم همانا چنان می‌كردم كه هرگز گوساله‌پرست نشوند، و اگر شیطان مرا این چنین قسم می‌داد، او را هدایت می‌کردم و اگر نمرود و فرعون مرا چنین قسم می‌دادند، نجاتشان می‌دادم. پس کشتار از میان آنان برچیده شد و آنان گفتند: ای افسوس و حسرت! چرا ما از اول با توسل به محمّد و خاندان پاکش به درگاه خداوند دعا نکردیم، تا خداوند ما را از شر این فتنه ایمنی می‌داد و ما را به بهترین وجه از گناهان حفظ می‌نمود.

شماره: 7

کد آیه: 2/58 اسم آیه: باب حطّه

{وَاِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هٰذِهِ الْقَرْیَةَ فَكُلُوا مِنْهاٰ حَیْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْباٰبَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاٰیاٰكُمْ٭ۚ وَسَنَزٖیدُ الْمُحْسِنٖینَ}

و هنگامی كه گفتيم در اين قريه (بيت المقدّس) وارد شويد و از نعمتهای فراوان آن هر چه می‌خواهيد بخوريد، و از آن درب با خضوع و خشوع وارد شويد و بگوئيد: خداوندا! گناهان ما را بريز تا ما شما را بيامرزيم، و به نيكوكاران پاداش بيشتری خواهيم داد.

1_ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ یقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم یقُولُ: إِنَّمَا مَثَلُ أَهْلِ بَیتِی فِیكُمْ كَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوحٍ، مَنْ رَكِبَهَا نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ، وَ مَثَلِ بَابِ حِطَّةٍ، مَنْ دَخَلَهُ نَجَا وَ مَنْ لَمْ یدْخُلْهُ هَلَكَ.⁽¹⁾

از ابوذر نقل است که گفت: از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم شنیدم که می‌فرمودند: مثَل اهل بیت من در میان شما، مانند كشتى نوح است، هر كه سوار آن شد، نجات یافت و هر كه تخلف نمود، غرق شد و مانند درب حطّه است، هر كه از آن داخل گردید نجات یافت و هر كه داخل نشد، هلاک گردید.

2_ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: قَدِمَ رَجُلٌ إِلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام فَقَالَ: یا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ! أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى: «أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَینَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ یتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ»⁽¹⁾، قَالَ: قَالَ علیه السلام: رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه واله وسلم الَّذِی كَانَ عَلَى بَینَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ أَنَا الشَّاهِدُ لَهُ وَ مِنْهُ، وَ الَّذِی نَفْسِی بِیدِهِ! مَا أَحَدٌ جَرَتْ عَلَیهِ الْمَوَاسِی مِنْ قُرَیشٍ إِلَّا وَ قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ فِیهِ مِنْ كِتَابِهِ طَائِفَةً، وَ الَّذِی نَفْسِی بِیدِهِ! لَأَنْ یكُونُوا یعْلَمُونَ مَا قَضَى اللَّهُ لَنَا أَهْلَ الْبَیتِ عَلَى لِسَانِ النَّبِی الْأُمِّی، أَحَبُّ إِلَی مِنْ أَنْ یكُونَ لِی مِلْ‌ءُ هَذِهِ الرَّحْبَةِ ذَهَباً، وَ اللَّهِ! مَا مَثَلُنَا فِی هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا كَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوحٍ أَوْ كَبَابِ حِطَّةٍ فِی بَنِی إِسْرَائِیل.⁽²⁾

از عبّاد بن عبد اللّه نقل است كه گفت: مردى به حضور امیر مؤمنان على علیه السلام آمد و عرض كرد: اى امیر مؤمنان! به من خبر دهید از معنی فرمایش خداى متعال كه مى‌فرماید: «أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَینَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ یتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ».

راوی گفت: حضرت فرمودند: پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم همان کسی است که از سوى خداى متعال، دلیل و برهانی آشکار داشت، و من گواه او، و از او هستم. سوگند به آن كس كه جانم به دست اوست! احدى از قریش نیست كه تیغ سرتراشى بر سرش كشیده باشد، جز اینكه خداوند در بارۀ او مطلبى در كتاب خود فرو فرستاده است، و سوگند به آن كس كه جانم به دست اوست! اگر آنان بدانند آنچه را كه خداوند در بارۀ ما اهل بیت بر زبان پیامبر امّى خود جارى ساخته، (این دانستن آنان) نزد من محبوب­تر است از اینكه به اندازۀ ظرفیت این صحن (صحن مسجد كوفه) برایم طلا

باشد. به خدا سوگند! مثَل ما در میان این امّت، همچون كشتى نوح و باب حطّه در بین بنى اسرائیل است.

توضیح: به یقین یکی از افراد اهل بیت علیهم السلام، حضرت امام حسین علیه السلام هستند.

شماره: 8

کد آیه: 2/60 اسم آیه: باعث نزول برکات

{وَاِذِ اسْتَسْقٰى مُوسٰى لِقَوْمِهٖ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاٰكَ الْحَجَرَ٭ۖ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتاٰ عَشْرَةَ عَیْنًا٭ۖ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُناٰسٍ مَشْرَبَهُمْ٭ۖ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللّٰهِ وَلاٰ تَعْثَوْا فِی الْاَرْضِ مُفْسِدٖینَ}

و (بخاطر بياور) زمانی را كه موسی برای قوم خويش طلب آب كرد به او دستور داديم عصای خود را بر سنگ مخصوص بزن ناگاه دوازده چشمۀ آب از آن جوشيد، بطوری كه هر يک (از طوائف دوازدهگانه بنی اسرائيل) چشمۀ مخصوص خود را می‌شناخت (گفتيم) از روزيهای الهی بخوريد و بياشاميد و در زمين فساد نكنيد و فساد را گسترش ندهيد.

قال الإمام أبو محمّد الحسن العسكری علیه السلام: ثُمَّ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ»، قَالَ: وَ اذْكُرُوا، يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ! «إِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ»، طَلَبَ لَهُمُ السُّقْيَا، لَمَّا لَحِقَهُمُ الْعَطَشُ فِي التِّيهِ، وَ ضَجُّوا بِالْبُكَاءِ إِلَى مُوسَى، وَ قَالُوا: أَهْلَكَنَا الْعَطَشُ.

فَقَالَ مُوسَى: اللَّهُمَّ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ سَيِّدِ الْأَنْبِيَاءِ، وَ بِحَقِّ عَلِيٍّ سَيِّدِ الْأَوْصِيَاءِ، وَ بِحَقِّ فَاطِمَةَ سَيِّدَةِ النِّسَاءِ، وَ بِحَقِّ الْحَسَنِ سَيِّدِ الْأَوْلِيَاءِ، وَ بِحَقِّ الْحُسَيْنِ سَيِّدِ الشُّهَدَاءِ وَ بِحَقِّ عِتْرَتِهِمْ وَ خُلَفَائِهِمْ سَادَةِ الْأَزْكِيَاءِ، لَمَّا سَقَيْتَ عِبَادَكَ هَؤُلَاءِ، فَأَوْحَى اللَّهُ تَعَالَى إِلَيْهِ: يَا مُوسَى! «اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ».

فَضَرَبَهُ بِهَا، فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً، «قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ»، أي كُلُّ قَبِيلَةٍ،

مِنْ بَنِي أَبٍ، مِنْ أَوْلَادِ يَعْقُوبَ «مَشْرَبَهُمْ»، فَلَا يُزَاحِمُ الْآخَرِينَ فِي مَشْرَبِهِمْ.⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: خداوند عزوجل می‌فرماید: «وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ»، یعنی بنی اسرائیل را به یاد آورید هنگامی که موسی برای قومش آب طلبید، و آن زمانی بود که آنان در سرگردانی بودند و تشنگی امان از آنها بریده بود، تا این که با گریه و زاری به سوی موسی آمده و گفتند: از تشنگی هلاک شدیم.

پس موسی علیه السلام گفت: خداوندا! به حقّ محمّد سرور پیامبران، و به حقّ علی سرور اوصیاء، و به حقّ فاطمه بزرگ بانوی زنان، و به حقّ حسن سرور اولیاء و به حقّ حسین سرور شهیدان و به حقّ عترت و جانشینان آنان که سرور همه پاکان هستند، تو را سوگند می‌دهم که این بندگانت را سیراب کن. پس خداوند متعال به او وحی کرد: ای موسی! «اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ»، یعنی با عصایت به سنگ بزن، موسی علیه السلام هم چنین کرد، «فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَهَ عَیْنًا قَدْ عَلِمَ کُلُّ أُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ»، پس از آن دوازده چشمه جوشید، و هر قبیله‌ای از فرزندان یعقوب، آبشخورش را پیدا کرد، تا مزاحمتی در آبشخور دیگری ایجاد نشود.

شماره: 9

کد آیه: 2/86 اسم آیه: تشبیه قاتلین امام حسین علیه السلام به یهود

{اُولٰٓئِكَ الَّذٖینَ اشْتَرَوُا الْحَیٰوةَ الدُّنْیاٰ بِالْءاٰخِرَةِ٭ۖ فَلاٰ یُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذاٰبُ وَلاٰ هُمْ یُنْصَرُونَ}

اينها همان كسانند كه آخرت را به زندگى دنيا فروخته‌اند از اين رو عذاب آنها تخفيف داده نمى‌شود و كسى آنها را يارى نخواهد كرد.

تفسير الإمام علیه السلام قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم لَمَّا نَزَلَتْ: «وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ» الْآيَةَ⁽¹⁾فِي الْيَهُودِ، أَيِ الَّذِينَ نَقَضُوا عَهْدَ اللَّهِ، وَ كَذَّبُوا رُسُلَ اللَّهِ، وَ قَتَلُوا أَوْلِيَاءَ اللَّهِ، أَ فَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِمَنْ يُضَاهِيهِمْ مِنْ يَهُودِ هَذِهِ الْأُمَّةِ؟ قَالُوا: بَلَى، يَا رَسُولَ اللَّهِ!

قَالَ: قَوْمٌ مِنْ أُمَّتِي يَنْتَحِلُونَ أَنَّهُمْ مِنْ أَهْلِ مِلَّتِي، يَقْتُلُونَ أَفَاضِلَ ذُرِّيَّتِي وَ أَطَايِبَ أَرُومَتِي، وَ يُبَدِّلُونَ شَرِيعَتِي وَ سُنَّتِي، وَ يَقْتُلُونَ وَلَدَيَّ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ كَمَا قَتَلَ أَسْلَافُ الْيَهُودِ زَكَرِيَّا وَ يَحْيَى.

أَلَا وَ إِنَّ اللَّهَ يَلْعَنُهُمْ كَمَا لَعَنَهُمْ وَ يَبْعَثُ عَلَى بَقَايَا ذَرَارِيِّهِمْ قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ هَادِياً مَهْدِيّاً مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ الْمَظْلُومِ، يُحْرِقُهُمْ بِسُيُوفِ أَوْلِيَائِهِ إِلَى نَارِ جَهَنَّمَ.

أَلَا وَ لَعَنَ اللَّهُ قَتَلَةَ الْحُسَيْن علیه السلام وَ مُحِبِّيهِمْ وَ نَاصِرِيهِمْ وَ السَّاكِتِينَ عَنْ لَعْنِهِمْ مِنْ غَيْرِ تَقِيَّةٍ يُسْكِتُهُمْ.

أَلَا وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى الْبَاكِينَ عَلَى الْحُسَيْنِ رَحْمَةً وَ شَفَقَةً وَاللَّاعِنِينَ لِأَعْدَائِهِمْ وَ الْمُمْتَلِئِينَ عَلَيْهِمْ غَيْظاً وَ حَنَقاً.

أَلَا وَ إِنَّ الرَّاضِينَ بِقَتْلِ الْحُسَيْنِ علیه السلام شُرَكَاءُ قَتَلَتِهِ.

أَلَا وَ إِنَّ قَتَلَتَهُ وَ أَعْوَانَهُمْ وَ أَشْيَاعَهُمْ وَ الْمُقْتَدِينَ بِهِمْ بِرَاءٌ مِنْ دِينِ اللَّهِ.

أَلَا إِنَّ اللَّهَ لَيَأْمُرُ مَلَائِكَتَهُ الْمُقَرَّبِينَ أَنْ يَتَلَقَّوْا دُمُوعَهُمُ الْمَصْبُوبَةَ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ علیه السلام إِلَى الْخُزَّانِ فِي الْجِنَانِ، فَيَمْزُجُوهَا بِمَاءِ الْحَيَوَانِ فَتَزِيدُ عُذُوبَتُهَا وَ طِيبُهَا أَلْفَ ضِعْفِهَا، وَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَيَتَلَقَّوْنَ دُمُوعَ الْفَرِحِينَ الضَّاحِكِينَ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ يَتَلَقَّوْنَهَا فِي الْهَاوِيَةِ، وَ يَمْزُجُونَهَا بِحَمِيمِهَا وَ صَدِيدِهَا وَ غَسَّاقِهَا وَ غِسْلِينِهَا، فَيَزِيدُ فِي شِدَّةِ حَرَارَتِهَا وَ عَظِيمِ عَذَابِهَا أَلْفَ ضِعْفِهَا، يُشَدِّدُ بِهَا عَلَى الْمَنْقُولِينَ إِلَيْهَا مِنْ أَعْدَاءِ آلِ مُحَمَّدٍ عَذَابَهُمْ.⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسكرى علیه السلام می‌فرمايند: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم هنگامی که این آیه نازل شد: «وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ»، فرمودند: این آیه دربارۀ آن یهودیانی نازل شد که عهد و پیمان خدا را شکستند، پیامبران خدا را تکذیب نمودند و اولیای خدا را به قتل رساندند.

سپس حضرت فرمودند: آيا می‌خواهيد شما را از يهوديان اين امّت كه شبيه به آن يهوديان هستند، آگاه سازم؟ گفتند: بله، ای رسول خدا!

فرمودند: گروهى از امّت من هستند كه خود را اهل ملّت من می‌دانند، آنها با فضيلت‌ترين ذريّۀ مرا شهيد مى‌كنند، پاكيزه‌ترين نسل مرا به قتل می‌رسانند، شريعت و سنّت مرا تغيير می‌دهند، و دو فرزندم حسن و حسين علیهم السلام را می‌کشند، همان طور كه پیشینیان يهود، زکریّا و یحيى را كشتند.

آگاه باشيد! همان طور كه خدا آنها را لعنت كرد، اینها را نيز لعنت خواهد نمود، و خداى توانا قبل از روز قيامت يک هادى و مهدى (يعنى حضرت صاحب الزّمان) را از

اولاد حسين مظلوم براى فرزندان آنان مبعوث خواهد كرد، تا آنان را به وسيلۀ شمشيرهاى دوستانش به آتش جهنم بسوزاند.

آگاه باشيد! خداوند قاتلین حسين علیه السلام و دوستان و یارانشان را لعنت می‌کند، و نیز کسانى كه بدون تقيّه از لعن بر آنان خوددارى نمايند را لعنت می‌کند.

آگاه باشيد! خداوند بر گريه‌كنندگان امام حسين علیه السلام و کسانی كه دشمنان ایشان را لعنت می‌كنند و قلبشان از غيظ و غضب بر آنان پر باشد، درود می‌فرستد.

آگاه باشيد! کسانى كه از قتل حسين علیه السلام خشنودند، در قتل آن حضرت شريکند.

آگاه باشيد! كشندگان او و ياران و رهروان آنها، و کسانى كه از آنان پيروى نمودند، از دين خدا دورند.

آگاه باشيد! همانا خداوند به فرشتگان مقرّب خود فرمان داده تا اشكهائى را كه در عزاى امام حسين علیه السلام ريخته مى‌شود را برگیرند و به خازنهاى بهشت تحویل دهند تا آنها را با آب حيات درآمیزند پس گوارائی و پاکی آن هزار برابر می‌شود.

و ملائكه اشکهای افراد خوشحال و خندان بر قتل امام حسين علیه السلام را برمی‌گیرند و به هاویۀ جهنم می‌برند و با آب جوشان و چرکین و کثیف آن درمی‌آمیزند، پس حرارت و عذاب آن هزار برابر شديدتر شود و عذاب دشمنان آل محمّد علیهم السلام كه به آنجا منتقل می‌شوند، سخت و دشوار گردد.

شماره: 10

کد آیه: 2/124 اسم آیه: از مصادیق کلمات الهی

{وَاِذِ ابْتَلٰٓى اِبْراٰهٖیمَ رَبُّهُۥ بِكَلِماٰتٍ ...}

و هنگامی که ابراهيم را پروردگارش با كلماتى آزمایش نمود.

عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیهما السلام، قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ»، مَا هَذِهِ الْكَلِمَاتُ؟ قَالَ: هِيَ الْكَلِمَاتُ الَّتِي تَلَقَّاهَا آدَمُ مِنْ رَبِّهِ فَتابَ عَلَيْهِ، وَ هُوَ أَنَّهُ قَالَ: يَا رَبِّ! أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام إِلَّا تُبْتَ عَلَيَّ، فَتَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ.(الحدیث) ⁽¹⁾

از مفضل بن عمر نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در باره ی فرمایش خداوند عزّ و جلّ: «وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ»، پرسیدم که این کلمات چیست؟ حضرت فرمودند: این ها، همان کلماتی هستند که آدم از پروردگارش دریافت نمود و توبه‌اش پذيرفته شد، و آن از این قرار بود که او به خدا عرض کرد:

پروردگارا! به حق محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام، از تو مسألت دارم که توبه ی مرا بپذیری. پس خداوند هم توبه ی او را پذیرفت که او توبه پذیر و مهربان است.

توضیح: به یقین یکی مصادیق کلماتی که حضرت ابراهیم علیه السلام با آن امتحان شد، حضرت امام حسین علیه السلام می‌باشند، و این مطلب تنها اختصاص به حضرت ابراهیم علیه السلام ندارد، بلکه در هر عصر و زمانی خداوند بسیاری از انسان‌ها را با حضرت امام حسین علیه السلام امتحان نموده است، و حسن و شرّ عاقبت انسان‌ها به این امتحان الهی بستگی دارد.

شماره: 11

کد آیه: 137و2/136 اسم آیه: ایمان به امام حسین علیه السلام

{قُولُوٓا ءاٰمَنّاٰ بِاللّٰهِ وَ مآٰ اُنْزِلَ اِلَیْناٰ وَ مآٰ اُنْزِلَ اِلٰٓى اِبْراٰهٖیمَ وَ اِسْماٰعٖیلَ وَ اِسْحاٰقَ وَ یَعْقُوبَ وَ الْاَسْباٰطِ وَ مآٰ اُوتِیَ مُوسٰى وَ عٖیسٰى وَ مآٰ اُوتِیَ النَّبِیُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لاٰ نُفَرِّقُ بَیْنَ اَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُۥ مُسْلِمُونَ136 فَاِنْ ءاٰمَنُوا بِمِثْلِ مآٰ ءاٰمَنْتُمْ بِهٖ فَقَدِ اهْتَدَوْا٭ۖ وَ اِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّماٰ هُمْ فٖی شِقاٰقٍ٭ۖ فَسَیَكْفٖیكَهُمُ اللّٰهُ٭ۚ وَ هُوَ السَّمٖیعُ الْعَلٖیمُ137}

بگوييد ما به خدا و به آنچه بر ما نازل شده و به آنچه بر ابراهيم و اسماعیل و اسحاق و يعقوب و اسباط نازل آمده و به آنچه به موسى و عيسى داده شده و به آنچه به همۀ پيامبران از سوى پروردگارشان داده شده، ايمان آورده‌ايم، ميان هيچ‌يک از ايشان فرق نمى‌گذاريم و در برابر او تسليم هستيم(136) پس اگر آنان به آنچه شما بدان ايمان آورده‌ايد ايمان آوردند، قطعاً هدايت شده‌اند، ولى اگر روى برتافتند جز اين نيست كه سر ستيز دارند و به زودى خداوند (شر) آنان را از تو كفايت خواهد كرد كه او شنواى داناست.(137)

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ سَلَّامٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍعلیه السلام فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا»، قَالَ: إِنَّمَا عَنَى بِذَلِكَ عَلِيّاً علیه السلام وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ وَ جَرَتْ بَعْدَهُمْ فِي الْأَئِمَّةِ علیهم السلام، ثُمَّ يَرْجِعُ الْقَوْلُ مِنَ اللَّهِ فِي النَّاسِ، فَقَالَ: «فَإِنْ آمَنُوا»، يَعْنِي النَّاسَ، «بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ»، بِهِ يَعْنِي عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ وَ

الْأَئِمَّةَ علیهم السلام، «فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما هُمْ فِي شِقاقٍ».⁽¹⁾

از محمد بن نعمان، از سلّام، نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام دربارۀ قول خدای متعال: «قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا»، فرمودند: منظور از آن، تنها حضرت علی علیه السلام و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام است و این حکم در مورد امامان پس از ایشان نیز جاری است، سپس سخن را از خدا به مردم برگرداند و فرمود: «فَإِنْ آمَنُواْ»، یعنی مردم، «بِمِثْلِ مَا آمَنتُم بِه»، یعنی علی و فاطمه و حسن و حسین و ائمّه علیهم السلام پس از آنها، «فَقَدِ اهتَدَواْ وَّإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّمَا همْ فِی شِقَاقٍ»، یعنی پس اگر آنان هم به آنچه شما بدان ایمان آورده‌اید ایمان آوردند، قطعاً هدایت شده‌اند ولی اگر روی برتافتند، جز این نیست که سر ستیز و جدایی دارند.

توضیح: طبق این آیۀ شریفه و روایت ذیل آن، هر کس بخواهد به آیات قرآن ایمان کامل داشته باشد، باید به امام حسین علیه السلام و بقیّۀ اهل بیت علیهم السلام ایمان داشته باشد و در این صورت است که انسان، هدایتش کامل شده است.

شماره: 12

کد آیه: 2/143 اسم آیه: امام حسین علیه السلام گواه و الگوی امّت

{وَكَذٰلِكَ جَعَلْناٰكُمْ اُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدآٰءَ عَلَى النّاٰسِ وَیَكُونَ الرَّسُولُ عَلَیْكُمْ شَهٖیدًا٭ۗ ...}

و بدين گونه شما را امّتى ميانه قرار داديم تا بر مردم گواه باشيد و پيامبر هم بر شما گواه باشد.

1_ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَلِيٍّ علیه السلام: أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى إِيَّانَا عَنَى بِقَوْلِهِ: «لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ»، فَرَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم شَاهِدٌ عَلَيْنَا، وَ نَحْنُ شُهَدَاءُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ، وَ حُجَّتُهُ فِي أَرْضِهِ، وَ نَحْنُ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ: «وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً».⁽¹⁾

از سلیم بن قیس نقل است که گفت: حضرت علی علیه السلام فرمودند: همانا مقصود خدای متعال در آیه ی: «لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ»، فقط ما هستیم، پس رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم گواه بر ما هستند و ما گواه بر مردم و حجّت او در زمین هستیم، و ما کسانی هستیم که خداوند در باره­ی آنها فرموده: «وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً»

2_ عَنْ مَيْمُونٍ الْبَانِ مَوْلَى بَنِي هِشَامٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍعلیه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: «وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً»،

قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام: مِنَّا شَهِيدٌ عَلَى كُلِّ زَمَانٍ، عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام فِي زَمَانِهِ، وَ الْحَسَنُ علیه السلام فِي زَمَانِهِ، وَ الْحُسَيْنُ علیه السلام فِي زَمَانِهِ، وَ كُلُّ مَنْ يَدْعُو مِنَّا إِلَى أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى.⁽¹⁾

از میمون البان غلام بنی‌هاشم نقل است که گفت: حضرت ابو جعفر علیه السلام دربارۀ این سخن خدای متعال: «وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمَّهً وَسَطاً لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النَّاسِ وَ یَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهِیداً»، فرمودند: از ما شاهد و گواهی است بر هر زمانی، علی بن ابی‌طالب علیه السلام در زمان خود، و حسن علیه السلام در زمان خود، و حسین علیه السلام نیز در زمان خویش، و هر یک از ما که مأموریت دعوت به سوی خدای متعال را دارد.

توضیح: خداوند عزوجل به خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام موهبتی عنایت فرموده و آنان را امّت وسط و برگزیدۀ خود قرار داده تا شاهد و گواه بر اعمال مردم باشند، و حضرت امام حسین علیه السلام هم یکی از این گواهان هستند.

شماره: 13

کد آیه: 2/154 اسم آیه: حیات امام حسین علیه السلام

{وَلاٰ تَقُولُوا لِمَنْ یُقْتَلُ فٖی سَبٖیلِ اللّٰهِ اَمْواٰتٌ٭ۚ بَلْ اَحْیآٰءٌ وَلٰكِنْ لاٰ تَشْعُرُونَ}

و به آنها كه در راه خدا كشته می‌شوند مرده مگوئيد، بلكه آنها زندگانند، ولی شما نمی‌فهميد.

عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: جَاءَ النَّاسُ إِلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ علیه السلام، فَقَالُوا: أَرِنَا مِنْ عَجَائِبِ أَبِيكَ الَّتِي كَانَ يُرِينَا، فَقَالَ: وَ تُؤْمِنُونَ بِذَلِكَ؟ قَالُوا: نَعَمْ، نُؤْمِنُ وَ اللَّهِ بِذَلِكَ، قَالَ: أَ لَيْسَ تَعْرِفُونَ أَبِي؟ قَالُوا: جَمِيعاً بَلْ نَعْرِفُهُ، فَرَفَعَ لَهُمْ جَانِبَ السِّتْرِ، فَإِذَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام قَاعِدٌ، فَقَالَ: تَعْرِفُونَهُ؟ قَالُوا: بِأَجْمَعِهِمْ هَذَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام وَ نَشْهَدُ أَنَّكَ أَنْتَ وَلِيُّ اللَّهِ حَقّاً وَ الْإِمَامُ مِنْ بَعْدِهِ وَ لَقَدْ أَرَيْتَنَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام بَعْدَ مَوْتِهِ كَمَا أَرَى أَبُوكَ أَبَا بَكْرٍ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم فِي مَسْجِدِ قُبَا بَعْدَ مَوْتِهِ.

فَقَالَ الْحَسَنُ علیه السلام: وَيْحَكُمْ! أَ مَا سَمِعْتُمْ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ»، فَإِذَا كَانَ هَذَا نَزَلَ فِيمَنْ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، مَا تَقُولُونَ فِينَا؟ قَالُوا: آمَنَّا وَ صَدَّقْنَا، يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ!⁽¹⁾

از جابر نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام فرمودند: گروهی به حضور حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام آمدند و گفتند: از آن معجزات و عجایبی که پدرتان به ما نشان می‌داد، شما نیز نشانمان بده، حضرت فرمودند: اگر از من معجزه ببینید ایمان می‌آورید؟ گفتند: آری، به خدا قسم! که ایمان می‌آوریم، فرمودند: آیا

شما پدرم را می‌شناسید؟ گفتند: بله، در این هنگام امام حسن علیه السلام گوشۀ پرده را کنار زدند و آن جماعت دیدند که امیرالمؤمنین علیه السلام در آنجا نشسته‌اند، حضرت فرمودند: ایشان را می‌شناسید؟ همگی پاسخ دادند: آری، ایشان امیرالمؤمنین علیه السلام هستند! اکنون ما شهادت می‌دهیم که شما ولیّ خدا و بعد از آن حضرت، امام هستید، شما پدرتان حضرت علی علیه السلام را به ما نشان دادید همان طور که پدرتان در مسجد قبا، رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را پس از رحلتش، به ابوبکر نشان داد.

امام حسن علیه السلام فرمودند: وای بر شما! آیا نشنیده‌اید این سخن خداوند عزوجل را که می‌فرماید: «وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ یُقْتَلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْیاءٌ وَ لکِنْ لا تَشْعُرُون»، اگر این آیه دربارۀ این گونه افراد که در راه خدا کشته شده‌اند نازل شده باشد، پس دربارۀ ما امامان چه می‌گویید! گفتند: ایمان آوردیم و تصدیق کردیم، ای پسر رسول خدا!

شماره: 14

کد آیه: 2/193 اسم آیه: انتقام از دشمنان امام حسین علیه السلام

{وَقاٰتِلُوهُمْ حَتّٰى لاٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ وَیَكُونَ الدّٖینُ لِلّٰهِ٭ۖ فَاِنِ انْتَهَوْا فَلاٰ عُدْواٰنَ اِلّاٰ عَلَى الظّاٰلِمٖینَ}

و با آنها پيكار كنيد! تا فتنه‌ای باقی نماند، و دين، مخصوص خدا گردد، پس اگر (از روش نادرست خود) دست برداشتند، ستم نباید کرد جز بر ستمكاران.

1_ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِي قَوْلِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: «فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ»، قَالَ: أَوْلَادُ قَتَلَةِ الْحُسَيْنِ علیه السلام.⁽¹⁾

از سماعة بن مهران نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام دربارۀ این سخن خدای تبارک و تعالى: «فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ»، فرمودند: مقصود از «ظالمين»، فرزندان كشندگان امام حسين علیه السلام است.

2_ عَنِ الْحَسَنِ بَيَّاعِ الْهَرَوِيِّ، يَرْفَعُهُ عَنْ أَحَدِهِمَا علیهما السلام، فِي قَوْلِهِ: «فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ»، قَالَ: إِلَّا عَلَى ذُرِّيَّةِ قَتَلَةِ الْحُسَيْنِ.⁽²⁾

از حسن بیاع هروی، در حدیثی مرفوع، نقل است که گفت: امام باقرعلیه السلام یا امام صادق علیه السلام، دربارۀ آیۀ: «فَلاَ عُدْوَانَ إِلاَّ عَلَی الظَّالِمِینَ»، فرمودند: منظور این است که تعدّی جز بر فرزندان قاتلان امام حسین علیه السلام، روا نیست.

3_ عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ صَالِحٍ الْهَرَوِيِّ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ! مَا تَقُولُ فِي حَدِيثٍ رُوِيَ عَنِ الصَّادِقِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ: إِذَا خَرَجَ الْقَائِمُ علیه السلام قَتَلَ ذَرَارِيَّ قَتَلَةِ الْحُسَيْنِ علیه السلام بِفِعَالِ آبَائِهِمْ؟

فَقَالَ علیه السلام : هُوَ كَذَلِكَ، فَقُلْتُ: وَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى»⁽¹⁾، مَا مَعْنَاهُ؟ قَالَ: صَدَقَ اللَّهُ فِي جَمِيعِ أَقْوَالِهِ، وَ لَكِنْ ذَرَارِيُّ قَتَلَةِ الْحُسَيْنِ علیه السلام يَرْضَوْنَ بِأَفْعَالِ آبَائِهِمْ وَ يَفْتَخِرُونَ بِهَا، وَ مَنْ رَضِيَ شَيْئاً كَانَ كَمَنْ أَتَاهُ، وَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا قُتِلَ بِالْمَشْرِقِ، فَرَضِيَ بِقَتْلِهِ رَجُلٌ فِي الْمَغْرِبِ، لَكَانَ الرَّاضِي عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ شَرِيكَ الْقَاتِلِ، وَ إِنَّمَا يَقْتُلُهُمُ الْقَائِمُ علیه السلام إِذَا خَرَجَ لِرِضَاهُمْ بِفِعْلِ آبَائِهِمْ.

قَالَ: فَقُلْتُ لَهُ: بِأَيِّ شَيْ‌ءٍ يَبْدَأُ الْقَائِمُ مِنْكُمْ إِذَا قَامَ؟ قَالَ: يَبْدَأُ بِبَنِي شَيْبَةَ فَيُقَاطِعُ أَيْدِيَهُمْ لِأَنَّهُمْ سُرَّاقُ بَيْتِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ.⁽²⁾

از عبدالسلام بن صالح هروی نقل است که گفت: به حضرت علی بن موسی الرضا علیهما السلام عرض کردم: ای پسر رسول خدا! دربارۀ حدیثی که از امام جعفر صادق علیه السلام روایت شده که فرموده‌اند: «هنگامی که حضرت قائم علیه السلام قیام کند،

فرزندان قاتلین امام حسین علیه السلام را به خاطر عمل پدرانشان، به قتل می‌رساند»، چه می‌فرمایید؟

حضرت رضا علیه السلام فرمودند: بله، همین طور است. پس عرض کردم: پس سخن خدای عزوجل که می‌فرماید: «وَ لا تَزِرُ وازِرَهٌ وِزْرَ أُخْریٰ»، به چه معنائی است؟

حضرت فرمودند: خداوند در تمام سخنان خود راست می‌گوید، ولی فرزندان قاتلین امام حسین علیه السلام از کاری که پدرانشان انجام دادند خشنودند و به آن افتخار می‌کنند، و کسی که از عملی خشنود باشد، مثل این است که آن را انجام داده است.

اگر مردی در مشرق کشته شود و مردی در مغرب به این عمل راضی باشد، او نیز در نزد خداوند عزوجل شریک قاتل می‌باشد، و همانا حضرت قائم علیه السلام هنگامی که قیام کند، ایشان را به خاطر رضایتی که به عمل پدرانشان دارند، خواهد کشت.

به حضرت عرض کردم: هنگامی که قائم شما قیام کند، اوّل کاری که می‌کند چیست؟ فرمودند: از قبیلۀ بنی شیبه شروع می‌کند و دستان آنها را قطع می‌کند، زیرا آنان دزدان خانۀ خدای عزوجل هستند.

توضیح: از روایات فوق نتیجه می‌گیریم که دشمنان امام حسین علیه السلام که از مصادیق ستمکاران هستند، تا آخرالزّمان وجود دارند، و امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف از آنها انتقام می‌گیرند. ان شاء الله

شماره: 15

کد آیه: 2/208 اسم آیه: ولایت امام حسین علیه السلام

{یآٰ اَیُّهَا الَّذٖینَ ءاٰمَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ كآٰفَّةً وَلاٰ تَتَّبِعُوا خُطُواٰتِ الشَّیْطاٰنِ٭ۚ اِنَّهُۥ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبٖینٌ}

ای كسانی كه ايمان آورده‌­ايد! همگی در صلح و آشتی در آييد! و از گامهای شيطان، پيروی نكنيد، كه او دشمن آشكار شماست!

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَجْلَانَ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍعلیه السلام، فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ»، قَالَ: فِي وَلَايَتِنَا.⁽¹⁾

از عبد الله بن عجلان نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام در بارۀ فرمایش خداوند عزوجل: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ»، فرمودند: یعنی در ولایت ما، وارد شوید.

توضیح: ضمیر «نا» در «ولایتنا»، به اهل بیت برمی‌گردد، و چون حضرت امام حسین علیه السلام از جملۀ اهل بیت هستند، پس این آیه در شأن ایشان هم نازل شده است.

شماره: 16

کد آیه: 2/238 اسم آیه: محافظت از امام حسین علیه السلام مثل نماز

{حاٰفِظُوا عَلَى الصَّلَواٰتِ وَالصَّلٰوةِ الْوُسْطٰى وَقُومُوا لِلّٰهِ قاٰنِتٖینَ}

در انجام همۀ نمازها، (به خصوص) نماز وسطیٰ ( نماز ظهر) كوشا باشيد! و از روی خضوع و اطاعت، برای خدا بپاخيزيد.

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ»، قال: الصَّلاةُ رَسُولُ اللهِ وَ أميرُ المُؤمِنينَ وَ فاطِمَةَ وَ الحَسَنُ وَ الحُسَينُ وَ « الْوُسْطى» أميرُ المُؤمِنينَ علیه السلام، «وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ»، طَائِعِينَ لِلْأَئِمَّةِ علیهم السلام.⁽¹⁾

از عبد الرحمن بن کثیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام دربارۀ این سخن خدای متعال: «حَافِظُواْ عَلَی الصَّلَوَاتِ والصَّلاَهِ الْوُسْطَی وَقُومُواْ لِلّه قَانِتِینَ»، فرمودند: منظور از «صلوات»، رسول خدا و امیر المؤمنین و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام هستند، و منظور از «وسطی»، امیر المؤمنین علیه السلام می‌باشند، و منظور از «وَقُومُواْ لِلّه قَانِتِینَ»، یعنی مطیع و فرمانبر ائمّه علیهم السلام باشید.

توضیح: آیات قرآن دارای ظاهر و باطنی است، ظاهر آیه راجع به نماز است ولی باطن آن دربارۀ رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و ائمّۀ اطهارعلیهم السلام می‌باشد، و تأکید ظاهری آن بر

محفاظت از نماز و اهمیّت دادن به آن است، ولی در باطن منظور محافظت از ائمّۀ علیهم السلام و اهمیّت دادن به آنها است، که یکی از آنها حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام می‌باشند.

بنابراین همان طور که غفلت، بی‌توجّهی و سهل‌انگاری نسبت به نماز موجب خسارت و محرومیّت از شفاعت می‌شود، غفلت، بی‌توجّهی و سهل‌انگاری نسبت به امام حسین علیه السلام نیز موجب خسران، حسرت و محرومیّت از شفاعت رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و ائمّۀ اطهارعلیهم السلام، خصوصاً امام حسین علیه السلام، خواهد شد.

شماره: 17

کد آیه: 2/255 اسم آیه: شفاعت امام حسین علیه السلام

{...مَنْ ذَا الَّذٖی یَشْفَعُ عِنْدَهُۥٓ اِلّاٰ بِاِذْنِهٖ٭ۚ یَعْلَمُ ماٰ بَیْنَ اَیْدٖیهِمْ وَماٰ خَلْفَهُمْ٭...}

كيست كه در نزد او، جز به فرمان او شفاعت كند؟! آنچه را در پيش روى آنها و پشت سرشان است مى‌داند.

في المحاسن أحمد بن محمد بن خالد البرقي، بِإِسْنَادِهِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: قَوْلُهُ: «مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ»، أَيْ مَنْ هُمْ؟ قَالَ: نَحْنُ أُولَئِكَ الشَّافِعُونَ.⁽¹⁾

در کتاب محاسن، جناب احمد بن محمد بن خالد برقی با اسنادش گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام دربارۀ این فرمایش خداوند: «مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ»، پرسیدم که یعنی چه کسانی هستند؟ حضرت فرمودند: آن شفاعت‌کنندگان، ما هستیم.

توضیح: همانطور که می‌دانید، شفاعت عبارت است از این که در روز قیامت، پیامبران و اولیاء و صالحان دربارۀ کسانی که پیوند ایمانی خود را با خدا قطع ننموده و از طرفی رابطۀ معنوی خود را با شفاعت‌کنندگان درگاه الهی حفظ نموده‌اند، وساطت و میانجی‌گری خواهند کرد و یکی از کسانی که درروز قیامت در مقام شفاعت قرار می‌گیرند حضرت امام حسین علیه السلام هستند.

هر جا در روایات معصومین علیهم السلام عبارت «نحن» بکار برده شود، همۀ ائمّه را شامل می‌شود و امام حسین علیه السلام نیز یکی از مصادیق آن می‌باشند، بنابر این خداوند در آیۀ فوق، به مقام شفاعت آن حضرت هم اشاره فرموده است.

و هنگامی که به زیارات آن حضرت توجّه می‌کنیم می‌بینیم زائر از ایشان درخواست شفاعت دارد.

در اعمال حرم مطهّر آن حضرت می‌خوانیم: ... فَإِنَّ لَكَ عِنْدَ اللَّهِ جَاهاً وَ قَدْراً وَ مَنْزِلَةً رَفِيعَةً إِنْ سَأَلْتَ أُعْطِيتَ وَ إِنْ شَفَعْتَ شُفِّعْتَ.⁽¹⁾یعنی: همانا تو را نزد خداوند جایگاه و شأن و منزلتی بلند است که اگر مسألت نمایی، عطایت گرداند و اگر شفاعت نمایی، خداوند شفیعت گرداند.

در زیارت نیمۀ ماه رجب می‌خوانیم: ... يَا مَوْلَايَ زُرْتُكَ مُشْتَاقاً فَكُنْ لِي شَفِيعاً إِلَى اللَّهِ.⁽²⁾یعنی: ای مولای من! مشتاقانه به زیارتت آمده‌ام، پس مرا نزد خدا شفاعت نما.

و در سجدۀ آخر زیارت عاشورا نیز می‌خوانیم: ... اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي شَفَاعَةَ الْحُسَيْنِ يَوْمَ الْوُرُودِ.⁽³⁾یعنی: خدایا! شفاعت امام حسین علیه السلام را در روز ورود به محشر نصیبم نما.

البته در بسیاری از روایات به این مطلب اشاره شده که باب شفاعت امام حسین علیه السلام برای محبّان آن حضرت، کسانی که در دنیا نسبت به عزای آن حضرت بی‌تفاوت و غافل نبوده، ودر مصائب آن حضرت اشک از دیدگانشان جاری شده، باز است، به این روایت توجّه کنید:

رُوِيَ أَنَّهُ لَمَّا أَخْبَرَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم ابْنَتَهُ فَاطِمَةَ بِقَتْلِ وَلَدِهَا الْحُسَيْنِ علیه السلام بَكَتْ فَاطِمَةُ

بُكَاءً شَدِيداً، وَ قَالَتْ: يَا أَبَهْ! مَتَى يَكُونُ ذَلِكَ؟ قَالَ: فِي زَمَانٍ خَالٍ مِنِّي وَ مِنْكِ وَ مِنْ عَلِيٍّ، فَاشْتَدَّ بُكَاؤُهَا، وَ قَالَتْ: يَا أَبَهْ! فَمَنْ يَبْكِي عَلَيْهِ وَ مَنْ يَلْتَزِمُ بِإِقَامَةِ الْعَزَاءِ لَهُ؟

فَقَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم: يَا فَاطِمَةُ! إِنَّ نِسَاءَ أُمَّتِي يَبْكُونَ عَلَى نِسَاءِ أَهْلِ بَيْتِي، وَ رِجَالَهُمْ يَبْكُونَ عَلَى رِجَالِ أَهْلِ بَيْتِي، وَ يُجَدِّدُونَ الْعَزَاءَ جِيلًا بَعْدَ جِيلٍ فِي كُلِّ سَنَةٍ، فَإِذَا كَانَ الْقِيَامَةُ تَشْفَعِينَ أَنْتِ لِلنِّسَاءِ، وَ أَنَا أَشْفَعُ لِلرِّجَالِ، وَ كُلُّ مَنْ بَكَى مِنْهُمْ عَلَى مُصَابِ الْحُسَيْنِ أَخَذْنَا بِيَدِهِ وَ أَدْخَلْنَاهُ الْجَنَّةَ، يَا فَاطِمَةُ! كُلُّ عَيْنٍ بَاكِيَةٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا عَيْنٌ بَكَتْ عَلَى مُصَابِ الْحُسَيْنِ، فَإِنَّهَا ضاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ بِنَعِيمِ الْجَنَّةِ.⁽¹⁾

هنگامی که پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فاطمه علیها السلام را از شهادت فرزندش حسین علیه السلام باخبر ساختند، حضرت فاطمه علیها السلام به شدّت گریه کردند و گفتند: پدر جان! چنین مصائبی در چه زمانی رخ می‌دهد؟ حضرت فرمودند: در آن زمانی که من و تو و علی در دنیا نیستیم! پس گریۀ حضرت زهراعلیها السلام شدیدتر شد و گفتند: پدر جان! پس چه کسی برای او گریه خواهد کرد و چه کسی ملتزم به عزاداری او خواهد شد؟

پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: ای فاطمه! زنان امّتم بر زنان اهل‌بیت من و مردان ایشان بر مردان اهل‌بیت من گریه خواهند کرد، و نسل اندر نسل هر ساله این عزاداری را تجدید می‌کنند، پس هنگامی که روز قیامت فرا رسد، تو زنانشان را

شفاعت می‌کنی و من مردان آنها را شفاعت خواهم کرد، هر کسی از ایشان که در مصیبت امام حسین علیه السلام گریه کرده باشد، ما دست او را می‌گیریم و وارد بهشت می‌کنیم.

ای فاطمه! هر چشمی در روز قیامت گریان است مگر چشمی که در مصیبت‌های حسین گریه کرده باشد، پس همانا او خندان و شادمان به نعمت‌های بهشت است.

شماره: 18

کد آیه: 2/256 اسم آیه: امام حسین علیه السلام دستگیرۀ محکم خدا

{لآٰ اِكْراٰهَ فِی الدّٖینِ٭ۖ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ٭ۚ فَمَنْ یَكْفُرْ بِالطّاٰغُوتِ وَیُؤْمِنْ بِاللّٰهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى لَا انْفِصاٰمَ لَهاٰ٭ۗ وَاللّٰهُ سَمٖیعٌ عَلٖیمٌ}

در قبول دين، اكراهی نيست. (زيرا) راه درست از راه انحرافی، روشن شده است. بنابراين، كسی كه به طاغوت كافر شود و به خدا ايمان آورد، به دستگيرۀ محكمی چنگ زده است، كه گسستن برای آن نيست. و خداوند، شنوا و داناست.

1_ عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍعلیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: مَنْ أَرَادَ أَنْ يَتَمَسَّكَ بِعُرْوَةِ اللَّهِ الْوُثْقَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ، فَلْيَتَوَالَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ، فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُحِبُّهُمَا مِنْ فَوْقِ عَرْشِهِ.⁽¹⁾

از جابر نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام فرمودند: رسول خداصلی الله علیه واله وسلم فرمودند: هر که می‌خواهد به ریسمان محکمی که خداوند عزوجل در قرآن فرموده چنگ بزند، باید علی بن ابی طالب و حسن و حسین علیهم السلام را دوست داشته باشد، همانا خدای تبارک و تعالی از بالای عرش، این دو را دوست می‌دارد.

2_ عَنِ الرِّضَا علیه السلام عَنْ آبَائِهِ علیهم السلام، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: الْأَئِمَّةُ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ مَنْ أَطَاعَهُمْ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ، وَ مَنْ عَصَاهُمْ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ، هُمُ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى، وَ هُمُ

الْوَسِيلَةُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ.⁽¹⁾

حضرت رضا علیه السلام از قول پدرانشان فرمودند: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: امامان از فرزندان حسین هستند، به تحقیق هر کس از ایشان اطاعت کند خدا را اطاعت کرده، و هر کس از ایشان نافرمانی کند، قطعاً خدا را معصیت کرده است؛ آن‌ها همان عروة الوثقی (دستگیرۀ محکم الهی) هستند و وسیله‌ای برای رسیدن به خدای عزوجل.

توضیح: با توجّه به روایات فوق، نتیجه می‌گیریم که امام حسین علیه السلام یکی از مصادیق دستگیره و ریسمان محکم خداوند، می‌باشند. بنابراین هر کس می‌خواهد به دستگیرۀ محکم الهی چنگ بزند و نجات یابد، پس باید به امام حسین علیه السلام تمسّک جوید و از ایشان پیروی نماید.

شماره: 19

کد آیه: 2/261 اسم آیه: امام حسین علیه السلام خوشۀ پربار قرآن

{مَثَلُ الَّذٖینَ یُنْفِقُونَ اَمْواٰلَهُمْ فٖی سَبٖیلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْبَتَتْ سَبْعَ سَناٰبِلَ فٖی كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ٭ۗ وَاللّٰهُ یُضاٰعِفُ لِمَنْ یَشآٰءُ٭ۗ وَاللّٰهُ واٰسِعٌ عَلٖیمٌ}

كسانی كه اموال خود را در راه خدا انفاق می‌كنند، همانند بذری هستند كه هفت خوشه بروياند، كه در هر خوشه، يكصد دانه باشد، و خداوند آن را برای هر كس بخواهد، دو يا چند برابر می‌كند، و خدا وسيع، و (به همه چيز) داناست.

عَنِ اَلْمُفَضَّلِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيِّ، قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: «كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنٰابِلَ»، قَالَ: الْحَبَّةُ فَاطِمَةُ،علیها السلام وَ «السَّبْعُ السَّنَابِلُ»، سَبْعَةٌ مِنْ وُلْدِهَا سَابِعُهُمْ قَائِمُهُمْ، قُلْتُ: الْحَسَنُ قَالَ: إِنَّ الْحَسَنَ إِمَامٌ مِنَ اللَّهِ مُفْتَرَضُ طَاعَتُهُ وَ لَكِنْ لَيْسَ مِنَ السَّنَابِلِ السَّبْعَةِ، أَوَّلُهُمْ اَلْحُسَيْنُ وَ آخِرُهُمُ الْقَائِمُ.

فَقُلْتُ: قَوْلُهُ: «فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ»، قَالَ: يُولِدُ الرَّجُلُ مِنْهُمْ فِي اَلْكُوفَةِ مِائَةً مِنْ صُلْبِهِ وَ لَيْسَ ذَاكَ إِلاَّ هَؤُلاَءِ السَّبْعَةُ.⁽¹⁾

از مفضل بن محمد جعفی نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام دربارۀ این سخن خداوند: «كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنٰابِلَ»، سؤال کردم، حضرت فرمودند: منظور از حبّه، فاطمه علیها السلام است و «السَّبْعُ السَّنَابِلُ»، هفت تن از

فرزندان اوست، که هفتمین آنها، قائم آنان است، عرض کردم: امام حسن علیه السلام فرمودند:

حسن علیه السلام امامی است از جانب خداوند که اطاعتش واجب است، ولی جزء این هفت خوشه نمی‌باشد، اوّلین ایشان حسین علیه السلام است، و آخرین آنها قائم علیه السلام.

عرض کردم: منظور از اینکه خداوند فرموده: «فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ»، چیست؟ حضرت فرمودند: از هر یک از مردان آنها در کوفه، صد نفر به وجود می‌آید، و آنها جز این هفت تن نیستند.

توضیح: امام حسین علیه السلام خوشۀ پر باری هستند که از دانۀ پر برکت کوثر پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم، یعنی حضرت فاطمه علیها السلام متولّد شدند، و امامان معصوم تا حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، از نسل ایشان می‌باشند.

شماره: 20

کد آیه: 2/269 اسم آیه: حکمت امام حسین علیه السلام

{یُؤْتِی الْحِكْمَةَ مَنْ یَشآٰءُ٭ۚ وَمَنْ یُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوتِیَ خَیْرًا كَثٖیرًا٭ۗ وَماٰ یَذَّكَّرُ اِلّآٰ اُولُوا الْاَلْباٰبِ}

خداوند حكمت را به هر كس بخواهد می‌دهد، و آنکه به او حکمت داده شود، بی‌تردید به او خير فراوانی داده شده است، و جز خردمندان، کسی متذكّر نمی‌گردد.

عَنْ عَلِيٍّ علیه السلام: قَضَى فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صل الله علیه وآله وسلم، فَأَعْجَبَ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم ، فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ الْحِكْمَةَ فِينَا أَهْلَ الْبَيْتِ.⁽¹⁾

حضرت امیر المؤمنین، علی علیه السلام فرمودند: من، در دوران رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم ، قضاوتی انجام دادم، پس رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم تعجّب نمودند و فرمودند: شکر و سپاس مخصوص خداوندی است که حکمت را در میان ما اهل بیت، قرار داد.

توضیح: همانطور که قبلاً هم اشاره شد، چون حضرت امام حسین علیه السلام یکی از مصادیق اهل بیت علیهم السلام هستند، پس طبق حدیث فوق، این آیه در شأن ایشان نیز می‌باشد.

سورۀ آل‌عمران : شماره: 21

کد آیه: 3/7 اسم آیه: امام حسین علیه السلام عالم به تأویل قرآن

{... وَماٰ یَعْلَمُ تَاْوٖیلَهُۥٓ اِلَّا اللّٰهُ٭ۗ وَالرّاٰسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ ءاٰمَنّاٰ بِهٖ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّناٰ٭ۗ وَماٰ یَذَّكَّرُ اِلّآٰ اُولُوا الْاَلْباٰبِ}

در حالی كه تفسير آنها را، جز خدا و راسخان در علم، نمی‌دانند. می‌گويند: «ما به همۀ آن ايمان آورديم، همه از طرف پروردگار ماست.» و جز صاحبان عقل، متذكّر نمی‌شوند.

1_ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، قَالَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ: إِنَّ الْقُرْآنَ زَاجِرٌ وَ آمِرٌ، يَأْمُرُ بِالْجَنَّةِ وَ يَزْجُرُ عَنِ النَّارِ، وَ فِيهِ مُحْكَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ، فَأَمَّا الْمُحْكَمُ فَيُؤْمَنُ بِهِ وَ يُعْمَلُ بِهِ وَ يُدَبَّرُ بِهِ، وَ أَمَّا الْمُتَشَابِهُ فَيُؤْمَنُ بِهِ وَ لَا يُعْمَلُ بِهِ، وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: «فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا»، وَ آلُ مُحَمَّدٍ علیهم السلام الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ.⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام شنیدم که می‌فرمودند: همانا قرآن، بازدارنده و امرکننده است، به سوی بهشت امر می‌کند و از آتش جهنم باز می‌دارد، و در آن، آیات محکم و متشابه وجود دارد، پس آیات

محکم، آنهایی هستند که به آنها ایمان آورده می‌شود و بدان‌ها عمل می‌شود و از آنها پند و عبرت گرفته می‌شود، و آیات متشابه، آیاتی هستند که به آنها ایمان آورده می‌شود

ولی به آنها عمل نمی‌شود، و این فرمایش خداوند است که می فرماید: «فَأَمَّا الَّذِینَ فی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَهِ وَابْتِغَاء تَأْوِیلِهِ وَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا»، و آل محمّد علیهم السلام، همان راسخان در علم هستند.

2_ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، قَالَ: نَحْنُ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ، وَ نَحْنُ نَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ.⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: ما راسخان در علم هستیم و ما تأویل و تفسیر قرآن را می‌دانیم.

توضیح: آیۀ فوق از راسخان و استواران در علم سخن می‌گوید و در روایات، مصداق این راسخان را، پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم و اهل‌بیت علیهم السلام معرّفی می‌کنند، که از جملۀ آنها، امام حسین علیه السلام نیز می‌باشند. آنانکه به تأویل قرآن و تمام مراتب بطون آن، آگاهی کامل دارند. زیرا هم عبارت «آل محمّد» شمول دارد، و هم ضمیر «نحن».

شماره: 22

کد آیه: 3/33 اسم آیه: امام حسین علیه السلام برگزیدۀ خدا

{اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰٓى ءاٰدَمَ وَنُوحًا وَءاٰلَ اِبْراٰهٖیمَ وَءاٰلَ عِمْراٰنَ عَلَى الْعاٰلَمٖینَ}

خداوند، آدم و نوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را بر جهانيان برگزید.

1_ عَنْ أَبِي مُسْلِمٍ الْخَوْلَانِيِّ قَالَ: دَخَلَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم عَلَى فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ علیها السلام وَ عَائِشَةَ، وَ هُمَا تَفْتَخِرَانِ وَ قَدِ احْمَرَّتْ وُجُوهُهُمَا، فَسَأَلَهُمَا عَنْ خَبَرِهِمَا، فَأَخْبَرَتَاهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم: يَا عَائِشَةُ! أَ وَ مَا عَلِمْتِ «أَنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ _ وَ عَلِيّاً وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ وَ حَمْزَةَ وَ جَعْفَرَ وَ فَاطِمَةَ وَ خَدِيجَةَ _ عَلَى الْعالَمِينَ».⁽¹⁾

از ابو مسلم خولانی نقل است که گفت: پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم بر فاطمۀ زهرا علیها السلام و عایشه وارد شدند، در حالی که آن دو با یکدیگر مفاخره می‌کردند و رخسارشان سرخ شده بود، پس آن حضرت ماجرا را از ایشان پرسیدند، و آن‌ها ایشان را باخبر نمودند، سپس پیامبرصلی الله علیه واله وسلم فرمودند: ای عایشه! آیا نمی‌دانی که خداوند آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران و علی و حسن و حسین و حمزه و جعفر و فاطمه و خدیجه را، بر عالمیان برگزید؟!

2_ عَنْ إِبْرَاهِيمِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ: سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ علیهما السلام يَقُولُ: كَانَ يَقْرَأُ: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ

مُحَمَّدٍ عَلَى الْعَالَمِينَ»، قَالَ: هَكَذَا أُنْزِلَتْ.⁽¹⁾

از ابراهیم بن عبد الصمد بن محمد بن ابراهیم نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام شنیدم که می‌خواندند: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَى الْعَالَمِينَ»، و فرمودند: آیه، این گونه نازل شده است.

3_ فی تفسير القمي، قَالَ الْعَالِمُ علیه السلام: نَزَلَ: «وَ آلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَى الْعَالَمِينَ»، فَأَسْقَطُوا آلَ مُحَمَّدٍ مِنَ الْكِتَابِ.⁽²⁾

جناب علی بن ابراهیم قمی در تفسیرش نقل کرده که امام علیه السلام فرمودند: آیه، اینچنین نازل شده است: «وَ آلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَى الْعَالَمِينَ»، پس عبارت «آل محمّد علیهم السلام» را از قرآن، حذف کرده‌اند.

4_ فی تفسير العياشي: عَنْ أَيُّوبَ، قَالَ: سَمِعَنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَ أَنَا أَقْرَأُ: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ»، فَقَالَ لِي: وَ آلَ مُحَمَّدٍ كَانَتْ فَمَحَوْهَا، وَ تَرَكُوا آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ.⁽³⁾

عیاشی در تفسیرش از ایوب نقل کرده که گفت: من، در حال خواندن آیۀ: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ»، بودم که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام شنیدند، پس به من فرمودند: در این آیه «و آل محمّد علیهم السلام» هم بوده، ولی آن را حذف کرده‌اند، و فقط آل ابراهیم و آل عمران را باقی گذاشته‌اند.

5_ فی تفسير العياشي: عَنْ أَبِي عَمْرٍو الزُّبَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، قَالَ: قُلْتُ لَهُ: مَا الْحُجَّةُ فِي كِتَابِ اللَّهِ أَنَّ آلَ مُحَمَّدٍ هُمْ أَهْلُ بَيْتِهِ؟ قَالَ: قَوْلُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ _ هَكَذَا نَزَلَتْ _ عَلَى الْعالَمِينَ»، «ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»⁽¹⁾، وَ لَا يَكُونُ الذُّرِّيَّةُ مِنَ الْقَوْمِ إِلَّا نَسْلَهُمْ مِنْ أَصْلَابِهِمْ.(الحدیث)⁽²⁾

عیاشی در تفسیرش از ابو عمرو زبیری نقل کرده که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام پرسیدم: چه دلیلی در کتاب خدا وجود دارد که ثابت کند آل محمّد علیهم السلام، همان اهل بیت پیامبر علیهم السلام، هستند؟ حضرت فرمودند: فرمایش خداوند تبارک و تعالی که می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَ نُوحاً وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَ آلَ عِمْرَانَ وَ آلَ مُحَمَّدٍ، که آیه، این گونه نازل شده است، علَی الْعالَمِینَ»، «ذُرِّیَّهً بَعضُهَا مِن بَعضٍ وَ اللّهُ سَمِیع علِیمٌ»، و ذریّۀ هر قومی از نسل و تبار آن قوم می‌باشند.

6_ عَنْ بَعْضِ وُلْدِ زَيْد بْنِ عَلِيٍّ علیهما السلام قَالَ: سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ

الْحُسَيْنِ علیهم السلام، فَقُلْتُ: حَدِّثْنِي عَنْ مَقْتَلِ ابْنِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه واله وسلم، فَقَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: ...

سَاقَ الْحَدِيثَ إِلَى أَنْ قَالَ:

ثُمَّ أَقْبَلَ آخَرُ مِنْ عَسْكَرِ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ، يُقَالُ لَهُ مُحَمَّدُ بْنُ أَشْعَثَ بْنِ قَيْسٍ الْكِنْدِيُّ، فَقَالَ: يَا حُسَيْنَ بْنَ فَاطِمَةَ! أَيَّةُ حُرْمَةٍ لَكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ لَيْسَتْ لِغَيْرِكَ؟

قَالَ الْحُسَيْنُ علیه السلام: هَذِهِ الْآيَةُ: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ»، «ذُرِّيَّةً»، الْآيَةَ، ثُمَّ قَالَ: وَ اللَّهِ! إِنَّ مُحَمَّداً لَمِنْ آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَ إِنَّ الْعِتْرَةَ الْهَادِيَةَ لَمِنْ آلِ مُحَمَّدٍ.(الحدیث)⁽¹⁾

از یکی از فرزندان زید بن علی علیهما السلام نقل است که گفت: به حضرت امام جعفر صادق علیه السلام عرض کردم: برای من حدیثی از مقتل پسر رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم بفرمایید: ...

تا آنجا که فرمودند: سپس شخص دیگری از لشکر عمر بن سعد، که او را محمّد بن اشعث بن قیس کندی می‌گفتند پیش آمد و گفت: ای حسین بن فاطمه! تو از طرف رسول خدا چه احترامی داری که دیگران ندارند؟ امام حسین علیه السلام این آیه را تلاوت کردند که می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ»، «ذُرِّيَّةً» بقیّۀ آیه، سپس فرمودند: به خدا قسم! حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم از آل ابراهیم است و عترت هدایتگر هم از آل محمّد علیهم السلام هستند.

توضیح: در این آیۀ شریفه به برگزیدگان الهی اشاره شده، که یک قسم از آنها آل

ابراهیم علیه السلام هستند، و در روایات فوق به مصداق آن، که اهل‌بیت علیهم السلام هستند، اشاره شده، و چون امام حسین علیه السلام، از اهل‌بیت علیهم السلام هستند پس ایشان هم از نسل حضرت ابراهیم علیه السلام می‌باشند، بنابراین خداوند، امام حسین علیه السلام را بر تمام جهانیان برگزیده و برتری بخشیده، و آن حضرت، از برگزیدگان الهی محسوب می‌شوند.

شماره: 23

کد آیه: 3/61 اسم آیه: امام حسین علیه السلام و مباهله

{فَمَنْ حآٰجَّكَ فٖیهِ مِنْ بَعْدِ ماٰ جآٰءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعاٰلَوْا نَدْعُ اَبْنآٰءَناٰ وَاَبْنآٰءَكُمْ وَنِسآٰءَناٰ وَنِسآٰءَكُمْ وَاَنْفُسَناٰ وَاَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللّٰهِ عَلَى الْكاٰذِبٖینَ}

هر گاه بعد از علم و دانشی كه (دربارۀ مسيح) به تو رسيده، كسانی با تو به محاجّه و ستيز برخيزند، به آنها بگو: بياييد ما فرزندان خود را دعوت می‌كنيم، شما هم فرزندان خود را، ما زنان خويش را دعوت می‌كنيم، شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت می‌كنيم، شما هم از نفوس خود را، آنگاه مباهله می‌كنيم، و لعنت خدا را بر دروغگويان قرار می‌دهيم.

1_ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِیرٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیهما السلام ، عَنْ أَبِیهِ علیهم السلام، عَنْ جَدِّهِ عَلِی بْنِ الْحُسَینِ علیه السلام ، قَالَ: لَمَّا أَجْمَعَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِی علیهما السلام عَلَى صُلْحِ مُعَاوِیةَ، خَرَجَ حَتَّى لَقِیهُ، فَلَمَّا اجْتَمَعَا، قَامَ مُعَاوِیةُ خَطِیباً، فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ وَ أَمَرَ الْحَسَنَ علیه السلام أَنْ یقُومَ أَسْفَلَ مِنْهُ بِدَرَجَةٍ، ثُمَّ تَكَلَّمَ مُعَاوِیةُ، فَقَالَ: أَیهَا النَّاسُ! هَذَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِی وَ ابْنُ فَاطِمَةَ علیهما السلام، رَآنَا لِلْخِلَافَةِ أَهْلًا، وَ لَمْ یرَ نَفْسَهُ لَهَا أَهْلًا، وَ قَدْ أَتَانَا لِیبَایعَ طَوْعاً، ثُمَّ قَالَ: قُمْ یا حَسَنُ! فَقَامَ الْحَسَنُ علیه السلام فَخَطَبَ، فَقَالَ:...

وَ سَاقَ الْحَدِیثَ إِلَى أَنْ قَال:

فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِمُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله و سلم حِينَ جَحَدَهُ كَفَرَةُ أَهْلِ الْكِتَابِ وَ حَاجَّوْهُ: «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ

لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ»، فَأَخْرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه سلم و آله مِنَ الْأَنْفُسِ مَعَهُ أَبِي، وَ مِنَ الْبَنِينَ إِيَّايَ وَ أَخِي، وَ مِنَ النِّسَاءِ أُمِّي فَاطِمَةَ مِنَ النَّاسِ جَمِيعاً، فَنَحْنُ أَهْلُهُ وَ لَحْمُهُ وَ دَمُهُ وَ نَفْسُهُ، وَ نَحْنُ مِنْهُ وَ هُوَ مِنَّا.(الحدیث)⁽¹⁾

از عبد الرحمان بن کثیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام به نقل از پدرشان روایت کرده‌اند که جدّشان، امام على بن الحسین علیهما السلام فرمودند: وقتى كه امام حسن مجتبی علیه السلام تصمیم گرفتند، با معاویه صلح كنند، از خانۀ خود خارج شدند، و به دیدارش رفتند.

هنگامی كه مردم جمع شدند، معاویه بپا خاست و بالای منبر رفت، و به امام حسن علیه السلام گفت: شما یک پله پائین‌تر بنشینید، و شروع به سخنرانى كرد، و گفت: ای مردم! این حسن، پسر على و فاطمه علیهما السلام است، كه ما را شایستۀ خلافت دانسته، و خود را سزاوار آن نمى‌داند، به همین جهت آمده است تا به اختیار، نه به اجبار، با ما بیعت كند، سپس گفت: ای حسن! برخیز.

امام حسن علیه السلام برخاستند، و شروع به سخنرانى كرده، فرمودند:...

تا آنجا كه فرمودند:

و خداوند متعال به حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم، هنگامی که کافران اهل کتاب او را انکار کردند و با ایشان به بحث و مجادله پرداختند، فرمود: «فَقُلْ تَعالَوْاْ نَدْع أَبْنَاءنَا وَ أَبْنَاءکُمْ وَ نِسَاءنَا وَ نِسَاءکُمْ وَ أَنفُسَنَا وَ أَنفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعل لَّعنَهُ اللّهِ علَی

الْکَاذِبِینَ»، آنگاه رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم خارج شدند، در

حالی که از بین همۀ مردم، از «انفس» پدرم را، و از «ابناء» من و برادرم را، و از «نساء» مادرم، فاطمه را، به همراه خود آوردند. پس ما، خانوادۀ او، و گوشت و خون و جان او هستیم، و ما از اوییم و او از ما است.

2_ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ علیهما السلام: لَمَّا أَمَرَهُمْ هَارُونٌ الرَّشِيدُ بِحَمْلِي، دَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَسَلَّمْتُ، فَلَمْ يَرُدَّ السَّلَامَ وَ رَأَيْتُهُ مُغْضَباً، فَرَمَى إِلَيَّ بِطُومَارٍ فَقَالَ: اقْرَأْهُ ...

وَ سَاقَ الْحَدِیثَ إِلَى أَنْ قَال:

فَقُلْتُ: اجْتَمَعَتِ الْأُمَّةُ بِرُّهَا وَ فَاجِرُهَا أَنَّ حَدِيثَ النَّجْرَانِيِّ حِينَ دَعَاهُ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم إِلَى الْمُبَاهَلَةِ، لَمْ يَكُنْ فِي الْكِسَاءِ إِلَّا النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ علیهم السلام ، فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: «فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ»، فَكَانَ تَأْوِيلُ أَبْنَائِنَا الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ، وَ نِسَائِنَا فَاطِمَةَ، وَ أَنْفُسِنَا عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام ، فَقَالَ: أَحْسَنْتَ.(الحدیث)⁽¹⁾

حضرت ابا الحسن موسی بن جعفر علیهما السلام فرمودند: وقتی هارون الرشید دستور داد مرا پیش او ببرند، داخل شدم و بر او سلام کردم، پس جواب سلام مرا نداد و دیدم خشمگین است، پس نامه‌ای جلوی من انداخت و گفت: بخوان ...

... تا آنجا كه حضرت فرمودند:

سپس گفتم: خوب و بد این امّت متّفق‌اند که در حدیث آن نجرانی، هنگامی که پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم او را به مباهله دعوت نمودند، در زیر کساء، به غیر از پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام، هیچ کس نبود، آنگاه خداوند تبارک و تعالی فرمود: «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَکُمْ»، پس تأویل فرزندان، حسن و حسین علیهم السلام هستند و تأویل زنان، فاطمه علیها السلام، و تأویل «انفسنا» علی بن ابی طالب علیه السلام می‌باشند،پس او گفت: احسنت.

3_ فی تفسير العياشي: عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: قَالَ مُعَاوِيَةُ لِأَبِي: مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَسُبَّ أَبَا تُرَابٍ؟ قَالَ: لِثَلَاثٍ رَوَيْتُهُنَّ عَنِ النَّبِيِّ صلی الله علیه وآله وسلم لَمَّا نَزَلَتْ آيَةُ الْمُبَاهَلَةِ: «تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ» الْآيَةَ، أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ بِيَدِ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ علیهم السلام قَالَ: هَؤُلَاءِ أَهْلِي.⁽¹⁾

در تفسیر عیاشی آمده: از عامر بن سعد نقل است که گفت: معاویه به پدرم گفت: چه چیزی تو را از دشنام دادن به ابوتراب (علی بن ابی طالب علیه السلام) باز می‌دارد؟ گفت: به خاطر سه روایتی که، از پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم خبر دارم،(و یکی از آنها این است) هنگامی که آیۀ مباهله: «تَعالَوْا نَدْع أَبْنَاءنَا وَ أَبْنَاءکُمْ» تا آخر آیه، نازل شد، رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم دست حضرت علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام را گرفتند و فرمودند: اینان، اهل بیت من هستند.

4_ مِنْ تَفْسِيرِ الثَّعْلَبِيِّ، قَالَ مُقَاتِلٌ وَ الْكَلْبِيُّ: ...

... إِلَى أَنْ قَالَ:

فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم وَ قَدْ غَدَا مُتَحَضِّناً الْحُسَيْنِ علیه السلام وَ آخِذاً بِيَدِ الْحَسَنَ علیه السلام وَ فَاطِمَةُ علیها السلام تَمْشِي خَلْفَهُ وَ عَلِيٌّ علیه السلام خَلْفَهَا وَ هُوَ يَقُولُ لَهُمْ: إِذَا أَنَا دَعَوْتُ فَأَمِّنُوا.

فَقَالَ أُسْقُفُّ نَجْرَانَ: يَا مَعْشَرَ النَّصَارَى! إِنِّي لَأَرَى وُجُوهاً لَوْ سَأَلُوا اللَّهَ أَنْ يُزِيلَ جَبَلًا مِنْ مَكَانِهِ، لَأَزَالَهُ، فَلَا تَبْتَهِلُوا، فَتَهْلِكُوا، وَ لَا يَبْقَى عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ نَصْرَانِيٌّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ.(الخبر)⁽¹⁾

ثعلبی در تفسیرش از قول مقاتل و کلبی نقل کرده که گفت: ...

تا آنجا که گفت:

روز بعد، آنان نزد رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم آمدند و این در حالی بود که آن حضرت، حسین علیه السلام را در آغوش گرفته، و دست حسن علیه السلام را در دست گرفته بودند و پشت سر وی فاطمه و علی علیهم السلام می‌آمدند، و به ایشان می‌فرمودند: هنگامی که من دعا کردم شما «آمین» بگویید.

با دیدن این صحنه، اُسقف نصرانی‌ها به هم‌کیشان خود گفت: ای گروه نصاریٰ! من چهره‌هایی را می‌بینم که اگر آنها از خداوند بخواهند که کوهی را از جای برکند، او انجام می‌دهد، پس با ایشان مباهله نکنید که هلاک خواهید شد و دیگر تا روز قیامت هیچ نصرانی بر روی زمین، باقی نمی‌ماند.

توضیح: در واقعۀ مباهله، اسلام و نبوّت رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم زیر سؤال بود و قرار بود دروغ گویان رسوا شوند، بنابراین، اگر پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم ، همراه خود کسانی را می‌بردند که در طول عمر خود، حتّی یک مرتبه دروغ گفته‌اند، دیگر نمی‌توانستند نتیجۀ مطلوبی از این واقعۀ الهی بگیرند، لذا رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فقط اهل‌بیت خود را به همراه بردند.

بنابراین از این آیۀ شریفه و روایات ذیل آن، دو نتیجۀ مهم می‌گیریم:

1_ امام حسین علیه السلام پسر رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم هستند، زیرا در آیۀ شریفه جزء «ابناءنا»، محسوب می‌شوند.

2_ امام حسین علیه السلام معصوم هستند، زیرا با این که در آن زمان در سن کودکی بودند، هیچگاه در زندگی خود دروغ نگفته، و مصداق اتمّ و اکمل صداقت و راستگوئی می‌باشند، و این فضیلت الهی، عظمت و مقام آن حضرت را نشان می‌دهد.

شماره: 24

کد آیه: 3/101 اسم آیه: هدایت به امام حسین علیه السلام

{وَكَیْفَ تَكْفُرُونَ وَاَنْتُمْ تُتْلٰى عَلَیْكُمْ ءاٰیاٰتُ اللّٰهِ وَفٖیكُمْ رَسُولُهُۥ٭ۗ وَمَنْ یَعْتَصِمْ بِاللّٰهِ فَقَدْ هُدِیَ اِلٰى صِراٰطٍ مُسْتَقٖیمٍ}

و چگونه ممكن است شما كافر شويد با اينكه آيات خدا بر شما خوانده می‌شود، و پيامبر او در ميان شماست؟! و هر كس به خدا تمسّک جويد، به راه راست، هدايت شده است.

1_ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اصْطَفَانِي وَ اخْتَارَنِي وَ جَعَلَنِي رَسُولًا وَ أَنْزَلَ عَلَيَّ سَيِّدَ الْكُتُبِ. فَقُلْتُ: إِلَهِي وَ سَيِّدِي! إِنَّكَ أَرْسَلْتَ مُوسَى إِلَى فِرْعَوْنَ، فَسَأَلَكَ أَنْ تَجْعَلَ مَعَهُ أَخاهُ هارُونَ وَزِيراً تَشُدُّ بِهِ عَضُدَهُ وَ تُصَدِّقُ بِهِ قَوْلَهُ، وَ إِنِّي أَسْأَلُكَ، يَا سَيِّدِي وَ إِلَهِي! أَنْ تَجْعَلَ لِي مِنْ أَهْلِي وَزِيراً تَشُدُّ بِهِ عَضُدِي، فَجَعَلَ اللَّهُ لِي عَلِيّاً وَزِيراً وَ أَخاً، وَ جَعَلَ الشَّجَاعَةَ فِي قَلْبِهِ وَ أَلْبَسَهُ الْهَيْبَةَ عَلَى عَدُوِّهِ، وَ هُوَ أَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِي وَ صَدَّقَنِي، وَ أَوَّلُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ مَعِي.

وَ إِنِّي سَأَلْتُ ذَلِكَ رَبِّي عَزَّ وَ جَلَّ فَأَعْطَانِيهِ، فَهُوَ سَيِّدُ الْأَوْصِيَاءِ، اللُّحُوقُ بِهِ سَعَادَةٌ، وَ الْمَوْتُ فِي طَاعَتِهِ شَهَادَةٌ، وَ اسْمُهُ فِي التَّوْرَاةِ مَقْرُونٌ إِلَى اسْمِي، وَ زَوْجَتُهُ الصِّدِّيقَةُ الْكُبْرَى ابْنَتِي، وَ ابْنَاهُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ ابْنَايَ، وَ هُوَ وَ هُمَا وَ الْأَئِمَّةُ بَعْدَهُمْ حُجَجُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ بَعْدَ النَّبِيِّينَ، وَ هُمْ أَبْوَابُ الْعِلْمِ فِي أُمَّتِي، مَنْ تَبِعَهُمْ نَجَا مِنَ النَّارِ وَ مَنِ اقْتَدَى بِهِمْ، «هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ»، لَمْ يَهَبِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَحَبَّتَهُمْ لِعَبْدٍ إِلَّا

أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ.⁽¹⁾

از جابر بن عبدالله انصاری نقل است که گفت: پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: همانا خدای تبارک و تعالی مرا برگزید و انتخاب نموده و رسول گردانید و سیّد کتاب‌ها را بر من نازل فرمود، پس عرض کردم: ای خدای من و ای آقای من! تو موسی را به سوی فرعون فرستادی و او از تو درخواست نمود که برادرش هارون را با او همراه کنی تا وزیرش باشد و بازویش را به وسیلۀ او قوی گرداند و سخنش را تصدیق کند، من نیز ای سرورم و ای خدای من! از تو می‌خواهم از خاندانم وزیری برای من قرار دهی که بازوی مرا به وسیلۀ او قوی گردانی، پس خداوند، علی علیه السلام را وزیر و برادر من قرار داد، و شجاعت را در دل او قرار داد و هیبت او را در دل دشمنش افکند، و او نخستین کسی است که به من ایمان آورده، و مرا تصدیق نمود، و اولین کسی است که به همراه من خدا را به یکتایی می‌پرستید.

پس همانا من، او را از پروردگارعزوجل خود، در خواست نمودم، پس او را به من عطا فرمود، پس او سیّد اوصیاست و رسیدن به او سعادت است و مرگ در راه فرمانبرداریش شهادت است، و نام او در تورات مقرون نام من است، و همسرش صدّیقۀ کبری دختر من است، و دو پسرش دو سرور جوانان اهل بهشت، پسران من هستند، او و آن‌ها و امامان بعد از ایشان، حجّت‌های خدا بر خلق او پس از پیامبرانند، و آن‌ها دروازه‌های علم در اُمّت من هستند، هر کس از آن‌ها پیروی کند از آتش جهنّم نجات می‌یابد و هر که به ایشان اقتدا نماید به سوی صراط مستقیم رهنمون گردد، و خدای عزوجل مهر و محبّت آن‌ها را در دل بنده‌ای قرار نداده مگر اینکه او را وارد بهشت نماید.

2_ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ عَلِيّاً وَ زَوْجَتَهُ وَ أَبْنَاءَهُ حُجَجَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ، وَ هُمْ أَبْوَابُ الْعِلْمِ فِي أُمَّتِي، مَنِ اهْتَدَى بِهِمْ «هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ».⁽¹⁾

از جابر بن عبد الله انصاری نقل است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم فرمودند: همانا خداوند، على و همسر و پسران او را حجّت‌هاى خود بر مردم قرار داده و آنان در ميان امّت من، دربهاى علم هستند، هر كس به وسيلۀ آنان هدايت شود، به راه راست هدايت شده است.

توضیح: یکی از صفات ائمّۀ اطهارعلیهم السلام، هدایت است که در آیات متعدّد قرآن کریم و روایات معصومین علیهم السلام، به آن اشاره شده است، و ما ان شاء الله در ادامۀ به آن‌ها می‌پردازیم، خصوصاً دربارۀ امام حسین علیه السلام که در روایات، آن حضرت را چراغ هدایت معرّفی نموده‌اند:

عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى، عَنْ آبَائِهِ علیهم السلام، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ علیهم السلام قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه واله وسلم وَ عِنْدَهُ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ، فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: مَرْحَباً بِكَ، يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ! يَا زَيْنَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِينَ!

فَقَالَ لَهُ أُبَيٌّ: وَ كَيْفَ يَكُونُ، يَا رَسُولَ اللَّهِ! زَيْنَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ أَحَدٌ غَيْرُكَ؟

فَقَالَ: يَا أُبَيُّ! وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ نَبِيّاً! إِنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ فِي السَّمَاءِ أَكْبَرُ مِنْهُ فِي الْأَرْضِ، فَإِنَّهُ لَمَكْتُوبٌ عَنْ يَمِينِ عَرْشِ اللَّهِ: مِصْبَاحُ هُدًى وَ سَفِينَةُ

نَجَاةٍ.(الحدیث)⁽¹⁾

از علی بن عاصم نقل است که گفت: حضرت جواد علیه السلام از قول پدرانشان، از حسین بن علیه علیهما السلام فرمودند: من بر رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم وارد شدم در حالی که اُبیّ بن کعب نزد آن حضرت بود، پس رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به من فرمودند: مرحبا به تو، ای ابا عبدالله! ای زینت آسمان و زمین‌ها! پس اُبیّ به ایشان عرض کرد: ای رسول خدا! چگونه ممکن است شخص دیگری غیر از شما، زینت آسمان و زمین باشد؟!

حضرت فرمودند: ای اُبیّ! سوگند به آن که مرا به حقّ به نبوّت مبعوث فرمود! بی‌تردید مقام حسین بن علی در آسمان، بزرگ‌تر است از مقام او در زمین، پس همانا در طرف راست عرش خدا نوشته شد که او: چراغ هدایت است و کشتی نجات.

تذکّر: البته شما خوانندۀ گرامی می‌توانید، برای مطالعۀ بیشتر در این زمینه، به کُد: 6/1 نیز مراجعه فرمایید.

شماره: 25

کد آیه: 3/102 اسم آیه: تقوای امام حسین علیه السلام

{یآٰ اَیُّهَا الَّذٖینَ ءاٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ حَقَّ تُقاٰتِهٖ وَلاٰ تَمُوتُنَّ اِلّاٰ وَاَنْتُمْ مُسْلِمُونَ}

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! آن گونه كه حق تقوا و پرهيزكارى است، از خدا بپرهيزيد! و از دنيا نرويد، مگر اينكه مسلمان باشيد!

تَفْسِيرُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، قَالَ: سَأَلْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام، عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ»، قَالَ: وَ اللَّهِ! مَا عَمِلَ بِهَذَا غَيْرُ أَهْلِ بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ، نَحْنُ ذَكَرْنَا اللَّهَ فَلَا نَنْسَاهُ، وَ نَحْنُ شَكَرْنَاهُ فَلَا نَكْفُرُهُ، وَ نَحْنُ أَطَعْنَاهُ فَلَا نَعْصِيهِ. فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ قَالَتِ الصَّحَابَةُ: لَا نُطِيقُ ذَلِكَ! فَأَنْزَلَ اللَّهُ: «فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ»⁽¹⁾، قَالَ وَكِيعٌ: يَعْنِي مَا أَطَقْتُمْ، ثُمَّ قَالَ: «وَ اسْمَعُوا»، مَا تُؤْمَرُونَ بِهِ، «وَ أَطِيعُوا»، يَعْنِي أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِهِ فِيمَا يَأْمُرُونَكُمْ بِهِ.⁽²⁾

تفسیر وکیع: سفیان بن مرّه همدانی از عبد خیر نقل کرده است که گفت: از حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام دربارۀ کلام خدای متعال:«یَأَیهَُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: به خدا سوگند! هیچ کس به جز اهل بیت رسول خدا علیهم السلام به این آیه عمل نکرد، ما خدا را یاد کردیم و هرگز او را فراموش نمی‌کنیم، و ما شکر او را به جا آوردیم و به او کفر نمی‌ورزیم، و ما از او اطاعت نموده و

نافرمانیش نمی‌کنیم. هنگامی که این آیه نازل شد، صحابه گفتند: ما طاقت این را نداریم! پس خداوند این آیه را نازل فرمود: «فَاتَّقُواْ اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ»، وکیع گوید: یعنی به اندازه‌ای که طاقت آن را دارید، سپس فرمودند: «وَ اسْمَعُوا»، و آنچه را که به آن امر شده‌اید، بشنوید، «وَ أَطِيعُوا»، یعنی از خدا و رسولش و اهل بیت او علیهم السلام، در آنچه به شما فرمان می‌دهند، اطاعت کنید.

توضیح: بنا بر روایت فوق، این آیه در شأن حضرت فاطمه علیها السلام نیز نازل شده، یعنی وجود مقدّس آن حضرت، یک نمونۀ آشکار در اجرای حقیقت تقوا می‌باشند، که این امر در جای جای زندگی پر برکت ایشان، نمایان است.

شماره: 26

کد آیه: 3/162 اسم آیه: رضوان خدا

{اَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْواٰنَ اللّٰهِ كَمَنْ بآٰءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللّٰهِ وَمَاْوٰىهُ جَهَنَّمُ٭ۚ وَبِئْسَ الْمَصٖیرُ}

آیا كسى كه از رضاى خدا پیروى كرده، همانند كسى است كه به خشم و غضب خدا بازگشته؟! و جایگاه او جهنم، و پایان كار او بسیار بد است.

عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِی قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عزوجل: «أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ»، «هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ»، فَقَالَ: الَّذِینَ اتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللَّهِ هُمُ الْأَئِمَّةُ علیهم السلام وَ هُمْ، وَ اللَّهِ! یا عَمَّارُ! دَرَجَاتٌ لِلْمُؤْمِنِینَ، وَ بِوَلَایتِهِمْ وَ مَعْرِفَتِهِمْ إِیانَا یضَاعِفُ اللَّهُ لَهُمْ أَعْمَالَهُمْ، وَ یرْفَعُ اللَّهُ لَهُمُ الدَّرَجَاتِ الْعُلَى. ⁽¹⁾

از عمار ساباطى نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام، در بارۀ این سخن خدای عزوجل : «أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ»، «هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: كسانى كه در پی خشنودى خداوند بودند، ائمّه علیهم السلام هستند، اى عمّار! به خدا سوگند! آن‌ها درجات براى مؤمنان هستند، و به اندازۀ دوستى ایشان با ما، و شناخت و معرفت ایشان

نسبت به ما، خداوند اعمال ایشان و ثواب آن‌ها را چندین برابر مى‌كند، وخداوند درجات آن‌ها را عالی‌تر مى‌سازد.

توضیح: یکی از ویژگی‌های ائمّه علیهم السلام داشتن مقام رضا وخشنودی پروردگار می‌باشد، از جمله حضرت امام حسین علیه السلام که تسلیم در برابر رضای الهی در ایشان تجلی نمود.

آن حضرت، در خطبۀ خود، لحظۀ خروج از مکّه به سمت عراق، فرمودند: «رِضَى اللَّهِ رِضَانَا أَهْلَ الْبَيْتِ»، یعنی: رضای خدا، رضای ما اهل‌بیت است.

و در روز عاشورا در لحظات آخر می‌فرمودند: «صَبْراً عَلَی قَضَائِکَ لَا مَعْبُودَ سِوَاکَ»، یعنی: خدایا! بر قضا و مشیّت تو صبر می‌کنم و جز تو را نمی‌پرستم».

و این مقام نفس مطمئنّه است که در سخترین شرایط هم، راضی به رضای خدا بوده، لحظه‌ای دم از شکایت و نارضایتی نمی‌زند.

خداوند در سورۀ مبارکۀ فجر، در مدح آن حضرت، می‌فرماید:

{یآٰ اَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ 27اݗِرْجِعٖیٓ اِلٰى رَبِّكِ راٰضِیَةً مَرْضِیَّةً 28فَادْخُلٖی فٖی عِباٰدٖی 29وَادْخُلٖی جَنَّتٖی 30}

شماره: 27

کد آیه: 3/183 اسم آیه: قاتلان امام حسین علیه السلام

{اݗَلَّذٖینَ قاٰلُوٓا اِنَّ اللّٰهَ عَهِدَ اِلَیْنآٰ اَلّاٰ نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتّٰى یَاْتِیَناٰ بِقُرْباٰنٍ تَاْكُلُهُ النّاٰرُ٭ۗ قُلْ قَدْ جآٰءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلٖی بِالْبَیِّناٰتِ وَبِالَّذٖی قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ اِنْ كُنْتُمْ صاٰدِقٖینَ}

(اينها) همان كسانی هستند كه گفتند: «خداوند از ما پيمان گرفته كه به هيچ پيامبری ايمان نياوريم تا اين معجزه را انجام دهد: قربانی بياورد، كه آتش (صاعقۀ آسمانی) آن را بخورد!» بگو: «پيامبرانی پيش از من، برای شما آمدند؛ و دلايل روشن، و آنچه را گفتيد آوردند؛ پس چرا آنها را به قتل رسانديد اگر راست می‌گوييد؟!»

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْأَرْقَطِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، قَالَ لِي: تَنْزِلُ الْكُوفَةَ؟ قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: فَتَرَوْنَ قَتَلَةَ الْحُسَيْنِ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ؟ قَالَ: قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! مَا رَأَيْتُ مِنْهُمْ أَحَدا.

قَالَ: فَإِذَا أَنْتَ لَا تَرَى الْقَاتِلَ إِلَّا مَنْ قَتَلَ، أَوْ مَنْ وَلِيَ الْقَتْلَ، أَ لَمْ تَسْمَعْ إِلَى قَوْلِ اللَّهِ: «قُلْ قَدْ جاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّناتِ وَ بِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ»، فَأَيَّ رَسُولٍ قَتَلَ الَّذِينَ كَانَ مُحَمَّدٌ صلی الله علیه واله وسلم بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ، وَ لَمْ يَكُنْ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ عِيسَى رَسُولٌ، إِنَّمَا رَضُوا قَتْلَ أُولَئِكَ فَسُمُّوا قَاتِلِينَ.⁽¹⁾

از محمد بن ارقط نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام به من

فرمودند: در کوفه ساکن هستی؟ عرض کردم: بله، فرمودند: پس آیا قاتلان حسین علیه السلام را در بین خود می‌بینید؟ عرض کردم: فدایتان گردم! احدی از آن‌ها را نمی‌بینم.

حضرت فرمودند: پس تو قاتل را تنها کسی می‌دانی که کسی را به قتل برساند و یا عده‌دار قتل شود، آیا فرمایش خداوند را نشنیده‌ای که می‌فرماید: «قُلْ قَدْ جاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّناتِ وَ بِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ»؟ پس کدام رسول قبل از حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم بین آنان بوده است؟ در صورتی که بین آن حضرت و حضرت عیسی علیه السلام رسولی نبوده است،(پس آن‌ها پیامبری را نکشته‌اند) و تنها به قتل پیامبران راضی بودند، به همین دلیل قاتل نامیده شده‌اند.

توضیح: طبق آیۀ فوق، خداوند، یهودیانی را که در زمان پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم بودند، قاتل نامیده چون به کشته شدن پیامبران به دست یهودیانی که قرن‌ها قبل می‌زیستند، راضی بودند. این قاعده، دربارۀ قاتلان امام حسین علیه السلام نیز صادق است، یعنی هر کس در هر زمانی، به کردار قاتلان امام حسین علیه السلام راضی باشد، در گناه آن‌ها شریک است و در حکم قاتل می‌باشد.

تذکّر: البته شما خوانندۀ گرامی می‌توانید، برای مطالعۀ بیشتر در این زمینه، به کُد:193/2 نیز مراجعه فرمایید.

شماره: 28

کد آیه: 3/185 اسم آیه: رستگاران

{كُلُّ نَفْسٍ ذآٰئِقَةُ الْمَوْتِ٭ۗ وَاِنَّماٰ تُوَفَّوْنَ اُجُورَكُمْ یَوْمَ الْقِیاٰمَةِ٭ۖ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النّاٰرِ وَاُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فاٰزَ٭ۗ وَمَا الْحَیٰوةُ الدُّنْیآٰ اِلّاٰ مَتاٰعُ الْغُرُورِ}

هر كس مرگ را می‌چشد و شما پاداش خود را بطور كامل در روز قيامت خواهيد گرفت، پس آنها كه از تحت جاذبۀ آتش (دوزخ) دور شدند و به بهشت وارد گشتند، نجات يافته و به سعادت نائل شده اند، و زندگی دنيا چيزی جز کالای فريبنده نيست!

عَنْ أَبِي بَصِيرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، قَالَ: إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ دُعِيَ مُحَمَّدٌ صلی الله علیه وآله وسلم فَيُكْسَى حُلَّةً وَرْدِيَّةً، ثُمَّ يُقَامُ عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ، ثُمَّ يُدْعَى بِإِبْرَاهِيمَ علیه السلام فَيُكْسَى حُلَّةً بَيْضَاءَ فَيُقَامُ عَنْ يَسَارِ الْعَرْشِ، ثُمَّ يُدْعَى بِعَلِيٍّ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام فَيُكْسَى حُلَّةً وَرْدِيَّةً فَيُقَامُ عَنْ يَمِينِ النَّبِيِّ، ثُمَّ يُدْعَى بِإِسْمَاعِيلَ علیه السلام فَيُكْسَى حُلَّةً بَيْضَاءَ فَيُقَامُ عِنْدَ يَسَارِ إِبْرَاهِيمَ، ثُمَّ يُدْعَى بِالْحَسَنِ علیه السلام فَيُكْسَى حُلَّةً وَرْدِيَّةً فَيُقَامُ عَنْ يَمِينِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام، ثُمَّ يُدْعَى بِالْحُسَيْنِ علیه السلام فَيُكْسَى حُلَّةً وَرْدِيَّةً فَيُقَامُ عَنْ يَمِينِ الْحَسَنِ علیه السلام، ثُمَّ يُدْعَى بِالْأَئِمَّةِ علیهم السلام فَيُكْسَوْنَ حُلَلًا وَرْدِيَّةً فَيُقَامُ كُلُّ وَاحِدٍ عَنْ يَمِينِ صَاحِبِهِ، ثُمَّ يُدْعَى بِالشِّيعَةِ فَيَقُومُونَ أَمَامَهُمْ، ثُمَّ يُدْعَى بِفَاطِمَةَ علیها السلام وَ نِسَائِهَا مِنْ ذُرِّيَّتِهَا وَ شِيعَتِهَا فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ، ثُمَّ يُنَادِي مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ وَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى: نِعْمَ الْأَبُ أَبُوكَ، يَا مُحَمَّدُ! وَ هُوَ إِبْرَاهِيمُ، وَ نِعْمَ الْأَخُ أَخُوكَ وَ هُوَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ، وَ نِعْمَ السِّبْطَانِ سِبْطَاكَ وَ هُمَا الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ، وَ نِعْمَ الْجَنِينُ جَنِينُكَ وَ هُوَ مُحَسِّنٌ، وَ نِعْمَ الْأَئِمَّةُ الرَّاشِدُونَ ذُرِّيَّتُكَ وَ هُمْ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ، وَ

نِعْمَ الشِّيعَةُ شِيعَتُكَ.

أَلَا إِنَّ مُحَمَّداً وَ وَصِيَّهُ وَ سِبْطَيْهِ وَ الْأَئِمَّةَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ هُمُ الْفَائِزُونَ، ثُمَّ يُؤْمَرُ بِهِمْ إِلَى الْجَنَّةِ وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ: «فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ».⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: هنگامی که روز قیامت فرا برسد، حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم فرا خوانده می‌شوند و بر ایشان لباسی گُلی‌رنگ پوشانده می‌شود، سپس در سمت راست عرش، جای داده می‌شوند، بعد از آن، حضرت ابراهیم علیه السلام فرا خوانده می‌شود و لباسی سفید بر تن او می‌کنند و در سمت چپ عرش، جای داده می‌شود، سپس علی امیرالمؤمنین علیه السلام فراخوانده شده و به ایشان لباس گُلی‌رنگی می‌پوشانند و ایشان را در سمت راست پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم قرار می دهند، سپس اسماعیل علیه السلام فراخوانده می‌شود و به او لباس سفید می‌پوشانند و در سمت چپ ابراهیم علیه السلام قرار می‌گیرد، سپس حسن علیه السلام فراخوانده شده، و لباسی گُلی‌رنگ به تن او پوشانده می‌شود و او را در سمت راست امیر المؤمنین علیه السلام جای می‌دهند، سپس حسین علیه السلام فرا خوانده شده و لباسی گلی رنگ به تن او پوشانده می‌شود و او را در سمت راست حسن علیه السلام جای می‌دهند، سپس ائمّه علیهم السلام فراخوانده می‌شوند و به تن هر کدام لباسی گلی‌رنگ پوشانده و هر یک را (به ترتیب) در سمت راست دیگری جای می‌دهند.

سپس شیعه، فرا خوانده می‌شوند و مقابل آنها می‌ایستند، سپس فاطمه علیها السلام و زنانی که از ذریّۀ او و یا از شیعیان اوهستند، فرا خوانده می‌شوند و بدون حسابرسی وارد بهشت می‌شوند.

سپس از درون عرش، یک منادی از سوی پروردگار عزّت و از جانب افق اعلی، ندا می‌دهد: بهترین پدر، پدر توست، ای محمّد! و او ابراهیم است، و بهترین برادر، برادر توست و او، علی بن ابی طالب است، و بهترین نوه‌ها، نوه‌های تو هستند و آن دو حسن و حسین می‌باشند، و بهترین جنین، جنین توست و او محسن است، و بهترین ائمّۀ هُدی علیهم السلام از ذریّۀ تو هستند و آنان فلان و فلان، می‌باشند، و بهترین شیعه، شیعیان تو هستند.

آگاه باش! همانا محمّد و وصیّ او و دو نوۀ او و امامان از نسل او رستگارنند، سپس به آنها امر می‌شود که وارد بهشت شوند و این، همان سخن خدای متعال است که: «فَمَن زُحْزِحَ عنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّهَ فَقَدْ فَازَ».

توضیح: از بررسی آیه و روایت فوق، نتیجه می‌گیریم که امام حسین علیه السلام در روز قیامت در نزد خداوند، مقام و جایگاه ویژه‌ای دارند و اهل بهشت و رستگارند و شیعیان ایشان نیز اهل بهشت و رستگار می‌باشند، پس هر که می‌خواهد رستگار و بهشتی شود و از آتش جهنّم نجات یابد، باید محبّ و پیرو امام حسین علیه السلام گردد.

شماره: 29

کد آیه: 3/200 اسم آیه: صبر امام حسین علیه السلام

{یآٰ اَیُّهَا الَّذٖینَ ءاٰمَنُوا اصْبِرُوا وَصاٰبِرُوا وَراٰبِطُوا وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! شکیبایی کنید، و دیگران را هم به شکیبایی وادارید، و با یکدیگر پیوند و ارتباط برقرار کنید و از خدا پروا نمایید تا رستگار شوید.

عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ علیهم السلام، عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ علیهما السلام، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ بَعَثَ إِلَيْهِ مَنْ يَسْأَلُهُ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا»، فَغَضِبَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ علیهما السلام وَ قَالَ لِلسَّائِلِ: وَدِدْتُ أَنَّ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا وَاجَهَنِي بِهِ، ثُمَّ قَالَ: نَزَلَتْ فِي أَبِي وَ فِينَا، وَ لَمْ يَكُنِ الرِّبَاطُ الَّذِي أُمِرْنَا بِهِ بَعْدُ، وَ سَيَكُونُ ذَلِكَ ذُرِّيَّةً مِنْ نَسْلِنَا الْمُرَابِطُ.

ثُمَّ قَالَ: أَمَا إِنَّ فِي صُلْبِهِ، يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ، وَدِيعَةً ذُرِئَتْ لِنَارِ جَهَنَّمَ، سَيُخْرِجُونَ أَقْوَاماً مِنْ دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجاً، وَ سَتُصْبَغُ الْأَرْضُ بِدِمَاءِ فِرَاخٍ مِنْ فِرَاخِ آلِ مُحَمَّدٍ علیهم السلام تَنْهَضُ تِلْكَ الْفِرَاخُ فِي غَيْرِ وَقْتٍ وَ تَطْلُبُ غَيْرَ مُدْرَكٍ، وَ يُرَابِطُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَصْبِرُونَ وَ يُصَابِرُونَ، حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ.⁽¹⁾

از ابو طفیل نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقر علیه السلام از پدرشان حضرت علی بن الحسین علیهما السلام روایت فرمودند: همانا ابن عباس شخصی را نزد آن حضرت فرستاد تا از ایشان تفسیر این آیه را بپرسد: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ

رابِطُوا»، پس حضرت علی بن الحسین علیهما السلام خشمگین شدند و به سؤال‌کننده فرمودند: دوست می‌داشتم آن کسی که تو را برای این امر فرستاده با من روبرو می‌شد، سپس فرمودند: آیه دربارۀ پدرم و ما خاندان نازل شده است، و آن مرابطه‌ای که به آن امر شده‌ایم هنوز فرا نرسیده، و به زودی گروهی از نسل ما این مرابطه را انجام خواهند داد.

آنگاه فرمودند: بدان که در صلب او (یعنی ابن عبّاس) سپرده‌ای است که طعمۀ آتش جهنّم است، و به زودی مردم را دسته دسته از دین خدا خارج می‌کند و زمین با خون جوجگانی از جوجگان آل محمّد علیهم السلام رنگین خواهد شد، آن جوجگان بی‌موقع قیام می‌کنند و چیزی که می‌طلبند را به چنگ نخواهند آورد. ولی آنان که اهل ایمانند مراقب بوده، صبر می‌کنند و یکدیگر را به بردباری سفارش می‌نمایند، تا خداوند حکم فرماید، که او بهترین حاکمان است.

توضیح: یکی از ویژگی‌های امام حسین علیه السلام که هر انسان عاقلی را به اندیشه و تعجّب وا می‌دارد، صبر آن حضرت در برابر مشکلات و مصائب است، و این صبر، آن قدر عظمت پیدا کرد که حتّی ملائکۀ آسمان را به تعجّب وا داشت.

در یکی از زیارت‌های آن حضرت می‌خوانیم:

«وَ قَدْ عَجِبَتْ مِنْ صَبْرِكَ مَلَائِكَةُ السَّمَاوَاتِ»

روز عاشورا، یکی از عرصه‌هایی است که صبر امام حسین علیه السلام، برای همۀ عالمیان جلوه‌گری کرد. آن حضرت هم خود صبر و استقامت داشتند و هم فرزندان و اصحاب و یارانشان را به صبر و بردباری دعوت می‌نمودند.

لذا در اوّلین سخرانی خود، به اصحابشان فرمودند:

«أیَّهَا النَّاسُ فَمَنْ کانَ مِنْکُمْ یَصْبِرُ عَلی حَدِّ السَّیْفِ وَ طَعْنِ الْاَسِنَّهِ فَلْیَقُمْ مَعَنا، وَإلاَّ فَلْیَنْصَرِفْ عَنَّا»، یعنی: ای مردم! هر کس از شما که صبر و استقامت بر تیزی شمشیرها و زخم نیزه‌ها دارد، همراه ما بماند و گرنه باز گردد.

پس از نماز ظهر عاشورا نیز یاران خود را به صبر دعوت نموده، فرمودند: «فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ اصْبِرُوا».

پس از شهادت حضرت قاسم علیه السلام، عموزادگان و اهل‌بیت خود را به صبر دعوت نموده، فرمودند: «صَبْراً یَا بَنِی عُمُومَتِی! صَبْراً یَا أَهْلَ بَیْتِی!»، یعنی: ای عموزادگانم! صبر کنید. ای خانوادۀ من! صبر کنید.

و در سخت‌ترین لحظات روز عاشورا به یاران و اصحاب خود سفارشی کردند و فرمودند:

«صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ». یعنی: صبر و مقاومت کنید، ای بزرگ‌زادگان! چرا که مرگ، تنها پُلی است که شما را از رنج و سختی عبور می‌دهد و به سوی بهشت گسترده و نعمت‌های همیشگی می‌برد.

نحوۀ شهادت آن حضرت نیز، یکی از مظاهر و جلوه‌های صبر ایشان است.

امام سجاد علیه السلام فرمودند: «أَنَا ابْنُ مَنْ قُتِلَ صَبْراً وَ كَفَى بِذَلِكَ فَخْراً»، یعنی من فرزند كسى هستم كه او را با شكنجه كشتند و همين فخر او را بس است.

امام باقر علیه السلام نیز در این باره فرمودند:

كَانَ أَبِي مَبْطُوناً يَوْمَ قُتِلَ أَبُوهُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا، وَ كَانَ فِي الْخَيْمَةِ، وَ كُنْتُ أَرَى مَوَالِيَنَا كَيْفَ يَخْتَلِفُونَ مَعَهُ يُتْبِعُونَهُ بِالْمَاءِ يَشُدُّ عَلَى الْمَيْمَنَةِ مَرَّةً وَ عَلَى الْمَيْسَرَةِ مَرَّةً وَ عَلَى الْقَلْبِ مَرَّةً، وَ لَقَدْ قَتَلُوهُ قَتْلَةً نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم أَنْ يُقْتَلَ بِهَا الْكِلَابُ، لَقَدْ قُتِلَ

بِالسَّيْفِ وَ السِّنَانِ وَ بِالْحِجَارَةِ وَ بِالْخَشَبِ وَ بِالْعَصَا وَ لَقَدْ أَوْطَئُوهُ الْخَيْلَ بَعْدَ ذَلِكَ.

یعنی: پدرم، در آن روزی که پدرشان امام حسین علیه السلام شهید شدند، دچار درد شکم بودند و در میان خیمه بودند، من می‌دیدم که یاران ما چگونه با ایشان آمد و رفت می‌کردند و آب به دنبالشان می‌بردند. ایشان گاهی بر میمنۀ لشکر، و گاهی بر میسره و گاهی بر قلب آن حمله می‌نمود. آن حضرت را به نحوی کشتند که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم از این نوع کشتن نهی کرده بودند، و اینکه حتّی سگ‌ها را بدین نحو بکشند. همانا آن مظلوم به وسیلۀ شمشیر و نیزه و سنگ و چوب و عصا شهید شدند، و بعداً بدن مبارکشان را پایمال سم ستوران، نمودند.

«صَلَّى اللَّهُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ»

سورۀ مبارکۀ نساء

اشاره

شماره: 30

کد آیه: 4/1 اسم آیه: نسَب امام حسین علیه السلام

{... وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذٖی تَسآٰءَلُونَ بِهٖ وَالْاَرْحاٰمَ٭ۚ اِنَّ اللّٰهَ كاٰنَ عَلَیْكُمْ رَقٖیبًا}

و از خدايی که به نام او از یکدیگر درخواست می‌کنید، و از (قطع رابطه با) خويشاوندان بپرهيزيد، یقیناً خداوند مراقب شما است.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ: ...

وَ قَوْلِهِ: «وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ»، نَزَلَتْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه واله وسلم وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ذَوِي أَرْحَامِهِ، وَ ذَلِكَ أَنَّ كُلَّ سَبَبٍ وَ نَسَبٍ مُنْقَطِعٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا مَا كَانَ مِنْ سَبَبِهِ وَ نَسَبِهِ، «إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً»، يَعْنِي حَفِيظاً.⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که گفت: و امّا در بارۀ فرمایش خداوند: «وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ»، این آیه دربارۀ رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و اهل بيت و خويشاوندان آن حضرت نازل شده است، و اين براى آن است كه در روز قيامت هر سبب و نسبى قطع مى‌شود مگر آنچه مربوط به سبب و نسب آن حضرت باشد، «إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً»، که منظور از «رقيب» نگهدارنده و مراقب مى‌باشد.

شماره: 31

کد آیه: 4/29 اسم آیه: امام حسین علیه السلام را نکشید

{... وَلاٰ تَقْتُلُوٓا اَنْفُسَكُمْ٭ۚ اِنَّ اللّٰهَ كاٰنَ بِكُمْ رَحٖیمًا}

و خودكشی نكنيد! خداوند نسبت به شما مهربان است.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ»، قَالَ: لَا تَقْتُلُوا أَهْلَ بَيْتِ نَبِيِّكُمْ إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ: «تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ»، وَ كَانَ أَبْنَاؤُنَا الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ، وَ كَانَ نِسَاؤُنَا فَاطِمَةَ، وَ أَنْفُسُنَا النَّبِيُّ وَ عَلِيٌّ علیهم السلام.⁽¹⁾

از ابن عباس نقل است که دربارۀ فرمایش خدای متعال: «وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ»، گفت: يعنى اهل‌بيت پيامبرتان را نكشيد، چون همانا خداوند مى‌فرمايد: «تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ»، که منظور از «أَبْنَاؤَنا»، فرزندان ما، حسن و حسين علیهما السلام هستند و منظور از «نِساءَنا»، زنان ما، فاطمه علیها السلام است و منظور از «أَنْفُسَنا»، جان‌هاى ما، پيامبر و حضرت على علیهما السلام می باشند.

شماره: 32

کد آیه: 4/31 اسم آیه: قتل امام حسین علیه السلام ، بزرگترین گناه

{اِنْ تَجْتَنِبُوا كَبآٰئِرَ ماٰ تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَیِّئاٰتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرٖیمًا}

اگر از گناهان بزرگی كه از آن نهی شده ايد اجتناب كنيد گناهان كوچک شما را می‌پوشانيم و در جايگاه خوبی شما را وارد می‌سازيم.

عَنْ أَبِي الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: أَكْبَرُ الْكَبَائِرِ سَبْعٌ، الشِّرْكُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَ أَكْلُ أَمْوَالِ الْيَتَامَى، وَ عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَ قَذْفُ الْمُحْصَنَةِ، وَ الْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ، وَ إِنْكَارُ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ.

فَأَمَّا الشِّرْكُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ فَقَدْ بَلَغَكُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم فَرُدُّوا عَلَى اللَّهِ وَ عَلَى رَسُولِهِ.

وَ أَمَّا قَتْلُ النَّفْسِ الْحَرَامِ فَقَتْلُ الْحُسَيْنِ علیه السلام وَ أَصْحَابِهِ، وَ أَمَّا أَكْلُ أَمْوَالِ الْيَتَامَى فَقَدْ ظَلَمُوا فَيْئَنَا وَ ذَهَبُوا فِيهِ، وَ أَمَّا عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ فَقَدْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ: «النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ»⁽¹⁾، وَ هُوَ أَبٌ لَهُمْ فَعَقُّوهُ فِي ذُرِّيَّتِهِ وَ فِي قَرَابَتِهِ، وَ أَمَّا قَذْفُ الْمُحْصَنَةِ فَقَدْ قَذَفُوا فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءَ علیها السلام عَلَى مَنَابِرِهِمْ، وَ أَمَّا الْفِرَارُ مِنَ الزَّحْفِ فَقَدْ أَعْطَوْا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام الْبَيْعَةَ طَائِعِينَ غَيْرَ كَارِهِينَ، ثُمَّ فَرُّوا عَنْهُ وَ خَذَلُوهُ، وَ أَمَّا إِنْكَارُ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَقَدْ أَنْكَرُوا حَقَّنَا وَ جَحَدُوا لَهُ هَذَا مِمَّا لَا يَتَعَاجَمُ فِيهِ أَحَدٌ وَ اللَّهُ يَقُولُ: «إِنْ تَجْتَنِبُوا

كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً».⁽¹⁾

از ابو صامت نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: بزرگترین گناهان، هفت گناه است، شرک به پروردگار بزرگ، قتل نفس که خداوند عزوجل آن را حرام کرده، مگر به حق،(مثل قصاص یا کشتن دشمن در جنگ) خوردن مال یتیم، عاق والدین، تهمت و دشنام به زنان پاکدامن، فرار از جهاد و با دشمن، و انکار آن چه خداوند عزوجل نازل کرده است.

امّا در مورد شرک به خداوند بزرگ، بازگرداندن آن چه که خداوند در شأن ما نازل فرموده و به شما رسیده، و آن چه که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرموده، به خدا و رسولش، شرک می باشد، و امّا قتل نفس حرام، همان کشتن حسین علیه السلام و اصحاب ایشان است، و امّا خوردن اموال یتیمان، به راستی که در مورد غنیمت ما(غنیمتی که توسّط پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم به ما اهل‌بیت رسیده بود) به ما ظلم کردند و آن را بردند، و امّا عاق والدین، پس همانا خدای عزوجل در کتابش فرموده: «النَّبِیُّ أَوْلَی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَ أَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ»، پیامبر به منزلۀ پدر برای ایشان است، ولی آن حضرت را در رعایت حال فرزندان و نزدیکانش نافرمانی کرده، و مستحق عاق شدند، و امّا قذف المحصنات، همانا بر منابر خود، نسبت به فاطمۀ زهرا علیها السلام دشنام دادند، و امّا فرار از نبرد و جهاد، با امیرالمؤمنین علیه السلام بدون اجبار و اکراه و از روی فرمانبرداری بیعت نمودند، سپس از او روی گردان شدند و تنهایش گذاشتند، و امّا انکار آن چه خداوند عزوجل فرموده، همانا حقّ ما را منکر شدند و او را تکذیب نمودند، و این‌ها همه اموری است که هیچ کس نمی‌تواند از آن‌ها اظهار بی‌خبری نماید و خداوند می‌فرماید: «إِن تَجْتَنِبُواْ کَبَآئِرَ مَا تُنْهَوْنَ عنْهُ نُکَفِّرْ عنکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَنُدْخِلْکُم مُّدْخَلاً کَرِیمًا».

توضیح: بر اساس آیات و روایات، «قتل» یکی از گناهان کبیره است، که وعدۀ آتش جهنّم، به قاتل داده شده است، و این برای کشتن یک انسان عادی است، ولی به مراتب، کشتن شخصیّتی با فضیلت و الهی، مثل امام حسین علیه السلام، که برگزیده و محبوب خدا و پیامبرش است، گناهی بس بزرگتر و جنایتی بس عظیم است که موجب ارتداد و کفر می‌شود و سپس عقوبت و عذاب الهی را در پیش دارد.

شماره: 33

کد آیه: 4/36 اسم آیه: لزوم احسان به امام حسین علیه السلام

{وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلاٰ تُشْرِكُوا بِهٖ شَیْئًا٭ۖ وَبِالْواٰلِدَیْنِ اِحْساٰنًا وَبِذِی الْقُرْبٰى وَالْیَتاٰمٰى وَالْمَساٰكٖینِ وَالْجاٰرِ ذِی الْقُرْبٰى وَالْجاٰرِ الْجُنُبِ وَالصّاٰحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبٖیلِ وَماٰ مَلَكَتْ اَیْماٰنُكُمْ٭ۗ اِنَّ اللّٰهَ لاٰ یُحِبُّ مَنْ كاٰنَ مُخْتاٰلًا فَخُورًا}

و خدا را بپرستيد! و هيچ چيز را شريک او قرار ندهيد! و به پدر و مادر، نيكی كنيد؛ و همچنين به خويشاوندان و يتيمان و مسكينان، و همسايۀ نزديک، و همسايۀ دور، و دوست و همنشين و واماندگان در سفر و بردگانی كه مالک آنها هستيد، زيرا خداوند، كسی كه متكبّر و فخرفروش است را، دوست نمی‌دارد.

1_ قَالَ الإِمَام أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ علیه السلام: قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: أَفْضَلُ وَالِدَيْكُمْ وَ أَحَقُّهُمَا لِشُكْرِكُمْ مُحَمَّدٌ وَ عَلِي.

و قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم يَقُولُ: أَنَا وَ عَلِيٌّ أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّةِ، وَ لَحَقُّنَا عَلَيْهِمْ أَعْظَمُ مِنْ حَقِّ أَبَوَيْ وِلَادَتِهِمْ، فَإِنَّهَا نُنْقِذُهُمْ إِنْ أَطَاعُونَا مِنَ النَّارِ إِلَى دَارِ الْقَرَارِ وَ نَلْحَقُهُمْ مِنَ الْعُبُودِيَّةِ بِخِيَارِ الْأَحْرَارِ.⁽¹⁾

حضرت امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: خداوند عزوجل فرموده است: «وَ بِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا وَ بِذِی الْقُرْبی»، رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم

فرمودند: برترین والدین شما که بیش از هر کس

سزاوارتر به سپاسگزاری شما هستند، محمّد و علی علیهما السلام می‌باشند.

و حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام فرمودند: از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم شنیدم که می‌فرمودند: من و علی دو پدر این امّت هستیم، همانا حقّی که ما بر گردن آن‌ها داریم از حقّ والدینشان بیشتر است، زیرا اگر از ما اطاعت کنند، از آتش نجاتشان می‌دهیم و به بهشت روانه می‌سازیم و آن‌ها را از بردگی به میان برترین آزادگان می‌رسانیم.

2_ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: كُنَّا مَعَ الرِّضَا علیه السلام بِمَرْوَ، فَاجْتَمَعْنَا فِي الْجَامِعِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِي بَدْءِ مَقْدَمِنَا، فَأَدَارُوا أَمْرَ الْإِمَامَةِ وَ ذَكَرُوا كَثْرَةَ اخْتِلَافِ النَّاسِ فِيهَا، فَدَخَلْتُ عَلَى سَيِّدِي علیه السلام، فَأَعْلَمْتُهُ خَوْضَ النَّاسِ فِيهِ، فَتَبَسَّمَ علیه السلام، ثُمَّ قَالَ: ...

سَاقَ الْحَدِيثَ إِلَى أَنْ قَالَ:

الْإِمَامُ الْأَنِيسُ الرَّفِيقُ وَ الْوَالِدُ الشَّفِيقُ وَ الْأَخُ الشَّقِيقُ.(الحدیث)⁽¹⁾

از عبد العزیز بن مسلم نقل است که گفت: در مرو همراه حضرت امام رضا علیه السلام بودیم، در لحظۀ ورودمان به مسجد جامع شهر، در روز جمعه، گرد آمدیم و سخن از امامت و کثرت اختلاف مردم دربارۀ آن به میان آمد. پس بر سرورم امام رضا علیه السلام وارد شدم و آن حضرت را، از آن‌چه که مردم با هم

گفتگو می‌کردند، باخبر ساختم، پس امام علیه السلام تبسّمی کردند و سپس فرمودند: ...

تا آنجا که فرمودند: امام، همدمی است همراه، و پدری است مهربان، و برادری

است تنی.

توضیح: با توجّه به آیۀ شریفه و روایات مذکوره، نتیجه می‌گیریم که احسان به حضرت امام حسین علیه السلام ، به عنوان اینکه آن حضرت پدر امّت هستند، برای هر کس که خودش را جزء امّت پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم می‌داند، ضروری و لازم است.

البته مصداق این التزام برای ما، که در زمان غیبت آخرین فرزند امام حسین علیه السلام، زندگی می‌کنیم، حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌باشند، که آن حضرت، همچون پدری مهربان نسبت به شیعیان و محبّینشان، رأفت و رحمت دارند.

پس وظیۀ ماست که بر مبنای آیۀ شریفۀ: «هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ»، و این فقره از زیارت جامعۀ کبیره: «عَادَتُكُمُ الْإِحْسَانُ وَ سَجِيَّتُكُمُ الْكَرَمُ»، سعی و تلاش کنیم، تا با قدم در مسیر رضایت ایشان و انجام دستوراتشان (عمل به واجبات و ترک محرمّات) حق احسان نسبت به آن حضرت را، ادا نماییم.

«يَا مَوْلَايَ شَقِيَ مَنْ خَالَفَكُمْ وَ سَعِدَ مَنْ أَطَاعَكُمْ»

شماره: 34

کد آیه: 4/36 اسم آیه: امام حسین علیه السلام ،خویشاوند ما هستند

{وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلاٰ تُشْرِكُوا بِهٖ شَیْئًا٭ۖ وَبِالْواٰلِدَیْنِ اِحْساٰنًا وَبِذِی الْقُرْبٰى وَالْیَتاٰمٰى وَالْمَساٰكٖینِ وَالْجاٰرِ ذِی الْقُرْبٰى وَالْجاٰرِ الْجُنُبِ وَالصّاٰحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبٖیلِ وَماٰ مَلَكَتْ اَیْماٰنُكُمْ٭ۗ اِنَّ اللّٰهَ لاٰ یُحِبُّ مَنْ كاٰنَ مُخْتاٰلًا فَخُورًا}

و خدا را بپرستيد! و هيچ چيز را شريک او قرار ندهيد! و به پدر و مادر، نيكی كنيد؛ و همچنين به خويشاوندان و يتيمان و مسكينان، و همسايۀ نزديک، و همسايۀ دور، و دوست و همنشين و واماندگان در سفر و بردگانی كه مالک آنها هستيد، زيرا خداوند، كسی كه متكبّر و فخرفروش است را، دوست نمی‌دارد.

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَحْمَسِيُّ، مُعَنْعَناً، عَنْ الصَّادِقِ علیه السلام، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»، قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم وَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام هُمَا الْوَالِدَانِ، «وَ بِذِي الْقُرْبى» قَالَ: الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ علیهما السلام.⁽¹⁾

از جعفر بن محمّد بن سعيد احمسی، معنعناً، نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در بارۀ این سخن خدای متعال: «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»، فرمودند: همانا رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و علی بن ابی طالب علیه السلام دو پدر هستند، و دربارۀ: «وَ بِذِي الْقُرْبى»، فرمودند: حسن و حسين علیهما السلام هستند.

توضیح: طبق آیۀ شریفه و روایات وارده، حضرت امام حسین علیه السلام خویشاوند ما

هستند، زیرا طبق آیۀ مباهله، آن حضرت پسر رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم هستند، و طبق روایات معصومین علیهم السلام رسول خدا علیهم السلام و حضرت علی علیه السلام پدران امّت هستند، بنا بر این فرزند ایشان یعنی امام حسین علیه السلام در حکم برادر بزرگ‌تر ما، و خویشاوند ما می‌باشند.

شماره: 35

کد آیه: 4/54 اسم آیه: حسادت به مقام امام حسین علیه السلام

{اَمْ یَحْسُدُونَ النّاٰسَ عَلٰى مآٰ ءاٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ٭...}

با اينكه به مردم (پيامبر و خاندانش) در برابر آنچه خدا از فضلش به آنها بخشيده، حسد می‌ورزند.

1_ عَنْ بُرَيْدٍ الْعِجْلِيِّ، قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍعلیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»⁽¹⁾، فَكَانَ جَوَابُهُ: ...

إِلَیٰ أَنْ قَالَ: «أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، نَحْنُ النَّاسُ الْمَحْسُودُونَ عَلَى مَا آتَانَا اللَّهُ مِنَ الْإِمَامَةِ دُونَ خَلْقِ اللَّهِ أَجْمَعِينَ.(الحدیث)⁽²⁾

از برید عجلی نقل است که گفت: از حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام در بارۀ فرمایش خداوند عزوجل : «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، پرسیدم: پس آن حضرت اینچنین جواب فرمودند: ...

تا اینکه فرمودند: «أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، ما همان مردمی هستیم که به ما حسادت ورزیدند، چون خداوند از بین همۀ مردم، مقام امامت را، فقط به ما اهل بیت عطا نمود.

2_ عَنِ ابْنِ عَمِيرَةَ، عَنِ الْكِنَانِيِّ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: يَا أَبَا الصَّبَّاحِ! نَحْنُ قَوْمٌ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَنَا، لَنَا الْأَنْفَالُ وَ لَنَا صَفْوُ الْمَالِ وَ نَحْنُ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ وَ نَحْنُ الْمَحْسُودُونَ، الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ: «أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ».⁽¹⁾

از ابن عمیره، از ابو صبّاح کنانی نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: ای ابا صبّاح! ما کسانی هستیم که خداوند، اطاعت از ما را واجب گردانیده است، انفال از آنِ ماست، مال پاک از آنِ ماست، ما راسخان در علم هستیم و ما همان کسانی هستیم که به ما حسادت کردند، همان‌هایی که خداوند فرموده: «أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ علَی مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ».

3_ عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام: «أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، قَالَ: نَحْنُ النَّاسُ.⁽²⁾

از جابر نقل است که گفت: حضرت امام محمد باقرعلیه السلام در بارۀ آیۀ: «أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، فرمودند: ما همان مردم هستیم.

توضیح: همانطور که قبلاً هم بیان شد، ضمیر «نحن» در همۀ اهل‌بیت علیهم السلام شمول دارد و چون حضرت امام حسین علیه السلام یکی از اهل بیت علیهم السلام هستند، پس این آیه در بارۀ ایشان هم صدق می‌کند.

شماره: 36

کد آیه: 4/56 اسم آیه: عذاب قاتلان امام حسین علیه السلام

{اِنَّ الَّذٖینَ كَفَرُوا بِ-ݘاٰیاٰتِناٰ سَوْفَ نُصْلٖیهِمْ ناٰرًا٭ۖ كُلَّماٰ نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناٰهُمْ جُلُودًا غَیْرَهاٰ لِیَذُوقُوا الْعَذاٰبَ٭ۗ اِنَّ اللّٰهَ كاٰنَ عَزٖیزًا حَكٖیمًا}

همانا كسانی كه به آيات ما كافر شدند به زودی آنها را در آتشی وارد می‌كنيم كه هر گاه پوستهای تن آنها بسوزد و بريان گردد پوستهای ديگری به جای آن قرار می‌دهيم تا كيفر را بچشند، خداوند توانا و حكيم است.

عَنِ الرِّضَا علیه السلام، عَنْ آبَائِهِ علیهم السلام، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: إِنَّ قَاتِلَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ علیهما السلام فِي تَابُوتٍ مِنْ نَارٍ، عَلَيْهِ نِصْفُ عَذَابِ أَهْلِ الدُّنْيَا، وَ قَدْ شُدَّ يَدَاهُ وَ رِجْلَاهُ بِسَلَاسِلَ مِنْ نَارٍ مُنَكَّسٌ فِي النَّارِ، حَتَّى يَقَعَ فِي قَعْرِ جَهَنَّمَ، وَ لَهُ رِيحٌ يَتَعَوَّذُ أَهْلُ النَّارِ إِلَى رَبِّهِمْ مِنْ شِدَّةِ نَتْنِهِ، وَ هُوَ فِيهَا خَالِدٌ ذَائِقُ الْعَذَابِ الْأَلِيمِ مَعَ جَمِيعِ مَنْ شَايَعَ عَلَى قَتْلِهِ، «كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ»، بَدَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِمُ الْجُلُودَ غَيْرَهَا، حَتَّى يَذُوقُوا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ، لا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ سَاعَةً وَ يُسْقَوْنَ مِنْ حَمِيمِ جَهَنَّمَ، فَالْوَيْلُ لَهُمْ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ تَعَالَى فِي النَّارِ.⁽¹⁾

از حضرت امام رضا علیه السلام، از قول پدرانشان علیهم السلام که فرمودند: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: همانا قاتل حسین بن علی علیهما السلام در تابوتی از آتش است، و عذاب نیمی از اهل دنیا نصیب او خواهد شد، دست و پای او با زنجیرهای آتشین بسته شده و در جهنم سرازیر می‌شود تا

اینکه به قعر جهنم می‌رسد، و داراى بوى گند و ناراحت‌كننده‌اى است به طوری كه همۀ دوزخيان از شدّت بوى تعفّن او، به خدايشان پناه مى‌جويند.

او به همراه همۀ کسانی که در کشتن حسین علیه السلام همکاری کردند، در جهنّم در عذابی دردناک هميشه خواهند بود، که هر چه پوست بدنشان بسوزد، خداوند عزوجل پوست دیگری جایگزین نماند، تا دوباره آن عذاب دردناک را بچشند، و حتّی یک ساعت از آن عذاب آزاد نباشند، و آنان را از آب جوشان و گنداب جهنّم سیراب کنند، پس وای بر ایشان از عذاب خدای متعال در آتش!

شماره: 37

کد آیه: 4/59 اسم آیه: وجوب اطاعت از امام حسین علیه السلام

{یآٰ اَیُّهَا الَّذٖینَ ءاٰمَنُوٓا اَطٖیعُوا اللّٰهَ وَاَطٖیعُوا الرَّسُولَ وَاُولِی الْاَمْرِ مِنْكُمْ٭...}

ای کسانی که ایمان آورده اید! خدا را اطاعت کنید و فرستادۀ خدا و صاحبان امرتان را اطاعت نمایید.

1_ عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ الْجُعْفِيِّ قَالَ: سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُ: لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه وآله وسلم: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! قَدْ عَرَفْنَا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ، فَمَنْ أُولُو الْأَمْرِ الَّذِينَ قَرَنَ اللَّهُ طَاعَتَهُمْ بِطَاعَتِكَ؟ فَقَالَ: هُمْ خُلَفَائِي، يَا جَابِرُ! وَ أَئِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ بَعْدِي، أَوَّلُهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ، ثُمَّ الْحَسَنُ، ثُمَّ الْحُسَيْنُ.(الحدیث)⁽¹⁾

از جابر بن یزید جعفی نقل است که گفت: از جابر بن عبدالله انصاری شنیدم که می‌گفت: هنگامی که خدای عزوجل آیۀ: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، را بر پیامبرش حضرت محمّد صلی الله علیه واله وسلم نازل فرمود، عرض کردم: ای رسول خدا! خدا و رسولش را شناختیم، پس

اولو الأمری که خداوند اطاعت از آن‌ها را مقرون به اطاعت از شما نموده، چه کسانی هستند؟

حضرت فرمودند: ای جابر! آن‌ها جانشینان من و ائمّۀ مسلمین پس از من هستند، نخستین آن‌ها علی بن ابی طالب علیه السلام است، و سپس حسن علیه السلام، و بعد حسین علیه السلام.

2_ عَن أَبِی بَصِیرٍ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام، فِی قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، قَالَ: نَزَلَتْ فِی عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ علیهما السلام قُلْتُ لَهُ: إِنَّ النَّاسَ یقُولُونَ لَنَا: فَمَا مَنَعَهُ أَنْ یسَمِّی عَلِیاً وَ أَهْلَ بَیتِهِ فِی كِتَابِهِ؟ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍعلیه السلام: قُولُوا لَهُمْ: إِنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ عَلَى رَسُولِهِ الصَّلَاةَ وَ لَمْ یسَمِّ ثَلَاثاً وَ لَا أَرْبَعاً حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ علیهما السلام هُوَ الَّذِی فَسَّرَ ذَلِک لَهُمْ، وَ نَزَّلَ عَلَیهِ الزَّكَاةَ وَ لَمْ یسَمِّ لَهُمْ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِینَ دِرْهَماً حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ علیهما السلام، وَ أَنْزَلَ الْحَجَّ فَلَمْ ینْزِلْ طُوفُوا أُسْبُوعاً حَتَّى فَسَّرَ ذَلِک لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ علیهما السلام، وَ أَنْزَلَ «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، نَزَلَتْ فِی عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَینِ علیهم السلام.(الحدیث)⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است كه گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در بارۀ فرمایش خداى تعالی: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: در بارۀ على بن ابى طالب علیهما السلام نازل شده است، به حضرت عرض كردم: مردم می‌گویند: چرا نام على و خانواده‌اش در قرآن برده نشده؟ حضرت فرمودند: به آنها بگو: آیۀ نماز، بر پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم نازل شد و سه ركعتى و چهار ركعتى آن بیان نشد، تا اینكه پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم خود براى مردم بیان كردند، و آیۀ زكات بر آن حضرت نازل شد و بیان نشد كه زكات از هر چهل درهم یک درهم است، تا اینكه خود پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم آن را

براى مردم شرح دادند، و امر به حج نازل شد و به مردم نگفت هفت دور طواف كنید، تا اینكه خود پیامبرصلی الله علیه واله وسلم براى آنها توضیح دادند، و آیۀ : «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، که نازل شد، در بارۀ على و حسن و حسین علیهم السلام نازل شد.

3_ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِیدٍ، قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام، عَنْ قَوْلِهِ: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، قَالَ: عَلِی بْنُ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام وَ الْأَوْصِیاءُ مِنْ بَعْدِهِ.⁽¹⁾

از عمرو بن سعید نقل است كه گفت: از حضرت امام كاظم علیه السلام در بارۀ آیۀ : «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: منظور، علی بن ابی طالب علیهما السلام و اوصیاء بعد از آن حضرت می‌باشند.

4_ عَنْ بُرَیدٍ الْعِجْلِی قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍعلیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عزوجل: ... «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، إِیانَا عَنَى خَاصَّةً، أَمَرَ جَمِیعَ الْمُؤْمِنِینَ إِلَى یوْمِ الْقِیامَةِ بِطَاعَتِنَا.(الحدیث)⁽²⁾

از برید عجلی نقل است که گفت: از امام باقر علیه السلام پرسیدم منظور از فرمایش خداوند عزوجل: «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ»، چیست؟ حضرت فرمودند: مقصود از اولی الامر فقط ما اهل بیت علیهم السلام هستیم، که

خداوند همۀ مؤمنان را تا روز قیامت، به اطاعت از ما امر فرموده است.

توضیح: بر اساس این آیۀ شرفه، و با دقّت در روایات مذکور، نتیجه می‌گیریم که:

اولاً: همان‌گونه که اطاعت از خدا و رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم واجب است، پس اطاعت از اولی الامر نیز واجب است.

ثانیاً: چون اطاعت از اولی الامر مقرون به اطاعت از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم است و اطاعت از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم مطلق و بدون قید و شرط است، پس اطاعت از اولی الامر نیز باید مطلق و بدون قید و شرط باشد، بنا بر این باید اولی الامر نیز مثل رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم که دارای مقام عصمت هستند، معصوم باشند و به مقام عصمت رسیده باشند.

ثالثاً: مصداق اولی الامر، فقط و فقط ائمّۀ اثناعشرعلیهم السلام هستند که یکی از آن بزرگواران حضرت امام حسین علیه السلام می‌باشند که اطاعت از امر ایشان، همان اطاعت از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم است و مخالفت با دستوراتشان، مخالفت با رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم می‌باشد.

شماره: 38

کد آیه: 4/69 اسم آیه: امام حسین علیه السلام ، بهترین نعمت خدا

{وَ مَنْ یُطِعِ اللّٰهَ وَ الرَّسُولَ فَاُولٰٓئِكَ مَعَ الَّذٖینَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیّٖینَ وَ الصِّدّٖیقٖینَ وَ الشُّهَدآٰءِ وَ الصّاٰلِحٖینَ٭ وَ حَسُنَ اُولٰٓئِكَ رَفٖیقًا}

و كسى كه خدا و پیامبر را اطاعت كند، همنشین كسانى خواهد بود كه خدا، نعمت خود را بر آنان تمام كرده از پیامبران و صدّیقان و شهدا و صالحان و آنها رفیقهاى خوبى هستند!

1_ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه واله وسلم عَنْ قَوْلِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ: «فَأُولئِک مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولئِک رَفِیقاً»، قَالَ: «الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ»، أَنَا «وَ الصِّدِّیقِینَ»، عَلِی بْنُ أَبِی طَالِبٍ «وَ الشُّهَداءِ»، الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ «وَ الصَّالِحِینَ»، حَمْزَةُ «وَ حَسُنَ أُولئِک رَفِیقاً»، الْأَئِمَّةُ الِاثْنَا عَشَرَ بَعْدِی.⁽¹⁾

از ام سلمه نقل است که گفت: از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم در بارۀ آیۀ : «فَأُولئِک مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولئِک رَفِیقاً»، سؤال کردم، حضرت فرمودند: «الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ»، من هستم، «وَ الصِّدِّیقِینَ»، علی علیه السلام است، «وَ الشُّهَداءِ»، حسن و حسین علیهما السلام هستند، «وَ الصَّالِحِینَ»، حمزه است، «وَ حَسُنَ أُولئِک رَفِیقاً»، ائمّۀ دوازده‌گانه بعد از من هستند.

2_ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِک قَالَ: صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم فِی بَعْضِ الْأَیامِ صَلَاةَ الْفَجْرِ، ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَینَا بِوَجْهِهِ الْكَرِیمِ، فَقُلْتُ لَهُ: یا رَسُولَ اللَّهِ! إِنْ رَأَیتَ أَنْ تُفَسِّرَ لَنَا قَوْلَهُ تَعَالَى: «فَأُولئِک مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولئِک رَفِیقاً»، فَقَالَ صلی الله علیه وآله وسلم: أَمَّا النَّبِیونَ فَأَنَا، وَ أَمَّا الصِّدِّیقُونَ فَأَخِی عَلِی، وَ أَمَّا الشُّهَدَاءُ فَعَمِّی حَمْزَةُ، وَ أَمَّا الصَّالِحُونَ فَابْنَتِی فَاطِمَةُ وَ أَوْلَادُهَا الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ.

قَالَ: وَ كَانَ الْعَبَّاسُ حَاضِراً فَوَثَبَ وَ جَلَسَ بَینَ یدَی رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم وَ قَالَ: أَ لَسْنَا أَنَا وَ أَنْتَ وَ عَلِی وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ مِنْ نَبْعَةٍ وَاحِدَةٍ؟ قَالَ: وَ مَا ذَاک یا عَمِّ؟ قَالَ: لِأَنَّک تُعَرِّفُ بِعَلِی وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَینِ دُونَنَا.

قَالَ: فَتَبَسَّمَ النَّبِی! وَ قَالَ: أَمَّا قَوْلُک، یا عَمِّ! أَ لَسْنَا مِنْ نَبْعَةٍ وَاحِدَةٍ، فَصَدَقْتَ! وَ لَكِنْ، یا عَمِّ! إِنَّ اللَّهَ خَلَقَنِی وَ خَلَقَ عَلِیاً وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَینَ، قَبْلَ أَنْ یخْلُقَ آدَمَ علیه السلام حِینَ لَا سَمَاءَ مَبْنِیةً وَ لَا أَرْضَ مَدْحِیةً وَ لَا ظُلْمَةَ وَ لَا نُورَ وَ لَا شَمْسَ وَ لَا قَمَرَ وَ لَا جَنَّةَ وَ لَا نَارَ.(الحدیث)⁽¹⁾

از انس بن مالک نقل است كه گفت: روزى با رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم نماز صبح را خواندیم، در این موقع آن حضرت صورت مبارکشان را به جانب ما برگرداندند، من عرض كردم: ای رسول خدا! براى ما این آیه را تفسیر بفرمائید: «فَأُولئِک مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولئِک رَفِیقاً»، حضرت فرمودند: منظور از پیامبران، من هستم، و صدیقین، برادرم علی علیه السلام است، امّا شهداء، عمویم حمزه علیه السلام می‌باشد، و صالحین، دخترم فاطمه علیها السلام و اولاد او حسن و حسین علیهم السلام هستند.

چون این سخنان را عباس، عموی پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم شنید، از جای خود برخاست و مقابل آن حضرت نشست و عرض کرد: مگر ما و شما و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام از یک منبع نیستیم؟ رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: چطور، ای عمو!؟ عباس عرض کرد: شما تنها علی و فاطمه و حسن و حسین را معرفی می‌کنید و ما را از خودتان نمی‌دانید!

رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم تبسّم نمودند و فرمودند: امّا اینکه گفتی ما از یک منبع و ریشه هستیم، راست می‌گویی، و لی خداوند، من و علی و فاطمه و حسن و حسین را قبل از خلقت آدم آفرید، در حالی که هنوز آسمان و زمین و نور و ظلمت و خوشید و ماه و بهشت و جهنم و ... را خلق نکرده بود.

3_ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ»، يَعْنِي فِي فَرَائِضِهِ، «وَ الرَّسُولَ»، فِي سُنَّتِهِ، «فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ»، يَعْنِي مُحَمَّداً صلی الله علیه وآله وسلم، «وَ الصِّدِّيقِينَ»، يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام، وَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ صَدَّقَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم، «وَ الشُّهَداءِ»، يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام وَ جَعْفَرَ الطَّيَّارَ، وَ حَمْزَةَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ علیهم السلام، هَؤُلَاءِ سَادَاتُ الشُّهَدَاءِ.(الحدیث)⁽¹⁾

از عبد اللّه بن عباس نقل است که گفت: «وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ»، يعنى كسى كه خدا را در واجباتش اطاعت كند، «وَ الرَّسُولَ»، و پيامبر را در سنّتش، «فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَالنَّبِيِّينَ»، يعنى حضرت محمّد صلی الله علیه واله وسلم، «وَ الصِّدِّيقِينَ»، يعنى على بن ابى طالب علیه السلام و او نخستين كسى بود كه رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را تصديق نمود، «وَ الشُّهَداءِ»،

يعنى على بن ابى طالب علیه السلام و جعفر طيّار و حمزة بن عبد المطلب و حسن و حسين علیهم السلام، اينان سروران شهيدان هستند.

توضیح: یکی از مصادیق شهداء در آیۀ شریفه، سیّد الشّهداء، حضرت امام حسین علیه السلام هستند، و یکی از بهترین نعمتهای خدای متعال، برای کسانی که از خدا و رسولش صلی الله علیه وآله وسلم اطاعت کنند، بودن با امام حسین علیه السلام است که آن حضرت برای مؤمنان، بهترین رفیق می‌باشند.

شماره: 39

کد آیه: 4/77 اسم آیه: جهاد در رکاب امام حسین علیه السلام

{اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذٖینَ قٖیلَ لَهُمْ كُفُّوٓا اَیْدِیَكُمْ وَاَقٖیمُوا الصَّلٰوةَ وَءاٰتُوا الزَّكٰوةَ فَلَمّاٰ كُتِبَ عَلَیْهِمُ الْقِتاٰلُ ...}

آيا نديدى كسانى را كه به آنان گفته شد: دست از جنگ بازداريد و نماز را بر پا داريد، و زكات بپردازيد. ولى هنگامى كه جنگ بر آنان لازم و مقرّر شد.

عَنِ الْحَسَنِ بْنِ زِيَادٍ الْعَطَّارِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، فِي قَوْلِهِ: «كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ»، قَالَ: نَزَلَتْ فِي الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ علیهما السلام أَمَرَهُ اللَّهُ بِالْكَفِّ، قَالَ: قُلْتُ: «فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ»، قَالَ: نَزَلَتْ فِي الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ علیهما السلام كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ أَنْ يُقَاتِلُوا مَعَهُ.⁽¹⁾

از حسن بن زیاد عطّار نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در بارۀ این سخن خدای متعال: «کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ وَ أَقِیمُوا الصَّلاةَ»، فرمودند: دربارۀ امام حسن بن علی علیهما السلام نازل شده است، چون خدای متعال او را امر کرد که از جنگ خودداری نماید، راوی گفت: عرض کردم: «فَلَمَّا کُتِبَ علَیْهِمُ الْقِتَالُ»، فرمودند: در بارۀ امام حسین بن علی علیهما السلام نازل شده است، زیرا خداوند بر آن حضرت و بر تمام اهل زمین واجب کرد که در رکاب امام، بجنگند.

شماره: 40

کد آیه: 4/83 اسم آیه: صاحبان امر

{ وَاِذاٰ جآٰءَهُمْ اَمْرٌ مِنَ الْاَمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذاٰعُوا بِهٖ٭ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ اِلَى الرَّسُولِ وَاِلٰٓى اُولِی الْاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذٖینَ یَسْتَنْبِطُونَهُۥ مِنْهُمْ٭ۗ...}

و هنگامى كه خبرى، چه ایمنى و چه ترس به آنها برسد، آن را در همه جا فاش مى‌كنند. و حال آنكه اگر در آن به پیامبر و اولو الامرشان رجوع مى‌كردند، حقیقت امر را از آنان درمى‌یافتند.

1_ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَجْلَانَ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍعلیه السلام، فِی قَوْلِهِ: «وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ»، قَالَ: هُمُ الْأَئِمَّةُ علیهم السلام.⁽¹⁾

از عبد الله بن عجلان نقل است كه گفت: حضرت امام محمّد باقر علیه السلام، در بارۀ آیۀ : «وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ»، فرمودند: آنها، ائمّه علیهم السلام هستند.

2_ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُنْدَبٍ، عَنِ الرِّضَا علیه السلام فِی حَدِیثٍ قَالَ: ... أنَّ اللَّهَ یقُولُ فِی كِتَابِهِ: «وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِینَ یسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ»، یعْنِی آلَ مُحَمَّدٍ علیهم السلام وَ هُمُ الَّذِینَ یسْتَنْبِطُونَ مِنْهُمُ الْقُرْآنَ، وَ یعْرِفُونَ

الْحَلَالَ وَ الْحَرَامَ، وَ

هُمُ الْحُجَّةُ لِلَّهِ عَلَى خَلْقِهِ.⁽¹⁾

عبد الله بن جندب، در حدیثی از امام رضا علیه السلام روایت کرده که حضرت فرمودند: ... خداوند در قرآن مى‌فرماید: «وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِی الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِینَ یسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ»، یعنی، آل محمّد علیهم السلام، و آنان كسانی هستند كه از قرآن استنباط می‌كنند، و حلال و حرام را تشخیص مى‌دهند، و حجّت خداوند بر مردم هستند.

تذکّر: البته شما خوانندۀ عزیز می‌توانید، برای مطالعۀ بیشتر در این زمینه، به کُد: 59/4 نیز مراجعه نمایید.

شماره: 41

کد آیه: 4/175 اسم آیه: تمسّک به امام حسین علیه السلام

{فَاَمَّا الَّذٖینَ ءاٰمَنُوا بِاللّٰهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهٖ فَسَیُدْخِلُهُمْ فٖی رَحْمَةٍ مِنْهُ وَ فَضْلٍ وَ یَهْدٖیهِمْ اِلَیْهِ صِراٰطًا مُسْتَقٖیمًا}

امّا آنها كه به خدا ایمان آوردند و به آن چنگ زدند، بزودى همه را در رحمت و فضل خود، وارد خواهد ساخت و در راه راستى، به سوى خودش هدایت مى‌كند.

فِی تَفْسِیرِ عَلِی بْنِ إِبْرَاهِیمَ القُمی فِی قَولِه: «یا أَیهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ أَنْزَلْنا إِلَیكُمْ نُوراً مُبِیناً»⁽¹⁾، فَالنُّور، اِمامَةُ اَمیرِ المُؤمِنین علیه السلام، ثُمَّ قَالَ: «فَأَمَّا الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهِ فَسَیدْخِلُهُمْ فِی رَحْمَةٍ»، هُم الَّذِینَ تَمَسَّكُوا بِوِلایةِ أمِیرِ المُؤمِنین علیه السلام وَ الائِمَّةِ علیهم السلام.⁽²⁾

علی بن ابراهیم قمی در تفسیر فرمایش خداوند تعالی: «یا أَیهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ أَنْزَلْنا إِلَیكُمْ نُوراً مُبِیناً»، گفته: مقصود از نور، امامت امیرالمؤمنین علیه السلام است و سپس در بارۀ : «فَأَمَّا الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهِ فَسَیدْخِلُهُمْ فِی رَحْمَةٍ»، گفته: آنها کسانی هستند که، به ولایت امیر المؤمنین علیه السلام و ائمّه علیهم السلام، تمسّک می‌جویند.

تذکّر: البته شما خوانندۀ عزیز می‌توانید، برای مطالعۀ بیشتر، به کُد: 256/4 مراجعه نمایید.

سورۀ مبارکۀ مائده : شماره: 42

کد آیه: 5/3 اسم آیه: ولایت امام حسین علیه السلام

{...اݗَلْیَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دٖینَكُمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَیْكُمْ نِعْمَتٖی وَ رَضٖیتُ لَكُمُ الْاِسْلاٰمَ دٖینًا٭...}

امروز، دین شما را برایتان کامل کردم، و نعمت خود را بر شما تمام نمودم، و اسلام را برای شما به عنوان دین پذیرفتم.

عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ الْهِلَالِيِّ عَن عَلِيٍّ علیه السلام فِي حَدِیثٍ طَوِیل، أنّهُ قَالَ فِي مَجلِسٍ عَظِیمٍ فِیهِ أَكثَرُ مِن مائَتَي رَجُل فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم فِي خِلَافَةِ عُثْمَان، ...

... الی ان قال علیه السلام: ثُمَّ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم فِی غَدِیرِ خُم، ...

فَقَالَ: أَیهَا النَّاسُ! أَ تَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ عزوجل مَوْلَاي وَ أَنَا مَوْلَى الْمُؤْمِنِینَ، وَ أَنَا أَوْلَى بِهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ؟ قَالُوا: بَلَى، یا رَسُولَ اللَّهِ! قَالَ: قُمْ، یا عَلِيّ! فَقُمْتُ، فَقَالَ: مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ، اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ، فَقَامَ سَلْمَانُ، فَقَالَ: یا رَسُولَ اللَّهِ! وَلَاءٌ كَمَا ذَا؟ قَالَ: وَلَاءٌ كَوَلَائِي، مَنْ كُنْتُ أَوْلَى بِهِ مِنْ نَفْسِهِ فَعَلِيٌّ أَوْلَى بِهِ مِنْ نَفْسِهِ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عزوجل: «الْیوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِیتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِیناً،» فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم، وَ قَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ تَمَامُ نُبُوَّتِي وَ تَمَامُ دِینِ اللَّهِ وَلَایةُ عَلِيٍّ بَعْدِي.

فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَ قَالا: یا رَسُولَ اللَّهِ! هَذِهِ الْآیاتُ خَاصَّةٌ فِیعَلِيٍّ؟! قَالَ: بَلَى! فِیهِ وَ فِی

أَوْصِیائِي إِلَى یوْمِ الْقِیامَةِ.(الحدیث)⁽¹⁾

سلیم بن قیس، در خبری طولانی، روایت کرده که حضرت علی علیه السلام فرمودند: در زمان حکومت عثمان، در مجلسی بزرگ که در مسجد رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم با حضور بیش از دویست نفر از قریش و انصار تشکیل شد...

تا آنجا که فرمودند: سپس رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم در غدیر خم خطبه‌اى ایراد كردند و فرمودند:

اى مردم! آیا مى‌دانید كه خداوند عزوجل صاحب اختیار من است و من صاحب اختیار مؤمنین هستم و من از خود آنان به ایشان صاحب اختیارترم؟ گفتند: بله، ای رسول خدا!

پس فرمودند: برخیز، اى على! من برخاستم و حضرت فرمودند: «هر كس من صاحب اختیار او هستم این على صاحب اختیار اوست. پروردگارا! هر كس او را دوست مى‌دارد دوست بدار و هر كس او را دشمن مى‌دارد دشمن بدار.»

پس سلمان برخاست و عرض كرد: ای رسول خدا! ولایت و صاحب اختیارى او چگونه است؟ پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: ولایت و صاحب اختیارى او همچون ولایت من است. هر كس من نسبت به او از خودش صاحب اختیارترم، على هم نسبت به او از خودش صاحب اختیارتر است، پس خداوند عزوجل این آیه را نازل فرمود: «الْیوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیكُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِیناً»، سپس رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم تكبیر گفتند و بعد فرمودند: اللَّه اكبر، تمام نبوّت من و تمام دین خدا، ولایت على علیه السلام بعد از من است.

ابو بكر و عمر برخاستند و گفتند: ای رسول خدا! آیا این آیات مخصوص على است؟! حضرت فرمودند: آرى! در بارۀ او و جانشینانم تا روز قیامت است.

توضیح: با توجّه به روایت فوق نتیجه می‌گیریم که اکمال دین و اتمام نعمت، به ولایت امام علی علیه السلام و پس از ایشان، ائمّه علیه السلام می‌باشد، و حضرت امام حسین علیه السلام یکی از آن ها هستند.

به عبارتی دیگر، همان‌طور که دین اسلام با امامت امیرالمؤمنین علی علیه السلام کامل شد و محافظت گردید، به وسیلۀ شهادت حضرت امام حسین علیه السلام و حماسۀ آن حضرت در روز عاشورا، از انحراف حفظ گردید و زنده و پاینده راهش را تا روز قیامت ادامه می‌دهد.

شماره: 43

کد آیه: 5/35 اسم آیه: توسّل به امام حسین علیه السلام

{یآٰ اَیُّهَا الَّذٖینَ ءاٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَابْتَغُوٓا اِلَیْهِ الْوَسٖیلَةَ وَجاٰهِدُوا فٖی سَبٖیلِهٖ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}

اى كسانى كه ایمان آورده‌اید! از خدا بپرهیزید! و وسیله‌اى براى تقرب به او بجوئید! و در راه او جهاد كنید، باشد كه رستگار شوید!

1_ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ، عَنْ عَلِيٍّ علیه السلام، قَالَ: فِي الْجَنَّةِ لُؤْلُؤَتَانِ إِلَى بُطْنَانِ الْعَرْشِ، إِحْدَاهُمَا بَيْضَاءُ وَ الْأُخْرَى صَفْرَاءُ، فِي كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهَا سَبْعُونَ أَلْفَ غُرْفَةٍ أَبْوَابُهَا وَ أَكْوَابُهَا مِنْ عِرْقٍ وَاحِدٍ، فَالْبَيْضَاءُ الْوَسِيلَةُ لِمُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ، وَ الصَّفْرَاءُ لِإِبْرَاهِيمَ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ.⁽¹⁾

از اصبغ بن نباته نقل است که گفت: حضرت علی علیه السلام فرمودند: در بهشت دو لؤلؤ است که تا دل عرش وسعت دارد، يكى سفيد است و ديگرى زرد، و در هر كدام هفتاد هزار غرفه است، و درها و جامهای آنها، همه از يك جنس هستند، لؤلؤ سفيد همان وسيله است که برای حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم و اهل بیتش علیهم السلام می‌باشد، و لؤلؤ زرد، برای حضرت ابراهيم علیه السلام و اهل بيت اوست.

2_ في تفسیر علي بن إبراهیم، قولُهُ: «اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ»، فَقَالَ: تقرَبُوا

إلَیهِ بِالإمَامِ.⁽¹⁾

علی بن ابراهیم در بارۀ آیۀ شریفۀ: «اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ»، می‌فرماید: یعنی به وسیلۀ امام، به خداوند نزدیک شوید.

3_ رَوَاهُ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، فِي تَفْسِيرِ قَوْلِهِ تَعَالَى: «كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ»،⁽²⁾قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ نُورِي ابْتَدَعَهُ مِنْ نُورِهِ وَ اشْتَقَّهُ مِنْ جَلَالِ عَظَمَتِهِ ...

إلی أن قال:

وَ مَنْ أَطَاعَنَا أَطَاعَ اللَّهَ، وَ نَحْنُ الْوَسِيلَةُ إِلَى اللَّهِ وَ الْوُصْلَةُ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ، وَ لَنَا الْعِصْمَةُ وَ الْخِلَافَةُ وَ الْهِدَايَةُ، وَ فِينَا النُّبُوَّةُ وَ الْوَلَايَةُ وَ الْإِمَامَةُ.(الحدیث)⁽³⁾

جابر بن عبد الله روایت کرده که در تفسیر این سخن خدای متعال: «كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ»، گفت: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: اولین چیزی که خداوند آفرید نور من بود، که آن را از نور خود آفرید و از جلال عظمت خویش جدا نمود.

تا آنجا که فرمودند: و هر که از ما اطاعت کند، خدا را اطاعت نموده است، ما وسیله به سوی خدا و رسانندۀ به رضوان او هستیم، عصمت و خلافت و هدایت متعلّق به ما است، و نبوّت و امامت و ولایت در بین ما می‌باشد.

توضیح: طبق روایات نقل شده، حضرت امام حسین علیه السلام هم، که یکی از اهل‌بیت علیهم السلام هستند، مصداق «وسیله» برای تقرّب و توسّل می‌باشند، و حتّی خداوند به بعضی از پیامبران علیهم السلام هم دستور داده برای رهایی از مشکلاتشان، به آن حضرت متوسّل شوند و ما برای نمونه به یک مورد از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ علیهما السلام: حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه واله وسلم، قَالَ: يَا عِبَادَ اللَّهِ! إِنَّ آدَمَ لَمَّا رَأَى النُّورَ سَاطِعاً مِنْ صُلْبِه‌ِ، إِذْ كَانَ اللَّهُ قَدْ نَقَلَ أَشْبَاحَنَا مِنْ ذِرْوَةِ الْعَرْشِ إِلَى ظَهْرِهِ، رَأَى النُّورَ، وَ لَمْ يَتَبَيَّنِ الْأَشْبَاحَ.

فَقَالَ: يَا رَبِّ! مَا هَذِهِ الْأَنْوَارُ؟ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: أَنْوَارُ أَشْبَاحٍ نَقَلْتُهُمْ مِنْ أَشْرَفِ بِقَاعِ عَرْشِي إِلَى ظَهْرِكَ، وَ لِذَلِكَ أَمَرْتُ الْمَلَائِكَةَ بِالسُّجُودِ لَكَ، إِذْ كُنْتَ وِعَاءً لِتِلْكَ الْأَشْبَاحِ، فَقَالَ آدَمُ: يَا رَبِّ! لَوْ بَيَّنْتَهَا لِي، فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: انْظُرْ، يَا آدَمُ! إِلَى ذِرْوَةِ الْعَرْشِ.

فَنَظَرَ آدَمُ، وَ وَقَعَ نُورُ أَشْبَاحِنَا مِنْ ظَهْرِ آدَمَ عَلَى ذِرْوَةِ الْعَرْشِ، فَانْطَبَعَ فِيهِ صُوَرُ أَنْوَارِ أَشْبَاحِنَا الَّتِي فِي ظَهْرِهِ كَمَا يَنْطَبِعُ وَجْهُ الْإِنْسَانِ فِي الْمِرْآةِ الصَّافِيَةِ، فَرَأَى أَشْبَاحَنَا، فَقَالَ: يَا رَبِّ! مَا هَذِهِ الْأَشْبَاحُ؟

قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: يَا آدَمُ! هَذِهِ أَشْبَاحُ أَفْضَلِ خَلَائِقِي وَ بَرِيَّاتِي: هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَنَا الْمَحْمُودُ الْحَمِيدُ فِي أَفْعَالِي، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِي.

وَ هَذَا عَلَيٌّ، وَ أَنَا الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِي.

وَ هَذِهِ فَاطِمَةُ وَ أَنَا فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ، فَاطِمُ أَعْدَائِي

عَنْ رَحْمَتِي يَوْمَ فَصْلِ قَضَائِي، وَ فَاطِمُ أَوْلِيَائِي عَمَّا يَعُرُّهُمْ وَ يُسِيئُهُمْ، فَشَقَقْتُ لَهَا اسْماً مِنِ اسْمِي.

وَ هَذَانِ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ أَنَا الْمُحْسِنُ الْمُجْمِلُ، شَقَقْتُ اسْمَيْهِمَا مِنِ اسْمِي، هَؤُلَاءِ خِيَارُ خَلِيقَتِي وَ كِرَامُ بَرِيَّتِي، بِهِمْ آخُذُ، وَ بِهِمْ أُعْطِي، وَ بِهِمْ أُعَاقِبُ، وَ بِهِمْ

أُثِيبُ، فَتَوَسَّلْ إِلَيَّ بِهِمْ. يَا آدَمُ! وَ إِذَا دَهَتْكَ دَاهِيَةٌ، فَاجْعَلْهُمْ إِلَيَّ شُفَعَاءَكَ، فَإِنِّي آلَيْتُ عَلَى نَفْسِي قَسَماً حَقّاً أَنْ لَا أُخَيِّبَ بِهِمْ آمِلًا، وَ لَا أَرُدَّ بِهِمْ سَائِلًا. فَلِذَلِكَ حِينَ زَلَّتْ مِنْهُ الْخَطِيئَةُ، دَعَا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِمْ فَتَابَ عَلَيْهِ وَ غَفَرَ لَهُ.⁽¹⁾

حضرت علی بن الحسین علیه السلام فرمودند: پدرم علیه السلام به من خبر دادند، از قول پدرشان علیه السلام، که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: ای بندگان خدا! همانا وقتی حضرت آدم دید نوری عظیم از صلب او ساطع است، و این زمانی بود که خداوند اشباح ما را از بالای عرش به پشت او منتقل نمود، او نور را می دید ولی اشباح برایش آشکار نبودند، پس عرض کرد: پروردگارا! این نورها چیست؟

خداوند عزوجل فرمود: نورهای اشباحی است که از ارجمندترین جای عرشم به پشت تو انتقال دادم و برای همین به فرشتگان، فرمان دادم که تو را سجده کنند، چرا که تو ظرف این نورها شدی.

آدم گفت: پروردگارا! ای کاش آنان را برایم نمایان می­ساختی. خداوند عزوجل فرمود: ای آدم! به بالای عرش نگاه کن، پس چون آدم نگریست، نور اشباح ما، از صلب او بر فراز عرش افتاد و صورتهای انوار اشباح ما که در پشت او بود، نقش

بست، همان گونه که چهرۀ انسان در آینۀ صاف، نقش می بندد، پس او اشباح ما را دید و گفت: پروردگارا! این اشباح چیست؟

خداوند متعال فرمود: ای آدم! این ها اشباح بهترین مخلوقات و آفریدگان من هستند، این محمّد صلی الله علیه وآله وسلم است و من در همۀ کارهایم محمود (ستوده شده) و حمید

(ستودنی) هستم، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این علی علیه السلام است و من علیّ عظیم هستم، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این فاطمه علیها السلام است و من فاطر و شکافندۀ آسمان ها و زمین هستم و در روز داوری و فرجام، فاطم و قطع کنندۀ رحمتم از دشمنانم هستم، و فاطم و جدا کنندۀ دوستانم هستم، از هر چه که موجب سرافکندگی و ننگ ایشان شود، پس برای او اسمی از اسم خودم برگرفتم.

و این‌دو حسن و حسین علیهم السلام هستند و من محسن(نیکی کننده) و مجمل(نیکی آور) هستم، پس برای ایشان اسمی از اسم خودم برگرفتم.

اینان برگزیدگان مخلوقات من و گرامی ترین آفریدگانم هستند، به خاطر ایشان سلب می کنم و به خاطر ایشان عطا می کنم و می بخشم، به خاطر ایشان مجازات می کنم و به خاطر ایشان پاداش می دهم.

پس، ای آدم! به وسیلۀ ایشان، به سوی من، متوسّل شو و اگر حادثه ای ناگوار به تو رسید، ایشان را در درگاه من شفیع خودت قرار ده، همانا من به خودم سوگند خورده ام، سوگند حقّی، که امید هیچ امیدوارای به ایشان را نا امید نکنم و درخواست هیچ درخواست کنندۀ به ایشان را رد نکنم.

پس برای همین، هنگامی که آن خطا از آدم سر زد، او به حقّایشان، خداوند عزوجل را خواند، پس خداوند توبه اش را پذیرفت و او را آمرزید.

شماره: 44

کد آیه: 5/56 اسم آیه: امام حسین علیه السلام حزب پیروز خدا

{وَمَنْ یَتَوَلَّ اللّٰهَ وَرَسُولَهُۥ وَالَّذٖینَ ءاٰمَنُوا فَاِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغاٰلِبُونَ}

و كسانى كه ولایت خدا و پیامبر او و افراد باایمان را بپذیرند، پیروزند (زیرا) حزب و جمعیت خدا پیروز است.

عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ أَنَّهُ قَالَ: لَقَدْ قِيلَ لِمُعَاوِيَةَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ رَمَوْا أَبْصَارَهُمْ إِلَى الْحُسَيْنِ علیه السلام، فَلَوْ قَدْ أَمَرْتَهُ يَصْعَدُ الْمِنْبَرَ وَ يَخْطُبُ، فَإِنَّ فِيهِ حَصَراً أَوْ فِي لِسَانِهِ كَلَالَةً، فَقَالَ لَهُمْ: مُعَاوِيَةُ قَدْ ظَنَنَّا ذَلِكَ بِالْحَسَنِ، فَلَمْ يَزَلْ حَتَّى عَظُمَ فِي أَعْيُنِ النَّاسِ وَ فَضَحَنَا فَلَمْ يَزَالُوا بِهِ، حَتَّى قَالَ لِلْحُسَيْنِ: يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ! لَوْ صَعِدْتَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبْتَ، فَصَعِدَ الْحُسَيْنُ علیه السلام الْمِنْبَرَ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ وَ صَلَّى عَلَى النَّبِيِّ صلی الله علیه واله وسلم، فَسَمِعَ رَجُلًا يَقُولُ: مَنْ هَذَا الَّذِي يَخْطُبُ؟ فَقَالَ الْحُسَيْنُ علیه السلام: نَحْنُ حِزْبُ اللَّهِ الْغَالِبُونَ، وَ عِتْرَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم الْأَقْرَبُونَ، وَ أَهْلُ بَيْتِهِ الطَّيِّبُونَ.(الحدیث)⁽¹⁾

از موسی بن عقبه نقل است که گفت: به معاویه گفته شد: مردم برای مقام خلافت چشم به امام حسین علیه السلام دوخته‌اند، کاش به او می‌گفتی که بر فراز منبر برود و سخنرانی کند، چرا که در سخن گفتن ناتوان و در زبانش گرفتگی است، پس معاویه به آن‌ها گفت: ما چنین گمانی در بارۀ حسن داشتیم، ولی او در نظر مردم تا حدی بزرگ شد که ما را رسوا کرد.

خلاصه، به قدری در بارۀ این موضوع به معاویه گفتند کهسرانجام او به امام حسین علیه السلام گفت: ای ابا عبدالله! ای کاش بر فراز منبر می‌رفتی و خطبه می‌خواندی!

امام حسین علیه السلام بر فراز منبر رفتند و حمد و ثنای خدا را به جا آوردند و بر پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم درود فرستادند، آنگاه شنیدند که مردی می‌گوید: این چه کسی است که خطبه می‌خواند؟

امام حسین علیه السلام فرمودند: ما همان حزب پیروز خداوند، و عترت نزدیک رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم، و اهل‌بیت پاک او هستیم.

توضیح: طبق آیۀ شریفه و روایت مذکور، امام حسین علیه السلام و شیعیان و اصحابشان مصداق حزب خدا هستند که همیشه غالب و پیروزند، و اگر کسی بگوید: آن‌ها که در کربلا شکست خوردند، هم جوابش این است که پیروز کسی است که بر دلها حکومت می‌کند و این عشق و محبّت و حرارت نسبت به امام حسین علیه السلام را خداوند در دلهای بعضی از مردم قرار داده، و هم جوابش را امام سجاد علیه السلام در روایت زیر بیان فرموده‌اند:

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَیَابَهَ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: لَمَّا قَدِمَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ علیه السلام وَ قَدْ قُتِلَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ علیهما السلام، اسْتَقْبَلَهُ إِبْرَاهِیمُ بْنُ طَلْحَهَ بْنِ عُبَیْدِ اللَّهِ وَ قَالَ: یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ! مَنْ غَلَبَ؟ وَ هُوَ یُغَطِّی رَأْسَهُ وَ هُوَ فِی الْمَحْمِلِ، قَالَ: فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ علیهما السلام: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْلَمَ مَنْ غَلَبَ وَ دَخَلَ وَقْتُ الصَّلَاهِ فَأَذِّنْ ثُمَّ أَقِمْ.

از عبد الله بن سیابه نقل است که گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: هنگامی که حضرت علی بن الحسین علیهما السلام وارد شدند در حالی که امام حسین علیه السلام را به شهادت رسانده بودند، ابراهیم بن طلحه بن عبیداللَّه رو به آن حضرت کرد و گفت: ای علی بن الحسین! چه کسی پیروز شد؟ در حالی که آن حضرت سرشان را پوشانده بودند و در کجاوه بودند، امام صادق علیه السلام فرمودند: امام سجاد علیه السلام به او فرمودند: هر وقت خواستی بدانی چه کسی پیروز شد، هنگام نماز، اذان و اقامه بگو!

سورۀ مبارکۀ انعام

اشاره

شماره: 45

کد آیه: 6/149 اسم آیه: حجّت بالغه

{قُلْ فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْباٰلِغَةُ٭ۖ فَلَوْ شآٰءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعٖینَ}

بگو: دلیل و برهان رسا مخصوص خداست، و اگر خدا می‌خواست قطعاً همۀ شما را (به طور جبر) هدایت می‌کرد.

1_ عَنْ سَدِيرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍعلیه السلام قَالَ: قُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! مَا أَنْتُمْ؟ قَالَ: نَحْنُ خُزَّانُ عِلْمِ اللَّهِ، وَ نَحْنُ تَرَاجِمَةُ وَحْيِ اللَّهِ، وَ نَحْنُ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ عَلَى مَنْ دُونَ السَّمَاءِ وَ مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ.⁽¹⁾

از سدير نقل است که گفت: از حضرت امام محمّد باقر علیه السلام پرسیدم: فدايتان شوم! شما که هستيد؟ حضرت فرمودند: ما خزانه‌دار علم خدا هستيم، و ما مترجمان وحى خدائيم، و ما حجّت رسائيم بر هر كه در زير آسمان و روى زمين است.

2_ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ عَلِيّاً وَ زَوْجَتَهُ وَ أَبْنَاءَهُ حُجَجَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ.(الحدیث)⁽²⁾

از جابر بن عبد الله انصاری نقل است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: : همانا خداوند، على و همسر و پسران او را حجّت‌هاى خود بر مردم قرار داده است.

3_ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ علیه السلام، عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام، أَنَّهُ جَاءَ إِلَيْهِ رَجُلٌ، فَقَالَ: يَا أَبَا الْحَسَنِ! إِنَّكَ تُدْعَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، فَمَنْ أَمَّرَكَ عَلَيْهِمْ؟ قَالَ علیه السلام: اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ أَمَّرَنِي عَلَيْهِمْ.

فَجَاءَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! أَ يَصْدُقُ عَلِيٌّ فِيمَا يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ أَمَّرَهُ عَلَى خَلْقِهِ؟ فَغَضِبَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وآله وسلم، ثُمَّ قَالَ: إِنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ بِوَلَايَةٍ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ، عَقَدَهَا لَهُ فَوْقَ عَرْشِهِ وَ أَشْهَدَ عَلَى ذَلِكَ مَلَائِكَتَهُ إِنَّ عَلِيّاً خَلِيفَةُ اللَّهِ وَ حُجَّةُ اللَّهِ وَ إِنَّهُ لَإِمَامُ الْمُسْلِمِينَ ...

الی ان قال:

ثُمَّ قَالَ صلی الله علیه وآله وسلم: أَنَا وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ تِسْعَةٌ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ حُجَجُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ، أَعْدَاؤُنَا أَعْدَاءُ اللَّهِ وَ أَوْلِيَاؤُنَا أَوْلِيَاءُ اللَّهِ.⁽¹⁾

از ابو حمزه نقل است که گفت: حضرت امام سجاد علیه السلام از پدرشان علیه السلام نقل کردند که حضرت علی علیه السلام فرمودند: مردی نزد ایشان آمده و عرض کرد: ای ابا الحسن! شما را امیرالمؤمنین خطاب می‌کنند، چه کسی این مقام را به شما داده است؟ حضرت فرمودند: خدای بزرگ مرتبه مرا امیر آنان قرار داده است.

پس آن مرد نزد رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم آمد و عرض کرد: ای رسول خدا! آیا علی راست می‌گوید، که خداوند او را امیر برای خلقش قرار داده است؟ پس رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به

خشم آمده، سپس فرمودند: همانا علی با ولایت خدای عزوجل امیر مؤمنان گشته است، و این پیمان را خداوند بر بالای عرش خود برای او بست و فرشتگان را گواه گرفت که علی خلیفۀ خدا و حجّت خدا و همانا او امام مسلمانان است...

تا آنجا که فرمودند:

سپس پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: من، علی، فاطمه، حسن، حسین و نُه نفر از فرزندان حسین علیهم السلام، حجّت‌های خدا بر مردم هستیم، دشمنان ما، دشمنان خدا و دوستداران ما، دوستان خدا هستند.

شماره: 46

کد آیه: 6/153 اسم آیه: صراط مستقیم

{وَاَنَّ هٰذاٰ صِراٰطٖی مُسْتَقٖیمًا فَاتَّبِعُوهُ٭...}

و راه راست من اين است، پس از آن پيروى كنيد.

عَنْ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍعلیه السلام، «وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ»، قَالَ: آلُ مُحَمَّدٍ علیهم السلام الصِّرَاطُ الَّذِي دَلَّ عَلَيْهِ.⁽¹⁾

از سعد نقل است که گفت: حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام در بارۀ آیۀ: «وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ»، فرمودند: آل محمّد علیهم السلام، همان راهی هستند که خداوند به آن راهنمایی نموده است.

تذکّر: البته شما خوانندۀ گرامی می‌توانید، برای مطالعۀ بیشتر در این زمینه، به کُد: 6/1 و کُد: 101/3 مراجعه نمایید.

شماره: 47

کد آیه: 6/160 اسم آیه: حسنه

{مَنْ جآٰءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُۥ عَشْرُ اَمْثاٰلِهاٰ٭ۖ وَمَنْ جآٰءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلاٰ یُجْزٰٓى اِلّاٰ مِثْلَهاٰ وَهُمْ لاٰ یُظْلَمُونَ}

هر كس كار نيكى بجا آورد، ده برابر آن پاداش دارد، و هر كس كار بدى انجام دهد، جز بمانند آن، كيفر نخواهد ديد و ستمى بر آنها نخواهد شد.

في تفسير العياشي، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى فِي رِوَايَةِ شَرِيفٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ علیهما السلام، وَ مَا رَأَيْتُ مُحَمَّدِيّاً مِثْلَهُ قَطُّ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها»، قَالَ: الْحَسَنَةُ الَّتِي عَنَى اللَّهُ وَلَايَتُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ وَ السَّيِّئَةُ عَدَاوَتُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ.⁽¹⁾

عیاشی در تفسیرش می‌فرماید: محمد بن عیسی گفت: در روایت شریف از حضرت امام محمد باقرعلیه السلام، که من هرگز مثل ایشان، محمّدی ندیده‌ام، در بارۀ این سخن خدای متعال: «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها»، فرمودند: معنی حسنه‌ای که خداوند بیان فرموده، ولایت ما اهل بیت است، و سیئه، عداوت و دشمنی با ما اهل بیت می‌باشد.

توضیح: هر جا عبارت «ما اهل بیت» بیاید، یکی از مصادیق آن، وجود پر برکت حضرت امام حسین علیه السلام می‌باشند، پس ولایت و محبّت آن حضرت، حسنه است.

سورۀ مبارکۀ اعراف : شماره: 48

کد آیه: 7/6 اسم آیه: سؤال از محبّت آن حضرت

{فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذٖینَ اُرْسِلَ اِلَیْهِمْ وَلَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلٖینَ}

پس حتماً از كسانی كه پيامبران را به سوی آنها فرستاديم، سؤال خواهيم كرد و از پيامبران (نيز) سؤ ال می‌كنيم.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم: لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ: عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ، وَ شَبَابِهِ فِيمَا أَبْلَاه، وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ كَسَبَهُ وَ فِيمَا أَنْفَقَهُ، وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ.⁽¹⁾

رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: هیچ بنده‌ای در روز قيامت قدمی بر نمی‌دارد، تا اینکه در بارۀ چهار چيز از او سؤال شود: از عمرش كه در چه چیزی گذرانده، و از جوانى‌اش كه در چه راهی به سر رسانده، و از مالش كه از كجا آورده و در چه راهی مصرف نموده، و از محبّت و دوستى ما اهل بیت.

توضیح: یکی از سؤالاتی که در روز قیامت از بندگان می‌پرسند، در بارۀ حضرت امام حسین علیه السلام است، که آیا نسبت به آن حضرت، محبّت و دوستی داشته‌ای و یا از دشمنان ایشان بوده‌ای؟ و اینجاست که سعادت و شقاوت افراد مشخص می شود.

شماره: 49

کد آیه: 7/43 اسم آیه: سینۀ بی‌کینه

{وَنَزَعْناٰ ماٰ فٖی صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ ...}

و آنچه از کینه و خشم در سینه‌های آنان است، بَر می‌کنیم.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَلِيلٍ، عَنْ عَلِيٍّ علیه السلام فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ» الْآيَةَ، قَالَ: نَزَلَتْ فِينَا.⁽¹⁾

از عبد الله بن خلیل نقل است که گفت: حضرت علی علی السلام در بارۀ فرمایش خدای متعال: «وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ»، فرمودند: این آیه در بارۀ ما نازل شده است.

توضیح: همانطور که قبلاً هم متذکّر شدیم، هر وقت یکی از ائمّه علیهم السلام در بیاناتشان، از ضمیر «ما» استفاده کنند، همۀ ایشان را شامل می‌شود، لذا آیۀ فوق در بارۀ حضرت امام حسین علیه السلام نیز صادق است؛ یعنی وجود مقدّس آن حضرت، از هر گونه عیب و کینه‌ای، پاک و مطهّر می‌باشند.

شماره: 50

کد آیه: 7/43 اسم آیه: شکر نعمت هدایت

{...وَقاٰلُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذٖی هَدٰىناٰ لِهٰذاٰ وَماٰ كُنّاٰ لِنَهْتَدِیَ لَوْلآٰ اَنْ هَدٰىنَا اللّٰهُ...}

و گفتند: ستایش مخصوص خدایى است كه ما را به این (نعمت‌ها) رهنمون شد و اگر خدا ما را راهنمایى نكرده بود، ما هرگز هدایت نمى‌یافتیم.

عَنْ أَبِی بَصِیرٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِی لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ»، فَقَالَ: إِذَا كَانَ یوْمُ الْقِیامَةِ، دُعِی بِالنَّبِی صلی الله علیه وآله وسلم وَ بِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام وَ بِالْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ علیهم السلام، فَینْصَبُونَ لِلنَّاسِ، فَإِذَا رَأَتْهُمْ شِیعَتُهُمْ، قَالُوا: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِی لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ»، یعْنِی هَدَانَا اللَّهُ فِی وَلَایةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ علیهم السلام.⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است كه گفت: حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در بارۀ فرمایش خداى عزوجل: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِی لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ»، فرمودند: هنگامی كه روز قیامت بر پا شود، پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم و امیر المؤمنین علیه السلام و ائمّه از فرزندان ایشان، را مى‌طلبند، و ایشان را براى (شفاعت) مردم، منصوب مى‌نمایند، پس، چون شیعیانشان، آنها را ببینند، مى‌گویند: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِی لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ»، یعنى: سپاس خدایی را كه ما را به وسیلۀ ولایت امیر المؤمنین علیه السلام و

امامان ازفرزندان ایشان، هدایت فرمود.

توضیح: یکی از بزرگترین نعمت‌های الهی، هدایت به صراط مستقیم است، و ما در آیات گذشته(کُد: 6/1 و کُد: 101/3 و کُد: 153/6) ثابت کردیم که صراط مستقیم، امام حسین علیه السلام هستند.

بنا بر این کسانی که عشق و محبّت امام حسین علیه السلام را در دل دارند، باید شکر این نعمت بزرگ را، با عمل به دستورات آن حضرت(عمل به واجبات و ترک محرّمات) انجام دهند، تا خداوند این عشق و محبّت را در جان و دلشان، روزافزون گرداند که:

«لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَاَزٖیدَنَّكُمْ٭ۖ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ اِنَّ عَذاٰبٖی لَشَدٖیدٌ»

و یکی از دستوراتی که از ائمّه علیهم السلام در بارۀ شکر نعمت، به ما رسیده است، سجدۀ شکر است، امام صادق علیه السلام در روایتی فرمودند: هرگاه یکى از شماها نعمت خدا را به یاد آوردید، باید گونه بر خاک نهاده و به شکرانۀ آن سجده کنید.

از این جاست که زائر امام حسین علیه السلام، سر بر تربت می‌گذارد و عرضه می‌دارد:

«اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْدَ الشَّاكِرِينَ لَكَ عَلَى مُصَابِهِمْ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى عَظِيمِ رَزِيَّتِي»

شماره: 51

کد آیه: 7/46 اسم آیه: امام حسین علیه السلام در اعراف

{وَبَیْنَهُماٰ حِجاٰبٌ٭ۚ وَعَلَى الْاَعْراٰفِ رِجاٰلٌ یَعْرِفُونَ كُلًّا بِسٖیماٰهُمْ٭ۚ وَناٰدَوْا اَصْحاٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ سَلاٰمٌ عَلَیْكُمْ٭ۚ لَمْ یَدْخُلُوهاٰ وَهُمْ یَطْمَعُونَ}

و در ميان آندو (بهشتيان و دوزخيان) حجابی است، و بر «اعراف» مردانی هستند كه هر يك از آندو را از سيمايشان می‌شناسند و خطاب به بهشتيان می‌گویند: درود بر شما باد، اینها هنوز داخل بهشت نشده‌اند ولی اميد آن را دارند.

1_ عَنْ بِشْرِ بْنِ حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ بَيْنَهُما حِجابٌ وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ»، قَالَ: سُورٌ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ، قَائِمٌ عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ صلی الله علیه وآله وسلم وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ فَاطِمَةُ وَ خَدِيجَةُ علیهم السلام، فَيُنَادُونَ: أَيْنَ مُحِبُّونَا؟ أَيْنَ شِيعَتُنَا؟ فَيُقْبِلُونَ إِلَيْهِمْ فَيَعْرِفُونَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ، وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى: «يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ»، فَيَأْخُذُونَ بِأَيْدِيهِمْ، فَيَجُوزُونَ بِهِمُ الصِّرَاطَ وَ يُدْخِلُونَهُمُ الْجَنَّةَ.⁽¹⁾

از بشیر بن حبیب نقل است که گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در بارۀ این فرمایش خداوند عزوجل: «وَ بَیْنَهُمَا حِجَابٌ وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ»، سئوال شد، حضرت فرمودند: آن، فاصله و حصاری است که بین بهشت و جهنم قرار دارد، در

حالی که، حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم و علی و حسن و حسین و فاطمه و خدیجه ، بر روی آن ایستاده‌اند، پس ندامی‌دهند: دوستداران ما کجایند؟ شیعیان ما کجایند؟

پس شیعیان و محبّان به سوی آنان می‌آیند در حالی که آنان را با نام‌هایشان و اسامی پدرانشان می‌شناسند، و این همان سخن خدای متعال است که: «یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ»، پس دست آنان را می‌گیرند و از صراط عبور می‌دهند و وارد بهشت می‌کنند.

2_ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ، قَالَ: كُنْتُ جَالِساً عِنْدَ عَلِيٍّ علیه السلام، فَأَتَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْكَوَّاءِ، فَقَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ! أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: «وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ»، فَقَالَ: وَيْحَكَ! يَا ابْنَ الْكَوَّاءِ! نَحْنُ نُوقَفُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ، فَمَنْ نَصَرَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِيمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ الْجَنَّةَ، وَ مَنْ أَبْغَضَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِيمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ النَّارَ.⁽¹⁾

از اصبغ بن نباته نقل است که گفت: نزد حضرت علی علیه السلام نشسته بودم که ابن کوّاء خدمت آن حضرت آمد و عرض کرد: ای امیر مؤمنان! مرا از معنی این سخن خداوند: «وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ»، با خبر کنید، پس ایشان فرمودند: وای بر تو! ای ابن کواء! این ما هستیم که در روز قیامت بین بهشت و جهنم می‌ایستیم، پس هر کس ما را یاری کرده باشد، ما او را با چهره‌اش می‌شناسیم و او را وارد بهشت می‌کنیم، و هر کس با ما دشمنی کرده باشد، پس ما او را با چهره‌اش می‌شناسیم و وارد جهنم می‌کنیم.

3_ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ: «وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ یعْرِفُونَ كُلًّا بِسِیماهُمْ»، قَالَ: نَحْنُ أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ، فَمَنْ عَرَفْنَاهُ كَانَ مِنَّا، وَ مَنْ

كَانَ مِنَّا كَانَ فِی الْجَنَّةِ، وَ مَنْ أَنْكَرْنَاهُ فِی النَّارِ.⁽¹⁾

از ابو بصیر نقل است كه گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام كه دربارۀ آیۀ : «وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ یعْرِفُونَ كُلًّا بِسِیماهُمْ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: اصحاب اعراف ما هستیم، هر كه ما را مى‌شناسد، از ما است، و هر كه از ما شد سرنوشتش بهشت است و هر كه ما را انكار كند، سرنوشتش آتش است.

4_ عَنْ أَبِي ذَرٍّرضی الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ فَاطِمَةَ علیها السلام تَقُولُ: سَأَلْتُ أَبِي صلی الله علیه وآله وسلم عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: «وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ»؟ قَالَ: هُمُ الْأَئِمَّةُ بَعْدِي، عَلِيٌّ وَ سِبْطَايَ وَ تِسْعَةٌ مِنْ صُلْبِ الْحُسَيْنِ هُمْ رِجَالُ الْأَعْرَافِ، لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ يَعْرِفُهُمْ وَ يَعْرِفُونَهُ، وَ لَا يَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْكَرَهُمْ وَ يُنْكِرُونَهُ، لَا يُعْرَفُ اللَّهُ إِلَّا بِسَبِيلِ مَعْرِفَتِهِمْ.⁽²⁾

از ابوذر نقل است که گفت: شنیدم که حضرت فاطمه علیها السلام می‌فرمودند: از پدرم دربارۀ این سخن خدای تبارک و تعالی: «وَ عَلیَ الْأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلَّا بِسِیمَاهُمْ»، پرسیدم، حضرت فرمودند: آنان، امامان پس از من هستند، علی و دو سبط من و نُه تن دیگر از صلب حسین، ایشان مردان اعراف هستند، کسی وارد بهشت نمی‌شود مگر اینکه آن‌ها را بشناسد و آن‌ها نیز او را بشناسند، و کسی داخل جهنّم نمی‌شود مگر اینکه آن‌ها را انکار کند و آن‌ها نیز او را انکار نمایند، خداوند شناخته نمی‌شود مگر از طریق شناخت و معرفت آن‌ها.

توضیح: آیۀ فوق، در بارۀ جایگاه مردان بزرگی است که شناخته شده‌اند، و طبق احادیث مذکور، یکی از مصادیق این مردان بزرگ، حضرت امام حسین علیه السلام می‌باشند.

وقتی عبارت «اعراف» را با عبارت «عرفات» کنار هم قرار می‌دهیم، می‌بینیم هر دو از ریشۀ «عرف»، به معنی شناخت، هستند، و دارای مشترکاتی می‌باشند، یکی از آن‌ها این است که همانطور که حاجی در مناسک حج، در روز عرفه، باید در سرزمین «عرفات» وقوف داشته باشد، تا تفکّر کند و از معرفت خودشناسی به معرفت خداشناسی برسد و با خواندن دعای عرفۀ امام حسین علیه السلام، و توسّل به آن حضرت، در محضر پروردگارعزوجل توبه کند و به مقام قرب الهی نائل شود و اهل بهشت گردد.

در «اعراف» نیز، که سرزمینی است بین بهشت و جهنّم، بندگان خدا در آن‌جا وقوف داشته، کسانی که در دنیا محبّت امام حسین علیه السلام را داشته و در مصائب آن حضرت اشک ریخته و در مسیر زیارت آن حضرت، رنج‌ها و سختی‌ها کشیده‌اند، آن حضرت را می‌شناسند و امام حسین علیه السلام هم آن‌ها را می‌شناسند و این شناخت و معرفت، باعث نجات و بهشتی شدن آن‌ها می‌گردد.

شماره: 52

کد آیه: 7/69 اسم آیه: نعمت ولایت امام حسین علیه السلام

{... فَاذْكُرُوٓا ءاٰلآٰءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}

پس نعمتهاى خدا را به یاد آورید، شاید رستگار شوید!

عَنْ أَبِی یوسُفَ الْبَزَّازِ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: تَلَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام هَذِهِ الْآیةَ: «فَاذْكُرُوا آلاءَ اللَّهِ»، قَالَ: أَ تَدْرِی مَا آلَاءُ اللَّهِ؟ قُلْتُ: لَا، قَالَ: هِی أَعْظَمُ نِعَمِ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ، وَ هِی وَلَایتُنَا.⁽¹⁾

از ابو یوسف بزاز نقل است كه گفت: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده است که: ایشان این آیه را خواندند: «فَاذْکُرُواْ آلاء اللّهِ»، و فرمودند: آیا معنای «آلاء الله» را می‌دانی؟ عرض کردم: خیر، حضرت فرمودند: آن، بزرگترین نعمت خدای متعال، بر آفریدگان خویش است، و آن، ولایت ما می‌باشد.

تذکّر: البته شما خوانندۀ گرامی می‌توانید، برای مطالعۀ بیشتر در این زمینه، به کُد: 7/1، کُد: 69/4 و کُد: 5/3 مراجعه فرمایید.

شماره: 53

کد آیه: 7/96 اسم آیه: برکات الهی در رجعت امام حسین علیه السلام

{وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا یكْسِبُونَ}

و اگر مردم شهر و روستاها ایمان مى‌آوردند و خداترس و پرهیزكار مى‌شدند، ما بركات آسمان و زمین را براى آنان مى‌گشودیم. ولى آنان حقایق را تكذیب كردند. ما نیز آنها را به كیفر اعمالشان گرفتار ساختیم.

عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍعلیه السلام قَالَ: قَالَ الْحُسَینُ علیه السلام لِأَصْحَابِهِ قَبْلَ أَنْ یقْتَلَ: إِنَّ رَسُولَ اللهِ صلی الله علیه وآله وسلم قَالَ لِی: یا بُنَی! إِنَّكَ سَتُسَاقُ إِلَى الْعِرَاقِ وَ هِی أَرْضٌ قَدِ الْتَقَى بِهَا النَّبِیونَ وَ أَوْصِیاءُ النَّبِیینَ، وَ هِی أَرْضٌ تُدْعَى عموراء، وَ إِنَّكَ تُسْتَشْهَدُ بِهَا وَ یسْتَشْهَدُ مَعَكَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ، لَا یجِدُونَ أَلَمَ مَسِّ الْحَدِیدِ، وَ تَلَا قُلْنا: «یا نارُ كُونِی بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِیمَ»⁽¹⁾، تَكُونُ الْحَرْبُ عَلَيْكَ وَ عَلَيْهِمْ بَرْداً وَ سَلَاماً، فَأَبْشِرُوا، فَوَ اللَّهِ! لَئِنْ قَتَلُونَا فَإِنَّا نَرِدُ عَلَى نَبِيِّنَا، ثُمَّ أَمْكُثُ مَا شَاءَ اللَّهُ، فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ فَأَخْرُجُ خَرْجَةً يُوَافِقُ ذَلِكَ خَرْجَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام وَ قِيَامَ قَائِمِنَا وَ حَيَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم، ثُمَّ لَيَنْزِلَنَّ عَلَيَّ وَفْدٌ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لَمْ يَنْزِلُوا إِلَى الْأَرْضِ قَطُّ، وَ لَيَنْزِلَنَّ إِلَيَّ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ جُنُودٌ مِنَ الْمَلَائِكَةِ، وَ لَيَنْزِلَنَّ مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ أَنَا وَ أَخِي وَ جَمِيعُ مَنْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي حَمُولَاتٍ مِنْ حَمُولَاتِ الرَّبِّ خَيْلٍ بُلْقٍ مِنْ نُورٍ لَمْيَرْكَبْهَا مَخْلُوقٌ، ثُمَّ لَيَهُزَّنَّ مُحَمَّدٌ صلی الله علیه واله وسلم لِوَاءَهُ وَ لَيَدْفَعَنَّهُ إِلَى قَائِمِنَا مَعَ سَيْفِهِ.

ثُمَّ إِنَّا نَمْكُثُ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ يَخْرُجُ مِنْ مَسْجِدِ الْكُوفَةِ عَيْناً مِنْ دُهْنٍ، وَ عَيْناً مِنْ لَبَنٍ، وَ عَيْناً مِنْ مَاءٍ، ثُمَّ إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام يَدْفَعُ إِلَيَّ سَيْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم، فَيَبْعَثُنِي إِلَى الشَّرْقِ وَ الْغَرْبِ وَ لَا آتِي عَلَى عَدُوٍّ إِلَّا أَهْرَقْتُ دَمَهُ، وَ لَا أَدَعُ صَنَماً إِلَّا أَحْرَقْتُهُ، حَتَّى أَقَعَ إِلَى الْهِنْدِ، فَأَفْتَحَهَا، وَ إِنَّ دَانِيَالَ وَ يُونُسَ يَخْرُجَانِ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام يَقُولَانِ صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ، وَ يَبْعَثُ مَعَهُمَا إِلَى الْبَصْرَةِ سَبْعِينَ رَجُلًا فَيَقْتُلُونَ مُقَاتِلَتَهُمْ، وَ يَبْعَثُ بَعْثاً إِلَى الرُّومِ، فَيَفْتَحُ اللَّهُ لَهُمْ، ثُمَّ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ دَابَّةٍ حَرَّمَ اللَّهُ لَحْمَهَا، حَتَّى لَا يَكُونَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ إِلَّا الطَّيِّبُ، وَ أَعْرِضُ عَلَى الْيَهُودِ وَ النَّصَارَى وَ سَائِرِ الْمِلَلِ وَ لَأُخَيِّرَنَّهُمْ بَيْنَ الْإِسْلَامِ وَ السَّيْفِ، فَمَنْ أَسْلَمَ مَنَنْتُ عَلَيْهِ، وَ مَنْ كَرِهَ الْإِسْلَامَ أَهْرَقَ اللَّهُ دَمَهُ، وَ لَا يَبْقَى رَجُلٌ مِنْ شِيعَتِنَا إِلَّا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْهِ مَلَكاً يَمْسَحُ عَنْ وَجْهِهِ التُّرَابَ، وَ يُعَرِّفُهُ أَزْوَاجَهُ وَ مَنَازِلَهُ فِي الْجَنَّةِ، وَ لَا يَبْقَى عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ أَعْمَى وَ لَا مُقْعَدٌ وَ لَا مُبْتَلًى إِلَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ بَلَاءَهُ بِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ، وَ لَتَنْزِلَنَّ الْبَرَكَةُ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ، حَتَّى إِنَّ الشَّجَرَةَ لَتَقْصِفُ بِمَا يُرِيدُ اللَّهُ فِيهَا مِنَ الثَّمَرِ وَ لَيُؤْكَلَنَّ ثَمَرَةُ الشِّتَاءِ فِي الصَّيْفِ وَ ثَمَرَةُ الصَّيْفِ فِي الشِّتَاءِ، وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا»، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ لَيَهَبُ لِشِيعَتِنَا كَرَامَةً لَا يَخْفَى عَلَيْهِمْ شَيْ‌ءٌ فِي الْأَرْضِ، وَ مَا كَانَ فِيهَا حَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ مِنْهُمْ يُرِيدُ أَنْ يَعْلَمَ عِلْمَ أَهْلِ بَيْتِهِ، فَيُخْبِرَهُمْ بِعِلْمِ مَا يَعْلَمُونَ.⁽¹⁾

از جابر نقل است كه گفت: حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام

فرمودند: امام حسینع علیه السلام قبل از اینكه به شهادت برسند، به اصحاب خود می‌فرمودند: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به من فرمودند: اى پسر عزیزم! تو به زودى به سوى عراق رانده خواهى شد، زمین عراق همان زمینى است كه پیامبران و اوصیاى آنان، در آن با یكدیگر ملاقات كردند، آن زمین را عمور

می‌خوانند، تو در آن زمین شهید خواهى شد، و گروهى كه با تو شهید مى‌شوند، درد نیزه و شمشیر را احساس نمى‌كنند، سپس این آیه را تلاوت كردند: «قُلْنا یا نارُ كُونِی بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِیمَ»، جنگ براى تو و یارانت سرد و سلامت خواهد شد.

سپس امام حسین علیه السلام به اصحاب خود فرمودند: مژده باد شما را! گر چه دشمنان، ما را مى‌كشند، ولى ما بر پیامبرمان وارد خواهیم شد، سپس من به قدرى كه خدا بخواهد مكث خواهم نمود! سپس اوّل كسى كه زمین برایش شكافته خواهد شد، و او خارج مى‌شود، من خواهم بود.

پس من با خروج حضرت امیر المؤمنین علیه السلام و قیام حضرت قائم علیه السلام، و زنده شدن رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم، خروج خواهم كرد، سپس افرادى از آسمان از طرف خدا نزد من مى‌آیند، كه هرگز در زمین نازل نشده‌اند.

جبرئیل، میكائیل، اسرافیل و گروهى از ملائكه بر من نازل خواهند شد، حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم و على علیه السلام و من و برادرم و جمیع آن افرادى كه خدا بر آنان منّت نهاده، به وسیلۀ شترانى از نور، كه احدى از مخلوقین بر آنها سوار نشده، فرود می‌آئیم، سپس حضرت محمّد صلی الله علیه وآله وسلم پرچم خود را به اهتزاز در می‌آورند، و آن را با شمشیر خود به قائم ما می‌دهند.

سپس ما به اندازه‌ای كه خدا بخواهد مكث می‌نمائیم، بعداً خداى توانا چشمه‌اى از روغن و چشمه‌اى از آب و چشمه‌اى از شیر، در مسجد كوفه ایجاد می‌كند. پس از آن امیر المؤمنین علیه السلامشمشیر رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را به من می‌دهند، و مرا به سوى مشرق و مغرب زمین می‌فرستند، پس من به هیچ یک از دشمنان خدا بر نمی‌خورم، مگر اینكه خون او را می‌ریزم، هیچ بُتى را نمى‌بینم مگر اینكه آن را مى‌سوزانم، تا اینكه به هند می‌رسم، و آن را فتح مى‌نمایم! دانیال و یوشع خارج می‌شوند، و به حضرت امیر المؤمنین علیه السلام مى‌گویند: خدا و رسول، راست گفته‌اند. سپس ایشان با تعداد هفتاد مرد، به سوى بصره می‌روند، و

دشمنان خود را مى‌كشند. گروهى به جانب روم اعزام مى‌شوند، و خداى توانا پیروزى را نصیب آنان می‌نماید.

بعداً من هر حیوانى را كه خدا گوشت آن را حرام كرده مى‌كشم، تا اینكه در روى زمین غیر از گوشت پاک و حلال چیزى نباشد. من بر یهود و نصارا و سائر ملل اسلام، شمشیر را عرضه مى‌كنم، و آنان را بین اسلام و شمشیر مخیّر مى‌نمایم، هر كسى از آنان اسلام بیاورد، منّت بر او می‌گذارم، و هر كس كه از اسلام بیزار باشد، خدا خون او را خواهد ریخت.

هیچ مردى از شیعیان ما روى زمین نیست، مگر اینكه خدا ملَكى می‌فرستد تا خاک را از روى او پاک نماید، و زنان و مقام و منزلت او را در بهشت به وى معرّفى نماید، در روى زمین شخص كور و زمین‌گیر و مبتلائى نخواهد بود، مگر اینكه خدا به وسیلۀ ما اهل بیت، بلا را از او بر طرف مى‌كند.

به قدرى بركت از آسمان به زمین نازل مى‌شود، كه شاخۀ درخت، از زیادى میوه مى‌شكند! میوۀ زمستانى در تابستان، و میوۀ تابستانى در زمستان خورده مى‌شود. همین است معناى قول خداوند سبحان كه مى‌فرماید: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا یكْسِبُونَ»، سپس خداى رؤف كرامتى به شیعیان ما عطا می‌كند، كه چیزى در زمین بر آنان پنهان نخواهد

بود. تا آنجا كه مردى از ایشان تصمیم مى‌گیرد، كه علم اهل بیت خود را بداند، پس خداوند او را از آنچه آنها مى‌دانند آگاه می‌نماید.

شماره: 54

کد آیه: 7/128 اسم آیه: امام حسین علیه السلام وارث زمین

{... اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ یُورِثُهاٰ مَنْ یَشآٰءُ مِنْ عِباٰدِهٖ٭ۖ وَالْعاٰقِبَةُ لِلْمُتَّقٖینَ}

همانا زمین از آنِ خداست، و آن را به هر كس از بندگانش كه بخواهد، واگذار مى‌كند و سرانجام (نیك) براى پرهیزكاران است!

1_ عَنْ أَبِی خَالِدٍ الْكَابُلِی، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام، قَالَ: وَجَدْنَا فِی كِتَابِ عَلِی علیه السلام: «إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ یورِثُها مَنْ یشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ»، أَنَا وَ أَهْلُ بَیتِی الَّذِینَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ وَ نَحْنُ الْمُتَّقُونَ، وَ الْأَرْضُ كُلُّهَا لَنَا.(الحدیث) ⁽¹⁾

از ابو خالد کابلی نقل است كه گفت: حضرت امام محمّد باقرعلیه السلام فرمودند: ما در کتاب حضرت علی علیه السلام این نوشته را: «إِنَّ الأَرْضَ لِلّهِ یُورِثُهَا مَن یَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَهُ لِلْمُتَّقِینَ»، یافته‌ایم، كه آن حضرت، در آن كتاب فرموده‌اند: خداوند زمین را، به من و اهل بیتم به ارث داد، و پرهزكاران، ما هستیم، و همۀ زمین از آنِ ما است.

2_ عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِی، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام یقُولُ: «إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ یورِثُها مَنْ یشاءُ مِنْ عِبادِهِ»، قَالَ: فَمَا كَانَ لِلَّهِ فَهُوَ لِرَسُولِهِ وَ مَا كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ فَهُوَ لِلْإِمَامِ بَعْدَ

رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله وسلم.⁽¹⁾