رساله احکام بانوان
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
سرشناسه:صافی گلپایگانی، لطفالله، 1298 -
Safi Gulpaygan, Lutfullah
عنوان و نام پديدآور:رساله احکام بانوان/صافیگلپایگانی.
مشخصات نشر:قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی حاج شیخ لطف الله صافی گلپایگانی، 1398.
مشخصات ظاهری:282ص.؛ 14/5×21/5 سم.
شابک:2000000ریال:978-600-7854-69-3
وضعیت فهرست نویسی:فیپا
موضوع:فقه جعفری -- رساله عملیه
موضوع:*Islamic law, Ja'fari -- Handbooks, manuals, etc.
موضوع:فتواهای شیعه -- قرن 14
موضوع:Fatwas, Shiites -- 20th century
موضوع:زنان -- وضع حقوقی و قوانین
موضوع:Women -- Legal status, laws, etc.
رده بندی کنگره:BP189
رده بندی دیویی:297/36
شماره کتابشناسی ملی:5741272
اطلاعات رکورد کتابشناسی:فیپا
بسم الله الرحمن الرحیم
رساله احکام بانوان
مرجع عالیقدر
حضرت آیه الله العظمی صافی گلپایگانی (مدظه الشریفه)
سخن ناشر. 19
احکام تقلید/25
راههای شناخت مجتهد اعلم.. 28
راههای به دست آوردن فتوا 29
احکام طهارت/31
احکام جنابت... 33
معیار تشخیص جنابت زن.. 33
لذت شهوانی بدون قصد خروج منی.. 33
تخیل همسر یا نامحرم به قصد برانگیختن شهوت... 34
خودارضایی زن در حین مقاربت همسر. 34
سست شدن بدن بدون آمیزش و دخول.. 34
ترشحات خارجشده از بدن بعد از غسل جنابت... 34
رطوبت خارجشده از رحم که بعضی نشانههای منی را دارد. 35
نماز زنی که غسل جنابت بر عهده او بوده، ولی ملتفت مسأله نبوده و ... 36
نماز خواندن با غسل جنابت احتیاطی.. 36
موارد جواز تیمم به جای غسل.. 36
نماز میت در حال جنابت یا عادت ماهیانه. 37
آبی که موقع دیدن تصاویر محرک از انسان خارج میشود. 37
حکم خروج مایعی که نمیداند منی است یا نه. 37
حکم نماز و روزه با غسل نادرست... 38
شک در انجام غسل.. 38
چگونگی غسل.. 38
اسراف در آب هنگام غسل کردن.. 39
وضو و غسل افراد دارای بدن چرب... 39
کاشتن مو، مژه و ابرو برای وضو و غسل.. 39
نزدیکی در دبر. 40
نگاه کردن زن و شوهر به فیلمهای مستهجن به منظور تحریک جنسی 40
جنابت به وسیله اشیای خارجی.. 41
احکام استحاضه. 42
تبدیل استحاضه قلیله به متوسطه و متوسطه به کثیره. 44
نزدیکی در ایام استحاضه. 45
حکم شک بین خون استحاضه و خون بکارت یا زخم.. 46
احکام حیض..... 48
حکم خون بعد از پنجاهسالگی.. 49
مراد از روز در محاسبه حیض..... 50
وظیفه زنی که در حیض اختبار نکرده. 50
شرایط حائض بودن زن.. 50
وظیفه حائض در بهجا آوردن نماز آیات... 54
خونی که زن مبتلا به کیست رحم میبیند.. 55
خون بعد از برداشتن رحم.. 55
رفتن زن در ایام عادت به حرم ائمه(علیهم السلام) و زیارت اهل قبور. 55
احکام یائسگی.. 56
احکام نفاس.... 57
خونریزی ایام بارداری.. 59
لکهبینی زن حامله. 60
غسل بچه متولدشده. 60
کارهای حرام بر نفساء. 60
زمان خون نفاس.... 60
خون دیدن نزدیک ایام زایمان.. 61
خون بعد از زایمان.. 61
خون نفاس در خانمهایی که دوقلو به دنیا میآورند.. 61
خون بعد از سقط یا کورتاژ. 62
خون بعد از زایمان تا یک ماه. 62
آب خارجشده از کیسه جنین بر اثر پاره شدن، قبل از زایمان.. 63
خون خارجشده از مجرای طبیعی بعد از عمل سزارین.. 63
دست زدن به جنین سقطشده. 63
غسل مس میت برای مادرانی که بچهشان مرده به دنیا آمده. 63
احکام روزه..65
برخی از مبطلات روزه. 67
قضا و کفاره روزه. 71
کفاره روزه مریض..... 74
کفاره روزه زن حامله. 75
حکم روزه زنانی که برای جلوگیری از عادت از قرص استفاده میکنند 76
احکام خمس/77
خمس مهریه و ارث... 79
خمس درآمد زن.. 80
خمس طلا... 82
خمس پارچه. 83
خمس هدیه. 83
احکام عقد و ازدواج/85
دستور خواندن عقد دائم.. 87
دستور خواندن عقد غیردائم.. 88
احکام عقد دائم.. 88
اجازه پدر در ازدواج.. 89
عدّه طلاق.. 90
عدّه متعه. 90
عدّه زنی که شوهرش مرده. 90
پوشش و حجاب بانوان/93
حجاب از ضروریات اسلام. 95
حرمت بیحجابی و بدحجابی.. 98
سن رعایت حجاب... 98
میزان پوشش.... 98
پوشش در نماز. 101
پوشش در مقابل بچّه ممیز. 102
پوشش در مقابل پسربچه غیرممیز. 103
پوشش زن در حیاط خانه. 103
بیرون گذاشتن مو. 103
پوشاندن موی مصنوعی از نامحرم. 104
پوشش در مقابل فرد نابینا 105
پوشش در مقابل شوهرخواهر و برادرشوهر. 105
آستین بالا زدن زن در حین کار. 106
حجاب سالخورده. 106
چادر. 106
چادر مشکی.. 111
پوشیدن مانتو با مقنعه. 111
نقاب زدن.. 112
کلاه گیس.... 113
لباس نازک.. 113
پوشیدن لباسهای رنگی.. 114
پوشیدن لباس و کفش مرد. 115
بیرون آوردن دختران کوچک با سر و پای برهنه. 116
ازدواج با زن بدحجاب... 117
الزام همسر به حجاب... 117
رفتوآمد با فامیل بیحجاب و بدحجاب... 118
تظاهر به گناه. 119
لباس بانوان/121
الگوی مناسب برای لباس.... 123
لباس مارکدار - شلوار لی.. 123
پوشیدن لباس تنگ و بدننما 123
پوشیدن کاپشن و شلوار. 124
پوشیدن لباسهای غربی.. 124
پوشیدن بلوز و شلوار و زیرپوش رکابی در خانه. 125
عرضه و تولید لباس با تصویر مبتذل.. 125
حلقه نامزدی.. 126
خرید و فروش حلقههای نامزدی (طلا). 126
پوشیدن طلا... 126
پلاک طلا... 126
عینک و ساعت... 127
زینتآلات گرانقیمت... 127
دندان طلا برای زن.. 127
استفاده نقره توسط زن.. 127
پوشیدن کفشهای غیرمعمول.. 128
پوشیدن لباس محلی شهری در شهرهای دیگر. 128
خرید کفش و لباس چرمی خارجی.. 129
لباس تهیهشده از پوست پلنگ... 130
لوازم پوستی تهیهشده از پوست مار و تمساح.. 130
پارچه وارداتی.. 130
رنگ لباس.... 131
پوشیدن لباس سیاه. 131
پوشیدن لباس سیاه در غیر نماز. 131
پوشیدن پیراهن سفید در ماه محرم. 132
آرایش بانوان/133
زینت و آرایش زنان و مردان.. 135
آرایش در بیرون خانه (محل کار، کلاس درس و...). 135
آرایش زن برای شوهر. 136
آرایش به سبک غربی در خانه. 137
حد آرایش زن برای محارم. 137
آرایش کردن هنگام خواستگاری.. 137
استفاده از عطر و کرم بودار. 138
استعمال ادکلن.. 138
دوخت لباس و آرایش به سبک خارجیها 138
رنگ کردن مو. 139
گره زدن مو. 139
آرایش ابرو. 139
کاشت مو در ابرو، خطّ لب، پیوند مژه و تاتو. 140
کاشت خال.. 141
لنز چشم.. 141
از بین بردن موی دست و پا 142
رنگ زدن ناخن.. 142
بلند گذاشتن ناخن.. 142
سرمه کشیدن.. 143
سوراخ کردن گوش دختران و بانوان.. 143
دفن مو و ناخن چیدهشده. 143
انجام عمل زیبایی.. 143
آرایشگری و آرایشگاه زنانه. 145
تهاجم فرهنگی، بدحجابی و پوشش نامناسب... 145
وظیفه مسلمانان نسبت به حجاب در غرب... 147
برخورد با بیحجابی.. 147
نگاه زن به مرد/149
نگاه کردن زن به مرد نامحرم. 151
نگاه کردن زن به بازو و آرنج مردان نامحرم. 152
نگاه کردن زن به مردان شناگر در استخر و ساحل دریا 152
نگاه کردن زن به بازیگر مرد در تئاتر. 152
بازیگری زن و مرد و نگاه به آنان.. 152
نگاه کردن زن به چهره علما 153
نگاه کردن دانشآموز و دانشجوی دختر به استاد مرد. 153
نگاه کردن زن به عکس شوهر مرحومش.... 153
نگاه کردن زن به عکس مرد نامحرم. 154
عکسبرداری زن از مرد نامحرم. 155
وضو گرفتن مرد و نگاه زن.. 155
نگاه کردن زن به مردان در تلویزیون.. 155
نگاه کردن زن به فیلم عزاداران سیدالشهدا(عَلَيْهَ السَّلاَمُ). 155
نگاه کردن بانوان به فوتبال و کشتی مردان.. 156
نگاه کردن زنان به رقص در تلویزیون.. 156
استحمام کردن عقبافتاده ذهنی.. 156
نگاه کردن زن به عورت خود. 157
حضور زن در مجالس و میهمانیها/159
حضور زنان در شبنشینی و میهمانی.. 161
رفتوآمد زن با اقوام. 162
شنیدن و شنواندن صدای زن.. 162
تواشیح.. 162
استماع صدای زن در همخوانی.. 162
همخوانی زن و مرد. 163
آوازهخوانی زن برای شوهر. 163
کل (هلهله) زن در عروسی.. 163
سرود خواندن بانوان.. 164
سرود خواندن دختران در حضور معلمان مرد. 165
همخوانی دختران در حضور نامحرم. 166
آوازهخوانی زن.. 166
خوانندگی زن برای زنان.. 166
سرودخوانی زن برای زنان در مجلس عروسی.. 167
خوانندگی زن برای مردان.. 167
تدریس یا سخنرانی بانوان در برابر نامحرم. 168
قرائت قرآن توسط خواهران.. 168
شعرخوانی بانوان در برنامه شب شعر. 169
گریه کردن بانوان با صدای بلند در عزاداری.. 170
نوارهای آموزشی زبان با صدای بانوان.. 170
شرکت کردن در مجالس عروسی خویشاوندان بدون رعایت موازین شرعی 170
شرکت کردن در مجالس عروسی مختلط.. 171
شنیدن صدای بانوان از بلندگوی بیمارستان.. 172
شنیدن صدای زن غیرمسلمان.. 172
شنیدن صدای زیورآلات زنان.. 173
دایره زدن در مجالس شادی.. 173
شرکت کردن در مجلسی که آلات لهو در آن نواخته میشود. 173
شرکت کردن در مراسم عروسی همراه با موسیقی و آلات لهو. 174
استفاده از آلات لهو در مجلس عقد و عروسی.. 175
گوش دادن به نوار موسیقی.. 176
ساخت، آموزش و فروش ابزارآلات موسیقی.. 177
رقص..... 177
حکم انواع رقص..... 177
آموزش رقص..... 179
رقص در مجالس عقد و عروسی.. 180
موسیقی سنتی در مجالس عروسی.. 180
موسیقی سنتی.. 182
رقص مادر برای فرزند.. 182
نگاه کردن به رقص..... 182
کف زدن در مجالس یا برای تشویق.. 183
صحبت کردن با نامحرم/185
حد و مرز صحبت کردن محرم با نامحرم. 187
تماس تلفنی مرد با زن نامحرم. 187
صحبت کردن دختر و پسر نامحرم. 188
صحبت کردن از طریق تلفن.. 189
صحبت کردن با مشتری زن.. 189
صحبت کردن با زن همکار در محل کار. 190
گفتوگو با زنان فامیل.. 190
شوخی کردن با زنان فامیل.. 190
شوخی کردن با زن نامحرم. 191
صحبت کردن زن با تلفن همراه. 191
صحبت کردن و خندیدن زن با زن دیگر در مجامع عمومی.. 192
خرید بانوان از فروشنده مرد. 193
فروش لوازم آرایش و لباس زیر زنانه توسط فروشنده مرد. 193
لطافت بخشیدن زن به صدایش.... 194
مجریگری زن برای زنان.. 195
روضهخوانی و مداحی زنان برای زنان.. 195
اذان گفتن زن.. 196
اذان گفتن دختران در مدارس.... 196
تکبیر گفتن زن.. 197
چت کردن.. 197
عقد کردن از طریق چت... 197
گفتوگو و چت کردن با زنان غیرمسلمان.. 198
ارتباط دختر و پسر/199
سن پوشش دختر و پسر از یکدیگر. 201
ارتباط دختر و پسر نامحرم با یکدیگر. 201
ارتباط پسر و دختر بدون اطلاع والدین.. 202
صحبت کردن با دختر نامحرم از طریق تلفن.. 202
مکالمه دختر و پسر از طریق voice. 202
ارتباط دختر و پسر در محیط دانشگاه. 202
هدیه دادن دختر و پسر نامحرم. 203
حد شرعی و مجاز رابطه با نامحرم. 203
صحبت با دختر جهت شناخت بیشتر برای ازدواج.. 205
رابطه نامشروع مرد مجرد با زن مجرد یا شوهر دار. 205
میزان آزادی دختر در جامعه (تا چه وقت روز - تا چه وقت شب). 206
حضور زنان در کوچه و بازار. 206
سلام کردن به زنان نامحرم. 206
صحبت کردن دختر و پسر. 207
صحبت زنی که در عده وفات است... 207
صحبت کردن تلفنی دختر و پسر درباره ازدواج.. 208
دوستیابی از طریق نامهنگاری و تماس تلفنی.. 208
نشستن دختر و پسر در یک خودرو. 208
نشستن دختر و پسر در کنار یا روبهروی هم.. 209
بازی کردن دختر و پسر با یکدیگر. 209
غذا خوردن دختر و پسر نامحرم سر یک سفره. 209
سوگند یا صیغه خواهر و برادری.. 210
امر به معروف و نهی از منکر در مورد ارتباط پسر و دختر. 210
علاقه شدید به فرد بدون لذت... 211
مشاغل اجتماعی بانوان/213
خروج زن از خانه. 215
رفتن زنان به مساجد و کلاسهای مذهبی.. 215
حضور زوجه در فعالیتهای اجتماعی بدون اذن زوج.. 215
حقوق شرعی مرد نسبت به زن.. 216
اختلاط زن و مرد و فعالیت زنان در خارج خانه. 217
اشتغال زن خارج از منزل.. 219
کار کردن زنان روستایی بیرون از خانه. 220
اشتغال زن بدون اجازه شوهر. 220
حقوق دریافتی زن.. 222
اشتغال زن و سفر مأموریتی.. 223
مسافرت طولانی زن با راننده نامحرم. 223
شرکت زن در کلاسهای آموزش تزئینات... 224
تعلیم آلات موسیقی توسط خواهران.. 224
اشتغال زن در امور اداری.. 224
اشتغال زن در ارگانها و نهادها 224
بهکارگیری منشی خانم در ادارات و سازمانها 225
دفترداری زن در مدرسه پسرانه. 226
کار کردن زن و مرد در یک اتاق.. 226
نگاه کردن به زن همکار در محیط کار. 227
عقد موقت بین همکار زن و مرد در محیطهای مختلط.. 227
انتخاب یا استمرار شغلی مستلزم ارتباط زن و مرد. 229
کسب و درآمد زن در محیط کاری با حضور نامحرم. 229
فروشندگی زن.. 229
فروشندگی زن برای بانوان.. 230
خرید از فروشنده زن بی حجاب... 230
رساندن خانم بدحجاب به محل کارش.... 230
فعالیتهای اجتماعی بانوان/233
فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی زنان در مسجد.. 235
شرکت زنان در مراسم استقبال.. 235
پیوستن به الحاقیه کنوانسیون زنان.. 236
تفاوت زن و مرد و حضور در فعالیتهای اجتماعی.. 236
رفتن زن به نماز جمعه و جماعت... 236
شرکت کردن زن در تشییع جنازه. 237
حرکت کردن بانوان در انتهای دسته عزاداری.. 238
شرکت کردن بانوان در رأیگیری.. 238
رأی دادن به زنان برای احراز پست دولتی.. 239
حضور زنان در پستهای قضایی و سیاسی.. 239
استفاده زنان از عکس رنگی در تبلیغات انتخاباتی.. 239
رانندگی بانوان با حجاب اسلامی.. 239
دوچرخهسواری و موتورسواری بانوان در مجامع عمومی.. 240
اسبسواری زنان.. 240
بازیگری زن در حضور مرد. 240
نوازندگی زن.. 241
آموزش رانندگی و آموزش نظامی بانوان.. 241
زن و محیط آموزشی/243
تحصیل زن.. 245
تحصیل علوم اسلامی توسط زنان.. 246
کار در خانه یا تحصیل از منظر اسلام. 246
برگزاری کلاسهای مختلط خانمها و آقایان.. 247
ادامه تحصیل در دانشگاه یا حوزه برای دختر. 249
اختلاط دانشجویان پسر و دختر در سرویسها و راهرو دانشگاهها 250
مباحثات علمی دانشجوی دختر و پسر. 250
دست دادن دانشجویان پسر و دختر در کشورهای غیراسلامی.. 250
اردوهای مختلط علمی و تفریحی.. 251
فعالیتهای فرهنگی هنری همزمان مردان و زنان.. 252
برداشتن حجاب در مرکز فرهنگی تفریحی ویژه زنان.. 252
استفاده از استاد زن برای آقایان.. 253
استفاده از مربی مرد برای زنان.. 253
گوش دادن به سؤال دختران در کلاس مختلط.. 254
اختلاط زن و مرد/257
حضور اجباری امدادگر مرد و زن در مکان خلوت... 259
اختلاط زن و مرد در مراسم شبیهخوانی.. 259
عزاداری خواهران در صفوف برادران.. 259
نصب پرده یا دیوار بین زنان و مردان هنگام نماز و سخنرانی.. 260
محلّ مشترک (اسکراب کردن) آقایان و خانمها در اتاق عمل.. 260
رفتن به باشگاههای مختلط در کشور غیراسلامی.. 261
نشستن زنان در کنار مردان داخل تاکسی.. 262
استفاده زنان و مردان از آسانسور مشترک.. 262
برخورد بدنی زن و مرد از روی لباس.... 262
دست دادن زن و مرد نامحرم با یکدیگر. 263
دست دادن زن به مرد سالخورده و مرد به زن سالخورده. 263
دست دادن با زنان اهل کتاب... 263
دست دادن زن و مرد از زیر چادر. 264
مجازات دست دادن دو نامحرم. 264
خیاط مردانه برای زنان.. 264
ارسال عکس زن نامحرم برای دیگران.. 265
ارسال شکلکهای نشاندهنده محبت به نامحرم. 267
آرایشگاه زنانه برای مردان.. 267
ورزش بانوان/269
ورزش بانوان در محافل زنانه و در محافل مردانه با حفظ حجاب... 271
وجه ممیزه ورزشهای مردان و زنان.. 271
نظر اسلام دربارۀ ورزش بانوان.. 271
استفاده از وسایل ورزشی برای زنان.. 275
حرکات ورزشی زنان.. 275
حضور بانوان در مسابقات کشوری و بینالمللی.. 276
فوتبال بانوان.. 278
حضور بانوان در ورزشگاه. 278
تماشای ورزش بانوان.. 279
پخش ورزش بانوان.. 279
فیلمبرداری مرد از ورزش زن.. 280
حضور مردان در میادین ورزشی بانوان.. 280
حضور زنان در باشگاههای ورزشی برای یادگیری.. 281
مربیگری مرد برای بانوان.. 281
ورزش کردن دو نفر نامحرم با یکدیگر. 281
ورزش کردن زن با محارم. 282
ورزش دختران مدارس ابتدایی بدون حجاب... 282
آثار حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله الشریف در یک نگاهآثار حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله الشریف در یک نگاه 283
بسم الله الرحمن الرحیم
در طول تاریخ پیامبران الهی هر کدام با آوردن مکتبی از سوی خداوند متعال، جهت رشد و تعالی بشر فرستاده شدند تا با هدایتها و رهنمودهای خویش انسان خاکی را به خلیفةاللهی برسانند و از فرشته برتر نمایند؛ همچنانکه در شب معراج رسول خاتم(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ)، فرشته مقرب الهی، جناب جبرئیل(عَلَيْهَ السَّلاَمُ)، تا حدودی همراه پیامبر ختمیمرتبت(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) بالا رفت و سپس توقف نمود و عرض کرد: اگر بالاتر بیایم، پر و بالم میسوزد.
رسد آدمی به جایی که بهجز خدا نبیند
بنگر که تا چه حد است مکان آدمی-ت
دین مبین اسلام در زمان و مکانی ظهور کرد که مردم جاهل آن روز و آن سرزمین دختران را مایه ننگ و عار خویش میپنداشتند؛ و به همین خاطر آنها را زندهبهگور میکردند و حسب نقل قرآن کریم زمانی که به آنها خبر میدادند که نوزاد همسرت دختر است،میگفتند: )أَ يُمْسِکُهُ عَلَى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ(.(1)آیا این دختر را با ننگ و ذلت نگه دارم یا اینکه او را زندهبهگور کنم.
1) . نحل، 59.
و یا دختران و زنان را به عنوان کنیز دادوستد میکردند و هر مردی برحسب توان مالی خود میتوانست چندین کنیز را خریداری نماید و حرمسرا تشکیل دهد؛ و یا آنچه در غرب در عصر کنونی رایج است که زن را وسیله و ابزار معرفی اجناس لوکس و عرضه کالاها قرار داده و با برچسب تصاویر زنان نیمهعریان، زن را وسیله جذب مشتریان بیشتر قرار دادهاند و با بهکارگیری دختران جوان زیباروی به عنوان منشی، سبب و انگیزه جذب بیشتر مشتریان را فراهم آوردهاند.
اسلام عزیز از آغازین روزهای بروز و ظهورش با زندهبهگور نمودن دختران مخالفت ورزید و با بیان اینکه زن و مرد در بسیای از عرصهها مانند هم و مکمل حیات و زندگی یکدیگرند، به زنها هویت بخشید و با ندای: )إِنَّا خَلَقْنَاکمْ مِنْ ذَکرٍ وَأُنْثَى(؛(1)زنها را در کنار مردان مطرح نمود و بر آن باور است که آنچه از انسانهاقابل رشد و تکامل است، روح انسان است و اعضا و جوارح ابزاری بیش نیستند و روح مذکر و مؤنث ندارد؛ بنابراین بانوان هم میتوانند تمام مراتب کمال و سیر و سلوک الی الله را طی نموده به جایگاه والای انسانیت برسند؛ چراکه معیار سنجش تقوای الهی است، )إِنَّ أَکرَمَکمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاکمْ(.(2)
زنان و دختران مسلمان میتوانند با الگو گرفتن از زهرای مرضیه(عَلَيْهَا السَّلاَمُ)، به جایگاه رفیع انسانیت و عبودیت صعود کنند. مگر نه اینکه حضرت زهرا(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) یک بانوی مسلمان از جنس همین انسانها بود، ولی اول شخص
عالم هستی، یعنی پیامبر عظیمالشأن اسلام(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) او را مادر خودش «اُم ابیها» خطاب میفرماید، و رضایت و غضب الهی را با غضب و رضایت فاطمه پیوند میزند: «أَنَّ اَللَّهَ يَغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ يَرْضَى لِرِضَاهَا».(1)
قطعاً این تعابیر بلند پیامبر(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) به سبب جایگاهی است که خداوند به حضرت زهرا(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) عنایت فرموده است، نه رابطه خویشاوندی پدر و دختری.
اسلام برای رساندن بانوان به این مراتب کمال، تکالیف و وظایفی مقرر نموده است و درواقع به آنانآموخته که برای دینمداری و رشد و تعالی لازم است از این مسیرها حرکت نمایند تا زحمات و اعمالشان در درگاه باریتعالی پذیرفته شود، که یکی از آن موارد قابل یادآوری در این مقال، بحث حجاب است. قرآن در سوره نور آیه 31 با صراحت فرمان میدهد که ای پیامبر به زنان مؤمنه بگو دامان خويش را حفظ کنند و زينت خود را - جز آن مقدار که نمايان است - آشکار ننمايند و (اطراف) روسرىهاى خود را بر سينه خود افکنند (تا گردن و سينه با آن پوشانده شود)، و زينت خود را آشکار نسازند.(2))
ولی متأسفانه امروزه برخی از زنان و دختران جوامع اسلامی، به جای پیروی از حضرت زهرا(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) که خود را از مرد نابینا میپوشاند،(3)بر خلاف
1) . صدوق، عیون اخبار الرضا(عَلَيْهَ السَّلاَمُ)، ج2، ص46-47.
2) . )وَقُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ....
3) . مغربی، دعائم الاسلام، ج2، ص214؛ راوندی، النوادر، ص13 - 14؛ مجلسی، بحار الانوار، ج43، ص91. «قَالَ عَلِيٌّ(عَلَيْهَ السَّلاَمُ): اسْتَأْذَنَ أَعْمَى عَلَى فَاطِمَةَ(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) فَحَجَبَتْهُ، فَقَالَ ` _رَسُولُ اللهِ(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) لَ-هَا: لِ-مَ حَجَبْتِيهِ وَهُوَ لَا يَرَاكِ؟ فَقَالَتْ(عَلَيْهَ السَّلاَمُ): إِنْ لَمْ يَكُنْ يَرَانِي فَإِنِّي أَرَاهُ وَهُوَ يَشَمُّ الرِّيحَ. فَقَالَ رَسُولُ اللهِ(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ): أَشْهَدُ أَنَّكِ بَضْعَةٌ مِنِّي»؛ «حضرت علی(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) فرمود: روزی مرد نابینایی اجازه خواست تا وارد خانه شود. حضرت فاطمه(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) ابتدا خود را پوشاند (و سپس اجازه داد). رسول خدا(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فرمود: این مرد نابیناست، چرا خود را پوشاندی؟ فاطمه(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) فرمود: اگر او، مرا نمیبیند، من او را میبینم، وانگهی، او بو را استشمام میکند. رسول خدا(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) (پاسخ آن حضرت را پسندید، و به نشانه تصدیق او) فرمود: گواهی میدهم که تو پاره تن من هستی».
سیره حضرت، با الگوگرفتن از غرب و فضاهای مجازی با پوششهای نامناسب در اجتماع ظاهر میشوند و علاوه بر اینکه خود معصیت خداوند را مرتکب میشوند، فضای عمومی جامعه را آلوده مینمایند که صد البته خود از عوارض و برخوردهای قلبهای بیمار مصون و محفوظ نمیمانند و هر روزه شاهد فجایعی هستیم که نتیجه همین بیموالاتیهاست.
اینجاست که دین و بزرگان پوشش و حجاب را بر بانوان واجب میشمرند و توصیه اکید دارند که خودنمایی در اجتماع نامحرمان ممنوع است. بارها از محضر حضرت آیتالله العظمی صافی گلپایگانی (دام ظله الشریف) در دیدار با بانوان شنیدم که ضمن توصیه به حفظ حجاب، فرمودند: چادر شماها از عبای من مهمتر است؛ چراکه با پوشیدن چادر در حال جهاد و عبادت هستید و چادر از شما و دینتان صیانت میکند.
لذا بر آن شدیم تا از بین هزاران استفتایی که به دفتر معظمله واصل و پاسخ داده شده است گزیدهای ازمسائل مورد ابتلا و فراگیر را در این مجموعه - که زحمت گردآوری آن را سرکار خانم م. صافی متقبل شدند
اللّهمّ وفّقنا لما تحبّ وترضی
ولا تجعلنا من الذین یحسبون أنّهم یحسنون صنعاً
واهدنا إلی السداد فإنّك خیر موفق وهاد
اول ذی الحجة الحرام 1440
بِسْ-مِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم
اَلْحَمْدُ لله رَبِّ الْعالَمِینَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَی خَیْرِ خَلْقِهِ وَأَشْرَفِ بَرِیَّتِهِ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّاهِرِینَ، لَا سِیَّمَا بَقِیَةِ اللّهِ في الْأَرَضِینَ، وَلَعْنَةُ اللّه عَلَی أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِینَ إِلَی قِیَامِ یَوْمِ الدِّینِ.
خدا را هیچگاه فراموش نکنید و از یاد خدا و دعا و عبادت، بهخصوص نماز و توسل به ائمه هدی(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) و از زیارت مشاهد مشرّفه، نیرو بگیرید، به سوی سعادت و کمال پیش بروید و به لطف و کمک و مدد خداوند امیدوار باشید.
سعی کنید برای خداوند متعال، بندهای صالح و برای پیامبر اکرم(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ)، پیروی راستین و برای ائمه طاهرین - صلواتالله علیهم اجمعین - بهخصوص صاحبالامر و ولیعصر، حضرت مهدی حجتبنالحسن - ارواح العالمین له الفداء - شیعه مخلص و سربازی حقیقی، برای اسلام و قرآن پاسداری امین و برای همه مؤمنین و مؤمنات برادر یا خواهری غمخوار و مهربان باشید؛ حقوق همگان مخصوصاً حق پدر و مادر، اساتید و علما را رعایت کنید و کوتاه سخن آنکه خود رابه اخلاق کریمه اسلامی آراسته سازید و در نیکی به خلق و قضای حوایج مردم اهتمام نمایید.
لطفالله صافی
مسأله 1. عقیده مسلمان به اصول دین باید از روی دلیل باشد، و نمیتواند در اصول دین تقلید نماید؛ یعنی بدون دلیل، گفته کسی را قبول کند، ولی اگر از گفته غیر به عقاید دینی یقین پیدا کند، در حکم به مسلمان بودن او کافی است، و در احکام دین باید یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند؛ یعنی به دستور او رفتار نماید یا از راه احتیاط طوری به وظیفه خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است؛ مثلاً اگر عدهای از مجتهدین عملی را حرام میدانند؛ و عدهای دیگر میگویند حرام نیست، آن عمل را انجام ندهد، و اگر عملی را بعضی واجب و بعضی مستحب میدانند، آن را بهجا آورد. پس کسانی که مجتهد نیستند و نمیتوانند به احتیاط عمل کنند، واجب است از مجتهد تقلید نمایند.
مسأله 2. تقلید در احکام، یاد گرفتن فتوای مجتهداست با التزام به عمل به آن، و از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازدهامامی، حلالزاده، زنده و عادل باشد؛ و عادل کسی است که با ملکه عدالت کارهایی را که بر او واجب است، بهجا آورد و کارهایی را که حرام است، ترک کند؛ و ملکه عدالت عبارت است از: حالتی که انسان را
به اطاعت و ترک معصیت وادار کند، و نشانه آن این است که اگر از اهل محل یا همسایگان او یا کسانی که با او معاشرت دارند حال او را بپرسند، خوبی او را تصدیق نمایند، و مجتهدی که انسان از او تقلید میکند - در صورت علم به مخالفت فتوای او با فتوای غیر - بنا بر احتیاط واجب باید غیر، اعلم از او نباشد مگر آنکه فتوای غیراعلم موافق با احتیاط باشد یا فتوای اعلم، شاذ و نادر باشد که در این صورت باید به قولی که احوط است عمل نماید، و اعلم یعنی کسی که در فهمیدن حکم خدا از تمام مجتهدهای زمان خود استادتر باشد.
مسأله 3. مجتهد و اعلم را از سه راه میتوان شناخت:
اول: آنکه خود انسان یقین کند، مثل آنکه از اهل علم باشد و بتواند مجتهد و اعلم را بشناسد.
دوم: آنکه دو نفر عالم عادل که میتوانند مجتهد واعلم را تشخیص دهند، مجتهد بودن یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند به شرط آنکه دو نفر عالم عادل دیگر با گفته آنان مخالفت ننمایند.
سوم: آنکه عدهای از اهل علم که میتوانند مجتهد و اعلم را تشخیص دهند، و از گفته آنان اطمینان پیدا میشود، مجتهد بودن یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند.
مسأله 4. اگر شناختن اعلم مشکل باشد، میتواند از کسی تقلید کند که یقین به اعلم بودن دیگران از او نداشته باشد یا مخالفت فتوای او با فتوای اعلم معلوم نباشد؛ و اگر چند نفر در نظر او اعلم از دیگران و با
یکدیگر مساوی باشند، باید از یکی از آنان تقلید کند، ولی چنانچه یکی پرهیزکارتر باشد، بهتر آن است که از او تقلید کند.
مسأله 5. به دست آوردن فتوا یعنی دستور مجتهد، چهار راه دارد:
اول: شنیدن از خود مجتهد.
دوم: شنیدن از دو نفر عادل.
سوم: شنیدن از کسی که انسان به گفته او اطمینان دارد.چهارم: دیدن در رساله مجتهد، در صورتی که انسان به درستی آن رساله اطمینان داشته باشد.
مسأله 6. مسائلی را که انسان غالباً به آنها احتیاج دارد، واجب است یاد بگیرد.
س1.الف) آیا از زن منی خارج میشود؟
ب) بهجز عمل آمیزش، چه ملاک و معیاری برای تشخیص جنابت زن مطرح است؟ آیا این مطلب صحیح است: چنانچه از زن با حالات شهوانی که زن به اوج لذت میرسد، رطوبتی خارج شود، حکم منی را دارد و زن جنب میشود؟ (اوج لذت زمانی است که آتش شهوت فروکش میکند).
ج (الف). بلی.
ج (ب). خروج رطوبت با حالت مفروضه، منی محسوب میشود.
س2.اگر انسان با خود کاری کند که از آن لذت شهوانی ببرد، ولی یقین داشته باشد که منی خارج نمیشود و قصد خروج منی را هم ندارد، حکم این عمل چیست؟ج. حرمت آن معلوم نیست؛ اگرچه ترک، احوط است.
س3. آیا تخیل صحنههایی از همسر یا نامحرم به قصد برانگیختن شهوت با یقین به عدم خروج منی حرام است؟
ج. در فرض سؤال، حرمتش معلوم نیست.
س4. اگر زنی در حین مقاربت همسر (در وقت دخول) خودارضایی کند، حکم استمنا را دارد؟
ج. در فرض سؤال، اگر به واسطه اعضای مرد باشد، حکم استمنا ندارد.
س5. اگر هنگام معاشقه، زن و مرد بدون اینکه آمیزش و دخول انجام گیرد، با تحریکات جسمی و روانی زن به اوج لذت برسد و همان حالاتی که بعد از آمیزش معمولاً در زنان روی میدهد، مانند سستی بدن و... آیا زن در این حالت جنب است و غسل برای عبادات بر او واجب است؟
ج. چنانچه در حالت مذکور منی از او خارج شود، جنبشده و غسل جنابت بر او لازم است.
س6. بعد از نزدیکی با شوهرم و انجام غسل، در موقع نماز صبح ترشحاتی
از من خارج میشود که فکر میکنم مربوط به خودم نباشد، آیا مجدداً باید غسل انجام دهم؟ و آیا این ترشحات نجس است؟
ج. اگر میدانید ترشحات مذکور بول نیست و یقین به منی بودن آن هم ندارید، محکوم به طهارت است و غسل ندارد و اگر یقین به منی بودن آن دارید، ولی مردد بین منی خود و شوهرتان هستید، نجس است، ولی غسل واجب نیست.
س7. اگر طی ماه رطوبتی از رحم خارج شود، درحالیکه بعضی از نشانههای منی را داشته باشد، با این حال، بدون غسل روزه گرفته و نماز خوانده است، آیا نماز و روزه او صحیح است؟
ج. اگر یقین داشته که رطوبت خارجشده منی است، باید غسل کند و نمازهایی را که با آن حال خوانده، قضا کند و نسبت به روزه اگر غسل نکرده و روزه گرفته، باید قضای روزهها را نیز بگیرد و کفّاره هم دارد؛ ولی اگر شکّ دارد کهرطوبت خارجشده منی است یا رط-وبتی دیگر، نم-ازها و روزهها صحیح اس-ت و نسبت به تشخیص منی در صورت شکّ، به مسأله 352 توضیح المسائل مراجعه کند.
س8. دختری غسل جنابت از استمنا بر عهده داشته، ولی به دلیل آنکه اصلاً ملتفت مسأله نبوده که جنب شده، غسل نکرده است و مدتی در همان حال نماز خوانده، تکلیف چیست؟
ج. طهارت، شرط واقعی برای نماز است و باید تمام نمازهایی که بدون غسل جنابت خوانده، قضا کند.
س9. آیا با غسل جنابت احتیاطی میشود نماز خواند؟
ج. زمانی با غسل جنابت میشود نماز خواند که شخص واقعاً جنب بوده و غسل کند و با غسل احتیاطی نماز نمیشود خواند و باید وضو بگیرد.
س10. در چه صورتی میتوان به جای غسل تیمم کرد؟ آیا خجالت هم میتواند مجوز تیمم باشد؟ج. خجالت کشیدن مجوّز تیمم نیست و در احکام الهی، خجالتکشیدن معنا ندارد؛ چنانکه در روایت است «لا حیاء فی الدّین». جواز تیمّم فقط هفت مورد است که در توضیح المسائل ذکر شده است.
س11.موقع شستن طرف راست بدن در غسل، آب به طرف چپ هم میرسد، آیا اشکال دارد؟
ج. اشکال ندارد.
س12. اگر با تیمّم بدل از غسل نماز خواندیم، آیا باید برای نمازهای بعدی غسل کرد؟
ج. هرگاه عذر برطرف شد، باید برای نمازهای بعدی غسل کرد.
س13. در حال جنابت یا عادت ماهانه میتوان نماز میت خواند؟
ج. بلی، میتوان نماز میت خواند و صحیح است؛ اگرچه احتیاط مستحب آن است تمام چیزهایی که در نمازهای دیگر لازم است، در نماز میت باید رعایت شود.
س14.آبی که هنگام خواندن مطالب مهیج، دیدن تصاویر محرّک و یا تکلّم با جنس مخالف از انسان خارج میشود، چه حکمی دارد؟
ج. اگر نشانههای منی را نداشته باشد، مذی است و غسل واجب نمیشود.
س15. اگر در خواب مایعی از انسان خارج شود که نمیداند منی است یا نه، حکمش چیست؟
ج. اگر نشانههای منی را داشته باشد، غسل واجب میشود و در صورت شک، غسل واجب نیست.
س16. مدتی غسلهای خود را نادرست انجام میدادم و با آن روزه میگرفتم و نماز میخواندم، آیا باید روزهها و نمازها را قضا کنم؟
ج. در صورت جهل قصوری، روزهها قضا ندارد، ولی نمازها را باید قضا کرد، چون طهارت نسبت به نماز، شرط واقعی است.
س17. کسی که نمیدانسته شستن کف پا در غسل لازم است مدتی به این ترتیب غسل نموده، نسبت به نماز و روزههای گذشته چه تکلیفی دارد؟ج. اگر میداند که آب به کف پا نمیرسیده، باید نمازهای خود را قضا کند.
س18. به قصد غسل به حمام رفتم، ولی وقت بیرون آمدن شک کردم که غسل انجام دادم یا نه، تکلیف چیست؟
ج. بنا را بر انجام ندادن بگذارید و غسلتان را بهجا آورید.
س19. آیا در غسل از بالا به پایین شستن و دست کشیدن و جاری شدن آب واجب است؟
ج. خیر، اگر بدون دست کشیدن، آب به پوست برسد و مقداری جاری گردد، کافی است.
س20. آیا در غسل شستن موهای بلند واجب است؟
ج. شستن موها لازم نیست، ولی بیخ موها باید شسته شود.
س21. آیا اسراف در آب موجب بطلان غسل میشود؟
ج. هرچند اسراف جایز نیست، ولی موجب بطلان غسل نمیشود.
س22. کسانی که بدنی چرب دارند و بدنشان چربی زیادی ترشح میکند، آیا وجود این نوع چربی مانع وضو و غسل میشود؟
ج. اگر چربی بدن بهطور متعارف باشد و مانع رسیدن آب به پوست نشود، وضو و غسل صحیح است.
س23. کاشتن مو و مژه و ابرو چه حکمی دارد؟
ج. اگر کاشتن مو و مژه به نحوی باشد که مو به بدن متصل شود و رشد کند، مانند موی طبیعی، در این صورت غسل و وضو صحیح است، ولی چنانچه مو (مژه) روی حاجبی باشد و یا آن را
به وسیله چسب و غیرذلک به سر (پلک) بچسبانند، جایز نیست و در صورت چسباندن، اگر قابل کندن نباشد، باید علاوه بر وضو یا غسل جبیرهای، تیمم بدل از غسل یا وضو نیز بنماید.
س24. نزدیکی در دبر در حال پاکی و یا حیض با رضایت و یا عدم رضایت زن چه حکمی دارد؟ج. نزدیکی در دبر (پشت) در حالت پاکی و حیض تفاوت ندارد و کراهت شدیده دارد و در صورت عدم رضایت زن، جایز نیست.
س25. حقوق واجب و شرعی زن نسبت به مرد چیست؟
ج. حقوق واجب زن نسبت به مرد عبارت است از: نفقه، شامل تهیه غذا، تهیه پوشاک، تهیه مسکن و لوازم زندگی، حق آمیزش و همخوابی و نفقه باید در حدّ متعارف و مناسب با شأن زن باشد.
س26. آیا زن و شوهر میتوانند فیلمهای مستهجن جنسی ببینند تا تحریک شده و عمل زناشویی را انجام دهند؟
ج. مشاهده اینگونه فیلمها جایز نیست.
س27. آیا مردی که عنین است، میتواند همسر خود را با شیء خارجی جنب نماید؟
ج. زوجه میتواند با هر نقطه از بدن زوج خود را جنب کند، امّا استفاده از اشیای خارجی و لو توسط زوج، جایز نیست.
مسأله 1. استحاضه، سه قسم است:
استحاضه قلیله آن است که خون فقط روی پنبهای را که زن با خود برمیدارد آلوده کند و در آن فرو نرود.
استحاضه متوسطه آن است که خون در پنبه فرو رود، اگرچه در یک گوشه آن باشد، ولی از پنبه به دستمالی که معمولاً برای جلوگیری از خون میبندند نرسد.
استحاضه کثیره آن است که خون پنبه را بگیرد و به دستمال هم برسد.
مسأله 2. در استحاضه قلیله باید برای هر نماز یک وضو بگیرد و پنبه را عوض کند، و ظاهر فرج را اگر خون به آن رسیده آب بکشد.
مسأله 3. در استحاضه متوسطه باید برای نماز صبح غسل کند و تا صبح دیگر برای هر نماز، کارهای استحاضه قلیله را - که در مسأله پیش گفته شد - انجام دهد؛ و اگر عمداً یا از روی فراموشی برای نماز صبح غسل نکند، باید برای نماز ظهر و عصر غسل کند، واگر برای نماز ظهر و عصر غسل نکند، باید پیش از نماز مغرب و عشا غسل نماید، چه آنکه خون بیاید یا قطع شده باشد.
مسأله 4. در استحاضه کثیره علاوه بر کارهای استحاضه متوسطه - که
در مسأله پیش گفته شد - باید برای هر نماز دستمال را عوض کند، یا آب بکشد، و یک غسل برای نماز ظهر و عصر و یکی برای نماز مغرب و عشا، بهجا آورد، و بین نماز ظهر و عصر فاصله نیندازد؛ و اگر فاصله بیندازد، باید برای نماز عصر دوباره غسل کند، و نیز اگر بین نماز مغرب و عشا فاصله بیندازد، باید برای نماز عشا دوباره غسل کند و چون وجوب وضو در استحاضه کثیره محل تأمل است، احتیاط آن است که پیش از غسل، به قصد رجاء وضو بگیرد و در میان نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا اگر جمع بین آنها مینماید، گرفتن وضو، برای مستحاضه کثیره خلاف احتیاط است، مگر در حال گفتن اقامه نماز دوم که با جمع عرفی منافی نباشد.
مسأله 5. اگر خون استحاضه پیش از وقت نماز بیاید و بعد قطع شود، چنانچه برای آن خون، وضو و غسل بهجا نیاورده باشد، باید در موقع نماز، وضو و غسل را بهجا آورد.
مسأله 6. مستحاضه کثیره یا متوسطه اگر پیش از داخل شدن وقت نماز برای نماز غسل کند، غسل او باطل است، بلکه احتیاط لازم آن است که میان غسل و نماز فاصله نیندازد، مگر به خواندن نافله همان نماز.
مسأله 7. مستحاضه اگر بین غسل و نماز فاصله بیندازد و خون ببیند، باید دوباره غسل کند و بلافاصله مشغول نماز شود.
س28. در رابطه با استحاضه قلیله، اگر شخصی بعد از نماز صبح پاک شد، آیا باید برای نمازهای ظهر و عصر جداگانه وضو بگیرد؟
ج. پس از پاک شدن یک وضو برای نماز ظهر و عصر او کافی است.
س29. اگر مستحاضه قلیله نماز عصر خود را بخواند و تا نماز مغرب خون نبیند، آیا میتواند با همان وضوی نماز عصر نماز مغرب را بخواند؟
ج. با همان وضوی نماز عصر میتواند نماز مغرب را بخواند.
س30. مستحاضه متوسطهای که نماز صبح او قضا شده، اگر بعد از طلوع آفتاب تا قبل از ظهر غسل کند و نمازش را قضا نماید، آیا باید برای نماز ظهر و عصرمجدداً غسل کند؟
ج. بنا بر احتیاط واجب، برای نماز ظهر و عصر غسل دیگری بنماید.
س31. اگر در بین نماز، استحاضه از قلیله به متوسطه و یا از متوسطه به کثیره تبدیل شود، وظیفه چیست؟
ج. باید نماز را بشکند و بعد از انجام عمل استحاضه متوسطه و یا کثیره، نماز را دوباره بخواند.
س32. اگر مستحاضه متوسطه برای نماز صبح غسل کند و بعد از نماز خون قطع شود و دوباره قبل از ظهر خون بیاید، آیا باید دوباره غسل کند؟ همچنین اگر بعد از نماز ظهر و عصر قطع شود و قبل از نماز مغرب و عشا دوباره خون بیاید؟
ج. اگر پیش از هر نماز، خون مستحاضه متوسطه قطع شود و دوباره بیاید، برای هر نماز باید غسل کند.
س33.آیا نزدیکی در ایام استحاضه باید بلافاصله بعد از نماز باشد تا نیاز به غسل جداگانه نباشد یا اینکه در وقت نماز باشد، ولو با نماز فاصله باشد، همان غسل کافی است؟
ج. اگر در وقت نماز باشد، ولو با فاصله، نیازی به غسل جداگانه ندارد و غسل نمازی کافی است.
س34. مستحاضه متوسطهای که غسل انجام داده و نماز صبح را خوانده، اگر بعد از طلوع آفتاب تا اذان صبح فردا بخواهد نزدیکی انجام دهد، آیا نیاز به غسل مستقل دارد؟
ج. بلی، باید غسل مستقل انجام دهد.
س35. مستحاضه متوسطه و یا کثیره بعد از پاک شدن، مانند زن حائض قبل از غسل میتواند نزدیکی کند؟
ج. در فرض سؤال، نزدیکی قبل از غسل اشکالی ندارد (برای زن حائض که پاک شده مکروه است).
س36. اگر در ماه رمضان خانمی که استحاضهاش متوسطه است غسل بهجا نیاورد، حکم روزهاش چیست؟
ج. بنا بر احتیاط واجب روزهاش باطل است و باید بعد از ماه رمضان قضا کند، ولی باید از مبطلات روزه خودداری نماید.
س37.آیا زن مستحاضه میتواند با همان طهارتی که برای نماز داشته به خط قرآن دست بزند؟
ج. احتیاط آن است که مستحاضه غیر از نماز هر کاری را که شرط آن طهارت است - مثل دست کشیدن به خط قرآن - را ترک کند، مگر در صورتی که بر او واجب باشد.
س38.آیا مستحاضهای که خونش استمرار دارد، میتواند بین نماز و اعمال مستحاضه فاصله بیندازد؟
ج. مستحاضه قلیله بعد از وضو و مستحاضه متوسطه و کثیره بعد از غسل و وضو باید فوراً مشغول نماز شود.
س39. اگر استحاضه کثیره به متوسطه و یا قلیله تبدیل شود، وظیفه زن چیست؟
ج. باید برای نماز اول کارهای استحاضه کثیره را انجام دهد و بعداً طبق وظیفه عمل نماید.
س40. اگر بین خون استحاضه و خون بکارت یا زخم شک پیدا شود، تکلیف چیست؟
ج. اگر ظاهر حال او سلامت است و نشانههای زخم در او نیست، بنا بر احتیاط واجب، باید اعمال استحاضه انجام دهد.
س41. اگر زن در استحاضه کثیره یا متوسطه بخواهد پیش از وقت نماز، سورهای را که سجده واجب دارد بخواند یا مسجد برود و یا با شوهرش نزدیکی کند، چه حکمی دارد؟
ج. بنا بر احتیاط واجب باید غسل کند.
مسأله 1. مدت حیض، کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نمیشود؛ و اگر مختصری هم از سه روز کمتر باشد، حیض نیست.
مسأله 2. اگر کمتر از سه روز خون ببیند و پاک شود و بعد سه روز خون ببیند و مجموع خون اول و دوم و پاکی در بین از ده روز بیشتر نباشد، خون دوم را حیض قرار دهد؛ و در خون اول احتیاط آن است که جمع کند، بین کارهای مستحاضه و ترک آنچه بر حائض، حرام است؛ و در پاکی در بین، کارهایی را که بر حائض حرام است ترک کند و عبادتهای خود را بهجا آورد.
مسأله 3. اگر پیش از ده روز پاک شود و بداند که در باطن خون نیست، باید برای عبادتهای خود غسل کند؛ اگرچه گمان داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز دوباره خون میبیند، بلکه اگر یقین هم داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز دوباره خون میبیند، احتیاطاً غسل کند، و در پاکی در بین، عبادتهای خود را بهجا آورد و آنچه را بر حائض حرام است، ترک نماید.
مسأله 4. اگر پیش از ده روز پاک شود و احتمال دهد که در باطن خون هست، باید قدری پنبه داخل فرج نماید و کمی صبر کند و بیرون آورد. پس اگر پاک بود غسل کند و عبادتهای خود را بهجا آورد، و اگر پاک نبود،
اگرچه به آب زردرنگی هم آلوده باشد، چنانچه در حیض عادت ندارد، یا عادت او ده روز است، باید صبر کند که اگر پیش از ده روز پاک شد غسل نماید و اگر آخر ده روز پاک شد، یا خون او از ده روز گذشت، آخر ده روز غسل نماید، و چنانچه عادتش کمتر از ده روز است، در صورتی که بداند پیش از تمام شدن ده روز یا آخر ده روز پاک میشود، نباید غسل کند، و اگر احتمال دهد خون او از ده روز میگذرد، احتیاط واجب آن است که بعد از عادت، یک روز یا دو روز عبادت را ترک کند، یا جمع کند بین ترک کارهایی که بر حائض حرام است و انجام کارهای مستحاضه، و بعد از دو روز تا روز دهم، کارهای استحاضه را بهجا آورد و کارهایی را که بر حائض حرام است، ترک نماید. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا آخر ده روز از خون پاک شد، تمامش حیض است، و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض، و بقیه را استحاضه قرار دهد، و عبادتهایی را که بعد از روزهای عادت بهجا نیاورده قضا نماید.
س42. دختری که شک دارد بالغ شده یا نه، اگر خونی به صفات و شرایط حیض ببیند، آیا حکم حیض را دارد و علامت بلوغ است؟
ج. حکم به حیض بودن و علامت بالغ شدن آن، محل اشکال است.
س43. جدیداً پزشکان کاری میکنند که به وسیله تقویتهای هورمونی خونریزی قاعدگی ادامه داشته باشد. در این صورت، آیا خون دیدن بعد
از پنجاهسالگی در زنان غیرسیده یا شصتسالگی در زنان سیده با وجود تمام شرایط خون حیض، استحاضه است یا حیض؟
ج. خون مذکور، محکوم به استحاضه است.
س44. مراد از روز در بحث محاسبه حیض چیست؟ مثلاً اگر زنی ساعاتی بعد از طلوع فجر خون ببیند، یک روز او چه زمانی کامل میشود؟
ج. فاصله بین طلوع فجر تا مغرب را یک روز میگویند. حال اگر زنی ساعاتی بعد از طلوع فجر خون ببیند،فردای آن روز در همان ساعت یک روز او، کامل میگردد.
س45.خانمی چون نمیدانسته باید اختبار (وارسی) کند، شک دارد که در سه روز خون اتصال داشته یا خیر یا اینکه در روز سوم شک کند که دو روز قبل خون اتصال داشته یا خیر، وظیفهاش چیست؟
ج. در فرض سؤال، احتیاط این است که بین تروک حائض و اعمال مستحاضه جمع کند.
س46. در توضیح المسائل معظمله مسأله 446 آمده است «... و اگر خونی را که میبیند مختصری هم از سه روز کمتر باشد، حیض نیست». لطفاً بفرمایید این مختصر چند دقیقه است؟
ج. اگر مدتی که در بین سه روز خون قطع شده؛ مثلاً حدود نیم ساعت باشد حیض نیست، ولی اگر کمتر از پنج دقیقه باشد، در اینگونه موارد باید جمع کند بین اعمال مستحاضه و تروک حائض و یادآوری میشود که منظور از توالی سه روز وجود خون در باطن است، مثلاً اگر در مدت سه روز یک ساعت خون بیرون نیاید ولی در باطن وجودداشته باشد، محکوم به حیض است.
س47. اگر زنی سه روز پیدرپی خون ببیند و بعد از چند روز پاکی دوباره چند روز ببیند و مجموع خونها و پاکی وسط از ده روز بیشتر نشود، روزهای پاکی چه حکمی دارد؟
ج. احتیاط آن است که در روزهای پاکی، عبادتهای خود را بهجا آورد و آنچه بر حائض حرام است ترک کند.
س48. خانمی که ماهی یک بار خون میدیده، اگر در یک ماه با فاصله اقلّ طهر(1)دو بار خون ببیند، خون اول در وقت عادت و خون دوم بدون صفات حیض باشد، وظیفهاش چیست؟
ج. در خون دوم بین تروک حائض و اعمال مستحاضه جمع کند.
س49. زنی که پاکی بین دو حیض او عدد منظمی باشد، مثلاً هر بیست روز پاکی مجدداً خون حیض ببیند، آیا صاحب عادت وقتیه و عددیه است؟
ج. در فرض سؤال خانم مذکور دارای عادت وقتیه و عددیه است.
1) . اقل طهر، بنا بر مذهب امامیه، ده روز است.
س50. اگر زنی که عادت ششروزه دارد، از روز هفتم تا روز دوازدهم چند لحظه در وسط روز لک ببیند و بقیه روز پاک باشد، وظیفه چیست؟
ج. به مقدار عادت حیض و بقیه استحاضه است.
س51. اگر زنی که عادت مثلاً ششروزه دارد یک ماه تا روز نهم خون ببیند و روز دهم پاک شود و در روز یازدهم مجدداً خون ببیند، وظیفهاش چیست؟
ج. از روز اول تا نهم حیض و از روز یازدهم به بعد استحاضه است.
س52. خانمی که روز هفتم عادت غسل میکرده و در بعضی مواقع پس از غسل تا روز دهم لکهبینی داشته، لکن غسل مجدد نمیکرده، نماز و روزههایی که انجام داده، چه حکمی دارد؟
ج. در صورت جهل قصوری، تمام نمازهایی را که بدون غسل مجدد خوانده باید قضا کند و نسبت به روزه، اگر علم به حائض بودن نداشته است، قضا ندارد.
س53. زنی که کمتر از سه روز خون میبیند، حکمش چیست؟
ج. استحاضه است، به شرطی که در باطن رحم هم خوننباشد.
س54. اگر زن چند روز با فاصله خون ببیند، آیا حیض محسوب میشود؟
ج. اگر سه روز اول خون پشت سر هم نباشد به عنوان مثال دو روز خون ببیند و یک روز پاک شود و دوباره یک روز خون ببیند، بنا بر احتیاط واجب در روزهایی که خون میبیند باید بین کارهای مستحاضه و احکام حائض جمع کند و در روزهایی که خون نمیبیند کارهایی که بر حائض حرام است را ترک و عبادتهای خود را بهجا آورد.
س55. زنی که قرص ضدبارداری میخورد که در ماه مبارک رمضان حیض نشود، اگر دو یا سه روز خون در باطن باشد و بیرون نیاید، آیا میتواند روزه بگیرد یا خیر؟
ج. اگر خون در داخل از محلّ خود حرکت کند، ولی به وسیله انگشت و پنبه بیرون نیامده باشد و تا سه روز به همین حال باقی بماند، احتیاط لازم آن است که نماز و روزهاش را مثل زن پاک انجام دهد و کارهایی که بر حائض حرام است ترک کند و بعد، روزهها را قضا کند.
س56.زنی که عادت ماهانه او مثلاً هفت روز بوده ولی به علّت گذاشتن دستگاه جلوگیری از بارداری و غیره هر بار از ده روز بیشتر خون مشاهده میکند، چه مقدار از آن حیض است؟
ج. هفت روز حیض و بقیه استحاضه است.
س57. اگر زنی بیش از سه روز خون ببیند و در کمتر از ده روز پاک شود، چنانچه بین خون زخم و حیض شک داشته باشد، تکلیفش چیست؟
ج. اگر در ایام عادت وقتیه باشد، باید آن را خون حیض قرار دهد.
س58. آیا خواندن سورههای سجدهدار، بر زن حائض یا جنب حرام است؟
ج. خواندن آیهای که سجده واجب دارد، حرام است و اگر یک حرف از این چهار آیه را هم بخواند، حرام است و احتیاط مستحب آن است که آیات دیگر سوره سجدهدار را نیز نخواند.
س59. خواندن آیههایی از قرآن که سجده واجب ندارد، برای زن حائض و یا جنب چه صورتی دارد؟
ج. خواندن بیش از هفت آیه از قرآن برای جنب و خواندن آیههای قرآن ولو کمتر از هفت آیه برای حائض مکروه است.
س60. اگر زنی قبل از ده روز از حیض پاک شود و با یقین به آن با شوهرش نزدیکی کند و قبل از ده روز لک ببیند، چه حکمی دارد؟
ج. اشکال ندارد و کفّاره هم تعلّق نمیگیرد.
س61. وظیفه حائض و نفساء در بهجا آوردن نماز آیات در موقع زلزله، خسوف، کسوف و... چیست؟
ج. نماز آیات بر حائض و نفساء واجب نیست، ولی بعد از پاک شدن بنا بر احتیاط مستحب بهجا آورد و برای زلزله، نیت ادا و برای خسوف و کسوف، نیت قضا و ادا نکند.
س62. اگر زنی قبل از اینکه غسل جنابت را انجام دهد حائض شود، آیا میتواند قبل از پاک شدن از حیض غسل جنابت کند؟
ج. انجام دادن غسل جنابت در حال حیض اشکال ندارد.
س63. زنی مبتلا به کیست رحم میباشد و در یک ماه پیدرپی خون میبیند و نمیداند خون قروح و جروح است یا حیض و استحاضه، تکلیف چیست؟ج. در فرض سؤال هر قسمت از خونی که میبیند علائم حیض یا استحاضه داشته باشد، طبق آن عمل کند و اگر نتواند تشخیص دهد، احتیاط کند به اینکه جمع کند بین اعمال استحاضه و تروک حائض.
س64. رحم زنی را طی یک عمل جراحی برداشتند، خونی که بعدها میبیند، محکوم به چیست؟
ج. در فرض سؤال، چنانچه خون مذکور اوصاف خون حیض را داشته باشد و در سایر شرایط هم مانند حیض باشد، مثلاً از سه روز کمتر نباشد، حیض است.
س65. رفتن خانم در ایام عادت به روضه، زیارت اهل قبور و حرم ائمه(علیهم السلام) جایز است؟
ج. رفتن حائض به مجلس روضه در غیرمسجد و نیز زیارت اهل قبور مانعی ندارد، امّا توقف در حرم ائمه(علیهم السلام) یعنی اطراف ضریح مطهر اشکال دارد، ولی میتواند در رواقها توقف کند.
س66. سن یائسگی در چندسالگی است؟ج. 50 سال قمری معادل 48 سال و 179 روز شمسی در زنان غیرسیده و 60 سال قمری معادل 58 سال و 77 روز و 12 ساعت شمسی در زنان سیده میباشد.
س67. اگر زن بعد از سن یائسگی خونی با نشانههای حیض ببیند، چه حکمی دارد؟
ج. حیض نیست و استحاضه است.
س68. اگر زن در سن یائسگی خود شک کند، حکم خونهایی که میبیند چیست؟
ج. اگر شرایط و نشانههای حیض را دارد، باید آن را حیض قرار دهد.
مسأله 1. از وقتی که اولین جزء بچه از شکم مادر بیرون میآید، هر خونی که زن میبیند، اگر پیش از ده روز یا آخر ده روز قطع شود، خون نفاس است، و زن را در حال نفاس، نفساء میگویند.
مسأله 2. خونی که پیش از بیرون آمدن اولین جزء بچه میبیند، نفاس نیست.
مسأله 3. لازم نیست که خلقت بچه تمام باشد، بلکه اگر خون بستهای هم از رحم خارج شود و خود زن بداند، یا چهار نفر قابله بگویند که اگر در رحم میماند انسان میشد، خونی که تا ده روز ببیند خون نفاس است.
مسأله 4. وقتی از خون نفاس پاک شد، باید غسل کند و عبادتهای خود را بهجا آورد، و اگر دوباره خون ببیند، چنانچه روزهایی که خون دیده با روزهایی که در وسط پاک بوده، روی هم ده روز یا کمتر از ده روز باشد، بنا بر احتیاط واجب روزهایی را که خون دیده، نفاسقرار دهد، و در روزهایی که در بین پاک بوده آنچه را بر نفساء حرام است ترک کند و عبادتهای خود را بهجا آورد.
مسأله 5. اگر از خون نفاس پاک شود و احتمال دهد که در باطن
خون هست، باید مقداری پنبه داخل فرج نماید و کمی صبر کند که اگر پاک است برای عبادتهای خود غسل کند.
مسأله 6. اگر خون نفاس از ده روز بگذرد، چنانچه در حیض عادت معین دارد، به اندازه روزهای عادت او نفاس و بقیه، استحاضه است؛ و اگر عادت ندارد، تا ده روز نفاس و بقیه، استحاضه میباشد، و احتیاط مستحب آن است کسی که عادت دارد، از روز بعد از عادت و کسی که ندارد، بعد از روز دهم تا روز هیجدهم زایمان، کارهای استحاضه را بهجا آورد، و کارهایی را که بر نفساء حرام است، ترک کند.
مسأله 7. زنی که عادت حیضش کمتر از ده روز است، اگر بعد از زایمان بیشتر از روزهای عادتش خون ببیند، باید به اندازه روزهای عادت را نفاس قرار دهد و بعد از آن، بنا بر احتیاط واجب تا دو روز عبادت را ترک نماید و بعد از دو روز تا روز دهم، کارهای استحاضه را بهجا آورد و کارهایی را که بر نفساء حرام است، ترک نماید واگر از ده روز بگذرد، استحاضه است و باید روزهای بعد از عادت تا روز دهم را هم استحاضه قرار دهد و عبادتهایی را که در آن روزها بهجا نیاورده قضا نماید، مثلاً زنی که عادت او شش روز بوده، اگر بیشتر از شش روز خون ببیند، باید شش روز را نفاس قرار دهد و بنا بر احتیاط واجب در روز هفتم و هشتم عبادت را ترک کند و در روز نهم و دهم کارهای استحاضه را بهجا آورد و کارهایی را که بر نفساء حرام است ترک نماید، و اگر بیشتر از ده روز خون دید، از روز بعد از عادت او، استحاضه میباشد.
مسأله 8. زنی که در حیض عادت دارد، اگر بعد از زایمان، تا یک ماه یا بیشتر از یک ماه پیدرپی خون ببیند، به اندازه روزهای عادت او نفاس است، و ده روز از خونی که بعد از نفاس میبیند، اگرچه در روزهای عادت ماهانهاش باشد، استحاضه است؛ مثلاً زنی که عادت حیض او از بیستم ماه تا بیستوهفتم است، اگر روز دهم ماه زایید و تا یک ماه یا بیشتر پیدرپی خون دید، تا روز هفدهم نفاس و از روز هفدهم تا ده روز، حتی خونی که در روزهای عادت خود - که از بیستم تا بیست و هفتم است - میبیند، استحاضه میباشد، و بعد از گذشتن ده روز، اگر خونی را که میبیند درروزهای عادتش باشد، حیض است؛ چه نشانه حیض داشته باشد یا نداشته باشد و همچنین است اگر در روزهای عادتش نباشد، ولی نشانه حیض داشته باشد، و اگر بعد از گذشتن ده روز از نفاس، در روزهایی که عادت حیض او نباشد، خونی ببیند که نشانه حیض نداشته باشد، باید احتیاطاً تا وقتی که ممکن است آن خون حیض باشد، آنچه را بر حائض حرام است ترک کند و کارهای مستحاضه را بهجا آورد.
س69. برخی از خانمها در ایام بارداری دچار خونریزی میشوند و نمیدانند حیض است یا خونهای دیگر، تکلیف چیست؟
ج. اگر دارای شرایط خون حیض (مثل سه روز پشت سر هم و مداومت خونریزی) باشد، خون حیض محسوب میشود، وگرنه استحاضه است.
س70. زن حامله در حال حمل گاهی یک لکه خون میبیند و باز ممکن است ده روز بعد هم لکهای ببیند، تکلیف آن زن چست؟
ج. اگر فقط به صورت مرقوم لک میبیند و خون هم درباطن قطع میشود، هر دو لکه، حکم استحاضه را دارد.
س71. آیا زنی که زایمان میکند غسل 20 روزه یا 40 روزه دارد و بعد از اینکه بچّه به دنیا آمده، آیا باید او را غسل داد؟
ج. پس از زایمان غسلی برای 20 یا 40 روزه نداریم. بچّه هم که به دنیا میآید غسل ندارد، ولی شستن او بعد از به دنیا آمدن مستحبّ است.
س72. چه کارهایی بر نفساء حرام است؟
ج. هر چیزی که بر حائض حرام است بر نفساء هم حرام است.
س73. حداقل و حداکثر خون نفاس چقدر است؟
ج. حداقل آن یک لحظه و حداکثر ده روز است.
س74. اگر زن باردار نزدیک زایمان چند روز خون ببیند، تکلیفش چیست؟ج. اگر پیش از زایمان باشد خون نفاس نیست، بلکه باید بر اساس شرایط و صفات، خون حیض یا استحاضه قرار دهد.
س75. اگر زن بعد از زایمان یک یا دو روز خون ببیند و پاک شود، آیا باید تا ده روز صبر کند و نمازش را ترک کند؟
ج. خیر، باید بعد از پاک شدن غسل نفاس کند و نمازهای خود را بخواند و اگر قبل از گذشتن ده روز از ولادت دوباره خون ببیند چنانچه روزهایی که خون دیده با پاکی بین آن روی هم رفته ده روز و یا کمتر از ده روز است، تمام آن نفاس است و مجدداً غسل نفاس نماید و بنا بر احتیاط واجب روزهایی که در وسط پاک بوده احتیاط کند؛ یعنی آنچه بر نفساء حرام است ترک کند و عبادتهای خود را بهجا آورد.
س76. خانمهایی که دوقلو میزایند، حکم خون نفاسشان چیست؟ به عنوان مثال یک هفته بعد از تولد بچه اول، بچه دوم به دنیا میآید؟
ج. بر فرض تداوم خون تمام خونی که تا ده روز پس از تولد فرزند دوم میبیند حکم خون نفاس را دارد.
س77. خانمی که بچهاش را سقط کرده و یا به عللی کورتاژ کرده، خون بعد از آن خون نفاس است؟
ج. در فرض سؤال اگر خون بستهای از رحم خارج شود و بداند که اگر در رحم میماند انسان میشد، خونی که تا ده روز میبیند نفاس است و باید به احکام آن عمل کند.
س78. خانمی که عادت ماهانه وقتیه عددیه و یا عددیه دارد، اگر بعد از زایمان تا یک ماه خون ببیند، وظیفهاش چیست؟
ج. باید به اندازه روزهای عادتش نفاس قرار دهد و بعد از آن، تا ده روز به احکام استحاضه عمل کند و بعد از گذشتن ده روز، اگر خونی که میبیند در ایام عادتش باشد و یا نشانههای حیض را داشته باشد، خون حیض است. در غیراین صورت، استحاضه است.
س79.خانمی که عادت ماهانه ثابتی ندارد، بعد از زایمان بهطور پیدرپی تا یک ماه یا بیشتر خون میبیند، تکلیف چیست؟
ج. ده روز اول خون نفاس، ده روز دوم استحاضه و خونی که بعد از آن میبیند، اگر نشانههای حیض دارد، حیض؛ وگرنه استحاضه است (نشانههای حیض: سیاه، گرم، غلیظ و با فشار و سوزش خارج میشود).
س80. آیا آبی که در اثر پاره شدن کیسه جنین قبل از زایمان خارج میشود، نجس است؟
ج. خیر، پاک است، مگر اینکه همراه خون بیرون بیاید.
س81. خانمهایی که زایمانشان به صورت عمل سزارین است، آیا خونی که از مجرای طبیعی خارج میشود، خون نفاس است؟
ج. اگر خون زخم و جراحت نباشد، باید به احکام نفاس عمل کند.
س82. آیا برای دست زدن به جنین سقطشده غسل واجب است؟
ج. اگر چهار ماه او تمام شده و روح در بدنش دمیدهشده، غسل مس میت واجب است.
س83. مادرانی که بچّهشان مرده به دنیا میآیند، آیا باید غسل مس میت کنند؟
ج. اگر چهار ماه او تمام شده و بدن بچه سرد شده باشد و با بدن مادر تماس پیدا کند، بر مادر غسل مس میت واجب است.
مسأله 1. اگر جنب عمداً تا اذان صبح غسل نکند، یا اگر وظیفه او تیمم است، عمداً تیمم ننماید در روزه ماه رمضان و قضای آن، روزهاش باطل است، و در غیر این دو، احوط باقی نماندن بر جنابت است تا صبح.
مسأله 2. اگر در ماه رمضان تا اذان صبح غسل نکند و تیمم هم ننماید، ولی از روی عمد نباشد، مثل آنکه دیگری نگذارد غسل و تیمم کند، روزهاش صحیح است.
مسأله 3. کسی که جنب است و میخواهد روزه ماه رمضان یا قضای آن را بگیرد، چنانچه عمداً غسل نکند تا وقت تنگ شود، معصیت کرده، و احوط آن است که تیمم کند و روزه بگیرد و بعد هم آن را بهجا آورد و در قضای موسع، روزه باطل است.
مسأله 4. اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک روز یادش بیاید، باید روزه آن روز را قضا نماید، و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، بایدروزه هرچند روزی را که یقین دارد جنب بوده، قضا نماید؛ مثلاً اگر نمیداند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز را قضا کند.
مسأله 5. کسی که در شب ماه رمضان برای هیچکدام از غسل و تیمم
وقت ندارد، اگر خود را جنب کند، روزهاش باطل است و قضا و کفاره بر او واجب میشود، ولی اگر برای تیمم وقت دارد، چنانچه خود را جنب کند معصیت کرده، ولی واجب است تیمم نماید و روزهاش صحیح است.
مسأله 6. اگر گمان کند که برای غسل وقت دارد و خود را جنب نماید و بعد بفهمد وقت تنگ بوده؛ چه جستوجو کرده و چه نکرده، واجب است با تیمم روزه بگیرد، و روزهاش صحیح است.
مسأله 7. کسی که در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد تا صبح بیدار نمیشود، نباید پیش از غسل کردن بخوابد، و چنانچه بخوابد و تا صبح بیدار نشود، روزهاش باطل است و قضا و کفاره بر او واجب میشود.
مسأله 8. جنب اگر عادت و اطمینان به بیدار شدن قبل از اذان صبح ندارد، بنا بر احتیاط واجب نباید پیش از غسل بخوابد، و اگر بخوابد، خواب اول باشد یا دومحکم باقی ماندن عمدی با جنابت تا صبح را دارد که باید قضای روزه را بگیرد، و کفاره نیز بدهد.
مسأله 9. کسی که در شب ماه رمضان جنب است، اگر عادت و اطمینان به بیدار شدن پیش از اذان صبح را دارد، جایز است با تصمیم به آنکه بعد از بیدار شدن غسل کند بخوابد، و چنانچه در این صورت اتفاقاً تا صبح خواب بماند، روزهاش صحیح است.
مسأله 10. کسی که در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار میشود، چنانچه غفلت داشته باشد که
بعد از بیدار شدن باید غسل کند، در صورتی که بخوابد و تا اذان صبح خواب بماند، اگر خواب اول او باشد، روزهاش صحیح است؛ نه قضا دارد و نه کفاره، و در خواب دوم و سوم، قضا بر او واجب میشود.
مسأله 11. کسی که در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار میشود، چنانچه نخواهد بعد از بیدار شدن غسل کند، یا تردید داشته باشد که غسل کند یا نه، در صورتی که بخوابد و بیدار نشود، روزهاش باطل است.
مسأله 12. اگر جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بیدار شود، و بداند که اگر دوباره بخوابد پیش از اذانصبح بیدار میشود، و تصمیم هم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند، چنانچه دوباره بخوابد و تا اذان بیدار نشود، باید روزه آن روز را قضا کند، و همچنین اگر از خواب دوم بیدار شود و برای مرتبه سوم بخوابد و تا اذان صبح بیدار نشود، قضای روزه آن روز بر او واجب میشود، و بنا بر احتیاط لازم کفاره هم بر او واجب میشود.
مسأله 13. کسی که میخواهد قضای روزه رمضان را بگیرد، هرگاه تا اذان صبح جنب بماند، اگرچه از روی عمد نباشد، اگر وقت وسعت داشته باشد، روزه او باطل است، و اگر وقت تنگ باشد، احتیاط واجب، گرفتن روزه آن روز و عوض آن بعد از ماه مبارک است.
مسأله 14. اگر زن، پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و عمداً غسل نکند، یا اگر وظیفه او تیمم است عمداً تیمم نکند، روزهاش باطل است.
مسأله 15. اگر زن، پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود، و برای غسل وقت نداشته باشد، چنانچه بخواهد روزه واجبی بگیرد که مثل روزه رمضان وقت آن معین است، باید تیمم نماید، و بنا بر احتیاط مستحب تا اذان صبح بیدار بماند، و اگر بخواهد روزه مستحب یا روزه واجبی بگیرد که مثل روزه کفاره وقتآن معین نیست، نمیتواند با تیمم روزه بگیرد.
مسأله 16. اگر زن، نزدیک اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود، و برای هیچکدام از غسل و تیمم وقت نداشته باشد، یا بعد از اذان بفهمد که پیش از اذان پاک شده، چنانچه روزهای را که میگیرد مثل روزه رمضان واجب معین باشد، صحیح است، و اگر روزه مستحب یا روزهای باشد که مثل روزه کفاره وقت آن معین نیست، صحیح بودن آن اشکال دارد.
مسأله 17. اگر زن، بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاک شود یا در بین روز خون حیض یا نفاس ببیند، اگرچه نزدیک مغرب باشد، روزهاش باطل است.
مسأله 18. اگر زن، غسل حیض یا نفاس را فراموش کند و بعد از یک روز یا چند روز یادش بیاید، قضای روزههایی را که گرفته بنا بر احتیاط، مستحب است که بگیرد.
مسأله 19. اگر زن، پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود، و در غسل کردن کوتاهی کند و تا اذان غسل نکند، روزهاش باطل است، ولی چنانچه کوتاهی نکند، مثلاً منتظر باشد که حمام زنانه شود، اگرچه
سه مرتبه بخوابد و تا اذان غسل نکند، و در تنگی وقت تیمم کند یا از تیمم هم عاجز باشد، روزهاش صحیح است.
مسأله 20. اگر زنی که در حال استحاضه است، غسلهای خود را به تفصیلی که قبلاً گفته شد بهجا آورد، روزهاش صحیح است.
مسأله 21. کسی که مس میت کرده، یعنی جایی از بدن خود را به بدن میت رسانده، میتواند بدون غسل مس میت، روزه بگیرد، و اگر در حال روزه هم میت را مس نماید، روزهاش باطل نمیشود.
س84. اگر کسی در شب ماه رمضان جنب شود و تا نزدیک اذان صبح غسل را به تأخیر اندازد آیا روزه او صحیح است؟
ج. در این فرض هرچند تأخیر غسل گناه است، بنا بر احتیاط واجب تیمم کند و روزه بگیرد و قضای آن را نیز بهجا آورد.
س85. کسی که در تنگی وقت قبل از اذان صبح در ماه رمضان به جهت جنابت تیمم کند، آیا با همان تیمم نماز هم میتواند بخواند؟
ج. خیر، باید برای نماز غسل کند.
س86. اگر در ماه رمضان با اعتقاد به اینکه برای غسل وقت دارد، مشغول غسل شود و در حین غسل بفهمد که صبح شده، حکم روزه او چیست؟ج. روزهاش صحیح است.
مسأله 22. اگر در روزه رمضان در شب جنب شود و به تفصیلی که
قبلاً گفته شد بیدار شود و دوباره بخوابد، و تا اذان صبح بیدار نشود، و یا بیدار بشود و برای مرتبه سوم بخوابد و بیدار نشود، باید قضای آن روز را بگیرد، و بنا بر احتیاط مستحب برای مرتبه سوم کفاره نیز بدهد، ولی اگر کار دیگری که روزه را باطل میکند عمداً انجام دهد، در صورتی که میدانسته آن کار روزه را باطل میکند، قضا و کفاره بر او واجب میشود، و این حکم در انجام غسل ارتماسی، بنا بر احتیاط واجب است.
مسأله 23. اگر به واسطه ندانستن مسأله کاری انجام دهد که روزه را باطل میکند، چنانچه در یاد گرفتن مسأله تقصیر کرده و در وقت بهجا آوردن آن کار احتمال مفطر بودن آن را میداده، کفاره بر او واجب میشود، و اگر در وقت بهجا آوردن آن غفلت داشته، بنا بر احتیاط کفاره لازم است، ولی اگر در یاد گرفتن مسأله تقصیر نکرده باشد، کفاره واجب نیست.
مسأله 24. اگر عمداً روزه خود را باطل کند و بعد عذری، مانند حیض یا نفاس یا مرض برای او پیداشود، بنا بر احتیاط کفاره بر او واجب میشود.
مسأله 25. اگر روزهدار در رمضان با زن خود که روزهدار است جماع کند، چنانچه زن را مجبور کرده باشد، کفاره روزه خودش و روزه زن را باید بدهد، و اگر زن به جماع راضی بوده، بر هر کدام یک کفاره واجب میشود.
مسأله 26. اگر زنی شوهر روزهدار خود را مجبور کند که جماع نماید یا کار دیگری که روزه را باطل میکند انجام دهد، واجب نیست کفاره روزه شوهر را بدهد.
مسأله 27. اگر روزهدار در ماه رمضان، زن خود را مجبور به جماع کند، و در بین جماع زن راضی شود، بنا بر احتیاط واجب باید مرد، دو کفاره و زن، یک کفاره بدهد.
مسأله 28. اگر روزهدار در ماه رمضان با زن روزهدار خود که خواب است جماع نماید، یک کفاره بر او واجب میشود و روزه زن صحیح است، و کفاره هم بر او واجب نیست.
مسأله 29. اگر مرد، زن خود را مجبور کند که غیرجماع کار دیگری که روزه را باطل میکند بهجا آورد، کفاره زن را نباید بدهد، و بر خود زن هم، کفاره واجب نیست.
مسأله 30. کسی که به واسطه مسافرت یا مرض روزه نمیگیرد، نمیتواند زن روزهدار خود را مجبور بهجماع کند، ولی اگر او را مجبور نماید، کفاره بر مرد واجب نیست.
مسأله 31. انسان نباید در بهجا آوردن کفاره کوتاهی کند، ولی لازم نیست فوراً آن را انجام دهد.
مسأله 32. کسی که قضای روزه رمضان را گرفته، اگر بعد از ظهر عمداً کاری که روزه را باطل میکند انجام دهد، باید به ده فقیر هر کدام یک مد که تقریباً ده سیر است طعام بدهد و اگر نمیتواند، سه روز روزه بگیرد.
مسأله 33. زنی که زاییدن او نزدیک است و روزه برای حملش یا برای خودش ضرر دارد، روزه بر او واجب نیست، و در صورت اول، باید برای هر روز بنا بر احتیاط لازم یک مد طعام به فقیر بدهد؛ ولی اگر روزه برای خودش ضرر دارد، رعایت این احتیاط لازم نیست؛ اگرچه بهتر است، و روزههایی را که نگرفته، باید قضا نماید.
مسأله 34. زنی که بچه شیر میدهد و شیر او کم است؛ چه مادر بچه، یا دایه او باشد، یا بیاجرت شیر دهد، اگر روزه برای بچه یا برای خودش ضرر دارد روزه بر او واجب نیست، و در صورت اول باید برای هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد، و در هر دو صورت روزههایی را که نگرفته باید قضا نماید، ولی اگر کسی پیدا شود که بیاجرت بچه را شیر دهد، یا برای شیر دادن بچه از پدریا مادر بچه یا از کس دیگری که اجرت او را بدهد اجرت بگیرد، احتیاط واجب آن است که بچه را به او بدهد و روزه بگیرد.
س87. زنی مریض بوده و ماه رمضان روزه نگرفته و مرض او تا سال بعد ادامه داشته است و کفاره بر عهده او آمده، ولی از خود پولی ندارد، آیا کفاره زن بر عهده شوهر واجب است یا نه؟
ج. کفّاره زن بر شوهر واجب نیست.
س88. دختری در سن 9 سالگی از روی نادانی روزه خود را در ماه رمضان افطار مینماید، آیا کفاره تعلّق میگیرد؟
ج. در فرض سؤال چنانچه 9 سال قمری را تمام کرده و توانایی روزه گرفتن را دارد و با اینکه میداند روزه خوردن برای او حرام شده است، روزه را میخورد؛ کفاره دارد؛ هرچند نداند که روزه خوردن علاوه بر حرمت کفاره هم دارد.
س89.سن بلوغ دخترها 9 سال در رساله ذکر شده است و تکلیف بر او واجب است؛ درحالیکه دختر اینقدر کوچک است که اگر روزه بگیرد مریض میشود؛ و علامت بلوغ دیگر هم ندارد، تکلیف ایشان چیست؟
ج. سن تکلیف دختران نه سال کامل قمری است و در عین حال قدرت شرط تکلیف است، آنچه قدرت انجامش را دارد باید انجام دهد و آنچه قدرتش را ندارد؛ تکلیف ساقط است؛ مثلاً اگر قدرت گرفتن روزه ندارد نباید روزه بگیرد و هر وقت قدرت یافت، قضای آن را بهجا آورد؛ ولی نماز و حجاب و امثال اینها را که قدرت دارد باید انجام دهد.
س90. خانمی از 27 سالگی به بعد بر اثر بیماری قادر به گرفتن روزه نبوده است، حال تکلیف او چیست؟
ج. در فرض سؤال، قضای روزهها لازم نیست، لکن برای هر روز 750 گرم طعام، مانند گندم و آرد به فقیر غیرسید به عنوان کفّاره بدهد.
س91. آیا زن حاملهای که نمیتواند روزه بگیرد و روزههایش را میخورد، برای ادای روزههای نگرفته باید دو کفّاره بپردازد یا خیر؟
ج. برای افطار روزه، یک کفّاره بپردازد و اگر تا رمضان آینده
بدون عذر موفق به گرفتن قضا نشد، کفاره تأخیر هم لازم است و به توضیح المسائل مسأله 1737 مراجعه شود.
س92. روزه زنانی که در ماه مبارک رمضان برای جلوگیری از عادت ماهانه از قرص استفاده مینمایند صحیح است یا خیر؟
ج. اگر عادت نشوند، روزه آنها صحیح است.
مسأله 1. مهری را که زن میگیرد و مالی را که مرد، عوض طلاق خلع دریافت میکند خمس ندارد، و همچنین است ارثی که به انسان میرسد ولی اگر مثلاً با کسی خویشاوندی دوری داشته باشد و نداند چنین خویشی دارد، احتیاط واجب آن است خمس ارثی را که از او میبرد، اگر از مخارج سالش زیاد بیاید، بدهد.
س1. زنی که مهر خود را فروخته و با پول آن خانهای خریده است، در صورتی که ازدیاد قیمت پیدا کند و آن را بفروشد، متعلّق خمس هست یا خیر؟
ج. در مورد سؤال اگر خانه را برای تجارت نخریده، زیادی قیمت نسبت به ارزش موقعی که خانه را خریداری کرده، ربح سال فروش است؛ چنانچه آن زیادی قیمت صرف مؤونه نشود و سال بر آن بگذرد، خمس به آن زیادی تعلق میگیرد.
مسأله 2. بعد از تمام شدن سال و مستقر شدن خمس،تصرف در مالی که خمس آن واجب شده، بدون اذن حاکم شرع جایز نیست.
س94. زنی که درآمدی از خودش داشته باشد، میتواند از درآمدش بدون اجازه شوهر خمس بدهد یا خیر؟
ج. واجب است خمس بپردازد و اجازه شوهر لازم نیست.
س95. شوهر خرجی خانه را در اختیار همسر خود میگذارد. همسر مخارج خانه را تأمین میکند، ولی سالیانه از وجهی که شوهر در اختیار او گذاشته اضافه میآید. آیا زن میتواند خمس آن را بپردازد - با توجه به اینکه شوهر میگوید راضی نیستم - یا خیر؟
ج. در فرض سؤال، چنانچه وجهی که شوهر در اختیار همسر قرار داده تملیک به همسر نموده، وجه متعلّق به زن است و بر خود زن واجب است خمس آن را بدهد و اجازه شوهر لازم نیست و اگر تملیک نکرده و فقط اجازه داده که از آن برای مخارج خانه مصرف نماید، در این صورت مقدار زاید در آخر سال، متعلّق به شوهر و پرداخت خمس آن منوط به اجازه شوهر است. بلی اگر امتناع نماید و به زن بگوید برای مخارج مصرف کن، زنبا اجازه مجتهد، خمس آن را از طرف شوهر بدهد.
س96. چندی قبل مسألهای با مضمون ذیل از محضر آن جناب استفتا شده: «زنی که خرج او را شوهرش میدهد، و خود زن سال خمسی هم دارد،
فیش تلفنی داشته که آن را فروخته و مقداری منفعت هم برده، ولی پول فیش را بهطور ماهیانه میگیرد و خرج میکند آیا سهمین بدهکار میشود یا خیر؟».
جواب مرقوم فرمودهاید: «در مورد سؤال چنانچه فیش تلفن را از پول مخمّس تهیه نموده و فعلاً هم آنچه به عنوان قسط میگیرد صرف مؤونه زندگی مینماید، خمس ندارد».
به عرض میرسد: با توجه به اینکه فیش از پول مخمّس تهیه نشده، اما قسط مذکور را صرف مؤونه زندگی مینماید، آیا خمس تعلق میگیرد یا نه؟
ج. در فرض سؤال، چنانچه فیش را از عواید خمس نداده خریده باشد و سال بر آن گذشته باشد، در موقع گرفتن هر قسط خمس همان قسط را بپردازید.
س97. زنی از درآمد خود بعضی از اوقات خوراکی میخرد و به منزل همسرش میآورد. اگر پوشاک یا خوراکی آخر سال زائد باشد به آن خمس تعلق میگیرد یا خیر؟ همسر زوج باید بپردازد یا زنی که خریده است؟
ج. اگر به زوج نبخشیده باشد، باید خود زوجه خمس آن را بپردازد و اگر به شوهر خود بخشیده باشد، خمس آن بر زوجه واجب نیست و باید زوج خمس آن را بدهد.
س98. طلایی که بانوان جهت زینت خریداری میکنند یا به عنوان هدیه میگیرند، آیا به آن خمس تعلق میگیرد یا نه؟
ج. طلا جهت زینت در حد شأن خمس ندارد.
س99. اگر زنی طلای زینتی خود را که بدان نیز احتیاج دارد، برای رفع نیازمندیها و مؤونه زندگی بفروشد و در سال مصرف کند: اولاً آیا متعلق خمس است یا نه؟ ثانیاً چنانچه پولش تا پایان سال به مصرف نرسید و برای سال دیگر ماند آیا خمس دارد یا خیر؟ ثالثاً در هر صورت اگر سالهای بعد چون نیاز به زینت دارد، اگر مرد بخواهد دو مرتبه از درآمد کار، طلایی برای عیال خود بخرد باید خمس آن را بدهد یا نه؟
ج. در فرض سؤال، زینتآلات فروختهشده چنانچه در سال فروش صرف مؤونه بشود خمس ندارد. و اگر در سال فروش صرف مؤونه نشود، زائد بر قیمت خرید خمس دارد. و زینتآلاتی که دوباره شخص برای عیال خود میخرد، اگر زائد بر شأنش نباشد خمس ندارد.
س100. طلایی که زینت زن است، اگر یک سال یا دو سال از آن برای زینت استفاده نکند، آیا خمس و زکات به آن تعلق میگیرد یا خیر؟
ج. در فرض سؤال طلای مذکور زکات ندارد و نسبت به خمس، تا آن را نفروخته خمس واجب نیست و هر وقت فروخته شد، ترقی
قیمت آن از قیمت خرید از عواید سال فروش است که اگر به مصرف مؤونه رسید خمس ندارد، و الا خمس مقدار زائد بر قیمت خرید واجب است.
س101. آیا پارچهای را که شوهر جهت تهیه لباس برای همسرش خریداری میکند و سال بر آن میگذرد، خمس تعلق میگیرد یا خیر و چه کسی باید خمس بدهد؟
ج. در مورد سؤال خمس دارد و خمس آن را باید مالک پارچه بدهد.
س102. آیا به پولی که زن کارمند به شوهرش میبخشد، خمس تعلق میگیرد یا خیر؟
ج. مانند سایر عواید است که اگر تا آخر سال خمسی شوهر، صرف مؤونه نشده باشد خمس دارد.
مسأله 1. اگر صیغه دائم را خود زن و مرد بخوانند و اول زن بگوید:
زَوِّجْتُك نَفْسي عَلی الصِّدَاقِ الْ-مَعْلوُم
خود را زن تو نمودم به مهری که معین شده،
پس از آن، بدون فاصله مرد بگوید:
قَبِلْتُ التَّزْویجَ
قبول کردم ازدواج را
عقد صحیح است، و اگر دیگری را وکیل کنند که از طرف آنان صیغه عقد را بخواند، چنانچه مثلاً اسم مرد احمد و اسم زن فاطمه باشد و وکیل زن بگوید:
زَوَّجْتُ مُوَکّلَتي فَاطِمَةَ مُوَکلَك أَحْمَدَ عَلی الصِّدَاقِ الْ-مَعْلوُمِ،
پس بدون فاصله وکیل مرد بگوید:
قَبِلْتُ التَّزْویجَ لِ-مُوَکّلي أَحْمَدَ عَلی الصِّدَاقِالْ-مَعْلوُمِ
عقد صحیح میباشد، و بهتر آن است لفظی که مرد میگوید با لفظی
که زن میگوید مطابق باشد، مثلاً اگر زن «زَوَّجْتُ» میگوید، مرد هم «قَبِلْتُ التَّزْوِیجَ» بگوید.
مسأله 2. اگر خود زن و مرد بخواهند صیغه عقد غیردائم را بخوانند، بعد از آنکه مدت و مهر را معین کردند، چنانچه زن بگوید:
زَوَّجْتُك نَفْسي في الْ-مُدَّةِ الْ-مَعْلوُمَةِ عَلَی الْ-مَهْرِ الْمَعْلومِ
بعد بدون فاصله مرد بگوید: «قَبِلْتُ» صحیح است، و اگر دیگری را وکیل کنند و اول، وکیل زن به وکیل مرد بگوید:
مَتَّعْتُ مُوَکلَتِي مُوَکّلَك فِي الْ-مُدَّةِ الْ-مَعْلوُمَةِ عَلَی الْ-مَهْرِ الْمَعْلومِ
پس بدون فاصله، وکیل مرد بگوید:
قَبِلْتُ لِ-مُوَکّلِي هَکذا
صحیح میباشد.
مسأله 3. دختری که به حد بلوغ رسیده و رشیده است، یعنی مصلحت خود را تشخیص میدهد، اگربخواهد شوهر کند، چنانچه باکره باشد، بنا بر احتیاط باید از پدر یا جد پدری خود اجازه بگیرد، اجازه مادر و برادر لازم نیست.
مسأله 4. زنی که عقد دائم شده، نباید بدون اجازه شوهر از خانه
بیرون رود، و باید خود را برای هر لذتی که او میخواهد تسلیم نماید، و بدون عذر شرعی از نزدیکی کردن او جلوگیری نکند، و اگر در اینها از شوهر اطاعت کند، تهیه غذا و لباس و منزل او بر شوهر واجب است، و اگر تهیه نکند؛ چه توانایی داشته باشد یا نداشته باشد، مدیون زن است.
مسأله 5. اگر زن در کارهایی که در مسأله پیش گفته شد، اطاعت شوهر را نکند، گناهکار است و حق غذا و لباس و منزل و همخوابی ندارد، ولی مهر او از بین نمیرود.
مسأله 6. مرد حق ندارد زن خود را به خدمت خانه مجبور کند.
مسأله 7. مخارج سفر زن اگر بیشتر از مخارج وطن باشد، با شوهر نیست، ولی اگر شوهر مایل باشد که زن را سفر ببرد، باید خرج سفر او را بدهد.
مسأله 8. زنی که از شوهر اطاعت میکند و شوهرخرج او را نمیدهد، اگر ممکن است میتواند خرج خود را بدون اجازه از مال او بردارد، و اگر ممکن نیست، چنانچه ناچار باشد که معاش خود را تهیه کند، اگر نمیتواند با اطاعت شوهر تهیه معاش کند، در موقعی که مشغول تهیه معاش است، اطاعت از شوهر بر او واجب نیست، ولی احتیاط آن است که از حاکم شرع هم اذن بگیرد.
س103. در عقد موقت و دائم، آیا اجازه پدر برای دختر باکره شرط است یا خیر؟ و اگر دختری پدر و جد پدری ندارد، میشود او را عقد کرد؟
ج. بنا بر احتیاط شرط است، و اگر ازدواج او با کفو باشد با عدم
کفو دیگر و پدر امتناع کند، اذن پدر ساقط است. و اگر پدر یا جدّ پدری ندارد، جز اجازه و رضایت خود دختر رشیده، اجازه دیگری لازم نیست.
مسأله 9. زنی که نُه سالش تمام شده و یائسه نیست، و شوهرش با او نزدیکی کرده، اگر طلاقش دهد، بعد از طلاق باید عدّه نگه دارد؛ یعنی بعد از آنکه در پاکی طلاقش داد، و مقداری هرچند کم باشد بعد از طلاقپاک بود، به قدری صبر کند که دو بار حیض ببیند و پاک شود، و همین که حیض سوم را دید، عدّه او تمام میشود و میتواند شوهر کند، ولی اگر بعد از عقد با او نزدیکی نکرده باشد و طلاقش بدهد، عدّه ندارد؛ یعنی میتواند بعد از طلاق فوراً شوهر کند.
مسأله 10. زنی که نه سالش تمام شده و یائسه نیست، اگر متعه شود، مثلاً یکماهه یا یکساله شوهر کند، چنانچه شوهرش با او نزدیکی نماید، و مدت آن زن تمام شود، یا شوهر مدت را به او ببخشد، باید عدّه نگهدارد. پس اگر حیض میبیند، واجب است به مقدار دو حیض عدّه نگهدارد، و اگر حیض نمیبیند، باید 45 روز از شوهر کردن خودداری نماید.
مسأله 11. زنی که شوهرش مرده، اگر آبستن نباشد، باید چهار ماه و ده
روز عدّه نگهدارد، یعنی از شوهر کردن خودداری نماید، اگرچه یائسه یا متعه باشد، یا شوهرش با او نزدیکی نکرده باشد؛ و اگر آبستن باشد، باید تا موقع وضع حمل عدّه نگهدارد، ولی اگر پیش از گذشتن چهار ماه و ده روز، بچهاش به دنیا بیاید، باید تاچهار ماه و ده روز پس از مرگ شوهرش صبر کند، و این عدّه را عدّه وفات میگویند.
مسأله 12. زنی که در عدّه وفات میباشد، حرام است لباس الوان بپوشد و سرمه بکشد، و همچنین کارهای دیگری که زینت حساب شود، بر او حرام میباشد.
س104. آیا حجاب از ضروریات اسلام است؟ منکران و کسانی که به این دستور الهی به ویژه در جامعه اسلامی بیاعتنایی میکنند، چه حکمی دارد؟
ج. بلی، اصل حجاب از ضروریات اسلام است و رعایت حجاب بر زنان مسلمان واجب است.
س105. لطف کنید آیههای مربوط به احکام حجاب و نگاه کردن را برایم ارسال کنید.
ج. به سوره مبارکه نور آیات شریفه 30 و 31 و سوره احزاب آیات 53 و 59 مراجعه نمایید. برای تفصیل مطلب باید به کتب تفسیر و روایی و فقهی مراجعه نمایید.
س106. چرا زن باید حجاب را رعایت کند؟
ج. حجاب زن موجب شخصیت و مصون ماندن او از نظرهای سوء هواپرستان و عفت جامعه است، رعایتحجاب حفظ شخصیت زن و مصونیت جامعه از آلودگی به فساد و تبعات
کثیرهای است که بر بیحجابی مترتب میشود و بر این اساس زن باید خود را از نظر نامحرمان مستور بدارد؛ بهطوریکه حجم مفاتن بدن او هم معلوم نباشد و انظار هواپرستان را جلب نکند و هیچ پوششی مانند چادر این هدف را تأمین نمیکند چنانکه سیره بانوان متدین هم خلفاً عن سلف پوشش با چادر و مانند آن بوده و به نظر حقیر بنا بر احتیاط واجب، پوشاندن وجه و کفین مخصوصاً اگر در معرض دید «من فی قلبه مرض» باشد، لازم است. تذکر میدهم وضعی که فعلاً متعارف شده که بههیچوجه بانوان بر مرجوحیت و ناخوشایند بودن کشف وجه توجه ندارند و با مردان بیگانه بهطور مستمر مثل مرد با مرد یا زن با زن معاشرت و همکاری دارند و آن را عادت و رسم قرار دادهاند و در معابر و خیابانها و مجالس ظاهر میشوند با مجموع تعالیم اسلامی و جهاتی که شارع مقدس در حفظ آن کرامت والای زن را در نظر گرفته، منطبق نمیشود و با این جمله بزرگ و پرمعنی قرآنی که حد رابطه زن و مرد بیگانه را با هم اگرچه به صورت ارشاد و سفارش و توصیه آن را فرض کنیم، سازگار نیست: )ذَلِکمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْوَقُلُوبِهِنَّ(،(1)) هر نوع و هر وضعی که با آن دلهای مردان و زنان پاکتر بماند، آن مطلوب است. البته فرهنگهای غربی که حتی روابط نامشروع
1) . احزاب، 53.
زن و مرد را عیب نمیگیرند یا مهم نمیشمارند و شنایع دیگر را مجاز و قانونی کردهاند، بسیاری از سنن و اخلاقیات زن مسلمان را در حفظ عفت و شرف خود خلاف آزادی او میدانند. اما زن مسلمان و تعلیمات اسلامی آن فرهنگ را محکوم و مبتذل و دون شأن زن و انسان میدانند. شخصیت زن مسلمان را نمیتوان با این نگرشهای حیوانی زیر سؤال برد. خداوند متعال زن و مرد ما را به راه مستقیم احکام جامعالاطراف اسلام هدایت فرماید. درود بر مولیالموحدین امیرالمؤمنین علی(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) که برحسب روایت اصبغ بن نباته از آن حضرت که در مثل کتاب من لا یحضره الفقیه که بیش از یک هزار سال قبل تألیف شده، از این گرایشها و فتنهها خبر داده است و زن و مرد را هشدار دادهاند.((1)) امید است شما خواهران بافضیلت که بر جوانب متعدد حیات زن و سیاستهایی که همیشه و خصوص تقریباً از یکصد سال پیش تا این زمان برایتغییر هویت اسلامی بانوان و در نتیجه تغییر هویت اسلامی کل جامعه وجود داشته، احاطه و آگاهی دارید، بتوانید تعهد بانوان را با سنن اسلامی بیش از پیش استحکام بخشید و آنان را در برابر تبلیغات سوء مصونیت داده و بیمه نمایید.
1) . صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج3، ص390.
س107. آیا حرمت بیحجابی با حرمت بدحجابی فرقی دارد و حرمتش تفاوتی دارد؟
ج. هر دو حرام است.
س108. اگر زن مسلمانی در حکومت کافر زندگی کند و آن حکومت او را از داشتن حجاب منع کند، مانند آنچه در فرانسه اتفاق افتاده است، تکلیف او چیست؟
ج. لازم است مقاومت کند و در صورتی که او را ملزم به خلاف شرع میکنند، باید از آنجا مهاجرت کند.
س109. در چه سنی باید دختربچهها و پسرها از همدیگر حجاب را رعایت کنند؟
ج. نسبت به پوشش دختر موقعی که نه سال قمری راتمام کرد، بالغه است و باید خود را از نامحرم حفظ کند و نسبت به نگاه به مسأله 2442 توضیح المسائل حقیر مراجعه نمایید.
س110. میزان حجاب و عفت برای یک زن و برای یک مرد به چه نحو است؟
ج. میزان حجاب و عفت برای زن این است که خود را از
نامحرم بپوشاند و بنا بر احتیاط واجب صورت و دستها را، و بهترین پوشش چادر است و برای مردان نپوشاندن مواضعی که از سابق پوشاندن آنها مرسوم و متعارف نبوده، اشکال ندارد.
س111. حدود حجاب اسلامی برای بانوان چیست؟ برای این منظور پوشیدن لباس بلند و آزاد و شلوار و روسری کفایت میکند و اصولاً چه کیفیتی در لباس و پوشش زن در برابر افراد نامحرم باید رعایت شود؟
ج. بانوان باید خود را با چادر و مانند آن از نامحرم بپوشانند.
س112.به نظر حضرتعالی زن باید قسمت زیرین فک خود را - که چانه گفته میشود - از نامحرم بپوشاند و یا اینکه گردن را بپوشاند، کافی است؟ اگر باید چانه را بپوشاند، دقیقاً باید تا کجای آن را بپوشاند؟
ج. چانه جزء وجه است و به نظر حقیر احتیاط واجب برای زن مستور نمودن وجه و کفین است؛ چنانکه احتیاط واجب عدم جواز نظر مرد نامحرم به وجه و کفین زن است.
س113. چه مقدار از صورت خانمها باید پنهان باشد؟
ج. به نظر حقیر احتیاط این است که خانمها صورت خود را از نامحرم بپوشانند و اگر در احتیاط با رعایت الأعلم فالأعلم رجوع به مجتهد دیگر نمایند که پوشاندن صورت را واجب نداند، بههرحال باید مو و هرچه بیشتر از گردی صورت است بپوشانند.
س114. آیا پوشانیدن کف و روی پا از نامحرم برای زن لازم است؟
ج. بنا بر احتیاط لازم است.
س115. خانمهایی که بعضاً در تابستان بدون پوشیدن جوراب در خارج منزل میآیند، آیا این عمل جایز است؟
ج. جایز نیست.
س116. آیا آرایش در حد ساده (اصلاح صورت) با آرایش غلیظ (که از انواع کرمها و... استفاده میشود) فرقی دارد؟ و در هر کدام پوشش چگونه است؟
ج. در فرض سؤال، فرقی بین آرایشکرده و غیرش نیست؛ بلی، در وجه و کفین بنا بر احتیاط، واجب است آرایش بهطورحتم پوشیده شود.
س117. در فرض نپوشاندن وجه (درحالیکه شخص آرایش کرده)، آیا حرمت برای زن است که نپوشانده یا برای نامحرمی که نگاه میکند (با قصد لذت یا غیرقصد لذت)؟
ج. حرمت برای هر دو است؛ چه با قصد تلذذ و چه بدون آن.
س118. آیا ناخن بلند برای زن زینت محسوب شده و باید از نامحرم پوشانده شود؟
ج. بلند بودن ناخن کراهت دارد و به نظر حقیر بنا بر احتیاط واجب، خانمها باید دست و صورت را از نامحرم بپوشانند.
س119. آیا پوشاندن ابروها برای خانمها لازم است؟
ج. پوشاندن ابروها بنا بر احتیاط واجب بر خانمها واجب است.
س2120. حدّ حجاب یک خانم در نماز چقدر است؟
ج. در حال خصوص نماز لازم نیست صورت و دستها تا مچ و پاها تا زیر پا پوشیده باشد. بلی، به عنوان مقدمه علمیه باید قدری از اطراف آنها نیز پوشانده شود تا یقین به پوشش مقدار واجب در نماز رعایت شده و یقین به امتثال تکلیف حاصل نماید. بلی، اگر در موقع نماز نامحرم وجود داشته باشد باید صورت و دست و پا را نیز بپوشاند.
س121. زنان روستایی و عشایر طبق رسم خود و بنا به عادت، مقداری از موهای خود را بیرون نگه میدارند؛ بهطوریکه اگر چادر هم به سر کنند، این مقدار بیرون میماند و کسی هم تحریک نمیشود، آیا مشکلی دارد و اگر نماز را به همین حالت بخوانند چه حکمی دارد؟
ج. در فرض سؤال نماز باطل است و ستر موها درغیرنماز هم واجب و نظر اجنبی به آن حرام است.
س122. آیا بانوان میتوانند در حضور نامحرم از سر انگشتان تا مچ پاهای خویش را نپوشانند یا اینکه این حکم فقط مخصوص نماز است که آن هم در شرایطی که نامحرم حضور نداشته باشد؟
ج. بلی، این حکم مخصوص نماز است به شرط عدم وجود نامحرم.
س123. میدانیم پوشاندن انگشتها برای خانمها هنگام نماز واجب نیست؛ اما چنانچه انگشتان خانمی، مزین به حنا یا انگشتری طلا یا نقره و... باشد، باز هم مجاز است که در حال نماز آنها را نپوشاند؟
ج. در مورد سؤال اگر ناظر نامحرم نباشد، پوشاندن لازم نیست و در صورت وجود ناظر نامحرم، پوشاندن واجب است؛ ولو زینت نکرده باشد.
س124.خانمی پرسیدهاند: در بعضی کتابهای فقهی آمده است: در نماز پوشانیدن کف پاها بر زنان واجب است، اگر خانمی هنگام نماز، جورابی به پا نداشته باشد و با احساس خنکی هوا، بفهمد (یا گمان کند) چادر کف پاهایش را نپوشانده، آیا نمازش اشکال دارد؟
ج. اگر ناظر نامحرم نباشد، پوشیدن کف پا به نظر حقیر بر زن واجب نیست.
س125. آیا پوشانیدن زن از زن مسلمان و بچه ممیزی که آنچه میبیند را توصیف میکند، مستحب است؟
ج. بهتر و موافق احتیاط است.
س126. وظیفه پوشش و حجاب زن در مقابل پسربچه غیرممیز چگونه است؟
ج. اگر بچه غیرممیز باشد، مانند بچه چهار و پنجساله، پوشش زن در مقابل او لازم نیست، ولی از کشف عورت در برابر او خودداری اولی است.
س127. آیا جایز است خانمها در حیاط خانه خود که میدانند مشرف دارد ولی مطمئن نیستند مرد نامحرم آنها را نگاه میکند بدون پوشش بروند؟ج. اگر اطمینان دارد که نامحرم او را نمیبیند، مانع ندارد؛ و الا باید پوشش را رعایت کند.
س128. بیرون گذاشتن موی سر از زیر چادر و یا روسری از سوی خانمها در انظار عمومی و در دید نامحرمان چه صورت دارد؟
ج. حرام است.
س129. متأسفانه مدتی است که در جامعه ما رایج شده است که خانمها موهای خود را از زیر روسری یا چادر خود بیرون میگذارند؛ شما چه پیشنهادی برای ما جوانان برای جلوگیری از انحراف ما دارید و حکم ما
در این موارد چیست؟ (با توجه به اینکه امر به معروف و نهی از منکر نیز مشکل است).
ج. در هر موردی که احتمال تأثیر بدهید، امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید و از ملامت ملامتکنندگان در راه خدا نترسید و پیشنهاد ما همان دستورات ائمه هدی(علیهم السلام) است که تأمل در عظمت معصیت خدای حاضر و ناظر و عظمت و عزت طاعت خدا و بهرههای عظیم آن بنمایید و تا میتوانید خود را در مظانّ برخورد با اینصحنهها قرار ندهید و تکیهگاه معنوی خود را با عمل به واجبات و ترک محرّمات قوی کنید و تا میتوانید از تشریفات متداوله عصر حاضر در امر ازدواج بکاهید. در اوّلین ازمنه امکان ازدواج نمایید. انشاءالله موفق باشید.
س130. اگر عمداً یا سهواً موی فردی را نامحرم ببیند، آیا کفاره دارد یا خیر؟ در صورت مثبت بودن جواب، کفاره آن چیست؟ اگر کسی احتمال دهد نامحرمی ممکن است رد شود و موی او را ببیند و به هر دلیل حجاب خود را رعایت نکند و از اینکه نامحرمی موی او را ببیند راضی نباشد و ناگهان اتفاق بیفتد، مسأله چگونه است؟
ج. نظر عمدی به موی نامحرم حرام است، ولی کفاره ندارد.
س131. آیا پوشاندن موهای مصنوعی و زینت پنهان (گردنبند و دستبند) در
نماز و یا نزد نامحرم لازم است؟ اگر زینت پنهان روی لباس باشد چطور؟
ج. پوشاندن موی مصنوعی در حال نماز و از نامحرم واجب نیست، مگر اینکه موجب تحریک شهوت نامحرمشود که در این صورت پوشاندن آن از نامحرم واجب است، ولی برای نماز مضر نیست و همچنین زینت که روی لباس افتاده اگر موجب تهییج نامحرم شود، پوشاندن آن از نامحرم واجب است، ولی برای نماز اشکال ندارد.
س132. پوشش زن در مقابل فردی که نابینا است، به چه نحو است؟
ج. پوشش در مقابل نابینا لازم نیست؛ بلی، باید زن بینا به مرد نابینا نگاه نکند.
س133. آیا شوهرخواهر و برادرشوهر نیز همچون باقی نامحرم هستند و حکم خودپوشی از آنان نیز مانند دیگران است؟
ج. بلی، شوهرخواهر و برادرشوهر نیز مانند دیگران نامحرم هستند.
س134.عمل خانمهایی که برای کار کردن اکثراً آستین لباس و یا آستین و لبههای شلوار را جهت کار در شالیزار (مناطق شمال و...) بالا میزنند و ایجاد مفسدهای هم نمیشود، چه حکمی دارد؟
ج. باید خود را از نامحرم بپوشانند.
س135. در بیمارستانها، پرستارهای اطاق عمل موظّف هستند (خانمها) که لباسهای مخصوصی بپوشند که تا بالای بازوی آنها برهنه است و در دید نامحرم میباشد، در این حال وظیفه چنین پرستارهایی چیست؟
ج. باید خود را از نامحرم بپوشانند.
س136. با توجه به فلسفه حجاب آیا به پیرزنها حجاب واجب است؟
ج. به پیرزن )وَالْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ(،(1)ستر وجه و کفین واجب نیست.
س137. در مورد چادر برای حجاب توضیح دهید؟
ج. لزوم حجاب زن از واضحات دین و یک امر قطعی ومسلّم است و تخلّف از آن جایز نیست، و روش متشرّعه از ابتدا
1) . نور، 60.
رعایت حجاب به وسیله چادر و عبای زنانه بوده که بهترین پوشش است و هماکنون نیز چنین است؛ و علّت اینکه چادر انتخاب شده این است که تمام مفاتن و برآمدگیهای بدن و مواضع مهیج که جلب توجّه نامحرم میکند، پوشیده میشوند و زنان باحیا و عفّت هیچگاه بدون چادر از منزل بیرون نمیروند و خود را در معرض دید نامحرمان و انظار سوء قرار نمیدهند.
س138. حکم چادر با توجه به آیه 59 سوره احزاب(1)چیست؟
ج. چادر بهترین پوشش اسلامی است و با آن مفاتن بدن مستور و عفّت جامعه حفظ میشود.
س139.چادر نازک که موها در مقابل نور از آن پیداست از نظر حجاب مشروعیت دارد یا نه و نیز نماز با این چادر چگونه است در جایی که سایه موها پیدا باشد؟
ج. اگر ساتر نباشد، مشروعیت ندارد و نماز با آن صحیح نیست.
1) . احزاب، 59. (يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَبَناتِكَ وَنِساءِ الْمُؤْمِنينَ يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَكانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماً)؛«اى پيامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: جلبابها [روسرىهاى بلند] خود را بر خويش فرو افكنند، اين كار براى اينكه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگيرند بهتر است؛ (و اگر تاكنون خطا و كوتاهى از آنها سر زده توبه كنند) خداوند همواره آمرزنده رحيم است».
س140. آیا چادر حجاب است یا همان پوشش با مانتو هم جایز است؟ آیا پوشیه زدن خانمها واجب است؟ لازم است یا بهتر؟ چرا همسران خود علما پوشیه میزنند؟
ج. چادر مناسبترین حجاب است و پوشاندن صورت برای خانمها بنا بر احتیاط، واجب است و خانواده علما به این احتیاط عمل مینمایند.
س141. میدانیم که برای پوشش چادر اجبار نیست؛ پس چرا بعضیها اگر کسی روسری به سر کند، مورد سرزنش قرار میدهند؟ و حتی آیه قرآن (احزاب، 59) چنین میگوید؟
ج. حجاب از ضروریات دین است و روش بهتر در حجاب چادر است و اکتفا کردن به روسری مواضع تهییجکننده زن را نمیپوشاند و موجب شیوع فساد در جامعه است.
س142. عدهای همراه با تبلیغات فرهنگی دشمن در روزنامهها و سخنرانیهایشان میگویند چادر مشکی برای بانوان مکروه است و باید پوشش جدید مانند مانتو و کت و دامن با رنگهای متنوع جایگزین چادر مشکی شود، آیا چنین حرف و اقدامی صحیح است یا نه؟
ج. این نوع نظریات و درج آن در روزنامهها از مصادیق بارز تهاجم فرهنگی است و درحقیقت سوق دادن بانوان به سوی بیحیایی و بیعفتی است.
س143. پوشیدن چادرهای شرمن چه حکمی دارد؟
ج. اگر موجب جلب نظر نامحرم شود، جایز نیست.
قرآن کریم در مورد حجاب میفرماید: )ذَلِك أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْن((1)) چنین حجابی نزدیکتر است، به اینکه آنان به تقوا و محجبه بودن در نزد دیگران معروف شوند و مورد آزار و اذیت فساق و اراذل قرار نگیرند، با توجه به این آیه، حکم پوشیه زدن یا نقاب زدن یا حتی چادر مشکی به سر کردن را که موجب شهرت و معروفیت و انگشتنما شدنس1. میشود، بیان فرمایید؛ چون عدهای میگویند همه این موارد لباس شهرت است، خصوصاً پوشیه و نقاب اشکال شرعی دارد؟
ج. همانطور که از آیه کریمه استفاده کردهاید، ظاهر این است که پوشیدن رو و ستر وجه موجب شناخته شدن او به تعهد به حجاب و عفاف و کرامت نفس میشود و افراد بوالهوس و چشمچران را از او مأیوس مینماید. بدیهی است چنین پوشش و لباسی که لباس دین و اسلام زن و اعلام استقلال و شخصیت و تعهد دینی اوست، لباس شهرتی که مذموم است نیست. اگر همه زنان - العیاذ بالله - به بیمبالاتی در امر حجاب گرایش پیدا کنند و لباسهای آنچنانی که زنهای بعضی اماکن میپوشند، بپوشند و به آن و اختلاط با بیگانگان، چنانکه رو به رواج است، افتخار کنند، آیا زن مسلمان میتواند از مواضع دینی و عفت و عصمت خود دست بردارد؟! یا باید با
1) . احزاب، 59.
حضور شجاعانه خود با همان چادر خویش اعلام موجودیت کند که من هستم و به دین و حیثیات انسانی و اسلامی خود متعهدم و افتخار دارم. اگر رقص و ملاهی و مناهی شایع شد و ارتکاب این امور و بیاعتنایی به محرمات و شکستن سنتهای الهی رایج و شایع شد و ترک آن مورد تمسخر گردید، آیا ارتکاب این معاصی جایز میشود یا باید بگویند: )إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْکمْکما تَسْخَرُونَ(.(1)
س145. الف) به نظر حضرتعالی میتوان بهجای چادر یک پوشش خاصّی مثلاً مانتو را به عنوان حجاب عمومی پیشنهاد کرد؟
ب) منظور از جلابیب را بیان فرمایید؟
ج (الف). خواهر محترمه، حقیر به شما توصیه میکنم که همان حجاب متعارف و چادر را رعایت نمایید و این معنی را که برخواسته از مجموع هدایتهای اسلام در مورد پوشش زنان و مستور بودن آنها از نامحرم و عدم اظهار مفاتن بدن است، حفظ نمایید و دیگران را هم به آن تشویق نمایید، به آن صورت که شما نوشتهاید متحدالشکل مینماید و سلیقهها در برش و دوخت و کوتاه و بلند آن اثر میگذارد و سنت حجاب شکسته میشود. بههرحال حفظ استقلال و هویت اسلامی را مهم بدانید و خواهران محترم را از اینکه تحت تأثیر جوهای خاص و خارج از کل عفاف و حشمت قرار بگیرند، برحذر نمایید.
1) . هود، 38. «اگر ما را مسخره مىكنيد، ما نيز شما را همينگونه مسخره خواهيم كرد».
ج (ب). جلابیب جمع جلباب است که سر و سینه وگردن را میپوشاند و ظاهراً همین جمله )يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ(؛(1)
که بعض بزرگان مفسرین فرمودهاند، کنایه از ادناء آن به وجه ستر وجه است.
س146. حدود حجاب شرعی را به صورت دقیق بیان فرمایید. آیا چادر مشکی رجحانی در این باب دارد یا خیر؟
ج. زن باید بدن و موی و روی خود را از اجنبی مستور نماید و هدف این است که نظر اجنبی به او جلب نشود و جامعه از خطر فساد اخلاق سالم بماند؛ بنابراین چادر بهترین پوشش برای حفظ مفاتن زن و تأمین سلامت اخلاقی اجتماع است و چادر مشکی هم نسبت به چادر رنگی از جهت عدم جلب نظر یا قلت آن اولویت دارد.
س147.پوشیدن پیراهن و شلوار برای دختران بدون چادر یا مانتوهایی که برآمدگیهای بدن را نمایان میسازد، استفاده از روسریهایی که موهای جلو یا پشت سر را نمیپوشاند، چه حکمی دارد؟ لطفاً حکم خداوند متعال را بیان فرمایید تا نسل جوان و عزیز این مملکت مخصوصاً
1) . احزاب، 59.
دختران دانشآموز که به سن تکلیف رسیدهاند از آن استفاده کنند.
ج. جایز نیست و خروج دختران و بانوان به صورت مذکوره مفاسد عدیده دارد.
س148. معمولاً آستین مانتو و لباسهای دیگر نظیر آن، که خانمها میپوشند، به گونهای است که در موقع حرکت دست، مقداری از مچ و ساعد آنها که مزین به النگو و ساعت میباشد، ظاهر میشود، آیا این مقدار باز بودن دستها را جایز میدانید؟
ج. جایز نیست.
س149. با توجه به اینکه چادر از نظر پوشیدن حجم بدن خانمها مناسبتر است، خانوادههایی که تا به حال از چادر استفاده میکردند، آیا اجازه میدهید برای رفتن به دانشگاه یا اداره و... چادر را کنار گذاشته و از مانتو و روسری استفاده کنند؟ (چون معمولاً چادر را رها کردن و استفاده از مانتو، مقدمه بیرون افتادن موی سر و باز بودن صورت آرایش شده و... میباشد).
ج. حقیر اجازه نمیدهم .خداوند همه را از شرّ شیطانرجیم حفظ نماید.
س150. نظر حضرتعالی در مورد مباح بودن یا کراهت یا استحباب نقاب زدن (روبند) برای بانوان در جامعه امروز چیست؟
ج. حفظ حجاب برای زن از امور واجبه است و احتیاط واجب برای زن، مستور نمودن صورت است با هر وسیلهای که ممکن است.
س151. آیا زن میتواند به جای پوشش روسری از کلاه گیس برای پوشاندن سر و اطراف گردن استفاده نمایند؟
ج. حجاب بر زن واجب است، اما کلاه گیس که موجب اشتباه و محرک و دیگر مفاسد است، در انظار نامحرمان جایز نیست.
س152. پوشیدن لباس نازک و رنگین برای زن چه حکمی دارد؟ج. در صورتی که ساتر عورت باشد و نامحرم هم نبیند و در محفل خانواده موجب تحریک شهوت محارم جز شوهر نباشد، مانعی ندارد.
س153. آیا معظّمله لباس بدننما و آرایش فراوان عروس در شب اول عروسی را جایز میدانید؟ نسبت به گردش عروسی که در آخر شب به همراه تعدادی ماشین صورت میگیرد، چه میفرمایید؟
ج. اگر در معرض دید اجنبی باشد جایز نیست و گردش با ماشین هم عملی دور از متانت و دور از شأن خانوادههای اصیل است و گاهی هم متضمّن معصیت میباشد.
س154. اگر کسی در محلّ سکونتش رسم باشد که لباسی که آنها میپوشند یا به سر میکنند بدن در آن پیدا باشد، آیا این امر گناه محسوب میشود یا خیر؟
ج. گناه است. شما باید مو و بلکه صورت و دست را هم از نامحرم بپوشانید و کاری به رسوم محلّی نداشته باشید، شاید آنها از شما یاد بگیرند.
س155.پوشیدن لباس در رنگهای زننده و جلبنظرکننده در اجتماع برای آقایان و خانمها چه حکمی دارد؟
ج. مجرد رنگ موجب حرمت نیست، لکن اگر به نحوی باشد که انگشتنما باشد یا موجب مفسده دیگری شود، باید از آن اجتناب گردد.
س156. آیا در انتخاب رنگ لباس زنان و دختران آزاد هستند یا نه؟
ج. بهطورکلی هر رنگی که باعث جلب نظر نامحرم شود، خانمها اعم از زن و دختر باید از انتخاب آن بپرهیزند.
س157. پوشیدن لباسهای مهیج برای زنان و دختران در انظار اجنبیها چه حکمی دارد؟ و در صورتی که بخواهند در کوچه و خیابان این لباسها را بپوشند، آیا پوشیدن چادر روی آن واجب است یا خیر؟
ج. پوشیدن لباسهای مهیج در منظر اجنبی جایز نیست و باید
با پوشیدن چادر منظره از صورت مهیج بودن و جلوه مفاتن بدن خارج شود.
س158. اگر ما چادر را از روی مقنعه بپوشیم، درحالیکه با مقنعه حجاب کامل داریم و شلوار سفید بپوشیم، آیا از نظر شرعی اشکال دارد؟
ج. اشکال این است که به خاطر سفید بودن نظر اجنبی را جلب میکند و همینطور رنگهای دیگر.
س159. آیا روسری یا مانتو یا چادر یا جوراب یا دستکش زینتی و دارای رنگهای جذاب (مثل مانتوی صورتی یا سفید یا آبی... روسری قرمز... چادر گیپور یا توری، جوراب کرم رنگ) حجاب شرعیاند؟
ج. حجاب شرعی این است که زن طوری خود را بپوشاند که حجم مفاتن بدنش معلوم نشود و مستور از نامحرمان باشد و در فرض سؤال گرچه بدن مستور است، لکن چون مذکورات در سؤال موجب جلب توجه نامحرمان و نظرشان و نوعاً معرض ریبه و مفاسد اخلاقی است، از این جهت مورد اشکال است و نباید از اینگونه پوششها استفاده شود.
س160. آیا زن میتواند لباس یا کفش مرد را به مدّت کوتاهی بپوشد و بالعکس؟
ج. قدر متیقّن از حرمت این است که مرد پوشش مختص به
زنها و زن پوشش مختص به مردها را لباس خود قرار دهد؛ بنابراین پوشیدن موقت در منزل و امثالآن اشکال ندارد.
س161. پوشیدن شلوار یا پیراهن مردانه و سر کردن چفیه توسط بانوان چه حکمی دارد؟
ج. لباسهایی که مخصوص مردها است، پوشیدن آن برای بانوان اشکال دارد و اگر مشترک است مانعی ندارد.
س162. لباس زنانه برای مرد و لباس مردانه برای زن چه حکمی دارد و آنکه زن بخواهد خود را شبیه مرد یا مرد خود را شبیه زن کند، چه حکمی دارد؟
ج. جایز نیست.
س163. چنانچه در نمایشنامه زن لباس مردانه بپوشد، چه حکم دارد؟
ج. اشکال دارد.
س164.برخی از مادران فرزندان دختر خود را که به حدّ بلوغ شرعی نرسیدهاند با سر و پای برهنه در خیابانها و مجالس در حضور نامحرمان میآورند. مستدعی است وظیفه والدین را در قبال فرزندان خود بیان فرموده و بفرمایید این بیاعتنایی چه صورتی دارد؟
ج. کار صحیحی نیست و والدین موظّفند دختر را از کودکی به
رعایت حجاب و گریز از نامحرم عادت دهند و اگر در این امر مسامحه کنند و دختر را نسبت به نامحرم بیتفاوت نمایند، شریک در معاصی دختر هستند. در حدیث وارد شده که در مجلسی که حضرت رضا(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) تشریف داشتند و عدهای نیز حضور داشتند دختربچهای وارد شد و حضّار در مجلس یکییکی دختر را مورد نوازش قرار دادند تا رسید به حضرت رضا(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) آن حضرت از سن دختر سؤال کردند گفته شد: پنج سال. حضرت دختر را از خود دور کرد و رفتاری که دیگران کرده بودند ننمودند و عمل آن بزرگوار باید برای زن مسلمان عبرت باشد.
س165. ازدواج با زنان بدحجاب آیا جایز است یا خیر؟
ج. ازدواج با بدحجاب بنفسه باطل و حرام نیست، بلکه اگر مطمئن باشد که بتواند طرف را با موعظه وادار به پوشیدن حجاب کامل نماید، بسیار خوب است؛ ولی اگر اطمینان به ترک بدحجابی نداشته باشد، اقدام به ازدواج بااو نکند.
س166. اگر مردی همسر خود را الزام به حجاب شرعی نکند، آیا فاسق محسوب میشود؟
ج. بر زوج واجب است زن را امر به حجاب کند و جلوی بیحجابی او را بگیرد و اگر بیتفاوت باشد فاسق است.
س167. آیا گناه حجاب بد یا پوشش نامناسب زن بر گردن شوهر است؟
ج. گناه بدحجابی یا بیحجابی بر گردن زن است و شوهر اگر بتواند مانع شود و مانع نشود گناهکار است؛ چون نهی از منکر را ترک کرده است.
س168. رفتوآمد با اقوامی که پوشش اسلامی ندارند و مسائل حجاب را رعایت نمیکنند، جایز است یا خیر؟
ج. اگر معرض نظر حرام باشد جایز نیست و در غیراین صورت نیز اگر ترک آمدوشد و معاشرت با آنها موجب نهی آنها از منکر شود ترک معاشرت لازم است.
س169. شاید بنده بتوانم به برادرانم بگویم که «به خانه شما نمیآیم مگر اینکه خانمهای شما حجابشان را بهطور کامل رعایت کنند»، به نظر شما این حرف بیادبی نیست و همچنین میتوانم به خانمهای برادرانم بگویم به اتاق بنده نیایید و حجابتان را کامل رعایت کنید، وگرنه با هیچکدامتان حرف نمیزنم؟ آیا اینکه به آنها بگویم جلوی بنده حجابتان را رعایت کنید، خودخواهی نیست؟
ج. گفتن آنچه در این سؤال ذکر شده به برادرتان و یا همسرشان لازم است، نه بیادبی است و نه خودخواهی.
س170. وظیفه بنده زمانی که فامیلهای بیحجاب ما به خانه ما میآیند و
بعضاً روسری هم نمیگذارند و آستینکوتاه میپوشند و جوراب ندارند چیست؟
ج. اگر قدرت داشته باشید، آنها را در صورتی که با تذکر هم رعایت حجاب نمیکنند به منزل راه ندهید و مراوده با آنها را قطع کنید.
س171.برخی معتقدند گناهانی مانند بدحجابی در انظار مردم یا پخش نوارهای مبتذل در ماشینها یا مغازهها یا برپایی مجالس لهو و لعب و عروسی که شئون اسلامی در آنها رعایت نمیشود، علاوه بر حرمت این اعمال، آنها از باب اشاعه فساد یا إعانت بر اثم نیز گناه محسوب شده و درحقیقت با یک عمل چند گناه انجام داده میشود که چهبسا گناه اشاعه فساد بزرگتر باشد. خواهشمند است ارائه طریق فرمایید؟
ج. تظاهر به گناه که شکستن حریم شرع مقدّس و عادی نمودن گناه است و جنبه بدآموزی نیز دارد و اشاعه فساد هم محسوب میشود، ممکن است از دو جهت گناه باشد، بلکه گاهی از جهات متعدده و بالنتیجه حرمت آن شدیدتر است.
س172. لطفاً بفرمایید که الگوی مناسب برای لباس پوشیدن ما کیست؟
ج. هر شخص در هر جامعهای که زندگی میکند، شأنی دارد و باید لباسش مطابق شأن عرفی با رعایت ضوابط شرعی باشد.
س173. پوشیدن لباسهای مارکدار، لباس و شلوار لی و... چه حکمی دارد؟
ج. برای زنان که موجب تهییج و جلب توجه اجنبی است، جایز نیست و برای مردان هم بر خلاف شئون و متانت آنها است.
س174. آیا پوشیدن لباسهای تنگ و بدننما و زننده و آستین حلقهای، آرایش کردن زن در حضور پدر یا فرزندش جایز است؟ آیا نیازی هست تذکر بدهم
؟ج. اگر موجب تحریک شهوت باشد حرام است و تذکرش مفید است.
س175. مشخص شدن حجم بدن زن از روی لباسها برای افراد نامحرم ولی فامیل باشد، چه حکمی دارد؟ البته مطمئن هستم که فرد نامحرم توجهی به این موضوع ندارد.
ج. مشخص شدن حجم کل بدن که با چادر هم مشخص میشود اشکال ندارد، ولی لباسی که حافظ حجم مفاتن بدن و مواضع مهیج میشود در حجاب از نامحرم کافی نیست.
س176. پوشیدن لباسی که پوشش مناسب ندارد (مثلاً یقهباز تا نصف سینه) در مجالس عروسی چه حکمی دارد؟
ج. چنانچه در معرض دید نامحرم نباشد، مانعی ندارد.
س177. پوشیدن کاپشن و شلوار برای بانوان چه حکمی دارد؟
ج. اگر در مرأی و منظر نامحرم باشد و باعث جلب توجه شود، جایز نیست.
س178. آیا ترویج و تبلیغ فرهنگ فاسد غربی و بیگانه حرام و معصیت است؟
ج. اگر آن فرهنگ مورد و یا مستلزم معصیت باشد، ترویج آن جایز نیست.
س179. حدود لباس پوشیدن افراد بر اساس چه معیاری است و لباسهایی که
اخیراً به صورت زننده مُد شدهاند و به صورت خیلی تنگ یا خیلی گشاد هستند و یا رنگهای ناجور دارند، آیا پوشیدن آنها اشکال دارد یا نه؟
ج. از پوشیدن لباسهایی که مد کشورهای کفر است و تنگ و مهیج است، خودداری نمایید.
س180. آیا مجاز به استفاده از زیرپوش رکابی در منزل در حضور پسر 9 سالهام میباشم؟
ج. خوب است بدن خود را ولو در حضور فرزندان خود بپوشید، ولی واجب نیست.
س181. پوشیدن بلوز و شلوار برای خانمها چه در منزل و چه در خارج منزل چه حکمی دارد؟
ج. در منزل مانع ندارد و در بیرون منزل اگر معرض دید اجنبی باشد، جایز نیست.
س182. عکسهای مبتذلی از زنان مکشفه و مردان بیحیا که بر روی البسه، روفرشیها و ظروف و بالشها و... انداخته میشود، چه صورتی دارد؟
ج. استفاده از اینگونه البسه و فرشها اگر ترویج فحشا و بدآموزی به افراد بر آن مترتب میشود، جایز نیست؛ ولی مجرّد داشتن عکس موجب حرمت تولید و خرید و فروش آنها نمیشود.
س183. استفاده از حلقههای نامزدی برای خانمها، آیا زینت محسوب میشود یا خیر؟ عدم استفاده چنانچه موجب مفسده شود، چه حکمی دارد؟
ج. استفاده از حلقه نامزدی اشکالی ندارد، ولی از نامحرم بپوشانند؛ بلی، اگر طلا باشد برای مردها جایز نیست.
س184.خرید و فروش و ساخت حلقههای نامزدی (طلا) زنانه و مردانه که به صورت شبیه به همدیگر میباشند، چیست؟
ج. ساخت حلقه نامزدی طلا برای بانوان اشکال ندارد، برای مردان جایز نیست.
س185. آیا پوشیدن طلا توسط زنان در دست که نامحرم آنها را ببیند حرام است؟
ج. پوشیدن طلا برای زن حرام نیست، و لکن نباید در معرض دید نامحرم قرار گیرد.
س186. پلاک طلا که نقش کعبه روی آن حک شده استفاده آن، چه در نماز و چه در حالت عادی، چگونه است؟
ج. برای زن اشکال ندارد.
س187. آیا وسایلی چون عینک و ساعت که دائم مورد استفادهاند، برای زن زینت محسوب میشوند؟
ج. زن بنا بر احتیاط واجب باید دست و صورت خود را از نامحرم بپوشاند، و لو عینک و ساعت زینت محسوب نشود.
س188. استفاده از گردنبند و زیورآلات و دستبند و یا پوشیدن لباس گرانقیمت توسط زنان در مجالس زنانه چه حکمی دارد؟
ج. استفاده از زینتآلات گرانقیمت برای زنان که در شأن آنان باشد، در صورتی که به نامحرم نشان ندهند، اشکال ندارد.
س189. گذاشتن دندان طلا برای مردان و زنان چه حکمی دارد؟
ج. برای زنان اشکال ندارد و برای مردان اگر روی دندانهای جلو که دیده میشوند باشد، احتیاط در ترک است.
س190. آیا نقره برای زن مکروه است؟
ج. استفاده زن و مرد از نقره به عنوان زینت اشکال ندارد و مکروه هم نیست.
س191. کفشهایی که دارای پاشنه بلند و یا نوکتیز هستند و در بازار عرضه میشوند، آیا برای خانمهای محجبه اشکال دارد این نوع کفشها را به پا کنند یا خیر؟
ج. اگر جلب توجه اجنبی نکند اشکال ندارد؛ هرچند کفشهای معمولی و ساده بهتر است.
س192. پوشیدن کفشهایی که صدای مهیج دارد برای خانمها به چه ترتیب است و همچنین برای آقایان به چه نحو است؟
ج. اگر جلب نظر جنس مخالف مینماید، اشکال دارد.
س193.مستدعی است بیان فرمایید چنانچه کسی لباس محلی شهر خود را در شهر دیگر بپوشد، به نحوی که جلب نظر کند، چه حکمی دارد؟ در ثانی اگر از این کار هدفی داشته باشد مثلاً لباس اهالی آن شهر را مناسب نداند و قصدش این باشد که مردم را به پوشیدن لباس محلی شهر خودشان تشویق کند - با این فرض که لباس محلی مردم شهر را اسلامیتر بداند و یا لااقل سعی کند به وسیله آن لباس محلی از تهاجم فرهنگی بیگانه و مانند آن جلوگیری کند - این عمل چه حکمی پیدا خواهد نمود؟
ج. پوشیدن لباس مربوط به شهر و یا قبیله خاصی از مسلمین
با آنکه مردم میدانند مربوط به آنهاست، اشکال ندارد و به آن صدق لباس شهرت نمیکند؛ بلی، چنانچه به نحوی باشد که عرفاً انگشتنما شود، به عنوان لباس شهرت اشکال دارد و البته این مسأله غیر از تشبه به کفار است.
س194. پوشیدن لباسهایی که عام میپوشند، مثل فانتزی، آستین حلقهای و... و یا طوری باشد که بیشتر بدن شخص پیدا باشد در مجالس شادی زن در حضور زن چه حکمی دارد؟ آیا لباس شهرت محسوب میشود؟ اگر فردی که اینگونه لباسها را میپوشد، اهل قرآن و کلاسهای مذهبی و... باشد برای او لباس شهرت محسوب میشود؟
ج. بهطورکلی پوشیدن لباسهایی که نزد متشرعه سبک و بر خلاف متانت یا بر خلاف عفت است، اشکال دارد.
س195. خرید کفشها و لباسهای چرمی خارجی که در بازار مسلمانان فروخته میشود، چه حکمی دارد؟
ج. کفش و لباسهای چرمی که از کشور کفر وارد میشود، اگر شک در تذکیه آنها داشته باشید، محکوم به نجاست است.
س196. آیا کفش ساخته شده از پوست حیوانی که تذکیه شرعی نشده، پا را نجس میکند؟
ج. اگر از پوست حیوانی مانند گاو و گوسفند که خون جهنده
دارد، تهیه شده باشد، محکوم به نجاست است.
س197. لباسی که از پوست پلنگ است و از اروپا میآورند، آیا پوشیدن آن جایز است؟ و پاک است یا نجس؟
ج. در فرض سؤال که از بلاد کفر آورده شده، پوشیدن آن جایز نیست و نجس هم هست. بلی، اگر مسلمان پلنگ را با رعایت شرایط ذبح کند پاک است، ولی در این صورت هم نماز با آن باطل است.
س198. اشیا و لوازم پوستی که در کشورهای غیراسلامی از پوست مارها و تمساحها ساخته شده، استعمال آنها حتی آنها که طهارت و پاکی شرط است جایز است؟
ج. امثال مار و تمساح که خون جهنده ندارند، محکوم به طهارتند.
س199. پارچههایی که از بلاد کفر میآورند (چینی، ژاپنی و...) حکم حلال یا حرام، پاک یا نجس بودن آنها چیست؟ اگرچه میگویند با دستگاه تماماتوماتیک است و با دست انسان تماس ندارد، ولی میدانیم که سازنده آن دستگاهها نیز همان کفار و مشرکین هستند.
ج. پارچههای غیرپوستی چنانچه علم به نجاست آن نداشته باشید، محکوم به طهارت است.
س200. چه رنگهایی برای لباس پسندیده نیست و چه رنگی توصیه شده است؟
ج. لباس سفید مستحب است.
س201. لباس سیاه چه حکمی دارد؟
ج. لباس سیاه غیر از عمامه و عبا در حال نماز کراهت دارد.
س202. پوشیدن لباس سیاه در غیرنماز چه حکمی دارد؟ در مراثی اهلبیت(علیهم السلام) چه حکمی دارد؟
ج. در عزاداری اهلبیت(علیهم السلام) و ابراز سوگواری برای آن بزرگواران نه تنها اشکال ندارد، بلکه مستحب است.
س203. پوشیدن لباس سیاه در غیروقت نماز چه حکمی دارد؟ و اگر خانم چادر عربی یا روسری سیاه میپوشد، حکمش چیست (در غیرنماز)؟
ج. مکروه است ولی برای مراسم عزاداری اهلبیت(علیهم السلام) یا پوشش زن با چادر مشکی این کراهت نیست، بلکه به عناوینی افضل و اشرف است.
س204. آیا به نظر جنابعالی پیراهن سفید پوشیدن در ماه محرم مورد اشکال است؟
ج. اگر به قصد اعراض از عزاداری سیّدالشهداء(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) نباشد،اشکال ندارد.
س205. حکم زینت و آرایش برای خانمها و آقایان چیست؟
ج. زینت نمودن بانوان برای شوهرانشان، مطلوب و مشروع است، ولی ظاهر شدن در اجتماع با زینت به نحوی که معرض دید اجنبی باشد، جایز نیست و نسبت به آقایان اگر منظور، زینت متناسب با شئون آنها نظیر لباس پاکیزه و خوب پوشیدن و بدن را پاکیزه نگهداشتن و برطرف نمودن منفّرات باشد مستحسن و روش ائمه(علیهم السلام) است و اگر منظور پوشیدن لباسهای مبتذل و سر و صورت را به شکلهای مختلف درآوردن و مانند آنها است، بر خلاف متانت و شأن مرد است و در بعض موارد محلّ اشکال، بلکه حرام است.
س206. آرایش کردن خانمها در بیرون از خانه و یا آنهایی که مشغول کار و یا درس هستند، چه حکمی دارد؟
ج. اگر در معرض دید نامحرم است، باید خود را بپوشاند.
س207. در مورد زن محجبهای که کاملاً حجاب دارد، ولی صورت خود را
آرایش کرده و از منزل بیرون میرود، آیا شرعاً جایز است؟
ج. شرعاً حرام است.
س208. آیا آرایش کردن طوری که بسیار کم و عرفپسند باشد، ایراد دارد؟
ج. آرایش مانع ندارد، ولی از نامحرم واجب است پوشیده باشد.
س209. آیا آرایش کمرنگ که زیاد دید ندارد، اشکال دارد؟ برق ناخن، لاک سفید کمرنگ یا طراحی روی ناخن به رنگ تقریباً خود ناخن چطور؟
ج. اگر جلب توجه نکند و نامحرم نیز نبیند، اشکال ندارد.
س210. آیا شوهر میتواند و حق دارد به همسرش که با حجاب به مجالس زنانه میرود بگوید با آرایش به چنین مجالسی برو.
ج. شوهر چنین حقی ندارد.
س211.این حقیر متأهل بوده، در خصوص آرایش زوجه در بیرون از منزل با وجود مخالفت زوج حکم شرعی چیست؟
ج. بر زن واجب است خود را از نامحرم بپوشاند و با آرایش خارج شدن و بدون اینکه صورت پوشانده شود، معرض فساد و تبعات سوء است؛ چه شوهر مخالفت کند، چه نکند.
س212. آیا آرایش زن فقط برای شوهرش حلال است؟ مثلاً اگر آرایش کند
برای شرکت در یک مجلس زنانه اشکال دارد؟
ج. اشکال ندارد.
س213. آیا آرایش کردن زن برای شوهرش واجب است؟ چنانچه در شرایط متعدد حکم فرق میکند، مشخص فرمایید.
ج. اگر زوج از زوجه بخواهد که برای او زینت کند، بر زوجه واجب است که در حد متعارف برای زوج زینت کند.
س214.آیا خانمها میتوانند در خانه برای شوهر آرایش به سبکهای غربی و مدلهای غربی اعم از لباس، چهره، مو انجام دهند؟
ج. پوشیدن لباسی که مخصوص کفار است، جایز نیست و از آرایش به سبک آنها نیز مسلمانها بپرهیزند.
س215. چه حد از آرایش زنان برای محارم غیرشوهر مجاز است؟
ج. در موردی که زینت موجب تحریک و ریبه شود، جایز نیست.
س216. آرایش کردن دختران هنگام خواستگاری چه حکمی دارد؟ نگاه کردن داماد به بدن و آرایش او شرعاً چگونه است؟
ج. چنانچه آرایش مذکور موجب گول خوردن داماد شود، جایز نیست و قدر متیقن از موارد جواز نگاه پسر به دختری که در صورت پسندیدن بنا دارد با او ازدواج کند، نگاه به صورت و مو و دست و گردن بهطور معمول و طبیعی است و نگاه به دختر پس از آرایش محل اشکال است.
س217. حکم استفاده بوی خوش برای خانمها چیست؟
ج. اشکال ندارد، و لکن در موقع خروج از منزل اگر معطر بودن موجب توجه اجنبی شود، از عطر زدن خودداری شود.
س218. استفاده از کرمهایی که بعضاً در چهره اثر آرایشی هم دارد، آیا زینت محسوب میشود یا خیر؟ استفاده از کرمهای ضدّ آفتاب چه حکمی دارد؟
ج. اگر جلبتوجه نامحرم نکند، استفاده از آنها اشکال ندارد.
س219. استعمال انواع ادکلن چه حکمی دارد؟
ج. اگر یقین به نجاست آن ندارید، اشکال ندارد.
س220. آرایش موی سر و دوختن لباس به مدل خارجیها چه حکمی دارد؟
ج. خود را به زیّ خارجیها درآوردن مذموم است و تبعات سوء دارد.
س221. رنگ کردن مو برای خانمها برای زینت آیا مشروع است یا خیر؟
ج. اشکال ندارد.
س222. در کتاب حلیة المتقین خواندم که موها را باید دو حصه کرد و اگر کاکل کنی و یا موها را به جلو گره بزنی حرام است؛ در این مورد توضیح بفرمایید؛ زیرا اکثر خانمها موهای جلوی خود را جداگانه به وسیله گیره یا شانه گره میزنند؟
ج. برای زنها اگر به نامحرم نشان ندهند و هنگام مسح سر در وضو شرایط مسح را مراعات کنند، اشکال ندارد.
س223. برداشتن موهای صورت و ابرو (زن) چه حکمی دارد؟
ج. اشکال ندارد.
س224.خانمی سؤال نموده در آرایشگاه زنانه خط ابرو را ترمیم میکنند و بعضی از علما گفتهاند این عمل حرام است. نظر حضرتعالی در این خصوص چیست؟
ج. عمل مذکور در سؤال، حرام نیست.
س225. آرایش ابرو برای خانم چه حکمی دارد؟ آیا زینت شمرده میشود که در این صورت پوشانیدن آن از نامحرم لازم باشد؟
ج. بلی، زینت است باید از نامحرم، مستور شود.
س226. آیا کاشت مو مشروع میباشد یا نه؟ و آیا برای وضو و غسل به عنوان مانع ایجاد اشکال میکند یا خیر؟
ج. کاشتن مو مانع ندارد، آنگاه اگر جزء بدن شود، بهطوریکه مثل موهای معمولی رشد میکند، حکم موی معمولی را دارد و اگر چنین نباشد، باید آب وضو و غسل به پوست بدن برسد.
س227. کاشتن ابرو و خط لب و پیوند مژه که فعلاً مد شده است چه حکمی دارد؟ و پوشاندن صورت در مسأله فوق واجب است یا خیر؟
ج. اگر مانع از رسیدن آب وضو و غسل به بشره نباشد، فینفسه اشکال ندارد.
س228. تاتو (خالکوبی) ابرو برای جلوگیری از پیدا نبودن کمپشتی یا نداشتن ابرو برای زنان، برای نماز و سایر موارد چه حکمی دارد؟
ج. اگر زیر پوست باشد، برای هر یک از وضو و غسل و نماز مانع ندارد.
س229. مدتی است بانوان محترمه به ابرو و یا دور لب عملیات تاتو انجام میدهند (پررنگ کردن دور ابرو و لب یا خالکوبی) که طبعاً زینت تلقی میشود که گاهی پوشاندن آن نیز مقدور نمیباشد. و لذا مستدعی است بفرمایید که این عمل مشمول آیه شریفه )وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُن(؛(1)) میباشد یا نه و چه حکمی دارد؟
ج. بلی، مشمول نهی مذکور در آیه شریفه است و ابداء و نشان دادن آن نزد مرد اجنبی حرام است.
س230. کاشت خال در صورت جهت زیبایی برای مردان و زنان، چه حکمی دارد؟
ج. فینفسه مانعی ندارد، مگر اینکه مستلزم تبعات سوء باشد.
س231. استفاده از لنز چشمی برای زیبایی که خانمها بیشتر مصرف میکنند و ظاهر شدن در جامعه چگونه است؟
ج. فینفسه اشکال ندارد، ولی اگر این عمل به وسیله مرد نامحرم انجام شود، حرام است و اگر دکتر محرم انجام دهد، از این جهت مانع ندارد، ولی ظاهر نمودن صورت در بین نامحرمان جایز نیست.
1) . نور، 31.
س232. آیا از بین بردن موهای دستها (فاصله مچ تا سر انگشتان) و دیدن آن توسط نامحرم اشکال دارد؟
ج. از بین بردن موی دست مانع ندارد و نشان دادن به نامحرم جایز نیست.
س233. رنگ زدن ناخنها با رنگهای مصنوعی (مانند لاک) در غیرمواقع غسل و وضو به عنوان زینت چگونه است؟
ج. مانعی ندارد.
س234. استعمال رنگ که فعلاً رواج یافته از نظر شرعی چگونه است؟
ج. اصل استعمال آن اشکالی ندارد، ولی اگر جرمیت داشته باشد برای مسح در وضو موجب اشکال است.
س235. بلند گذاشتن ناخن جهت زیبایی برای مردان و زنان، چه حکمی دارد؟
ج. ترک این عمل بهتر و اوفق به متانت زن و مرد است و زنان و مردان متدین این کار را نمیکنند.
س236. آیا سرمه کشیدن برای زنان زینت محسوب میشود و لازم است پوشانده شود؟
ج. لازم است پوشانده شود.
س237. سوراخ کردن گوش دخترخانمها و زنان برای اینکه گوشواره بر گوش کنند، مشروع است یا خیر؟
ج. اشکال ندارد.
س238. در روایات دیده میشود که مؤمن باید موها و ناخنهای چیدهشده را دفن نماید، با توجه به شرایط شهرنشینی تکلیف چیست؟
ج. عمل مذکور واجب نیست.
س239. حکم اعمال زیر چیست:
چسباندن (کاشت) نگین روی دندان، جهت زیبایی که از نظر طبّی نیز لزومی ندارد؛ چه برای مردان و چه زنان؟
کشیدن پوست صورت و پیشانی برای رفع چین و چروکهای آن جهت زیبایی که از نظر طبّی نیز لزومی ندارد؛ چه برای مردان و چه برای زنان؟
رفع تیرگی و پف دور چشم و نیز تیرگی و چروک دور لب جهت زیبایی که از نظر طبّی نیز لزومی ندارد؛ چه برای مردان و چه برای زنان؟
رفع تیرگیها و لکههای موجود در پوست و نیز رفع فرورفتگیهای صورت جهت زیبایی که از نظر طبّی نیز لزومی ندارد؛ چه برای مردان و چه برای زنان؟
رفع افتادگی پلک، رفع خطوط اخم و خنده و رفعغبغب جهت زیبایی که از نظر طبّی نیز لزومی ندارد؛ چه برای مردان و چه برای زنان؟
بالا کشیدن ابرو، برجستهسازی گونه و چانه، بزرگ کردن لبها یا کوچک کردن آنها و چاق کردن صورت جهت زیبایی که از نظر طبّی نیز لزومی ندارد؛ چه برای مردان و چه برای زنان؟ و آیا هزینهای که صرف امور مذکور میگردد، مشمول خمس میشود یا خیر؟
ج. اگر اعمال مذکور موجب لمس و نظر حرام نباشد و برای شخص ضرر نداشته باشد و مفسده دیگری نیز مترتّب نشود، مانع ندارد و پولی که مصرف میشود اگر عرفاً مؤونه زندگی محسوب نشود، باید تخمیس شود.
س240. الف) کوچک یا بزرگ کردن شکم و ران و باسن، جهت زیبایی و موزون شدن اندازه این اعضا، که از نظر طبّی نیز لزومی ندارد، چه برای مردان و چه برای زنان، چه حکمی دارد؟
ب) حکم جراحی صورت که با این عمل چهره شخص تا مقداری و شاید هم بهکلّی تغییر کند که از نظر طبی هم لزومی ندارد، چه برای
مردان و چه برای زنان، چه حکمی دارد؟
ج. اگر مشتمل بر خلاف شرعی از قبیل نظر و لمسحرام نباشد، اشکال ندارد.
س241. شغل آرایشگری زنانه چه حکمی دارد؟ و همچنین خانمهاییکه برای آرایش و کندن مو آن هم توأم با درد و سرخی صورت اقدام میکنند، چه حکمی دارد؟
ج. اگر مشتمل بر عملی که شرعاً جایز نیست نباشد، فی حدّ نفسه اشکال ندارد و کندن مو نیز برای آرایش، بهطوری که معمولی و متعارف بین زنها است، اشکال ندارد.
س242. بزک کردن و یا درست کردن مو و... برای خانمی که میدانیم خود را از نامحرم نمیپوشاند، چه حکمی دارد؟ اگر نمیدانیم چطور؟ اگر شک داریم چطور؟
ج. جایز نیست و شما نسبت به زنی که نمیدانید خود را به نامحرم نشان میدهد یا نه یا شک دارید، تکلیفی ندارید.
س243.متأسفانه وضع فرهنگ جامعه به صورت نامطلوبی درآمده است، بدحجابی در خیابانها و پارکها و مزاحمتهای علنی برای نوامیس مردم، پوشش نامناسب جوانان و از طرفی کوتاهی برخی از مسئولین
ذیربط در اجرای قانون را شاهدیم، تکلیف دولت و مردم در این رابطه چیست؟
ج. تکلیف همه بدون استثنا، رعایت احکام شرع و حلال و حرام دین است و هر کسی بر طبق توان خود باید امر به معروف و نهی از منکر نماید تا خدای ناخواسته تدریجاً، معروف منکر نشود و منکر عنوان معروف پیدا نکند.
س244. متأسفانه بسیار دیده میشود دختران جوان آرایش کرده و موهای خود را تا فرق سر، گردن و سینه را بیرون گذاشته و ناخن دستها و پاهای خود را لاک زده و با کفشهایی تابستانی بدون پوشیدن جوراب در خیابانها دیده میشوند. مطمئناً بسیاری از این دختران بر اثر جوانی و جهالت نمیدانند چه میکنند و توان رهایی از این منجلاب را ندارند. لطفاً آنها را نصیحت و راهنمایی کنید و بفرمایید چه کنند که رهایی یابند؟
ج. اینگونه اعمال در بین اجتماع، حاکی از بیمبالاتی و پیروی هوای نفس است. البته تغییر دادن این روش با مقداری نصیحت که بارها شده کماثر است. تا برای انسانمعرفت به مضارّ دنیوی و اخروی این امور حاصل نشود، هوای نفسانی را دنبال میکند و حصول معرفت محتاج به تربیتهای خانوادگی و مراقبت جدّی و تبلیغ و ارشاد است که باید همه با هم همکاری نماییم. خداوند همه را از شرور فسقه حفظ نماید.
س245. با توجه به تضییقات اخیر برخی کشورهای اروپایی نسبت به رعایت حجاب بانوان مسلمان، خواهشمند است وظیفه مسلمانان این کشورها و همچنین سایر کشورها و دولتهای اسلامی را در این خصوص بیان فرمایید.
ج. واضح است که وظیفه، موضعگیری قاطع در برابر این هجمات و محکوم کردن آنها و مطالبه حقوق اسلامی آنها است. اگر از یکمیلیاردونیم مسلمان یکدهم، بلکه از آن هم کمتر، از گوشه و کنار دنیا از این کشور و آن کشور در این منطقه و آن منطقه این تجاوزات به حقوق بانوان مسلمان محکوم شود و همه فریاد نفرت و انزجار خود را بلند و به محاکم و مقامات بینالمللی شکایت نمایند، مؤثر خواهد شد. خداوند وحدت کلمه مسلمین را حفظ فرماید.
س246. در صورتی که زنی مسلمان مقید به حفظ حجاب شرعی نباشد، وظیفه ما در برخورد با او چیست؟ (به عنوان مثال در خیابان زنی بیحجاب از ما سؤالی بپرسد) حکم نگاه عمدی و غیرعمدی را بیان بفرمایید.
ج. در فرض مذکور جواب سؤال او را بدهید، ولی نگاه عمدی به او گناه دارد و با وجود شرایط وجوب امر به معروف او را به حجاب امر کنید.
س247. برخورد با عدم حجاب کامل از جمله بیرون بودن موهای سر خواهران، داشتن آرایش، استعمال عطریات و پوشیدن مانتوهای اندامی (تنگ و چسبان و کوتاه) بدون چادر و نیز پوشیدن کفشهای بندی تابستانی بدون جوراب چه حکمی دارد؟
ج. نهی از منکر در صورت احتمال تأثیر و با حفظ مراتب آن واجب و ترکش مضرّات دنیوی و اخروی زیادی دارد و ترک این فریضه مهمّ جامعه اسلامی را به این مرحله شنیع رسانده است، اگر در برخوردها کاسب، معلّم، مدیر، کارگر و هر صنفی از زن و مرد تذکّر بدهند، ولو یک کلمه با ملایمت، کار به اینجا نمیرسد که دست و روی باز و زینتکرده در اجتماع ظاهر شدن یک امر عادیشود و کمکم زنان و دختران خجالت بکشند که صورت خود را بپوشانند.
س248. نگریستن به مرد نامحرم چه حکمی دارد؟ چه از تصویر از تلویزیون باشد یا مستقیم باشد یا عکس و غیره باشد؟
ج. نگاه زن به مرد و یا به عکس او و یا در تلویزیون اگر از روی التذاذ و یا معرض ریبه (خوف وقوع در گناه) باشد، حرام است و اگر التذاذ و یا مورد ریبه نباشد، نظر به مواضعی که از سابق پوشاندن آنها در بین مردان مرسوم نبوده، مانند صورت و دست و سر و گردن، اشکال ندارد.
س249. حکم نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم چیست؟
ج. نگاه کردن زن به جاهایی از بدن مرد نامحرم که برهنه بودنش از سابق متعارف نبوده، حرام است.
س250. نگاه کردن به حجم بدن زن از روی پوشش بدون ریبه و به بدن پسربچه یا دختربچه با ریبه از طرف زن یا مرد چه حکمی دارد؟
ج. نگاه با ریبه به هر چیز و هرکس هرچند پسربچه یا دختربچه باشد، چه نگاهکننده زن باشد یا مرد، حرام است و نگاه به
حجم بدن زن نامحرم از روی پوشش اگر منفک از ریبه و التذاذ باشد، اشکال ندارد.
س251. حکم نگاه کردن زنان به بازو و آرنج مردان نامحرم چیست؟
ج. جایز نیست.
س252. آیا نگاه کردن زنان به مردان شناگر در سواحل و استخرها جایز است؟ در صورتی که چنین موردی پیش آمد، وظیفه ما چیست؟
ج. جایز نیست و در مواردی که پیش بیاید در صورت امکان و احتمال تأثیر، باید نهی از منکر نمود.
س253.آرایش کردن مردان برای نمایش (تئاتر) و غیرنمایش و نگاه کردن به آنها برای زنان شرعاً چه حکمی دارد؟
ج. اگر مشتمل بر فعل حرامی نباشد، فینفسه اشکال ندارد؛ لکن این عمل دون شأن مرد است و درهرحال چنانچه تهییج شهوت کند، نظر به آنها حرام است.
س254. بازی افراد در نمایشها و فیلمها در قالب زن و شوهر و خواهر و
برادر اولاً و ثانیاً دیدن آنها را جایز میدانید یا خیر؟
ج. هرگاه اجنبی از یکدیگر و غیرمحرم باشند جایز نیست و دیدن آنها بستگی به نحوه پوشش آنها دارد.
س255. نگاه کردن بانوان به چهره بعضی از علما که واقعاً جذاب و نورانی و دلنشین هستند - چه حضوری و چه در عکس - هر یک چه حکمی دارد؟
ج. اگر برای کسب ثواب و توجه به مقام علم و عمل او باشد، مطلوب است.
س256. دانشآموزان و دانشجویان دختری که در کلاس درس آقایان شرکت میکنند، وظیفه آنها نسبت به نگاه کردن، سؤال و جواب و دیگر برخوردهای بین شاگرد و استاد چیست؟
ج. نگاه عمدی با التذاذ و ریبه حرام و بدون آن نیز بنا بر احتیاط واجب، ترک شود و اما صحبت کردن در صورتی که التذاذ و ریبه در بین نباشد اشکال ندارد، و الا جایز نیست.
س257. زنی که شوهرش مرده، آیا میتواند با قصد ریبه به عکس او نگاه کند؟
ج. این عمل حکم نگاه به خود شوهر با قصد لذت را ندارد و ترک آن اولی است.
س258.تبلیغات بیش از حدّ بسیاری ازجمله دختران را به سوی فوتبال و جمعآوری عکسهای فوتبالیستها و نصب آنها در منازل کشانده و اثرات نامطلوبی را از نظر تحصیلی و الگودهی داشته و در برخی موارد موجب بروز برخی منکرات در جامعه گردیده است، ارشاد حضرتعالی در این زمینه چیست؟ و نگاه کردن زنان به صحنههای ورزشی مانند شنا و کشتی و... چه میباشد؟
ج. متأسفانه نسبت به این امور بیش از حد تشویق و ترغیب میشود و عواقب سوء و آثار منفی بسیار دارد، ازجمله اثرات نامطلوبی که در سؤال ذکر کردهاید و آثار نامطلوب دیگر و فعلاً به صورت سرمایه پرسودی برای عدهای شده است. نگاه زنان هم به اینگونه صحنهها با توجه به عوارض قطعیه نامناسبی که دارد جایز نیست و خانوادههای متدین از آن خودداری میکنند و اگر وضع به شکل کنونی پیش برود، شاید در مدتی نهچندان دور ورزش بانوان هم به صورت غیرمشروع و مفسد اخلاق جامعه امری عادی و متعارف شود و هیچکس هم اعتراض نکند. خداوند همه را از شرور و فتن آخرالزمان محفوظ فرماید.
س259. عکاسی زنان توسط مرد نامحرم یا بالعکس، چنانچه مستلزم انجام گناه باشد یا مقدمهای برای انجام گناه شود، چه حکمی دارد؟
ج. واضح است که در فرض سؤال جایز نیست.
س260. پیدا شدن دستها تا کمی بالاتر از آرنج برای وضو و غیرآن چه حکمی دارد برای مرد؟ (در صورتی که زن نامحرم آن را ببیند)؛ همچنین باز گذاشتن یقه که قسمتی کم از بدن معلوم شود؟
ج. آنچه که در این مورد از سابق در بین مردها عادت به آن جاری بوده، اشکال ندارد.
س261. دیدن مردان و زنان بیحجاب با حالتها و اعمال خاص خودشان که عادت به آن دارند در تلویزیون (از کانالهای کشورهای عربی) اگر موجب مفاسد خاصی نگردد، چه حکمی دارد؟
ج. در هر حال جایز نیست.
س262. برهنه شدن عزاداران در عزاداریها چه صورتی داشته و تکثیر فیلم و سیدیهای اینگونه جلسات و نگاه کردن زنان به این فیلمها چگونه است؟
ج. زنها باید از نگاه کردن به بدن نامحرم خودداری کنند.
س263. بازی فوتبال و کشتی و امثال آن و نگاه کردن به این بازیها که تصویر و ظاهر آن، بسیار نامناسب است آیا جایز است یا خیر؟
ج. تماشای آن برای خانمها محل اشکال است؛ چون معمولاً معرض ریبه و التذاذ و تهییج شهوت است.
س264. تماشای مسابقات ورزشی مردان توسط بانوان چه حکمی دارد؟ و آیا در این مورد تماشا از طریق تلویزیون با تماشای در استادیوم از لحاظ حکم فرق دارد؟
ج. دیدن مسابقات دارای مناظر مهیج جایز نیست.
س265. دیدن رقص در تلویزیون برای زنان اشکال دارد؟
ج. جایز نیست.
س266. کسانی که عقبافتاده ذهنی هستند، برای نظافت آنها میتوان آنها را حمام برد و تمیز کرد؟ نظافت عورتین آنها چطور؟
ج. رسیدگی به آنها بسیار خوب است و در مورد تنظیف عورتین تا آنجا که ممکن است باید به وسیله محارم آنها انجام شود.
س267. آیا نگاه کردن مرد یا زن به بدن یا عورتین خود با قصد لذت گناه محسوب میشود؟ و اگر گناه است آیا ازدواج واجب میشود؟
ج. اگر معرض استمنا یا به قصد استمنا باشد، حرام است.
س268. در مجالسی که بین اقوام و اقارب به عنوان شبنشینی، میهمانی و غیره تشکیل میشود غالباً زنان آنها هم حضور دارند؛ تکلم کردن زنها در اینگونه مجالس چه صورت دارد، درحالیکه مردان صدای آنها را استماع کرده و آنها را میشناسند؟
ج. اگر معرض تلذّذ و ریبه شنوندگان نامحرم نباشد، اشکال ندارد.
س269. در میهمانیهای خودمانی و فامیلها اینگونه مرسوم است که زن و مرد همه در یک اطاق نشسته و بر سر یک سفره غذا میخورند. البته با چادر ولی در این بین صحبتها و خندهها و گاهی هم شوخیهایی که خارج از نزاکت نباشد، انجام میگیرد آیا اینگونه اختلاط را حضرتعالی اجازه میفرمایید یا باید از هم جدا شد؟
ج. اگر مستلزم فعل حرامی نباشد اشکال ندارد؛ اگرچهبهتر ترک این نوع اختلاط است.
س270. نظر جنابعالی در مورد رفتوآمد همسر بنده با اقوام چیست؟ آیا میتواند با افراد نامحرم اقوام گفتوگو کند یا به همان سلام و احوالپرسی اکتفا کند؟
ج. اگر رفتوآمدها ضرر اخلاقی نداشته باشد و در اثنای آن افعال حرام مانند نظر و لمس مثلاً واقع نشود، اشکال ندارد.
س271. شنیدن و شنواندن صدای زن نامحرم در مورد گفتوگوهای روزانه، تلاوت قرآن، خواندن مقالات، اشعار و مرثیه، چه حکمی دارد؟
ج. در فرض سؤال، چنانچه صدای زن به نحو مهیج باشد، استماع و اسماع آن جایز نیست.
س272. بهطورکلی تواشیح از نظر شرعی اشکالی دارد یا خیر؟
ج. اگر مشتمل بر غنا و یا همراه موسیقی نباشد و زنان دربرابر مردان نخوانند، مانع ندارد.
س273. استماع صدای زن در همخوانی چه حکمی دارد؟
ج. در هر موردی که معرضیت برای انگیزش شهوت و تحریک
اجنبی داشته باشد، جایز نیست و غالباً معرضیت دارد.
س274. نظر حضرتعالی در مورد اجرای برنامههای مذهبی همچون تواشیح و یا جمعخوانی قرآن کریم و یا اجرای سرود و خواندن شعر به صورت گروهی و یا انفرادی توسط خواهران در مجالسی که برادران نیز حضور دارند چیست؟
ج. حرام و موجب فساد اخلاق است.
س275. شنیدن همخوانی سرود زن و مرد بدون دیدن تصویر و با دیدن تصویر چه حکمی دارد؟
ج. در هر دو صورت حرام است.
س276. آواز خواندن زن برای شوهرش و برای زنان به صورت غنا جایز است یا نه؟
ج. جایز نیست.
س277. کِل (هلهله) یک نوع صدایی است که زنها به هنگام عروسی یا عزا به کار میبرند، چه حکمی دارد؟
ج. اگر معرضیت برای فساد و گناه نداشته باشد مانع ندارد.
البته در مجالس عروسی معرضیّت آن قویّاً محتمل است.
س278. شنیدن صدای زن در سرود چه حکمی دارد؟
ج. در هر موردی که معرضیت برای انگیزش شهوت و تحریک اجنبی داشته باشد جایز نیست و غالباً معرضیت دارد.
س279.برخی از مؤسّسات قرآنی که خواهران در آن آموزش میبینند، از اساتید مرد استفاده مینمایند و مرسوم شده است که خواهران به صورت دستهجمعی در محضر استاد با صوت و لحن همخوانی میکنند و گاه به خواندن سرود و یا تواشیح به صورت جمعی در حضور استاد نامحرم میپردازند و احیاناً به هنگام رفتن به اردو با حضور راننده مرد سرودخوانی میکنند؛ ازاینرو استدعا دارم نظر شریفتان را در موارد ذیل بیان فرمایید:
الف) آیا در مورد فوق، حکم تکخوانی و همخوانی متفاوت است؟
ب) در موارد مذکور نفس التذاذ نامحرم و یا مفسده موجب حرمت است و یا خوف نسبت به تحقق التذاذ و مفسده؟
ج) آیا در مورد فوق، نابینا بودن استاد نامحرم در حکم استماع صوت و لحن اجنبیه و خواندن آنان میتواند تغییری ایجاد کند؟
د) در مواردی که هیچ ضرورتی برای این همخوانی وجود ندارد، مثل اینکه کلاس جهت آموزش تفسیر و یا مفاهیم برگزار میشود (نه
تجوید در حدّ فراگیری قواعد ضروری آن هم با نبودن استاد زن) آیا خواهران مجاز به خواندن با صوت و لحنهایمخصوص برای استاد نامحرم هستند؟
ه) آیا شکل گرفتن این امر را به عنوان فرهنگ و سنّت اسلامی در بین خواهران متدیّنه، مناسب با تقوا و به صلاح آنان میدانید؟
ج (الف). فرقی نمیکند.
ج (ب). چنانچه گفته شد معرضیّت، کافی برای حرمت است؛ به این معنی که ممکن است احیاناً در مورد خاصی التذاذ حاصل نشود، ولی نوعاً موجب التذاذ و سایر مفاسد است.
ج (ج). از جهت التذاذ تفاوتی بین نابینا و بصیر نیست و از جهت معرضیّت، برحسب موارد ممکن است مختلف باشد.
ج (د). جایز نیست.
ج (ه). بر خلاف تقوا و ورع و هویّت اسلامی و عفت زن است.
س280. قرآن خواندن یا سرود و دکلمه خواندن دختران دانشآموز در حضور معلمان مرد چه حکمی دارد؟
ج. در فرض مذکور دختران و بانوان از خواندن نزدنامحرمان خودداری کنند.
س281. همخوانی دخترها به گونهای که صدای شخص خاصّی واضح و معلوم نباشد، در حضور نامحرمان، چه حکمی دارد؟ همین همخوانی در مجالس عقد و عروسی زنانه و رقصیدن با آن چطور؟
ج. اگر در معرض تلذّذ و ریبه باشد یا همراه با رقص، حرام است.
س282. آیا گوش کردن به موسیقی مجاز (که مناسب مجالس لهو و لعب و خوشگذرانی نیست) که توسط زن خوانده میشود، برای مردان جایز است؟ برای زنان چطور؟
ج. مطلقاً حرام است.
س283. آیا آوازهخوانی زن بدون ایجاد شهوت و مهیج بودن جایز است؟
ج. آوازهخوانی زن برای مرد نامحرم حرام است و اگر غنا باشد درهرحال حرام است.
س284. خوانندگی زن برای زنان چه حکمی دارد؟
ج. اگر غنا نباشد و همراه با استفاده از آلات لهو نباشد، اشکال ندارد.
س285. خوانندگی زنان در مجالس زنانه (روضه یا مولودی) درحالیکه با بلندگو صدای آنها در کوچه و خیابان توسط نامحرمان شنیده میشود و چهبسا موجب تحریک آنان میشود چه صورت دارد؟
ج. چون معرضیت برای فساد اخلاق و ریبه و التذاذ دارد محلّ اشکال است.
س286. اگر زن یا زنانی در مجلس زنانه و فقط در شب عروسی و بدون استفاده از آلات موسیقی و لهو و طرب برای زنان سرود و آواز بخوانند و صدایشان را مردان نامحرم هم نشنوند، آیا مرتکب کار حرامی شدهاند؟
ج. بعید نیست غنای مغنیات با عدم استفاده از آلات لهو و عدم سماع مرد نامحرم فقط موقعی که عروس را به حجله داماد میبرند جایز باشد، اگرچه احتیاط ترکاست.
س287. خوانندگی زن اگر به صورت محزون باشد، در نزد مردان چه حکمی دارد؟
ج. برای غیرشوهر به هر نوعی که معرض ریبه و التذاذ و تهییج شهوت باشد، جایز نیست.
س288. معیار جواز سخنرانی و یا تدریس خانمها در برابر نامحرمان چیست؟
ج. با حفظ حجاب شرعی و عدم معرضیت فساد، اشکال ندارد.
س289. اگر زنی سخنرانی نماید و صدایش را بلند کند که نامحرم بشنود، جایز است یا خیر؟
ج. این عمل خلاف عفّت زن و موجب مفاسد اخلاقی است.
س290. سخنرانی زنها در حضور مردان نامحرم چگونه است؟
ج. جواز آن جز در موارد ضرورت ثابت نیست و درصورتی که معرض فساد و اشاعه اختلاط زنان و مردان باشد، حرام است.
س291. قرائت و تلاوت قرآن کریم توسط خواهران (ترتیل یا تحقیق) در حضور مدرس و مربی و دانشجویان چه صورتی دارد؟
ج. اگر معرض ترتیب مفسده باشد، جایز نیست و نگاه کردن به نامحرم حرام است.
س292. خواندن قرآن با ترتیل یا قرائت خانمی که مرد صدای آن را بشنود، ولیکن او را نشناسد چه حکمی دارد؟ او را بشناسد چطور؟ گفتن اذان و خواندن مدیحهسرایی و مولودی برای ائمه(علیهم السلام) چه حکمی دارد؟ و خواندن دعا و ادعیه چه حکمی دارد؟
ج. خواندن زن معرضیت برای ریبه و التذاذ و فساد دارد چه مستمع او را بشناسد یا نشناسد و فرقی بین خواندن قرآن و دعا و گفتن اذان و مدیحهسرایی نیست.
س293.گاهی اوقات مشاهده میشود زنان شاعره با حضور در برنامههای شب شعر، به قرائت سرودههای خود که معمولاً با احساسات شاعرانه و تغییر صداها و حرکتهای موزون دستها که مستلزم جلب توجه به متن شعر است، همراه میباشد میپردازند... و برخی موارد در کنفرانسها و سمینارها از سخنرانان زن استفاده میشود که هیچ اجباری به حضور آن سخنران خاص جلسه نیست و میتوان از خطبای مرد دیگر استفاده نمود، نظر حضرتعالی در این خصوص چیست؟
ج. قال الله تعالی: )فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذي في قَلْبِهِ مَرَضٌ(.(1))
برنامههای مرقوم چون غالباً ساده و بیپیرایه انجام نمیشود و از تهییج و تحریک افرادی که به فرمایش قرآن در دل بیماری دارند مصون نیست و متضمن اختلاط زن و مرد و مفاسد بسیار است، مجاز نیست و گرایش به تشکیل این مجالس از وسوسههای شیطانی و تسویلات نفس امّاره است.
1) . احزاب، 32. «پس به گونهاى هوسانگيز سخن نگوييد كه بيماردلان در شما طمع كنند».
س294. آیا گریه کردن زنها با صدای بلند در مجالس عزای ائمه اطهار(علیهم السلام) بهخصوص حضرت اباعبدالله الحسین(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) با توجه به حضور مردان نامحرم در مجلس مذکور جایز است؟
ج. اشکال ندارد.
س295. نوارهای انگلیسی که صدای زنان و دختران و شاید گاهی بین درس آهنگ (موسیقی) گذاشته شود، چه حکمی دارد؟
ج. استماع موسیقی حرام است و شنیدن صدای زن اگر همراه با قصد التذاذ نباشد، اشکال ندارد.
س296. شرکت در جلسات عروسی و غیره که در آن از نوارهای غیرمذهبی و بعضاً با صدای زن خوانده میشود و این جلسات هم گاهاً مربوط به خانوادههای نزدیک میباشد که ترک آن باعث شکاف خانوادگی میگردد، چه صورتی دارد؟
ج. شرکت در آن جلسات جایز نیست؛ هرچند صاحب جلسه از افراد فامیل شرکتکننده باشند.
س297.حضور خانمهای محجّبه و آقایان معتقد به واجبات شرعی در مجالس عقد و عروسی که خانمها و آقایان با هم حضور دارند، البته به نیت حضور در مجالس شادی خویشاوندان با توجه به اینکه در این مراسم نوارهای موسیقی گذاشته میشود و آقایان و خانمها میرقصند، از نظر جنابعالی چه حکمی دارد؟ در ضمن چندین بار در اینگونه موارد مجلس را ترک کرده که با اعتراض و ناراحتی میزبان و بقیه فامیل روبهرو شدهایم. بعضی از اقوام نیز (که البته افراد آشنا به قرآن و احکام نیز هستند) میگویند چون تعداد شما کم شده است، اگر مجلس را ترک نکنید بهتر است و بمانید تا بقیه فامیل از شما الگوبرداری کنند. البته ما خیلی با فامیل نزدیک خود (خواهر و خواهرزاده و برادر و برادرزاده شوهری) صمیمی بوده و دلمان میخواهد در شادیهای آنها شریک بوده، اما نه به قیمت نارضایتی خداوند و ناخشنودی آقا امام زمان.. کمکم این حرکات من و فرزندانم از دید بعضیها توهینآمیز تلقّی شده حتی قصد طرد ما را دارند حال ما در یک چندراهی گیر کرده و نمیدانیم چه کنیم که هم رفتوآمد فامیلی سر جای خود باشد و هم رضای خداوند؟
ج. در مفروض سؤال، حضور و باقی ماندن شما در اینگونه مجالس تأیید منکر میباشد و حرام است. پس در این مجالس شرکت نکنید و اگر حضور دارید مجلس را ترک کنید که این
نوعی نهی از منکر است. خداوند متعال شما را به آنچه مرضی خودش و موجب رضای امام زمان. است، موفّق بدارد.
س298. از بلندگوهای بعضی از اماکن بیمارستانی صدای خانمها از پشت آن به گوش میرسد وضعیت کسی که صدایش از پشت بلندگو به گوش میرسد از نظر شرعی چیست؟ و کسی که گوش میکند به چه نحو است؟
ج. شنیدن صدای بانوان در صحبتهای متعارف از بلندگو و غیره اگر التذاذ و ریبه در بین نباشد، اشکال ندارد.
س299. با توجه به این امر که نگاه به بدن زن نامحرم از اهل کتاب بدون قصد لذت حرام نمیباشد، حال سؤال اینکه آیا گوش دادن به صدای اینگونه زنان نیز حرام است؟ به عبارت دیگر، شنیدن صدای ترانه آنان بدون قصد لذت چه حکمی دارد؟
ج. اوّلاً: نظر به مواضعی از بدن زن کافر که معمولاً مستور است خلاف احتیاط است.
ثانیاً: شنیدن صوت غنایی حرام است؛ هرچند خواننده مرد باشد.
ثالثاً: در شنیدن صوت زن معرضیت فساد است و جایز نیست.
س300. اینکه خداوند میفرماید: «زنها پاهای خود را به زمین نکوبند تا زینتها و زیورآلات مخفی ایشان آشکار شود»، مراد از آشکار شدن زیورآلات چیست؟ آیا صدای پاهای آنها مراد است یا صدای زیورآلات یا مراد خود زیورآلات است؟
ج. مراد آشکار شدن صدای زیورآلات است که با توجه به اینکه مربوط به زن است امکان دارد موجب تحریکاشخاص شود.
س301. مطرب زدن و دایره زدن در مجالس شادی اشکال دارد یا خیر؟
ج. حرام است.
س302. آیا در موارد اضطرار میتوان در مجلسی که فحشا و منکر رواج دارد نشسته و بلند نشویم، مثلاً مجلسی که در آن آلات لهو و موسیقی استعمال میشود؟
ج. اگر منظور از موارد اضطرار این است که مثلاً بلند شدن از آن مجلس باعث فتنه و فساد است در صورتی که قبلاً نمیدانسته و بعد از ورود به مجلس فهمیده به مقدار رفع اضطرار اشکال ندارد، ولی اگر منظور این است که مثلاً اهل مجلس یا صاحب مجلس ناراحت میشود، این اضطرار نیست، باید از آن مجلس خارج شود.
س303.ما دو خواهر 19 ساله هستیم، با توجه به اینکه مجالس عقد و عروسی و از این قبیل که در آنها از نوارهای موسیقی و رقص زنان برای زنان به کار برده میشود و این مورد حرام است، از شرکت در این مجالس خودداری میکنیم. این مسأله تا اندازهای باعث مخالفت پدر و مادر و اطرافیان شده است و حتی بسیاری از آنها با گفتن مواردی مثل کنارهگیری از مردم یا دوری از اجتماع و مسخره کردن ما و اینکه به ما میگویند شما همیشه نمیتوانید اینطور ادامه دهید و با توجه به اینکه ما مجرد هستیم و در تمامی مجالس دعوتشده موارد فوق وجود دارد، از نظر اجتماعی با مشکلاتی روبهرو شدهایم؛ با وجود این نمیخواهیم به هیچ عنوان بر خلاف اسلام عمل کنیم و به ما پیشنهاد میشود که راه تقیه را پیش بگیرید و یا اینکه شما در این مجالس بیایید و نظری ندهید و در گوشهای بنشینید. این نظرها برای ما قابل قبول نیست، چون دلیلی بر تأیید آنها نمیدانیم و درضمن روبهرو با صداها و لهو و لعبهای آنها هستیم و فکر میکنیم شرکت در این مجالس باعث عادی شدن این گناه شود. خواهشمندیم در این مورد ما را راهنمایی فرمایید؟
ج. شرکت در مجلس معصیت جایز نیست و مورد سؤال از موارد تقیه محسوب نمیشود. خداوند به شما توفیق بدهد.شما در اینگونه مجالس شرکت نکنید تا دیگران از استقامت شما در این امر پند بگیرند. .
س304. شرکت در مجالس عروسی یا مراسمی که در آن برنامههای موسیقی اجرا میشود، چگونه است؟
ج. جایز نیست.
س305. حضور در مجالس زنانه مانند عروسی که در آن به نوعی از آلات لهو استفاده میشود (البته بدون همکاری یا موافقت با کار آنها، صرف حضور)، چه حکمی دارد؟ آیا باید مجلس را ترک کرد؟
ج. حضور در مجالس مذکور که مستلزم شنیدن موسیقی حرام است، جایز نیست.
س306. بنا بر قول بعضی از فقها، غنا در مجالس عروسی استثنا شده؛ نظر مبارک حضرتعالی، چیست؟
ج. جواز غنا در عروسی ثابت نیست. بلی، در صورتی که مغنّیه مملوکه باشد و آلات لهو استعمال نشود و مرد هم صدای او را نشنود و نکاح دائمی باشد، غنای آن مملوکه استثنا شده؛ اگرچه ترک آن هم احوط است.
س307. در عقد و عروسیها مرسوم شده است که آلات نوازندگی میآورند، آیا در صورتی که زنها بدون اینکه مردها صدای آنها را بشنوند، ترانهخوانی کنند یا دایره بزنند، اشکال دارد؟
ج. استعمال آلات لهو و نوازندگی جایز نیست و ترانهخوانی هم
اگر غنا باشد حرام است؛ بلی، جواز آن برای زنان در مجالس عروسی اگر همراه با آلات لهو و طرب نباشد، بعید نیست؛ هرچند احتیاط در ترک است.
س308. اگر خواهر و برادر در خانه نوارهای موسیقی و ترانههای مبتذل روشن کرده و من مجبور به گوش کردن آنها باشم، وظیفه چیست و گناه گوش کردن این نوارها بالاخص در ماه محرم و صفر بر عهده کیست؟ و خواهشمندم راهنمایی فرمایید که اینجانب باید چگونه عکسالعملی را نشان بدهم، با توجه به اینکه آنها با نهی از منکر، خود ما را مسخره میکنند؟
ج. گوش دادن به نوارهای موسیقی حرام است و شما باید آنها را تا میتوانید نهی از منکر نمایید؛ بلکه انشاءالله مؤثر شود و بههرحال چنانچه مجبور بشوید به زندگی در چنین خانهای، اگر خودتان مخصوصاً گوشندهید و قهراً به گوش شما بخورد، برای شما اشکال ندارد.
س309. آیا گوش کردن به موسیقی مطرب، اگر خود گوشدهنده آن حالت به او دست ندهد، حرام است یا نه؟
ج. حرام است.
س310. در مورد استماع نوارهای ترانه خواننده زن و مرد و بلند نمودن
صدای آن، طوری که عابرین کوچه و همسایگان بشنوند و موجب اذیت همسایهها باشد، چه میفرمایید؟
ج. استماع ترانه و بلند نمودن صدای آن، اگر موجب آزار کسی هم نشود، حرام است.
س311. استماع موسیقیهای صدا و سیما، ساخت و تعلیم و فروش ابزارآلات موسیقی چه حکمی دارد؟
ج. آنچه را عرف مردم موسیقی میدانند، استماع آن و ساخت و تعلیم و تعلّم و فروش آلات آن حرام است.
س312. آیا رقص کردن را جایز میدانید؟
ج. رقص حرام است، مگر رقص زن برای شوهر خود تنها.
س313. رقص یعنی کارها و حرکات موزون و مطرب و مهیج که در نفس همان تأثیر را دارد که الحان غنا و آوازخوانیهای مطرب دارد؛ خواه همراه با آهنگ موسیقی باشد یا نباشد و انواع آن به صورتهای گوناگون انجام میشود، بهخصوص مثل رقص شکم که رقاصها به پیچوتاب درآوردن و لرزاندن منظم قسمت کمر و شکم، آن را انجام میدهند یا به
وسیله ناف و عضلات و جنبانیدن سرین عمل رقص را انجام میدهند. غرض بیان حکم اللّه شرعی این موضوع است؟
ج. اعمال مذکور - خواه همراه با آهنگ موسیقی باشد یا نباشد - حرام است و حضور در مجالس آن جایز نیست و ترک آن واجب است و از خیلی از گناهان تأثیرات فاسد آن بیشتر است. بلی، در مورد رقص زن برای شوهر بدون آهنگ موسیقی حکم به جوازش هست؛ همچنین بعضحرکات که جنبۀ الهاء و به لهو انداختن ندارد، مثل پایکوبیها و حرکات تنظیمی نظامی یا حرکت دادن کودکان و به وجد و نشاط انداختن آنها یا بالا و پایین انداختن آنها، حرام نیست.
س314. ما جمعی از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی طی بحثهای خوابگاهی پیرامون بسیاری از مسائل، سعی داریم که دلایل عقلانی بسیاری از احکام الهی را دریابیم. عقیده بیشتر این جمع بر این است که باید به مسائل از این دید نگاه کرد که اگر تأویل آن بر ما واضح نشود، آن را نمیپذیریم. از این لحاظ خواهشمندیم ما را در مورد یکی دو سؤال راهنمایی فرمایید (لازم به ذکر است در این جمع هم افراد مذهبی و هم غیرمذهبی وجود دارند). دلیل حرام بودن رقص زن برای زن چیست؟ (اگر هیچ حالتی بین طرفین به وجود نیاید).
ج. رقص، چنانکه در تعریف آن گفته شده است، حرکات موزون و لرزشهای محرک و مهیجی است که به وسیله بعضی
بخشهای مورد توجه اندام انجام میشود و مانند غنا، غرایز حیوانی و شهوانی را تحریک میکند و عفت و پارسایی شخص را خدشهدار و به فساد و انحراف و رذایلاخلاقی گرایش میدهد و به وجود نیامدن حالتی برای طرفین یک فرض بیش نیست، مگر اینکه شخص فاقد غریزه مربوطه باشد و بهعلاوه تحریمات شرعی و قانونی بر اساس مفاسد نوعی است و کسی نمیتواند به استناد اینکه از مفسده فلان حرام مثل رقص و قمار و شراب و غنا مصونیت دارم مرتکب حرام شود. همه باید حتی پارساترین افراد معاصی را ترک کنند؛ علاوه بر اینکه از نظر فقهی ما تابع دستور شرع هستیم و اگر حکمت و فلسفه یک حکم را هم درک نکنیم، موظف به اطاعتیم و اسلام و تسلیم معنایش قبول احکام خدا است.
س315. آیا جایز است مرد به مرد دیگر رقص یاد بدهد یا زن به شوهر خود رقص یاد بدهد؟ اگر زن در میان زنان برقصد و پول بگیرد، این پول حلال است یا نه؟ و با آنکه قرارداد پول نکرده، ولی خود زنان به او پول بدهند؟
ج. در هیچ یک از موارد مذکوره رقص و تعلیم رقص جایز نیست و پول گرفتن در مقابل آن جایز نیست و اکل مال به باطل است.
س316. در مجالس عقد و عروسی کف زدن و رقصیدن مردان برای مردان و زنان برای زنان جایز است یا حرام؟
ج. فقط رقص زن برای شوهرش تنها جایز است و بقیه اقسام حرام است و کف زدن اگر مجرد دست به هم زدن باشد، اشکال ندارد، ولی اگر کیفیت خاص که مناسب مجالس لهو است باشد، جایز نیست؛ هرچند در مجلس عقد و عروسی.
س317. دست زدن، بازیهای محلی، نوارهای لری، کردی، بندری، فارسی و رقص زن در مقابل زن در موقع عروسی و غیرعروسی باید تا چه حدود باشد؟
ج. رقص حرام است، مگر رقص زن برای شوهرش تنها، غنا و موسیقی مطلقاً حرام است به هر زبان که باشد؛ و دست زدن اگر با وزن مخصوص و مناسب با مجلس لهو باشد، محل اشکال است و بقیه امور مذکوره، چنانچه مشتمل بر فعل حرام نباشد، میزان معینی ندارد و موکول به نظر عرف است.
س318. به استحضار میرساند که در عروسیهای بعضی از طوایف معمولاً گروهی نوازنده سنتی حضور پیدا نموده و اقدام به نوازندگی و خوانندگی سنتی مینمایند که معمولاً میهمانان به دو گروه موافق و
مخالف درآمده و مشاجراتی صورت میگیرد. حال از محضر آن مقام عظمی استدعا دارد که حکم شرعی و نظر شریف را در خصوص سؤالات مطرح شده به صورت بندبند مرقوم فرمایید.
ج1 . جایز نیست.
ج2. در مورد سؤال رضایت و عدم رضایت صاحبمجلس و کم یا زیاد شدن پول عروسی اثری در حرمت و عدم حرمت ندارد.
ج3 . اینگونه امور که شرعاً حرام است، فرقی بین سنتی و غیرسنتی آن نیست.
س319. با توجه به اینکه نوازندگان و خوانندگان سنتی معمولاً نوارهای کاست به صورت رسمی یا با مجوز اداره فرهنگ پر مینمایند و باعث ترویج اینگونه افکار در بین عموم افراد جامعه میباشد، استفاده از این نوارها چه حکمی دارد؟
ج. اگر در نوارها موسیقی و غنا ضبط شده، استفاده از آنها حرام است و خریدوفروش آن نیز حرام است و داشتن مجوّز در این امر اثری ندارد.
س320. آیا مادر میتواند برای فرزند خود برقصد (در صورتی که فرزندخوانده داشته باشد چطور)؟
ج. رقص او برای فرزندان خودش هم جایز نیست، چهجای اینکه برای فرزندخوانده باشد.
س321. نگاه کردن به رقص اشکال دارد یا خیر؟
ج. اگر حاضر در مجلس رقص باشد و نگاه کند، چون مجلس معصیت است، جایز نیست.
س322. حکم کف زدن (در مجالس عروسی، یا برای تشویق) چیست؟
ج. اگر با وزن مناسب با مجالس لهو باشد، حرام است و اگر مجرد دست به هم زدن باشد، اشکال ندارد؛ لکن چون ریشه اسلامی و مذهبی ندارد، اگر در اینگونه مجالس از مدایح ائمه(علیهم السلام) و صلوات بر آن بزرگواران استفاده شود، بهتر و اوفق به احتیاط است.
س323. دست زدن و کف زدن در مجالس جهت تشویق چه حکمی دارد؟
ج. بهترین تشویق فرستادن صلوات یا تکبیر یا احسنت است. هرچه در این برنامهها از روش بیگانگان و سنتهای آنها دورتر باشیم، با استقلال اسلامی و قوت شخصیت موافقتر است.
س324. مرز سخن گفتن محرم با نامحرم چیست؟ مقصود آن است که آیا هرگونه صحبتی به هر شکلی جایز است یا سخن گفتن محرم و نامحرم نیز موازین مخصوص به خود را دارد؟ در این صورت موازین آن را بیان فرمایید.
ج. اگر سخن گفتن زن و مرد نامحرم بر یکدیگر مشتمل بر التذاذ و یا حرامهای دیگر نباشد اشکال ندارد، لکن غالباً منفک از حرام نیست.
س325. نگاه کردن و صحبت کردن زن با مرد نامحرم یا بالعکس چه حکمی دارد؟
ج. نگاه مرد به زن نامحرم حرام است و صحبت کردن اگر ضروری و خالی از التذاذ باشد، اشکال ندارد.
326چنانچه مردی با زنی نامحرم تماس تلفنی داشته، ولی تماسهای تلفنی در رابطه با موضوعی طبیعی بوده است، مثل اینکه مرد فوقالذکر ضمانت آن زن را در بانک نموده باشد و برای دریافت اقساط معوق وام
با وی تماس گرفته و یا حتی درب منزل وی مراجعه نموده است، آیا تماس فوقالذکر مصداق رابطه نامشروع است و اگر آری، عنوان این حد از رابطه نامشروع چیست؟
ج. در فرض سؤال، چنانچه رابطه فقط به منظور مذکور در سؤال بوده و هیچگونه امر دیگری در بین نبوده، اشکال ندارد و مصداق رابطه نامشروع نیست.
س327. صحبت کردن دختر و پسر نامحرم در این دوره و وضعیت جامعه چه حکمی دارد؟
ج. مجرّد صحبت عادی در صورتی که معرضیت برای فساد نداشته باشد، اشکال ندارد؛ و الا اشکال دارد.
س328. من مجبورم هر روز دخترهایی با لباس نامناسب ببینم. آیا گناه دارد من با آنها صحبت بکنم؟ چون بعضی از آنها همکلاسی من هستند.
ج. نگاه به نامحرم اگر با لذت و ریبه باشد، حرام است و بدون لذت و ریبه، بنا بر احتیاط واجب، جایز نیست وهرگونه رابطهای از صحبت و غیر آن که انسان را در معرض گناه قرار دهد، حرام است.
س329. اگر دو نفر دانشجو پسر و دختر جهت ازدواج برای آشنایی و رسیدن به تفاهم در محیطی مثل پارک با هم صحبت کنند، آیا اشکال
دارد و کسی میتواند آنها را متهم نموده و مؤاخذه نماید؟
ج. در مقام ازدواج جایز است پسر به دختر نگاه کند و با او صحبت کند، ولی به شرط اینکه هدفش از نظر لذت بردن نباشد و قصد ازدواج با او را داشته باشد؛ لکن انجام این امور در پارکها که محل رفتوآمد اشخاص مختلف و معرضیت برای اتهام دارد، صلاح نیست و تکرار این نظر و نگاه نیز جایز نیست.
س330. اگر کسی از راه تلفن مزاحم شود و با کسی دوست شود و با او حرف بزند، از نظر اسلام اشکال دارد؟
ج. صحبت زن با اجنبی اگر با ریبه و لذت باشد، حرام است.
س331.صحبت کردن با نامحرم چه حکمی دارد؟ تماس تلفنی چه حکمی دارد؟
ج. معرضیت فساد و ارتکاب حرام دارد و جایز نیست مگر در موقع ضرورت.
س332. به علت کار در مغازه، مجبور به صحبت کردن و نگاه کردن به افراد نامحرم (خانمها) هستم. حکم نگاه کردن و صحبت کردن با آنها را بیان فرمایید.
ج. نگاه کردن به اجنبیّه حرام است، مگر اینکه اتفاقاً نظر شخص به او بیفتد و نگاه را ادامه ندهد، ولی صحبت کردن اگر با تلذّذ و یا خوف وقوع در فساد نباشد، اشکال ندارد.
س333. صحبت کردن و معاشرت با زنان نامحرم که جزو اقوام و دوستان و آشنایان و یا همکاران اداری است، چه حکمی دارد؟
ج. اگر تلذّذ و خوف فتنه نباشد، اشکال ندارد.
س334.در مورد گفتوگو و نگاه کردن به دخترعمه، دخترخاله و زن برادر تا چه حد باشد و تا چه اندازه باید حجاب رعایت شود؟
ج. دخترعمه و دخترخاله و زن برادر نامحرم است و فرقی با نامحرمان دیگر ندارند.
س335. سلام و صحبت کردن با زن نامحرم اگرچه فامیل خود انسان باشد یا نباشد، حکمش از نظر شما و اسلام چگونه است؟
ج. اگر قصد تلذّذ و معرض ریبه نباشد، اشکال ندارد.
س336. اگر خانمی با خانواده خواهرش به مسافرت برود و همسر آن خانم با آنها باشد و در حضور همسرش با نامزد خواهر خود شوخی و خنده
کند و یک کلام با همسر خود صحبت نکند، حکمش چیست؟
ج. شوخی با مرد نامحرم معرض فساد است و جایز نیست.
س337. صحبت کردن خانمها و احیاناً بعضی اوقات شوخیهای معمولی با آقایان نامحرم فامیل مانند پسرعمه و پسرخاله و شوهرعمه و غیره چه حکمی دارد؟ج. در مورد سؤال، مجرد صحبت و مزاحهای غیررکیک در صورتی که موجب تلذّذ و فتنه و معرض فساد باشد اشکال دارد.
س338. مزاح با نامحرم چه حکمی دارد؟
ج. جایز نیست.
س339. حکم شوخی کردن مردان اعمّ از فروشنده، استاد و معلم و غیره با زنان و دختران و یا بالعکس چیست؟
ج. خارج از حد متعارف که موجب هتک و اذیت و معرض فساد است، حرام است و بدون آن هم خالی از خطر نیست و احوط ترک است و در بعضی روایات عقاب یک کلمه شوخی با زن نامحرم هزار سال معین شده است.
س340. صحبت با تلفن همراه در معابر (مسیرهای رفتوآمد مثلاً خانه تا
مدرسه) در صورتی که نامحرم صدای ما را بشنود، آیا از لحاظ شرعی اشکال دارد؟
ج. صحبت به نحو متعارف اشکال ندارد، ولی اگر طوریصحبت کنید که نحوه صحبت نظر شنونده نامحرم را جلب میکند، جایز نیست.
س341. بعضی از زنان در وقت رفتن در خیابان و یا برخی از دختران در هنگام رفتن به مدرسه و یا برگشتن، مسیر خیابان را با دوستان خود اختلاط میکنند؛ به گونهای که گاهی با صدای بلند و خنده همراه است که این کار سبب نگاه کردن جوانان نامحرم به آنان میشود، آیا این رفتارها جایز است یا نه؟
ج. جایز نیست.
س342. نگاه بیاختیار مرد به زن بیروسری چه حکمی دارد؟ و آیا صحبت زن با مرد خویشاوند و غیرخویشاوند جایز است؟
ج. در صورتی که بدون قصد و برحسب اتفاق چشم انسان به زن نامحرم بیفتد و زود نظر خود را برگرداند و نگاه را ادامه ندهد، اشکال ندارد و صحبت کردن با نامحرم خویشاوند باشد یا غیرخویشاوند، اگر به صورت و موی آنها نگاه نکند و در صحبت کردن قصد لذت نکند، اشکال ندارد.
س343. برخی از زنان در وقت خرید روزانه و یا غیر آن مانند خرید پوشاک و طلا با مغازهدار درحالیکه مرد نامحرم است، با چهره متبسم و خندان سلام و علیک و برخورد دارند، آیا اینگونه رفتارها جایز است یا نه؟
ج. مخالف نصّ قرآن است: )فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذي في قَلْبِهِ مَرَضٌ(.(1)
س344. چانهزنی خانمها در مغازهها و گفتوگوهای غیرضروری در هنگام خرید اجناس با فروشندگان مرد از نظر شرعی چه حکمی دارد؟
ج. صحبت به نحو متعارف اشکال ندارد، ولی به نحو جالب نظر نامحرم جایز نیست.
س345. فروش لباس زیر زنانه توسط فروشنده مرد چگونه است؟ آیا زنان و دختران میتوانند برای خرید به اینگونه مغازهها بروند، با توجه به اینکه در برخی اوقات مستلزم گناه و مفاسد اجتماعی و اخلاقی است؟
ج. اصل فروش فی حد نفسه اشکال ندارد، ولی بهطور طبیعی ارائه اینگونه لباسها توسط مرد اجنبی به زن اجنبیه بر خلاف اخلاق و عفّت اسلامی است و از این نظر بهتر است مردان از
1) . احزاب، 32. «پس به گونهاى هوسانگيز سخن نگوييد كه بيماردلان در شما طمع كنند».
فروش اینگونه لباسها به زنان خودداری نمایند و مراجعه دختران و زنان به اینگونه مغازهها همین حکم را دارد.
س346. در برخی مغازهها دیده میشود که آقایان وسایل آرایشی و لباسهای زیر زنانه به فروش میرسانند، آیا زنان میتوانند از اینگونه مغازهها خرید کنند؟
ج. شغل مذکور در سؤال برای مردان مذموم و مراجعه زنها خالی از تبعات سوء مخصوصاً در این زمان نیست.
س347. اگر زنی صدای نرم و لطیفی داشته باشد و از پشت پرده و یا از رادیو مطلبی بخواند و یا اینکه صدایش را از قصد لطیف کند، در صورت شنیدن مرد نامحرم چه حکمی دارد؟
ج. عمل خود آن زن و گوش دادن مرد به صدای او جایز نیست.
س348. بعضی از خانمها که صدای بچهگانه درمیآورند، اگر با آن صدا خوانندگی کنند و شعری را با موسیقی بخوانند، مثلاً چند موردی در صدا و سیما دیده میشود، چه حکمی دارد؟
ج. جایز نیست.
س349. ظاهر شدن مجریان و دستاندرکاران جشن نیمه شعبان (مسئول جشن، قاری قرآن، مجری و...) که برای بانوان و به دور از دید نامحرم و با هدف فرهنگ مهدویت برگزار میشود با سر برهنه و سر و صورت آرایشکرده چه حکمی دارد؟ آیا دور از شأن مجلس امام عصر. نمیباشد؟ توضیح اینکه اکثر مدعوین به اختیار با حجاب متعارف و تعداد اندکی با سر و صورت برهنه و آرایشکرده شرکت میکنند.
ج. در فرض سؤال، اگر کاملاً از دید نامحرم محفوظ باشد، مانع ندارد؛ ولی اینگونه افعال مناسب مجلسی که به نام حضرت ولی عصر - ارواحناه فداه - منعقد گردیده نیست؛ بهخصوص اگر عملاً ترویج فساد باشد و آثار سوء - و لو در خارج از مجلس - بر آن ترتب یابد و دختران و زنان را به سوی بیحجابی و بیبندوباریسوق دهد که آن هم جایز نیست.
س350. روضهخوانی زنان در مجالس زنانه چگونه است؟
ج. روضهخوانی زنان در مجالس زنانه در صورتی که نامحرم صدای آنها را نشنود، مانعی ندارد.
س351. روضهخواندن زنان در مابین زنان جایز است یا نه؟ روضه خواندن مردان در مابین زنان جایز است یا نه؟
ج. با رعایت موازین شرعیه اشکال ندارد.
س352. از لحاظ شرعی کسانی که دارای صدای خوبی هستند، آیا نوحهخوانی در مجالس مذهبی اشکالی دارد؟ (در ارتباط با زنان).
ج. اگر بهطور غنا نخوانند و صدایشان را نامحرم نشنود، اشکال ندارد.
س353. مداحی زن برای زنان فقط، چه صورت دارد؟
ج. در صورتی که در معرض استماع مردان نامحرم نباشداشکال ندارد.
س354. در نماز جماعت که امام مرد است و در منزل برگزار میشود، گفتن اذان توسط زن یا دختر چه صورتی دارد؟
ج. اگر محرم باشند اشکال ندارد.
س355. اذان گفتن دختران در مدارس دخترانه (اذان اعلامی) جهت حضور در نماز جماعت مدرسه چه حکمی دارد؟
ج. اگر در مدرسه مرد اجنبی نباشد و صدای اذان به خارج مدرسه نرسد و نفرات فقط بانوان باشند اشکال ندارد.
س356. آیا در صورتی که امام مرد و مأمومین زن باشند، وجود مکبّر زن اشکال دارد؟
ج. محل اشکال است.
س357. آیا چت کردن اشکال دارد؟
ج. اگر در موضوعات شرعی و مطالب علمی و اخلاقی و مفید باشد، جایز بلکه بسیار خوب است؛ ولی در موارد خلاف شرع و اخلاق جایز نیست.
س358. سایتهایی که امکان چت را فراهم میآورند، چه حکمی دارند؟
ج. اگر موجب روابط غیرمشروع مانند نظر و مکالمه به قصد تلذّذ و رواج بیعفتی باشد، باید از فراهم نمودن آن اجتناب کنند.
س359. امکان جاری نمودن عقد از طریق محیط چت وجود دارد یا نه؟
ج. محلّ شبهه و اشکال است.
س360. در فضای چت، افراد مشخصات دروغین به هم میدهند، آیا این نوع هم گناه کرده است؟
ج. بلی، گناه کبیره است.
س361. چت کردن با زنان غیرمسلمان و انجام صحبتهای تحریکآمیز با ایشان چه حکمی دارد؟ آیا به صرف اینکه ایشان غیرمسلمان هستند، میشود ایشان را از طریق اینترنت مورد سوء استفاده قرار داد.
ج. صحبتهای تحریکآمیز و مورد استفاده قرار دادن آنان حرام است و حتی نگاه کردن به عکسهای برهنه آنها چون معرضیت برای فساد دارد، حرام است و جایز نیست.
س362. در چه سنی باید دختربچهها و پسرها از همدیگر حجاب را رعایت کنند؟
ج. نسبت به پوشش دختر موقعی که نُه سال قمری را تمام کرد، بالغه است و باید خود را از نامحرم حفظ کند و نسبت به نگاه به مسأله 2442 توضیح المسائل مراجعه نمایید.
س363. آیا داشتن دوست از جنس مخالف برای پسر یا دختر جایز است یا خیر؟
ج. غالباً معرضیت برای نظر حرام و مفاسد دیگری دارد و جایز نیست.
س364. آیا ارتباط دختر و پسر نامحرم با یکدیگر (گردش، تفریح، صحبت کردن، درس خواندن و...) جایز است؟
ج. جایز نیست و غالباً معرض ریبه و فساد است.
س365. آیا دختر و پسری که همدیگر را دوست دارند و قصد ازدواج با یکدیگر را دارند، میتوانند با هم صحبت کنند یا برای هم هدیه بخرند؟ اگر والدین آنها بیاطلاع باشند چطور؟
ج. در فرض سؤال جایز نیست.
س367. صحبت با دختر نامحرم از طریق تلفن (یا رودررو) در صورتی که خوف افتادن حرام یا ریبهای در کار نباشد، چه حکمی دارد؟
ج. اگر همراه با تلذذ و ریبه و نگاه نباشد و مفسدهای بر آن مترتب نشود و خلوت با اجنبیه محسوب نگردد، فینفسه اشکال ندارد.
س367. مکالمه دختر و پسر از طریق voice (گوشیهای کامپیوتری) چه حکمی دارد؟
ج. اینگونه مکالمهها غالباً موجب فساد اخلاق و برخلاف عفّت است و جایز نیست.
س368. در محیط دانشگاهها در برخی موارد بین دانشجویان اعم از پسران چادر
و دختران ارتباطاتی از قبیل اجتماعی - فرهنگی، و یا حتی عاطفی در قالب رفاقت ایجاد گردیده، البته منظور از رفاقت، رفاقت سالم میباشد. لذا خواهشمند است نظر مبارک را در این خصوص مرقوم فرمایید.
ج. ارتباط پسر و دختر، و لو به صورت مذکور، در سؤال تبعات سوء اخلاقی دارد و دستور دین مبین اسلام و روش عملی پیشوایان دین این بوده و هست که بین زن و مرد یا دختر و پسری که با هم محرم نیستند، حریم وجود داشته باشد و اختلاط و ارتباط نباشد و اینگونه روابط شکستن حریم است و جایز نیست.
س369. نماز خواندن یا رفتن به امامزادهها و دیگر اماکن مقدس به قصد زیارت با لباس و عطری که از طرف دوست دختر به پسر هدیه شده است، چه حکمی دارد؟
ج. رفتن به حرم امامزاده اشکال ندارد، ولی اینگونه اعمال که دوستدختر نامحرم به پسر هدیه بدهد، حراماست.
س370. رابطه با نامحرم را تا چه حد مجاز میدانید؟ راهکاری بفرمایید تا در مواردی که رابطه و برخورد با نامحرم اجتنابناپذیر است، از یاد خدا
غافل نشده و از او فاصله نگیرم و خود را در برابر شیطان بیمه کنم؟
ج. هرگونه رابطه با نامحرم انسان را در معرض ارتکاب گناه قرار میدهد و باید از آن اجتناب کرد، مگر هنگام ضرورت بهقدر ضرورت.
س371. ارتباط و دوستی بین دختر و پسر تا چه حدّ از نظر شرعی صحیح است؟ آیا ارتباط تلفنی جایز است؟
ج. ارتباط برقرار کردن بین دو نامحرم با تلفن و غیره به هیچ نحوش صحیح نیست و معرض فتنه و فساد است.
س372. حدود شرعی ارتباط دختر و پسر که حقیقتاً قصد ازدواج دارند تا چه میزانی میباشد و چه مقدار برای آنان جایز میباشد؟
ج. در فرض سؤال اگر قصد ازدواج با او را داشته باشد، جایز است به او نگاه کند و با او صحبت نماید به شرطآنکه قصد التذاذ نکند.
س373. آیا رابطه دوستی داشتن یک پسر با یک دختر درصورتیکه جنبه شهوانی نداشته باشد، اشکال دارد، چون در محیط دانشگاه انسان گاهاً دختری را میبیند که خیلی با روحیات او سازگار است و طبعاً متمایل است که با او در ارتباط باشد، نظر شما در این مورد چیست؟
ج. راه ارتباط مشروع با دختر اجنبیه این است که به اذن پدرش با او ازدواج نمایید.
س374. آیا صحبت من با دختری که برای ازدواج انتخاب کردهام جهت شناخت بیشتر (بدون اطلاع پدر وی) ایرادی دارد؟
ج. سخن گفتن معمولی فینفسه اشکال ندارد، ولی در جای خلوت یا با تلذذ و ریبه یا درصورت ترتب هرگونه مفسده حرام است.
س375.اگر دختری که مجرد است و یک پسر او را دوست دارد و میخواهد با او ازدواج کند، ولی خانوادهاش و دیگر اقوام با او مخالفند؛ ولی این دختر میگوید یا این پسر در غیر این صورت خودکشی میکند، تکلیف این دختر چیست؟
ج. تکلیف دختر این است که به هر طریق است اگر پدر یا جدّ پدری دارد، احتیاطاً از او اذن ازدواج با جوان مورد نظر را بگیرد و موافقت سایر ارحام لازم نیست.
س376. آیا حکم روابط نامشروع جنسی یک مرد مجرد با زن مجرد و زن شوهردار یکسان است؟
ج. به هر صورت رابطه نامشروع حرام است.
س377. میزان آزادی دخترخانمها در جامعه از لحاظ اینکه تا چه وقت روز و شب میتوانند در جامعه حضور داشته باشند، به چه نحو است؟
ج. موارد مختلف است، ولی بهطورکلی دخترها هرچه کمتر از منزل بیرون بیایند، بهتر و با احتیاط موافقتر است.
س378.حضور زنان در کوچه و بازار بدون وجود ضرورت و سروکار داشتن بیش از حد با نامحرمان چگونه است؟
ج. خلاف سنن اسلامی و التزام به عفّت و پرهیز از اختلاط با بیگانه است.
س379. سلام کردن به نامحرم چه صورتی دارد؟ صحبت کردن با نامحرم چگونه است؟
ج. سلام کردن به نامحرم و صحبت کردن با او، اگر التذاذ و ریبه در بین نباشد، اشکال ندارد.
س380. جواب سلام دادن دو جوان نامحرم به یکدیگر چه حکمی دارد و با چه عبارتی باید باشد؟
ج. اگر به قصد تحیت باشد، با عدم ترتب مفسده مانع ندارد؛ ولی ابتداءاً سلام بر زن نامحرم جوان مکروه است و کراهت
سلام زن جوان به مرد جوان نامحرم بعید نیست.
س381.صحبت کردن با نامحرم چه حکمی دارد؟ منظور از قصد تلذذ در این مورد چیست؟ و اگر دختری چادری بوده و پسر هم تیپ ساده زده باشند و قصدشان این باشد که با هم باشند و حرف بزنند، چگونه است؟
ج. اینگونه روابط انسان را در معرض ارتکاب گناه قرار میدهد و جایز نیست و مقصود از قصد تلذذ روشن است.
س382. من خود یک دختر هستم و اکثراً در مقابل پسرهای مجرد فامیل نمیآیم و فقط با آنها سلاموعلیکی کرده و همین. اما عدهای از اطرافیان میگویند که کار خوبی نمیکنم (در ضمن چادر هم سر میکنم)، آیا حرف آنها صحیح است؟
ج. حرف آنها صحیح نیست و اینگونه گفتهها شما را از طریقه صحیح که حفظ حجاب و عفت است منصرف نکند، انشاءالله موفق باشید. ضمناً تعهد شما به داشتن چادر تعهدی اسلامی است.
س383.صحبت خانمی که در عده وفات است، برای آشنایی بیشتر از راه تلفن و ملاقات - البته در حضور فرد یا افراد دیگر - چه صورتی دارد؟
البته چون بحث از ازدواج دائم مطرح است، برای آشنایی کامل گاهی این خانم موهای جلوی سر خود را نمیپوشاند و گاهی با آستین کوتاه نمایان میشود، حکم معصیت دارد یا خیر؟ اگر دارد راه آشنایی حلال چگونه است، چون او در حال عدّه است و راه مبرّا شدن از این معصیت چیست؟
ج. ظاهر کردن موی سر و همچنین بازو برای زن حرام و نظر بر آنها هم بر مرد اجنبی حرام است و صحبت تلفنی و یا حضوری هم اگر با التذاذ باشد، حرام میباشد.
س384. آیا دختر و پسر میتوانند برای بیان ملاکهای ازدواجشان به صورت تلفنی با هم صحبت کنند؟
ج. اگر در حدّ بیان شرایط ازدواج باشد، مانعی ندارد.
س385. دوستیابی زن و مرد نامحرم و نامهنگاری و تماس تلفنی با یکدیگر چه صورتی دارد؟
ج. حرام است.
س386.آیا چنانچه دختر و پسر جوانی که با هم هیچ نسبتی ندارند، در یک خودرو سواری بنشینند و در مورد زندگی آینده خود گفتوگو کنند،
درحالیکه خانوادههایشان نیز از آشناییشان مطلع هستند، آیا این عمل از لحاظ شرعی مانع دارد؟
ج. جایز نیست.
س387. آیا نشستن دختر و پسر در کنار هم و یا روبهروی یکدیگر اشکال دارد؟
ج. اگر معرض فساد یا مستلزم نگاه حرام باشد، جایز نیست.
س388. آیا بازی کردن دختر یا پسر در دارت، والیبال، شطرنج، بیلیارد، بازیهای رایانهای و تخته نرد اشکال دارد؟
ج. اینگونه امور معرض فساد است و جایز نیست؛ علاوه بر اینکه بعضی اقسام آن مفسد و حرام است.
س389. آیا غذا خوردن و آشامیدن دختر با پسر با رعایت حدود شرعی اشکال دارد؟ج. با فرض مراعات حدود شرعی مانعی ندارد، ولی نباید موضوع حجاب و دوری از بیگانه که یکی از مشخصات جامعه اسلامی است نسخ شود. زن و مرد چنانکه اکنون در بعضی
مجامع و برنامهها دیده میشود، بهطور مختلط نباشند و باید هدایت این آیه کریمه را در تمام ارتباطات دختر و پسر و زن و مرد بیگانه در نظر بگیرید )ذَلِکمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ وَقُلُوبِهِنَ(؛(1). و به هر شکل که دل مرد و زن از وساوس و فکر گناه پاکتر میماند، آن شکل مطلوب شارع و مصون از گناه است.
س390. آیا سوگند یا صیغهای وجود دارد که دو شخص (مثلاً دختر و پسری) را خواهر و برادر یکدیگر اعلام کند، مانند صیغه برادری؟
ج. چنین چیزی در شرع مقدس وجود ندارد.
س391.آیا اگر دو نفر زن و مرد را در جامعه دیدیم و احتمال قوی دادیم نامحرمند و یا میدانیم نامحرمند، اما احتمال قوی میدهیم قصدشان از این با هم بودن برقراری روابط نامشروع است، مثلاً هر دو جوان هستند و در سن ازدواج، آیا جایز است از باب امر به معروف و نهی از منکر یا اصلاح جامعه و عناوینی از این قبیل متعرض آنها شویم یا اصل را بر صحت فعل آنها بگذاریم؟
ج. اگر احراز شود که قصد آنها برقرار کردن روابط نامشروع
1) . احزاب، 53. «اين كار براى پاكى دلهاى شما و آنها بهتر است»)
است با مراعات شرایط امر به معروف و نهی از منکر باید به وظیفه امر به معروف و نهی از منکر عمل شود و درصورتیکه غیرمشروع بودن رابطه احراز نشود عمل آنها محمول بر صحت است.
س392. آیا میتوان با دیدن گفتوگوی یک پسر با یک دختر یقین حاصل کرد که امکان فساد میباشد؟
ج. مجرّد گفتوگوی آنها را نمیشود حمل بر فساد کرد.
س393. اگر انسان به کسی - چه مذکر و چه مؤنّث - علاقه شدید داشته، ولی از روی لذت نباشد، چه حکمی دارد؟
ج. اگر منشأ علاقه، دیانت آنها باشد و معرض هیچگونهفساد و ریبهای نشود، مانعی ندارد
س394. اینکه برخی آقایان میفرمایند زن نباید از خانه خارج شود، مگر در صورت ضرورت و نیاز مبرم، آیا صحیح است یا خیر؟
ج. البته خوب است حتیالامکان تا ضرورتی در بین نباشد خانمها به جاهایی که نامحرم هست نروند.
س395. آیا از نظر شرعی با حفظ حجاب و پوشش، رفتن زنان و دختران به مساجد، نماز عید، کلاسهای قرآن و کلاسهای اخلاق که در خارج از منزل میباشد، اشکال دارد؟
ج. اگر پوشش کامل باشد و هیچگونه معرضیت برای فساد نباشد، اشکال ندارد.
س396.با توجه به اختلاف بنده و همسرم در مورد فعالیت اجتماعی زن، آیا با توجه به اینکه ایشان از اول ازدواج خانهدار بودهاند میتوانند برای حضور در جامعه فعالیتهایی مثل رانندگی، کلاسهای مختلف و یا
حتی حضور مکرر در مکانهای عمومی انجام دهد؟ (با توجه به وضعیت نامناسب جامعه از نظر امنیت برای بانوان و اختلاط زن و مرد در مکانهای فوق).
ج. زوجه بدون اجازه و رضایت زوج، جایز نیست برای کارهای مذکور از منزل بیرون برود.
س397. حقوق واجب و شرعی مرد نسبت به زن چیست؟
ج. تمکین زن از مرد در امور زناشویی؛ زن باید با اجازه شوهرش از خانه بیرون رود (مگر در واجبات و یا ضروریات)؛ نذر زن باید با اجازه همسرش باشد.
س398. آیا اگر شوهر از زن استمتاع غیرمتعارف طلب کند برای زن تمکین واجب است؟
ج. واجب نیست و استمتاع از زوجه و لزوم تمکین او منصرف به نحو متعارف است.
س399. آیا همین اندازه که زن بداند شوهرش برای بیرون رفتن از منزل راضی است، کفایت میکند؟
ج. اگر میداند شوهرش راضی است، کفایت میکند.
س400. اگر خانمی از شوهرش اجازه گرفت که به محلی برود، آیا میتواند به محل دیگری هم مانند خانه پدر و مادر برود؟
ج. به همان اندازه اجازه باید عمل کند و برای رفتن به محل دیگر، باید رضایت شوهر احراز گردد.
س401. اگر شوهری همسرش را از صله رحم به ویژه دیدار والدین منع کند، تکلیف چیست؟
ج. نمیتواند بدون اجازه به دیدار آنان برود و صله رحم منحصر به رفتوآمد نیست، بلکه با احوالپرسی از طریق تلفن و غیره نیز محقّق میشود.
س402. آیا شوهر حق دارد زن را مجبور به رفتن به منزل خویشاوندان خاصی کند. آیا اطاعت زن واجب است؟
ج. خیر، اطاعت از شوهر در اینگونه موارد واجب نیست، ولی بهتر است زن رضایت شوهر را به دست آورد.
س403. آیا احکام مربوط به لازم بودن اطاعت از شوهر بر دوران نامزدی و فاصله بین عقد و عروسی که دختر در خانه پدر است، صدق میکند؟
ج. پس از اجرای عقد دائم، اطاعت زن از شوهر لازم است؛ اگرچه دختر در خانه پدرش باشد.
س404. درباره فعالیت زنان در خارج از خانه و درباره اختلاط زن و مرد در قرآن را توضیح دهید؟
ج. اختلاط زن و مرد شیوه کفّار است و زن و مرد اجنبی باید از یکدیگر جدا باشند و حضرت زهرا(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) خود را از مرد کور هم میپوشاند تا مردم بفهمند که باید بین زن و مرد نامحرم فاصله باشد و امروزه بسیاری از مفاسد به خاطر اختلاط زن و مرد است.
س405. نظر حضرتعالی در مورد فعالیتهای اجتماعی زنان با توجه به روایت معتبر زیّ چیست؟
«عَنْ عَلِيٍّ(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) أَنَّهُ قَالَ: قَالَ لَنَا رَسُولُ الله(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ): أَيُّ شَيْءٍ خَيْرٌ لِلْمَرْأَةِ؟ فَلَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ مِنَّا فَذَکرْتُ ذَلِك لِفَاطِمَةَ(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) فَقَالَتْ: مَا مِنْ شَيْءٍ خَيْرٌ لِلْمَرْأَةِ مِنْ أَنْ لَا تَرَى رَجُلاً وَلَا يَرَاهَا، فَذَکرْتُ ذَلِكلِرَسُولِ الله(صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فَقَالَ صَدَقَتْ إِنَّهَا بَضْعَةٌ مِنِّي».(1)
امیرالمؤمنین علی(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) میفرماید: «روزی رسول خدا از ما پرسید: بهترین کار برای زنان چیست؟ هیچکس جواب نداد. رفتم از فاطمه(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) پرسیدم. فاطمه(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) پاسخ داد: بهترین کار برای زنان این است که مردان را نبینند و مردان نیز آنها را نبینند. سخن فاطمه را به پیامبر گفتم. رسول خدا فرمود: فاطمه پاره تن من است».
ج. از این حدیث شریف استفاده میشود که بهتر برای زن همین ارزش و مواظبت بر حجاب و پوشش است که در فعالیتهای اجتماعی نیز این حال و افتخار او مخدوش و کمرنگ نشود.
1) . مغربی، دعائم الاسلام، ج2، ص215.
س406. حکم اشتغال زن در خارج منزل چیست؟
ج. اشتغال زن به شرط آنکه تمام جهات شرعی را رعایت کند و کارش مشروع باشد و مفسدهای نداشته باشد، مانعی ندارد، بهخصوص در موارد ضرورت.
س407. آیا زن میتواند در بیرون از خانه کار کند؛ مثلاً کارمند یا شاغل باشد برای یاد گرفتن حرفهای برود؟
ج. اگر مستلزم ارتکاب خلاف شرع بشود، جایز نیست.
س408. آیا جایی که کار نکردن زن در بیرون از خانه موجب حرج و تنگی برای خانواده میگردد، به صورتی که میتوانند زندگی خود را طی کنند، اما با سختی و بدون کمترین رفاه، جایز است زن در بیرون از خانه کار کند؛ درحالیکه در جامعه با مردان نامحرم مختلط میگردد یا اینکه ضرورتی وجود ندارد و بهتر است در خانه بماند؟ حکم مسأله در صورتی که حرج و تنگی نباشد، اما به خاطر رفاه بیشتر و تأمین آینده بهتر برای فرزندان، به همان شغل همانند سایر زنان شاغل بپردازد، چگونه است؟
ج. کار کردن زن در خارج منزل همیشه مستلزم ارتکاب خلاف شرع نیست. ممکن است زن در بیرون خانه با اجازه شوهر کار کند و مرتکب خلاف شرع هم نشود و اختلاط با نامحرم هم نباشد.
س409. آیا کاری را که مرد میتواند انجام دهد، مجازیم آن را به زن بسپاریم؟ (مثلاً متصدی یک نمایشگاه هنری که هیچ اجباری برای زن بودن آن نیست و بهراحتی میتوان از آقایان جهت این امر استفاده کرد).
ج. اگر معرض فساد ریبه و ارتکاب حرام باشد، جایز نیست.
س410. کار و تلاش زنان و دختران روستایی به همراه پدر و شوهر در بیرون از خانه برای کسب مخارج به صورتی که عادتاً به علت گرما مانع از رعایت حجاب اسلامی کامل شود، چه حکمی دارد؟ آیا یقین بر عدم ایجاد فساد اجتماعی امر به معروف را ساقط میکند؟
ج. اگر معرض تعمد نظر به ریبه نباشد، نهی از معمول و سیره متداوله بین آنها واجب نیست.
س411. اگر خانمی در عقد دائم وظایف زناشویی را انجام دهد و در مواقعی که شوهر در منزل نیست، بدون اجازه او بخواهد به تدریس یا خیاطی بیرون منزل برود، چه صورت دارد؟ (و ناگفته نماند شوهر این امور را اجازه نمیدهد).
ج. اگر زن در عقد نکاح، شرط اشتغال به تدریس یا خیاطی در خارج منزل را نکرده باشد، شوهر حق ممانعت دارد و در این صورت خروج زن بدون اجازه شوهر معصیت است.
س412.اگر در یک خانواده، مرد به زن بگوید که من اجازه نمیدهم تو به سر کار بروی و شاغل شوی و فقط به یک شرط اجازه میدهم که شاغل باشی و آن هم این است که حقوق خود را با نظر من خرج کنی و زن هم قبول کند، آیا در این صورت زن میتواند بدون اجازه شوهر از حقوق و پول خود به کسی ببخشد یا نذری بدهد؟
ج. در فرض سؤال، چنانچه شرط مذکور درضمن عقد لازمی، واقع شده باشد، زن نمیتواند بدون اجازه شوهر مصرف کند؛ چه ببخشد یا نذری بدهد.
س413. آیا زوج در شرع مقدس اسلامی میتواند از اشتغال زوجه و همچنین خروج از منزل، جلوگیری نماید؟ (لطفاً نحوه جلوگیری را بیان نمایید).
ج. در مورد سؤال اگر اشتغال بدون خروج از منزل باشد، درصورتی که منافی با استیفای حقوق زوج نباشد، زوج نمیتواند ممانعت نماید و نسبت به خروج از منزل، با عدم رضایت زوج، زوجه نباید از منزل خارج شود.
س414.خانمی که کارمند است برای انجام کار باید از خانه خارج شود و از سوی دیگر خروج زن از منزل منوط به اجازه شوهر است؛ حال اگر فردی خانم کارمند خود را از خارج شدن از خانه منع کند، تکلیف این زن در این باره چیست؟
ج. در فرض سؤال چنانچه در حین اجرای عقد نکاح، زوجه کارمند بوده و زوج با توجه به کارمند بودن او و قبول ادامه کار، با او ازدواج نموده، نمیتواند از خروج او از منزل جهت شغل قبلی ممانعت نماید.
س415. وضعیت حقوق زن که در ارتباط با کار (شغلش) دریافت میکند، در رابطه با شوهر چه وضعیتی دارد؟
ج. حقوقی که زن دریافت مینماید، ملک خود اوست و به شوهر تعلّق ندارد.
س416. آیا زنان حقوقبگیر در مصرف حقوق باید از شوهر اجازه بگیرند؟
ج. بهتر است اجازه بگیرند.
س417. آیا خانمی که شاغل است میتواند از محل درآمد حقوقی خودش بدون اجازه همسرش به خانواده خود ببخشد؟ آیا حلال است و شرعاً مشکل ندارد؟
ج. مانع ندارد.
س418. اگر زن در اداره یا محلی دیگر کار کند و شاغل باشد (مثلاً معلم) آیا میتواند بدون اجازه شوهرش از حقوق خود صرف صدقه و نذر نماید و یا از حقوق خود به کسی ببخشد؟
ج. اشکال ندارد.
س419. اینجانب دختری مجرّد هستم و در دفتر وکالت احراز وکلای دادگستری مشغول به کار هستم. در برخی موارد پیش میآید که برای شرکت در جلسات دادگاه چند روزی در معیّت ایشان و در مواقعی تنها با اجازه و کسب رضایت پدر عزیزم و برادر بزرگم عازم شهرهای دیگر میگردم؛ اولاً: آیا اینگونه مسافرتها با توجه به شرحی که در بالا دادهام، از نظر شرعی اشکال دارد یا خیر؟ ثانیاً: چنانچه از نظر شرعی حرام نمیباشد؛ اگر کسی به این موضوع سوء ظنّ میبرد و احیاناً تهمتی بزند، آیا مرتکب حرام گردیده است؟
ج. بهطورکلی چنانچه شغل شما مشتمل بر حرام و خلاف قوانین شرع نباشد و در مسافرتها هم رعایت همه جوانب در محدوده شرع مقدّس میشود، از اینحیث اشکالی نیست؛ ولی اگر معرضیّت برای فساد اخلاقی و انجام بعضی محرّمات باشد یا در معرض اتّهام قرار بگیرید، باید تغییر شغل بدهید.
س420. مسافرت روزانه زن به تنهایی حدود 100 کیلومتر (خارج از شهر) در یک اتومبیل با راننده نامحرم چه حکمی دارد؟
ج. چون در معرض فتنه و فساد است، جایز نیست.
س421. آیا شرکت در کلاسهایی که به عنوان تزئینات خانه (مانند گلسازی) از آن استفاده میکنیم جایز است یا خیر؟
ج. اشکال ندارد.
س422. آموزش آلات موسیقی برای اهداف معقول توسط خواهران چه حکمی دارد؟
ج. تعلیم آلات موسیقی مطلقاً جایز نیست.
س423. حکم اشتغال زنان در امور اداری و غیره چیست؟
ج. ادارات و مشاغل متفاوت است، اگر مثل معلمی در مدارس دخترانه باشد که با مردها اختلاط ندارد، اشکال ندارد.
س424. آیا شرکت دختران، بانوان با مردان در ارگانهای انقلابی مانند جهاد سازندگی، بنیاد شهید و سپاه پاسداران و... و انجام امور محوّله و نشست با هم که ناچار از تماس و برخورد با هم میباشند، مشروع است؟
ج. اگر مستلزم ارتکاب محرم نباشد، مانعی ندارد و تماس با نامحرم به معنای لمس جایز نیست.
س425. تازگی مد شده است که در بعضی از ادارات و سازمانها مسئولین از منشی خانم استفاده میکنند که این کار موجب دو مسأله ذیل شده، حکم این کار از نظر شرع مقدس چگونه است؟
زمینه مفاسد اجتماعی را فراهم میکند، به لحاظآلودگی اخلاقی بعضی از اربابرجوعها.
اربابرجوعهای متدین و باایمان را جهت تماس به زحمت میاندازد.
ج. اینجانب اینگونه امور را که بیشتر مستلزم ارتکاب معاصی است، در مواقع مقتضی به مسئولین تذکّر دادهام. خداوند همه را از مفاسد آخرالزمان حفظ کند.
س426. بعضی از مسئولین سازمانها و ادارات که ذاتاً به نماز جماعت بیاعتنا هستند، اخیراً با وجود آقایان از خانمهای جوان به عنوان منشی و رابط بین خود و اربابرجوع استفاده میکنند. نظر مبارک حضرتعالی در این مورد راهگشا است.
ج. وجود بانوان جوان در بین آقایان به عنوان منشی یا غیر آن، چه در اداره و چه در هر جای دیگر، موجب فساد اخلاق جامعه و لطمه به اساس خانوادهها است؛ ولی متأسفانه رایج شده و خطر اینکه در آینده بیشتر هم بشود هست و هیچ تضمینی بعد از اختلاط زن و مرد در اجتماع و ادارات و مؤسسات، از جهت
حیا و عفّت بانوان و آقایان در آینده وجود ندارد و با اسلامیت جامعه و سنن اسلامی منافات دارد.
س427. شاغل بودن خانمهای فرهنگی تحت عنوان دفتردار در مدارس راهنمایی پسرانه که اکثریت افراد تشکیلدهنده آن را مردان و پسران بالغ تشکیل میدهد از نظر شرع مقدس چه حکمی دارد؟
ج. اگر معرضیت برای فساد اخلاق داشته باشد و رواج بیعفتی و اختلاط زن و مرد بشود، حرام است.
س428. در بعضی ادارات و مراکز علمی و دانشگاهی مردان و زنان و پسران و دختران جوان به عنوان همکار و همکلاسی در یک اطاق و یک جا مشغول انجام وظیفه و یا تحصیل میباشند و آنها با هم نامحرماند و در طول خدمت و یا تحصیل گاهی با یکدیگر و یا با استاد و معلم مردشان گفتوگو و سخنان غیرضروری و معمولی دارند و در برخی اوقات زن با چهره متبسّم و خندان با مرد نامحرم همسخن میشود. نظر شریفتان را در مورد جواز و عدم آن مرقوم فرمایید.
ج. اختلاط زن و مرد بیگانه به هر صورتی که وسوسهانگیز و معرض فتنه باشد و همچنین گفتوگویآنها با هم بهطوریکه افسادآمیز و شهوتانگیز باشد، جایز نیست.
س429. کار کردن زن و مرد نامحرم در یک اتاق بهگونهای که فرد سومی حضور ندارد، از نظر شرعی چگونه است؟ متأسفانه برخی مسئولان ادارات در این رابطه اقدامی نمیکنند، حضرتعالی چه توصیهای در این رابطه دارید؟
ج. در مثل مورد سؤال، چنانچه درب اطاق بسته باشد که بهطور متعارف امکان ورود برای شخص ثالث نباشد، خلوت با اجنبیه است و جایز نیست.
س430. در خصوص بازنگری فیلم، مونتاژ و... یک زن و یک مرد در یک اتاق خلوت و دربسته میروند که چندین ساعت به طول میکشد و کسی حق ورود ندارد، این چگونه است؟
ج. اگر به یکدیگر، شرعاً محرم نباشند، جایز نیست.
س431. نگاه کردن مرد به چهره زن مسلمان بدون قصد لذت (مثلاً به عنوان همکار که اجباراً با هم ارتباط کاری دارند)، چه حکمی دارد؟ج. بنا بر احتیاط، جایز نیست.
س432. در برخی از وزارتخانهها شخص وزیر و یا مدیران ارشد وزارتخانه اقدام به صدور بخشنامهای مینمایند که برخی از این بخشنامهها خلاف شرع میباشد، ازجمله اینکه در وزارتخانهای شخص وزیر
ازدواج موقت را جزو تخلفات اداری آورده است و اگر ثابت شود کارمندی مبادرت به ازدواج موقت کرده است، آن کارمند را به تخلفات اداری وزارتخانه معرفی و مجازات میکنند و چندین نفر را نیز تاکنون بر همین اساس اخراج کردهاند. تکلیف شرعی کارمندان چنین وزارتخانهای چیست؟ و آیا چنین بخشنامههایی برای کارمندان لازمالاجرا هستند و چه مرجعی باید جلوی صدور چنین بخشنامههایی را بگیرد؟
ج. ازدواج موقت بهحسب حکم شرع مقدس جایز و بیاشکال است و هیچ مقامی شرعاً و قانوناً حق ندارد آن را منع و تخلف اداری محسوب و بخشنامه بر ترک آن صادر نماید. باید به این وزیر تذکر داد که اجتماع زن و مرد در یک مؤسسه بهطور مختلط و صورتهایی که گاهی موجب خلوت مرد بیگانه با زن بیگانه میشود،اگر بخواهید مسائل جنسی پیش نیاید، نظام اختلاط زن و مرد و فرهنگ مبتذل را اصلاح کنید والا اگر ازدواج موقت ممنوع باشد بدون ازدواج و به صورت حرام بعضی امور واقع میشود. این ممنوعیت با آن ارتباط شغلی نمیتواند غریزه جنسی که در بعضی اشخاص بسیار قوی است کنترل کند، باید برای اصلاح امور فرهنگ اسلامی تعمیم داده شود. خداوند همه را از شر نفس اماره سوء محفوظ بدارد.
س433. انتخاب یا استمرار شغلی که با ارتباط زن و مرد همراه است، چه حکمی دارد؟
ج. اگر معرض نگاه حرام یا ارتکاب محرمات دیگر باشد، جایز نیست.
س434. اگر زنی بدون رعایت شئون اسلامی در جایی که مردان نامحرم هم حضور دارند کار کند و درآمد کسب کند، استفاده از مال او چه حکمی دارد؟
ج. استفاده از مال که در مقابل کار حلال و مشروع به دست آورده، اشکال ندارد. البته بر زن واجب است کهخود را از نامحرم حفظ کند.
س435. تعدادی از خواهران طلبه مبلّغ با حجاب کامل (چادر پوشیده و با دستکش) برای تبلیغ حجاب در سطح شهرها و خصوصاً در امامزادههای معتبر، غرفههایی تهیه کرده و درون این غرفهها سلسلهکتابهای حجاب فاطمی را به مردم معرفی میکنند و تاکنون طی این تبلیغات توانستهاند بیش از صد هزار جلد کتاب حجاب را به دست مردم برسانند، با توجه به اینکه این خواهران با حجاب کامل و
درون غرفهها تبلیغ میکنند، آیا این نحوه حضور خواهران در جامعه اشکال دارد؟
ج. با حفظ حدود شرعی اشکال ندارد.
س436. بانوان طبق موازین شرع مقدس اسلام با انجام تمامی وظایف شرعی حق اشتغال به شغل فروش وسایل مورد نیاز مشروع بانوان در بازاری که مراجعهکنندگان در آن غالباً بانوان میباشند، دارند یا خیر؟ج. با حفظ موازین شرعی، اگر موجب اختلاط غیرمتعارف زن و مرد نشود، اشکال ندارد.
س437. در مغازههایی که زنان بدحجاب (یا بیحجاب) فروشنده هستند، خرید چه حکمی دارد؟
ج. اگر بتوانید تا ناچار نشدهاید، از اینگونه مغازهها چیزی نخرید و به دیگران هم توصیه کنید نخرند.
س438. آیا برای کسی که تاکسی دارد، جایز است خانمی که حجاب صحیح ندارد، سوار کند یا خیر؟
ج. اشکال ندارد.
س439. آیا من که میدانم خانمی که برای فروشندگی به مغازهای میرود که مسلّماً در رفتار و حجابش گناه وجود دارد، آیا من مجاز هستم ایشان را به محل کارش ببرم؟
ج. شما اگر از جهت نظر و غیره که حرام است، خودداری کنید، بردن به محل کار اشکال ندارد.
س440. در شرایط کنونی کشور، آیا نماز و فعالیتهای عبادی، فرهنگی و اجتماعی زنان در مسجد دارای فضیلت بیشتری است یا خیر؟
ج. نماز جماعت بانوان در مسجد به شرط رعایت کامل حجاب و عدم برخورد با نامحرم، افضل است، ولی نماز فرادی افضل نیست، بلکه «مَسْجِدُ الْ-مَرْأَةِ بَیْتُهَا»؛(1)
و فعالیتهای بهاصطلاح اجتماعی نیز اگر به صورت غربی و خلاف سنن اسلامی باشد، جایز نیست و بهترین جهاد فعالیت زن با مرد در برقراری نظام اجتماع خانهداری است.
س441.آیا برای زنان شرکت در مراسم استقبال و خوشآمدگویی و تقدیم دستهگل که توسط وزارتخانهها و ادارات دولتی و غیر آنها ترتیب داده میشود جایز است؟ برخی معتقدند هدف ما نشان دادن حریت و احترام زن در جوامع اسلامی است.
ج. نوعاً مستلزم ارتکاب خلاف شرع است و جایز نیست.
1) . شهید اول، اللمعة الدمشقیة، ص26. «مسجد زن خانه اوست».
س442. دیدگاه حضرتعالی درخصوص پیوستن به الحاقیه کنوانسیون زنان که به تصویب مجلس رسیده چیست؟ آیا شرف زن ایرانی خدشهدار نمیشود؟
ج. بر خلاف شرع مقدس و بر خلاف صریح قرآن است و پیوستن به آن زیر پا گذاشتن حکم خدا و حرام است.
س443. آیا این تفکر که زن و مرد هیچ تفاوتی ندارند و فقط با در نظر گرفتن موازین شرعی و رعایت حدود و حجاب میتوانند مانند مردان در جامعه حضور داشته باشند و در مسائل اجتماع دخالت کنند و همه کاری میتوانند انجام دهند صحیح است یا خیر؟
ج. اگر مقصود از رعایت موازین شرعی فقط رعایت حجاب باشد، این تفکر بهطور مطلق صحیح نیست.
س444. آیا شرکت در نماز جمعه برای بانوان جایز است یا خیر؟
ج. اشکال ندارد.
س445. آیا میتوانم در نماز جماعات مساجد شرکت کنم؟
ج. در صورت رعایت حجاب شرعی و اذن شوهر در بیرون رفتن، مانعی ندارد.
س446. آیا توصیه و سفارش کردن خواهران برای شرکت در نماز جماعت مطلوبیت دارد یا خیر؟
ج. مطلوبیت خاصی ندارد؛ بلی، شرکت در نماز جماعت برای همه خوب است.
س447. چنانچه پدر یا شوهری اعتقاد به مسائلی نظیر (شرکت در نماز جمعه، مراسمهای عزاداری و...) نداشته باشد، آیا کسب اجازه دختر یا همسر برای حضور یافتن در این مجالس الزامی است؟
ج. بهطورکلی خروج زن از منزل بدون اذن و اجازه شوهر جایز نیست، مگر در موارد خاص نظیر حج و خروج فرزند برای مراسم مذکوره، اگر موجب اذیت پدر شودنیز جایز نیست.
س448. زن در مسجد نماز بخواند بهتر است یا در خانه؟
ج. رعایت حجاب کامل را اگر در رفتوآمد مسجد برای نماز جماعت بنماید، نماز در مسجد بهتر است.
س449. آیا زن میتواند در تشییع جنازه شرکت کند یا خیر؟
ج. شرکت در تشییع جنازه با رعایت حجاب کامل و پوشیدن دست و صورت، اشکال ندارد.
س450. حرکت بانوان در انتهای دسته هیئتهای عزاداری چه وجه شرعی دارد؟
ج. اگر معرضیت برای تبعات سوء اخلاقی و جلب توجه مردان اجنبی باشد، جایز نیست.
س451.در ایام عاشورا زنان به دنبال هیئتهای عزاداری به راه میافتند و بعضاً با حجاب نامناسب و وضع زننده موجب جلب توجه نامحرمان میشوند؛ لذا برخی خواهران در این ایام یا مناسبتهای دیگر دست به تشکیل جلسات مخصوص خواهران در تکایا و حسینیهها زدند، تا خواهران مستقلاً به عزاداری بپردازند و از عوارض منفی حضور آنان در منظر نامحرمان بکاهند، آیا حضرتعالی این روش را تأیید میفرمایید؟
ج. روش مذکور فی حدّ نفسه اشکال ندارد، مگر اینکه تبعات سوئی داشته باشد و راه افتادن زنها با عدم رعایت حجاب لازم و پوشش کامل و شعار دادن آنها همه محل اشکال است.
س452. نظر حضرتعالی درباره شرکت بانوان در رأیگیری چیست؟ آیا نرفتن گناهی هم دارد یا خیر؟
ج. بسیاری از مواردی که در این زمان برای بانوان متداول شده، همراه تبعاتی است که منافات با مقام زن در اسلام دارد و ترک آنها گناه ندارد.
س453. آیا میتوان به زنان برای احراز پست نمایندگی مجلس یا ریاست جمهوری رأی داد؟ج. به مردان واجد شرایط رأی بدهید.
س454. نظر مبارک حضرتعالی در مورد ولایت قضایی و سیاسی زنان نظیر سمت وزارت، ریاست ادارات و شهرداری که برخورد با نامحرمان را در پی خواهد داشت چیست؟
ج. جایز نیست و موجب فساد و تبعات سوء کثیره است.
س455. در انتخابات گوناگون کشوری برخی زنان با چاپ عکس و پوسترهای رنگی و اعمالی نامتناسب با جو جامعه مسلمین کاندیدا میشوند، آیا ایجاد زمینه و انجام چنین برخوردهایی در سطح اجتماعی جایز است؟
ج. واضح است که چنین اعمالی با موازین شرعیه مطابقت ندارد.
س456. رانندگی بانوان با حجاب اسلامی چه صورتی دارد؟
ج. رانندگی بانوان فی حد نفسه جایز است، ولی درمعابر و خیابانها که غالباً مستلزم برخورد با مردها است، اگر هم مستلزم فعل حرامی نشود، بدون ضرورت و ناچاری ترک آن اولی و با عفت اسلامی زن موافقتر است.
س457. نظر مبارک خود را در مورد دوچرخهسواری و موتورسیکلترانی بانوان در مجامع عمومی مثل خیابان، کوچه، پارک و... بیان فرمایید.
ج. ظاهر شدن بانوان در کوچه و خیابان به نحو مذکور در سؤال اگرچه پوشش کاملی هم داشته باشد مستلزم فساد است و در زیّ زن مسلمان نیست و ترویج اینگونه رفتار در میان بانوان محترمه با اهداف مقدس نظام اسلامی هماهنگی ندارد.
س458. اسبسواری برای زنان، چه حکمی دارد؟
ج. تبعات سوء و مفاسد اخلاقی دارد و در شرایط فعلی جایز نیست.
س459. فیلم بازی کردن و یا نمایش اجرا کردن زن در حضور مرد چه حکمی دارد؟
ج. اشکال دارد.
س460. نوازندگی زن به صورت زنده با حفظ حجاب چه حکمی دارد؟
ج. نوازندگی به وسیله آلات لهو جایز نیست، چه نوازنده زن باشد چه مرد.
س461. آیا آموزش رانندگی و نظامی برای زنان جایز است؟
ج. آموزش رانندگی و نظامی فی حدّ نفسه برای زن مانعی ندارد، لکن چون غالباً در مقدّمات آن و همینطور بعد از فراگیری ملازم با معصیت است، احتیاط در ترک است.
س462. حکم تحصیل برای زن مسلمان چیست؟
ج. تحصیل مشروع برای زن و دختر با رعایت تمام وظایف شرعی جایز است.
س463. در شهر ما عدهای عقیده دارند که در اسلام هم گفته شده درس خواندن برای پسر است، دختر حق درس خواندن و به مدارج عالی رسیدن را ندارد، آیا این حرف صحیح است؟
ج. درس خواندن خصوصاً یاد گرفتن احکام و معارف اسلامی و بسیاری از علومی که تخصص در آنها برای خانمها لازم است و موجب رفع نیاز زن به مرد اجنبی میشود و علومی که در اجتماع معاصر همه افراد به آن احتیاج مبرم دارند، شرعاً ممنوع نیست.
س462.علومی که کسب آنها موجب فضیلت است و به عبارتی در کمالات انسانی مؤثرند یا علومی که در تربیت فرزندان و زندگی خانوادگی تأثیر مثبتی دارند، آیا تحصیل آنها برای زنان جایز است و یا
بهتر است در خانه بمانند و ضرورتی برای خروج آنها وجود ندارد؟ ضمناً فرض مسأله جایی است که ممکن است این علوم را به نیت یاد دادن به افراد دیگر بیاموزد و صرفاً هدف کسب فضایل باشد.
ج. تحصیل علوم یادشده برای زنها بسیار خوب است؛ البته همانطور که اشاره شد، در صورتی که مستلزم ارتکاب خلاف شرع نباشد.
س465. آیا زن میتواند علوم اسلامی را تحصیل نماید و به مقام اجتهاد برسد؟
ج. بلی، میتواند.
س466. اسلام به دختران و زنان ماندن در خانه و کارهای مربوط به آن را انجام دادن توصیه میکند، یا تحصیل در مدارس و دانشگاهها؟
ج. در این مسأله حکم دختران با بانوان شوهردار تا حدی تفاوت دارد، بهطورکلی در خانه ماندن زن اگرضرورتهای شرعی یا جهات مرجحه مهمتر در بین نباشد، اولی و ارجح است و حتی برای مخدرات شرعاً امتیازی هست که برای بانوانی که عادت به بیرون رفتن دارند نیست؛ مثل اینکه قاضی دادگاه به خواهش مدّعی نمیتواند خانم مخدّره را به دادگاه احضار نماید، بلکه باید
خودش یا شخصی را برای سؤال نزد او بفرستد؛ معذلک تحصیل در مدارس به مقداری که عرفاً ضرورت دارد یا برای مشاغل یا مصالحی که موجب بینیازی بانوان از مراجعه به مرد اجنبی میشود، مثل رشتههای مختلف پزشکی در صورتی که تحصیل با مراعات تکالیف شرعی انجام شود، مستحسن و در بعض موارد واجب کفایی است. اما ادامه تحصیل برای بانوان شوهردار باید با موافقت شوهر باشد. راجع به خانهداری هم معلوم باشد که بر خانمها خدمت در خانه واجب نیست، ولی خانهداری و همکاری با شوهر و اداره خانه فضیلت و ثواب بسیار دارد و از اعمال صالحه مهمّه بانوان است.
س467.حضور دانشجویان و دانشپژوهان در کلاسهای مختلط درصورتیکه رعایت حریم نشود و زمینه انحراف فراهم باشد، چه حکمی دارد؟ لطفاً مسئولیت مسئولین امر و دانشپژوهان را مشخص فرمایید.
ج. کلاس مختلط به نحو مذکور در سؤال جایز نیست و حرام است و بر مسئولین لازم است که از تشکیل چنین کلاسهایی جلوگیری نمایند.
س468. زنی که میخواهد به تحصیل خود ادامه دهد که بعدها شغل حلال
انتخاب کند، ولی فعلاً ادامه تحصیل ملازم با این است که با نامحرم روبهرو شود؛ مثلاً نزد مرد درس بخواند و یا اینکه با مردها در یک کلاس باشند، چنین تحصیلی جایز است یا خیر؟
ج. اگر مستلزم ارتکاب حرام باشد، جایز نیست.
س469. دانشآموزان و دانشجویان دختری که در کلاس درس آقایان شرکت میکنند، وظیفه ایشان نسبت به نگاه کردن، سؤال و جواب و دیگر برخوردهای معمول بین شاگرد و استاد چیست؟
ج. نگاه عمدی با التذاذ و ریبه حرام و بدون آن نیز بنا بر احتیاط واجب ترک شود، و اما صحبت کردن در صورتی که التذاذ و ریبه در بین نباشد، اشکال ندارد، و الا جایز نیست
س470. دختری که برای تحصیل علم مجبور است به دانشگاه و کلاسی برود که مردان و پسران نامحرم نیز در آنجا حضور دارند و به تحصیل علم مشغولند، اگر جهات شرعی مانند حفظ پوشش اسلامی را رعایت کند و مرتکب عمل حرامی هم نشود، آیا حضور وی در بین افراد نامحرم و اختلاط با ایشان با اوصاف فوق به انگیزه تحصیل علم مکروه است و بهتر است ترک شود یا اینکه کراهتی ندارد؟
ج. اختلاط با اجانب را نمیتوان مصون از بعضی معایب دانست. البته در فرض سؤال که مستلزم هیچ حرامی نباشد، نمیتوان ممنوع دانست، علیهذا خود او با توجّه به وضع
محیط، موضوع را بررسی کند و علمی که میخواهد بیاموزد اگر از علوم متفرقه و مورد حاجت و ضرورت نباشد، احتیاط این است که حدالامکان از اختلاط اجتناب نماید. لازم به تذکر است که اختلاط در دانشگاهها موجب محرومیت بسیاری از جوانان متعهّد به سنن اسلامی از تحصیل علم است و وجهی برای اصرار بعض مسئولین بر اختلاط غیر از غربگرایی و تضعیف هویت اسلامی نیست. خداوند همه را به راه راست هدایت فرماید.
س471. در موقعیت جامعه ما بهتر است یک دختر 20 ساله به دانشگاه برود و بعد سر کار و یا به حوزه یا جایی مشابه آن برود؟ یک دختر میتواند با حجاب کامل به دانشگاه برود و همه مسائل را رعایت کند، اما با توجه به محیط دانشگاه این را میگویم (امام زمان. از کدام راضیتر است؟).
ج. گرچه در صورت عمل به تمام وظایف شرعی و اجتناب از معاصی تحصیل در هر دو محیط جایز است، ولی اقدام به ازدواج و تشکیل زندگی سالم اطمینان بیشتر به حفظ دین و منع از ارتکاب گناه دارد. خداوند همه را در حفظ دین و عدم معصیت یاری فرماید.
س472. گاهی در محیطهای دانشجویی مثلاً سرویسهای آمدوشد و یا راهروها ازدحام و اختلاط بین دانشجویان دختر و پسر صورت میگیرد و گاهی بین اختلاط موجب برخورد با نامحرم میگردد. لطفاً نظر خود را در این موارد بیان فرمایید؟
ج. در اینگونه موارد باید طبق وظیفه شرعی از نظر عمدی خودداری شود.
س473. آیا خانمها و آقایان در مورد مسائل علمی در دانشگاه میتوانند با یکدیگر صحبت نمایند و اساساً حدود صحبت بین زن و مرد نامحرم چگونه است؟
ج. چنانچه مهیج و مستلزم مفسده نباشد، مجرّد صحبت کردن مخصوصاً صحبتهای علمی اشکال ندارد.
س474. در محیطهای دانشگاهی فرانسه هنگام برخورد با اساتید زن یا دانشجویان دختر ناگزیر با مصافحه هستیم، و الا حمل بر اسائه ادب دانشجویان مسلمان میشود. مصافحه (دست دادن) با زنان غیرمسلمان در این بلاد چه حکمی دارد؟
ج. مصافحه با اجنبیه بدون حایل (مثل دستکش) جایز نیست،
باید عذر شرعی خود را برای آنها بیان کنید تا بفهمند که غرض خلاف ادب نیست. اگر همه مسلمانانی که با بیگانگان در ارتباطند، این جهت را رعایت کنند، آنها این عمل را که یک ادب اسلامی است مثل سایر ممیزات و مشخصات مسلمان مانند نخوردن گوشت خوک و نیاشامیدن شراب خواهند شناخت و این سوء تفاهم مرتفع میشود.
س475. زن مسلمانی که به فروعات اسلام معتقد است، ولی در محیطی رشد کرده است که اگر مرد نامحرم هنگام صحبت کردن و ملاقات با وی مصافحه نکند، آن را موجب وهن به خود میداند، آیا در این صورت مصافحه با وی جایز است یا نه.
ج. در فرض سؤال، مصافحه جایز نیست و نمیتوان به بهانه وهن به خود مرتکب فعل حرام شد و هویت و استقلال اسلامی خود را مخدوش نمود.
س476. لطفاً نظر خود را در مورد اردوهای علمی و تفریحی که در دانشگاه به صورت مختلط (با حضور دانشجویان دختر و پسر) برگزار میگردد بیان فرمایید.
ج. اردو رفتن به صورت مختلط منشأ فساد است و جایز نیست.
س477.در جوامع اداری فرهنگی و خصوصاً هنری، فعالیت زنان با مردان وجود دارد. با توجه به توضیحات در جلد دوم جامع الاحکام عملاً باید کارهای هنری و تلویزیونی تعطیل شود؛ این مورد با توجه به عملی نبودن چگونه است؟
ج. بههرحال ما همه مسلمانیم و همه برنامهها و امور اجتماعی و فردی و اقتصادی، سیاسی ما باید بر اساس اسلام جریان داشته باشد.
س478. در دانشگاهها و مراکز علمی خانمها و آقایان در مواردی با هم کار و فعالیت و کسب علم میکنند این مراکز با وجود همکاریهای فیمابین پابرجا و در غیر آن متلاشی میشود (در رشتهها) این موارد چه حکمی دارد؟
ج. در همه این موارد احکام اسلام در آنچه مربوط به زن و مرد بیگانه است رعایت شود.
س479. آیا برداشتن حجاب توسط خانمها در مکان فرهنگی - تفریحی سالمی که آقایی حضور ندارد و در معرض دید عموم نیست، اشکال دارد؟
ج. اگر نامحرمی در بین نباشد و مفسده بر آن مترتّب نشود، مانعی ندارد.
س481. آیا میتوان از استاد خانم برای کلاس آقایان و از استاد آقا برای کلاس خانمها استفاده کرد؟
ج. لازم است برای آقایان از استاد مرد و برای بانوان از استاد زن استفاده شود.
س482. حقیر برای سخنرانی در بین جوانان زیاد میروم. یکی از سؤالاتی که دختران مینمایند آن است که ما میتوانیم جهت بازی در فیلم و تئاتر آموزش بازیگری ببینم با توجه به آنکه مربی آنها معمولاً مرد میباشد؟
ج. جایز نیست.
س183. در برخی مراکز دولتی و خصوصی کلاسهای آموزشی موسیقی و تئاتر برای دختران تشکیل شده و مربیان مرد آموزش آن را به عهده دارند، آیا تشکیل چنین کلاسها و شرکت دختران در آن کلاسها جایز است یا خیر؟
ج. حرام است.
س484. اگر استاد دانشجوی دختری مرد باشد، حکم برخورد دانشجو با استادش چیست؟ آیا جایز است یا باید ترک تحصیل کند؟
ج. اگر رعایت احکام شرعی مانند نظر و غیره ممکن نباشد و استفاده هم منحصر به همان مرد باشد، باید ترک تحصیل کند.
س480.معیار جواز سخنرانی و یا تدریس خانمها در برابر نامحرمان چیست؟
ج. با حفظ حجاب شرعی و عدم معرضیت فساد اشکال ندارد.
س485. اگر در کلاس دختری سؤال کرد، گوش دادن به سؤال او چه حکمی دارد؟ وظیفه چیست؟
ج. اشکال ندارد، ولی از نظر کردن به او خودداری نمایید.
س486. اینجانب مربی ورزش هستم و خود صاحب سبکی از ورزش رزمی هستم و میخواستم سؤال کنم که اگر خانمی برای سؤال یا رفع اشکال در آموزش تکنیکهای ورزشی به بنده مراجعه کند، درحالیکه با حجاب و لباس کامل پوشیده است و به صورت مختلط نباشد، اشکال دارد یا خیر؟
ج. در صورت مفروضه اگر تعلیم تمرینات فقط لفظی باشد و عملی در کار نباشد اشکال ندارد.
س487. اگر بین استاد و شاگردانش که از نظر جنسی مخالف او هستند، سلام و صحبتهای غیردرسی ردّ و بدل گردد، چه حکمی دارد؟ پاسخ سلام به افراد نامحرم واجب است یا حرام؟
ج. در صورتی که با التذاذ یا در معرض ریبه باشد، جایز نیست و جواب سلام واجب است.
س488. عدهای بر این باورند که اساتید مرد به جهت حفظ مسائل شرعی و به دور بودن از مواضع اتهام، نبایستی در کلاس خانمها شرکت نمایند و از طرف دیگر حقیقت این است که همین بهانه کذایی و عقبنشینی از مواضع اصولی اسلام در بعضی مواقع باعث خالی شدن زمینه فعالیتهای مذهبی و فرهنگی شده و همین امر سبب ورود بیگانگان و رواج فساد میگردد. علی ایّ حال تکلیف چیست؟
ج. مسائل شرعی و عقاید صحیح اسلامی باید به زنان هم تعلیم داده شود، ولی باید حدود شرعی از هر جهت مراعات شود.
س489. اگر اتفاق بیفتد که امدادگر خواهر و امدادگر برادر اجباراً در مکانی خلوت مانند جنگل و یا کوه و... بهتنهایی به امر امدادرسانی بپردازند، تکلیف شرعی همکاری آنها با توجه به اینکه خلوت دو نامحرم حرام است چیست؟
ج. امدادگری، عملی ممدوح و قابل تقدیر است، لکن باید برنامه امدادگری را طوری تنظیم کنند که خلوت اجنبی و اجنبیه اتفاق نیفتد.
س490. شبیهخوانیهایی که در حال حاضر صورت میگیرد، چه حکمی دارد؟
ج. تعزیه و شبیهخوانی چنانچه مشتمل بر نمایش و برگزاری آن به صورت اختلاط زن و مرد نامحرم و استفاده از آلات لهو از قبیل شیپور و سنج و طبل و غیرها باشد، جایز نیست.
س491. عزاداری، زنجیرزنی خواهران به ویژه قشر جوان با پوشش کامل در بین صفوف برادران چه حکمی دارد؟
ج. معرض فساد اخلاق و تبعات سوء دیگر است و جایز نیست.
س492. عدهای میگویند پرده یا دیوار بین زنان در حال نماز خواندن و موعظه لزومی ندارد. نظر حضرتعالی در این مورد چیست؟ خصوصاً حالا که در تلویزیون گاهی پرده بین زنان و مردان و زنان و روحانی نیست، درحالیکه آقای روحانی سخنرانی میکند.
ج. خوب است بین زنان و مردان، پرده باشد که این امر اوفق به مستوریت زنان و با سیره ائمه(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) است. حضرت زهرا(عَلَيْهَا السَّلاَمُ) در موقع سخنرانی در مسجد، بعد از رحلت پدر بزرگوارش از پشت پرده صحبت فرمود و امام صادق(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) در وقتی که یکی از شعرا به محضر مبارکش شرفیاب شد و میخواست اشعاری را که در مصیبت جدّ بزرگوارش حضرت سیدالشهداء(عَلَيْهَ السَّلاَمُ) سروده بود بخواند، دستورفرمودند پرده کشیدند و زنان اهلبیت پشت پرده نشستند و استماع مصیبت نمودند.
س493.سیستم آموزشی و کاری دانشگاههای ما اسلامی است، اما به دلیل امکانات کم و کمبود اساتید خانم در بعضی از دانشگاهها اجباراً از اساتید مرد برای دانشجویان دختر استفاده میشود. از سوی دیگر یکی از اساسیترین و مهمترین مراحل روشهای استریل در بیمارستانها و
بهخصوص در اتاق عمل، شستن دستها به روش جراحی (بهاصطلاح اسکراب کردن) است؛ بهطوریکه کوچکترین خطا و اشتباه در آن میتواند زندگی بیمار را به خطر اندازد و او را دچار انواع امراض عفونی و نهایتاً مرگ کند. با وجود چنین شرایطی خانمها میتوانند دست خود را تا ناحیه آرنج آن برهنه کنند (به سبب شستن دستها تا آرنج که برای عمل ضروری و واجب است)، در جایی که به علت نبود امکانات در برخی از بیمارستانها فقط یک محل برای اسکراب کردن (به صورت مشترک برای آقایان و خانمها) وجود دارد، آیا انجام چنین کاری از نظر شرعی که اکثر اوقات آقایان نیز آنجا حضور دارندس1. جایز است یا خیر؟
ج. شستوشوی دستها با وضع مذکور در سؤال برای بانوان جایز نیست و باید محل شستشوی آقایان و بانوان جدا از هم باشد.
س494. من در انگلیس زندگی میکنم و درست مانند همه کشورهای غربی غلبه کردن بر مشکل زنانی که حجاب را رعایت نمیکنند مشکل است. این مسأله در مدارس، دانشگاهها و حتی مراکز شهر بهویژه در طی ماههای تابستان رواج دارد. سؤال من اینجاست که آیا جایز است به باشگاههای بدنسازی رفت؛ درحالیکه اگرچه محوطه اصلی باشگاه (محل وزنهبرداری) به صورت مختلط است، اما اتاقهای تغییر لباس و دوش بهطور کامل جداسازی شده است؟ در واقع هیچ باشگاه ویژه
مردان در انگلیس نیست؛ اگرچه باشگاههای مختص بانوان وجود دارد. حقیقت آن است که تفاوت مختصری در چگونگی پوشش بانوان اینجا و در دیگر مکانهای فوقالذکر وجود دارد.
ج. با شرحی که نوشتهاید، رفتن به چنین باشگاههایی جایز نیست.
س495. آیا نشستن در کنار نامحرم در تاکسی و دیگر وسایل نقلیه عمومی (در صورتی که تماس بین آن دو از روی لباس باشد) جایز است؟
ج. اگر به نحوی باشد که معرض ریبه و فساد نشود، اشکال ندارد.
س496. استفاده از آسانسور اداره توسط خانم و آقای نامحرم چگونه است؟
ج. به طور کلی اجتماع زن و مرد در محلی که امکان ورود دیگران نباشد اشکال دارد.
س497. برخورد بدنی خانم و آقا از روی لباس چه حکمی دارد؟
ج. اگر اتفاقی و بدون قصد باشد اشکال ندارد.
س498.در مناطقی از کشورمان مرسوم است که در برخورد افرادی مثل زن عمو، شوهر عمه و شوهر خاله فرزندان یکدیگر را مورد محبت قرار میدهند و میبوسند یا با افراد فامیل (نامحرم) دست میدهند، حکم آن چیست؟
ج. واضح است که جایز نیست.
س499. در بعضی از مواقع مشاهده میشود که زن به مرد پیر نامحرم و یا بالعکس دست میدهد و استدلال میکنند که چون یک طرف و یا هر دو نفر پیرند و از تمایلات جنسی کمتری برخوردار هستند، دست دادن به هم اشکال ندارد. لطفاً نظر حضرتعالی را در این خصوص بفرمایید؟
ج. جایز نیست.
س500. مشاهده میشود که مردان مسلمان که بعضاً متشرع هم میباشند با زنان از اهل کتاب دست میدهند آیا این عمل مباح میباشد؟
ج. جایز نیست، مگر با پوشش و بدون فشار و قصد لذت و ترتب مفسده دیگر.
س501. اگر دست زنی دستکش باشد و به دست مردی بخورد، اشکال دارد؟ و یا اگر مردی (بدون قصد) به زنی که مانتو و چادر پوشیده است بخورد، چه حکمی دارد؟ (منظور بهطور مستقیم لمس نکند).
ج. اگر بدون قصد بوده و اتفاقاً برخورد کند اشکال ندارد، ولی نباید به اختیار خود لمس کند؛ ولی با دستکش در صورتی که غرض عقلایی باشد و معرض ریبه نباشد، اشکال ندارد.
س502. آیا در احکام مربوط به قضا در شرع مقدس اسلام جزایی برای کسانی که در حضور دیدگان مردم (عام) اقدام به خلاف شرع میکنند وجود دارد؟ برای مثال اسلام برای زن و مرد نامحرمی که در برابر دیدگان بسیاری از مردم با هم دست میدهند، چه مجازاتی تعیین کرده است؟
ج. ترک واجب و ارتکاب هر گناهی که حد معین شرعی نداشته باشد، موجب تعزیر است و مقدار و کیفیت تعزیر را باید حاکم شرع واجد شرایط تعیین نماید.
س503. خیاط مردانه برای زنان چه حکم دارد؟
ج. اگر مستلزم اندازه گرفتن توسط مرد باشد جایز نیست.
س504. اینجانب به مدت سی سال است که کارم خیاطی زنانه میباشد. البته به صورت سایزی بدین معنا که اندازه و یا نمونه لباس را مشتری میآورد و از روی آن برش و سپس دوخته میشود. درضمن برای انتخاب مدل لباس، مشتریان از ژورنالهای خارجی که بیحجاب هستند استفاده میکنند که در بین مشتریان خانمهای محجّبه و مقید به دستورات اسلام نیز زیاد دیده میشود. لطفاً نظر مبارکتان را از لحاظ فقهی و شرعی بفرمایید که اولاً خود این شغل اشکال دارد یا خیر و ثانیاً استفاده از اینگونه مجلات که مختص مدل لباس خانمها و در جهت استفاده از شغل مربوطه است چه حکمی دارد؟
ج. دوختن لباسهایی که مشترک بین زنهای مسلمان و کفّار است با استفاده از مجلات مذکوره، اگر ملازم با فعل حرامی نباشد و آن مجلات مشتمل بر صور قبیحه و فسادانگیز نباشد، اشکال ندارد.
س505. شوهر من مردی است متدین و مقید به احکام الهی و مقلّد شما است. وی کارهای اداری و تجاری فردی را انجام میدهد که آن شخص در آمریکا زندگی میکند. در خلال کارها در برخی از مناسبات ایشان بستههایی را به آمریکا پست مینماید. گاهی در میان این بستهها افرادی که مربوط به کارهای تجاری آقا میشوند عکسهایی قرار میدهند که باید پست شوند. روزی به داخل یکی از
این بستهها که درش باز بود، نگاه کردم و میان آنها تعدادی عکس زنهای بیحجاب بود (البته مسلمان هستند) و ما یقین داریم که نسبت به آن آقا در آمریکا نامحرم میباشند.
الف) آیا اگر شوهر من این بسته را پست نماید، اشکال شرعی دارد؟ تعاون به اثم است؟ مگر نه اینکه نگاه آن آقا به این زنهای بیحجاب که شناس او هستند گناه میباشد؟ آیا در انجام این فعل حرام شوهر من دخیل است؟
ب) آیا ما باید در این قضیه دقت کنیم تا این مسأله خلاف شرع به کمک ما صورت نگیرد؟
ج) آیا این بستههای مورددار را تفحّص بنماییم و یااصلاً مسئولیت پست این بستهها را به گردن نگیریم؟
د) آیا نگاه به داخل بستهها خیانت در امانت است؟ یا باید حکم بر برائت داد و گفت که انشاالله موردی نیست؟
ج. الف،ب، ج ود) ارسال این عکسها، در صورتی که یقین دارید که حاوی عکسهای مذکور است، جایز نیست و در صورتی که شک دارید، تفحص و وارسی لازم نیست و ارسال آن جایز است. خداوند متعال توفیقات شما را در انجام فرایض الهی بیشتر نماید و مشمول عنایات حضرت بقیةالله الاعظم - ارواحنا فداه - قرار بگیرید و تعهد شما در امر دین قابل تقدیر میباشد.
س506. شکلکهایی توی وبلاگها هست که نشان بوسه و محبت به طرف مقابل هست. ارسال این نوع شکلک به طرف مقابل که زن هست و نامحرم، چه حکمی دارد؟
ج. در فرض مذکور اشکال دارد.
س507.خانمی به مدت چندین سال کار آرایشگری انجام میداده است - برای آقایان و خانمها - و اخیراً با توجه به رشد روزافزون اسلام و حجاب در آمریکا این خانم حجاب اختیار نموده و محجبه شده است و دست از کارش کشیده است، ولی سه مرد آمریکایی که از مشتریان سابق این خانم بودند، هنوز مایل هستند که پیش این خانم سر و صورت خویش را اصلاح کنند و این خانم میگوید دستکش به دست نموده و آنها را اصلاح میکنم. آیا این خانم مجاز است که کار اصلاح این سه مرد را دنبال کند با توجه به مراعات شئونات اسلامی یا خیر؟
ج. با تقدیر فراوان از توفیق این خانم محترمه و تبریک به ایشان و دعا برای حسن عاقبت و کمال سعادتشان، لازم است این توفیق را به ترک آرایش آن سه مرد، تکمیل نمایند.
س508. ورزش زنان: الف) در محافل زنانه چگونه است؟ ب) در محافل مردانه با حفظ حجاب کامل چگونه است؟
ج. در مورد (الف) اشکال ندارد و در مورد (ب) معرض فساد است و جایز نیست.
س509. وجه ممیزه ورزشهای مردان و زنان کدام است؟
ج. در هر دو باید احکام شرع کاملاً رعایت شود.
س510.نظر به اینکه مسأله ورزش و تربیت بدنی بانوان در جوامع اسلامی بهویژه در مجامع فرهنگی، دانشگاهی، سالنهای ورزشی بانوان از مسائل مهم و مورد مناقشه متفکران کشور عزیزمان ایران بوده و هست و تاکنون اثری بر اساس نظر شرع مقدس اسلام در این زمینه چاپ و نشر نیافته، خواهشمند است در صورت صلاحدید نظر شارع مقدس را جهت هدایت جامعه ورزشی بانوان تبیین فرمایید.
ج. با مسئلت موفقیت جنابعالی تذکراً عرض میشود:
ورزش برای پرورش جسم و تقویت بدن و قوت مقاومت اعضا و استقامت و حفظ تناسب اندام و خلاصه فواید و منافع جسمی بلکه روحی آن مطلوب و مستحب و در بعضی موارد واجب است. لازم است همگان را از نتایج و فواید آن آگاه و به آن ترغیب و تشویق نمایند و درس و آموزش بدهند و این ورزش که برحسب تعالیم جامع و کامل اسلام نیز ممدوح و مستحسن است، برنامهای عام و همگانی و ارزشی است. اگر اماکن سالم و مراکزی باشد همگان باید در آن ممارست لازم را داشته باشند. چنانکه نوشتهاید، آموزش و تعلیم آن به بانوان که در آن ورزشهای خاص و مورد ضرورت و نیاز را تعلیم بدهند، هیچ اشکالی و ایرادی ندارد؛ چون تربیت بدن مثل تربیت روح بر زنان هم مثل مردان لازم است و ترک آن موجب بیماریها و کاستیها و سستیهای خطرناک جسمی است. البته بدن برای روح است و ورزش برای انسان است و انسان برای ورزش نیست؛ چنانکه برای خورد و خواب نیست؛ اصلروح است و جسم فرع است.
اما تصویری که امروز در زمان ما از ورزش در اذهان منعکس است غیراز این تصویر است؛ تصویری که ورزش در اذهان بسیاری دارد و در نام تربیت بدنی و ورزش آن را تبلیغ و ترویج و فعال مینمایند این است که گروه و افرادی برای یک مسابقات تماشایی تربیت
بشوند و فراتر از آنچه بدن نیاز دارد به تمرینات و عملیاتی بهاصطلاح ورزشی سرگرم باشند تا در مسابقات مختلف مثلاً رسیدن به قلّه کوه یا در دویدن و رسیدن به نقطه معلوم از دیگران اگرچه با یک ثانیه باشد مثلاً زودتر مسابقه را ببرند یا طرف را به زمین بکوبند و یا... آن ورزش لازم و مفید با این ورزش که به عنوان تربیت بدنی آن را ترویج مینمایند، تفاوتهای بسیار دارد؛ آن یک ضرورت حیاتی است و این یک سرگرمی و بازی و تفریح است، آن همهاش فایده است و این در بعضی اقسام و انواعش مضر و غیرمشروع و حداقل بهطور مطلق عقلانیت آن زیر سؤال است؛ آن فایدهاش حقیقی و واقعی است و این غیرواقعی است؛ این گاه یا بیشتر جلوههایی حیوانی و برخوردهای حیوانی است و آن صددرصد انسانی است. و خلاصه اینکه به نام ورزش گروههایی و افرادی را که نمیتوان آنها را در خطوط ممتاز و واقعیحیاتی و ارزشی و حقیقی در سیر تکامل و تربیتی قرار داد، به تمرین ورزشهایی مختلف مشغول میکنند که بهترین اوقات عمرشان صرف کسب مهارت در انواع ورزشها بشود، غیر از ورزش لازم و غیر از تربیت بدنی حقیقی است. این مسابقات اگر مفید باشد فقط در همان حدّ تربیت واقعی و پرورش بدن قابل تشویق است و صرف اینکه در دنیا معمول است، موجب استحسان آن نیست؛ خصوصاً اگر جوانان را از کارهای اصلی باز
بدارد و رغبت آنان را به رشتههای لازم دیگر کمرنگ سازد.
در اینجا سخن بسیار است و اجمالاً اگر در این میدانها مردها و پسرها وارد شدهاند، سزاوار نیست زنها و دخترها وارد شوند و در این مسابقات در داخل و خارج شرکت نمایند؛ زیرا افتخاراتی که زن مسلمان به تربیت اسلامی به آن آراسته است، مخدوش میشود. این برنامهها، برنامههایی که به اسلام برسد یا در محدوده اسلام و حفظ حجاب و کرامت و شخصیت زن متوقف شود، نیست و خطر اینکه تا برنامه مسابقات زیبایی و مطالب دیگر پیش برود، کاملاً هست؛ چنانکه میبینیم برخی از این زنها ابایی از اینکه برنامههای ورزشی در اجتماع مردان هم انجام شود. ندارند مشارکت نداشتن زنها در این برنامهها و همطراز نشدن بازنهای بیگانه افتخار و ارزش و اسلامی و انسانی است. حیف است که جامعه غربگرا باشد و از هر عادت و روشی که در غرب است، کورکورانه تقلید نماید و معقول و نامعقول و خوب و بد آنها را از هم تمیز ندهد. در خاتمه نظر حقیر این است که طرح پیشنهادهای مربوط به ورزش بانوان در شکلهای غربی و حتی به صورت ورزش بینالمللی اسلامی مخاطرهآمیز و حرکت به سوی ترک عفاف و حیا و حقوق اسلامی و موجب اختلاط زن و مرد و ابتذال و مفاسد بسیار و طبعاً ملازمات غیرمشروع زیاد است. اگر سنتهای اسلامی و سنگرهای دینی شکسته شود، تقلید از
فرهنگ غرب که بیشتر موافق شهوات و ترک معنویات و ارزشهای والا و کرامت انسان مخصوصاً بانوان است، در مرحله خاصی متوقف نخواهد شد و نتیجه آن پیدایش همان جامعه و همان زنهایی میشود که در احادیث معتبر از پیدایش آنها در آخرالزمان اعلام خطر شده است.
س511. استفاده از وسایل ورزشی مانند پینگپنگ و شنا برای زنان چه حکمی دارد؟
ج. ورزشهای مشروع برای زنان فی حدّ نفسه مانعیندارد؛ مگر آنکه مستلزم عمل حرامی باشد.
س512. ورزش بانوان در کشور ما رسم شده است، لطفاً بفرمایید آیا برای زن جایز است ورزش کند؟
ج. ورزش برای خانمها به شرط نبودن نامحرم و نداشتن مفسده دیگر، مانعی ندارد؛ لکن در اماکن عمومی و یا در حضور نامحرم مستلزم مفسده و حرام است.
س513. حرکات موازی و موزون زنان (که منجر به حرکات عضلات بدن میگردد) بدون حضور نامحرم تابع چه حکمی است؟
ج. اگر عنوان رقص داشته باشد برای غیرشوهر حرام است و اگر مجرد ورزش برای تقویت جسم باشد و در معرض نظر
نامحرم نباشد اشکال ندارد و بلکه با حضور محرم غیرشوهر هم اگر معرض ریبه و فتنه باشد جایز نیست.
س514. آیا انجام مسابقات بانوان جایز است (مسابقات ورزشی)؟
ج. اینگونه امور برای بانوان و اجتماع مفسده دارد و جایز نیست.
س515. مستدعی است نظر مبارک خویش را در مورد ورزشهای بانوان در اماکن و معابر عمومی بیان فرمایید. درضمن بفرمایید تماشای این نوع برنامهها از تلویزیون چه حکمی دارد؟
ج. اینگونه امور اگرچه با پوشش کامل هم باشد، معرض فساد و در زیّ زن مسلمان نیست درصورتیکه معمولاً با پوشش کامل هم نیست و تدریجاً مستلزم مفاسد عظیمه خواهد بود و به نظر اینجانب محل اشکال است.
س516. ورزش از نظر شرع مقدس اسلام برای بانوان چه حکمی دارد و در بعضی از مسابقات بینالمللی که زنان ورزشکار مسلمان به خارج کشور عازم میشوند که در میادین ورزشی مردان اجانب آنها را تماشا میکنند، در این فرض حکم شرعی چه میباشد؟
ج. ورزش مشروع در حدّ متعارف و برای منافع جسمانی و سلامتی بدن برای مرد و زن جایز است، ولی بیشتر از آن یا لغو یا لهو است و اعزام بانوان به خارج برای مسابقات ورزشی
خلاف سنن اسلامی است، باید ترک شود و ارائه ورزش بانوان به صورت عکس در مجلات و یا در تلویزیون برای بینندگان خارج و یا داخلجایز نیست.
س517. مستدعی است نظر مبارک خویش را در مورد ورزشهای بانوان از قبیل دوچرخهسواری، اسبسواری، قایقرانی و دومیدانی در اماکن و معابر عمومی بیان فرمایید. درضمن بفرمایید تماشای این نوع برنامهها از تلویزیون چه حکمی دارد؟
ج. اجرای اینگونه برنامههای خلاف عفّت و غیرت و سنن و تعالیم اسلامی به اسم ورزش در اماکن و معابر عمومی علاوه بر آنکه نمایش و جلوه دادن مفاتن بدن بانوان به مردان اجنبی است، مستلزم ترویج فحشا و منکرات و مفاسد عظیمه است و تماشای این برنامهها و تشویق و ترغیب به آنها حرام است. خداوند متعال جامعه اسلامی ما را که در عصر حاضر پرچم اسلام و حاکمیت احکام اسلام را در دنیا به اهتزاز درآورده و مسلمانان را سربلند و عزیز قرار داده، از اینگونه خطرات که موجب تشویش اذهان و خدشهدار شدن شخصیت اسلامی ما است، حفظ فرماید.
س518. نظر به اینکه اعزام ورزشکاران زن مسلمان به بازیهای بینالمللی زنان در برخی رشتهها ممکن نیست، آیا در این موارد میتوان زنان اقلیتهای دینی (که در ایران هستند) به جای نماینده کشور ایران دراینگونه رقابتها شرکت کنند؟
ج. شرکت در اینگونه رقابتها برای بانوان مطلقاً جایز نیست.
س519. چرا خانمها نمیتوانند سوار دوچرخه و زین اسب و... شوند؟ اگر حدیثی در این باره هست ذکر کنید.
ج. هر چیزی که موجب تهییج قوای شهوی غیرزوج باشد و نیز هر چیزی که مفسدهای بر آن مترتّب شود، حرام است و لازم نیست برای هر چیزی روایت خاصی داشته باشیم. بسیاری از فروع مندرج در قواعد کلی است و حکمش از آن استفاده میشود.
س520. اخیراً در برخی از روزنامهها و مجامع ورزشی بحث راهاندازی فوتبال بانوان مطرح شده است و درباره آن تبلیغ میکنند، نظر مبارک در این زمینه چیست؟
ج. امور مذکوره مشتمل بر مفسده و معصیت است و جایز نیست و تبلیغ و ترویج آن هم جایز نیست.
س521.برخی در حال زمینهسازی برای شرکت زنان در ورزشگاهها جهت تماشاگری مسابقات مردان میباشند؛ از آنجایی که در این مکانها غالباً توسط طرفداران تیمهای ورزشی حرکات غیراخلاقی صورت میگیرد و تبعات سوئی را به همراه دارد، زمینهسازی و شرکت زنان در این مکانها
که موجب هتک حرمتها میشود، چه صورت دارد؟
ج. جایز نیست و وقوع اینگونه امور در جمهوری اسلامی بسیار مایه تأسف است.
س522. در برخی مسابقات ورزشی داخل سالن دیده میشود دختران جوان در ورزشگاه حضور دارند که با فریاد و تشویق بازیکنان همراه است، مثل والیبال مردانه؛ نظرتان را در این مورد بفرمایید.
ج. حضور زنان و دختران در اینگونه مسابقات جایز نیست.
س523. تماشای ورزش زنان از تلویزیون یا مستقیم چه حکمی دارد؟
ج. به لحاظ مفاسد مترتبه بر آن، که بسیار است، جایز نیست و فرقی بین اینکه بهطور مستقیم باشد یا ازتلویزیون، وجود ندارد.
س524. آیا نمایش دادن ورزش زنان از تلویزیون و یا چاپ آن توسط مطبوعات شرعاً جایز است؟ و نمایش دادن موجب فرو ریختن حجب و حیای زنان نمیشود؟
ج. جایز نیست.
س525. حکم فیلمبرداری مرد از زن درحالیکه مواضعی را که شرع مقدس امر کرده با حجاب کامل پوشانده است، در حال ورزش کردن چگونه است؟
ج. اشکال دارد و اگر غرض خانمها از ورزش سلامت جسم و فواید جسمی آن باشد، به همان مقدار که در کتابهای ورزشی نوشته شده یا از بانوان دیگر فرا بگیرند غرض حاصل میشود و اگر غرض مشارکت در مسابقات ورزشی و مسائل دیگر است، همه موجب مفاسد و ضایع شدن ارزشهای اسلامی بانوان است، باید از آن جداً اجتناب شود. خداوند جامعه ما را از شر افرادی که برنامههای کفار را رایج مینمایند، محافظت فرماید.
س526. حضور مردان در میادین ورزشی زنان چه حکمی دارد؟
ج. اگر مستلزم نظر به بدن آنها باشد، بیشبهه حرام است و بدون آن اگر مستوره هم باشند، چون مستلزم نظر به مفاتن بدن که از زیر لباس ظاهر است میباشد و معرض ریبه و فتنه و التذاذ است جایز نیست. اصولاً این برنامهها با مجموعه تعالیم اسلام در مورد روابط مردان با بانوان سازگار نیست و مرد مسلمان غیرتمند و همچنین زن عفیفه مسلمان که به آداب اسلامی و در مجتمع اسلامی تربیت شده باشد، وارد در این رشته برنامههای مفسدهانگیز و خلاف عفت و غیرت اسلامی نخواهد شد. نعوذ بالله من شرور أنفسنا.
س527. تعلیم ورزش برای بانوان و شرکت بانوان در این کلاسها و حضور در باشگاههای ورزشی، استخر شنا و... چه حکمی دارد؟
ج. اگر منظور تعلیم ورزش بانوان توسط مرد نامحرم و حضور نامحرم در باشگاههای ورزشی بانوان است، واضح است که حرام و خلاف شرع بیّن است و گمان نمیکنمچنین چیزی در حکومت اسلامی باشد.
س528. آموزش و مربیگری مردان برای تعلیم بانوان تا چه حدی مجاز است؟
ج. تا حدی که ارتکاب فعل حرامی مثل نظر و لمس و بلکه گفت و شنود فتنهانگیز در بین نباشد و هدایت عالی قرآنی )ذَلِکمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ وَقُلُوبِهِنَّ(؛(1)مراعات شود.
س529. بازی دو نفر نامحرم چه حکمی دارد؟
ج. چون در بیشتر موارد معرض ریبه و فساد است، حرام است و بهطورکلی مسلمان متّقی و متعهد مطلقاً از اختلاط با نامحرم پرهیز مینماید.
1) . احزاب، 53. «اين كار براى پاكى دلهاى شما و آنها بهتر است».
س530. در ورزشهای انفرادی غیرتماسی (تنیس، بدمینتون و...) مسابقه یا تمرین خانمها با آقایان چه حکمی دارد؟
ج. جایز نیست.
س531. ورزش کردن زنان با محارم خود تابع چه حکمی است؟
ج. تابع این است که در جوّی باشد که معرض فتنه و ریبه نباشد.
س532. در مدارس ابتدایی قبل از سن تکلیف انجام فعالیتهای ورزشی برای دختران بدون رعایت حجاب اسلامی چه حکمی دارد؟
ج. مدارس دخترانه ابتدایی باید تحت مدیریت و تعلیم بانوان مدیره و معلم باشد و با عدم وجود مرد بیگانه، حجاب خودبهخود حاصل است و آموزش و ورزش به قدر نیاز هم بیاشکال است.
س533. آیا قبل از سن تکلیف بازی کردن دختران با پسران مجاز است یا نه؟
ج. اگر به سن تمیز رسیدهاند، تمرین آنها به رعایت عدم اختلاط با نامحرم لازم است.
تصویر
تصویر
تصویر
تصویر
تصویر
تصویر
