علم مفاهیم شناسی در قرآن سری جدید جلد 84
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
نام کتاب: علم مفاهیم شناسی در قرآن سری جدید جلد 84
تحقیق و تالیف : رسول ملکیان اصفهانی - 1400 ش
ناشر دیجیتالی: مركز تحقيقات رايانه اي قائميه اصفهان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 88 - 2،4
2 ـ لعنت دائمى و عذاب تخفيف ناپذير ، كيفر يهود و نصارا ، بجهت كفر آگاهانه آنان به پيامبر (صلی الله علیه و آله)
قوماً كفروا بعد ايمانهم . .. خالدين فيها لا يخفّف عنهم العذاب
بنابراينكه «قوما كفروا» شامل يهود و نصارا نيز باشد.
4 ـ تأثير علم و آگاهى گناهكاران ، در مقدار و كيفيّت عذاب آنان
كفروا بعد ايمانهم و شهدوا انّ الرّسول حق و جاءهم البيّنات . .. لا يخفّف عنهم الع
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 106 - 5،11،14،16
5 ـ روسياهى و عذاب مرتدّان در قيامت
فاما الذين اسودّت وجوههم اكفرتم بعد ايمانكم فذوقوا العذاب
11 ـ مرتدّانِ روسياه ، مورد بازخواست و سرزنش در قيامت
فاما الذين اسودّت وجوههم اكفرتم بعد ايمانكم
14 ـ عذاب اُخروى آدمى ، نتيجه كفر و اعمال بد او
فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرون
«تكفرون . .. »، مى تواند هم شامل كفر عملى و هم اعتقادى باشد.
16 ـ در قيامت عمل كنندگان به سنّت رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) ، روسفيد و بدعتگزاران روسياهند .
يوم تبيضّ وجوه و تسودّ وجوه
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) درباره آيه «يوم تبيضّ وجوه . .. »، فرمود: تبيضّ وجوه اهل السّنة و تسودّ وجوه اهل البدع
الدّر المنثور، ج 2، ص 291.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 128 - 7،8،14
7 ـ توبه مشركان و پذيرش آن از سوى خداوند و يا عذاب و مجازات آنان ، هدفى براى نصرت الهى به رزمندگان بدر
ولقد نصركم اللّه ببدر . .. ليقطع طرفاً ... او يتوب عليهم
جمله «يتوب عليهم» و نيز «يعذّبهم»، عطف است بر «يقطع طرفاً»; و اين جمله متعلق به «نصركم اللّه ببدر» است. و لذا
عذاب مشركان و پذيرش توبه آنان نيز از اهداف پيروزى جنگ بدر خواهد بود.
8 ـ كيفر و مجازات و يا پذيرش توبه مشركان ، در اختيار خداوند است ، نه پيامبر (صلی الله علیه و آله)
ليس لك من الامر شىء او يتوب عليهم او يعذّبهم
پذيرش توبه و عذاب مشركان، مى تواند از مصاديق جمله «ليس لك من الامر شىء» باشد.
14 ـ دشمنان محارب با اهل ايمان ، مستحقّ عذاب الهى
او يعذّبهم فانّهم ظالمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 129 - 7
7 ـ اصل ، در مشيّت الهى ، آمرزش بندگان است ، نه عذاب آنان
يغفر لمن يشآء و يعذّب من يشآء و اللّه غفور رحيم
تقديم ذكرى آمرزش بر عذاب، دلالت بر تقديم واقعى و اصالت مغفرت الهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 137 - 13
13 ـ برخى از گناهان آدمى ، در پى دارنده عذاب هاى دنيوى
كيف كان عاقبة المكذّبين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 151 - 19،20
19 ـ آتشِ دوزخ ، جايگاه و فرجام شوم كفرپيشگان مشرك
سنلقى فى قلوب الّذين كفروا الرعب . .. و ماويهم النّار و بئس مثوى الظّالمين
20 ـ آتش دوزخ ، جايگاه و فرجام شوم ستم پيشگان
و ماويهم النّار و بئس مثوى الظّالمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 152 - 26
26 ـ سستى در نبرد با دشمن ، نزاع و پراكندگى و تخلف از دستورات فرماندهى ، گناه و موجب استحقاق عقاب
حتّى اذا فشلتم . .. و لقد عفا عنكم
ظاهر كلمه عفو اين است كه گناهى صورت گرفته باشد و گناه در اين مورد همان سستى و نزاع و سرپيچى از دستورات فرماندهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 8،11،13،14،15،16
8 ـ رسوايى و مجازات خيانتكاران در قيامت
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
11 ـ خيانتكاران ، دريافت كنندگان كامل ( بدون كم و زياد ) جزاى رفتار ناپسند خويش ، در روز رستاخيز
و من يغلل . .. ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لايظلمون
13 ـ پاداش و جزاىِ كردار آدمى در قيامت بر اساس عدل
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
14 ـ ضرورت برپايى قيامت و معاد براى دريافت تمامى جزا ها و پاداش هاى اعمال *
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
جمله «و هم لا يظلمون» (عدالت الهى)، پس از جمله «توفّى كلّ نفس ما كسبت»، بيانگر اين است كه ستم نشدن بر انسانها در گرو دريافت كامل جزا و پاداش اعمال آنان مى باشد ; و اين معنا تنها در قيامت تحقق مى يابد.
15 ـ هر كس در چيزى خيانت كند ، در قيامت آنرا در جهنّم ديده و بايد در آتش جهنّم رفته و آن را بيرون آورد .
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة
امام باقر (ع) درباره آيه فوق فرمود: . .. و من غلّ شيئا رآه يوم القيمة فى النّار ثمّ يكلّف ان يدخل اليه فيخرجه من النّار.
تفسير قمى، ج 1، ص 122 ; نورالثقلين، ج 1، ص 406، ح 417.
16 ـ به مجازات رسيدن خيانتكاران در اموال امام در قيامت
و من يغلل يأت بما غلّ
امام صادق (ع): الغلول كلّ شىء غلّ عن الامام.
تفسير عياشى، ج 1، ص 205، ح 148 ; تفسير برهان، ج 1، ص 324، ح 2.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 162 - 12
12 ـ دوزخ ، جايگاه شوم ترك كنندگان جهاد ، خيانتكاران و آنانكه پيامبر (صلی الله علیه و آله) را متّهم به خيانتكارى مى كنند .
انّ الّذين تولّوا منكم . .. و ما كان لنبىّ ان يغلّ ... كمن بآء بسخط من اللّه و م
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 9،16
9 ـ اراده الهى مبنى بر محروميّت حتمى شتابگران در كفر از بهره هاى اخروى
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
16 ـ عذاب بزرگ اخروى در انتظار شتابگران در كفر است .
الّذين يسارعون فى الكفر . .. و لهم عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 177 - 9
9 ـ عذاب دردناك الهى ، كيفر انتخاب كنندگان كفر به بهاى از دست دادن ايمان ( مرتدان )
انّ الّذين اشتروا الكفر بالايمان . .. لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 180 - 30
30 ـ عذاب سخت الهى در قيامت ، فرجام بخلورزى و عدم انفاق از دارايى هاى فزون بر نياز
و لا يحسبنّ الّذين يبخلون بما اتيهم اللّه من فضله
رسول اللّه (صلی الله علیه و آله): ما من ذى رحم يأتى ذا رحمة فيسأله من فضل ما اعطاه اللّه اياه فيبخل عليه الّا خرج له يوم القيامة من جهنّم شجاع يتلمّظ حتى يطوّقه. ثم قرأ «و لا يحسبنّ ... ».
الدر المنثور، ج 2، ص 395.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 181 - 16
16 ـ نسبت ناروا به خداوند و كشتن پيامبران ، گناهى بزرگ و موجب عذاب سوزان دوزخ
سنكتب ما قالوا و قتلهم الانبيآء بغير حقّ و نقول ذوقوا عذاب الحريق
«حريق»، به معناى محرِق (سوزاننده) است. گفتنى است عذاب سوزان براى كشتن پيامبران و نسبت ناروا به خدا دادن، حاكى از بزرگى چنين گناهانى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 -
2،3،7،8،9،12،14
2 ـ عذاب و كيفر اخروى انسان ها ، نتيجه عملكرد خود آنان
ذلك بما قدّمت ايديكم
3 ـ سهيم بودن يهود زمان پيامبر (صلی الله علیه و آله) در گناه پدران خويش ( كشتار انبيا )
و قتلهم الانبيآء بغير حقّ . .. ذلك بما قدّمت ايديكم
بنابر اينكه خطاب در «ايديكم» به يهود عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله) باشد، جمله «ذلك بما قدّمت . .. » مى رساند كه آنان در گناه كشتن انبيا، كه به دست پدرانشان صورت گرفته، شريك هستند.
7 ـ عدالت خداوند و دورى ساحت وى از ظلم ، مقتضى مجازات بخيلان و قاتلان انبيا
و لا يحسبنّ الّذين يبخلون . .. ذوقوا عذاب الحريق ... و انّ اللّه ليس بظلاّم للعب
جمله «و اَنّ اللّه . .. » عطف بر «ما قدّمت» مى باشد. بنابراين دليل ديگرى براى گرفتار شدن بخيلان و قاتلان انبيا به دوزخ است. يعنى عدالت خداوند اقتضا مى كند كه ستمگران را عذاب كند، ورنه به ستمديده ظلم شده است.
8 ـ عذاب دوزخيان ، هرگز ستمى از سوى خداوند بر آنها نيست .
ذوقوا عذاب الحريق . .. و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
بنابر اينكه «انّ اللّه . .. »، خبر براى مبتدايى محذوف باشد (الأمر و الشّأن انّ اللّه ليس ... )، بر اين مبنا، مراد از ستم نكردن خداوند ـ به قرينه «ذلك بما قدّمت ايديكم» ـ اين است كه خداوند در كيفر دادن ستم نمى كند.
9 ـ عذاب دوزخيان ، هرگز فزونتر از اقتضاى عملكرد آنان نخواهد بود .
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدّمت ايديكم و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
12 ـ مجازات نكردن ستمگران ، ظلم بر ستمديدگان است .
ذوقوا عذاب الحريق . .. ذلك بما قدّمت ايديكم و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
برداشت فوق مبتنى است بر احتمال اوّل (عطف «انّ اللّه . .. » بر «ما قدّمت»)، است.
14 ـ مجازات افزون بر گناه ، ظلمى بزرگ است .
و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 183 - 19
19 ـ يهود عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله) با رضايت به كشتار انبيا توسط پيشينيان خود ، در حكم قاتلان انبيا
فلم قتلتموهم ان كنتم صادقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 5،10
5 ـ دريافت برخى از پاداش ها و جزاى اعمال در غير قيامت ( دنيا و برزخ ) *
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
كلمه «انّما»، دريافت كامل پاداش و جزا را منحصر به روز قيامت مى كند، لذا مفهوم آن، دريافت برخى از جزا و پاداش در غير روز قيامت است و مراد از غير قيامت، مى تواند دنيا و يا برزخ و يا هر دو باشد.
10 ـ دوزخ ، جزايى كامل براى اعمال ناپسند انسانها
و انّما توفّون . .. فمن زحزح عن النّار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 188 - 10،11،13
10 ـ واهى بودن پندار نجات عالمان اهل كتاب از عذاب الهى ، با وجود عملكرد ناشايست آنان ( كتمان حقايق و . . . )
لا تحسبنّ الّذين . .. بمفازة من العذاب
كلمه «مفازة»، مصدر ميمى و به معناى خلاص و نجات يافتن است.
11 ـ عذاب دردناك الهى در انتظار خودپسندان و علاقه مندان به ستايش بيجا و چاپلوسى
لا تحسبنّ الّذين يفرحون . .. و يحبّون ... بمفازة ... و لهم عذاب اليم
13 ـ عذابى دردناك در انتظار عالمان اهل كتاب به جهت كتمان حقايق و انتظار چاپلوسى و ستايش بيجا
لا تحسبنّ الّذين . .. بمفازة من العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 191 - 35
35 ـ آتش ، وسيله اى براى عذاب دوزخيان
فقنا عذاب النّار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 54 - 17
17 - اجراى قوانين و مقررات كيفرى اديان الهى - هر چند كيفرى همانند كشته شدن باشد - تضمين كننده خير و سعادت خطاكاران است .
فاقتلوا أنفسكم ذلكم خير لكم عند بارئكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 11 - 3
3 - غفلت از ياد خدا و احساس ايمنى از كيفر او ، عامل رواج يافتن ظلم و ستم بر مردم در خاندان فرعون
أن ائت القوم الظـلمين . قوم فرعون ألايتّقون
از مجموع دو آيه استفاده مى شود كه تقوا (بيم داشتن از خشم خدا و كيفر كردار) مانع ظلم و تباهى است و خاندان فرعون به دليل بى بهره بودن از عنصر تقوا، گرفتار ظلم و تباهى گشته بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 8
8 - ايمان به قيامت و پاداش و كيفر آن روز ، عامل رهايى انسان از دلبستگى به متاع هاى مادى و دنيوى و سبب رويكرد او به آرمان هاى بلند معنوى و اخروى
إنّما أمولكم و أولـدكم فتنة و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 58 - 4
4 - بيم از خدا و كيفر او ، زمينه ساز ايمان آوردن به آيات او است .
إنّ الذين هم من خشية ربّهم . .. و الذين هم بأيـت ربّهم يؤمنون
تقديم «خشيت» بر «ايمان» مى تواند بيانگر برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 42 - 8
8 - انكار مستمر وجود كيفر و عذاب در قيامت ، عذاب آور است .
ذوقوا عذاب النار الّتى كنتم بها تكذّبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 9 - 3
3 - چيزى جز دروغ پنداشتن كيفر هاى اخروى ، گنه كاران و كافران را به احساس امنيت از عذاب سوق نداده است .
بل تكذّبون بالدين
مراد از «دين» به قرينه آيات بعد ـ كه در آنها قيامت با عنوان «يوم الدين» ياد شده ـ جزاى اعمال است. حرف «بل» ـ كه براى اضراب است ـ بيانگر آن است كه كافران و گناه كاران، گرچه توجيهاتى نزد خود دارند; ولى محرّك اصلى آنان، چيزى جز دروغ دانستن كيفرهاى آخرت نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 9 - 9
9 - اعتقاد به قيامت و توجه داشتن به كيفر و پاداش الهى در آن ، موجب تقويت روح تقواپيشگى در انسان
و اتّقوا اللّه الذى إليه تحشرون
يادآورى حشر انسان ها در قيامت ـ پس از توصيه به تقوا ـ مى تواند بيانگر مطلب ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكاثر - 102 - 3 - 8
8 - توجّه به كيفر اخروى ، مانع برترنمايى و تفاخر است .
كلاّ سوف تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكاثر - 102 - 4 - 6
6 - توجّه به كيفر اخروى ، مانع برترى نمايى و تفاخر است .
ثمّ كلاّ سوف تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 35 - 5
5- توجه به كيفر حتمى كافران در قيامت ، زمينه ساز صبر و شكيبايى رهبران الهى در برابر عنادورزى هاى مخالفان
يعرض الذين كفروا على النار . .. فاصبر كما صبر أولواالعزم من الرسل
«فاء» در «فاصبر»، تفريع را افاده مى كند و ارتباط اين آيه با آيه قبل، صبر را فرع و نتيجه توجه به عذاب كافران قرار داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 12 - 6
6 - وعده رويارويى قهرآميز و سريع خداوند با كافران و گرفتار ساختن آنان در قبضه قدرت خود ، مايه آرامش و تسلاّى خاطر پيامبر (صلی الله علیه و آله) و مؤمنان
إنّ بطش ربّك لشديد
خطاب به پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به هنگام بيان مؤاخذه كافران، بيانگر تأثير مثبت اين خبر در روحيه آن حضرت و پيروان ايشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 57 - 3
3- بزرگ ترين ظلم ها و جنايت ها در تاريخ بشر ، داراى ريشه در انكار آيات الهى و غفلت از كيفر اَعمال است . *
و من أظلم ممّن ذكّر بأيـت ربّه فأعرض عنها و نسى ما قدّمت يداه
برداشت بالا، بنابراين احتمال است كه منظور از ظلم در «من أظلم» صرفاً، ظلم به نفس نباشد، بلكه علاوه بر آن، شامل ظلم به غير نيز بشود و جمله «نسى ما قدمت يداه» كنايه از عدم اعتقاد به كيفر كردار و بقاى عمل باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 63 - 5
5 - غفلت از نظام ثبت و حسابرسى دقيق اعمال و كيفر و پاداش اخروى ، عامل بيگانگى كافران با اعمال نيك و آلودگى آنان به كردار هاى بد و ناشايست
بل قلوبهم فى غمرة من هـذا . .. هم لها عـملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 15 - 6
6 - كيفر و پاداش و تشويق و تهديد ، دو عامل بهم پيوسته و ضرورى ، براى هدايت و تربيت انسان
ذوقوا فتنتكم . .. إنّ المتقين فى جنّـت
خداوند، در كنار تهديد و كيفر كافران، به تشويق و پاداش مؤمنان تقواپيشه پرداخته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 34 - 6
6 - مقرر كردن « كيفر و پاداش » و « تنبيه و تشويق » ، دو روش هدايتى و تربيتى قرآن
كذلك العذاب و لعذاب الأخرة أكبر . .. إنّ للمتّقين عند ربّهم جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 35 - 2
2 - تماشاى كيفر هاى كافران در قيامت ، براى مؤمنان لذت بخش است .
على الأرائك ينظرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 6 - 12
12- روى كرد عمومى بنى اسرائيل به صلاح و شايستگى ، پس از تحمل مجازات افساد خويش و قبول شكست از مردانى جنگاور
لتفسدنّ فى الأرض . .. بعثنا عليكم عبادًا لنا أُولى بأس شديد ... ثمّ رددنا لكم ال
قرينه دو آيه بعد «إن عدتم عدنا» دلالت مى كند بر اينكه بنى اسرائيل پس از شكست خود، متنبه شده اند و براى همين جهت، خداوند هم آنان را امداد كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 7
7- در صورت تصميم خداوند بر عقوبت و مؤاخذه دنيوى ظالمان ، همه انسان ها به هلاكت مى رسيدند و نسلشان منقرض مى شد . *
و لو يؤاخذ الله الناس بظلمهم ما ترك عليها من دابّة
احتمال دارد به قرينه «الناس» و «بظلمهم» و نيز تناسب كيفر با گناه گناهكار، مراد از «دابّة» انسانها باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 11 - 2
2 ـ مجازات كفار و منكران قيامت ( از ميان برداشتن ايشان ) منجر به انقراض نسل بشر خواهد شد .
و لو يعجل اللّه للناس الشر . .. لقضى إليهم أجلهم
«ال» در «الناس» ال جنسيه و مفيد استغراق است; يعنى، اگر سنت الهى درباره جوامع بشرى اين بود كه هر انسان كفرپيشه را در دنيا بى درنگ مجازات كند، هر آينه تا كنون زمين از وجود انسان تهى شده و نسل بشر منقرض گشته بود. در حالى كه اين با فلسفه آفرينش انسان (و لكم فى الأرض مستقر و متاع إلى حين. بقره / 36) ناسازگار است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 12 - 6
6 - وعده رويارويى قهرآميز و سريع خداوند با كافران و گرفتار ساختن آنان در قبضه قدرت خود ، مايه آرامش و تسلاّى خاطر پيامبر (صلی الله علیه و آله) و مؤمنان
إنّ بطش ربّك لشديد
خطاب به پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به هنگام بيان مؤاخذه كافران، بيانگر تأثير مثبت اين خبر در روحيه آن حضرت و پيروان ايشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 203 - 2
2 - كيفر دردناك الهى ، زداينده غفلت و سرمستى مجرمان
فيأتيهم بغتة و هم لايشعرون . فيقولوا هل نحن منظرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 42 - 10
10- كيفر هاى دنيوى ، بيدارباشى براى غافلان است .
و أُحيط بثمره . .. يقول يـليتنى لم أُشرك بربّى أحدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 23 - 12
12 ـ دنيا ، سراى تلاش است و جهان پس از مرگ ، براى كيفر و پاداش مى باشد .
إذا هم يبغون . .. متع الحيوة الدنيا ثم إلينا مرجعكم فننبئكم بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 1
1 ـ دنيا سراى تلاش و آخرت سراى كيفر و پاداش است .
للذين أحسنوا الحسنى . .. و الذين كسبوا السيئات جزاء سيئة بمثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 111 - 10
10- دنيا ، ميدان عمل و آخرت صحنه دريافت پاداش و كيفر است .
يوم تأتى . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 6
6 - تشديد و دو چندان كردن كيفر گناه ، بر خداوند ، كارى آسان است .
من يأت منكنّ بفـحشة مبيّنة يضـعف لها العذاب ضعفين و كان ذلك على اللّه يسيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 118 - 9
9- جعل برخى از محرمات الهى ، ممكن است به خاطر مجازات باشد نه به دليل وجود مفسده و ضرر در آنها .
و على الذين هادوا حرّمنا . .. و ما ظلمنـهم و لـكن كانوا أنفسهم يظلمون
محرمات خاص يهود، كيفر عملكرد خود آنان بود و اگر آنان ظلم نمى كردند، هيچ مفسده اى در آن امور نبود كه بر آنان حرام شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 69 - 5،7
5- باد هاى كوبنده و درهم شكننده ، از عوامل خداوند در كيفر اعراض كنندگان از او
يعيدكم . .. فيرسل عليكم قاصفًا من الريح فيغرقكم بما كفرتم
«قاصف» از مصدر «قصف» به معناى شكننده است (مفردات راغب).
7- كفر به خداوند ، موجب كيفر شدن به وسيله بلا هاى طبيعى
فيرسل عليكم قاصفًا من الريح فيغرقكم بما كفرتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 17 - 4،6
4 - كيفر هاى دنيوى خداوند ، ممكن است با ايجاد رخداد هاى طبيعى ( همانند سيلى بنيان كن ) تحقق پيدا كند .
فأرسلنا عليهم سيل العرم . .. ذلك جزينـهم
6 - از دست دادن نعمت و امكانات ، نوعى كيفر و مجازات است .
و اشكروا له . .. فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم و بدلّنـهم بجنّتيهم جنّتين ذوات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 6
6 - صاعقه از كيفر هاى دنيوى خداوند ، براى برخى از امت هاى مشرك پيشين
أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 2
2 - گرفتارى كافران و دشمنان دين خدا ، در دام افراد وسوسه كننده و اغواگر ، كيفر الهى براى آنان است .
و قيّضنا لهم قرناء فزيّنوا لهم
از اين كه خداوند تعيين هم نشين اغواگر را براى كافران به خود نسبت داده (قيّضنا)، مطلب ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 11 - 5
5 - مظاهر رحمت ، مايه نقمت و نابودى خلق در نتيجه كفر و تكذيب
فكذّبوا عبدنا . .. ففتحنا أبوب السّماء بماء منهمر
با اين كه باران در نظام طبيعت، مايه حيات و رحمت است; ولى به گاه خشم الهى به عذابى بنيان برافكن تبديل مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 19 - 2
2 - عوامل طبيعى ، در خدمت اراده الهى ، براى كيفر اقوام حق ستيز
فكيف كان عذابى . .. إنّا أرسلنا عليهم ريحًا صرصرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 79 - 4
4ـ لزوم پرهيز حاكمان از مجازات بى گناهان به جاى گنه كاران
قال معاذ الله أن نأخذ إلاّ من وجدنا متـعنا عنده
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 38 - 4
4- كافران دين ستيز مكه ، وعده ها و تهديد هاى الهى ( عذاب ، كيفراخروى و . . . ) را مورد استهزا و تمسخر قرار مى دادند .
و يقولون متى هـذا الوعد
جمله استفهاميه «و يقولون متى هـذا الوعد» براى تهكّم و استهزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 41 - 17
17 - در مجازات مجرمان ، بايد به جهت هاى اصلاحى و تربيتى ، توجّه شود .
ليذيقهم . .. لعلّهم يرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 25 - 1
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) مأمور ابلاغ پيام خداوند به مشركان ، درباره بازخواست نشدن هركسى از عمل ديگرى
قل لاتسئلون عمّا أجرمنا و لانسئل عمّا تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 49 - 14
14- مجرمان ، در قيامت ، خود به بدكارى و استحقاق عقوبت خويش ، معترف خواهند بود .
يـويلتنا مال هـذا الكتـب . .. و وجدوا ما عملوا حاضرًا و لايظلم ربّك أحدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 10
10 ـ كيفر الهى داراى انواع گوناگون
فيعذبهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 30 - 3
3ـ همگان ، حتى پيامبران الهى ، در صورت طرد مؤمنان و ارتكاب گناه ، مستحق كيفر و مجازات الهى اند .
من ينصرنى من الله إن طردتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 63 - 11
11ـ تمرد كنندگان از فرمان خدا ـ هر چند از پيامبران باشند ـ در خطر گرفتار شدن به كيفر و مجازات الهى اند .
فمن ينصرنى من الله إن عصيته
«من الله» به معناى «من عذاب الله» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 7 - 8
8- نويد اعطاى پاداش براى عمل پسنديده و تهديد به كيفر براى اعمال ناپسند ، از شيوه هاى تربيتى قرآن
لئن شكرتم لأزيدنّكم و لئن كفرتم إن عذابى لشديد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 91 - 10
10ـ عزت و احترام قبيله شعيب در نزد مردم مدين ، مانع آنان از كيفر دادن و سنگسار كردن آن حضرت
و لولا رهطك لرجمنـك
از آن جا كه مردم مدين تصريح مى كنند كه شعيب(ع) در ميان آنان ضعيف است، معلوم مى شود مقصود آنان از «لولا رهطك» اين معنا نيست كه آنان توان مقابله با خاندان او را ندارند; بلكه ـ به قرينه «ما أنت علينا بعزيز» و «أرهطى أعز. ..» در آيه بعد ـ مراد از «لولا رهطك»، «لولا عزة قومك و كرامتهم عندنا ...» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 45 - 7
7 - مصلحت بقاى نسل انسان ها و حيات در زمين ، مهم تر از مصلحت عقوبت دنيايى بندگان گنه كار و كافران
و لو يؤاخذ اللّه الناس بما كسبوا ما ترك على ظهرها من دابّة و لـكن يؤخّرهم إلى أج
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 86 - 15
15- سير در زمين و به كيفر رساندن اقوام ناصالح ، امرى پسنديده است .
حتّى إذابلغ . .. إمّا أن تعذّب
گزارش سفر ذى القرنين پس از بيان موهبت هاى الهى به او، نشانه شايسته بودن اقدامات او است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 45 - 7
7 - مصلحت بقاى نسل انسان ها و حيات در زمين ، مهم تر از مصلحت عقوبت دنيايى بندگان گنه كار و كافران
و لو يؤاخذ اللّه الناس بما كسبوا ما ترك على ظهرها من دابّة و لـكن يؤخّرهم إلى أج
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 10
10ـ توجه به قضاوت و داورى خداوند در قيامت و باور به پاداش و مجازات در آن سرا ، آدمى را به استقامت در راه دين وامى دارد .
لقضى بينهم . .. إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم أعمـلهم ... فاستقم كما أُمرت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 75 - 1،4
1ـ فرزندان يعقوب ، برده شدن را كيفر و مجازات سرقت كننده جام پادشاه دانستند .
قالوا فما جزؤه . .. قالوا جزؤه من وجد فى رحله فهو جزؤه
مفاد جمله «فهو جزؤه» اين است كه سارق ملك كسى مى شود كه از اموال او دزدى شده است. در «مجمع البيان» آمده است كه: مدت اين استرقاق و ملكيت يك سال بوده است.
4ـ فرزندان يعقوب ، ضمن تعيين مجازات سارق تصريح كردند كه خصوص سارق ( كسى كه جام شاهى در اثاثيه اش يافت شود ) مسؤول شناخته مى شود نه همه افراد كاروان
قالوا جزؤه من وجد فى رحله فهو جزؤه
فرزندان يعقوب در مقام پاسخ به اين پرسش كه «فما جزؤه» كافى بود كه بگويند: «هو جزؤه» ; ولى از آن جا كه همه كاروان به سرقت متهم شدند (أيّتها العير إنكم لسـرقون) لازم دانستند كه با جواب تفصيلى (جزؤه من وجد فى رحله فهو جزؤه) بيان كنند كه همه كاروان مسؤول نيستند ; بلكه تنها آن كس كه جام شاهى در اثاثيه اش يافت شود، مسؤول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 81 - 9،10
9ـ فرزندان يعقوب در صورت آگاهى به وجود جام شاهى در اثاثيه بنيامين ، كيفر سارق در آيين خويش را بيان نمى كردند .
ما شهدنا إلاّ بما علمنا و ما كنا للغيب حـفظين
برداشت فوق، بر اساس اين احتمال است كه مراد از شهادت در «ما شهدنا» بيان حكم سارق ـ كه آيه 75 (جزاؤه من وجد فى رحله) رساننده آن است ـ باشد. بر اين اساس مفاد «ما شهدنا إلاّ بما علمنا و ما كنا للغيب حافظين» چنين مى شود: ما
به آنچه مى دانستيم (كيفر سارق بردگى است) شهادت داديم ; ولى نمى دانستيم كه جام شاهى نزد بنيامين است تا از بيان آن حكم خوددارى كنيم. قابل ذكر است كه بر اين مبنا «حافظين» به معناى «عالمين» خواهد بود.
10ـ بى اطلاعى برادران از امور نهانى ، اعتذار آنان در نزد يعقوب براى بيان كيفر سارق
ما شهدنا إلاّ بما علمنا و ما كنا للغيب حـفظين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 8
8 - تأخير در داورى و كيفر و پاداش ، كارى ظالمانه و به دور از عدالت است .
لا ظلم اليوم إنّ اللّه سريع الحساب
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّ اللّه سريع الحساب» در مقام تعليل براى «لاظلم اليوم» مى باشد; يعنى، در محكمه عدل الهى به كسى ستم نمى شود; چون خداوند با سرعت به حساب بندگانش رسيدگى خواهد كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 93 - 15
15 - تأخير كيفر حق ستيزان ، براساس مصالح و نه معلول غفلت خداوند از كردار آنان
سيريكم ءايـته . .. و ما ربّك بغـفل عمّا تعملون
با توجه به اين كه بيشتر آيات اين سوره، متوجه منكران رسالت پيامبر(صلی الله علیه و آله) و توحيد ربوبى خداوند است، خاتمه يافتن سوره با تعبير «سيريكم آياته» و «ما ربّك بغافل. ..» مى رساند كه خداوند، از نشان دادن آيات انكار ناپذير خود، عاجز نيست و از كردار بندگان نيز غافل نمى باشد و به موقع جزاى آنان را خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 43 - 3
3 - مخالفت هاى كافران با پيام وحى و تأخير كيفر دنيايى آنان ، نبايستى پيامبر (صلی الله علیه و آله) و مؤمنان را در تبلغ دين سست گرداند .
فإمّا نذهبنّ . .. فاستمسك بالذى أُوحى إليك
از تفريع اين آيه بر آيات پيشين ـ كه مسأله اعراض كافران از وحى و كيفر آنان را مطرح كرده بود ـ مطلب ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 9،13
9- عفو موقت و تأخير در مؤاخذه و عقوبت ظالمان ، به معناى ر ها كردن هميشگى آنان نيست .
و لو يؤاخذ الله الناس بظلمهم ما ترك عليها من دابّة و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
13- تعيين اجل مقرر براى انسان ها و تصميم به مؤاخذه و عقوبت كردن ظالمان و يا تأخير آن ، به دست خداوند است .
و لو يؤاخذ الله الناس . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 6
6- مهلت يافتن گنه كاران و تأخير مجازات ايشان ، به معناى ايمنى ابدى آنان از كيفر نيست .
لو يؤاخذهم . .. بل لهم موعد لن يجدوا من دونه موئلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 3 - 3
3 - بنى نضير ، به خاطر توطئه و خيانت ، مستحق كيفر و مجازاتى سخت بودند و اجراى حكم تبعيد عليه آنان ، تقديرى همراه با تخفيف براى ايشان بود .
و لولا أن . .. لعذّبهم فى الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 70 - 5،6
5 ـ كسانى كه مرتكب گناه شرك ، آدم كشى و زنا شده اند ، در صورتى كه به توبه ، ايمان و عمل صالح روى آورند ، خداوند آثار بدى هاى آنان ( عقاب ) را محو و به جاى آنها ، آثار خوبى ها ( ثواب ) قرار مى دهد .
و من يفعل ذلك . .. يضـعف له العذاب ... إلاّ من تاب ... فأُولـئك يبدّل اللّه سيّئ
6 ـ توبه ، ايمان و عمل صالح ، موجب محو شدن گناهان و آثار آنها ( عقاب ) و جايگزين شدن نيكى ها و آثار آنها ( ثواب ) به جاى آن گناهان
إلاّ من تاب و ءامن و عمل عملاًصـلحًا فأُولـئك يبدّل اللّه سيّئاتهم حسنـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 11
11 ـ ضرورت پرهيز از هرگونه تبعيض ، در اجراى مقررات و قوانين جزايى
من يعمل سوءاً يجز به
جمله «من يعمل . ..» داراى مضمونى عام و كلى است و شامل كيفرهاى دنيوى نيز مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 20 - 10
10- اصحاب كهف ، در صورت گرفتارى به دست كافران ، سنگ سار شدن را بر پذيرش آيين شرك ترجيح مى دادند .
يرجموكم أو يعيدوكم فى ملّتهم و لن تفلحوا إذًا أبدًا
ارتباط جمله «و لن تفلحوا. ..» با «يعيدوكم» گوياى اين است كه اصحاب كهف، تنها، شرك و بازگشت به آيين قوم خويش را مانع رستگارى مى دانستند و درباره سنگ سار شدن چنين ديدگاهى نداشتند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 13 - 1
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، مأمور اعلام هراس داشتن خود از پيامد هاى ناگوار اخروى عصيان و نافرمانى خدا به مردم
قل إنّى أخاف إن عصيت ربّى عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 3
3 ـ همگونى زنان و مردان منافق ، در مجازات و كيفر جرم نفاق
نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين. المنفقون و المنفقت بعضهم من بعض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 2
2 ـ زنان و مردان منافق در استحقاق كيفر هاى الهى ، مساويند .
وعد اللّه المنفقين و المنفقت . .. نار جهنم خلدين فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 15 - 18
18 ـ هيچ كس ، حتى پيامبران ، در صورت سرپيچى از فرمان هاى خدا از عذاب اخروى در امان نيستند .
إنى أخاف إن عصيت ربى عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 2 - 4
4- تساوى زن و مرد در حدود و كيفر زنا ( صد تازيانه )
الزانية و الزانى فاجلدوا كلّ وحد منهما ماْئة جلدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 15 - 4
4 - تساوى انسان ها ، در برابر قانون كيفر و پاداش الهى
من عمل صـلحًا . .. و من أساء
از عموم و شمول واژه «من»، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 7
7 - نبود هيچ گونه استثنا و تبعيض ، در نظام كيفرى و پاداش دهى خداوند به خلق
و لتجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 13 - 6
6 - تساوى مردان و زنان در عرصه قيامت ، از نظر كيفر و عذاب و محروميت از ثواب ها و بهره هاى اخروى
يوم يقول المنـفقون و المنـفقـت للذين ءامنوا انظرونا نقتبس من نوركم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 47 - 3
3 - همه انسان ها ، حتى پيامبران ، در برابر قوانين الهى برابر و مساوى اند .
فما منكم من أحد عنه حـجزين
مجازات شدن پيامبر(صلی الله علیه و آله) در برابر گناه و مخالفت با قوانين الهى، مى تواند گوياى حقيقت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 22 - 3
3 - همه انسان ها در برابر قوانين الهى برابراند و هيچ كس در جامعه اسلامى مصونيت قانونى ندارد .
قل إنّى لن يجيرنى من اللّه أحد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 75 - 3
3- كمترين لغزش رهبران الهى از مواضع تعيين شده به وسيله وحى ، داراى كيفرى دو چندان در دنيا و آخرت
تركن إليهم شيئًا قليلاً. إذًا لأذقنـك ضعف الحيوة و ضعف الممات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 75 - 1
1- هشدار خداوند به پيامبر (صلی الله علیه و آله) مبنى بر اينكه در صورت لغزش از مواضع اصولى خويش ، دچار كيفر دو چندان دنيوى و اخروى خواهد شد .
إذًا لأذقنـك ضعف الحيوة و ضعف الممات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 60 - 12
12 ـ تفاوت كيفر هاى الهى ، نشاندهنده ميزان پليدى گناهان
قل هل انبئكم بشرّ من ذلك مثوبة عند اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 83 - 11
11 - همه كافران در جرم و كيفر ، يكسان نيستند .
نحشر من كلّ أُمّة فوجًا ممّن يكذّب بـايـتنا
از اين كه از ميان تكذيب گران هر امت، تنهاگروهى در اين مرحله به منظور محاكمه و مجازات، جدا و محشور مى شوند; مى توان استفاده كرد كه اين گروه ها داراى گناهى سنگين تر و كيفرى متناسب با آن هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 10 - 12
12- كيفر الهى براى كافران ، داراى گونه هاى بسيار با نتايجى ويرانگر و مشابه *
دمّر اللّه عليهم و للكـفرين أمثـلها
جمع آمدن واژه «أمثالها» مى رساند كه مجازات ملت هاى كفر پيشه، هر چند در نابودى و ويرانگرى همگون است; اما در شكل متفاوت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 87 - 3
3 - ادعاى در كار نبودن پاداش و كيفر پس از مرگ ، ادعايى دروغين و بى اساس است .
فلولا إن كنتم غير مدينين . ترجعونها إن كنتم صـدقين
خطاب در «إن كنتم صادقين»، متوجه كسانى است كه منكر پاداش و كيفر در سراى ديگر بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 8 - 3
3 - تناقض گويى كافران مكه ، در انكار معاد و كيفر كردار
إنّكم لفى قول مختلف
با توجه به اين كه آيات پيشين در مورد معاد و جزاى كردار و آيات بعد در زمينه روز جزا است، ممكن است «قول مختلف» نظر به همين موضوع (معاد) داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 71 - 2
2 - ناباورى كافران نسبت به كيفر الهى ، على رغم يادآورى آنان به فرجام هلاكت بار مجرمان گذشته تاريخ
فانظروا كيف كان عـقبة المجرمين . .. و يقولون متى هـذا الوعد
با توجه به ارتباط آيه مورد بحث با آيات قبل، برداشت ياد شده را مى توان استفاده كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 9 - 4
4 - گناه ، تكذيب عملى كيفر هاى اخروى است .
ما غرّك . .. بل تكذّبون بالدين
«تكذّبون» مضارع و بيانگر اين است كه آنچه هم اكنون و از اين پس انجام مى دهيد، تكذيب عذاب الهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 27
27 ـ جزاى اعمال در آخرت، متناسب با نوع عمل و روحيات عمل كننده است.
اليوم تجزون عذاب الهون . .. كنتم عن ءايته تسكتبرون
خداوند در برابر روحيه استكبارى و خودبرتربينى ظالمان، آنان را به عذاب خواركننده (الهون) وعده مى دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 147 - 6
6 ـ كيفر هاى الهى همطراز و متعادل با اعمال و رفتار انسانهاست .
هل يجزون إلا ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 4،8
4ـ پاداش ها و كيفر هاى خداوند ، با اعمال و رفتار آدميان مطابقت داشته و كاستى ندارد .
ليوفينّهم ربك أعمـلهم
«توفية» (مصدر يوفى) به معناى به طور كامل و تمام پرداختن است.
8ـ رساندن انسان ها به سزايى كامل و مطابق با اعمال و رفتار آنان ، تنها درخور كسى است كه به تمام اعمال و جزئيات رفتار ايشان آگاه باشد .
ليوفينّهم ربك أعمـلهم إنه بما يعملون خبير
بيان آگاهى خداوند به تمامى اعمال و جزئيات آن ، پس از مطرح ساختن اداى كامل پاداش و كيفر اعمال ، گوياى برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 4
4- كيفر و پاداش الهى به انسان ها در قيامت ، كاملاً مطابق و متناسب با كم و كيف رفتار آدمى است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 57 - 6
6 - كيفر هاى اخروى ، متناسب با كردار هاى آدميان در دنيا
و الذين كفروا و كذّبوا بـَايـتنا . .. عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 15 - 6
6 - همسانى كيفر هاى الهى با گناه گنهكاران
إنما نحن مستهزءون. اللّه يستهزئ بهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 124 - 11
11 ـ ميان گناه و كيفر آن در نظام مجازات الهى نوعى تقابل و تناسب برقرار است.
و إذا جاءتهم ءاية قالوا لن نؤمن . .. سيصيب الذين أجرموا صغار عنداللّه
خداوند ذلت و خوارى را كيفر متكبران در برابر آيات الهى قرار داده است كه با يكديگر تقابل تضاد دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 2،6
2 ـ عمل ناشايست داراى كيفرى مانند آن و نه بيشتر
من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
6 ـ كيفر دادن گنهكاران به اندازه گناهشان ستم بر آنان نيست.
و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها و هم لا يظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 4 - 6
6 ـ عذابهاى الهى متناسب با گناه متخلفان است.
قليلا ما تذكرون. و كم من قرية أهلكنها فجاءها بأسنا بيتا أو هم قائلون
بيان زمان عذاب، يعنى شبانگاه و خواب نيمروز، كه هنگام غفلت مردم است، پس از بيان غفلت مردم از تذكارهاى الهى (قليلا ما تذكرون) اشاره به تناسب عذاب با گناه دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 18
18 ـ تناسب كيفر ها و مجازات هاى الهى با عملكرد انسان
نسوا اللّه فنسيهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 8
8 ـ عذاب جاودان جهنم تنها مجازات كافى براى منافقان و كافران و برابر با گناه كفر و نفاق آنان
وعد اللّه المنفقين . .. و الكفار نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 79 - 15
15 ـ كيفر الهى براى گناهكاران ، متناسب با گناه آنان است .
فيسخرون منهم سخر اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 4
4 ـ كيفر هر كار بد در قيامت ، كيفرى متناسب با همان كار بد خواهد بود .
جزاء سيئة بمثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 52 - 7
7 ـ بين كردار انسان و مجازات او در آخرت ، تناسب كامل وجود دارد .
ذوقوا عذاب الخلد هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون
«باء» در جمله «هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون» براى مقابله است و اين جمله مى تواند پاسخ اين سؤال باشد كه: چرا كافران به عذاب ابدى دچار خواهند شد؟ (ذوقوا العذاب الخلد) خداوند پاسخ مى فرمايد: اين حكم در مقابل رفتار و متناسب با گناهان خود آنان است. بنابراين بين كيفر (عذاب ابدى) و عمل آدمى، ارتباط و تناسب وجود دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 44 - 6
6- هر گناهى ، كيفر و عذاب متناسب خود را دارد .
و إن جهنّم لموعدهم أجمعين . لها سبعة أبوب لكلّ باب منهم جزء مقسوم
از اينكه گفته شده است: «براى هر گروهى از گمراهان در و يا طبقه اى مخصوص در جهنّم وجود دارد» به دست مى آيد كه گناهان متفاوتند و كيفر متناسب خود را دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 29 - 11
11- گناهان ، داراى رتبه هاى مختلف بوده و عذاب هاى متناسب با خود را دارند .
فادخلوا أبوب جهنّم خـلدين فيها فلبئس مثوى المتكبّرين
برداشت فوق، مبتنى بر اين نكته است كه مراد از «أبواب» اصناف باشد و اين معنا نشان دهنده تناسب عذاب با گناه است. مؤيد برداشت فوق، تخصيص به ذكر متكبران از ميان جهنّميان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 34 - 14
14- برخى از گناهان ، عذابى فراگير و سخت تر از برخى ديگر دارند .
فأصابهم سيئات ما عملوا و حاق بهم ما كانوا به يستهزءون
از اينكه براى «سيئه» واژه «أصاب» و براى استهزا «حاق» به كار رفته است، برداشت فوق استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 88 - 7
7- عذاب كافران ، به تناسب عملكرد و فساد آنان ، متفاوت است .
زدنـهم عذابًا فوق العذاب بما كانوا يفسدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 69 - 6
6- سركشان و عصيان گران در قيامت ، هر يك براى چشيدن عذاب ، گرفتار مرحله اى مناسب با كردار خويش خواهند بود .
ثمّ لننزعنّ من كلّ شيعة أيّهم أشدّ
جمله «لننزعنّ. ..» دلالت دارد كه بيرون كشيدن فردى كه از ديگران گنه كارتر است، تا آنجا ادامه خواهد يافت كه هر يك از عصيان گران در جايگاه مناسب خويش قرار گيرند و كيفر ببينند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 70 - 3
3- هركس به اندازه استحقاق و اولويت خود ، طعم عذاب دوزخ را خواهد چشيد .
ثمّ لنحن أعلم بالذين هم أولى بها صليًّا
درجه بندى مستحقان آتش دوزخ و تعيين اولويت هاى آنان، نشان از آن دارد كه همه يكسان عذاب نخواهند ديده; بلكه برخوردى متفاوت و متناسب با هر يك صورت خواهد گرفت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 9
9 - كيفيت برانگيختن انسان و جزاى اعمال او در قيامت ، متناسب با عملكرد دنيايى او است .
فنسيتها . .. تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 9 - 9
9 - وجود تناسب ميان گناه و كيفر آن در نظام كيفرى الهى
ثانى عطفه . .. له فى الدنيا خزى
برداشت فوق از مقابله «ثانى عطفه» (تكبر) با «خزى» (ذلت) به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 11 - 13،18،19
13 - تهديد شدن توطئه گران « افك » ، به انتقام و كيفر به ميزان نقش آنان در اين گناه از سوى خداوند .
إنّ الذين جاءو بالإفك . .. لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم
18 - در گناه گروهى و دسته جمعى ، هر كس به قدر دخالتش در انجام آن ، مورد مؤاخذه قرار خواهد گرفت .
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
19 - طراحان و عاملان اصلى گناه و توطئه ، سزاوار كيفر و عقوبتى سخت تر و شديدتر از ديگر گناه كاران و توطئه گران
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 188 - 4
4 - كيفر هاى الهى ، متناسب با اعمال آدميان
فأسقط علينا كسفًا . .. قال ربّى أعلم بما تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 5،6
5 - هر عمل نيك در جهان آخرت ، داراى پاداش افزون و هر عمل بد داراى كيفر متناسب با آن خواهد بود .
من جاء بالحسنة . .. و من جاء بالسيّئة
«ال» در «الحسنة» و «السيّئة» براى جنس و مفيد استغراق است. بنابراين «من جاء بالحسنة»; يعنى، «هر كس هر عمل نيك بياورد» و «من جاء بالسيّئة»; يعنى، هر كس هر عمل بد بياورد.
6 - تبديل شدن اعمال ناپسند بدكاران به صورت كيفر در جهان آخرت
فلايجزى الذين عملوا السيّـئات إلاّ ما كانوا يعملون
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه اعمال بدكاران در اين آيه به عنوان خود جزا مطرح شده است; نه «مجزى به»; يعنى، چيزى كه در مقابل آن جزا داده شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 40 - 1،2
1 - هر يك از فرعون و هامان و قارون مناسب گناهشان كيفر شدند .
فكلاًّ أخذنا بذنبه
2 - قوم عاد و ثمود ، مناسب گناهشان ، كيفر و عذاب شدند .
و عادًا و ثمودًا . .. و قـرون ... فكلاًّ أخذنا بذنبه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 14 - 14
14 - عمل ها و موضع گيرى ها هر كدام ، متناسب با خود ، عذاب و كيفر دارند .
فذوقوا بما نسيتم . .. ذوقوا ... بما كنتم تعملون
تكرار «ذوقوا» با ذكر سبب هر كدام از آنها، مى تواند بيان كننده اين نكته باشد كه هر كدام از عمل ها و نيز برخوردهاى منفى با اعتقادات دينى، عذاب خاص خود را دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 23،24
23 - عذاب هاى خداوند ، متناسب با بدكردارى كيفرشدگان است .
هل يجزون إلاّ ما كانوا يعملون
24 - كيفر مستكبران و مستضعفان كافر در قيامت ، متناسب با كردار بد آنان است .
و قال الذين استضعفوا للذين استكبروا . .. و جعلنا الأغلـل فى أعناق الذين كفروا هل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 54 - 3،4
3 - مقدار مجازات الهى در قيامت ، بسته به ميزان اعمال انسان ها و متناسب با كم و كيف آنها است .
و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون
در برداشت ياد شده «ما» در «ما كنتم» مجرور به مضاف محذوف دانسته شده و تقدير آن مى تواند چنين باشد: «و لاتجزون إلاّ على وفاق ما كنتم تعملون و على مقداره».
4 - مجازات به ميزان رفتار و كردار و متناسب با كم و كيف آن ، جزايى است عادلانه .
فاليوم لاتظلم نفس شيئًا و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه جمله «و لاتجزون. ..» عطف بر جمله پيش (لاتظلم...) است و بيانگر چرايى و چگونگى ستم نشدن به انسان ها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 39 - 1،2،3
1 - عذاب دردناك مشركان و كافران مستكبر در دوزخ ، تجسم اعمال خود آنان و متناسب با رفتار ايشان است .
لذائقوا العذاب الأليم . و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
آيه شريفه، در واقع پاسخ سؤالى است كه از آيه قبل برمى آيد و آن اين كه: چرا عذاب مشركان مستكبر، عذابى دردناك است و آيا اين عذاب عادلانه است؟
2 - عذاب دردناك دوزخ ، كيفرى عادلانه و متناسب با رفتار شرك آلود و استكبار در برابر حق
العذاب الأليم . و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
3 - مجازات هاى الهى در قيامت ، عادلانه و متناسب با اعمال و رفتار خود انسان هااست .
و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 2،3
2 - تناسب و مطابقت كامل كيفر و پاداش الهى ، با رفتار و كردار بندگان
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
حذف مضاف در «ماعملت» ـ كه در اصل «جزاء ماعملت» است ـ مى تواند گوياى اين نكته باشد كه جزاى الهى، آن چنان با رفتار بندگان تناسب و مطابقت دارد كه گويا، آنچه داده مى شود خود عمل است نه جزاى آن.
3 - پاداش و كيفر مطابق و متناسب با رفتار ، پاداش و كيفرى است عادلانه و به حق .
و هم لايظلمون . و وفّيت كلّ نفس ما عملت
برداشت ياد شده از آن جا است كه آيه شريفه، به منزله بيان براى جمله «و هم لايظلمون» مى باشد; يعنى، ظلم نشدن در حق بندگان به اين خاطر است كه هر كسى مطابق آنچه انجام داده، جزا خواهد ديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 1
1 - جزا و كيفر الهى در قيامت ، عادلانه و متناسب با رفتار زشت انسان است .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها
مقصود از مجازات به مثل، عادلانه بودن جزاى الهى و متناسب بودن آن با رفتار انسان ها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 60 - 7
7 - مجازات پروردگار ، عادلانه و متناسب با نوع رفتار و كردار آدمى است .
إنّ الذين يستكبرون عن عبادتى سيدخلون جهنّم داخرين
مجازات شدن متكبران خود برتربين به خوارى و ذلت، گوياى حقيقت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 16 - 14
14 - تناسب كيفر هاى الهى با رفتار و عملكرد آدمى
فاستكبروا . .. عذاب الخزى ... و لعذاب الأخرة أخزى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 28 - 11
11 - تناسب عذاب هاى الهى ، با گناهان و عملكرد آدميان
لهم فيها دار الخلد جزاء بما كانوا بأيـتنا يجحدون
گفتنى است كه در آيه شريفه در برابر انكار مستمر آيات الهى، عذاب مستمر و هميشگى قرار داده شده است. با الغاى خصوصيت از مورد، مطلب بالا قابل برداشت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 20 - 15
15- كيفر هاى الهى براى مجرمان ، متناسب با جرم و گناه ايشان *
تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه تعبير «استكبار» در قبال «هون» اشاره به اين تناسب داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 49 - 4،5
4 - تناسب كامل ميان كيفر و كردار مجرمان ، در نظام كيفرى خداوند
يوم يسحبون فى النار . .. إنّا كلّ شىء خلقنـه بقدر
خداوند، پس از بيان مجازات مجرمان، در حقيقت اين قانون كلى را تذكر داده است كه تمامى برنامه هاى ما از روى عدل و حساب است. از آن جمله كيفر مجرمان است كه هر يك به تناسب عمل و استحقاقشان، كيفر خواهند ديد.
5 - « عن على بن أبى طالب ( ع ) إنّه سئل عن قوله اللّه : « إنّا كلّ شىء خلقناه بقدر » فقال : يقول اللّه عزّوجلّ إنّا كلّ شىء خلقناه لأهل النار بقدر أعمالهم ;
روايت شده كه از امام على بن ابى طالب(ع) [درباره] آيه «إنّا كلّ شىء خلقناه بقدر» سؤال شد، آن حضرت فرمود: خداوند مى فرمايد: ما هر چيز را براى اهل دوزخ به اندازه اعمالشان خلق نموديم».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 41 - 7
7 - مؤاخذه و كيفر خلايق ( جن و انس ) ، در قيامت براساس جرم آنان است .
يعرف المجرمون بسيمـهم فيؤخذ بالنوصى و الأقدام
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تحريم - 66 - 7 - 6
6 - وجود تناسب كامل ، بين كردار انسان و مجازات او در قيامت
إنّما تجزون ما كنتم تعملون
جمله «إنّما تجزون. ..» مى تواند پاسخ اين سؤال باشد كه چرا عذر كافران پذيرفته نمى شود و چرا نگهبانان دوزخ اين گونه با آنان برخوردى خشن و سختگيرانه دارند؟ خداوند در پاسخ مى فرمايد: اين حكم در مقابل رفتار و متناسب با گناهان خود آنان است. بنابراين بين كيفر و عمل آدمى، ارتباط و تناسب وجود دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 35 - 4
4 - وجود تناسب ، ميان نوع گناه و كيفر الهى
و لايحضّ على طعام المسكين . فليس له اليوم هـهنا حميم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 36 - 4
4 - وجود تناسب ، ميان گناه و كيفر الهى
و لايحضّ على طعام المسكين . .. و لا طعام إلاّ من غسلين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 8 - 7
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 26 - 1،2،4
1 - جهنميان به ميزان كردار خويش ، كيفر خواهند شد .
جزاء وفاقًا
«جزاء» مصدر است و نصب آن، يا براساس مفعول مطلق بودن آن است; يعنى، «يجزون جزاءً» و يا با تأويل به مشتق رفتن، حال براى «حميم» و «غسّاق» است. در صورت اول، مراد اين است كه كيفر آنان، كيفرى مناسب و به ميزان گناه آنان خواهد بود و در صورت دوم، همان «حميم» و «غسّاق» كيفر مناسب آنان است. هر يك از دو احتمال، مى تواند مبناى برداشت ياد شده باشد. «وفاقاً» گرچه مصدر است; ولى چون صفت مى باشد، به معناى «موافقاً» خواهد بود.
2 - نوشاندن آب جوشان و خونابه زخم به دوزخيانِ طغيان گر ، كيفرى هم طراز با طغيان گرى آنان است .
إلاّ حميمًا و غسّاقًا . جزاء وفاقًا
چنانچه كلمه «جزاء» حال براى «حميماً و غسّاقاً» باشد، نكته بالا قابل استفاده است.
4 - تناسب عذاب و گناه ، در نظام كيفرى خداوند
جزاء وفاقًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 27 - 4
4 - محروميت دوزخيان از هواى مطبوع و آب ، عقوبتى مناسب با انكار معاد
لايذوقون فيها بردًا و لا شرابًا . .. إنّهم كانوا لايرجون حسابًا
كيفر دوزخيان در آيات پيشين، به دو صورت نفى و اثبات بيان شده است; آنان از هواى سرد و نوشيدنى، محروم اند(نفى) و به نوشيدن «حميم» و «غسّاق» مجبور خواهند بود(اثبات). «جزاء وفاقاً» آن را كيفرى مناسب با كردار آنان ـ كه آن هم به صورت نفى و اثبات بوده ـ بيان كرده است; آنها معاد را باور نداشتند(نفى) و آيات خدا را تكذيب مى كردند(اثبات). آيه «جزاء
وفاقاً» دلالت دارد كه محروميت، كيفرى مناسب با بى اعتقادى است و نوشيدن مايع داغ و چركين، كيفر مناسب تكذيب است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 28 - 7
7 - نوشيدن آب جوشان و خونابه چركين و بدبو در جهنم ، عقوبتى مناسب با گناه تكذيب آيات الهى
إلاّ حميمًا و غسّاقًا . .. و كذّبوا بـايـتنا كذّابًا
ترتيب پنج آيه مورد بحث، به گونه اى است كه آيه «جزاء وفاقاً»، دو عقوبت قبل از خود را كيفرى مناسب، براى دو گناه بعد از خود قلمداد كرده است. عقوبت ها يكى منفى (لايذوقون) و ديگرى مثبت (إلاّ حميماً و غساقاً) بود و گناهان نيز يكى منفى (لايرجون) و ديگرى مثبت (كذّبوا) است. آيه «جزاء وفاقاً» در ميان آنها، گوياى تناسب عقوبت منفى با گناه منفى و تناسب عقوبت مثبت با گناه مثبت است. برداشت ياد شده بيانگر تناسب دو مثبت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 30 - 2
2 - عذاب جهنم و افزايش آن ، نتيجه انكار معاد و تكذيب آيات الهى و عقوبتى متناسب با آن گناهان است .
فذوقوا فلن نزيدكم
«فاء» در «فذوقوا» و «فلن نزيدكم» دلالت مى كند كه چشيدن عذاب فزاينده پيامدى مناسب براى گناهان بيان شده در آيات پيشين است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 34 - 6
6 - تناسب عذاب و گناه ، در نظام كيفرى خداوند
إنّ الذين أجرموا كانوا من الذين ءامنوا يضحكون . .. فاليوم الذين ءامنوا من الكفّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 10 - 6،9
6 - تناسب گناه و عذاب ، در نظام كيفرى خداوند
الذين فتنوا . .. فلهم عذاب جهنّم
9 - گناه شكنجه دادن و سوزاندن مرد و زن مؤمن ، برابر و عذاب اخروى آن يكسان است .
الذين فتنوا المؤمنين و المؤمنـت . .. فلهم عذاب جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 20 - 6
6 - تناسب مجازات با گناه ، در نظام كيفرى خداوند
فى تكذيب . .. محيط
ر. ك. توضيح 5
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - طارق - 86 - 16 - 3
3 - كيفر هاى الهى ، متناسب با گناه مجرمان است .
يكيدون . .. أكيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 14 - 10
10 - گناه ، هرچه بزرگ تر باشد ، كيفر آن سنگين تر خواهد بود .
فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم
حرف «باء» در «بذنبهم» بيانگر علت عقوبت سنگين ثموديان و نشانگر آن است كه اگر كيفر آنان شديد بود، به جهت گناهى بود كه از آنان سرزد. بنابراين ويژگى هاى كيفر، براساس خصوصيات گناه تعيين مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 4 - 9،10
9 - تناسب كيفر هاى اخروى ، با گناهان انسان
همزة لمزة . .. لينبذنّ فى الحطمة
برگزيدن نام «حطمة» ـ كه نشانگر درهم شكسته شدن جهنميان در آتش است ـ ممكن است در ارتباط با گناه «هَمْز» و «لَمْز» باشد كه باعث شكسته شدن شخصيت و اعتبار كسى نزد ديگران است. مادّه «نبذ» نيز كه بر افكندن تحقيرآميز دلالت دارد، چه بسا ناظر به تناسب آن با استهزاها و متلك انداختن هاى فرد دوزخى باشد.
10 - درهم شكسته شدن در آتش جهنم ، كيفرى مناسب براى درهم شكستن شخصيت مردم
همزة لمزة . .. لينبذنّ فى الحطمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 7 - 4
4 - احاطه آتش دوزخ بر قلب عيب جويان ، كيفرى مناسب براى گناه افكار نارواى آنان درباره مردم
لمزة . .. الّتى تطّلع على الأفئدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكاثر - 102 - 3 - 4
4 - خداوند ، تهديدكننده افزون نمايان عصر بعثت به كيفرى گريزناپذير
ألهيكم التكاثر . .. كلاّ سوف تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 101 - 13
13ـ خداوند ، مشركان عصر بعثت و منكران رسالت پيامبر (صلی الله علیه و آله) را به عذاب و كيفر تهديد كرد .
فما أغنت عنهم ءالهتهم . .. لما جاء أمر ربك
خطاب كردن به پيامبر(صلی الله علیه و آله) (لما جاء أمر ربك) و (ذلك من أنباء القرى نقصه عليك) در بيان نتيجه گيرى از سرگذشت اقوام پيشين، حاوى اين نكته است كه: مشركان عصر پيامبر نيز در خطر گرفتار شدن به آن گونه عذابها بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 37 - 11
11ـ خداوند پيامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت پيروى از آراى يهود و نصارا به عقوبتهايى از جانب خويش تهديد كرد .
لـئن اتبعت أهواءهم . .. مالك من الله من ولىّ ولاواق
برداشت فوق، مبتنى بر اين نكته است كه «من الله» متعلق به «ولىّ» و «واق» باشد. بر اين مبنا «ولىّ و واق» متضمن معناى «منع» است و جمله «مالك ...» چنين معنا مى شود: براى تو ياور و نگه دارنده اى كه تو را از [عذاب] خدا باز دارد، وجود نخواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 29 - 5
5 - افرادى كه بخواهند از قانون جواز و ورود به خانه هاى غير مسكونى سوء استفاده كنند و نيتى جز بهره بردارى از آنها داشته باشند ، به كيفر الهى تهديد شده اند .
ليس عليكم أن تدخلوا بيوتًا غير مسكونة . .. و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون
جمله «و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون» ـ كه علم همه جانبه و فراگير الهى به نهان و آشكار انسان را به وى يادآورى مى شود ـ هشدارى است به كسانى كه احكام ياد شده را رعايت نكنند و يا از آنها سوء استفاده كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 4 - 16
16 - تهديد بدكاران ، به كيفر اعمال از سوى خداوند
و اللّه بما تعملون بصير
يادآورى اين حقيقت كه خداوند، بر اعمال مردم آگاهى كامل دارد، دربردارنده تهديد بدكاران و نيز متضمن تشويق نيكوكاران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فيل - 105 - 1 - 9
9 - هشدار خداوند به مخالفان و حرمت شكنان كعبه و تهديد آنان به كيفرى نظير نابودى اصحاب فيل
ألم تر كيف فعل ربّك بأصحـب الفيل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 61 - 11
11 - تهديد شرك پيشگان هدايت ناپذير صدراسلام از سوى خداوند ، به مؤاخذه و كيفر اخروى
ثمّ هو يوم القيـمة من المحضرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 42 - 7
7 - تهديد شدن كافران حق ناپذير و باطل گرا ، به كيفر الهى در قيامت
فذرهم . .. حتّى يلـقوا يومهم الذى يوعدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكاثر - 102 - 4 - 3
3 - خداوند ، با تهديد رقابت كنندگان در امتيازات مادى ، بر ظهور حقيقت و مواجه شدن آنان با كيفر اخروى تأكيد كرده است .
ثمّ كلاّ سوف تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 5
5 - خداوند ، مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت تداوم بر مخالفت با نماز ، هدايت و تقوا ، به مؤاخذه اى سخت تهديد كرد .
لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 83 - 6
6ـ خداوند ، مشركان و كافران به پيامبر (صلی الله علیه و آله) را به كيفر هاى دنيوى و فرو ريختن سنگ هاى عذاب تهديد كرد .
و ما هى من الظـلمين ببعيد
واقع شدن جمله «و ما هى . ..» پس از مخاطب قرار دادن پيامبر(صلی الله علیه و آله) (عند ربك) مى تواند قرينه بر اين باشد كه: از مصداقهاى مورد نظر براى «الظالمين» مشركان و كافران عصر بعثت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 39 - 7
7 - بازگشت به خداوند و دريافت كيفر يا پاداش او در سراى آخرت ، فرجام قطعى انسان ها است .
و ظنّوا أنّهم إلينا لايرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 13 - 13
13 - توجه به حتميت كيفر اخروى و بى ثمرى ندامت در قيامت ، عامل پرهيز از كفر و گناه است .
و لو ترى إذ المجرمون . .. لأملأنّ جهنّم من الجِنّة و الناس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 22
22 - پشيمانى در قيامت ، مانع كيفر نشده و از آن نمى كاهد .
و أسرّوا الندامة . .. و جعلنا الأغلـل فى أعناق الذين كفروا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 36 - 2
2 - ربوبيت الهى در حق خلق ، مستلزم مسدود ساختن راه هرگونه فرار از كيفر كردارشان در قيامت
يرسل عليكما شواظ من نار و نحاس . .. فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
از به كار رفتن وصف «ربّكما» و ارتباط آن با مفاد آيه قبل ـ كه بيانگر ناتوانى فرار از صحنه قيامت بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 3
3 - كيفر و پاداش اخروى ، امرى قطعى و وعده اى تخلف ناپذير است .
إن كنتم غير مدينين
با اين كه مسأله كيفر و پاداش اخروى، امرى است كه در آينده بايد تحقق يابد; به كار گيرى قالب ماضى (كنتم) براى بيان مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 45 - 5
5 - دانستن زمان وقوع قيامت ، خطر گرفتارى به كيفر هاى موجود در آن را كاهش نمى دهد .
يسئلونك . .. من يخشيها
جمله «إنّما أنت منذر . ..» در مقام بيان اين نكته است كه آنچه درباره قيامت داراى اهميت است، توجه به گرفتارى هاى آن و نگرانى و ترس از خطرات آن است و زمان آن ـ چه معلوم باشد و چه مجهول ـ تأثيرى در آن جهت ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 1 - 3
3 - روز مجازات و حسابرسى ، حقيقتى است انكارناپذير و دروغ پنداشتن آن ، شگفت آور و توجيه ناپذير است .
أرءيت الذى يكذّب بالدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 3 - 7
7 - صحنه هاى هول انگيز قيامت و مجازات دين ستيزان ، امرى حتمى و تخلف ناپذير
اقتربت الساعة . .. و كذّبوا ... و كلّ أمر مستقرّ
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه «و كلّ أمر مستقرّ» در ارتباط با «اقتربت الساعة» باشد و نظر به تكذيب گران پيامبر(صلی الله علیه و آله) داشته باشد كه قيامت نزديك شده و تهديدهاى الهى در مورد آنان محقق خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 97 - 6
6 - سامرى علاوه بر كيفر دنيوى ، مجازاتى حتمى و تخلف ناپذير نيز در آخرت خواهد داشت .
لك فى الحيوة . .. و إنّ لك موعدًا لن تخلفه
«موعد» در معانى «وعده»، «زمان وعده» و «مكان وعده» استعمال مى شود و مقصود از آن برحسب ظاهر، عذاب موعود در قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 17 - 2
2 - اظهار خداترسى و نيز تبرّى شيطان در قيامت از پيروان خويش ، بى ثمر در نجات او از كيفر اخروى
قال إنّى برىء منك إنّى أخاف اللّه . .. فكان عـقبتهما أنّهما فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 45 - 9
9 - عقوبت و مجازات كافران و گنه كاران ، امرى قطعى است كه در عالم پس از مرگ تحقق خواهد يافت .
و لو يؤاخذ اللّه الناس . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 35 - 5
5- توجه به كيفر حتمى كافران در قيامت ، زمينه ساز صبر و شكيبايى رهبران الهى در برابر عنادورزى هاى مخالفان
يعرض الذين كفروا على النار . .. فاصبر كما صبر أولواالعزم من الرسل
«فاء» در «فاصبر»، تفريع را افاده مى كند و ارتباط اين آيه با آيه قبل، صبر را فرع و نتيجه توجه به عذاب كافران قرار داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 60 - 5
5 - كافران ، در معرض عذاب دنيوى ، افزون بر كيفر سخت و حتمى آخرت
فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم . .. فويل للذين كفروا من يومهم الذى يوع
در صورتى كه «يومهم. ..» نظر به روز قيامت و آيه قبل (مثل ذنوب أصحابهم) نظر به كيفرهاى دنيوى داشته باشد، برداشت بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 16 - 4
4 - حكم مجازات كافران در قيامت ، غيرقابل تغيير و تجديد نظر
فاصبروا أو لاتصبروا سواء عليكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 45 - 9
9 - عقوبت و مجازات كافران و گنه كاران ، امرى قطعى است كه در عالم پس از مرگ تحقق خواهد يافت .
و لو يؤاخذ اللّه الناس . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 16 - 2
2 - انسان ها در قيامت ، مقهور نظام كيفرى خداوند و ناتوان از هرگونه استتار و مقاومت
و ما هم عنها بغائبين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 77 - 9
9 ـ كفر و تكذيب دين ، داراى كيفر و پيامد قطعى و اجتناب ناپذير است .
فقد كذّبتم فسوف يكون لزامًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 77 - 6
6 - مشركان و كافران حق ستيز ، چون از بازگشت به سوى خدا و گرفتار شدن به عذاب جهنم راه فرارى ندارند ، مهلت دادن خداوند به آنان نگران كننده نيست .
فإمّا نرينّك بعض الذى نعدهم أو نتوفّينّك فإلينا يرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 27 - 1
1 - عذاب سخت و دشوار الهى ، كيفرى حتمى براى كافران حق ستيز
فلنذيقنّ الذين كفروا عذابًا شديدًا
لام و نون تأكيد در «لنذيقنّ»، حاكى از حتمى بودن عذاب و كيفر مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 27 - 6
6- امكانات گسترده دنيوى ، مانع از مجازات الهى نسبت به حق ستيزان نخواهد بود .
إنّهم جند مغرقون . .. و نعمة كانوا فيها فـكهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 55 - 15
15- كيفر دادن حق ناپذيران ، سنت ديرپاى الهى است .
و ما منع الناس أن يؤمنوا . .. إلاّ أن تأتيهم سنّة الأوّلين
اضافه «سنة» به «الأولين» اضافه مصدر به مفعول است و مراد، سنت خداوند درباره انسان هاى گذشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 11
11- عقوبت و مؤاخذه انسان هاى ظالم ، در وقت و موعد مقرر انجام مى شود .
و لو يؤاخذ الله الناس بظلمهم . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 59 - 8
8- نظام كيفرى خدا براى مجازات دنيوى امّت هاى ستم پيشه ، نظامى زمان بندى شده و داراى موعدى تخلّف ناپذير است .
و جعلنا لمهلكهم موعدًا
«مهلك» مصدر ميمى و «موعد» اسم زمان است; يعنى، براى هلاكت ظالمان، زمانى معيَّن در نظر گرفته شده بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 19 - 4
4 ـ چشيدن عذاب بزرگ الهى ، كيفر حتمى ستم كاران
و من يظلم منكم نذقه عذابًا كبيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 227 - 13
13 - تهديد ظالمان و كفرپيشگان از سوى خدا به كيفرى حتمى و نه چندان دور
و سيعلم الذين ظلموا أىّ منقلب ينقلبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 59 - 4
4 - كيفر كافران و ستم پيشگان ، سنت تغييرناپذير الهى در طول تاريخ
فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم
از مجموع آيه شريفه، آيه استفاده مى شود كه مجازات امت هاى گذشته، منحصر به آنان نبوده است; بلكه قانونى كلى است كه شامل تمام ستم پيشگان مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 33 - 14
14 - مجازات شدن هر كسى در قبال عمل خودش ، امرى حتمى و تخلف ناپذير است .
يومًا لايجزى والد عن ولده و لا مولود هو جاز عن والده شيئًا إنّ وعد اللّه حقّ
اين برداشت، بنابراين احتمال است كه متعلق «وعد»، عبارت «لايجزى. ..» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 4
4 - تمامى آدميان ، بى كمترين ظلم و كاستى به نتايج اعمال خويش خواهند رسيد .
و خلق اللّه . .. و لتجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لايظلمون
مجهول آمدن فعل «تجزى» مى نماياند كه هر چند آدميان رغبت به دريافت جزاى اعمال خود نداشته باشند، به ايشان جزا داده خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 16 - 1
1 - پنهان داشتن خويش از آتش جهنم ، براى فاسقان امكان پذير نيست .
و ما هم عنها بغائبين
«غاب عنه»; يعنى، از او مخفى شد. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 227 - 13
13 - تهديد ظالمان و كفرپيشگان از سوى خدا به كيفرى حتمى و نه چندان دور
و سيعلم الذين ظلموا أىّ منقلب ينقلبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 13 - 5
5 - كافرانى كه براى مرتد ساختن مسلمانان ، تلاش كرده اند ، حتماً ، كيفر خواهند شد .
قال الذين كفروا للذين ءامنوا اتّبعوا سبيلنا. ..و ليحملنّ أثقالهم
«لام قسم» و «نون تأكيد» در «ليحملنّ» بر قطعيت، دلالت دارد. لازم به ذكر است كه احتمال دارد حمل گناه، كنايه از كيفر باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 27 - 1
1 - عذاب سخت و دشوار الهى ، كيفرى حتمى براى كافران حق ستيز
فلنذيقنّ الذين كفروا عذابًا شديدًا
لام و نون تأكيد در «لنذيقنّ»، حاكى از حتمى بودن عذاب و كيفر مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 14 - 10
10 - باور مؤمنان به مجازات حتمى كافران از سوى خداوند ، مانع اقدام هاى شتابزده آنان در مقابله با كافران
يغفروا . .. ليجزى قومًا بما كانوا يكسبون
«لام» در «ليجزى» براى تعليل است و فلسفه امر به خويشتن دارى مؤمنان در برابر كافران را بيان مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 59 - 4
4 - كيفر كافران و ستم پيشگان ، سنت تغييرناپذير الهى در طول تاريخ
فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم
از مجموع آيه شريفه، آيه استفاده مى شود كه مجازات امت هاى گذشته، منحصر به آنان نبوده است; بلكه قانونى كلى است كه شامل تمام ستم پيشگان مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 36 - 2
2 - بى پاسخ نماندن تمسخر هاى كافران و گرفتارى آنان به نتايج كردار خويش ، امرى طرفه و جالب توجّه است .
هل ثوّب الكفّار ما كانوا يفعلون
استفهام در آيه شريفه براى تقرير و تعجيب است; يعنى، كافران چنين حالتى را گمان نداشته و پيش بينى نمى كردند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 12 - 4
4 - هيچ چيز نمى تواند در برابر خداوند ، به هنگام كيفر رساندن كافران ، مانع ايجاد كند .
إنّ بطش ربّك لشديد
واژه «بطش»، در خود معناى زور، قهر و غلبه را دارد و تأكيد آن با كلمه «لشديد»، بر شدّت قهر و غلبه در آن دلالت مى كند. مراد از قاهر و غالب بودن خداوند، بى تأثير بودن موانع در برابر كيفررسانى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 77 - 9
9 ـ كفر و تكذيب دين ، داراى كيفر و پيامد قطعى و اجتناب ناپذير است .
فقد كذّبتم فسوف يكون لزامًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 27 - 3
3 - كفر و مبارزه با قرآن ، داراى كيفرى حتمى و غير قابل چشم پوشى
فلنذيقنّ الذين كفروا عذابًا شديدًا و لنجزينّهم
تأكيد فعل هاى «نذيق» و «نجزى» به لام و نون ثقيله، مفيد برداشت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 18 - 2
2- كفر به معاد و انكار حقانيت وعده هاى الهى ، درپى دارنده كيفرى حتمى
فيقول ما هـذا إلاّ أسـطير الأوّلين . أُولـئك الذين حقّ عليهم القول
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 33 - 2
2 - محيط ناسالم و نظام اجتماعى فاسد ، موجب تبرئه انسان گمراه و مردم فاسد از مجازات الهى نمى شود .
فإنّهم يومئذ فى العذاب مشتركون
اشتراك مردم گمراه با رهبران گمراه كننده ـ كه معمولاً نظام اجتماعى مردم را نيز در دست دارند ـ در مجازات الهى، مى تواند گوياى حقيقت بالا باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 120 - 4
4 ـ تداوم بر گناه، مجازات حتمى خداوند را در پى دارد.
إن الذين يكسبون الإثم سيجزون بما كانوا يقترفون
«تداوم» از فعل «يكسبون» و «كانوا يقترفون»، كه ماضى استمرارى است، استفاده شده است. ضمناً «إن» و سين در «سيجزون» بر تأكيد دلالت دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 27 - 3
3 - كفر و مبارزه با قرآن ، داراى كيفرى حتمى و غير قابل چشم پوشى
فلنذيقنّ الذين كفروا عذابًا شديدًا و لنجزينّهم
تأكيد فعل هاى «نذيق» و «نجزى» به لام و نون ثقيله، مفيد برداشت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 6
6 - سوگند خداوند در تأكيد بر مؤاخذه حتمى تكذيب گران دين و مخالفان نماز ، هدايت و تقوا
لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«لام» در «لئن. ..» لام قسم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 6
6 - سوگند خداوند در تأكيد بر مؤاخذه حتمى تكذيب گران دين و مخالفان نماز ، هدايت و تقوا
لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«لام» در «لئن. ..» لام قسم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 117 - 5
5 - اعمال و باور هاى مشركان ، داراى كيفر و حسابى معلوم و قطعى در نزد پروردگار
و من يدع مع اللّه . .. فإنّما حسابه عند ربّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 7 - 3
3 - حاكميت خداوند بر قواى هستى ، نشانگر قدرت او بر پاداش مؤمنان و كيفر منافقان و مشركان
ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت . .. و يعذّب المنـفقين ... و المشركين ... و للّه
از ارتباط اين آيه با آيات پيشين ـ كه درباره پاداش مؤمنان و كيفر منافقان و مشركان بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 8 - 4،5
4- افترازنندگان به خداوند ، در معرض كيفر حتمى او
إن افتريته فلا تملكون لى من اللّه شيئًا
تعبير «فلاتملكون. ..»، بيانگر اين نكته است كه اگر پيامبر(صلی الله علیه و آله) به خدا افترا بسته باشد; مشركان در دفاع از او ناتوان اند. اين مطلب مى رساند كه افترا بر خداوند، مستلزم عذاب و عقابى است كه هيچ دفاع و حمايتى در برابر آن، اثربخش نيست.
5- اعتقاد به كيفر حتمى افترازنندگان به خداوند ، مايه اجتناب از هر گونه نسبت دروغ به ساحت حق
قل إن افتريته فلا تملكون لى من اللّه شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 7 - 2
2 - مظاهر قدرت خداوند ، در نظام تشريع و تكوين ، گواه حتمى بودن مجازات كافران تكذيب گر
و الطّور . و ... إنّ عذاب ربّك لوقع
در آيات پيشين، تعبير «و كتاب. ..»، اشاره به نظام تشريع و تعبير «والسقف...» اشاره به قدرت خداوند در نظام تكوين دارد. از ارتباط اين دو با «إنّ عذاب ربّك لواقع» مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 16 - 2
2 - قرار و بى قرارى تكذيب گران در آتش دوزخ ، بى تأثير در تغيير كيفر آنان
فاصبروا أو لاتصبروا سواء عليكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 85 - 2،6
2 - حتميت يافتن مجازات الهى درباره تكذيب كنندگان آيات او ، پس از متقاعد شدن آنان نسبت به مجرم بودن خويش
أكذّبتم بـايـتى . .. و وقع القول عليهم
برخى از مفسران كلمه «وقع» را به معناى «حَقَّ» (قطعيت يافت) گرفته اند. گفتنى است كه واژه «القول» ـ چنان كه پيش از اين نيز گفته شد ـ كنايه از عذاب است.
6 - فروماندن ظالمان تكذيب كننده آيات خدا ، از عذرآورى و بهانه تراشى در محكمه الهى ، پس از قطعى شدن عذاب بر آنان
وقع القول عليهم . .. فهم لاينطقون
در برداشت ياد شده قيد «پس از قطعى شدن. ..»، بر اين اساس است كه «وقع القول...» به معناى «حقّ القول...» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 77 - 8
8 ـ پيامد و كيفر تكذيب دعوت خدا و رسول او ، همواره با تكذيب كنندگان بوده و آنان حتماً گرفتار آن خواهند شد .
فقد كذّبتم فسوف يكون لزامًا
برداشت ياد شده با توجه به دو نكته است: 1ـ واژه «لزام» مصدر و به معناى لازم و پيوسته است. 2ـ فاعل «يكون» ضميرى است كه به مصدر فعل «كذّبتم» بازمى گردد. بر اين اساس معناى آيه چنين مى شود: «فسوف يكون جزاء التكذيب لازماًلكم».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 6
6 - سوگند خداوند در تأكيد بر مؤاخذه حتمى تكذيب گران دين و مخالفان نماز ، هدايت و تقوا
لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«لام» در «لئن. ..» لام قسم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 77 - 8
8 ـ پيامد و كيفر تكذيب دعوت خدا و رسول او ، همواره با تكذيب كنندگان بوده و آنان حتماً گرفتار آن خواهند شد .
فقد كذّبتم فسوف يكون لزامًا
برداشت ياد شده با توجه به دو نكته است: 1ـ واژه «لزام» مصدر و به معناى لازم و پيوسته است. 2ـ فاعل «يكون» ضميرى است كه به مصدر فعل «كذّبتم» بازمى گردد. بر اين اساس معناى آيه چنين مى شود: «فسوف يكون جزاء التكذيب لازماًلكم».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 41 - 32
32 ـ اراده حتمى خداوند بر مجازات يهوديان و منافقان شتابنده در كفر
قالوا ءامنا بافواههم و لم تؤمن قلوبهم و من الذين هادوا . .. و من يرد اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 7 - 3
3 - حاكميت خداوند بر قواى هستى ، نشانگر قدرت او بر پاداش مؤمنان و كيفر منافقان و مشركان
ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت . .. و يعذّب المنـفقين ... و المشركين ... و للّه
از ارتباط اين آيه با آيات پيشين ـ كه درباره پاداش مؤمنان و كيفر منافقان و مشركان بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 6
6 - سوگند خداوند در تأكيد بر مؤاخذه حتمى تكذيب گران دين و مخالفان نماز ، هدايت و تقوا
لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«لام» در «لئن. ..» لام قسم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 41 - 32
32 ـ اراده حتمى خداوند بر مجازات يهوديان و منافقان شتابنده در كفر
قالوا ءامنا بافواههم و لم تؤمن قلوبهم و من الذين هادوا . .. و من يرد اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 3
3 - كيفر هاى الهى در روز رستاخيز ، بر پايه حق و عدل و به دور از هر شايبه ظلم و بى دادگرى
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
«الحقّ» در جمله «دينهم الحقّ» صفت براى «دين» است; يعنى، جزاى عادلانه و به حق.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 101 - 4
4 - عقوبت هاى اخروى ، تجسم اعمال دنيايى است .
فإنّه يحمل يوم القيـمة وزرًا . خـلدين فيه ... حملاً
خلود گنه كاران در وزر و گناه، بيانگر آن است كه عقوبت ها و گرفتارى هاى قيامت، تجسّم همان اعمال دنيايى است; چرا كه آنان در گناه خويش مخلدند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 40 - 16
16ـ لزوم پرهيز از ملاحظه نسب و حسب انسان ها در اجراى كيفر ها و مجازات هاى مطرح شده در دين
و أهلك إلاّ من سبق عليه القول
بيان اين بخش از داستان نوح(ع) (احمل فيها. .. أهلك إلاّ من سبق عليه القول) رساننده اين پيام است كه: نبايد به خاطر خويشى خطاكاران حتى با افراد برجسته اى چون پيامبران ، از كيفر آنان چشم پوشيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عاديات - 100 - 11 - 7
7 - علم خداوند ، پشتوانه دقّت در حسابرسى و مجازات انسان ها در قيامت است .
إنّ ربّهم بهم يومئذ لخبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 40 - 5
5 - توجه به كيفر بى چون و چراى گناه كاران در قيامت ، بازدارنده خلق از كفر و تكذيب نعمت هاى خداوند
فيومئذ لايسـل عن ذنبه . .. فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه خداوند پس از بيان راه نداشتن چون و چرا در برنامه هاى قيامت براى گناهكاران، خلق را به پرهيز از تكذيب نعمت ها توجه داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 87 - 1،4
1- ذوالقرنين ، از كيفر ساحل نشينان غرب ، چشم پوشى كرد و تنها كسانى را كه بر ستم كارى خود باقى بمانند ، به مجازات تهديد كرد .
قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه
4- ذوالقرنين ، به ايمان آوردن ظالمان ساحل دريا و دست برداشتن آنان از ظلم و فساد ، اميدوار بود و در مجازات آنان شتابى نداشت .
قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه
حرف «سوف» براى آينده است و فعل هاى شرط («آمن» و «عمل») در آيه بعد، قرينه اين است كه ذى القرنين، به احتمال ايمان آوردن ظالمان، در مجازات آنان تعجيل نكرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 15 - 8
8 ـ زندانى كردن ، از راه هاى مجازات بزهكاران
و الّتى يأتين الفاحشة . .. فامسكوهنَّ فى البيوت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 3
3 - انتقام جويى ، كينه توزى و تجاوز از حد در مسير مجازات ستمگر ، ممنوع و نامشروع است .
و جزؤا سيّئة سيّئة مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 50 - 25
25 - تفهيم اتهام و تبيين جرايم كافران براى ايشان ، قبل از اِعمال مجازات درباره آنان
فلننبّئنّ الذين كفروا بما عملوا و لنذيقنّهم من عذاب غليظ
از اين كه خداوند، مجازات كافران را پس از اطلاع آنان نسبت به گناهان شان ذكر فرموده، مطلب بالا قابل برداشت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 13 - 9
9 - قيامت ، مكان اصلى مجازات عصيانگران و گناه كاران است .
إنّى أخاف إن عصيت ربّى عذاب يوم عظيم
پيامبر(صلی الله علیه و آله) ترس و هراس خود را تنها در پيامدهاى اخروى عصيان و نافرمانى اظهار كرده اند. اين نكته مى توان بيانگر برداشت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 11 - 3
3 - كم فروشى و گناه پيشگى ، تكذيب عملى كيفر هاى اخروى است .
ويل للمطفّفين . .. كلاّإنّ كتـب الفجّار ... الذين يكذّبون بيوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 5
5 - هدفمندى و حقانيت نظام جهان ، مستلزم برپايى نظام عادلانه كيفر و پاداش
خلق . .. بالحقّ و لتجزى ... و هم لايظلمون
در آيه شريفه پس از طرح حقانيت نظام هستى، به عدل الهى در نظام كيفر و پاداش اشاره شده است. از اين نكته استفاده مى شود كه عدل در مجازات، لازمه حقانيت آفرينش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 14
14- الوهيت خداوند مقتضى كيفر و پاداش به بندگان است .
ليجزى الله . .. إن الله سريع الحساب
از آمدن لفظ جلاله «الله» و تكرار آن در يك آيه، بدون اينكه نيازى به تصريح آن باشد، برداشت فوق به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 93 - 4
4- ربوبيت الهى ، مقتضى بازپرسى و كيفر و پاداش دادن در برابر اعمال و رفتار آدمى است .
فوربّك لنسئلنّهم أجمعين . عمّا كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 54 - 7
7- ربوبيت الهى ، مقتضى دادن پاداش و يا كيفر به انسانهاست .
ربّكم . .. إن يشأ يرحمكم أو إن يشأ يعذّبكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 8
8 - آگاه نبودن انسان ها به زمان برپايى قيامت ، زمينه ساز مداومت آنان بركار هاى خويش و به وجود آمدن استحقاق پاداش و كيفر است .
أكاد أُخفيها لتجزى كلّ نفس بما تسعى
لام در «لتجزى» ـ در برداشت فوق ـ تعليل براى «أكاد أخفيها» گرفته شده است; دراين معنا، تركيب جمله در اصل «لتسعى كلّ نفس فتجزى بما تسعى» خواهد بود و حاصل معنى اين كه اراده كردم قيامت را مخفى بدارم تا همه به تلاش خود ادامه دهند و نتايج كردار خود را ببينند; اين سخن ناظر به حالت روانى انسان ها است كه اگر زمان مرگ خود و نابودى جهان را بدانند، بسيارى از تلاش هاى خود را رها خواهند كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 87 - 20
20- نقش خود انسان ، در ابتلا به كيفر الهى و مشكلات زندگى
إذ ذهب مغـضبًا . .. سبحـنك إنّى كنت من الظـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 27 - 18
18 - عذاب و كيفر الهى ، ره آورد عملكرد خود انسان ها
و لاتخـطبنى فى الذين ظلموا إنّهم مغرقون
تعبير «الذين ظلموا» اشعار به عليت دارد; يعنى، آنان (قوم نوح) به جهت ستمشان محكوم به عذاب طوفان شدند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 47 - 9
9 - مجازات هاى الهى ، پس از اتمام حجت و ارائه دليل و برهان است .
فجاءوهم بالبيّنـت فانتقمنا من الذين أجرموا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 35 - 5
5 - بحث و جدل بيهوده و انكارآميز درباره آيات الهى ، داراى كيفر و عذاب
و يعلم الذين يجـدلون فى ءايـتنا ما لهم من محيص
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 33 - 2
2 - بخل و محروم ساختن بينوايان از اموال خويش ، زمينه ساز كيفر و عذاب الهى در دنيا و آخرت
أن لايدخلنّها اليوم عليكم مسكين . .. كذلك العذاب و لعذاب الأخرة أكبر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 28 - 2
2 - هيچ انسانى از خطا مصون نبوده و بر كيفر نشدن خويش اطمينان ندارد .
إنّ عذاب ربّهم غير مأمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 34 - 16
16ـ نپذيرفتن نصيحت هاى پيامبران ، زمينه گرفتار شدن به كيفر هاى اخروى است .
و لاينفعكم نصحى إن أردت أن أنصح لكم . .. هو ربكم و إليه ترجعون
از هدفهاى بيان اين حقيقت كه نصيحت ناپذيران به خدا بازمى گردند ، هشدار دادن آنان به عذابهاى اخروى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 4،7
4 - وارد شدن به جهان آخرت همراه با اعمال بد ، مايه گرفتار شدن به كيفر الهى است .
و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
7 - اصرار و استمرار بر عمل بد تا لحظه مرگ ، درپى دارنده كيفر اخروى است .
فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
«كانوا يعملون» ماضى استمرارى و بيانگر مطلب بالا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 1
1 - تقدير مرگ از سوى خداوند ، به منظور كيفر و پاداش دادن به آدميان در سراى ديگر ( جهان آخرت )
نحن قدّرنا بينكم الموت . .. فلولا إن كنتم غير مدينين
برداشت ياد شده با توجه به تفريع «فلولا إن كنتم» بر «نحن قدّرنا بينكم الموت» است. كلمه «مدينين» مى تواند مشتق از «دين» (جزا) باشد; يعنى، «إن كنتم غير مجزيين». و نيز مى تواند مشتق از «دان السلطان الرعية إذا ساسهم و تعبدهم» باشد; چنان كه برخى از مفسران اين را گفته اند. برداشت بالا با توجه به معناى اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 96 - 2
2 - برپا ساختن قيامت براى كيفر و پاداش ، نمودى از كمال خداوند و مبرّا بودن ساحت او از هر نقص و كاستى
فسبّح باسم ربّك العظيم
تفريع «فسبّح باسم ربّك» بر مطالب پيشين (فأمّا إن كان من المقرّبين. ..) حاكى از مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - ق - 50 - 14 - 5
5ـ كيفر امت هاى حق ستيز در طول تاريخ ، پس از اتمام حجت الهى بر آنان
كذّبت قبلهم . .. كلّ كذّب الرسل فحقّ وعيد
تعبير «فحقّ وعيد» مى رساند كه اقوام هلاك شده، قبلاً مورد هشدار، تهديد، تذكر و اتمام حجت قرار گرفته بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 3 - 11
11 - معاد و بازگشت انسان ها ، به پيشگاه عدل الهى براى كيفر و پاداش ، مقتضاى آفرينش به حق و هدفمند جهان است .
خلق السمـوت و الأرض . .. و إليه المصير
ذكر معاد انسان ها ـ پس از بيان آفرينش جهان بر پايه حق و هدفمندى ـ مى تواند گوياى نكته ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 19 - 4
4 - ربوبيت خداوند ، مقتضى كيفر و مجازات كافران تكذيب گر و ثروتمندان مغرور
فلاتطع المكذّبين . ..أن كان ذا مال و بنين ... فطاف عليها طائف من ربّك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 17 - 12
12- ربوبيت خداوند ، مقتضى مجازات جوامع فاسد و عصيانگر بر اساس علم و آگاهى است .
و كم أهلكنا . .. و كفى بربّك بذنوب عباده خبيرًا بصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - طلاق - 65 - 9 - 3
3 - جوامع عصيانگر و متمرد از فرمان هاى خدا و پيامبران ، در معرض روبه رو شدن با پيامد هاى سنگين كردار خويش و دچار شدن به فرجامى خسارت بار
فذاقت وبال أمرها و كان عـقبة أمرها خسرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 17 - 12
12- ربوبيت خداوند ، مقتضى مجازات جوامع فاسد و عصيانگر بر اساس علم و آگاهى است .
و كم أهلكنا . .. و كفى بربّك بذنوب عباده خبيرًا بصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 6 - 7
7 - ربوبيت خداوند ، مقتضى مجازات حرام خواران و كم فروشان
ويل للمطفّفين . .. يوم يقوم الناس لربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 7 - 4
4 - ربوبيت الهى ، مقتضى مجازات كافران و حق ستيزان
إنّ عذاب ربّك لوقع
از اضافه «عذاب» به «ربّ»، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 37 - 7
7- جرم پيشگى مردمان و حق ناپذيرى ايشان ، زمينه ساز عقوبت آنان در دنيا
أهلكنـهم إنّهم كانوا مجرمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 6 - 6
6 - ربوبيت الهى ، مقتضى عذاب دادن و كيفر كردن كافران حق ستيز و تكذيب كننده
و كذلك حقّت كلمت ربّك على الذين كفروا أنّهم أصحـب النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 32 - 16
16- كيفر الهى در مورد كافران ، پس از اتمام حجت و تبيين حق براى آنان
إنّ الذين كفروا و . .. من بعد ما تبيّن لهم الهدى ... و سيحبط أعمـلهم
در صورتى كه «سيحبط. ..» عنوان كيفر داشته باشد; تعبير «من بعد ما تبيّن...» بيانگر اتمام حجّتى است كه قبل از اعمال مجازات، صورت گرفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 7 - 4
4 - ربوبيت الهى ، مقتضى مجازات كافران و حق ستيزان
إنّ عذاب ربّك لوقع
از اضافه «عذاب» به «ربّ»، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 4 - 5
5 - تحقق مجازات هاى الهى بر كافران ، پس از اتمام حجت بر ايشان
و كلّ أمر مستقرّ . و لقد جاءهم من الأنباء ما فيه مزدجر
در صورتى كه تعبير «و كلّ أمر مستقرّ» كنايه از عذاب و كيفر حتمى كافران باشد، در پى آمدن «و لقد جائهم. ..»، توضيحى است بر اين كه كيفر آنان، بدون اتمام حجت صورت نگرفته و نمى گيرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 19 - 4
4 - ربوبيت خداوند ، مقتضى كيفر و مجازات كافران تكذيب گر و ثروتمندان مغرور
فلاتطع المكذّبين . ..أن كان ذا مال و بنين ... فطاف عليها طائف من ربّك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 6 - 7
7 - ربوبيت خداوند ، مقتضى مجازات حرام خواران و كم فروشان
ويل للمطفّفين . .. يوم يقوم الناس لربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 88 - 4
4 - نظارت الهى بر موضع گيرى مشركان عليه پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، پشتوانه مجازات و محاكمه آنان
و عنده علم الساعة و إليه ترجعون . .. و قيله يـربّ إنّ هـؤلاء قوم لايؤمنون
عطف «قيله» بر «الساعة» در دو آيه قبل گوياى ارتباط اين آيه با «إليه ترجعون» در آن آيه است و از مجموع دو آيه، براشت ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 35 - 14
14- يك عمر لذّت جويى و هوس رانى ، پوچ و بى ارزش در قبال لحظه پاسخ گويى و مجازات
كأنّهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلاّ ساعة من نهار
«يوم يرون مايوعدون» همان قيامت و روز كيفر است كه با ديدنش روزگار دراز كامروايى كافران، لحظه اى از روز مى نمايد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 60 - 3
3 - قيامت ، روزِ سختِ كيفر الهى ، براى كافران ستم پيشه
للذين ظلموا . .. فويل للذين كفروا من يومهم الذى يوعدون
مراد از «يومهم. ..»، مى تواند روز قيامت و يا روز نزول عذاب بر كافران در دنيا باشد. برداشت بالا بر پايه احتمال اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 60 - 3
3 - قيامت ، روزِ سختِ كيفر الهى ، براى كافران ستم پيشه
للذين ظلموا . .. فويل للذين كفروا من يومهم الذى يوعدون
مراد از «يومهم. ..»، مى تواند روز قيامت و يا روز نزول عذاب بر كافران در دنيا باشد. برداشت بالا بر پايه احتمال اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 47 - 7
7 - كيفر هاى دنيوى و برزخى كافران ، سبك تر از كيفر اخروى آنان *
و إنّ للذين ظلموا عذابًا دون ذلك
برداشت ياد شده بنابراين نكته است كه «دون» به معناى پايين تر و خفيف تر باشد و «دون ذلك» اشاره به عذاب دنيوى يا برزخى داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 101 - 3
3 - وزر و عقوبت روى گردانى از قرآن در روز قيامت ، بارى ناگوار و مشقت بار بر دوش اعراض كنندگان ، خواهد بود .
وزرًا . .. و ساء لهم يوم القيـمة حملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 12
12 - عقوبت دنيايى مردم حق ناپذير و ستيزه جو از اقوام گذشته ( چون قوم نوحو . . . ) مجازاتى سخت ، شگفت آور و درس آموز
فأخذتهم فكيف كان عقاب
برداشت يادشده از استفهام تعجيبى «كيف» استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 12
12 - عقوبت دنيايى مردم حق ناپذير و ستيزه جو از اقوام گذشته ( چون قوم نوحو . . . ) مجازاتى سخت ، شگفت آور و درس آموز
فأخذتهم فكيف كان عقاب
برداشت يادشده از استفهام تعجيبى «كيف» استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 3 - 10
10 - عزت ، علم ، گناه آمرزى ، توبه پذيرى ، سخت عقوبت دادن ، صاحب فضل و عطا داشتن ، از اوصاف معبود حقيقى
غافر الذنب . .. لا إلـه إلاّ هو
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 16 - 2
2 - مؤاخذه سخت و سنگين فرعون در دنيا از سوى خداوند
فأخذنـه أخذًا وبيلاً
«وبيل» به معناى وخيم و سنگين است (مصباح المنير).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 10 - 1
1 - خداوند ، فرعون را به سختى كيفر داد .
ألم تر كيف فعل ربّك . .. و فرعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 9 - 1
1 - خداوند ، قوم ثمود را به سختى كيفر داد .
كيف فعل ربّك بعاد . .. و ثمود
قوم ثمود، امت حضرت صالح(ع) بودند كه بر اثر مخالفت با تعاليم او عقوبت شدند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 6 - 1
1 - خداوند ، قوم عاد را به سختى كيفر داد .
ألم تر كيف فعل ربّك بعاد
قوم عاد، امت هود(ع) بودند كه بر اثر نافرمانى خداوند عقوبت شدند. عبارت «كيف فعل»، حاكى از شدت عقوبت آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 12 - 3
3 - كافران عصر بعثت ، مورد تهديد شديد خداوند به مقابله اى سريع و برخوردى سخت با آنان
إنّ بطش ربّك لشديد
لسان العرب از ابن سيده نقل مى كند كه «بطش» به معناى هجوم سريع است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 22 - 12
12ـ اعطاى پاداش به نيكوكاران و بهره مند ساختن آنان از علم و حكمت ، سنت الهى است .
و كذلك نجزى المحسنين
فعل مضارع «نجزى» در عبارت «كذلك نجزى المحسنين» حاكى از استمرار است ، و در برداشت از آن به سنت تعبير شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 45 - 17
17- كيفر دادن به سبب كفر به خدا و پيروى نكردن از رسولان او از سنت هاى الهى است .
و أنذر الناس . .. نجب دعوتك و نتّبع الرسل ... كيف فعلنا بهم و ضربنا لكم الأمثال
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 8 - 9
9- مجازات و كيفر فسادانگيزان ، از سنت هاى تخلف ناپذير الهى است .
و إن عدتم عدنا و جعلنا جهنّم للكـفرين حصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 55 - 15
15- كيفر دادن حق ناپذيران ، سنت ديرپاى الهى است .
و ما منع الناس أن يؤمنوا . .. إلاّ أن تأتيهم سنّة الأوّلين
اضافه «سنة» به «الأولين» اضافه مصدر به مفعول است و مراد، سنت خداوند درباره انسان هاى گذشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 6 - 1
1 - عذاب شدن كافران در قيامت ، امرى قطعى و سنت تغييرناپذير الهى
و كذلك حقّت كلمت ربّك على الذين كفروا
«حق»; يعنى، «ثَبَتَ» و «وَجَبَ» (ثابت و واجب شد) است. و مراد از كلمه در «كلمة ربّك» وعده فرمان عذاب است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 59 - 4
4 - كيفر كافران و ستم پيشگان ، سنت تغييرناپذير الهى در طول تاريخ
فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم
از مجموع آيه شريفه، آيه استفاده مى شود كه مجازات امت هاى گذشته، منحصر به آنان نبوده است; بلكه قانونى كلى است كه شامل تمام ستم پيشگان مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 59 - 4
4 - كيفر كافران و ستم پيشگان ، سنت تغييرناپذير الهى در طول تاريخ
فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم
از مجموع آيه شريفه، آيه استفاده مى شود كه مجازات امت هاى گذشته، منحصر به آنان نبوده است; بلكه قانونى كلى است كه شامل تمام ستم پيشگان مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 51 - 5
5 - مجازات كافران و مجرمان ، سنت الهى در هميشه تاريخ
و لقد أهلكنا أشياعكم فهل من مدّكر
تذكر و هشدار، بيانگر اين است كه هلاكت مخصوص گروه خاصى از كافران در بخشى از تاريخ نمى باشد; بلكه سنتى فراگير است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 25 - 8
8- هلاكت قوم عاد ، نمودى از سنت الهى در مجازات جوامع جرم پيشه
كذلك نجزى القوم المجرمين
از تعبير «كذلك نجزى» ـ با توجه به فعل مضارع كه مفيد استمرار است ـ سنت استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 51 - 5
5 - مجازات كافران و مجرمان ، سنت الهى در هميشه تاريخ
و لقد أهلكنا أشياعكم فهل من مدّكر
تذكر و هشدار، بيانگر اين است كه هلاكت مخصوص گروه خاصى از كافران در بخشى از تاريخ نمى باشد; بلكه سنتى فراگير است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 43 - 7
7 - كيفر شدن مكاران تاريخ ، سنت الهى است .
فهل ينظرون إلاّ سنّت الأوّلين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 8
8 - انسان ها مسؤول اعمال گذشتگان خويش نبوده و به سبب آنها مؤاخذه نخواهند شد .
و لاتسئلون عما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 173 - 8
8 ـ در نظام كيفرى خداوند ، هيچكس به گناه ديگرى مؤاخذه نخواهد شد .
أفتهلكنا بما فعل المبطلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 6 - 5
5- خداوند ، پيامبران را به جهت كفرورزى و لجاجت كفرپيشگان ، مؤاخذه نخواهد كرد .
فلعلّك بـخع نفسك على ءاثـرهم إن لم يؤمنوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 2 - 5
5- خداوند ، پيامبران را به جهت كفرورزى و لجاجت برخى مردم ، مؤاخذه نخواهد كرد .
ما أنزّلنا عليك القران لتشقى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 33 - 10،11
10 - هيچ پدر و فرزندى ، در قيامت به جاى هم حتى اندك كيفرى نمى شوند .
لايجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شيئًا
11 - در قيامت ، بار عمل هر كس ، تنها بر دوش خود او است .
لايجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 25 - 2،3،4
2 - مشركان ، هيچ گاه درباره كردار پيامبر و مؤمنان ، مورد مؤاخذه قرار نمى گيرند .
قل لاتسئلون عمّا أجرمنا
3 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) و مؤمنان ، از كردار مشركان بازخواست نمى شوند .
و لانسئل عمّا تعملون
4 - هر كسى در قيامت پاسخگوى كردار و عمل خويش است .
لاتسئلون عمّا أجرمنا و لانسئل عمّا تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 43 - 9
9 - سنت و حكم خداوند درباره يك گروه ، بر گروهى ديگرى جارى و برگردانده نمى شود .
و لن تجد لسنّت اللّه تحويلاً
«تحويل» به معناى گرداندن چيزى در غير مكانى كه بوده است (مجمع البيان) و مقصود از آن در آيه شريفه اين است كه حكم الهى درباره عقوبت مكاران، به ديگران منتقل نمى شود و تنها در مورد همين گروه جارى مى شود. پس هيچ راه نجاتى براى حيله گران عالم وجود ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 7 - 17
17 - انسان ، در برابر اعمال خود مسؤول است و مورد بازخواست الهى قرار خواهد گرفت .
فينبّئكم بما كنتم تعملون
مقصود از آگاه ساختن مردم نسبت به اعمالشان، حسابرسى اعمال آنان و كيفر و پاداش به ايشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 48 - 6
6 - در قيامت ، هيچ كس بار كيفر ديگران را بر دوش نخواهد كشيد .
فيقول الضعفـؤا . .. فهل أنتم مغنون عنّا نصيبًا من النار . قال الذين استكبروا إنّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 19 - 5
5- هر فرد ، دريافت كننده تمامى اعمال خويش و پاداش و كيفر آن به شكلى كامل ، در جهان آخرت
و ليوفّيهم أعمـلهم و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 38 - 5
5 - « و رووا أنّه أتى بحامل قد زنت فأمر برجمها فقال له أميرالمؤمنين ( ع ) : هب لك سبيل عليها ، أىّ سبيل لك على ما فى بطنها ؟ ! و اللّه تعالى يقول : « و لاتزروا وازرة وزر أُخرى » » .
روايت شده: زنى حامله را كه زنا داده بود [نزد خليفه ]آوردند. وى فرمان رجم او را صادر كرد. اميرالمؤمنين(ع) فرمود: گيرم تو حق رجم او را داشته باشى، چه حقى بر بچه اش دارى كه در شكم او است؟ در حالى كه خداوند مى فرمايد: «و لاتزروا وازة وزر اُخرى»».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فيل - 105 - 1 - 1
1 - لشكرى فيل سوار پيش از عصر بعثت ، گرفتار كيفر خداوند شده ، به شدّت مجازات شدند .
ألم تر كيف فعل ربّك بأصحـب الفيل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 42 - 7
7- تأخير كيفر ستمگران از سوى خداوند تا روز قيامت ، جهت تشديد مجازات آنان است .
و لاتحسبنّ الله غـفلاً عمّا يعمل الظـلمون إنما يؤخّرهم ليوم تشخص فيه الأبصـر
از اينكه خداوند متعال كيفر ستمگران را تا روزى سخت و هولناك به تأخير انداخت، حكايت از شدت مجازات آنان دارد; چون اگر آن مجازات در دنيا اتفاق مى افتاد به اين مقدار سخت نبود. بنابراين، تأخير كيفر ظالمان به نفع آنان نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 57 - 6
6 ـ عبرت گرفتن از سرنوشت پيمان شكنان جنگ آفرين عليه پيامبر (صلی الله علیه و آله) و جامعه اسلامى ، از اهداف فرمان خداوند بر شدت مجازات آنان
فشردبهم من خلفهم لعلهم يذكرون
«تذكر» (مصدر يذكرون) به معناى دريافتن و همواره به خاطر داشتن است. جمله «لعلهم يذكرون» تعليل براى «فشردبهم» است. يعنى هدف از شدت مجازات اين است كه كفرپيشگان، توان مسلمين را دريابند و همواره به خاطر بسپارند تا در آينده عليه جامعه اسلامى توطئه نكنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 12 - 6
6 - وعده رويارويى قهرآميز و سريع خداوند با كافران و گرفتار ساختن آنان در قبضه قدرت خود ، مايه آرامش و تسلاّى خاطر پيامبر (صلی الله علیه و آله) و مؤمنان
إنّ بطش ربّك لشديد
خطاب به پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به هنگام بيان مؤاخذه كافران، بيانگر تأثير مثبت اين خبر در روحيه آن حضرت و پيروان ايشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 13 - 3
3 - توانمندى خداوند بر ايجاد جهان هستى و اعاده آن ، دليل قدرت او بر مجازات سخت كافران
إنّه هو يبدىء و يعيد
حرف «إنّ» براى تعليل است و مبناى آيه قبل را بيان مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 12 - 3
3 - كافران عصر بعثت ، مورد تهديد شديد خداوند به مقابله اى سريع و برخوردى سخت با آنان
إنّ بطش ربّك لشديد
لسان العرب از ابن سيده نقل مى كند كه «بطش» به معناى هجوم سريع است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 25 - 9
9- مجازات الهى براى جوامع مجرم ، مجازاتى سخت ويرانگر و هلاكت بار
كذلك نجزى القوم المجرمين
«كذلك» اشاره به عذاب سخت و ويرانگرى دارد كه قوم عاد را نابود ساخت. خداوند امت ها را به مجازاتى چنين سخت، هشدار داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 94 - 16
16 ـ متخلفان از قوانين الهى تنها پس از بيان احكام و اتمام حجت سزاوار گرفتارى به عذاب الهى
فمن اعتدى بعد ذلك فله عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 8
8 ـ كيفر اخروى گناه در صورتى است كه گنهكار تا حضور در صحنه قيامت مورد عفو الهى قرار نگيرد.
و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
برداشت فوق با توجه به توضيح برداشت قبل معلوم مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 13 - 13
13- كيفر و مجازات متمردان بايد پس از ارشاد و اتمام حجت به آنان صورت گيرد .
جاءتهم رسلهم بالبيّنـت . .. و قال الذين كفروا لرسلهم لنخرجنّكم ... فأوحى إليهم ر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 29 - 5
5- كسانى كه به خدايى برگرفته شده ، ولى خود مدعى آن نيستند ، گنه كار نبوده و كيفر نمى شوند .
و من يقل منهم إنّى إلـه . .. نجزيه جهنّم
برداشت بالا از مفهوم شرط استفاده شده است; يعنى، خداوند تنها كسانى را كه مدعى خدايى هستند عذاب مى كند، نه كسانى كه خود هيچ ادعايى در باره خدا بودن خويش ندارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 91 - 6
6ـ شعيب ( ع ) ، در ديدگاه مردم مدين مستحق كيفر و مجازات و سنگسار شدن بود .
و لولا رهطك لرجمنـك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 12
12 - عقوبت دنيايى مردم حق ناپذير و ستيزه جو از اقوام گذشته ( چون قوم نوحو . . . ) مجازاتى سخت ، شگفت آور و درس آموز
فأخذتهم فكيف كان عقاب
برداشت يادشده از استفهام تعجيبى «كيف» استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 12
12 - عقوبت دنيايى مردم حق ناپذير و ستيزه جو از اقوام گذشته ( چون قوم نوحو . . . ) مجازاتى سخت ، شگفت آور و درس آموز
فأخذتهم فكيف كان عقاب
برداشت يادشده از استفهام تعجيبى «كيف» استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 87 - 4
4- ذوالقرنين ، به ايمان آوردن ظالمان ساحل دريا و دست برداشتن آنان از ظلم و فساد ، اميدوار بود و در مجازات آنان شتابى نداشت .
قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه
حرف «سوف» براى آينده است و فعل هاى شرط («آمن» و «عمل») در آيه بعد، قرينه اين است كه ذى القرنين، به احتمال ايمان آوردن ظالمان، در مجازات آنان تعجيل نكرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 2 - 1
1 - پرخاش به يتيمان و راندن آنان از نزد خود ، از كسى سرمى زند كه جزاى آخرت را دروغ مى پندارد .
فذلك الذى يدعّ اليتيم
«ذلك»، اشاره به كسى است كه آيه قبل او را تكذيب كننده روز جزا معرفى كرد. «دَعٌّ» (مصدر «يَدُعُّ»)، به معناى دور ساختن با خشونت است (قاموس). تعبير «ذلك الذى...» ـ كه مبتداى معرفه در كنار خبر معرفه اى قرار گرفته كه بر جنس دلالت دارد ـ بيانگر حصر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - ق - 50 - 29 - 7
7- تغيير حكم و تخفيف كيفر بايسته ظالمان ، ظلمى به ديگران و دور از ساحت خدا *
ما يبدّل القول لدىّ و ما أنا بظلّـم للعبيد
برداشت بالا بدان احتمال است كه «و ما أنا بظلاّم. ..» تعليل «ما يبدّل...» باشد; يعنى، چون تبديل حكم و تخفيف مجازات به حق مجرمان، موجب ظلم به بندگان صالح و ستمديده مى شود، در نظام الهى ـ چون ظلمى نيست ـ تبديل قول هم نخواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 70 - 17
17 ـ كيفر انسان ها ، قبل از تبيين حق و باطل براى آنان ، ظلم و دور از ساحت قدس خداست .
أتتهم رسلهم بالبيّنت فما كان اللّه ليظلمهم
نفى ظلم از خدا و متفرع شدن آن بر وجود بينات، بيانگر اين نكته است كه: درصورت ارائه نشدن دلايل روشن، به هلاكت رساندن انسانها ظلم مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 209 - 7
7 - مؤاخذه بندگان ، قبل از بيان و اتمام حجت بر ايشان ، ظلم و دور از ساحت خداوند است .
و ما أهلكنا من قرية . .. ذكرى و ما كنّا ظـلمين
مفاد مطلب ياد شده، همان «قبح عقاب بلابيان» است كه از آيه مورد بحث استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 79 - 12
12ـ مجازات بى گناهان به جاى مجرمان ، گناه و از مصاديق ظلم است .
قال معاذ الله . .. إنا إذًا لظـلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 12
12 - عقوبت دنيايى مردم حق ناپذير و ستيزه جو از اقوام گذشته ( چون قوم نوحو . . . ) مجازاتى سخت ، شگفت آور و درس آموز
فأخذتهم فكيف كان عقاب
برداشت يادشده از استفهام تعجيبى «كيف» استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 2 - 15
15- پيشگيرى از ارتكاب فحشا و عبرت آموزى ، فلسفه تشريع كيفر زنا و اجراى آن در ملأ عام
الزانية و الزانى فاجلدوا. .. و ليشهد عذابهما طائفة من المؤمنين
برداشت ياد شده، به خاطر اين است كه مشاهده كيفر زنا، بى ترديد باعث عبرت گيرى و موجب پيشگيرى از ارتكاب به آن خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 45 - 1
1- سرزنش خداوند از ستمگرانى كه از كيفر ستم پيشگان پيش از خود و مثل هاى الهى ، پند نگرفتند و درس نياموختند .
و سكنتم فى مسـكن الذين ظلموا أنفسهم و تبيّن لكم كيف فعلنا بهم و ضربنا لكم الأمثا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 42 - 10
10- كيفر هاى دنيوى ، بيدارباشى براى غافلان است .
و أُحيط بثمره . .. يقول يـليتنى لم أُشرك بربّى أحدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 3،5
3 ـ آگاهى كامل خداوند به ناچيزترين اعمال ، تضمين كننده عدالت در مجازات ها و پاداش هاى الهى
كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة
ظاهراً جمله «ان اللّه . .. »، نتيجه اى است مترتب بر آگاهى خداوند. يعنى چون خداوند آگاه به تمامى جهات است، ظلم نمى كند. زيرا از ريشه هاى ظلم، جهل است.
5 ـ مجازات هاى الهى ، عادلانه و به دور از هر گونه ظلم
انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة و ان تك حسنة يضاعفها
جمله «و ان تك حسنة» عطف بر جمله اى مقدر است ; يعنى «ان تك سيئةً فلا يجزى الا مثلها و ان تك حسنة . .. ».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 6،11
6 ـ نظام كيفر و جزاى الهى ، دور از هرگونه تبعيض و بى عدالتى است .
من يعمل سوءاً يجز به
11 ـ ضرورت پرهيز از هرگونه تبعيض ، در اجراى مقررات و قوانين جزايى
من يعمل سوءاً يجز به
جمله «من يعمل . ..» داراى مضمونى عام و كلى است و شامل كيفرهاى دنيوى نيز مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 124 - 8
8 ـ در نظام جزا و پاداش الهى كمترين ستمى راه ندارد .
من يعمل سوءاً يجز به . .. فأولئك يدخلون الجنة و لايظلمون نقيراً
«نقير» به فرو رفته گى در هسته خرما گفته مى شود و كنايه از چيز اندك و حقير است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 3،6
3 ـ عقوبتهاى خدا عادلانه و پاداشهاى وى جلوه اى از فضل اوست.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
6 ـ كيفر دادن گنهكاران به اندازه گناهشان ستم بر آنان نيست.
و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها و هم لا يظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 51 - 2
2 ـ كيفر الهى در مورد گنهكاران ، عادلانه و به دور از هر گونه ظلم
ذلك بما قدمت أيديكم و أن اللّه ليس بظلّم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 54 - 13
13 ـ در نظام جزايى خداوند ، حتى به ستمگران هم ظلم نخواهد شد .
و لو أن لكل نفس ظلمت . .. قضى بينهم بالقسط و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 40 - 16
16ـ لزوم پرهيز از ملاحظه نسب و حسب انسان ها در اجراى كيفر ها و مجازات هاى مطرح شده در دين
و أهلك إلاّ من سبق عليه القول
بيان اين بخش از داستان نوح(ع) (احمل فيها. .. أهلك إلاّ من سبق عليه القول) رساننده اين پيام است كه: نبايد به خاطر خويشى خطاكاران حتى با افراد برجسته اى چون پيامبران ، از كيفر آنان چشم پوشيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 81 - 21
21ـ در اجراى كيفر ها و مجازات تعيين شده براى گنه كاران ، نبايد حسب و نسب آنان را ملاحظه كرد .
إلاّ امرأتك إنه مصيبها ما أصابهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 71 - 15
15- توجه به حاكميت عدل بر نظام كيفر و پاداش اخروى ، گرايش دهنده انسان ها به انجام اعمال و رفتار خوب و داراى پاداش
فمن أوتى كتـبه بيمينه . .. و لايظلمون فتيلاً
از اينكه خداوند، نظام پاداش دهى خود را در قيامت، براى مردم تشريح مى كند، مى تواند به منظور تشويق انسانها به انجام اعمالى باشد كه پاداش الهى را در پى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 112 - 5
5 - پاداش اعمال در قيامت ، عادلانه و به دور از هرگونه نقص و كاستى است .
و من يعمل . .. فلايخاف ظلمًا و لاهضمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 39 - 2
2 - عذاب دردناك دوزخ ، كيفرى عادلانه و متناسب با رفتار شرك آلود و استكبار در برابر حق
العذاب الأليم . و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 2،3
2 - تناسب و مطابقت كامل كيفر و پاداش الهى ، با رفتار و كردار بندگان
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
حذف مضاف در «ماعملت» ـ كه در اصل «جزاء ماعملت» است ـ مى تواند گوياى اين نكته باشد كه جزاى الهى، آن چنان با رفتار بندگان تناسب و مطابقت دارد كه گويا، آنچه داده مى شود خود عمل است نه جزاى آن.
3 - پاداش و كيفر مطابق و متناسب با رفتار ، پاداش و كيفرى است عادلانه و به حق .
و هم لايظلمون . و وفّيت كلّ نفس ما عملت
برداشت ياد شده از آن جا است كه آيه شريفه، به منزله بيان براى جمله «و هم لايظلمون» مى باشد; يعنى، ظلم نشدن در حق بندگان به اين خاطر است كه هر كسى مطابق آنچه انجام داده، جزا خواهد ديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 10
10 - خداوند با كافران بدكردار در قيامت ، بر مبناى عدل و با مؤمنان نيك كردار براساس فضل و لطف خويش برخورد خواهد كرد .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها و من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... يرزقون فيها ب
برداشت ياد شده از آن جا است كه مجازات گناه كاران، تنها به ميزان گناه آنان است; ولى پاداش مؤمنان نيك كردار، بى شمار و افزون بر استحقاق آنان مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 46 - 5
5 - عدالت در نظام مجازات و پاداش ، از شؤون ربوبيت الهى است .
و ما ربّك بظلّـم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 5
5 - قصاص و مجازات بدى و خطا ، بايد مطابق و مماثل با خطا باشد ; نه متفاوت با آن
و جزؤا سيّئة سيّئة مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 34 - 7
7- عدل الهى در كيفر كافران ، مورد اقرار خود آنان ، در قيامت
أليس هـذا بالحقّ قالوا بلى و ربّنا
«هـذا» اشاره به عذاب كافران است و مصداق بارز «حقّ» در زمينه مجازات، «عدل» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 9
9 - جزاى عادلانه به بدكرداران و پاداش برتر و افزون بر استحقاق به نيكوكاران ، عملى ارزشمند و خداپسندانه
ليجزى الذين أســوا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 49 - 3
3 - مجازات هاى سخت مجرمان در قيامت ، براساس محاسبه و سنجشى عادلانه و به دور از گزاف و ظلم است .
يوم يسحبون . .. إنّا كلّ شىء خلقنـه بقدر
با توجه به ارتباط اين آيه با آيه قبل ـ كه در زمينه مجازات سخت مجرمان در قيامت است ـ برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 13 - 4
4 - در ديدگاه مؤمنان جن ، ايمان آورندگان به ربوبيت خداى يكتا ، از نقصان حق خويش و يا ستم شدن در مجازات ، بيم نداشته و در امان اند .
فمن يؤمن بربّه فلايخاف بخسًا و لا رهقًا
«رَهَق» در معانى «سفاهت»، «گناه»، «كذب»و «ظلم» به كار مى رود; ولى در اين آيه معناى اخير مراد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 12
12 ـ كيفر و پاداش الهى در قيامت ، بر پايه قسط و عدل است
ثم يعيده ليجزى . .. بالقسط
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 2
2 ـ خداوند در قيامت ، در كيفر دادن بدكاران به عدل و در پاداش دادن به نيكوكاران به فضل ، رفتار خواهد كرد .
للذين أحسنوا الحسنى و زيادة . .. و الذين كسبوا السيئات جزاء سيئة بمثلها
تعبير «الحسنى» و «زيادة» ـ در مورد پاداش نيكوكاران ـ بيانگر فضل و عبارت «جزاء سيئة بمثلها» ـ در مورد كيفر بدكاران ـ بيانگر عدالت و نفى ظلم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 3
3 - كيفر هاى الهى در روز رستاخيز ، بر پايه حق و عدل و به دور از هر شايبه ظلم و بى دادگرى
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
«الحقّ» در جمله «دينهم الحقّ» صفت براى «دين» است; يعنى، جزاى عادلانه و به حق.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 5
5 - هر عمل نيك در جهان آخرت ، داراى پاداش افزون و هر عمل بد داراى كيفر متناسب با آن خواهد بود .
من جاء بالحسنة . .. و من جاء بالسيّئة
«ال» در «الحسنة» و «السيّئة» براى جنس و مفيد استغراق است. بنابراين «من جاء بالحسنة»; يعنى، «هر كس هر عمل نيك بياورد» و «من جاء بالسيّئة»; يعنى، هر كس هر عمل بد بياورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 1
1 - هركس جزاى اعمال خويش را در قيامت به طور كامل و بى كم و كاست ، دريافت خواهد كرد .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
«توفية» (مصدر «وفّيت») به معناى دادن كامل و بى كم و كاست چيزى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 33 - 4
4 - كيفر و عذاب خداوند در آخرت ، بزرگ تر و با عظمت تر از عذاب و كيفر دنيوى او است .
و لعذاب الأخرة أكبر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 149 - 7
7 ـ عفو خداوند ، در عين قدرت او بر انتقام و كيفردهى
فإنّ اللّه كان عفواً قديراً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 80 - 5
5 - يهوديان ، معتقد به قيامت و گرفتار شدن گنهكاران به آتش دوزخ
و قالوا لن تمسنا النار إلا أياماً معدودة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 94 - 2
2 ـ افترا و دروغ بستن آگاهانه به خداوند ( بدعت ) ، ظلمى است بزرگ .
فمن افترى . .. فاولئك هم الظالمون
ضمير فَصل، دلالت بر بزرگى ظلم مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 209 - 9
9 ـ مقتضاى حكمت الهى ، عقابِ خطاكاران پس از بيان احكام و ارائه ادلّه روشن است .
فان زللتم من بعد ما جاءتكم البيّنات . .. ان اللّه عزيز حكيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 211 - 8
8 ـ انحراف ، پس از آمدن آيات الهى ، موجب كيفر سخت خداوند
و من يبدل نعمة اللّه . .. فان اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 1
1 - نظام پاداش و كيفر الهى در قيامت ، فراگير همه انسان ها و شامل تمامى حركات انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«ما» در «بما كسبت» موصول بوده و افاده كننده معناى جنس است. بنابراين «ما كسبت»; يعنى، هر آنچه كه بشر انجام داده و هر حركتى كه از خود نشان دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 54 - 8
8 - ارتكاب فحشا از روى آگاهى ، داراى زشتى و جرم بيشتر
أتأتون الفـحشة و أنتم تبصرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 3،4،5
3 - موقعيت افراد ، در برخوردارى شان از پاداش و كيفر الهى ، نقش دارد .
و إن كنتنّ تردن اللّه. .. فإنّ اللّه أعدّ... أجرًا عظيمًا... من يأت منكنّ بفـحشة
4 - تظاهر به كار هاى ناشايست ، موجب تشديد عذاب مى شود .
من يأت منكنّ بفـحشة مبيّنة يضـعف لها العذاب ضعفين
5 - انتساب به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، نه تنها موجب تخفيف كيفر گناهكار نمى شود ، بلكه باعث تشديد آن هم مى گردد .
من يأت منكنّ بفـحشة مبيّنة يضـعف لها العذاب ضعفين و كان ذلك على اللّه يسيرًا
احتمال دارد ذكر «و كان ذلك على اللّه يسيراً» براى دفع يك توهّم باشد. آن توهّم اين است: «موقعيت همسران پيامبر، به دليل انتساب شان به آن حضرت، مانع از چنين عذابى مى شود». خداوند براى دفع اين توهم پاسخ داده است كه «چنين نيست و آن عذاب براى خداوند سهل و آسان است».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 5 - 3
3 - توبه نسبت دهندگان بى دليل زنا به زنان پاكدامن ـ در صورت اصلاح رفتار خويش و جبران ضرر و زيان وارده بر متهمان ـ موجب رفع مجازات فسق و عدم پذيرش شهادت از آنان مى شود .
والذين يرمون المحصنـت . .. أُولـئك هم الفـسقون . إلاّ الذين تابوا من بعد ذلك و أ
برداشت فوق، مبتنى براين نكته است كه پذيرش توبه، شامل تمامى مجازات هاى مطرح شده در آيه قبل براى تهمت زنندگان شود; ولى حدّ قذف (صد تازيانه) را به خاطر وجود دليل خاص قطعى شامل نخواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 10
10- كيفر و پاداش الهى تنها در برابر مكتسبات و اعمال ارادى انسان است ، نه در مقابل امور ذاتى و فطرى
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
تصريح به اينكه كيفر و پاداش الهى در برابر كسب و تلاش خود انسان است (ما كسبت)، مى تواند بيانگر مطلب فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 69 - 7
7- كفر به خداوند ، موجب كيفر شدن به وسيله بلا هاى طبيعى
فيرسل عليكم قاصفًا من الريح فيغرقكم بما كفرتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 77 - 2
2- تبعيد رسولان الهى ، داراى عقوبت سخت دنيوى
إذًا لايلبثون خلـفك إلاّ قليلاً سنّة من قد أرسلنا قبلك من رسلنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 12
12 - پاداش ديدن و به كيفر رسيدن انسان ها ، محصول كردار و تلاش خود آنها است .
لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 41 - 10
10ـ كيفر و عذاب الهى براى انسان ها ، بازتاب و نتيجه عمل خود آنان است .
و لقد استهزئَ . .. فحاق بالذين سخروا منهم ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 189 - 4
4 - كيفر هاى الهى ، بازتاب عملكرد خود انسان ها است .
فكذّبوه فأخذهم عذاب يوم الظلّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 11 - 5
5 - ارتكاب گناه ، ظلم و درپى دارنده كيفر الهى
لايخاف لدىّ المرسلون . إلاّمن ظلم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 7 - 2
2 - برخورد مستكبرانه با آيات الهى ، عذاب آور است .
و إذا تتلى عليه ءايـتنا ولّى . .. فبشّره بعذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 73 - 9
9 - حفظ و نكوداشت امانت الهى پاداش دارد و تضييع آن عذاب آور است .
إنّا عرضنا الأمانة . .. ليعذّب اللّه المنـفقين ... و يتوب اللّه على المؤمنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 17 - 3،5
3 - روى گردانى از آيه خدا ، مجازات الهى را درپى دارد .
لقد كان لسبإ فى مسكنهم ءاية . .. فأعرضوا ... ذلك جزينـهم
5 - كفران نعمت هاى خداوند ، كيفر در پى دارد .
و اشكروا له . .. فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم... ذلك جزينـهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 20
20 - پذيرفتن عقيده كفرآلود ـ ولو با فريب و دستور ديگران ـ كفر تلقى شده و كيفر دارد .
و قال الذين استضعفوا للذين استكبروا . .. تأمروننا أن نكفر باللّه و نجعل له أنداد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 45 - 7
7 - « عن أبى عبداللّه ( ع ) قال : معناه إتّقوا ما بين أيديكم من الذنوب و ما خلفكم من العقوبة ;
از امام صادق(ع) روايت شده كه فرمود: معناى «و إذا قيل لهم اتّقوا ما بين أيديكم و ما خلفكم» اين است كه بپرهيزيد از گناهانى كه در پيش رو داريد و از كيفرهايى كه به دنبال شما است».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 31 - 2
2 - روح طغيان و حق ناپذيرى ، عامل دوزخى شدن و استحقاق كيفر الهى
بل كنتم قومًا طـغين . فحقّ علينا قول ربّنا إنّا لذائقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 135 - 5
5 - انتساب به خوبان ( چونان پيامبران ) ، هيچ تأثيرى در سرنوشت اخروى و كيفر و پاداش الهى ندارد .
إذ نجّينـه و أهله أجمعين . إلاّ عجوزًا فى الغـبرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 158 - 7
7 - نسبت ها ، نزديكى ها و پيوند هاى خويشاوندى ، هيچ تأثيرى در سرنوشت بندگان و مجازات آنان ندارد .
و جعلوا بينه و بين الجنّة نسبًا و لقد علمت الجنّة إنّهم لمحضرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 7
7 - مبتنى بودن جزاى الهى بر عملكرد خود انسان ، پيام مشترك تمامى پيامبران
أم لم ينبّأ بما فى صحف موسى . و إبرهيم ... و أن ليس للإنسـن إلاّ ما سعى ... ثمّ
از ارتباط آيات شريفه، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 113 - 18
18 - عالمان دينى در صورت بى توجهى به تعاليم كتاب هاى آسمانى ، سزاوار توبيخ و ملامت بوده و در قيامت بسزاى كردارشان خواهند رسيد .
قالت اليهود . .. و هم يتلون الكتب ... فاللّه يحكم بينهم يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 52 - 6
6 ـ مجازات انسان در قيامت ، محصول دستاورد هاى دنيوى خود اوست .
هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 6
6- رفتار انسان و استحقاق وى براى كيفر و پاداش ، اساس و مبناى جزاى الهى در آخرت است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
از اينكه خداوند در پاداش و كيفر مسأله كسب و تلاش انسان را مطرح ساخت (ما كسبت)، استفاده مى شود كه همين اساس پاداش و كيفر آدميان است نه چيز ديگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 8 - 13
13- فسادانگيزى ، گناهى بزرگ و در پى دارنده مجازات دنيوى و اخروى خداوند است .
و إن عدتم عدنا و جعلنا جهنّم للكـفرين حصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 10
10 - پاداش و كيفر انسان در قيامت ، برخاسته از كردار دنيوى او است .
فنسيتها . .. اليوم تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 90 - 5
5 - كيفر هاى اخروى و آتش دوزخ ، ظهور و بروز كردار بد خود آدمى
هل تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
جزا ديدن انسان با نفس عمل خود (ما كنتم تعملون) بيانگر اين معنا است كه ماهيت عمل زشت، خود آتش است كه در قيامت براى انسان آشكار مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 70 - 11
11 - تخلف از دستورات خداوند ، درپى دارنده كيفر الهى در جهان آخرت
و له الحكم و إليه ترجعون
قيد «إليه ترجعون» پس از «له الحكم» تهديد به كسانى است كه از اجراى دستورات و قوانين الهى سرپيچى كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 9
9 - شرك و كفر به خدا ، مؤاخذه و كيفر اخروى در پى دارد .
و لو ترى إذ الظلمون موقوفون عند ربّهم . .. و قال الذين استضعفوا للذين استكبروا .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 24 - 8
8 - كيفر و عذاب الهى در قيامت ، نتيجه و بازتاب رفتار و كردار زشت خود انسان ها است .
و قيل للظـلمين ذوقوا ما كنتم تكسبون
خداوند متعال در اين جا چشيدن عذاب را به خود رفتار و كردار نسبت داده است. اين مطلب گوياى اين حقيقت است كه عذاب، نتيجه و حاصل خود رفتار آدمى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 2،3
2 - كيفر و پاداش الهى در قيامت ، معلول چگونگى رفتار خوب و بد انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«باء» در «بما كسبت» براى سببيت است; يعنى، «تجزى بسبب ما كسبت و جزاء مناسباً لما كسبت».
3 - رفتار انسان و استحقاق وى براى كيفر و پاداش ، اساس و مبناى جزاى الهى در آخرت
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
از اين كه خداوند در پاداش و كيفر، مسأله كسب و تلاش انسان را مطرح ساخته است (بما كسبت) استفاده مى شود كه همين اساس پاداش و كيفر آدميان است; نه چيز ديگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 34 - 11
11- كيفر كافران در قيامت ، نتيجه عملكرد خود آنان
قال فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - ق - 50 - 29 - 5
5ـ كيفر هاى اخروى نتيجه قهرى عملكرد خود كافران ، و نه ظلمى از سوى خدا بر ايشان
قدّمت إليكم بالوعيد . .. و ما أنا بظلّـم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 6 - 6
6 - پاداش ها و كيفر هاى آخرت ، چيزى جز كردار انسان نيست .
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
عوامل كيفر اخروى بنى نضير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 4 - 2
2 - مجازات اخروى بنى نضير ، معلول ستيزه جويى آنان با خدا و رسول او
و لهم فى الأخرة عذاب النار . ذلك بأنّهم شاقّوا اللّه و رسوله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 14 - 11
11 - استمرار و اصرار ملت ها بر انحراف و حق ستيزى ، عامل مجازات آنان از سوى خداوند
ليجزى قومًا بما كانوا يكسبون
تعبير «كانوا يكسبون» استمرار را مى رساند و برداشت بالا در صورتى استفاده مى شود كه «قوماً» نظر به كافران و منكران «أيّام اللّه» داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 10،11
10 -تمامى اقوام تكذيب گر ( چون قوم نوح ) ، به خاطر مبارزه با حق ( تعاليم پيامبران ) ، در دنيا مورد عقوبت وكيفر الهى قرار گرفتند .
كذّبت قبلهم قوم نوح . .. ليدحضوا به الحقّ فأخذتهم
11 - مجادله و ستيزه جويى با حق ، عقوبت الهى در دنيا را درپى دارد .
و جـدلوا بالبـطل ليدحضوا به الحقّ فأخذتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 16 - 7
7 - استكبار و عناد در برابر آيات الهى ، موجب استحقاق كيفر دنيوى
فاستكبروا . .. و كانوا بأيـتنا يجحدون . فأرسلنا عليهم ريحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 42 - 3
3 - روى گردانى از ياد خدا ، موجب استحقاق كيفر دنيوى است .
و من يعش عن ذكر الرحمـن . .. فإنّا منهم منتقمون . أو نرينّك الذى وعدنـهم
عوامل كيفر قوم سبأ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 17 - 1،2
1 - راه افتادن سيل بنيان كن و درهم كوبيده شدن باغ هاى دل پذير قوم سبا ، كيفر ناسپاسى و كفران آنان بود .
فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم و بدلّنـهم بجنّتيهم . .. ذلك جزينـهم بما كفروا
به قرينه بحث شكر در دو آيه پيش، احتمال دارد مراد از «كفروا» كفران باشد.
2 - خداوند ، مردم سبأ را به خاطر كفرشان با فرستادن سيلى بنيان كن مجازات كرد .
فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم . .. ذلك جزينـهم بما كفروا
برداشت ياد شده بنابراين اساس است كه «كفروا» به همان معناى مشهور (كفر ورزيدن) باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 34 - 3
3 - انسان هاى گنه كار ، مستحق كيفر الهى و در معرض هلاكت و نابودى به واسطه اعمال ناشايست خويش
أو يوبقهنّ بما كسبوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 8 - 13
13- فسادانگيزى ، گناهى بزرگ و در پى دارنده مجازات دنيوى و اخروى خداوند است .
و إن عدتم عدنا و جعلنا جهنّم للكـفرين حصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 118 - 3
3- تكاليف فزون تر يهود در مقايسه با ديگر امت ها ، براى كيفر و مجازات آنان بود نه به خاطر دفع ضرر و مفسده از آنان .
و على الذين هادوا حرّمنا
تحريم هر چيزى در دين براى دفع مفسده و ضرر است و تحريم اختصاصى براى يهوديان، اين مطلب را مى رساند كه اين تحريم به خاطر امر ديگرى است و گرنه براى همه مكلفان حرام مى شد و جمله «لـكن كانوا أنفسهم يظلمون» نشان مى دهد كه فلسفه اين تحريم، كيفر ظلم آنان بود. گفتنى است كه در جمله «جزيناهم ببغيهم» (در آيه 146 سوره انعام) به اين مطلب تصريح شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 70 - 2
2 ـ توبه ، ايمان و عمل صالح ، موجب مصونيت انسان گناه كار از عذاب و كيفر الهى است .
يضـعف له العذاب . .. إلاّ من تاب و ءامن و عمل عملاًصـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 128 - 4
4 - عبوديت خالصانه براى خدا ، موجب نجات از بازخواست و عذاب الهى در قيامت
فإنّهم لمحضرون . إلاّ عباد اللّه المخلصين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 160 - 4
4 - عبوديت خالصانه براى خدا ، موجب رهايى و معافيت از احضار شدن براى كيفر و مجازات در قيامت
إنّهم لمحضرون . .. إلاّ عباد اللّه المخلصين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 3
3 ـ عقيده و جهان بينى درست و نادرست انسان ها ، تأثيرگذار در مقدار مجازات گناهانشان در قيامت
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
وضع مجازات دو چندان و دائمى براى مشركانى كه مرتكب آدم كشى و زنا شوند و دايمى و دوچندان نبودن مجازات همين گناهان در صورتى كه گناه كار مؤمن باشد، گوياى اين حقيقت است كه ايمان و كفر و عقيده حق و باطل، در ميزان مجازات بزه كاران مؤثر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 33 - 9
9 - رهايى از عذاب و كيفر الهى در روز قيامت ، جز با در دست داشتن دليل و حجت شرعى براى هيچ كس ميسر نيست .
فانفذوا لاتنفذون إلاّ بسلطـن
يكى از كاربردهاى «سلطان»، حجت و برهان است (لسان العرب ). برداشت ياد شده مبتنى بر اين كار برد و نيز مرتبط بودن آيه شريفه با مسأله قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 1
1 - سرزنش شدن تكذيب گران و كافران جن و انس از سوى خداوند ، به خاطر بى توجهى آنان به موضوع حسابرسى اعمال خلق در قيامت و كيفر و پاداش الهى در آن
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
استفهام در «فبأىّ ءالآء» توبيخى است و تثنيه آمدن «كما» و «تكذّبان» به خاطر توجه خطاب به جن و انس است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 16 - 9
9 - تباهى و هلاكت ، فرجام بى توجهى به آخرت و بى اعتنايى به جزاى اعمال است .
فلايصدّنك عنها . .. فتردى
«تردى» از «ردى» به معناى هلاكت مشتق است و پى آمد شبهه افكنى هاى منكران معاد را بيان مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 45 - 6
6 - بقاى نسل انسان و تداوم حيات زندگان در كره زمين ، فلسفه به تأخير افتادن كيفر گناه كاران و كافران تا قيامت
و لو يؤاخذ اللّه الناس بما كسبوا ما ترك على ظهرها من دابّة و لـكن يؤخّرهم إلى أج
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 42 - 7
7- تأخير كيفر ستمگران از سوى خداوند تا روز قيامت ، جهت تشديد مجازات آنان است .
و لاتحسبنّ الله غـفلاً عمّا يعمل الظـلمون إنما يؤخّرهم ليوم تشخص فيه الأبصـر
از اينكه خداوند متعال كيفر ستمگران را تا روزى سخت و هولناك به تأخير انداخت، حكايت از شدت مجازات آنان دارد; چون اگر آن مجازات در دنيا اتفاق مى افتاد به اين مقدار سخت نبود. بنابراين، تأخير كيفر ظالمان به نفع آنان نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 12
12- اجل مقرر داشتن انسان هاى ظالم ، دليل به تعويق افتادن مؤاخذه و عقوبت آنان
و لو يؤاخذ الله الناس بظلمهم . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 54 - 17
17 - اجراى قوانين و مقررات كيفرى اديان الهى - هر چند كيفرى همانند كشته شدن باشد - تضمين كننده خير و سعادت خطاكاران است .
فاقتلوا أنفسكم ذلكم خير لكم عند بارئكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 12
12 ـ مجازات نكردن ستمگران ، ظلم بر ستمديدگان است .
ذوقوا عذاب الحريق . .. ذلك بما قدّمت ايديكم و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
برداشت فوق مبتنى است بر احتمال اوّل (عطف «انّ اللّه . .. » بر «ما قدّمت»)، است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 103 - 6
6ـ گذر از موقف هاى قيامت ( حسابرسى ، كيفر ، پاداش و . . . ) غرض از گردآورى همگان در صحنه قيامت است .
ذلك يوم مجموع له الناس
برداشت فوق ، مبتنى براين نكته است كه «لام» در «له» براى بيان غايت و غرض باشد. بر اين اساس مفاد جمله «ذلك يوم ...» چنين مى شود: روز قيامت روزى است كه خداوند ، همگان را براى گذر از موقفهاى آن روز گردآورى مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 6
6 ـ جلوگيرى از پيامد سنگدلى هاى افسار گسيخته ، فلسفه وضع مجازات سنگين براى قتل و آدمكشى
من اجل ذلك كتبنا على بنى اسرءيل انه من قتل . .. فكانما قتل الناس جميعاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 34 - 5
5 - كيفر تجاوزگران ، در راستاى ربوبيت الهى و هموار ساختن راه رشد براى بندگان است .
مسوّمة عند ربّك للمسرفين
تعبير «عند ربّك»، ممكن است اشاره به اين جهت داشته باشد كه مقام پروردگارى و تربيت خلق و رشد انسان ها، مقتضى آن است كه موانع تكامل و رشد از ميان برداشته شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 41 - 15
15 - كيفر هاى دنيوى الهى ، براى اصلاح انسان ها است .
ليذيقهم بعض الذى عملوا لعلّهم يرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 6 - 4
4 ـ مؤاخذه كفار به جرم مبارزه با اسلام ، پيش از ارائه معارف الهى قرآن به آنان و تمام شدن حجت بر ايشان ، ممنوع است .
و خذوهم و احصروهم . .. و إن أحد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلم اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 15 - 10
10- عقاب و كيفر دادن بر هر عملى بدون بيان زشتى و خلاف بودن آن عمل ، زشت و ناپسند است .
و ما كنّا معذّبين حتى نبعث رسولاً
اينكه خداوند فرمود: «ما بدون اينكه رسولى براى تبيين حقايق براى مردم بفرستيم، عذاب و كيفرشان نمى كنيم» احتمال دارد به جهت اين داورى عقل باشد كه: «عقاب بدون بيان زشت و قبيح است».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 43 - 20
20 - كيفر شدن در قيامت ، پس از اتمام حجت و ارائه راه درست و حق به بندگان در دنيا است .
و نقول للذين ظلموا ذوقوا عذاب النار . .. و إذا تتلى عليهم ءايـتنا بيّنـت ... و ق
برداشت ياد شده از آن جا است كه خداوند پس از نقل عذاب شدن ظالمان، مسأله ارائه حق و تلاوت آيات الهى بر آنان را مطرح ساخته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 206 - 2
2 - كيفر كافران ، به دنبال اتمام حجت هاى مكرر بر آنان
ثمّ جاءهم ما كانوا يوعدون
«كانوا يوعدون» ماضى استمرارى و بيانگر آن است كه خداوند، حجت خويش را بر كافران بارها تمام كرده و مرتباً آنان را به فرجام شوم كفرورزى هشدار داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 26 - 6
6- مجازات اقوام مجرم ، پس از اتمام حجت و اعطاى ابزار لازم شناخت ، به ايشان است .
كذلك نجزى القوم المجرمين . .. و جعلنا لهم سمعًا و أبصـرًا و أفئدة
تذكر به اعطاى چشم، گوش و قلب به قوم هلاك شده عاد، در حقيقت اشاره به اين است كه هلاكت آنان، پس از قرار گرفتن امكانات معرفت در اختيار ايشان و اتمام حجت بر آنان، صورت گرفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 27 - 3
3- كيفر سخت منافقان به هنگام مرگ ، براساس علم الهى به نهان كارى هاى خائنانه آنان
و اللّه يعلم إسرارهم . فكيف إذا توفّتهم الملـئكة
از ارتباط عبارت «فكيف إذا. ..» ـ كه بيانگر كيفر سخت منافقان است ـ با ذيل آيه قبل (واللّه يعلم إسرارهم) استفاده مى شود كه علم و آگاهى خداوند، پشتوانه كيفر منافقان به هنگام مرگ شان، خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 76 - 8
8ـ حكومت مصر در زمان وزارت يوسف ( ع ) داراى تشكيلات و قوانين جزايى و قضايى بود .
ما كان ليأخذ أخاه فى دين الملك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 86 - 3
3 - برگزيدن دنيا در قبال از دست دادن آخرت ، در پى دارنده عذابى تخفيف ناپذير است .
أولئك . .. فلا يخفف عنهم العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 86 - 3
3 - برگزيدن دنيا در قبال از دست دادن آخرت ، در پى دارنده عذابى تخفيف ناپذير است .
أولئك . .. فلا يخفف عنهم العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 39 - 5
5- اغواى ابليس از سوى خداوند ، كيفر تمرّد وى از فرمان الهى بود .
ربّ بما أغويتنى
بى ترديد، گمراه شدن ابليس از جانب خداوند، پس از سرپيچى او از سجده بر آدم(ع) بود و اين مى رساند كه اين گمراهى، جنبه كيفرى داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 63 - 5
5- دوزخ ، كيفر قطعى ابليس و پيروان وى
فمن تبعك منهم فإن جهنّم جزاؤكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 209 - 1
1 ـ تهديد الهى نسبت به كسانى كه پس از اتمام حجّت ، اقدام به تفرقه در جامعه اسلامى مى كنند .
يا ايها الذين امنوا ادخلوا فى السلم كافة و لا تتبعوا خطوات الشيطان . .. فان زللت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 103 - 24
24 ـ آتش دوزخ ، سرانجام تفرقه و دشمنى انسان ها نسبت به يكديگر *
و كنتم على شفا حفرة من النار فانقذكم منها
محتمل است منظور از «النار»، آتش دوزخ باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 106 - 1،13
1 ـ كيفر سخت پويندگان راه اختلاف و تفرقه ، در روزى خواهد بود كه چهره هايى سفيد و چهره هايى سياه مى شود .
و اولئك لهم عذاب عظيم. يوم تبيضّ وجوه و تسودّ وجوه
«يوم تبيضّ»، متعلق به «لهم عذاب عظيم» است.
13 ـ بازخواست و سرزنش مؤمنانى كه پس از اتحاد در پرتو دين ، به پراكندگى و تفرقه گراييدند .
و لا تكونوا كالذين تفرقوا و اختلفوا من بعد ما جاءهم البيّنات . .. اكفرتم بعد ايم
ارتداد (اكفرتم . .. )، به قرينه آيه قبل، همان تفرقه و اختلاف مسلمانان پس از اتّحاد آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 30 - 5
5 ـ جنگ هاى داخلى ميان مسلمين ، ظلم و تجاوز و موجب استحقاق عذاب اخروى است .
و لا تقتلوا انفسكم . .. و من يفعل ذلك عدواناً و ظلماً فسوف نُصليه ناراً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 115 - 11،16
11 ـ خداوند ، مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) و تفرقه افكنان در جامعه ايمانى را از ولايت خويش خارج و به حال خودشان ر ها مى سازد .
و من يشاقق الرسول . .. و يتبع غير سبيل المؤمنين نوله ما تولى
16 ـ تفرقه افكنى در صفوف جامعه ايمانى ، موجب عذاب جهنم
و من . .. يتبع غير سبيل المؤمنين نوله ما تولى و نصله جهنم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 159 - 8
8 ـ خداوند تعيين كننده كيفر و سرنوشت شوم خلافكاران و تفرقه افكنان
إنما أمرهم إلى الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 14 - 16
16 - عذاب حتمى و گريزناپذير در آخرت ، سرنوشت تفرقه آفرينان و اختلاف افكنان در دين
لولا كلمة . .. إلى أجل مسمًّى لقضى بينهم
برداشت فوق از مفهوم غايت استفاده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 281 - 5
5 ـ قيامت ، روز دريافت كامل نتيجه اعمال ( كيفر و پاداش )
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
«توفّى» به معناى دريافت كامل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 10
10 ـ رستاخيز براى انسان ، عرصه دريافت كامل سزاى كردار خويش
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
1 ـ «توفّى» از مصدر «توفية» به معناى پرداخت و دريافت كامل است. 2 ـ در برداشت بالا، بنابر گفته برخى از مفسران، كلمه «جزاء» قبل از «ما كسبت» مقدّر گرفته شده است ; يعنى «توفّى جزاء ما كسبت».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 180 - 15
15 ـ تناسب عذاب و عقوبت اخروى ، با گناه و عصيان
سيطوّقون ما بخلوا به يوم القيمة
طوق شدن اموال بخيلان بر گردن آنان به دليل دلدادگى و وابستگى شديد آنان به اموال مى باشد، و اين حاكى از تناسب عذاب آخرت با گناه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 1
1 ـ عذاب سخت يهود در آخرت ، دستاورد اعمال نارواى آنان ( نسبت دادن فقر به خدا و كشتن انبيا )
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدّمت ايديكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 9
9 ـ « يوم القيمة » ، از اسامى روز جزاى اعمال
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 191 - 29
29 ـ اعتقاد به قيامت و كيفر و پاداش در آن ، پيامد اعتقاد به باطل نبودن و هدفدار بودن آفرينش
ربّنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النّار
كلمه «فا» در «فقنا . .. »، بيانگر اين معناست كه خردمندان با نفى بطلان در آفرينش و اعتقاد به هدفدارى جهان به اين نتيجه رسيده اند كه بايد قيامت و روز جزا و پاداشى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 9 - 9
9 ـ عقوبت دنيوى و اخروى در كمين پايمال كنندگان حقوق يتيمان
وليخش الّذين لو تركوا من خلفهم . .. فليتّقوا اللّه
جمله «وليخش . .. »، اشاره به كيفر دنيوى است و جمله «فليتّقوا اللّه» (از خدا بترسيد)، دلالت بر استحقاق عقوبت اخروى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 17
17 ـ اجراى حدود و مجازات هاى دنيوى ، مستلزم رهايى از عذاب اخروى نيست .
لهم خزى فى الدنيا و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 14 - 4
4 ـ آتش دوزخ كيفرى بس سهمگينتر از عقوبت هاى الهى در دنيا
ذلكم فذوقوه و أن للكفرين عذاب النار
استفاده از كلمه ذوق (چشيدن) درباره عذاب دنيا، در مقابل عذاب دوزخ، بيانگر اين است كه عقوبتهاى دنيوى تنها مضمضه اى از عقوبت و مقدمه اى براى عذاب اصلى و كامل كه همان عذاب دوزخ است، مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 60 - 7
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش
أنّهم إلى ربّهم رجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 6،7
6 - سازندگان و طرّاحان « افك » ، مورد خشم شديد خدا و گرفتار كيفر سخت او در جهان آخرت
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه آيه 23 تا 25 نيز از جمله آيات مربوط به قضيه «افك» باشد.
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 1
1 - جهان آخرت ، سراى كيفر و پاداش است .
من جاء بالحسنة فله خير منها و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 21 - 3
3 - عالم آخرت ، عالم كيفر و رحمت است .
ثمّ اللّه ينشئ النشأة الأخرة . .. يعذّب من يشاء و يرحم من يشاء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 78 - 5
5 - قيامت ، روز جزا و كيفر و پاداش الهى است .
يوم الدين
«دين» در آيه بالا به معناى حساب و جزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 20 - 17
17 - آخرت ، صحنه اعمال دقيق مجازات ها است ، نه دنيا .
إنّ الذين يمارون فى الساعة لفى ضلـل بعيد . .. من كان يريد حرث الدنيا نؤته منها و
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 20 - 15
15 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش الهى
و فى الأخرة عذاب شديد و مغفرة من اللّه و رضون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 35 - 3
3- كيفر اصلى ابليس ، در روز قيامت داده خواهد شد .
و إن عليك اللعنة إلى يوم الدين
فراز «إلى يوم الدين» به معناى تعيين غايت حقيقى براى لعن ابليس نيست; بلكه به قرينه اينكه يقيناً براى عذاب ابليس، به لعن بسنده نمى شود، به اين معناست كه تا قيامت مورد لعن است و با رسيدن قيامت، گرفتار آن چنان عذاب سختى مى شود كه لعن در مقابل آن ناچيز است و به حساب نمى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 78 - 3
3 - كيفر اصلى ابليس ، در روز قيامت به او داده خواهد شد .
و إنّ عليك لعنتى إلى يوم الدين
آمدن قيد «إلى يوم الدين» براى لعن ابليس، به اين معنا نيست كه او در قيامت مشمول آن نخواهد بود; بلكه بدين معنا است كه او در قيامت، آن چنان عذابى خواهد ديد كه لعن شدنش فراموش گشته و چيزى به حساب نمى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 93 - 16
16 ـ ايجاد اختلاف و بر هم زدن وحدت جامعه از روى عمد ، داراى كيفر اخروى است .
إن ربك يقضى بينهم يوم القيمة فيما كانوا فيه يختلفون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 6 - 5
5 - تهديد استهزاگران وحى از سوى خداوند به كيفر هاى اخروى
فسيأتيهم أنبـؤا ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 19 - 7
7 - حكم خداوند مبنى بر كيفر دنيوى و اخروى اشاعه دهندگان فحشا و سخت گيرى نسبت به آنان ، ناشى از علم و آگاهى او به حكمت و پيامد كار ها و رفتار ها است .
إنّ الذين يحبّون أن تشيع الفـحشة . .. لهم عذاب أليم فى الدنيا و الأخرة و اللّه ي
برداشت ياد شده بر اساس اين نكته است كه مفعول «يعلم» و «تعلمون» حكمت و پيامد همين حكم باشد; يعنى، شما نمى دانيد كه چرا خداوند تا اين اندازه نسبت به اشاعه فحشا، واكنش سخت نشان مى دهد و حكمت اين سخت گيرى چيست؟ تنها خداوند به آن آگاهى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 74 - 23
23 ـ تهديد أكيد خداوند بر كيفر سخت دنيوى و اخروى منافقان صدر اسلام ، در صورت امتناع آنان از توبه و پافشارى بر مواضع كفرآميز توطئه گرانه خود
فإن يتوبوا . .. و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بلد - 90 - 20 - 3
3 - انكار آيات الهى ، آزادنكردن بردگان و غذا ندادن به گرسنگان يتيم و مسكين و توصيه نكردن به صبر و ترحّم ، مايه گرفتارى به آتش فراگير و گريزناپذير
فكّ رقبة . .. و الذين كفروا ... عليهم نار مؤصدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بلد - 90 - 20 - 3
3 - انكار آيات الهى ، آزادنكردن بردگان و غذا ندادن به گرسنگان يتيم و مسكين و توصيه نكردن به صبر و ترحّم ، مايه گرفتارى به آتش فراگير و گريزناپذير
فكّ رقبة . .. و الذين كفروا ... عليهم نار مؤصدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بلد - 90 - 20 - 3
3 - انكار آيات الهى ، آزادنكردن بردگان و غذا ندادن به گرسنگان يتيم و مسكين و توصيه نكردن به صبر و ترحّم ، مايه گرفتارى به آتش فراگير و گريزناپذير
فكّ رقبة . .. و الذين كفروا ... عليهم نار مؤصدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بلد - 90 - 20 - 3
3 - انكار آيات الهى ، آزادنكردن بردگان و غذا ندادن به گرسنگان يتيم و مسكين و توصيه نكردن به صبر و ترحّم ، مايه گرفتارى به آتش فراگير و گريزناپذير
فكّ رقبة . .. و الذين كفروا ... عليهم نار مؤصدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 60 - 1
1 ـ افترا و دروغ بستن به خداوند ، مجازاتى بسيار سخت و فوق تصور را در قيامت ، در پى خواهد داشت .
و ما ظن الذين يفترون على اللّه الكذب يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 95 - 3
3- حتمى بودن بازگشت امت هاى هلاك شده به سوى خدا براى مجازات در قيامت
كلٌّ إلينا رجعون . .. و حرم على قرية أهلكنـها أنّهم لايرجعون
برداشت ياد شده مبتنى بر اين است كه «حرام» خبر مقدم و مصدر مؤوّل (رجوع) در «أنّهم لايرجعون» مبتداى مؤخّر باشد و هم چنين «لا» در «لايرجعون» براى نفى و مقصود از رجوع به قرينه (كلٌّ إلينا راجعون) بازگشت به آخرت باشد; يعنى، بازنگشتن اقوام هلاك شده به آخرت، ممكن نيست; بلكه حتماً بازمى گردند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 7 - 5
5 - جن ، همچون انسان ، داراى تكليف و مورد بازخواست خدا و كيفر و پاداش در قيامت
و أنّهم ظنّوا كما ظننتم أن لن يبعث اللّه أحدًا
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه مبعوث شدن انسان ها در قيامت، بيانگر كيفر و پاداش و حسابرسى آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 11 - 1
1 - مشاهده نامه اعمال در قيامت ، مايه آگاهى به كردار ها و پيش بينى كيفر ها است .
و أمّا من أُوتى . .. فسوف يدعوا ثبورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 1
1- تغيير و تبديل نظام كنونى آسمان ها و زمين به نظام ديگر در آستانه برپايى قيامت ، به منظور كيفر و پاداش انسانهاست .
يوم تبدّل الأرض غير الأرض . .. و برزوا لله ... ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
برداشت فوق مبتنى بر اين است كه «ليجزى» متعلق به «برزوا» در آيه 48 باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 28 - 1
1 - هدفمند بودن آفرينش جهان ، مقتضى برپايى قيامت به منظور كيفر بندگان و يا پاداش به آنان
و ما خلقنا السماء . .. بـطلاً... أم نجعل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
يادآورى برابر نبودن سرنوشت مؤمنان با مفسدان، پس از طرح مسأله بى هدف نبودن آفرينش جهان، مى رساند كه اگر مؤمنان و مفسدان يكسان باشند، لازم مى آيد كه جهان آفرينش بى هدف باشد و چون جهان آفرينش هدفمند است، پس بايد سرنوشت اين دو گروه يكسان نباشد. و از آن جايى كه در دنيا يكسان زندگى مى كنند، پس بايد جهان ديگرى (رستاخيز) باشد كه با آنان برخورد متفاوت و متناسب شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 4
4 - جن ، همانند انسان داراى مسؤوليت و كيفر و پاداش در آخرت
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 8 - 11
11 - خداوند ، به علّت در پيش بودن عذاب اخروى ، منافقان را به خاطر اهانت هايشان به پيامبراكرم (صلی الله علیه و آله) عذاب نمى كرد .
و يقولون فى أنفسهم لولا يعذّبنا . .. حسبهم جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 81 - 8
8 - بدعتگذارى و دين سازى از سيئاتى است كه در صورت توبه نكردن از آن ، عذاب هميشگى دوزخ را در پى خواهد داشت .
فويل للذين يكتبون الكتب . .. من كسب سيئة ... هم فيها خلدون
از مصاديق مورد نظر براى «سيئة» به دليل «فويل للذين . ..» بدعتگذارى است كه اصرار بر آن موجب احاطه خطيئه بر بدعتگذار خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 90 - 1،4
1 - سرنگون شدن و به روى افتادن در آتش دوزخ ، كيفر و فرجام بدكاران
و من جاء بالسيّئة فكبّت وجوههم فى النّار
«كَبَّ» (مصدر مجهول «كُبَّت») به معناى سرنگون شدن است. بنابراين «فكبّت وجوههم فى النار»; يعنى، آنان با صورت [توسط مأموران الهى] در آتش سرنگون خواهند شد.
4 - سوختن چهره بدكاران به وسيله آتش دوزخ ، جزاى روى گردانى آنان از آيات الهى
فكبّت وجوههم فى النّار هل تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
از تعبير «هل تجزون. ..» تناسب كيفر با گناه استفاده مى شود و اين تناسب، در مورد آنان كه با صورت در آتش افكنده مى شوند، مى تواند بدان جهت باشد كه آنان روى از حق برمى تافتند (ولوا مدبرين).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 8 - 1
1 - بدكاران در قيامت ، كيفر ديده و با كردار نارواى خود ، روبه رو خواهند شد .
و من يعمل مثقال ذرّة شرًّا يره
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 20 - 16
16 - كسانى كه در دنيا عمر خود را به بطالت ( بازى ، سرگرمى ، آرايش ، تفاخر ، فزون خواهى و . . . ) مى گذرانند ، در
آخرت محكوم به عذاب الهى اند .
أنّما الحيوة الدنيا لعب و لهو . .. و فى الأخرة عذاب شديد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بلد - 90 - 20 - 3
3 - انكار آيات الهى ، آزادنكردن بردگان و غذا ندادن به گرسنگان يتيم و مسكين و توصيه نكردن به صبر و ترحّم ، مايه گرفتارى به آتش فراگير و گريزناپذير
فكّ رقبة . .. و الذين كفروا ... عليهم نار مؤصدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 4
4 - جن ، همانند انسان داراى مسؤوليت و كيفر و پاداش در آخرت
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 39 - 3
3 - حضور جن همچون آدميان ، در صحنه قيامت براى حسابرسى و كيفر و پاداش
فيومئذ لايسـل عن ذنبه إنس و لاجانّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 7 - 5
5 - جن ، همچون انسان ، داراى تكليف و مورد بازخواست خدا و كيفر و پاداش در قيامت
و أنّهم ظنّوا كما ظننتم أن لن يبعث اللّه أحدًا
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه مبعوث شدن انسان ها در قيامت، بيانگر كيفر و پاداش و حسابرسى آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 13 - 8
8 - جن ، موجودى مكلف و مسؤول و مورد مجازات الهى در آخرت
و أنّا لمّا سمعنا الهدى ءامنّا به . .. فلايخاف بخسًا و لا رهقًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 9 - 15
15 - قيامت ، روز مجازات و كيفر كفرپيشگان و حق ستيزان
و نذيقه يوم القيـمة عذاب الحريق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 72 - 3
3 - عذاب شدن كافران حق ستيز و ستيزه جو به آتش دوزخ ، پس از كيفر شدنشان با آب داغ و پر حرارت خواهد بود .
فى الحميم ثمّ فى النار يسجرون
برداشت ياد شده از آمدن «ثمّ» كه نوعاً براى تراخى زمانى است، استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 38 - 9
9 ـ حيوانات داراى نوعى اراده، اختيار، شعور و تكليف و جزا و پاداش در قيامت
أمم أمثالكم . .. ثم إلى ربهم يحشرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 13 - 1
1 - تكذيب گران دين ستيز در قيامت ، با غذاى گلوگير كيفر مى شوند .
و المكذّبين . .. و طعامًا ذا غصّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 33 - 1
1 - مشترك بودن رهبران شرك و كفر اغواگر با توده هاى مشرك و كافر اغوا شده در كيفر و عذاب دوزخ
فإنّهم يومئذ فى العذاب مشتركون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 33 - 1
1 - مشترك بودن رهبران شرك و كفر اغواگر با توده هاى مشرك و كافر اغوا شده در كيفر و عذاب دوزخ
فإنّهم يومئذ فى العذاب مشتركون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 33 - 1
1 - مشترك بودن رهبران شرك و كفر اغواگر با توده هاى مشرك و كافر اغوا شده در كيفر و عذاب دوزخ
فإنّهم يومئذ فى العذاب مشتركون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 97 - 7
7 - پيشوايان گمراهى ، با مجازات دنيوى از مجازات اخروى معاف نخواهند شد .
فى الحيوة . .. لامساس و إنّ لك موعدًا لن تخلفه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 68 - 10
10 ـ مشركان ، آدم كشان و زناكاران ، به روز رستاخيز با كيفر اعمالشان روبه رو خواهند شد .
والذين لايدعون مع اللّه إلـهًا . .. و لايزنون و من يفعل ذلك يلق أثامًا
«ذلك» اشاره است به سه گناهى كه در جمله هاى قبل ياد شده است و «اثام» به معناى جزا و كيفر گناه مى باشد (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 4،7
4 ـ گناه شرك ، آدم كشى و زنا در پى دارنده اشد مجازات در قيامت
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
7 ـ گناه شرك ، آدم كشى و زنا ، در پى دارنده عذاب طولانى و خواركننده در قيامت
و يخلد فيه مهانًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 1،2
1 ـ كسانى كه رو به سوى شرك آرند و دست به آدم كشى و زنا بيالايند ، در قيامت دو چندان عذاب و كيفر خواهند شد .
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
در اين كه چرا افراد ياد شده، دو چندان مجازات خواهند شد، ميان مفسران دو ديدگاه وجود دارد: 1ـ مقصود از «يضاعف. ..» دو چندان شدن مجازات كسانى است كه هر سه گناه شرك، آدم كشى و زنا را با هم مرتكب شوند; زيرا شرك موجب دو چندان شدن مجازات بزه كارى مى شود. برداشت ياد شده و برداشت بعدى مبتنى بر اين نظريه است. 2- مقصود، تشديد مجازات افراد ياد شده است نه دو چندان شدن آن.
2 ـ شرك ، موجب دو چندان شدن كيفر بزه كارى ( آدمكشى ، زنا و . . . ) در قيامت
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 16 - 5
5 - آتش ، وسيله اصلى عذاب و كيفر زيانكاران در قيامت
لهم من فوقهم ظلل من النار و من تحتهم ظلل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 69 - 5
5 - توحيد و شرك ( خدا پرستى و بت پرستى ) ، مبناى داورى خدا و تعيين كيفر و پاداش در روز رستاخيز
اللّه يحكم . .. فيما كنتم فيه تختلفون
با توجه به عبارت پيشين «ما» در «فيما كنتم» به معناى «الذى» است كه به مسأله توحيد و شرك ـ كه محور اختلاف ميان موحدان و مشركان تاريخ بوده است ـ اشاره دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 68 - 10
10 ـ مشركان ، آدم كشان و زناكاران ، به روز رستاخيز با كيفر اعمالشان روبه رو خواهند شد .
والذين لايدعون مع اللّه إلـهًا . .. و لايزنون و من يفعل ذلك يلق أثامًا
«ذلك» اشاره است به سه گناهى كه در جمله هاى قبل ياد شده است و «اثام» به معناى جزا و كيفر گناه مى باشد (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 4،7
4 ـ گناه شرك ، آدم كشى و زنا در پى دارنده اشد مجازات در قيامت
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
7 ـ گناه شرك ، آدم كشى و زنا ، در پى دارنده عذاب طولانى و خواركننده در قيامت
و يخلد فيه مهانًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 41 - 8
8 - كفر و شرك ، جرمى بزرگ و كيفرآور در قيامت
يعرف المجرمون بسيمـهم فيؤخذ بالنوصى و الأقدام
توصيف كافران و مشركان، به «جرم پيشه»، مى تواند بيانگر برداشت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 5 - 13
13 - آتشِ فروزان ، كيفر شياطين در قيامت
و أعتدنا لهم عذاب السعير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 39 - 9
9 - شياطين ، مورد مؤاخذه و مجازات در روز قيامت *
نقيّض له شيطـنًا . .. أنّكم فى العذاب مشتركون
عذاب شدن شياطين، مى تواند دال بر تكليف آنان باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 37 - 1
1 - طغيان گران با حضور در صحنه قيامت ، كردار خويش را به ياد آورده و جهنم را حاضر خواهند يافت .
يوم يتذكّر . .. و برّزت الجحيم لمن يرى . فأمّا من طغى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 8 - 3،7
3 - خداوند ، كيفر دهنده طغيان گران و تهديد كننده آنان به كيفر هاى اخروى است .
ليطغى . .. إنّ إلى ربّك الرجعى
مراد از بيان بازگشت انسان ها به خداوند، توجّه دادن طغيان گران ـ كه در آيات پيشين مطرح بودند ـ به كيفرهاى الهى است.
7 - خداوند ، پيامبر (صلی الله علیه و آله) را به تدبير امور آن حضرت و مجازات اخروى مخالفان طغيان گر او ، وعده داد .
ليطغى . .. ربّك
خطاب در «ربّك»; چه ويژه پيامبر(صلی الله علیه و آله) باشد و چه هر مخاطبى را شامل گردد ـ كه در نتيجه پيامبر(صلی الله علیه و آله) بارزترين مصداق مورد نظر خواهد بود ـ برداشت ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 26 - 2
2 - نوشاندن آب جوشان و خونابه زخم به دوزخيانِ طغيان گر ، كيفرى هم طراز با طغيان گرى آنان است .
إلاّ حميمًا و غسّاقًا . جزاء وفاقًا
چنانچه كلمه «جزاء» حال براى «حميماً و غسّاقاً» باشد، نكته بالا قابل استفاده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 12
12 ـ مجازات اخروى ستمكاران بزرگ از نخستين لحظات احتضار و مرگ آغاز خواهد شد.
و لو ترى إذ الظلمون فى غمرت الموت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 42 - 8
8- كيفر ستمگران در قيامت بسيار شديد و هولناك است .
و لاتحسبنّ الله غـفلاً عمّا يعمل الظـلمون إنما يؤخّرهم ليوم تشخص فيه الأبصـر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 87 - 7،11
7- ذوالقرنين ، به معاد و وجود كيفر سخت اخروى براى ظالمان ، معتقد بود .
قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه ثمّ يردّ إلى ربّه فيعذّبه عذابًا نكرًا
11- كيفر اخروى ستم كاران ، جلوه اى از ربوبيّت الهى است .
يردّ إلى ربّه فيعذّبه عذابًا نكرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 47 - 4
4 - بيشتر ظالمان ، بى خبر از كيفر هاى دنيوى و اخروى خويش
و لـكنّ أكثرهم لايعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 161 - 21
21 ـ ظلم ، جلوگيرى از راه خدا ، به ناحق خوردن مال مردم ، موجب عقوبت هاى دنيوى و عذاب اخروى
فبظلم من الذين هادوا حرمنا . .. و أعتدنا للكفرين منهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 8
8 ـ امتناع از عبادت خداوند به دليل گردن فرازى و خودبرتربينى ، موجب عذاب دردناك در قيامت
و اما الذين استنكفوا و استكبروا فيعذبهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 13 - 1،2
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، مأمور اعلام هراس داشتن خود از پيامد هاى ناگوار اخروى عصيان و نافرمانى خدا به مردم
قل إنّى أخاف إن عصيت ربّى عذاب يوم عظيم
2 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) در خوف و هراس از عذاب قيامت ، در صورت عصيان و نافرمانى كردن
إنّى أخاف إن عصيت ربّى عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 69 - 6
6- سركشان و عصيان گران در قيامت ، هر يك براى چشيدن عذاب ، گرفتار مرحله اى مناسب با كردار خويش خواهند بود .
ثمّ لننزعنّ من كلّ شيعة أيّهم أشدّ
جمله «لننزعنّ. ..» دلالت دارد كه بيرون كشيدن فردى كه از ديگران گنه كارتر است، تا آنجا ادامه خواهد يافت كه هر يك از عصيان گران در جايگاه مناسب خويش قرار گيرند و كيفر ببينند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 113 - 18
18 - عالمان دينى در صورت بى توجهى به تعاليم كتاب هاى آسمانى ، سزاوار توبيخ و ملامت بوده و در قيامت بسزاى كردارشان خواهند رسيد .
قالت اليهود . .. و هم يتلون الكتب ... فاللّه يحكم بينهم يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 188 - 8
8 ـ ترك عمل به وظيفه و ادعاى انجام آن و انتظار ستايش در برابر عملى كه انجام نشده ، ناپسند و موجب عذاب دنيا و آخرت است .
و يحبّون ان يحمدوا . .. فلا تحسبنّهم بمفازة من العذاب و لهم عذاب اليم
تكرار كلمه عذاب دلالت بر اين دارد كه آنها به دو عذاب گرفتار مى شوند، و به نظر مى رسد يكى از آن دو، عذاب دنيوى و ديگرى عذاب اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 2
2 ـ عذاب و كيفر اخروى انسان ها ، نتيجه عملكرد خود آنان
ذلك بما قدّمت ايديكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 105 - 18
18 ـ اعمال و رفتار هر يك از گمراهان و هدايت يافتگان داراى بازتاب و سزايى مناسب در قيامت
فينبئكم بما كنتم تعملون
هدف از جمله «فينبئكم بما . ..» ترغيب مردمان به هدايت و پذيرش تعاليم قرآن و تهديد كفرپيشگان و منحرفان به عذاب است و چون مجرد آگاه سازى به اعمال و كردار براى تهديد و ترغيب كافى نيست بنابراين جمله «فينبئكم» كنايه از پاداش دهى و به كيفررسانى خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 27
27 ـ جزاى اعمال در آخرت، متناسب با نوع عمل و روحيات عمل كننده است.
اليوم تجزون عذاب الهون . .. كنتم عن ءايته تسكتبرون
خداوند در برابر روحيه استكبارى و خودبرتربينى ظالمان، آنان را به عذاب خواركننده (الهون) وعده مى دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 108 - 20
20 ـ قيامت روز پاداش و كيفر اعمال است.
و كذلك زينا لكل أمة عملهم . .. فينبئهم بما كانوا يعملون
مطلع ساختن آدميان بر اعمالشان در قيامت، كنايه از مجازات و يا پاداش آنان مى تواند باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 147 - 4،5
4 ـ حضور در صحنه قيامت و برخورد با سزاى اعمال دنيوى ، فرجام همه انسانهاست .
لقاء الأخرة
كلمه «لقاء» (رسيدن و برخورد كردن) مصدرى است كه به مفعولش اضافه شده و فاعل آن محذوف است ; يعنى: «و لقائهم الأخرة».
5 ـ كيفر انسان ها در قيامت ، بازتاب اعمال خود آنان است .
هل يجزون إلا ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 4
4 ـ كيفر هر كار بد در قيامت ، كيفرى متناسب با همان كار بد خواهد بود .
جزاء سيئة بمثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 4
4- كيفر و پاداش الهى به انسان ها در قيامت ، كاملاً مطابق و متناسب با كم و كيف رفتار آدمى است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 111 - 7،10
7- همه انسان ها ، سزاى اعمال خويش را در قيامت ، به طور كامل دريافت خواهند كرد .
يوم . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
«توفّى» (از ماده توفية) به معناى پرداخت و دريافت كامل است.
10- دنيا ، ميدان عمل و آخرت صحنه دريافت پاداش و كيفر است .
يوم تأتى . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 49 - 15
15- كيفر هاى الهى ، در آخرت ، بازتاب اَعمال انسان است .
و وجدوا ما عملوا حاضرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 112 - 5
5 - پاداش اعمال در قيامت ، عادلانه و به دور از هرگونه نقص و كاستى است .
و من يعمل . .. فلايخاف ظلمًا و لاهضمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 82 - 2
2 - قيامت ، روز محاسبه كردار آدميان و مجازات و پاداش در تعليمات ابراهيم
و الذى أطمع أن يغفرلى خطيئتى يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 54 - 5
5 - تجسم اعمال آدميان ، به صورت كيفر و پاداش در آخرت
فاليوم لاتظلم نفس شيئًا و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون
آمدن تعبير «لاتجزون إلاّ ما» به جاى «لاتجزون إلاّ بما كنتم تعملون» (با ذكر «باء» مقابله)، مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه خودِ اعمال آدمى در روز رستاخيز، به صورت كيفر و پاداش به او برگردانده خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 53 - 4
4 - قيامت ، روز حسابرسى اعمال و پاداش و جزا
هـذا ما توعدون ليوم الحساب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 40 - 16
16 - علم گسترده الهى به عملكرد انسان ها ، پشتوانه كيفر و پاداش اخروى آنان
اعملوا ما شئتم إنّه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 15 - 7
7 - اعمال نيك و بد آدمى ، داراى بازتاب در دنيا و درپى دارنده كيفر و پاداش در حيات اخروى
من عمل صـلحًا . .. ثمّ إلى ربّكم ترجعون
تعبير «ثمّ إلى ربّكم» ـ در پى «من عمل صالحاً. ..» ـ مى رساند كه آنچه در صدر آيه شريفه نسبت به بازتاب عمل گفته شده، مربوط به دنيا است و اعمال آدمى پس از آن نيز كيفر و پاداشى در نزد پروردگار خواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 3
3 - تجسم اعمال انسان ، مجازات و پاداش الهى در آخرت براى او
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
برداشت ياد شده با توجه به تعبير «يجزاه» ـ به جاى «يجزى به» ـ استفاده مى شود; زيرا مفاد آن چنين است: «خداوند
انسان را به همان عملش جزا مى دهد [و نه در برابر عملش]».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 15 - 2
2 - قيامت ، روز مواجه شدن با سزاى اعمال است .
يوم الدين
«دين»; يعنى، جزا و به معناى طاعت نيز آمده است (مفردات راغب) و چون معناى اول با قيامت تناسب دارد، در آيه شريفه به معناى جزا مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 18 - 4
4 - قيامت ، روز كيفر دادن اعمال است .
يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 11 - 1
1 - قيامت ، روز جزاى اعمال است .
الذين يكذّبون بيوم الدين
«دين» در معانى «طاعت» و «جزاء» استعمال مى شود و معناى مجازى آن «شريعت» است (مفردات راغب). تناسب معناى «جزاء» با قيامت، دليل برگزيدن اين معنا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 6 - 5،7
5 - مشاهده كردار و مواجه شدن با پاداش و كيفر آن ، از اهداف حشر انسان ها در قيامت
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
حرف «لام» در «ليروا»، بيانگر برداشت ياد شده است. مشاهده اعمال، يا به معناى مشاهده پاداش و كيفر آنها است و يا ناظر به تجّسم اعمال و مشهود بودن آن در قيامت است.
7 - مواجه شدن انسان ها با كردار خود و پاداش يا كيفر آن ، پس از بازگشت آنان از حسابرسى است .
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 9
9 - كيفيت برانگيختن انسان و جزاى اعمال او در قيامت ، متناسب با عملكرد دنيايى او است .
فنسيتها . .. تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 159 - 12
12 ـ عذاب اخروى بازتاب اعمال ناشايست و مداوم آدمى است.
ثم ينبئهم بما كانوا يفعلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 52 - 7
7 ـ بين كردار انسان و مجازات او در آخرت ، تناسب كامل وجود دارد .
ذوقوا عذاب الخلد هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون
«باء» در جمله «هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون» براى مقابله است و اين جمله مى تواند پاسخ اين سؤال باشد كه: چرا كافران به عذاب ابدى دچار خواهند شد؟ (ذوقوا العذاب الخلد) خداوند پاسخ مى فرمايد: اين حكم در مقابل رفتار و متناسب با گناهان خود آنان است. بنابراين بين كيفر (عذاب ابدى) و عمل آدمى، ارتباط و تناسب وجود دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 6
6 - تبديل شدن اعمال ناپسند بدكاران به صورت كيفر در جهان آخرت
فلايجزى الذين عملوا السيّـئات إلاّ ما كانوا يعملون
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه اعمال بدكاران در اين آيه به عنوان خود جزا مطرح شده است; نه «مجزى به»; يعنى، چيزى كه در مقابل آن جزا داده شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 33 - 3
3 - قيامت ، صحنه ظهور عواقب گناه و بدكارى
و بدا لهم سيّئات ما عملوا
چنانچه قبل از «سيّئات» مضاف حذف شده و تقدير آن «جزاء يا عقوبة سيّئات. ..» باشد، برداشت بالا به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 21 - 6،8
6 - كيفر واقعى فاسقان تنبّه ناپذير از بلا هاى دنيا ، به جهان آخرت موكول شده است .
و لنذيقنّهم من العذاب الأدنى دون العذاب الأكبر لعلّهم يرجعون
از تعبير «لعلّهم يرجعون» استفاده مى شود كه «عذاب أدنى» همان بلاهاى دنيوى است كه مى تواند در بازگشت انسان به سوى خدا مؤثر باشد. در اين صورت به قرينه تقابل، مراد از «العذاب الأكبر» عذاب قيامت خواهد بود.
8 - عذاب شدن فاسقان در قيامت ، پس از اتمام حجت با آنان ، در دنيا است .
و لنذيقنّهم من العذاب الأدنى دون العذاب الأكبر لعلّهم يرجعون
بلاهاى هشداردهنده دنيا، نوعى اتمام حجت براى فاسقان است. «لعلّهم يرجعون» نيز نكته بالا را تأييد مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 99 - 4
4ـ جزايى كه در دنيا نصيب فرعونيان شد ، عطيه اى شوم و نيز سزايى كه در آخرت بدان خواهند رسيد ، سزايى ناميمون است .
و أُتبعوا فى هـذه لعنة و يوم القيـمة بئس الرفد المرفود
در آيه شريفه ، سزا و كيفر تحكماً و از روى استهزا به «رفد» (عطيه و بخشش) تشبيه شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 4
4 ـ گناه شرك ، آدم كشى و زنا در پى دارنده اشد مجازات در قيامت
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 1،2
1 ـ كسانى كه رو به سوى شرك آرند و دست به آدم كشى و زنا بيالايند ، در قيامت دو چندان عذاب و كيفر خواهند شد .
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
در اين كه چرا افراد ياد شده، دو چندان مجازات خواهند شد، ميان مفسران دو ديدگاه وجود دارد: 1ـ مقصود از «يضاعف. ..» دو چندان شدن مجازات كسانى است كه هر سه گناه شرك، آدم كشى و زنا را با هم مرتكب شوند; زيرا شرك موجب دو چندان شدن مجازات بزه كارى مى شود. برداشت ياد شده و برداشت بعدى مبتنى بر اين نظريه است. 2- مقصود، تشديد مجازات افراد ياد شده است نه دو چندان شدن آن.
2 ـ شرك ، موجب دو چندان شدن كيفر بزه كارى ( آدمكشى ، زنا و . . . ) در قيامت
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 1
1 - كسانى كه به زنان پاكدامن و مؤمن تهمت زنا مى زنند ، در قيامت بى هيچ تخفيف و ترحمى و به صورت كامل ، كيفر كارشان را دريافت خواهند كرد .
الذين يرمون المحصنـت . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم
ضمير «هم» در «يوفّيهم» و «دينهم» به «قذف كنندگان» (الذين يرمون المحصنات) بازمى گردد و «توفية» (مصدر «يوفّى») به معناى پرداخت به صورت تام و كامل است و مقصود از «دين» ـ به قرينه اين كه آيه شريفه در باره قيامت است ـ جزا مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 29 - 6
6 ـ هشدار هابيل به قابيل درباره بزرگى گناه آدمكشى و سنگينى عقوبت آن در قيامت
ان تبوا باثمى و اثمك فتكون من اصحب النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 68 - 10
10 ـ مشركان ، آدم كشان و زناكاران ، به روز رستاخيز با كيفر اعمالشان روبه رو خواهند شد .
والذين لايدعون مع اللّه إلـهًا . .. و لايزنون و من يفعل ذلك يلق أثامًا
«ذلك» اشاره است به سه گناهى كه در جمله هاى قبل ياد شده است و «اثام» به معناى جزا و كيفر گناه مى باشد (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 7
7 ـ گناه شرك ، آدم كشى و زنا ، در پى دارنده عذاب طولانى و خواركننده در قيامت
و يخلد فيه مهانًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 127 - 2
2 - قوم تكذيب كننده الياس ، در روز قيامت براى حسابرسى و كيفر احضار خواهند شد .
فإنّهم لمحضرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 56 - 1،12،13،14
1 ـ آتش سوزانِ جهنّم ، كيفر كافرانِ به آيات الهى
انّ الذين كفروا باياتنا سوف نُصليهم ناراً
12 ـ وارد ساختن كافران به آتش و عذاب آنان در دوزخ ، بر اساس حكمت خداوند
انّ الذين كفروا باياتنا سوف نصليهم ناراً . .. انّ اللّه كان عزيزاً حكيماً
تذكّر به حكمت خداوند پس از بيان عذاب كافران، اشاره به حكيمانه بودن چنين عملى است.
13 ـ هيچ نيرويى قادر به جلوگيرى از عذاب كافران در دوزخ نخواهد بود .
سوف نصليهم ناراً . .. انّ اللّه كان عزيزاً حكيماً
تذكر به شكست ناپذيرى خداوند پس از بيان اينكه كافران را به دوزخ خواهد برد، اشاره به اين معنا دارد كه مبادا توهّم شود آنان مى توانند على رغم خواست خداوند بر او غلبه كنند و خود را از آتش برهانند.
14 ـ عزت و حكمت الهى ، مقتضى عذاب مستمر دوزخيان كفرپيشه *
انّ الذين كفروا . .. انّ اللّه كان عزيزاً حكيماً
بنابر اينكه جمله «انّ اللّه . .. »، بيان علتى براى «سوف نصليهم ناراً» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 39 - 7
7 ـ عذاب اخروى پيروان شرك و كفر، سزاى اعمالشان در دنياست.
فذوقوا العذاب بما كنتم تكسبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 4
4 ـ همسانى منافقان و كافران ، در استحقاق كيفر شديد و مستمر خداوند در قيامت
وعد اللّه المنفقين و المنفقت و الكفار نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 70 - 9
9 ـ كيفر دنيوى و اخروى كافران و منافقان ، از سنت هاى ثابت الهى
أولئك حبطت أعملهم فى الدنيا و الأخرة . .. ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم قوم نوح .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 13
13 ـ عذاب دردناك و آشاميدنى داغ و جوشان ، كيفر اخروى كفرمداران
و الذين كفروا لهم شراب من حميم و عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 28 - 2
2- كافرانى كه با حالت ظلم به نفس ( كفر ) از دنيا بروند ، در قيامت گرفتار خوارى و ذلت خواهند شد .
إن الخزى اليوم و السوء على الكـفرين . الذين تتوفّـهم الملـئكة ظالمى أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 74 - 10
10 - جاودانگى عذاب جهنم و نبود مرگ در آن ، دليل پاينده تر بودن عذاب كافران از شكنجه و آزارى است كه آنان بر مؤمنان روا مى داشتند .
واللّه خير و أبقى . إنّه من يأت ... لايموت فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 9 - 15
15 - قيامت ، روز مجازات و كيفر كفرپيشگان و حق ستيزان
و نذيقه يوم القيـمة عذاب الحريق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 39 - 11
11 - كافران ، در روز رستاخيز به جاى نيل به ثمره اعمال نيك خويش ، با خدا و كيفر او مواجه خواهند شد .
و الذين كفروا أعمـلهم كسراب بقيعة . .. حتّى إذا جاءه لم يجده شيئًا و وجد اللّه ع
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 83 - 8،9
8 - وعده الهى به گردآورى كافران هر امت ، براى محاكمه و مجازات در قيامت *
و يوم نحشر من كلّ أُمّة فوجًا ممّن يكذّب بـايـتنا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه «حشر» مورد بحث در آيه مربوط به قيامت باشد.
9 - حشر گروهى از كافران هر امت در قيامت و رانده شدن آنان به سوى جايگاه محاكمه و مجازات *
و يوم نحشر من كلّ أُمّة فوجًا ممّن يكذّب بـايـتنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 23 - 12
12 - مجازات كافران و بدكاران در قيامت ، همراه با آگاه شدن از جرم شان است .
إلينا مرجعهم فننبّئهم بما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 24 - 2
2 - رفاه دنيوى كافران ، در قبال عذاب سخت آخرت ، اندك و ناچيز است .
نمتّعهم قليلاً ثمّ نضطرّهم إلى عذاب غليظ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 22 - 4
4 - همانندى و يك سانى مجازات و كيفر زنان و مردان مشرك و كافر در قيامت
احشروا الذين ظلموا و أزوجهم
برداشت ياد شده از آن جا است كه اختصاص به ذكر يافتن «ازواج» (همسران)، مى تواند براى از بين بردن اين توهم باشد كه زنان مشرك و كافر از كيفر الهى معاف اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 33 - 1
1 - مشترك بودن رهبران شرك و كفر اغواگر با توده هاى مشرك و كافر اغوا شده در كيفر و عذاب دوزخ
فإنّهم يومئذ فى العذاب مشتركون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 10
10 - خداوند با كافران بدكردار در قيامت ، بر مبناى عدل و با مؤمنان نيك كردار براساس فضل و لطف خويش برخورد خواهد كرد .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها و من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... يرزقون فيها ب
برداشت ياد شده از آن جا است كه مجازات گناه كاران، تنها به ميزان گناه آنان است; ولى پاداش مؤمنان نيك كردار، بى شمار و افزون بر استحقاق آنان مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 72 - 3
3 - عذاب شدن كافران حق ستيز و ستيزه جو به آتش دوزخ ، پس از كيفر شدنشان با آب داغ و پر حرارت خواهد بود .
فى الحميم ثمّ فى النار يسجرون
برداشت ياد شده از آمدن «ثمّ» كه نوعاً براى تراخى زمانى است، استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 20 - 8
8- قيامت ، روز مجازات كافران با عذابى خواركننده و ذلّت بار
فاليوم تجزون عذاب الهون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 21 - 22
22- روز قيامت و كيفر دهى كافران ، روزى بس بزرگ و توصيف ناپذير *
إنّى أخاف عليكم عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 34 - 11
11- كيفر كافران در قيامت ، نتيجه عملكرد خود آنان
قال فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - ق - 50 - 29 - 5
5ـ كيفر هاى اخروى نتيجه قهرى عملكرد خود كافران ، و نه ظلمى از سوى خدا بر ايشان
قدّمت إليكم بالوعيد . .. و ما أنا بظلّـم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - ق - 50 - 41 - 1
1 - رهنمود خداوند به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، در اميد بستن به قيامت براى جزاى كافران لجوج
فاصبر . .. و استمع يوم يناد المناد
آيات پيشين در زمينه مواجهه نارواى كافران با پيامبر(صلی الله علیه و آله) و لزوم شكيبايى آن حضرت در برابر آنان بود. اكنون در اين آيه، خداوند به پيامبر(صلی الله علیه و آله) مى فرمايد: گوش به زنگ منادى حق براى رستاخيز باش; كنايه از اين كه آن روز كافران، مجازات واقعى خود را خواهند ديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 47 - 7
7 - كيفر هاى دنيوى و برزخى كافران ، سبك تر از كيفر اخروى آنان *
و إنّ للذين ظلموا عذابًا دون ذلك
برداشت ياد شده بنابراين نكته است كه «دون» به معناى پايين تر و خفيف تر باشد و «دون ذلك» اشاره به عذاب دنيوى يا برزخى داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 46 - 3
3 - قيامت ، قرارگاه اصلى براى مؤاخذه و مجازات كافران
سيهزم الجمع . .. و الساعة أدهى و أمرّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 11 - 2
2 - كيفر و عذاب دوزخ براى كافران ، نتيجه و پيامد كوتاهى و تقصيركارى خود آنان است .
فاعترفوا بذنبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 41 - 8
8 - كفر و شرك ، جرمى بزرگ و كيفرآور در قيامت
يعرف المجرمون بسيمـهم فيؤخذ بالنوصى و الأقدام
توصيف كافران و مشركان، به «جرم پيشه»، مى تواند بيانگر برداشت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 4 - 2
2 - قيامت ، روز كيفر ديدن كم فروشان
ألا يظنّ أُولـئك أنّهم مبعوثون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 35 - 1
1 ـ دفينه هاى زراندوزان در قيامت وبال گردن و ابزارى براى شكنجه و عذاب آنان ، خواهد گشت .
و الذين يكنزون الذهب و الفضة . .. يوم يحمى عليها فى نار جهنم فتكوى بها جباههم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 75 - 5
5- كمترين تمايل به كافران از سوى رهبران دينى ، گناهى نابخشودنى و داراى كيفرى مضاعف در دنيا و آخرت
لقد كدتّ تركن إليهم شيئًا قليلاً. إذًا لأذقنـك ضعف الحيوة و ضعف الممات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 8
8 ـ كيفر اخروى گناه در صورتى است كه گنهكار تا حضور در صحنه قيامت مورد عفو الهى قرار نگيرد.
و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
برداشت فوق با توجه به توضيح برداشت قبل معلوم مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 33 - 3
3 - قيامت ، صحنه ظهور عواقب گناه و بدكارى
و بدا لهم سيّئات ما عملوا
چنانچه قبل از «سيّئات» مضاف حذف شده و تقدير آن «جزاء يا عقوبة سيّئات. ..» باشد، برداشت بالا به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 3
3 ـ بدكاران در قيامت ، گرفتار كيفر اعمال بد خويش خواهند شد .
و الذين كسبوا السيئات جزاء سيئة بمثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 101 - 5
5 - قيامت ، روز مجازات و كيفر گنه پيشگان
و ساء لهم يوم القيـمة حملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 5
5 - دنيا ، سرايى نيست كه در آن بتوان گنه كاران را به كيفر گناهانشان رساند .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
«يومئذ» ظرف و متعلق به «يوفّيهم» است. بنابراين تقديم آن بر «يوفّيهم» يا به خاطر اهتمام به ذكر «قيامت» و يا براى بيان حصر مى باشد. برداشت ياد شده، مبتنى بر احتمال دوم است; زيرا در اين صورت معناى آيه چنين مى شود: تنها در آن روز (قيامت) است نه روزى ديگر (دنيا) كه خداوند، جزاى آنان را به صورت تام و كامل خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 40 - 4
4- عذاب هاى دنيوى مجرمان ، پيش درآمد كيفر نهايى آنان در آخرت
أهلكنـهم إنّهم كانوا مجرمين . .. إنّ يوم الفصل ميقـتهم أجمعين
از ارتباط اين آيه با آيات پيشين، مطلب ياد شده قابل استفاده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 49 - 3
3 - مجازات هاى سخت مجرمان در قيامت ، براساس محاسبه و سنجشى عادلانه و به دور از گزاف و ظلم است .
يوم يسحبون . .. إنّا كلّ شىء خلقنـه بقدر
با توجه به ارتباط اين آيه با آيه قبل ـ كه در زمينه مجازات سخت مجرمان در قيامت است ـ برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 40 - 5
5 - توجه به كيفر بى چون و چراى گناه كاران در قيامت ، بازدارنده خلق از كفر و تكذيب نعمت هاى خداوند
فيومئذ لايسـل عن ذنبه . .. فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه خداوند پس از بيان راه نداشتن چون و چرا در برنامه هاى قيامت براى گناهكاران، خلق را به پرهيز از تكذيب نعمت ها توجه داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 12 - 4
4 - گنه كاران و تكذيب كنندگان كيفر هاى اخروى ، در قيامت به كيفر گناه و تكذيب خود گرفتار خواهند شد .
بل تكذّبون بالدين . .. يعلمون ما تفعلون
مطرح ساختن كتابت و علم كاتبان ـ به قرينه «بل تكذّبون بالدين» ـ هشدارى به تكذيب گران است كه عمل آنان بى كيفر نخواهد ماند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 114 - 20
20 - عذاب بزرگ قيامت ، فرجام بازدارندگان مردم از ورود به مساجد براى ياد خدا
و من أظلم ممن منع مسجد اللّه . .. و لهم فى الأخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 60 - 9
9 - « عن الصادق ( ع ) قال : إنّ فى جهنّم لوادياً للمتكبّرين يقال له سقر ، شكى إلى اللّه شدّة حرّه [ و ] سأله أن يتنفّس فأذن له فتنفّس فأحرق جهنّم ;
از امام صادق(ع) روايت شده در جهنم وادى است براى متكبران به نام «سقر» كه از شدت حرارتش به خدا شكايت كرد و از او خواست تا نفسى بكشد، و خدا به او اجازه تنفس داده، پس نفس كشيد كه در پى آن جهنم سوزان گرديد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 15،16
15 ـ عذاب بزرگ اخروى پيامد و كيفر ستيزه جويى با خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) و فسادگرى در زمين
و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
16 ـ مجازات دنيوى محاربان و فسادانگيزان در مقايسه با مجازات اخروى آنان ، بسى اندك و ناچيز است .
ذلك لهم خزى فى الدنيا و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
تصريح به بزرگى عذاب محاربان در آخرت در مقابل كيفر دنيوى آنان، گوياى برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 8 - 7
7 - خداوند ، پيامبر (صلی الله علیه و آله) را به تدبير امور آن حضرت و مجازات اخروى مخالفان طغيان گر او ، وعده داد .
ليطغى . .. ربّك
خطاب در «ربّك»; چه ويژه پيامبر(صلی الله علیه و آله) باشد و چه هر مخاطبى را شامل گردد ـ كه در نتيجه پيامبر(صلی الله علیه و آله) بارزترين مصداق مورد نظر خواهد بود ـ برداشت ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 24
24 - كيفر مستكبران و مستضعفان كافر در قيامت ، متناسب با كردار بد آنان است .
و قال الذين استضعفوا للذين استكبروا . .. و جعلنا الأغلـل فى أعناق الذين كفروا هل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 24
24 - كيفر مستكبران و مستضعفان كافر در قيامت ، متناسب با كردار بد آنان است .
و قال الذين استضعفوا للذين استكبروا . .. و جعلنا الأغلـل فى أعناق الذين كفروا هل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 113 - 17
17 - خداوند ، در قيامت ميان يهود ، نصارا و مشركان داورى كرده آنان را بسزاى گفته ها و اتهام هاى ناروايشان خواهد رساند .
فاللّه يحكم بينهم يوم القيمة فيما كانوا فيه يختلفون
مراد از حكومت و داورى خدا در قيامت، مجرد بيان حق نيست; زيرا خداوند حقايق را با نازل كردن قرآن بيان داشته و آيه مورد بحث نيز پندار باطل يهود و نصارا را روشن ساخته است. بنابراين، مقصود از «يحكم ...» به كيفر رساندن متخلفان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 113 - 17
17 - خداوند ، در قيامت ميان يهود ، نصارا و مشركان داورى كرده آنان را بسزاى گفته ها و اتهام هاى ناروايشان خواهد رساند .
فاللّه يحكم بينهم يوم القيمة فيما كانوا فيه يختلفون
مراد از حكومت و داورى خدا در قيامت، مجرد بيان حق نيست; زيرا خداوند حقايق را با نازل كردن قرآن بيان داشته و آيه مورد بحث نيز پندار باطل يهود و نصارا را روشن ساخته است. بنابراين، مقصود از «يحكم ...» به كيفر رساندن متخلفان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 39 - 7
7 ـ عذاب اخروى پيروان شرك و كفر، سزاى اعمالشان در دنياست.
فذوقوا العذاب بما كنتم تكسبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 21 - 2
2 - شرك پيشگان منكر ربوبيت خدا ، سزاوار گرز هاى آهنين در دوزخ
و لهم مقـمع من حديد
«مقمعة» (مفرد «مقامع») به معناى گرز است. پس «مقامع من حديد»; يعنى، گرزهاى آهنين.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 22 - 4
4 - همانندى و يك سانى مجازات و كيفر زنان و مردان مشرك و كافر در قيامت
احشروا الذين ظلموا و أزوجهم
برداشت ياد شده از آن جا است كه اختصاص به ذكر يافتن «ازواج» (همسران)، مى تواند براى از بين بردن اين توهم باشد كه زنان مشرك و كافر از كيفر الهى معاف اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 33 - 1
1 - مشترك بودن رهبران شرك و كفر اغواگر با توده هاى مشرك و كافر اغوا شده در كيفر و عذاب دوزخ
فإنّهم يومئذ فى العذاب مشتركون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 83 - 9
9 - قيامت ، روز كيفر مشركان به خاطر ستيزه گرى هاى آنان با پيام حق
حتّى يلـقوا يومهم الذى يوعدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 60 - 4
4 ـ خداوند ، مشركان صدر اسلام رابه خاطر افترا بستن و تحريم حلال ها ، به كيفر سخت قيامت تهديد كرد .
فجعلتم منه حراماً و حللا . .. و ما ظن الذين يفترون على اللّه الكذب يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 101 - 1،2
1 - كيفر روى گردانى از قرآن ، در قيامت همانند بارى سنگين بر دوش اعراض كنندگان خواهد بود .
من أعرض عنه . .. وزرًا . خـلدين فيه ... حملاً
«حمل» به محمولى گفته مى شود كه نظير بارى كه بر سر يا پشت نهند، آشكار باشد (لسان العرب). نكره بودن آن، گوياى گران بارى آن است.
2 - عقوبت و پى آمد هاى اخروى روى گردانان از قرآن ، ابدى و جدايى ناپذير است .
وزرًا . خـلدين فيه و ساء لهم
مرجع ضمير «فيه»، «وزراً» در آيه قبل است. خلودِ در «وزر»، به معناى جاودانگى در آثار و تبعات آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 25 - 2
2- كيفر كسانى كه قرآن را اسطوره مى خوانند ، در قيامت بدون هيچ كاستى داده خواهد شد .
قالوا أسـطر الأولين . ليحملوا أوزارهم كاملة يوم القيـمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 16
16 ـ مجازات دنيوى محاربان و فسادانگيزان در مقايسه با مجازات اخروى آنان ، بسى اندك و ناچيز است .
ذلك لهم خزى فى الدنيا و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
تصريح به بزرگى عذاب محاربان در آخرت در مقابل كيفر دنيوى آنان، گوياى برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 8 - 11
11- ذلّت و شكست ، مجازات دنيوى فسادانگيزان و عذاب حهنّم ، كيفر اخروى آنان است .
لتفسدنّ فى الأرض . .. و إن عدتم عدنا و جعلنا جهنّم للكـفرين حصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 13 - 1
1 - تكذيب گران دين ستيز در قيامت ، با غذاى گلوگير كيفر مى شوند .
و المكذّبين . .. و طعامًا ذا غصّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 127 - 2
2 - قوم تكذيب كننده الياس ، در روز قيامت براى حسابرسى و كيفر احضار خواهند شد .
فإنّهم لمحضرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 127 - 3
3 - تكذيب كنندگان پيامبران و اديان الهى ، براى حسابرسى و كيفر در روز قيامت احضار خواهند شد .
فإنّهم لمحضرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 5 - 11
11ـ منكران معاد و ربوبيت خدا در روز قيامت به غل ها و زنجيرهايى كه بر گردنشان آويخته مى شود ، گرفتار خواهند شد .
أُولـئك الأغلـل فى أعناقهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 3
3ـ انكار كنندگان كتاب هاى آسمانى ، به كيفر و مجازات اخروى گرفتار خواهند شد .
و إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم ربك أعمـلهم
قابل ذكر است كه مفسران درباره كلمه «لما» و معنا و جايگاه آن در آيه شريفه، سخنان بسيارى دارند. علاقه مندان را به كتابهاى مفصل تفسيرى و ادبى ارجاع مى دهيم. آنچه به نظر تكلفى ندارد اين است كه «لمّا» شرطيه است و فعل آن محذوف مى باشد كلام با تقدير آن چنين مى شود: إنّ كلاًّ لما أتتهم الساعة ليوفينّهم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 12 - 4
4 - گنه كاران و تكذيب كنندگان كيفر هاى اخروى ، در قيامت به كيفر گناه و تكذيب خود گرفتار خواهند شد .
بل تكذّبون بالدين . .. يعلمون ما تفعلون
مطرح ساختن كتابت و علم كاتبان ـ به قرينه «بل تكذّبون بالدين» ـ هشدارى به تكذيب گران است كه عمل آنان بى كيفر نخواهد ماند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 41 - 42
42 ـ خوارى و رسوايى در دنياو عذاب بزرگ آخرت ، كيفر منافقان و يهوديان شتابگر در كفر
من الذين قالوا ءامنا بافواههم . .. لهم فى الدنيا خزى و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 4
4 ـ همسانى منافقان و كافران ، در استحقاق كيفر شديد و مستمر خداوند در قيامت
وعد اللّه المنفقين و المنفقت و الكفار نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 70 - 9
9 ـ كيفر دنيوى و اخروى كافران و منافقان ، از سنت هاى ثابت الهى
أولئك حبطت أعملهم فى الدنيا و الأخرة . .. ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم قوم نوح .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 85 - 21
21 - شديدترين عذاب هاى اخروى ، كيفر يهوديانى است كه پيمان هاى الهى را شكستند .
إذ أخذنا ميثقكم . .. و يوم القيمة يردون إلى أشد العذاب
اضافه «أشد» (سخت ترين) به «العذاب» اضافه صفت به موصوف است; يعنى، «العذاب الأشد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 113 - 17
17 - خداوند ، در قيامت ميان يهود ، نصارا و مشركان داورى كرده آنان را بسزاى گفته ها و اتهام هاى ناروايشان خواهد رساند .
فاللّه يحكم بينهم يوم القيمة فيما كانوا فيه يختلفون
مراد از حكومت و داورى خدا در قيامت، مجرد بيان حق نيست; زيرا خداوند حقايق را با نازل كردن قرآن بيان داشته و آيه مورد بحث نيز پندار باطل يهود و نصارا را روشن ساخته است. بنابراين، مقصود از «يحكم ...» به كيفر رساندن متخلفان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 41 - 42
42 ـ خوارى و رسوايى در دنياو عذاب بزرگ آخرت ، كيفر منافقان و يهوديان شتابگر در كفر
من الذين قالوا ءامنا بافواههم . .. لهم فى الدنيا خزى و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 55 - 6
6 ـ آتش سوزان جهنم ، كيفر آتش افروزان و اخلالگران عليه پيامبران
و كفى بجهنّم سعيراً
«سعير»، به معناى آتش برافروخته و سوزان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 79 - 4
4- گفته ها و ادعا هاى بى اساس در مورد كفر و ايمان و آثار آنها ، داراى عقوبت و عذاب
سنكتب ما يقول و نمدّ له من العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 29 - 1
1- اگر فرشتگان ادعاى الوهيت كنند ، به عذاب دوزخ گرفتار خواهند شد .
و من يقل منهم إنّى إلـه من دونه فذلك نجزيه جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 47 - 2
2 - مرگ و نابودى ، كيفر قطعى و رهايى ناپذير گناه دروغ بستن بر خدا و ادعاى دروغين نبوت
فما منكم من أحد عنه حـجزين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 25 - 1،6
1 - خداوند فرعون را در پى ادعاى ربوبيت ، به عذاب سخت دنيا و آخرت گرفتار ساخت .
فأخذه اللّه نكال الأخرة و الأولى
فاء در «فأخذه. ..»، آن را بر آيه قبل (فقال أنا ربّكم الأعلى) تفريع كرده است.
6 - خداوند ، فرعون را به دليل تكذيب رسالت و معجزه موسى ( ع ) و عصيانگرى و ادعاى ربوبيت ، هلاك ساخت .
فكذّب و عصى . .. فقال أنا ربّكم الأعلى . فأخذه اللّه نكال الأخرة و الأولى
مى توان گفت: فاء در «فأخذه اللّه»، كيفر را بر تمام كارهاى فرعون كه در آيات قبل آمده بود، تفريع كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 263 - 9
9 ـ بى نيازى خداوند از انفاق آدميان و بردبارى او در كيفر دادن به انفاق كنندگانِ آزاررسان
قول . .. و اللّه غنىّ حليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 60 - 15
15 - آزار و اذيت زنان مؤمنان ، كيفرى سخت دارد .
لئن لم ينته المنـفقون . .. لنغرينّك بهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 156 - 4
4 - تهديد ثموديان از سوى صالح ( ع ) ، به عذاب و كيفر سخت الهى در صورت رساندن هرگونه گزندى به ناقه
و لاتمسّوها بسوء فيأخذكم عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 57 - 7
7 - خداوند ، براى آزاردهندگان خود و پيامبرش ، عذابى خواركننده تدارك ديده است .
إنّ الذين يؤذون اللّه . .. و أعدّ لهم عذابًا مهينًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 217 - 33
33 ـ كفر و ارتداد ، موجب خُلود در جهنّم و حَبط عمل در دنيا و آخرت
و من يرتدد منكم عن دينه فيمت و هو كافر فاولئك حبطت اعمالهم . .. و اولئك اصحاب ال
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 86 - 16
16 - گمراهى پس از هدايت و شركورزى پس از توحيد ، زمينه ساز گرفتارى به خشم سنگين و پايدار خداوند و عذابى سخت و طولانى از جانب او
أضلّهم السامرىّ . .. أم أردتّم أن يحلّ عليكم غضب من ربّكم
«حلول غضب» بر رسوخ و دوام آن و نكره بودن «غضب» بر عظمت آن دلالت دارد. فرود آمدن غضب الهى، كنايه از نزول عذاب است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 11 - 8
8 - ارتداد از دين ، گناهى نابخشودنى و درپى دارنده عذاب جاودان اخروى است .
و من الناس من يعبد اللّه على حرف . .. خسر الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 9 - 2
2 - شياطينى كه با صعود به آسمان ، آهنگ استراق سمع كنند ، به عذاب دائم الهى دچار خواهند شد .
و لهم عذاب واصب
«واصب» به معناى دائم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 10 - 4،5
4 - شياطينى كه دزدانه به آسمان نزديك صعود كنند و به جمع آورى اطلاعات و اخبار بپردازند ، با گلوله آتشين ، مؤثر و سوراخ كننده ، مورد تعقيب و اصابت قرار خواهند گرفت .
إلاّ من خطف الخطفة فأتبعه شهاب ثاقب
«شهاب» به شعله اى از آتش افروخته (گلوله آتشين) گفته مى شود. «ثاقب» نيز به معناى نافذ و سوراخ كننده است.
5 - شياطين ، پيش از استفاده از اطلاعات و اخبار غيبى از آسمان ، نابود مى شوند .
إلاّ من خطف الخطفة فأتبعه شهاب ثاقب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 8
8 ـ امتناع از عبادت خداوند به دليل گردن فرازى و خودبرتربينى ، موجب عذاب دردناك در قيامت
و اما الذين استنكفوا و استكبروا فيعذبهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 124 - 10
10 ـ ذلت و خوارى، كيفر استكبار سردمداران مجرم است.
أكبر مجرميها . .. و إذا جاءتهم ءاية ... سيصيب الذين أجرموا صغار عنداللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 35 - 1
1 - عذاب دوزخ ، كيفر شرك و استكبار ، در مقابل كلمه توحيد
إنّهم كانوا إذا قيل لهم لا إلـه إلاّاللّه يستكبرون
برداشت ياد شده از آن جا است كه جمله «إنهم كانوا إذا. ..» تعليل براى جملات پيشين است كه در آنها از دوزخى بودن كافران و مشركان سخن به ميان آمده بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 39 - 2
2 - عذاب دردناك دوزخ ، كيفرى عادلانه و متناسب با رفتار شرك آلود و استكبار در برابر حق
العذاب الأليم . و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 47 - 7
7 - استكبار و به استضعاف كشيدن جامعه ، موجب گرفتارى در آتش دوزخ است .
و إذ يتحاجّون فى النار فيقول الضعفـؤا للذين استكبروا إنّا كنّا لكم تبعًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 21
21 ـ استكبار در برابر آيات الهى، عذاب خواركننده پس از مرگ را (در برزخ) به دنبال دارد.
اليوم تجزون عذاب الهون . .. كنتم عن ءايته تستكبرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 57 - 8
8 - استكبار در برابر خدا و آيات او ، درپى دارنده عذاب ذلت بخش و خوار كننده دوزخ
و الذين كفروا و كذّبوا بـَايـتنا . .. عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 7 - 2
2 - برخورد مستكبرانه با آيات الهى ، عذاب آور است .
و إذا تتلى عليه ءايـتنا ولّى . .. فبشّره بعذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 16 - 7
7 - استكبار و عناد در برابر آيات الهى ، موجب استحقاق كيفر دنيوى
فاستكبروا . .. و كانوا بأيـتنا يجحدون . فأرسلنا عليهم ريحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 69 - 5
5- گردن فرازى ( استكبار ) در برابر خداوند رحمان ( گسترده مهر ) ، كارى بس ناروا و درپى دارنده عقوبتى سنگين است .
أيّهم أشدّ على الرحمن عتيًّا
مطرح ساختن نام «رحمان» ـ كه بيان كننده رحمت عام و گسترده خداوند است ـ در كنار عصيان و استكبار برخى از مردمان، مى تواند بيانگر شدّت پستى و ناروايى استكبار در برابر او باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 57 - 8
8 - استكبار در برابر خدا و آيات او ، درپى دارنده عذاب ذلت بخش و خوار كننده دوزخ
و الذين كفروا و كذّبوا بـَايـتنا . .. عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 15 - 10
10 - استهزا و به تمسخر گرفتن آن گاه كه با سزاى تمسخر و استهزا باشد ، ناپسند نيست .
إنما نحن مستهزءون. اللّه يستهزئ بهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 79 - 13
13 ـ خرده گيرى و مسخره كردن مؤمن گناهى بزرگ و در پى دارنده عذاب سخت الهى است .
فيسخرون منهم سخر اللّه منهم و لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 10 - 7،8
7 ـ كافرانى كه پيامبران و عذابهاى موعود آنان را استهزا مى كردند، به همان عذابهاى مورد تمسخر خويش گرفتار شدند.
فحاق بالذين سخروا منهم ما كانوا به يستهزءون
بنابراين كه «ما» موصوله بوده و مراد از آن، عذاب الهى باشد كه در ضمن سخنان پيامبران مطرح مى شده و مورد استهزاى كافران قرار مى گرفته است.
8 ـ كافرانى كه به استهزاى انبياى گذشته مى پرداختند، به عذاب و كيفر استهزاى خود گرفتار شدند.
فحاق بالذين سخروا منهم ما كانوا به يستهزءون
بنابراين كه تقدير آيه «جزاء ما كانوا به يستهزءون» باشد. در اين صورت «ما» در (ما كانوا) مصدريه بوده و مرجع ضمير «به»، به قرينه كلمه «رسل» در صدر آيه مى تواند كلمه «رسول» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 5 - 10
10 ـ عذاب خداوند و سرانجامى شوم در انتظار تكذيب كنندگان و استهزاگران حق (قرآن و ديگر آيات خداوند)
فقد كذّبوا بالحق لمّا جاءهم فسوف يأتيهم أنبؤا ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 32 - 11
11ـ عقوبت هاى نازل شده بر كفرپيشگان و استهزاگران امت هاى گذشته ، دليلى فراروى كافران بر تخلف ناپذيرى تهديد ها و وعيد هاى الهى
إن الله لايخلف الميعاد. و لقد استهزىء برسل من قبلك ... ثم أخذتهم
آيه مورد بحث به لحاظ «ثم أخذتهم . ..» دليلى است براى «حتى يأتى وعد الله إن الله لايخلف الميعاد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 32 - 5
5ـ خداوند پس از مدت ها و گذشت زمانهايى ، كفرپيشگان و استهزاگران انبيا را به عقوبت هاى خويش گرفتار مى ساخت .
فأمليت . .. ثم أخذتهم فكيف كان عقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 5 - 10
10 ـ عذاب خداوند و سرانجامى شوم در انتظار تكذيب كنندگان و استهزاگران حق (قرآن و ديگر آيات خداوند)
فقد كذّبوا بالحق لمّا جاءهم فسوف يأتيهم أنبؤا ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 79 - 16
16 ـ « عن الرضا ( ع ) [ فى قوله تعالى : ] « سخر اللّه منهم » قال : إن اللّه تعالى لايسخر . . . و لكنه تعالى يجازيهم جزاء السخرية . . . ;
از امام رضا (ع) درباره سخن خدا كه فرموده: «خدا آنها را مسخره مى كند» روايت شده: خداوند متعال كسى را مسخره نمى كند . .. ولى در برابر استهزاى منافقان، آنان را مجازات مى كند ... ».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 6 - 14
14 - كيفر مسخره كنندگان راه خدا ، عذابى ذلت بار است .
يتّخذها هزوًا أُولـئك لهم عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 5 - 10
10 ـ عذاب خداوند و سرانجامى شوم در انتظار تكذيب كنندگان و استهزاگران حق (قرآن و ديگر آيات خداوند)
فقد كذّبوا بالحق لمّا جاءهم فسوف يأتيهم أنبؤا ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 96 - 3
3- مشركان استهزاگر پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، به كيفر شديدى تهديد شدند .
المستهزءين. الذين يجعلون مع الله إلـهًا ءاخر فسوف يعلمون
جمله «فسوف يعلمون» (به زودى خواهند دانست) در مقام تهديد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 10 - 1
1 - دوزخ ، پايانى خفّت بار براى دروغ پردازى ها ، استهزاگرى ها و گناه پيشگى كافران
ويل لكلّ أفّاك أثيم . .. اتّخذها هزوًا ... عذاب مهين . من ورائهم جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 36 - 2
2 - بى پاسخ نماندن تمسخر هاى كافران و گرفتارى آنان به نتايج كردار خويش ، امرى طرفه و جالب توجّه است .
هل ثوّب الكفّار ما كانوا يفعلون
استفهام در آيه شريفه براى تقرير و تعجيب است; يعنى، كافران چنين حالتى را گمان نداشته و پيش بينى نمى كردند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 10 - 4
4 - تكذيب و استهزاى مدام آيات الهى ، فرجامى شوم ( عذاب ) در پى دارد .
ثمّ كان عـقبة الذين أسـئوا السوأى
برداشت فوق بنابر اسم بودن «السوأى» براى «كان» و تعليل بودن «أن كذّبوا» براى «السوأى» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 48 - 9
9 - استهزا و تمسخر آيات الهى ، درپى دارنده عذاب ها و گرفتارى هاى دنيايى
إذا هم منها يضحكون . .. و أخذنـهم بالعذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 15 - 2
2 - استهزاى منافقان از سوى خدا ، كيفر تمسخر آنان نسبت به اسلام و جامعه ايمانى است .
إنما نحن مستهزءون. اللّه يستهزئ
آيه مورد بحث، بيانگر سزا و كيفر منافقان استهزا كننده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 10 - 8
8 ـ كافرانى كه به استهزاى انبياى گذشته مى پرداختند، به عذاب و كيفر استهزاى خود گرفتار شدند.
فحاق بالذين سخروا منهم ما كانوا به يستهزءون
بنابراين كه تقدير آيه «جزاء ما كانوا به يستهزءون» باشد. در اين صورت «ما» در (ما كانوا) مصدريه بوده و مرجع ضمير «به»، به قرينه كلمه «رسل» در صدر آيه مى تواند كلمه «رسول» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 15 - 2
2 - استهزاى منافقان از سوى خدا ، كيفر تمسخر آنان نسبت به اسلام و جامعه ايمانى است .
إنما نحن مستهزءون. اللّه يستهزئ
آيه مورد بحث، بيانگر سزا و كيفر منافقان استهزا كننده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 56 - 7
7 - تمسخر تعاليم آسمانى قرآن ، درپى دارنده عذاب الهى
و اتّبعوا أحسن ما أُنزل . .. من قبل أن يأتيكم العذاب... أن تقول ... و إن كنت لمن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 104 - 14
14 - يهوديانِ كافر به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و استهزا كننده او ، مستحق عذابى دردناك هستند .
و للكفرين عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 15 - 2،11
2 - استهزاى منافقان از سوى خدا ، كيفر تمسخر آنان نسبت به اسلام و جامعه ايمانى است .
إنما نحن مستهزءون. اللّه يستهزئ
آيه مورد بحث، بيانگر سزا و كيفر منافقان استهزا كننده است.
11 - از امام رضا ( ع ) روايت شده كه : . . . « إن اللّه تبارك و تعالى . . . لايسخر و لايستهزئ . . . و لكنه عز و جل يجازيهم جزاء السخرية و جزاء الإستهزاء . . . ;
. .. خداى تبارك و تعالى كسى را مسخره و استهزا نمى كند ... بلكه او سزاى مسخره و استهزاى منافقان را مى دهد ...».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 56 - 11
11- نسبت دادن نجات از گرفتارى ـ كه كار خداست ـ به غير او ، مورد مؤاخذه شديد قرار خواهد گرفت .
ثمّ إذا كشف الضرّ عنكم إذا فريق منكم بربّهم يشركون . .. و يجعلون لما لايعلمون نص
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 19 - 1
1 - اشاعه فحشا در ميان مردم ، گناهى بزرگ و در پى دارنده عذابى دردناك در دنيا و آخرت
إنّ الذين يحبّون أن تشيع الفـحشة فى الذين ءامنوا لهم عذاب أليم فى الدنيا و الأخر
«فاحشة» به هر عمل و سخن بسيار زشت گفته مى شود و اين واژه كنايه از گناه زنا و فساد جنسى است. عبارت «أن تشيع الفاحشة» نيز به دو گونه قابل معنا و تفسير كردن است: 1ـ اشاعه فحشا و رواج گناهان جنسى. 2- رواج و پخش اخبار مربوط به فحشا و روابط جنسى ديگران، كه در اين صورت كلمه اى در تقدير است; يعنى، «أن تشيع خبر الفاحشة».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 20 - 4،5
4 - فضل ، رحمت ، رأفت و مهربانى خداوند ، موجب شتاب نكردن او در عذاب اشاعه دهندگان فحشا
و لولا فضل اللّه عليكم و رحمته و أنّ اللّه رءوف رحيم
جواب «لولا» محذوف است و آنچه مى تواند مقدر باشد ـ به قرينه آيه 14 (لمسّكم فيما أفضتم فيه عذاب عظيم) و نيز آيه قبلى كه در آن اشاعه دهندگان فحشا تهديد به عذاب شده اند ـ جمله اى مانند «لعاجلكم بالعقوبة» و يا «لهلكتم» مى باشد.
5 - وضع كيفر سخت براى اشاعه دهندگان فحشا و افشاى چهره توطئه گران « افك » ، از جلوه هاى فضل و رحمت خدا بر مسلمانان صدراسلام
و لولا فضل اللّه عليكم و رحمته
برداشت ياد شده، به خاطر اين است كه آيه شريفه، دهمين و آخرين آيه اى است كه درباره ماجراى «افك» نازل گرديد و قهراً ارتباط نزديكى با اين ماجرا دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 88 - 4
4- رواج دادن فساد در جامعه ، داراى كيفرى فزون تر از آلودگى به فساد است .
الذين كفروا و صدّوا عن سبيل الله زدنـهم عذابًا فوق العذاب بما كانوا يفسدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 20 - 6
6 - فضل و رحمت خدا ، مردم صدراسلام را كه ندانسته در گسترش توطئه « افك » دخالت داشتند ، از گرفتار شدن به
عذاب دنيوى و اخروى نجات بخشيد .
و لولا فضل اللّه عليكم و رحمته
به قرينه آيه پيش و نيز آيه 14، جمله «و لولا فضل اللّه»، به تقدير «و لولا فضل اللّه عليكم و رحمته مسكم عذاب فى الدنيا و الآخرة» مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 33 - 1
1 - نابود شدن بوستان باغداران يمنى ، كيفر و عذاب الهى بر آنان بود .
كما بلونا أصحـب الجنّة . .. بل نحن محرومون ... كذلك العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 14 - 3
3 - نزول كيفر و عذاب الهى بر قوم نوح ، عاد ، فرعون ، ثمود ، لوط و اصحاب ايكه ( قوم شعيب ) به جرم تكذيب پيامبران
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
«حقّ» به معناى «ثَبَتَ» (ثابت و محقق است) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 31 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خود ، از دچار شدن به كيفر كردار قوم نوح ، عاد ، ثمود و اقوام پس از آنان ( لوط و اصحاب ايكه ) در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
مثل دأب قوم نوح . .. و الذين من بعدهم
«دأب» به معناى عادت است و مقصود از «الذين من بعدهم» قوم لوط و اصحاب ايكه است; چنان كه در سوره «ص» آيه 13، به آن تصريح شده است. گفتنى است برابر نظر مفسران «اصحاب أيكه» همان مردم مدين است كه از قوم حضرت شعيب بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 66 - 2،3
2 - مسخ شدن ، مجازات اصحاب سبت و ديگر امت هاى متخلف از احكام خدا
فجعلنها نكلا لما بين يديها و ما خلفها
3 - كيفر اصحاب سبت ، موعظه و پندى براى اهل تقواست .
فجعلنها . .. موعظة للمتقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فيل - 105 - 1 - 4،7،9
4 - برخورد شديد خداوند با فيل داران مهاجم ، جلوه ربوبيت او و فراهم آورنده زمينه رشد براى آيين اسلام بود .
ربّك
اضافه «ربّ» به ضمير در خطاب به رسول اكرم(صلی الله علیه و آله)، بيانگر اين است كه نابودى اصحاب فيل، آن حضرت را در مسير رسالت الهى اش، از تربيت و تدبير الهى برخوردار كرده است.
7 - داستان اصحاب فيل و كيفر ديدن آنان ، حادثه اى عبرت آموز و شايسته تدبر
ألم تر كيف
9 - هشدار خداوند به مخالفان و حرمت شكنان كعبه و تهديد آنان به كيفرى نظير نابودى اصحاب فيل
ألم تر كيف فعل ربّك بأصحـب الفيل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 72 - 1
1 ـ خداوند ، قوم عاد را پس از اصرارشان به شرك و انكار رسالت هود ، به عذابى فراگير گرفتار ساخت .
فأنجينه و الذين معه برحمة منا و قطعنا دابر الذين كذبوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 78 - 5
5 ـ كافران قوم ثمود پس از تمام شدن حجت بر آنان و اصرارشان بر كفرورزى و از ميان بردن ناقه صالح به هلاكت رسيدند .
قال الملأ الذين استكبروا . .. فأخذتهم الرجفة
كلمه «فاء» در «فأخذتهم» نزول عذاب را بر حقايق بيان شده در آيات قبل مرتبط مى سازد كه از آنهاست كفرورزى قوم صالح، پى كردن ناقه و . .. .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 134 - 1
1 ـ فرعونيان پس از مشاهده آيات پنجگانه ( طوفان و . . . ) و اصرارشان بر انكار رسالت موسى ، به عذابى شديدتر مبتلا شدند .
و لما وقع عليهم الرجز قالوا يموسى ادع لنا ربك
«رجز» به معناى عذاب است و «ال» در آن هم مى تواند عهد ذكرى بوده و اشاره به عذابهاى پنجگانه مطرح شده در آيه قبل باشد، و هم مى تواند «ال» در آن عهد ذهنى باشد. در اين صورت اشاره به عذابى غير از عذابهاى ذكر شده دارد كه به دليل روى آورى آنها به موسى و تقاضاى برطرف شدن آن، عذابى بسيار شديدتر از عذابهاى پنجگانه بوده است. برداشت فوق بر اساس احتمال دوم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 36 - 10
10 ـ آن گروه از كافران قريش كه پس از شكست همچنان به كفرورزى خويش ادامه دادند ، از دوزخيان هستند .
و الذين كفروا إلى جهنم يحشرون
تكرار «الذين كفروا» پس از «ثم يغلبون» اشاره به اين دارد كه گروهى از كفار قريش پس از شكست و غلبه مسلمانان به كفر باقى خواهند ماند، آنان سزايشان جهنم است و گروهى اسلام را خواهند پذيرفت و اهل نجات خواهند بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 9 - 2
2 - كافران دوزخى ، از كسانى اند كه پس از اتمام حجت و از روى عمد ، راه كفر و انكار را در پيش گرفته و به تكذيب دين پرداختند .
قالوا بلى قد جاءنا نذير فكذّبنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 73 - 22
22 ـ صالح ( ع ) قوم خويش را به گرفتار آمدن به عذابى دردناك ، در صورت زيان رساندن به ناقه و يا بازدارى آن از چريدن ، هشدار داد .
فذروها تأكل فى أرض اللّه و لاتمسوها بسوء فيأخذكم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 9 - 13
13 - آتش سوزان ، كيفر كفرپيشگان و تمام كسانى كه در راستاى منحرف ساختن مردم از راه خدا و دين او تلاش مى كنند .
و من الناس من يجـدل . .. و نذيقه يوم القيـمة عذاب الحريق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 6 - 13،16
13 - رواج دهندگان باطل ، مستحق عذابى خواركننده اند .
من يشترى لهو الحديث . .. أُولـئك لهم عذاب مهين
16 - جهل و ناآگاهى گمراه سازان مردم ، مانع عذاب آنان نيست .
ليضلّ عن سبيل اللّه بغير علم . .. لهم عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 68 - 4
4 - گمراه سازان به خاطر گمراه ساز بودن شان ، عذاب ديگرى هم دارند .
ربّنا ءاتهم ضعفين من العذاب
دو عذابِ مورد نظر در آيه ـ چنان كه مفسران نيز گفته اندـ براى دو چيز است: يكى گمراهى كافران و ديگرى گمراه سازى آنان. گفتنى است كه چون درخواست كافران پيرو براى عذاب رهبران رو نشده است، مى توان نكته فوق را به دست آورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 21 - 16
16 - سرانجام رويگردانى از آن چه كه خداوند نازل كرده و گردن نهادن به راه شيطان ، آتش شعلهور است .
و إذا قيل لهم اتّبعوا ما أنزل اللّه . .. أوَ لو كان الشيطـن يدعوهم إلى عذاب السع
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 37 - 15
15ـ پيروى از آرا و قوانين برخاسته از هوا هاى نفسانى ، با وجود احكام و قوانين قرآن ، موجب گرفتار شدن به عقوبتهايى از ناحيه خداوند است .
و لـئن اتبعت أهواءهم بعد ما جاءك من العلم مالك من الله من ولىّ و لاواق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 36 - 2
2 ـ اعراض و امتناع از پذيرش آيات الهى بر اثر كبرورزى و خودبرتربينى، در پى دارنده آتش دوزخ است.
و الذين كذبوا بأيتنا و استكبروا عنها أولئك أصحب النار
استكبار به معناى كبرورزى و خودبرتربينى است، و چون اين كلمه با حرف «عن» متعدى شده، متضمن معناى اعراض و امتناع است. بنابراين «استكبروا عنها» يعنى اعرضوا عنها متكبّرين.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 41 - 2
2 ـ تكذيب كنندگان و اعراض كنندگان از آيات الهى در بسترى از آتش جهنم و توده هايى آتشين بر فراز خويش، گرفتار خواهند شد.
لهم من جهنم مهاد و من فوقهم غواش
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 83 - 1
1- اصحاب حجر ( قوم ثمود ) پس از تكذيب رسولان و اعراض از معجزات و آيات الهى ، صبحگاهان گرفتار صداى وحشتناك و غرش سهمگين شدند .
و لقد كذّب أصحـب الحجر المرسلين . و ءاتينـهم ءايـتنا ... معرضين ... فأخذتهم الصي
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 57 - 12
12- محروم شدن از درك پيام هاى قرآن ، كيفر بى اعتنايى به آيات خدا و فرو رفتن در غفلت از گناهان است .
ذكّر بأيـت ربّه فأعرض عنها . .. إنّا جعلنا على قلوبهم أكنّة أن يفقهوه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 9
9- جدال در برابر آياتِ حق و اِعراض از آنها و غفلت از گناهان ، داراى كيفر قطعى است .
ذكّر بأيـت ربّه فأعرض عنها . .. بل لهم موعد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 90 - 4
4 - سوختن چهره بدكاران به وسيله آتش دوزخ ، جزاى روى گردانى آنان از آيات الهى
فكبّت وجوههم فى النّار هل تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
از تعبير «هل تجزون. ..» تناسب كيفر با گناه استفاده مى شود و اين تناسب، در مورد آنان كه با صورت در آتش افكنده مى شوند، مى تواند بدان جهت باشد كه آنان روى از حق برمى تافتند (ولوا مدبرين).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 22 - 5
5 - گرفتار شدن تكذيب كنندگان آيات الهى به عذاب عظيم در قيامت ، حاصل و پى آمد اعراض آنان از آيات خدا ، پس از توجه به آنها است .
و لنذيقنّهم من العذاب . .. دون العذاب الأكبر ... و من أظلم ممّن ذكّر بأيـت ربّه
«و من أظلم. ..» به منزله تعليل آيه قبل است و درصدد تبيين چرايىِ گرفتار آمدن مجرمان به عذاب سخت قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 16 - 3
3 - روى گردانى از آيه خدا پس از تبيين آن ، درپى دارنده عذاب استيصال از جانب خداوند
لقد كان لسبإ فى مسكنهم ءاية جنّتان . .. فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم
احتمال دارد متعلق «أعرضوا» «آية» باشد كه در آيه قبل از آن سخن گفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 3
3 - صاعقه آسمانى ، كيفر روى گردانى از آيات روشن الهى است .
قل أئنّكم لتكفرون بالّذى . .. فإن أعرضوا فقل أنذرتكم صـعقة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 5
5 - صاعقه آسمانى ، كيفر تخلّف قوم عاد و ثمود از دعوت پيامبران خويش
أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 70 - 9
9 ـ هود ( ع ) مردمش را در صورت مقامت بر شرك و پرستش نكردن خداى يگانه به عذاب الهى تهديد كرد .
فأتنا بما تعدنا إن كنت من الصدقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 63 - 16
16 - عبيداللّه حلبى مى گويد : « قال « أذكروا ما فيه » و اذكروا ما فى تركه من العقوبة ;
ايشان (امام صادق(ع)) درباره «أذكروا ما فيه» فرمودند: ياد بياوريد عقوبتى را كه در ترك آن ]تورات[ هست».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 77 - 12
12 ـ بخل ، روى گردانى از حق ، پيمان شكنى و دروغ ، گناه و داراى كيفر
فلما ءاتيهم . .. بخلوا به و تولوا ... بما أخلفوا اللّه ... و بما كانوا يكذبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 69 - 2
2- انسان هاى ناسپاس و روى گردان از حق ، هيچ گاه و در هيچ شرايطى ، از عذاب و كيفر دنيوى خداوند ، در دريا و خشكى در امان نيستند .
فلمّا نجـّكم إلى البرّ أعرضتم . .. أم أمنتم أن يعيدكم فيه تارة أخرى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 4 - 4
4 ـ به هلاكت رساندن امتهاى بى اعتنا به تعاليم دين، از سنتهاى خداوند است. *
و كم من قرية أهلكنها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - غاشيه - 88 - 23 - 5
5 - مردم ، گرچه نبايد بر ايمان مجبور شوند ; ولى بر اعراض و كفر مؤاخذه شده و در آخرت عذاب خواهند ديد .
لست عليهم بمصيطر . إلاّ من تولّى و كفر
حرف «إلاّ» در يك احتمال براى استثناى منقطع است. در نتيجه مفاد اين آيه و آيه بعد، اين است كه: «تو بر هيچ كس سيطره ندارى; لكن اعراض كنندگان كافر در آخرت به عذاب خداوند گرفتار خواهند شد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 8
8 - تكذيب دين و روى گردانى از آن ، در پى دارنده كيفرى تحقيرآميز و گريزناپذير
أرءيت إن كذّب و تولّى . .. كلاّ لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
گرفتن موهاى جلو سر ـ علاوه بر تحقير ـ شخص را به طور كامل تسليم گيرنده آن مى سازد; به گونه اى كه مقاومت سودى نمى بخشد. كيفر ياد شده ـ به قرينه «سندع الزبانية» (در آيات بعد) ـ مربوط به قيامت است; ولى دلالت آيه شريفه بر كيفر دنيوى نيز بعيد نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 55 - 7،8،10
7 - توصيه خداوند به عمل كردن به قرآن ، پيش از دچار شدن به پيامد هاى هلاكت بار ر ها كردن قرآن ( عذاب )
و اتّبعوا أحسن ما أُنزل . .. من قبل أن يأتيكم العذاب
8 - عمل نكردن به تعاليم قرآن ، درپى دارنده عذاب ناگهانى در دنيا
و اتّبعوا أحسن ما أُنزل . .. من قبل أن يأتيكم العذاب بغتة
«بغتة» به معناى ناگهانى است.
10 - عذاب عمل نكردن به تعاليم قرآن ، ناگهانى و غيرقابل پيش بينى است .
و أنتم لاتشعرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 113 - 18
18 - عالمان دينى در صورت بى توجهى به تعاليم كتاب هاى آسمانى ، سزاوار توبيخ و ملامت بوده و در قيامت بسزاى كردارشان خواهند رسيد .
قالت اليهود . .. و هم يتلون الكتب ... فاللّه يحكم بينهم يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 124 - 10
10 - زندگانى دشوار ، اثر طبيعى روى گردانى از ياد خدا و نابينايى در قيامت ، مجازات و كيفر الهى آن است .
فإنّ له معيشة ضنكًا و نحشره يوم القيـمة أعمى
تفاوت در تعبير «فإنّ له. ..» و «نحشره ...» ـ كه دومى به خداوند نسبت داده شده است و اولى بر نفسِ عمل متفرع گرديدهـ ممكن است به مطلب ياد شده اشاره داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 162 - 12
12 ـ دوزخ ، جايگاه شوم ترك كنندگان جهاد ، خيانتكاران و آنانكه پيامبر (صلی الله علیه و آله) را متّهم به خيانتكارى مى كنند .
انّ الّذين تولّوا منكم . .. و ما كان لنبىّ ان يغلّ ... كمن بآء بسخط من اللّه و م
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 1
1 ـ عذاب سخت يهود در آخرت ، دستاورد اعمال نارواى آنان ( نسبت دادن فقر به خدا و كشتن انبيا )
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدّمت ايديكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 20،23
20 ـ عذاب خواركننده در برزخ، جزاى گفتار نادرست درباره خداوند و افتراى به اوست.
اليوم تجزون عذاب الهون بما كنتم تقولون على الله غير الحق
23 ـ گفتن سخن ناحق درباره خداوند، عقوبت سنگين در پى دارد.
بما كنتم تقولون على الله غير الحق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 138 - 7،8
7 ـ وعده الهى به كيفر مشركان به سبب افتراهاى آنان به خدا (ممنوعيت خوردن برخى از چهارپايان و محصولات، سوار نشدن بر برخى از چهارپايان، نبردن نام خدا به هنگام ذبح)
سيجزيهم بما كانوا يفترون
8 ـ افترا بر خداوند از گناهان بزرگ و موجب كيفر اوست.
سيجزيهم بما كانوا يفترون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 139 - 6،7،11
6 ـ كيفر الهى در انتظار مشركانى است كه توصيفهاى ناروا و احكام ساخته خود را به خدا نسبت مى دادند.
سيــجزيهم بما كانوا يفــترون. و قالوا ما فى بطون ... سيجزيهم وصفهم
7 ـ افترا به خداوند و انتساب احكام ساختگى به او، كيفر او را در پى دارد.
و قالوا ما فى بطون . .. سيجزيهم وصفهم
11 ـ كيفر كسانى كه احكام خود ساخته را به خداوند منتسب مى سازند، مجازاتى حكيمانه و عالمانه است.
سيجزيهم وصفهم إنه حكيم عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 4
4- عقوبت افترا به خدا و شرك ، به قدرى شديد و سنگين است كه در صورت وقوع ، همه جنبندگان را فرا مى گيرد .
بربّهم يشركون . .. كنتم تفترون . و يجعلون لله البنـت ... و لو يؤاخذ الله الناس ب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 62 - 12
12- افترا زدن به خداوند و دادن نسبت هاى ناروا به او ، در پى دارنده آتش جهنّم است .
عمّا كنتم تفترون . و يجعلون لله البنـت ... و يجعلون لله ما يكرهون ... لاجرم أن ل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 95 - 6
6- نسبت نارواى فرزندگزينى به خداوند ، درپى دارنده عذاب الهى در قيامت
و كلّهم ءاتيه يوم القيـمة
خبر از حضور در عرصه قيامت، هشدار به عذاب آن روز است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 28 - 9
9- تنها ماندن مشركان در طوفان عذاب ، بازتاب دروغ ها و افتراهايشان به خداوند
بل ضلّوا عنهم و ذلك إفكهم
چنانچه «ذلك» اشاره به عدم نصرت مشركان از سوى آلهه باشد ـ كه از مضمون صدر آيه استفاده مى شود ـ و بعد از «ذلك» كلمه اى در تقدير باشد; يعنى، «ذلك أثر إفكهم» مى توان به نكته ياد شده پى برد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 46 - 1،2
1 - مرگ و هلاكت ، مجازات الهى براى پيامبر (صلی الله علیه و آله) در صورت دروغ بستن بر خداوند
ثمّ لقطعنا منه الوتين
«وتين» نام رگى است در قلب كه اگر بريده شود انسان بى درنگ مى ميرد. (قاموس المحيط)
2 - دروغ بستن بر خداوند ، داراى مجازات مرگ و هلاكت
و لو تقوّل علينا . .. لقطعنا منه بالوتين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 47 - 2
2 - مرگ و نابودى ، كيفر قطعى و رهايى ناپذير گناه دروغ بستن بر خدا و ادعاى دروغين نبوت
فما منكم من أحد عنه حـجزين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 18 - 10
10- نسبت ناروا به خداوند موجب استحقاق هلاكت و عذاب الهى است .
لكم الويل ممّا تصفون
«الويل» در اصل به معناى عذاب و هلاكت است و در جايى استعمال مى شود كه كسى و يا كسانى در معرض هلاكتى باشند كه مستحق آن هستند (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 105 - 8
8- افترا بستن بر پيامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن ، موجب عذاب دردناك اخروى است .
لهم عذاب أليم . إنما يفترى الكذب الذين لايؤمنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 105 - 8
8- افترا بستن بر پيامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن ، موجب عذاب دردناك اخروى است .
لهم عذاب أليم . إنما يفترى الكذب الذين لايؤمنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 11 - 9
9 - فسادگرى و اصلاح ناپذيرى منافقان ، موجب گرفتار آمدن آنان به عذابى دردناك خواهد شد .
و لهم عذاب اليم بما كانوا . .. إذا قيل لهم لاتفسدوا فى الأرض
برداشت فوق مبتنى بر اين است كه: «إذا قيل» عطف بر «يكذبون» در آيه قبل باشد. بر اين مبنا، مفاد جمله «إذا قيل ...» نيز همانند «يكذبون» بيانگر سبب گرفتارى منافقان به عذاب اليم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 12
12 ـ فسادانگيزى در زمين ، موجب مجازات اعدام
من قتل نفساً بغير نفس او فساد فى الارض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 9،15
9 ـ محاربان با خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) به دليل فسادگرى در زمين محكوم به كيفرى سنگين
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله و يسعون فى الارض فساداً ان يقتلوا
بنابر اينكه «يسعون فى الارض» عطف تفسيرى براى «الذين يحاربون» باشد، مى توان گفت داعى بر تفسير محاربان به فسادگران در زمين، بيان علت كيفرى است كه براى آنان ذكر شده است.
15 ـ عذاب بزرگ اخروى پيامد و كيفر ستيزه جويى با خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) و فسادگرى در زمين
و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 25 - 9،12
9ـ فسادگران در زمين به لعنت خداوند و دورى از رحمت او گرفتار خواهند شد .
و الـذين . .. يفـسدون فى الأرض أُولـئك لهم اللعنة
12ـ آنان كه در زمين فساد مى كنند ، به سرايى شوم ( دوزخ ) گرفتار خواهند شد .
و الذين . .. يفسدون فى الأرض ... لهم سوء الدار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 8 - 7
7- تهديد شدن بنى اسرائيل به كيفر مجدد در صورت بازگشت به فتنه گرى ، از سوى خداوند
و إن عدتم عدنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 99 - 3
3 ـ مستضعفان ناتوان از هجرت ، به جهت ماندن در بلاد كفر ، سزاوار كيفرند . *
فاولئك عسى اللّه ان يعفو عنهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 36 - 10
10- گروه ها و اقوامى كه در طول تاريخ ، انبياى الهى را تكذيب كردند ، گرفتار عذاب شدند .
فسيروا فى الأرض فانظروا كيف كان عـقبة المكذّبين
دعوت از مردم براى جهانگردى جهت مطالعه در عاقبت تكذيب كنندگان انبيا، دلالت بر اين دارد كه آنان دچار عذاب شده اند و مطالعه آن عبرت آموز است و اگر چنان چه به مرگ طبيعى مرده بودند، با انسانهاى ديگر تفاوتى نداشتند و در نتيجه مزيتى براى مطالعه نخواهند داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 21 - 12
12 - گرفتار شدن امت هاى متمدن و نيرومند گذشته به عقوبت الهى ، در حال گناه و معصيت
فأخذهم اللّه بذنوبهم
برداشت ياد شده بر اين احتمال استوار است كه «با» در «بذنوبهم» براى ملابست باشد; يعنى، خداوند آنان را در حال گناه كارى شان به كيفر رساند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 22 - 8
8 - نابودى و عقوبت امت هاى نيرومند و متمدن گذشته ، جلوه قدرتمندى و سخت كيفرى خداوند
كانوا هم أشدّ منهم قوّة و ءاثارًا . .. فأخذهم اللّه إنّه قوىّ شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 31 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خود ، از دچار شدن به كيفر كردار قوم نوح ، عاد ، ثمود و اقوام پس از آنان ( لوط و اصحاب ايكه ) در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
مثل دأب قوم نوح . .. و الذين من بعدهم
«دأب» به معناى عادت است و مقصود از «الذين من بعدهم» قوم لوط و اصحاب ايكه است; چنان كه در سوره «ص» آيه 13، به آن تصريح شده است. گفتنى است برابر نظر مفسران «اصحاب أيكه» همان مردم مدين است كه از قوم حضرت شعيب بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 6
6 - صاعقه از كيفر هاى دنيوى خداوند ، براى برخى از امت هاى مشرك پيشين
أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 13 - 4
4 - خداوند ، تهديدكننده مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) به عذابى نظير كيفر امت هاى پيشين ( عاد ، ثمود و فرعون )
ربّك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 17 - 2
2- كيفر هلاكت بار عمومى و فراگير ، براى انسان هاى قبل از نوح ( ع ) به وقوع نپيوسته بود .
و كم أهلكنا من القرون من بعد نوح
خداوند در آيه پيش از سنت خويش مبنى بر هلاكت اقوام كافر و فاسد، خبر داد و آن گاه براى اثبات اين حقيقت، هلاكت قوم نوح و پس از او را يادآور شد. از ذكر داستان نوح و اقوام پس از او، مى توان استفاده كرد كه اقوامى كه به صورت جمعى قبل از نوح(ع) دچار عذاب شده باشند، وجود نداشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 7
7- كيفر الهى به هنگام نزول ، فراگير همه ظالمان و همراهان و ياوران آنان است .
فأغرقنـه و من معه جميعًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 112 - 11
11 ـ كفر مستمر يهود به آيات الهى و كشتن نارواى پيامبران ، موجب ذلت ، درماندگى و گرفتارى آنان به غضب الهى
ضربت عليهم الذّلّة . .. و باءُو بغضب من اللّه و ضربت عليهم المسكنة ذلك بانّهم كا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 94 - 7
7- نسبت دهندگان فرزند به خداوند ، از احاطه كامل او بيرون نستند و مجازات الهى در انتظار آنان است .
لقد أحصيهم وعدّهم عدًّا
در برداشت ياد شده، مرجع ضمير مفعولى در «أحصاهم»، فاعل «قالوا» (در آيات پيشين) گرفته شده است. در اين صورت آيه در مقام تهديد كسانى است كه به فرزندگزينى خداوند قائل مى باشند و مراد از «مشخص بودن تعداد» اين است كه احدى از آنان نمى تواند از عقوبت اين كار بگريزد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 25 - 15
15 - عذاب دردناك دوزخ ، كيفر هر نوع انحراف از حق و تجاوز به حقوق ديگران در محيط مسجد الحرام
و من يرد فيه بإلحاد بظلم نذقه من عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 78 - 16
16ـ فساد هاى جنسى ، درپى دارنده عقوبت هاى الهى است .
هـؤلاء بناتى هنّ أطهر لكم فاتقوا الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 77 - 12
12 - همه انسان ها ، براى كيفر و پاداش به سوى خدا بازمى گردند .
فإلينا يرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 5 - 4
4 - رسيدگى نهايى به كار مردمان و تعيين كيفر و پاداش براى آنان ، از شؤون خداوند
و إلى اللّه ترجع الأُمور
در صورتى كه مراد از«الأمور» كارهاى مربوط به انسان ها باشد; آيه شريفه به فلسفه قيامت و حضور مردم در پيشگاه خداوند، جهت محاسبه اعمال و مشخص شدن فرجام نهايى شان اشاره دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 26 - 3
3 - حساب رسى و كيفر و پاداش بندگان ، مهم ترين خصوصيت معاد و فلسفه برپايى قيامت
و الذين يصدّقون بيوم الدين
مطلب ياد شده، از تعبير «يوم الدين» درباره قيامت، به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 71 - 18
18 ـ هود در انتظار نزول عذاب الهى بر قوم عاد ، پس از ابلاغ رسالت هاى الهى و اصرار آنان بر انكار توحيد و رسالت وى
فانتظروا إنى معكم من المنتظرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 54 - 6
6 ـ هلاكت كافران در جنگ بدر كيفرى از سوى خداوند به سبب تكذيب آيات الهى و انكار رسالت پيامبر (صلی الله علیه و آله)
كدأب ءال فرعون . .. فأهلكنهم بذنوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 71 - 18
18 ـ هود در انتظار نزول عذاب الهى بر قوم عاد ، پس از ابلاغ رسالت هاى الهى و اصرار آنان بر انكار توحيد و رسالت وى
فانتظروا إنى معكم من المنتظرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 72 - 1
1 ـ خداوند ، قوم عاد را پس از اصرارشان به شرك و انكار رسالت هود ، به عذابى فراگير گرفتار ساخت .
فأنجينه و الذين معه برحمة منا و قطعنا دابر الذين كذبوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 12 - 7،9
7 ـ اعدام ، كيفر طعن و توهين به اسلام
و طعنوا فى دينكم فقتلوا
9 ـ مسلمانان صدر اسلام ، موظف بودند در صورت مشاهده طعن و توهين به دين الهى از سوى معاهدان مشرك ، با ايشان به پيكار برخيزند .
و إن نكثوا أيمنهم . .. و طعنوا فى دينكم فقتلوا أئمة الكفر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 8 - 10
10 - منافقان ، نازل نشدن عذاب الهى به خاطر اهانت هاى آنان به رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) را دليل عدم رسالت آن حضرت مى پنداشتند .
و يقولون فى أنفسهم لولا يعذّبنا اللّه بما نقول
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 60 - 9
9 ـ گرفتارى اهل كتاب به لعنت و غضب خداوند ، پرستش طاغوت و مسخ شدنشان به ميمون و خوك ، سزاى رفتار هاى زشت آنان
هل انبئكم بشرّ من ذلك مثوبة عند اللّه من لعنه . .. و عبد الطغوت
كلمه «مثوبة» (سزا و جزا) مى رساند كه غضب و . .. به عنوان پيامدهاى شومى است كه اعمال نارواى اهل كتاب آنها را اقتضا مى كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 101 - 6
6ـ عذاب هاى نازل شده بر اقوام گذشته ( فرعونيان ، عاديان و . . . ) كيفرهايى بود كه آنان خود براى خويشتن فراهم آوردند .
و ما ظلمنـهم و لـكن ظلموا أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 7 - 3
3 - در ديدگاه اصحاب اخدود ، ايمان مردم ، جرمى سنگين و موجب كيفر سوزاندن بود .
ما يفعلون بالمؤمنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 69 - 7
7- كفر به خداوند ، موجب كيفر شدن به وسيله بلا هاى طبيعى
فيرسل عليكم قاصفًا من الريح فيغرقكم بما كفرتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 56 - 9
9 ـ رويش مجدد پوست ، وسيله تداوم چشاندن عذاب به دوزخيان
كلّما نضجت جلودهم بدّلناهم جلوداً غيرها ليذقوا العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 146 - 6
6 ـ جعل احكام سخت و محدود كردن بهره بردارى از مواهب، از انواع مجازاتهاى خداوند براى برخى اقوام بوده است.
و على الذين هادوا حرمنا كل ذى ظفر . .. ذلك جزينهم ببغيهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 7
7 - گرفتن مو هاى بالاى پيشانى تكذيب گران دين و كشاندن ذليلانه آنان به سوى آتش ، كيفر مخالفت آنها با نماز ، هدايت و تقوا
ينهى . عبدًا إذا صلّى ... لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«ناصية» به معناى انتهاى رستنگاه مو از قسمت جلو سر است، ريشه اين كلمه بر «علوّ» دلالت دارد و چون رستنگاه ناصيه در قسمت بالاى سر است، اين نام را بر آن نهاده اند (مقاييس اللغة). قسمت جلو سر را نيز «ناصيه» گويند (تاج العروس). «نسفعن» ـ كه «نون تأكيد» آن به صورت تنوين نوشته مى شود ـ يعنى، چنگ مى زنيم و مى كشانيم و ممكن است به معناى «سياه مى كنيم»، «نشانه مى گذاريم» يا «به خوارى مى كشانيم» باشد. (برگرفته از قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 17 - 1
1 - راه افتادن سيل بنيان كن و درهم كوبيده شدن باغ هاى دل پذير قوم سبا ، كيفر ناسپاسى و كفران آنان بود .
فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم و بدلّنـهم بجنّتيهم . .. ذلك جزينـهم بما كفروا
به قرينه بحث شكر در دو آيه پيش، احتمال دارد مراد از «كفروا» كفران باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 153 - 17
17 ـ گرفتارى يهود به صاعقه ، از بينات الهى براى آنان
فأخذتهم الصعقة بظلمهم ثم اتخذوا العجل من بعد ما جاءتهم البينت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 3،5،6
3 - صاعقه آسمانى ، كيفر روى گردانى از آيات روشن الهى است .
قل أئنّكم لتكفرون بالّذى . .. فإن أعرضوا فقل أنذرتكم صـعقة
5 - صاعقه آسمانى ، كيفر تخلّف قوم عاد و ثمود از دعوت پيامبران خويش
أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
6 - صاعقه از كيفر هاى دنيوى خداوند ، براى برخى از امت هاى مشرك پيشين
أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 13 - 1
1 - تكذيب گران دين ستيز در قيامت ، با غذاى گلوگير كيفر مى شوند .
و المكذّبين . .. و طعامًا ذا غصّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 30 - 12
12 ـ يهود و نصارا ، به دليل اعتقاد شرك آميزشان ( فرزند خدا خواندن عزير و مسيح ) مستحق كيفر مرگ
و قالت اليهود عزير ابن اللّه . .. قتلهم اللّه أنى يؤفكون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 142 - 17
17 ـ خدعه خداوند با منافقان نيرنگ باز ، به مجازات كردن آنان است .
إنّ المنفقين يخدعون اللّه و هو خدعهم
امام رضا(ع) در پاسخ سؤال از معناى خدعه خداوند در آيه فوق فرمود: ان اللّه تعالى . .. لايخادع و لكنه تعالى يجازيهم ... جزاء ... الخديعة ... .
توحيد صدوق، ص 163، ح 1، ب 21; نورالثقلين، ج 1، ص 565، ح 632.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 46 - 2
2- مواد مذاب و گداخته ، مجازات الهى براى گناه پيشگان
إنّ شجرت الزقّوم . .. كغلى الحميم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 70 - 3،19،20،22
3 ـ پيامبر(صلی الله علیه و آله) وظيفه دار بى اعتنايى به كسانى كه آيين آنها بازى و سرگرمى است.
و ذر الذين اتخذوا دينهم لعبا و لهوا
19 ـ هيچ فديه اى از بازيچه قرار دهندگان دين، براى رهايى آنان از عذاب پذيرفته نمى شود.
اتخذوا دينهم لعبا . .. و إن تعدل كل عدل لا يؤخذ منها
20 ـ گرفتارى به عذاب و محروميت از شفاعت، نتيجه بازيچه قرار دادن دين است.
الذين اتخذوا دينهم لعبا و لهوا . .. أولئك الذين أبسلوا بما كسبوا
22 ـ نوشيدنى سوزان و عذاب دردناك قيامت در انتظار بازيچه قراردهندگان دين است.
أولئك الذين أبسلوا . .. لهم شراب من حميم و عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 152 - 5
5 ـ گرفتار شدن به غضب الهى و عجين شدن زندگانى دنيا به ذلت و خوارى ، فرجام پرستشگران غير خدا
إن الذين اتخذوا العجل سينالهم غضب من ربهم و ذلة فى الحيوة الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 61 - 3
3- بت پرستان ، حضرت ابراهيم ( ع ) را به منظور نشان دادن كيفر بت شكنى او به عموم مردم ، احضار كردند .
فأتوا به . .. لعلّهم يشهدون
برداشت ياد شده مبتنى بر اين است كه «يشهدون» به معناى «يحضرون» (حضور پيدا كنند) باشد. بر اساس اين احتمال، مقصود از حضور مردم ـ به تناسب مورد آيه ـ حضور براى ديدن كيفر و عقوبت ابراهيم(ع) خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 68 - 1
1- ابراهيم ( ع ) ، از سوى بت پرستان محكوم به سوزانده شدن در آتش شد .
قالوا حرّقوه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 97 - 1،2
1 - توصيه دسته جمعى مشركان به يكديگر ، مبنى بر ساختن بنايى براى سوزاندن ابراهيم ( ع )
قالوا ابنوا له بنيـنًا فألقوه فى الجحيم
2 - تصميم دسته جمعى مشركان بر سوزاندن ابراهيم ( ع ) در آتشى پرحرارت و پرشعله
فألقوه فى الجحيم
«جحيم» (از ماده «جحمه») به معناى شدت شعله و حرارت آتش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 180 - 30
30 ـ عذاب سخت الهى در قيامت ، فرجام بخلورزى و عدم انفاق از دارايى هاى فزون بر نياز
و لا يحسبنّ الّذين يبخلون بما اتيهم اللّه من فضله
رسول اللّه (صلی الله علیه و آله): ما من ذى رحم يأتى ذا رحمة فيسأله من فضل ما اعطاه اللّه اياه فيبخل عليه الّا خرج له يوم القيامة من جهنّم شجاع يتلمّظ حتى يطوّقه. ثم قرأ «و لا يحسبنّ ... ».
الدر المنثور، ج 2، ص 395.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 77 - 12
12 ـ بخل ، روى گردانى از حق ، پيمان شكنى و دروغ ، گناه و داراى كيفر
فلما ءاتيهم . .. بخلوا به و تولوا ... بما أخلفوا اللّه ... و بما كانوا يكذبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 7
7 ـ عدالت خداوند و دورى ساحت وى از ظلم ، مقتضى مجازات بخيلان و قاتلان انبيا
و لا يحسبنّ الّذين يبخلون . .. ذوقوا عذاب الحريق ... و انّ اللّه ليس بظلاّم للعب
جمله «و اَنّ اللّه . .. » عطف بر «ما قدّمت» مى باشد. بنابراين دليل ديگرى براى گرفتار شدن بخيلان و قاتلان انبيا به دوزخ است. يعنى عدالت خداوند اقتضا مى كند كه ستمگران را عذاب كند، ورنه به ستمديده ظلم شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 37 - 8
8 ـ عذاب خواركننده ، كيفر بخيلان و دعوت كنندگان به بخل
الذين يبخلون . .. و اعتدنا للكافرين عذاباً مهيناً
مراد از كافران در آيه، يا خصوص بخيلان و آمران به بخل است و يا مصداق مورد نظر از آن.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 39 - 9
9 ـ خداوند ، كيفردهنده بخيلان و رياكاران و پاداش دهنده انفاق كنندگان مخلص
الذين يبخلون . .. و انفقوا ... و كان اللّه بهم عليماً
هدف از بيان علم و آگاهى خداوند پس از بيان ايمان و بخل، تهديد بخيلان و رياكاران به كيفر، و پاداش دهى به مؤمنان انفاق كننده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 4
4 ـ كيفر بخيلان و رياكاران ( عذاب ، محروميت از محبت خداوند ، همراهى با شيطان ) ، بازتاب عمل خود آنان است ، نه ستمى از جانب خداوند .
انّ اللّه لا يحبّ . .. الذين يبخلون ... و الذين ينفقون اموالهم رئاء النّاس ... و
جمله «انّ اللّه . .. » مى تواند پاسخى باشد براى اين سؤال كه چرا خداوند مردم را به عذاب و ... مبتلا مى كند. خداوند مى فرمايد اين عذابها ناشى از ستم او نيست، بلكه دستاورد خود بخيلان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 139 - 6،7
6 ـ كيفر الهى در انتظار مشركانى است كه توصيفهاى ناروا و احكام ساخته خود را به خدا نسبت مى دادند.
سيــجزيهم بما كانوا يفــترون. و قالوا ما فى بطون ... سيجزيهم وصفهم
7 ـ افترا به خداوند و انتساب احكام ساختگى به او، كيفر او را در پى دارد.
و قالوا ما فى بطون . .. سيجزيهم وصفهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 117 - 3
3- بدعت گذارى ، و در پى دارنده عذاب دردناك اخروى است .
و لاتقولوا . .. هـذا حلـل و هـذا حرام ... متـع قليل و لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 106 - 15،16
15 ـ هواپرستان و بدعتگزاران در جامعه اسلامى ، روسياهان در قيامت
فامّا الّذين اسودّت وجوههم
اميرالمؤمنين (ع): «فامّا الّذين اسودّت وجوههم . .. »، انهم اهل البدع و الاهواء من هذه الامة.
مجمع البيان، ج 2، ص 809 ; نورالثقلين، ج 1، ص 382، ح 325.
16 ـ در قيامت عمل كنندگان به سنّت رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) ، روسفيد و بدعتگزاران روسياهند .
يوم تبيضّ وجوه و تسودّ وجوه
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) درباره آيه «يوم تبيضّ وجوه . .. »، فرمود: تبيضّ وجوه اهل السّنة و تسودّ وجوه اهل البدع
الدّر المنثور، ج 2، ص 291.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 79 - 9
9 - عالمان بدعتگذار و دين ساز يهود ، به عذاب الهى گرفتار خواهند شد .
فويل للذين يكتبون الكتب . .. فويل لهم مما كتبت أيديهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 4 - 7
7 - بدكاران ، مجازات خواهند شد .
أم حسب الذين يعملون السيّئات أن يسبقونا
در صورتى كه مراد از «سبقت از خدا»، گريز از كيفر خدا باشد، آيه، دلالت مى كند كه آنان، كيفر دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 9
9 - جزاى عادلانه به بدكرداران و پاداش برتر و افزون بر استحقاق به نيكوكاران ، عملى ارزشمند و خداپسندانه
ليجزى الذين أســوا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 131 - 2
2 ـ هلاك جوامع بشرى، بدون فرستادن هدايت براى ايشان، كارى ظالمانه و به دور از ساحت قدس الهى است.
ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم
«بظلم» مى تواند حال براى «ربك» باشد. در اين صورت معناى جمله چنين مى شود: خداوند از روى ظلم جامعه ناآگاه را
هلاك نمى كند. بنابراين هلاكت در صورت عدم ابلاغ كارى ظالمانه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 1
1 - جزاى بدى و كيفر خطا ها در حد مقابله به مثل ، مجاز و مشروع است .
و الذين إذا أصابهم البغى . .. و جزؤا سيّئة سيّئة مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 92 - 7
7ـ رفتار برادران يوسف عليه وى ، گناه بود و بدون آمرزش خداوند عقوبت او را در پى داشت .
يغفر الله لكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 46 - 3
3 - وجود كيفر براى كافران ، پيش از برپايى قيامت و در عالم برزخ
النار يعرضون عليها غدوًّا و عشيًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 54 - 1
1 - قوم موسى با گوساله پرستى ، بر خويشتن ستم كرده و مستحق كيفر شدند .
يقوم إنكم ظلمتم أنفسكم باتخاذكم العجل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 59 - 7
7 - عذاب آسمانى نازل شده بر گنهكاران بنى اسرائيل ، سزاى فسق ديرينه آنان و گناه تغيير و تبديل فرمان خدا بوده است .
فأنزلنا على الذين ظلموا رجزاً من السماء بما كانوا يفسقون
«با»ى سببيه در «بما كانوا يفسقون» مى رساند كه: نزول عذاب آسمانى به سبب فسق ديرينه بنى اسرائيل بوده و توصيف
آنان به ستمكارى (الذين ظلموا) دلالت مى كند كه عذاب به خاطر ظلم آنان، يعنى تبديل فرمان خدا بوده است. بنابراين بايد گفت: ستمكارى بنى اسرائيل به ضميمه فسق ديرينه آنان، موجب عذاب شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 211 - 6
6 ـ بنى اسرائيل ، مصداق بارز تفرقه افكنان و تحريفگران دين خداوند و مشمول عذاب شديد الهى
ادخلوا فى السِلم كافة . .. فان زللتم من بعد ما ... سَلْ بنى اسرائيل كم اتيناهم م
پس از امر به دخول در «سلم» (تسليم در برابر خداوند و اتّحاد جامعه ايمانى)، و عدم تبعيّت از شيطان، بنى اسرائيل را به عنوان نمونه ذكر مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 76 - 4
4ـ طرح و نقشه يوسف ( ع ) براى نگه داشتن بنيامين ، كيفر و طرحى از ناحيه خداوند و به وحى او بود .
كذلك كدنا ليوسف
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - قارعه - 101 - 9 - 3
3 - گرفتارى به جهنم ، كيفر كردار هاى بى ارزش است .
و أمّا من خفّت موزينه . فأُمّه هاوية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 102 - 4
4 ـ بسيارى از اقوام پيشين به دليل فقدان زمينه ايمان و تكذيب آيات الهى و نپذيرفتن هشدار هاى پيامبرانشان ، با عذاب استيصال نابود شدند .
و ما تغنى الأيت و النذر عن قوم لايؤمنون. فهل ينتظرون إلا مثل أيام الذين خلوا من
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 102 - 4
4 ـ بسيارى از اقوام پيشين به دليل فقدان زمينه ايمان و تكذيب آيات الهى و نپذيرفتن هشدار هاى پيامبرانشان ، با عذاب استيصال نابود شدند .
و ما تغنى الأيت و النذر عن قوم لايؤمنون. فهل ينتظرون إلا مثل أيام الذين خلوا من
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 165 - 8
8 ـ خداوند كسى را بدون اتمام حجت عقاب نمى كند .
رسلا . .. لئلا يكون للناس على اللّه حجة بعد الرسل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 68 - 3
3 ـ سنت خداوند بر عقوبت نكردن انسان ها پيش از بيان دستورات خويش است .
لو لا كتب من اللّه سبق لمسكم فيما أخذتم
در اينكه مراد از «كتب . .. » چيست، چندين نظر ايراد شده است ; از جمله سنت الهى بر اينكه تا دستورى را به روشنى براى مردم بيان نكند، آنان را به عذاب گرفتار نمى سازد. و اسير گرفتن در جنگ بدر هر چند كارى بسيار ناصواب بوده، ولى حكم آن به روشنى بيان نشده بود و لذا خداوند مرتكبان اين عمل ناصواب را به عذاب گرفتار نساخت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 47 - 9
9 ـ نزول عذاب استيصال ، همواره پس از تمام شدن حجت خدا بر مردم است .
فإذا جاء رسولهم قضى بينهم بالقسط
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 7 - 17
17 - بى تقوايان و مخالفت كنندگان با پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، داراى كيفرى شديد
و ما ءاتيكم الرسول فخذوه . .. و اتّقوا اللّه إنّ اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 115 - 4
4 ـ اضلال ، از كيفر هاى الهى براى بى تقوايان
ما كان اللّه ليضل . .. حتى يبين لهم ما يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 26 - 11
11 ـ بى گناهان جامعه ، در خطر گرفتار آمدن به كيفر گناهكاران
قال فانها محرمة عليهم اربعين سنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 79 - 2،3
2ـ داوطلب شدن بى گناهان براى مجازات شدن به جاى مجرمان ، مجوز كيفر دادن آنان نيست .
فخذ أحدنا مكانه . .. معاذ الله أن نأخذ إلاّ من وجدنا متـعنا عنده
3ـ قوانين جزايى مصر در زمان يوسف ، كيفر بى گناهان را به جاى مجرمان هر چند داوطلبانه باشد ، مجاز نمى شمرد . *
معاذ الله أن نأخذ إلاّ من وجدنا متـعنا عنده
برداشت فوق را مى توان از به كارگيرى ضميرهاى متكلم مع الغير به جاى ضمير متكلم وحده استفاده كرد ; يعنى، يوسف(ع) با جمله «بازداشت نمى كنيم» به جاى «بازداشت نمى كنم» اشاره به اين معنا مى كند كه قوانين مصر چنين اجازه اى به من نمى دهد كه بى گناه را به جاى گنهكار بازداشت كنم، هر چند او خود داوطلب باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 33 - 10،12
10 - هيچ پدر و فرزندى ، در قيامت به جاى هم حتى اندك كيفرى نمى شوند .
لايجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شيئًا
12 - در قيامت ، برعهده گرفتن بخشى از كيفر پدر از ناحيه فرزند ، به خاطر سنگين بودن حق وى بر فرزند ، امرى متوقع است . *
و لامولود هو جاز عن والده
درباره مجازات نشدن پدر به جاى فرزند، از فعل «يجزى» استفاده شده است و درباره نفى مجازات فرزند به جاى پدر از «جاز» كه حالت صفتى و تأكيد بيشترى دارد. چنين تأكيدى، مى تواند به خاطر توقعى باشد كه از ناحيه پدران هست. و نيز مى تواند به خاطر اين باشد كه او، از حيث عاطفه و مهر، به مراتب كم تر از پدر است. برداشت بالا بر اساس احتمال نخست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 63 - 5
5- دوزخ ، كيفر قطعى ابليس و پيروان وى
فمن تبعك منهم فإن جهنّم جزاؤكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 63 - 9
9- دوزخ ، كيفرى كامل و بى كم و كاست براى شيطان و پيروان او
فإن جهنّم جزاؤكم جزاءً موفورًا
«موفور» از ريشه «وفر» به معناى تام و بى نقص است (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 6 - 10
10 - گرفتار شدن به آتش برافروخته و پرالتهاب دوزخ ، سرنوشت و كيفر پيروان حزب شيطان
إنّما يدعوا حزبه ليكونوا من أصحـب السعير
«سعير» به معناى آتش افروخته و ملتهب است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 37 - 11
11ـ خداوند پيامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت پيروى از آراى يهود و نصارا به عقوبتهايى از جانب خويش تهديد كرد .
لـئن اتبعت أهواءهم . .. مالك من الله من ولىّ ولاواق
برداشت فوق، مبتنى بر اين نكته است كه «من الله» متعلق به «ولىّ» و «واق» باشد. بر اين مبنا «ولىّ و واق» متضمن معناى «منع» است و جمله «مالك ...» چنين معنا مى شود: براى تو ياور و نگه دارنده اى كه تو را از [عذاب] خدا باز دارد، وجود نخواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 23 - 3
3 - شرك و هم نشينى و هم فكرى با مشركان ستم پيشه ، عامل دخول در دوزخ
احشروا الذين . .. يعبدون . من دون اللّه فاهدوهم إلى صرط الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 37 - 11
11ـ خداوند پيامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت پيروى از آراى يهود و نصارا به عقوبتهايى از جانب خويش تهديد كرد .
لـئن اتبعت أهواءهم . .. مالك من الله من ولىّ ولاواق
برداشت فوق، مبتنى بر اين نكته است كه «من الله» متعلق به «ولىّ» و «واق» باشد. بر اين مبنا «ولىّ و واق» متضمن معناى «منع» است و جمله «مالك ...» چنين معنا مى شود: براى تو ياور و نگه دارنده اى كه تو را از [عذاب] خدا باز دارد، وجود نخواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 120 - 17
17 - خداوند ، پيامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت پيروى كردن از آيين يهود و نصارا ، به عقوبتهايى از جانب خود تهديد كرد .
لئن اتبعت أهواءهم . .. مالك من اللّه من ولىّ و لانصير
برداشت فوق مبتنى بر اين است كه «من اللّه» متعلق به «ولىّ» و «نصير» باشد. بر اين مبنا «ولىّ» و «نصير» متضمن معناى «منع» است و جمله «مالك ...» چنين معنا مى شود: براى تو پشتيبان و ياورى كه تو را از خدا (از عذاب خدا) باز دارد وجود نخواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 120 - 17
17 - خداوند ، پيامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت پيروى كردن از آيين يهود و نصارا ، به عقوبتهايى از جانب خود تهديد كرد .
لئن اتبعت أهواءهم . .. مالك من اللّه من ولىّ و لانصير
برداشت فوق مبتنى بر اين است كه «من اللّه» متعلق به «ولىّ» و «نصير» باشد. بر اين مبنا «ولىّ» و «نصير» متضمن معناى «منع» است و جمله «مالك ...» چنين معنا مى شود: براى تو پشتيبان و ياورى كه تو را از خدا (از عذاب خدا) باز دارد وجود نخواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 85 - 28
28 - معتقدان به مكتب الهى ، در صورت كشتن يا آواره ساختن همكيشان خود ، به خوارى در دنيا و شديدترين عذاب در آخرت گرفتار خواهند شد .
فما جزاء من يفعل . .. و يوم القيمة يردون إلى أشد العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 77 - 1
1- سنّت خداوند ، بر هلاك ساختن امتهايى كه اقدام به اخراج و تبعيد رسولان الهى از سرزمين خود نمودند .
ليخرجوك منها و إذًا لايلبثون خلـفك إلاّ قليلاً. سنّة من قد أرسلنا قبلك من رسلنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 76 - 4
4- تهديد خداوند به هلاكت حتمى و قريب الوقوع مشركان ، در صورت اخراج پيامبر (صلی الله علیه و آله) از مكه
و إذًا لايلبثون خلـفك إلاّ قليلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 85 - 20،22
20 - گرفتار شدن به خوارى و ذلت در دنيا ، سزاى يهوديانى است كه همديگر را كشتند و همكيشان خو را از ديارشان بيرون راندند .
تقتلون أنفسكم . .. فما جزاء من يفعل ذلك منكم إلا خزى فى الحيوة الدنيا
22 - يهوديانى كه همكيشان خود را كشتند يا آنان را آواره ساختند ، به شديدترين عذاب هاى قيامت ، كيفر خواهند شد .
تقتلون أنفسكم . .. و يوم القيمة يردون إلى أشد العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 178 - 25
25 - كسانى كه از احكام خدا تعدى كنند ، به عذابى دردناك گرفتار خواهند شد .
فمن اعتدى بعد ذلك فله عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 29 - 4،5
4 ـ آغازگر درگيرى و تهاجم ناروا ، مسؤول خسارت هاى عملكرد خويش و طرف مقابل
ان تبوا باثمى و اثمك
5 ـ گناهان به وجود آمده در درگيرى هاى ناروا ، بر عهده آغازگر آن است ، هر چند به دست طرف مقابل صورت گيرد .
انى اريد ان تبوا باثمى و اثمك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 80 - 16
16 ـ جاودانگى عذاب بنى اسرائيل به خاطر عصيان گرى ، تجاوزپيشگى ، ترك نهى از منكر ، و پذيرش ولايت كافران
ذلك بما عصوا و كانوا يعتدون. كانوا لايتناهون ... و فى العذاب هم خلدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 5 - 5
5- كيفر الهى براى انسان ها ، پس از اقدام آنان به تجاوز و سركشى است .
و قضينا إلى بنى إسرءيل فى الكتـب لتفسدنّ فى الأرض مرّتين . .. فإذا جاء وعد أُولـ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 4 - 12،13
12 - عذاب دردناك الهى ، گريبانگير كسانى خواهد شد كه حدود الهى را رعايت نكرده و به آن تعدى مى كنند .
و تلك حدود اللّه و للكـفرين عذاب أليم
13 - رعايت نكردن حدود الهى در ظهار ، درپى دارنده عذاب دردناك الهى است .
و تلك حدود اللّه و للكـفرين عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 28 - 11
11 ـ انسان ، ناتوان از تحمل عواقب انحراف از حدود الهى در روابط جنسى
و يريد الّذين يتّبعون الشّهوات ان تميلوا ميلا عظيماً . .. خلق الانسان ضعيفاً
جمله «خلق الانسان ضعيفاً» مى تواند بيانگر علت لزوم پيروى از احكام الهى در ازدواج و اجتناب از پيروى هواپرستان باشد. يعنى قوانين الهى، جوامع را سبكبار خواهد كرد و انحراف از آن موجب مشقت خواهد شد و انسان توان تحمل آن مشقتها را ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 25 - 15
15 - عذاب دردناك دوزخ ، كيفر هر نوع انحراف از حق و تجاوز به حقوق ديگران در محيط مسجد الحرام
و من يرد فيه بإلحاد بظلم نذقه من عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 9 - 9
9 ـ عقوبت دنيوى و اخروى در كمين پايمال كنندگان حقوق يتيمان
وليخش الّذين لو تركوا من خلفهم . .. فليتّقوا اللّه
جمله «وليخش . .. »، اشاره به كيفر دنيوى است و جمله «فليتّقوا اللّه» (از خدا بترسيد)، دلالت بر استحقاق عقوبت اخروى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 25 - 19
19ـ قصد تجاوز به همسران اشراف در مصر باستان ، موجب مجازات و كيفر بود .
ما جزاء من أراد بأهلك سوءًا إلا أن يسجن أو عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 146 - 5،12
5 ـ تحريم كامل برخى از حيوانات و تحريم بخشهايى از گاو و گوسفند بر يهود، سزاى تجاوزگرى آنان بود.
و على الذين هادوا حرمنا . .. ذلك جزينهم ببغيهم
«بغى» به معناى تجاوز و تعدى است. (لسان العرب).
12 ـ حليت نخستين برخى از حيوانات و تحريم آن به واسطه تجاوزگرى بر يهوديان، خبرى راست و مطابق واقع از جانب خداوند است.
على الذين هادوا . .. ذلك جزينهم ببغيهم و إنا لصدقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 59 - 6،7
6 - تغيير و تبديل اوامر خداوند ، ظلم و در پى دارنده عذاب الهى است .
فأنزلنا على الذين ظلموا رجزاً من السماء
مراد از «الذين ظلموا» در جمله فوق، كسانى هستند كه به جاى گفتن «حطة» (خدايا! آمرزش گناهان را از تو خواهانيم) سخنى ديگر بر زبان جارى ساختند.
7 - عذاب آسمانى نازل شده بر گنهكاران بنى اسرائيل ، سزاى فسق ديرينه آنان و گناه تغيير و تبديل فرمان خدا بوده است .
فأنزلنا على الذين ظلموا رجزاً من السماء بما كانوا يفسقون
«با»ى سببيه در «بما كانوا يفسقون» مى رساند كه: نزول عذاب آسمانى به سبب فسق ديرينه بنى اسرائيل بوده و توصيف آنان به ستمكارى (الذين ظلموا) دلالت مى كند كه عذاب به خاطر ظلم آنان، يعنى تبديل فرمان خدا بوده است. بنابراين بايد گفت: ستمكارى بنى اسرائيل به ضميمه فسق ديرينه آنان، موجب عذاب شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 211 - 14
14 ـ از سنّت هاى الهى ، عذاب شديد تحريفگران و تبديل كنندگان دين است .
و من يبدل نعمة اللّه . .. فان اللّه شديد العقاب
«و من يبدّل نعمة اللّه» عام است و دربرگيرنده كليّه كسانى است كه آيات الهى را تحريف مى كنند; خصوصاً با توجّه به ضرورت پندگيرى ديگران از بنى اسرائيل تحريفگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 211 - 10،14
10 ـ تحريفگران و تبديل كنندگان دين و آيات روشن الهى ، مستحق عذابى شديد
و من يبدل نعمة اللّه . .. فان اللّه شديد العقاب
از مصاديق روشن و مورد نظر نعمتهاى الهى، دين و آيات خداوندى است. و مراد از تبديل، تحريف است.
14 ـ از سنّت هاى الهى ، عذاب شديد تحريفگران و تبديل كنندگان دين است .
و من يبدل نعمة اللّه . .. فان اللّه شديد العقاب
«و من يبدّل نعمة اللّه» عام است و دربرگيرنده كليّه كسانى است كه آيات الهى را تحريف مى كنند; خصوصاً با توجّه به ضرورت پندگيرى ديگران از بنى اسرائيل تحريفگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 4 - 10
10 - درهم شكسته شدن در آتش جهنم ، كيفرى مناسب براى درهم شكستن شخصيت مردم
همزة لمزة . .. لينبذنّ فى الحطمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 51 - 15،16
15 - انحراف از روش ترسيم شده از سوى خدا براى زندگى ، درپى دارنده مجازات الهى
إنّى بما تعملون عليم
16 - همه مردم ـ حتى پيامبران ـ در معرض كيفر هاى الهى در صورت تخلف از دستورات او
يـأيّها الرسل . .. إنّى بما تعملون عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 42 - 10
10 ـ پيامد هلاكت بار سرباز زدن از فريضه جهاد در راه خدا ، دامنگير خود متخلفان است .
لو استطعنا لخرجنا معكم يهلكون أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 93 - 1
1 ـ گناه و كيفر تخلف از جهاد ، تنها متوجه كسانى است كه على رغم توانمندى ، از آن روى برگردانند .
إنما السبيل على الذين يستئذنونك و هم أغنياء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 36 - 1
1 - عذاب هاى كافران در قيامت ، كيفر مداومت آنان بر كردار زشت خويش در دنيا است .
هل ثوّب الكفّار ما كانوا يفعلون
«ثواب»; يعنى، جزا و «تثويب» به معناى جزا دادن است (قاموس). فعل «كانوا» ـ كه بر مضارع داخل شده است ـ بر استمرار دلالت دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 120 - 4
4 ـ تداوم بر گناه، مجازات حتمى خداوند را در پى دارد.
إن الذين يكسبون الإثم سيجزون بما كانوا يقترفون
«تداوم» از فعل «يكسبون» و «كانوا يقترفون»، كه ماضى استمرارى است، استفاده شده است. ضمناً «إن» و سين در «سيجزون» بر تأكيد دلالت دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 37 - 9
9 ـ عذاب خواركننده ، كيفر كسانى كه به جهت ترك احسان ، نعمت هاى خدادادى خويش را پنهان مى كنند .
و يكتمون ما اتيهم اللّه من فضله و اعتدنا للكافرين عذاباً مهيناً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 180 - 30
30 ـ عذاب سخت الهى در قيامت ، فرجام بخلورزى و عدم انفاق از دارايى هاى فزون بر نياز
و لا يحسبنّ الّذين يبخلون بما اتيهم اللّه من فضله
رسول اللّه (صلی الله علیه و آله): ما من ذى رحم يأتى ذا رحمة فيسأله من فضل ما اعطاه اللّه اياه فيبخل عليه الّا خرج له يوم القيامة من جهنّم شجاع يتلمّظ حتى يطوّقه. ثم قرأ «و لا يحسبنّ ... ».
الدر المنثور، ج 2، ص 395.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 34 - 11
11 ـ انفاق دارايى ها در راه جنگ و جهاد ، واجب و امتناع ورزيدن از آن ، در پى دارنده عذاب دردناك دوزخ است .
و الذين يكنزون الذهب و الفضة و لا ينفقونها فى سبيل اللّه فبشرهم بعذاب أليم
برداشت فوق با توجه به اين حقيقت است كه آيه شريفه به دنبال آيات مربوط به جنگ و قرار گرفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 49 - 4
4 - هشدار خداوند به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، از گرفتار شدن به مجازات ترك اولى ، همچون يونس ( ع )
و لاتكن كصاحب الحوت . .. لنبذ بالعراء و هو مذموم
اين كه خداوند به پيامبر(صلی الله علیه و آله) هشدار داد كه مانند يونس مباش; اشاره به ترك اولى و مجازات آن دارد كه يونس(ع) گرفتار آن شده بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 74 - 23
23 ـ تهديد أكيد خداوند بر كيفر سخت دنيوى و اخروى منافقان صدر اسلام ، در صورت امتناع آنان از توبه و پافشارى بر مواضع كفرآميز توطئه گرانه خود
فإن يتوبوا . .. و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 65 - 13
13 ـ هود برحذردارنده قوم خويش از گرفتار شدن به عذاب هاى الهى به سبب پرستش نكردن خداى يكتا و پرهيز نكردن از گرايش هاى شرك آلود
أفلاتتقون
«اتقاء» مصدر «تتقون» به معناى گرفتن حفاظ براى دورى از مكروه و مانع شدن از رسيدن مكروه است. در اينجا به مناسبت مورد و تأييد آيات بعد (همانند آيه 70)، مراد از مكروه، عذابهاى الهى است، يعنى: أفلا تتقون عذاب اللّه.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 243 - 9
9 ـ مرگ زودرس ، جزا و فرجام گُريزندگان از پيكار در راه خداوند
الم تر الى الّذين . .. فقال لهم اللّه موتوا ... و قاتلوا فى سبيل اللّه
با توجّه به ارتباط اين آيه و آيه بعد مى توان گفت، ترك شهر و ديار از سوى يادشدگان، به خاطر گريز از ميدان نبرد بوده است و خداوند با يادآورى آن واقعه، به مسلمانان هشدار مى دهد كه مبادا همانند آن فراريان، نبرد را ترك كنند و به مرگ زودرس «موتوا» گرفتار شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 85 - 6
6 ـ بازدارندگان مردم از جهاد در راه خدا ، سهيم در كيفر ترك آن
و اذا جاءهم امر . .. اذاعوا به ... من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها
به مقتضاى ارتباط اين آيه با آيات قبل، مصداق مورد نظر از «شفاعة سيّئة»، مى تواند همان كارهايى باشد كه موجب بازماندن مردم از جهاد در راه خداست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 16 - 14
14 - تخلّف از جنگ و جهاد ، داراى كيفرى بس بزرگ و دردناك
و إن تتولّوا كما تولّيتم من قبل يعذّبكم عذابًا أليمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 60 - 9
9 - « فى الصحيفة السجّاديّة : و قلت : « ادعونى أستجب لكم إنّ الذين يستكبرون عن عبادتى سيدخلون جهنّم داخرين » فسمّيت دعاءك عبادة و تركه استكباراً و توعّدت على تركه دخول جهنّم داخرين . . . ;
در صحيفه سجاديه آمده است: [خدايا] تو فرمودى مرا بخوانيد تا شما اجابت كنم[و فرمودى] كسانى كه از روى كبر از عبادت من روى برمى گردانند، به زودى با ذلت وارد دوزخ خواهند شد. پس خواندن خودت را عبادت ناميدى و ترك آن را استكبار خواندى و بر ترك آن وعده دخول ذليلانه به جهنم را دادى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 59 - 18
18 ـ نوح ، نگران مبتلا شدن قومش به كيفر دنيوى ( طوفان ) بر اثر شركورزى و ترك پرستش خداوند
إنى أخاف عليكم عذاب يوم عظيم
بر اساس اين احتمال كه مراد از «يوم عظيم» زمان طوفان نوح باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 65 - 13
13 ـ هود برحذردارنده قوم خويش از گرفتار شدن به عذاب هاى الهى به سبب پرستش نكردن خداى يكتا و پرهيز نكردن از گرايش هاى شرك آلود
أفلاتتقون
«اتقاء» مصدر «تتقون» به معناى گرفتن حفاظ براى دورى از مكروه و مانع شدن از رسيدن مكروه است. در اينجا به مناسبت مورد و تأييد آيات بعد (همانند آيه 70)، مراد از مكروه، عذابهاى الهى است، يعنى: أفلا تتقون عذاب اللّه.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 165 - 9
9 ـ ترك نهى از منكر و سكوت در برابر منحرفان و فسق و ستمگرى ، داراى كيفرى شديد است .
أنجينا الذين ينهون عن السوء و أخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 97 - 19
19 ـ جهنّم ، جايگاه گنهكارانى كه به سبب ماندن در سلطه مشركان و ترك عمدى هجرت ، قادر بر اداى تكاليف الهى نباشند .
الم تكن ارض اللّه واسعة فتهاجروا فيها فاولئك مأويهم جهنّم و ساءت مصيراً
بنابر اينكه توبيخ، به جهت عمل نكردن به تكاليف باشد، نه خصوص ترك هجرت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 4
4 - تظاهر به كار هاى ناشايست ، موجب تشديد عذاب مى شود .
من يأت منكنّ بفـحشة مبيّنة يضـعف لها العذاب ضعفين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 41 - 6
6- فرو رفتن آب ها و منابع آبى ، از جمله كيفر هاى الهى براى كافرانى است كه به خود بنازند و بر ديگران تفاخر كنند .
أو يصبح ماؤها غورًا فلن تستطيع له طلبًا
«يصبح» عطف بر «فتصبح» و تفريع ديگرى بر «يرسل عليها حسباناً» است. قيد «من السماء» در مورد عذابى كه آب ها را در زمين فرو ببرد، ناظر به الهى بودن عذاب است، نه نزول آن از آسمان.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 206 - 11
11 ـ هيچ كيفرى جز عذاب جهنّم ، نمى تواند حاكمان مفسد ، سرسخت ، متكبّر و مغرور را رام كند .
و اذا تولى سعى . .. فحسبه جهنم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 172 - 12
12 ـ سرپيچى از بندگى خدا از سر تكبر و خودبرتربينى ، در پى دارنده مجازات هاى الهى
و من يستنكف عن عبادته و يستكبر فسيحشرهم إليه جميعاً
در برداشت فوق «واو» در «و يستكبر» واو جمع گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 13 - 6
6 ـ ذلت و خوارى، كيفر تكبّر و خود بزرگ بينى است.
فما يكون لك أن تتكبّر فيها فاخرج إنك من الصغرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 60 - 4
4 - آنان كه از سر كبر و خودخواهى به عبادت خدا نمى پردازند ، محكوم به دوزخ اند .
إنّ الذين يستكبرون عن عبادتى سيدخلون جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 38 - 4
4 ـ جنيان نيز همانند آدميان، در صورت تكذيب آيات الهى و گرايش به كفر و شرك، در معرض مجازاتهاى الهى هستند.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 51 - 8
8 ـ بى اعتنايى خداوند به كافران و به فراموشى سپردن آنان در آخرت ، سزاى غفلت آنان از قيامت و انكار آيات الهى است .
فاليوم ننسيهم كما نسوا لقاء يومهم هذا و ما كانوا بايتنا يجحدون
حرف «كاف» در «كما نسوا» تعليليه است و «ما» مصدريه ; يعنى «لنسيانهم». همچنين «ما» در «ما كانوا» مصدريه است و عطف بر «ما نسوا»، يعنى: لكونهم باياتنا يجحدون.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 64 - 5
5 ـ خداوند ، قوم نوح ( ع ) را به خاطر تكذيب آياتش ، با غرق كردن در آب به هلاكت رساند .
و أغرقنا الذين كذبوا بايتنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 72 - 6
6 ـ تمامى تكذيب كنندگان آيات الهى از قوم عاد ، با عذاب نازل شده از جانب خداوند به هلاكت رسيدند .
و قطعنا دابر الذين كذبوا
دابِر هر چيز به معناى آخر آن است. «قطع دابر» يعنى نابودسازى آخرين نفر ; و اين كنايه از نابودى همگان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 136 - 7
7 ـ تكذيب آيات الهى و بى اعتنايى به آنها سبب هلاكت و غرق شدن فرعونيان در دريا شد .
فأغرقنهم فى اليم بأنهم كذبوا بايتنا و كانوا عنها غفلين
حرف «باء» در «بأنهم كذبوا» سببيه است و مى رساند كه تكذيب آيات و بى اعتنايى به آنها سبب انتقام الهى بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 147 - 7
7 ـ تباه شدن اعمال نيك ، جزايى مناسب براى تكذيب آيات الهى و روز قيامت است .
حبطت أعملهم هل يجزون إلا ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 179 - 10
10 ـ عالمان دينى دنيادوست و هواپرست و تكذيب كنندگان آيات الهى ، اهل دوزخند .
لكنه أخلد إلى الأرض و اتبع هوه . .. و لقد ذرأنا لجهنم كثيراً
برداشت فوق مقتضاى ارتباط آيه مورد بحث با آيات پيشين است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 54 - 5،6
5 ـ خداوند ، فرعونيان و كافران پيش از آنان را به سبب تكذيب آيات الهى و ارتكاب گناهان به هلاكت رساند .
فأهلكنهم بذنوبهم
6 ـ هلاكت كافران در جنگ بدر كيفرى از سوى خداوند به سبب تكذيب آيات الهى و انكار رسالت پيامبر (صلی الله علیه و آله)
كدأب ءال فرعون . .. فأهلكنهم بذنوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 102 - 4
4 ـ بسيارى از اقوام پيشين به دليل فقدان زمينه ايمان و تكذيب آيات الهى و نپذيرفتن هشدار هاى پيامبرانشان ، با عذاب استيصال نابود شدند .
و ما تغنى الأيت و النذر عن قوم لايؤمنون. فهل ينتظرون إلا مثل أيام الذين خلوا من
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 77 - 5
5- خداوند ، تمامى افراد قوم نوح را به خاطر تكذيب آيات الهى ، زشت كارى و سوء پيشينه غرق كرد .
الذين كذّبوا بـايتنا إنّهم كانوا قوم سوء فأغرقنـهم أجمعين
برداشت ياد شده مبتنى براين است كه جمله «إنّهم كانوا. ..» ضمن اين كه تعليل براى جمله پيشين است، مقدمه اى براى جمله «فأغرقناهم...» نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 57 - 2
2 - عذاب دوزخ ، عقوبت كفر به خدا و تكذيب آيات او ( قرآن )
و الذين كفروا و كذّبوا بـَايـتنا فأولئك لهم عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 36 - 5
5 ـ خداوند ، فرعون و قومش را به خاطر تكذيب آيات الهى ، دچار هلاكتى سخت و شگفت آور كرد .
الذين كذّبوا بأيـتنا فدمّرنـهم تدميرًا
«تدمير» (مصدر «دمّرنا») به معناى هلاك و نابودى كردن است و «تدميراً» ـ كه مفعول مطلق براى «دمّرنا» است ـ براى تأكيد معناى هلاكت و نوع شگفت آور آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 38 - 1
1 ـ خداوند ، قوم عاد ، ثمود و اصحاب رسّ را به خاطر تكذيب آيات و رسولان الهى درهم شكست و نابود ساخت .
و عادًا و ثمودا و أصحـب الرّسّ و قرونًا بين ذلك كثيرًا
نصب كلمه هاى «عاداً»، «ثمودا» و «أصحاب الرسّ» به وسيله فعلى محذوف «دمّرنا» و «أهلكنا» مى باشد. گفتنى است علت هلاكت اقوام ياد شده، همان تكذيب است كه در آيات قبل در باره فرعونيان و قوم نوح آمده بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 201 - 4
4 - ايمان نياوردن به آيات الهى ، درپى دارنده عذابى دردناك
لايؤمنون به حتّى يروا العذاب الأليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 84 - 6
6 - تكذيب آيات و نشانه هاى الهى بدون تحقيق و دليل علمى ، جرمى بزرگ و داراى كيفر
قال أكذّبتم بـايـتى و لم تحيطوا بها علمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 10 - 4
4 - تكذيب و استهزاى مدام آيات الهى ، فرجامى شوم ( عذاب ) در پى دارد .
ثمّ كان عـقبة الذين أسـئوا السوأى
برداشت فوق بنابر اسم بودن «السوأى» براى «كان» و تعليل بودن «أن كذّبوا» براى «السوأى» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 28 - 5
5 - انكار آيات الهى ، از سر عناد و حق ستيزى ، در پى دارنده آتش هميشگى دوزخ
لهم فيها دار الخلد بما كانوا بأيـتنا يجحدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 35 - 5
5 - بحث و جدل بيهوده و انكارآميز درباره آيات الهى ، داراى كيفر و عذاب
و يعلم الذين يجـدلون فى ءايـتنا ما لهم من محيص
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 55 - 10
10 - تصديق نكردن رسالت هاى پيامبران ، گناه و درپى دارنده كيفر الهى است .
لن نؤمن لك . .. فأخذتكم الصعقه
برداشت فوق بر اين اساس است كه جمله «فأخذتكم . ..» علاوه بر ارتباطش با «نرى اللّه جهرة» مرتبط با «لن نؤمن لك» نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 71 - 7
7 ـ پندار رهايى از مجازات نقض ميثاق و تكذيب و كشتن انبيا ، از باور هاى بى اساس بنى اسرائيل
لقد اخذنا ميثق بنى اسرءيل . .. و حسبوا الا تكون فتنة
دربرداشت فوق «فتنة» به معناى عذاب گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 92 - 2
2 ـ تكذيب كنندگان انبياى الهى و رسالت هاى آنان در خطر نابودى با نزول عذابى سخت و ويرانگر
الذين كذبوا شعيباً كأن لم يغنوا فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 96 - 10
10 ـ جوامع كفرپيشه گذشته بر اثر تكذيب انبيا و مداومت بر اعمال ناپسند به عذاب الهى مبتلا شدند و به هلاكت رسيدند .
و لكن كذبوا فأخذنهم بما كانوا يكسبون
مراد از «ما كانوا يكسبون» گناهانى است كه تكذيب انبيا از جمله آنهاست، نه اينكه مراد از آن فقط تكذيب انبيا باشد و گر نه
جمله به اين گونه بيان مى شد: و لكن كذبوا فأخذنهم بما كانوا يكذبون.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 99 - 4
4 ـ كسانى كه على رغم تكذيب انبيا ، خويشتن را از عذاب الهى مصون مى پندراند ، زيانكار هستند .
و لكن كذبوا . .. فلا يأمن مكر اللّه إلا القوم الخسرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 39 - 7
7 ـ عذاب استيصال ، كيفر تكذيب پيامبران الهى و رويارويى با ايشان
بل كذبوا . .. فانظر كيف كان عقبة الظلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 83 - 1
1- اصحاب حجر ( قوم ثمود ) پس از تكذيب رسولان و اعراض از معجزات و آيات الهى ، صبحگاهان گرفتار صداى وحشتناك و غرش سهمگين شدند .
و لقد كذّب أصحـب الحجر المرسلين . و ءاتينـهم ءايـتنا ... معرضين ... فأخذتهم الصي
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 44 - 6
6 - جوامع گذشته تاريخ ، يكى پس از ديگرى ، با عذاب قهر الهى و در پى تكذيب انبيا و مبارزه با آنان ، مضمحل شدند .
فأتبعنا بعضهم بعضًا
«إتباع» (مصدر «أتبعنا») به معناى يكى را در پى ديگرى روانه كردن است; يعنى، «پس ما امت هاى تكذيب گر را پى در پى هلاك كرديم و هر يكى را به دنبال ديگرى، به ديار نيستى روانه ساختيم».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 48 - 2،3
2 - هلاكت و نابودى فرعون و اشراف حكومت او ، در نتيجه تكذيب رسولان الهى ( موسى و هارون )
فكذّبوهما فكانوا من المهلكين
3 - تكذيب پيامبران الهى ، عامل هلاكت و زوال جوامع بشرى
فكذّبوهما فكانوا من المهلكين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 38 - 1
1 ـ خداوند ، قوم عاد ، ثمود و اصحاب رسّ را به خاطر تكذيب آيات و رسولان الهى درهم شكست و نابود ساخت .
و عادًا و ثمودا و أصحـب الرّسّ و قرونًا بين ذلك كثيرًا
نصب كلمه هاى «عاداً»، «ثمودا» و «أصحاب الرسّ» به وسيله فعلى محذوف «دمّرنا» و «أهلكنا» مى باشد. گفتنى است علت هلاكت اقوام ياد شده، همان تكذيب است كه در آيات قبل در باره فرعونيان و قوم نوح آمده بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 9 - 20
20 - تكذيب انبيا ، در پى دارنده عذاب الهى است .
و جاءتهم رسلهم بالبيّنـت فما كان اللّه ليظلمهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 14 - 3،4
3 - نزول كيفر و عذاب الهى بر قوم نوح ، عاد ، فرعون ، ثمود ، لوط و اصحاب ايكه ( قوم شعيب ) به جرم تكذيب پيامبران
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
«حقّ» به معناى «ثَبَتَ» (ثابت و محقق است) مى باشد.
4 - تكذيب پيامبران الهى ، در پى دارنده كيفر و عذاب استيصال
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 19 - 6
6 - شركورزى و تكذيب پيامبران الهى ، درپى دارنده آتش دوزخ است .
و يوم يحشر أعداء اللّه إلى النار
از ارتباط اين آيه با آيات پيشين ـ كه در مورد تكذيب پيامبران بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 9
9 - امت هايى از جن و انس در گذشته تاريخ بر اثر دشمنى با خداوند ( شركورزى ، انكار رسالت پيامبران و . . . ) به عذاب الهى گرفتار شدند .
و حقّ عليهم القول فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 20 - 11
11 - تكذيب همواره قيامت و جهنم ، موجب عذابى سخت است .
ذوقوا عذاب النار الذى كنتم به تكذّبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 13 - 3
3 - تفتيدن بر آتش دوزخ ، جزاى كفر ، دروغ پردازى و ياوه سرايى عليه دين
قتل الخرّصون . .. يوم هم على النار يفتنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 72 - 4
4 - ستيزه جويى و تكذيب لجوجانه كتاب هاى آسمانى و فرستادگان الهى ، موجب انواع گوناگون عذاب ( در غل و زنجير شدن ، سوخته شدن به آب داغ و آتش دوزخ )
الذين يجـدلون . .. الذين كذّبوا بالكتـب ... إذ الأغلـل فى أعنـقهم ... ثمّ فى الن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 14 - 11
11 - تكذيب كنندگان رسولان الهى و معجزات آنان ، در معرض گرفتارى به عذاب استيصال
فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم
تعبير «بذنبهم» ـ ضمن بيان علت هلاكت ثموديان ـ تهديد تمام كسانى است كه، به گناه آلوده اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 23 - 1
1 - بى اعتقادى به علم مطلق و فراگير پروردگار ، پندارى نادرست و هلاكت بار
و ذلكم ظنّكم الذى ظننتم بربّكم أرديـكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 52 - 4
4 ـ تكذيب و انكار قرآن ، ظلم و موجب مخلد شدن مكذبان و منكران در عذاب اخروى است .
أثم إذا ما وقع ءامنتم به . .. ثم قيل للذين ظلموا ذوقوا عذاب الخلد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 57 - 2
2 - عذاب دوزخ ، عقوبت كفر به خدا و تكذيب آيات او ( قرآن )
و الذين كفروا و كذّبوا بـَايـتنا فأولئك لهم عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 51 - 8
8 ـ بى اعتنايى خداوند به كافران و به فراموشى سپردن آنان در آخرت ، سزاى غفلت آنان از قيامت و انكار آيات الهى است .
فاليوم ننسيهم كما نسوا لقاء يومهم هذا و ما كانوا بايتنا يجحدون
حرف «كاف» در «كما نسوا» تعليليه است و «ما» مصدريه ; يعنى «لنسيانهم». همچنين «ما» در «ما كانوا» مصدريه است و عطف بر «ما نسوا»، يعنى: لكونهم باياتنا يجحدون.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 147 - 7
7 ـ تباه شدن اعمال نيك ، جزايى مناسب براى تكذيب آيات الهى و روز قيامت است .
حبطت أعملهم هل يجزون إلا ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 98 - 2
2- آتش همواره شعلهور حهنّم ، كيفر كفر به آيات الهى و انكار روز رستاخيز
كلّما خبت زدنـهم سعيرًا . ذلك جزاؤهم بأنهم كفروا بأيـتنا و قالوا أءذا كنّا عظـمً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 20 - 11
11 - تكذيب همواره قيامت و جهنم ، موجب عذابى سخت است .
ذوقوا عذاب النار الذى كنتم به تكذّبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 43 - 4
4 - تكذيب قيامت و كيفر آن ، از عوامل دوزخى شدن
هـذه جهنّم الّتى يكذّب بها المجرمون
از اين كه دوزخ به تكذيب گران آن معرفى مى شود، مطلب ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 72 - 4
4 - ستيزه جويى و تكذيب لجوجانه كتاب هاى آسمانى و فرستادگان الهى ، موجب انواع گوناگون عذاب ( در غل و زنجير
شدن ، سوخته شدن به آب داغ و آتش دوزخ )
الذين يجـدلون . .. الذين كذّبوا بالكتـب ... إذ الأغلـل فى أعنـقهم ... ثمّ فى الن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 37 - 8
8- انكار معاد ، جرمى مستحق هلاكت
إن هى إلاّ موتتنا . ..إنّهم كانوا مجرمين
اين آيه، همگونى مشركان با اقوام هلاك شده پيشين در مجرم بودن را اثبات مى كند و آنچه در آيات پيشين به عنوان نقطه منفى ياد شده، انكار معاد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 48 - 6
6 - ابتلاى فرعونيان ، به عذابى سخت و دردناك ، در پى انكار لجاجت آميز دلايل و معجزات موسى ( ع ) از سوى آنان
و أخذنـهم بالعذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 115 - 8
8 ـ ارائه معجزات و عذاب منكران آن ، تنها در اختيار خداوند
قال اللّه انى منزلها عليكم . .. فانى اعذبه عذاباً لا اعذبه احداً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 83 - 1
1- اصحاب حجر ( قوم ثمود ) پس از تكذيب رسولان و اعراض از معجزات و آيات الهى ، صبحگاهان گرفتار صداى وحشتناك و غرش سهمگين شدند .
و لقد كذّب أصحـب الحجر المرسلين . و ءاتينـهم ءايـتنا ... معرضين ... فأخذتهم الصي
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 6 - 2
2- عذاب و هلاكت اقوام پيشين ، به خاطر ايمان نياوردن به معجزات الهى بود .
فليأتنا بـاية . .. ماءامنت قبلهم من قرية أهلكنـها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 14 - 11
11 - تكذيب كنندگان رسولان الهى و معجزات آنان ، در معرض گرفتارى به عذاب استيصال
فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم
تعبير «بذنبهم» ـ ضمن بيان علت هلاكت ثموديان ـ تهديد تمام كسانى است كه، به گناه آلوده اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 48 - 2
2 - هلاكت و نابودى فرعون و اشراف حكومت او ، در نتيجه تكذيب رسولان الهى ( موسى و هارون )
فكذّبوهما فكانوا من المهلكين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 48 - 2
2 - هلاكت و نابودى فرعون و اشراف حكومت او ، در نتيجه تكذيب رسولان الهى ( موسى و هارون )
فكذّبوهما فكانوا من المهلكين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 139 - 1
1 - هلاكت قوم عاد ، به اراده الهى و در پى تكذيب رسالت هود ( ع ) از سوى آنان بود .
فكذّبوه فأهلكنـهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 180 - 10
10 ـ ناميدن خداوند به اوصافى كه حكايتگر نقص و كاستى است ، مستلزم كيفرى از جانب او خواهد شد .
و ذروا الذين يلحدون فى أسمئه سيجزون ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 16 - 15
15 - بازگشت به گناه ، پس از اظهار توبه ، داراى عقوبتى سنگين *
و إن تتولّوا كما تولّيتم من قبل يعذّبكم عذابًا أليمًا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه سنگينى كيفر متخلّفان از آن جهت باشد كه اينان پس از تخلّف نخست، اظهار پشيمانى كردند و اين بار بر آنان اتمام حجت شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 3 - 8
8 - تبعيد ، حكمى الهى در مورد توطئه گران عليه دين و حاكميت اسلام
هو الذى أخرج . .. كتب اللّه عليهم الجلاء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 124 - 9
9 ـ فريبكارى و توطئه مداوم عليه دين، عامل گرفتارى توطئه گران به ذلت و عذاب شديد است.
سيصيب الذين . .. بما كانوا يمكرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 51 - 4
4 - كيفر الهى براى توطئه گران عليه صالح ، دامنگير تمامى كافران ثمود
أنّا دمّرنـهم و قومهم أجمعين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 11 - 19
19 - طراحان و عاملان اصلى گناه و توطئه ، سزاوار كيفر و عقوبتى سخت تر و شديدتر از ديگر گناه كاران و توطئه گران
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 5 - 1
1 - فلسفه وقوع قيامت ، كيفر دادن به كسانى است كه بر ضد آيات خدا تلاش مى كنند .
لتأتينّكم . .. ليجزى الذين ... و الذين سَعَوْ فى ءايـتنا معـجزين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 38 - 1
1 - كسانى كه همواره بر ضد آيات الهى تلاش مى كنند ، كيفر خواهند ديد .
و الذين يسعون فى ءايـتنا . .. أُولـئك فى العذاب محضرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 11 - 13
13 - تهديد شدن توطئه گران « افك » ، به انتقام و كيفر به ميزان نقش آنان در اين گناه از سوى خداوند .
إنّ الذين جاءو بالإفك . .. لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 20 - 5
5 - وضع كيفر سخت براى اشاعه دهندگان فحشا و افشاى چهره توطئه گران « افك » ، از جلوه هاى فضل و رحمت خدا بر مسلمانان صدراسلام
و لولا فضل اللّه عليكم و رحمته
برداشت ياد شده، به خاطر اين است كه آيه شريفه، دهمين و آخرين آيه اى است كه درباره ماجراى «افك» نازل گرديد و قهراً ارتباط نزديكى با اين ماجرا دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 27 - 3
3- كيفر سخت منافقان به هنگام مرگ ، براساس علم الهى به نهان كارى هاى خائنانه آنان
و اللّه يعلم إسرارهم . فكيف إذا توفّتهم الملـئكة
از ارتباط عبارت «فكيف إذا. ..» ـ كه بيانگر كيفر سخت منافقان است ـ با ذيل آيه قبل (واللّه يعلم إسرارهم) استفاده مى شود كه علم و آگاهى خداوند، پشتوانه كيفر منافقان به هنگام مرگ شان، خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 18 - 3
3 - آتش دوزخ ، كيفر زراندوزان كافر
و جمع فأوعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 34 - 12
12 ـ انباشتن و نهان كردن ثروت و محروم ساختن جامعه از منافع آن ، حرام و داراى عقوبتى است دردناك .
و الذين يكنزون الذهب و الفضة و لا ينفقونها فى سبيل اللّه فبشرهم بعذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 18 - 4
4 - زراندوزى ، از موجبات دوزخى شدن
و جمع فأوعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 42 - 6
6- كيفر الهى ، در كمين لحظه هاى خوش ثروت مندان به خود بالنده و سرمست است .
و أُحيط بثمره فأصبح يقلّب كفّيه على ما أنفق فيها
تعبير «أُحيط بثمره» نشان دهنده نزديكى فصل ثمرگيرى و دستيابى به نتايج است كه براى فرد سرمايگذار، حساس ترين و شيرين ترين لحظات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 102 - 53
53 - عمرو بن عبيد وارد بر امام صادق ( ع ) شد . . . و گفت : دوست دارم گناهان كبيره را از روى قرآن بشناسم ، امام فرمود : « . . . والسحر لان اللّه عز و جل يقول : و لقد علموا لمن اشتريه ماله فى الأخرة من خلق . . . ;
. .. از جمله گناهان كبيره «سحر» است چون خداوند مى فرمايد: مسلّماً آنان (ساحران) مى دانستند هر كس خريدار اين متاع (سحر) باشد در آخرت هيچ نصيبى براى وى نخواهد بود ...».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 124 - 1،2
1 ـ فرعون بر كيفر دادن تمامى ساحران مؤمن به موسى ( ع ) تصميم قطعى گرفت و بر آن سوگند ياد كرد .
لأقطعن . .. ثم لأصلبنكم
حرف «لام» در «لاقطعن» در «لاصلبن» لام تأكيد و حاكى از سوگند مقدر است.
2 ـ قطع يك دست و يك پا در جهت خلاف يكديگر ، از كيفر هاى تعيين شده از سوى فرعون براى ساحران مؤمن به موسى ( ع )
لأقطعن أيديكم و أرجلكم من خلف
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 126 - 2،11
2 ـ ايمان ساحران به آيات الهى تنها انگيزه فرعون بر شكنجه و مجازات آنان
إن هذا لمكر مكرتموه فى المدينة لتخرجوا . .. و ما تنقم منا إلا أن ءامنا بايت ربنا
نقمت «مصدر تنقم» به معناى عقوبت كردن و كراهت داشتن است و «أن ءامنا» مفعولٌ له براى «تنقم» مى باشد. تقدير جمله چنين است: و ما تنقم منا لشىء إلا لايماننا. يعنى اى فرعون تنها چيزى كه تو را بر عقوبت ما واداشته ايمان ماست، نه اينكه ما را توطئه گر و امثال آن بدانى. به عبارت ديگر يعنى تو خود مى دانى كه اتهامهايت واقعيت ندارد.
11 ـ كيفر هاى تعيين شده از سوى فرعون براى ساحران مؤمن ، شكنجه هايى طاقتفرسا و تحمل آن نيازمند صبرى وافر بود .
ربنا أفرغ علينا صبراً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 71 - 13
13 - قطع يك دست و يك پا در جهت مخالف يكديگر و دار زدن بر تنه درختان خرما ، از جمله مجازات هاى تعيين شده براى ساحران مؤمن از سوى فرعون بود .
فلأقطّعنّ أيديكم و أرجلكم من خلـف و لأصلّبنّكم
«جذع» (مفرد «جذوع») به معناى ساق درخت است و حرف «فى» نشانه آن است كه فرعون در تهديد خود، مكان هميشگى ساحران را پس از قطع دست و پايشان، چوبه هاى دار در نظر گرفته بود. اين مطلب كنايه از آن دارد كه بدن آنان هرگز از دار پايين آورده نخواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 12 - 17
17 - جنّيان ، در صورت تخلف از انجام تكليف ، كيفر خواهند شد .
و من يزغ منهم عن أمرنا نذقه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 14
14 - جنيان ، مكلف به تكاليف الهى و مستحق كيفر در صورت كفر و حق ستيزى
و حقّ عليهم القول فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 38 - 2،4
2 ـ آتش دوزخ جايگاه اجتماع و به هم پيوستن جنيان و آدميان كافر و مشرك است.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
4 ـ جنيان نيز همانند آدميان، در صورت تكذيب آيات الهى و گرايش به كفر و شرك، در معرض مجازاتهاى الهى هستند.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 38 - 2،4
2 ـ آتش دوزخ جايگاه اجتماع و به هم پيوستن جنيان و آدميان كافر و مشرك است.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
4 ـ جنيان نيز همانند آدميان، در صورت تكذيب آيات الهى و گرايش به كفر و شرك، در معرض مجازاتهاى الهى هستند.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - طلاق - 65 - 9 - 1
1 - بسيارى از جوامع انسانى ، به خاطر سرپيچى از فرمان هاى خدا و پيامبران ، به سزاى سنگين و پيامد زيان بار كردار خويش دچار شدند .
و كأيّن من قرية عتت عن أمر ربّها. .. فذاقت وبال أمرها
«وبال» به معناى شدت و سنگينى است و مقصود از آن در آيه شريفه شدت مجازات و سنگينى پيامدهاى كردارها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 8،9
8 ـ عذاب دوزخيان ، هرگز ستمى از سوى خداوند بر آنها نيست .
ذوقوا عذاب الحريق . .. و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
بنابر اينكه «انّ اللّه . .. »، خبر براى مبتدايى محذوف باشد (الأمر و الشّأن انّ اللّه ليس ... )، بر اين مبنا، مراد از ستم نكردن خداوند ـ به قرينه «ذلك بما قدّمت ايديكم» ـ اين است كه خداوند در كيفر دادن ستم نمى كند.
9 ـ عذاب دوزخيان ، هرگز فزونتر از اقتضاى عملكرد آنان نخواهد بود .
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدّمت ايديكم و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 191 - 35
35 ـ آتش ، وسيله اى براى عذاب دوزخيان
فقنا عذاب النّار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 56 - 4،5،8،9،14
4 ـ رويش پوست جديد بر بدن ، پس از بريان شدن و سوختن آن در آتش جهنّم
كلّما نضجت جلودهم بدّلنا هم جلوداً غيرها
5 ـ پوست ، واسطه عذاب آدمى در جهنّم
كلّما نضجت جلودهم بدّلناهم جلوداً غيرها ليذقوا العذاب
با توجه به اينكه «ليذوقوا» متعلق به «بدلناهم» است، برداشت فوق استفاده شده است.
8 ـ رنج و عذاب دائمى دوزخيان
كلّما نضجت جلودهم بدّلناهم جلوداً غيرها ليذقوا العذاب
9 ـ رويش مجدد پوست ، وسيله تداوم چشاندن عذاب به دوزخيان
كلّما نضجت جلودهم بدّلناهم جلوداً غيرها ليذقوا العذاب
14 ـ عزت و حكمت الهى ، مقتضى عذاب مستمر دوزخيان كفرپيشه *
انّ الذين كفروا . .. انّ اللّه كان عزيزاً حكيماً
بنابر اينكه جمله «انّ اللّه . .. »، بيان علتى براى «سوف نصليهم ناراً» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 29 - 11
11 ـ آتش همواره دوزخ ، جزاى ستمگران و كيفرى مناسب براى آنان
فتكون من اصحب النار و ذلك جزؤا الظلمين
«جزاء» در لغت به معنى كيفر و پاداشى است كه كافى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 107 - 4
4 - دوزخيان ، خواستار مجازات خويش در صورت بازگشت دوباره به گناه و عصيان ، بعد از فرصت داده شده
ربّنا أخرجنا منها فإن عدنا فإنّا ظـلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 46 - 1
1- جوشش زقّوم ، در درون دوزخيان ، چونان جوشش آب هاى داغ
كغلى الحميم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 26 - 1
1 - جهنميان به ميزان كردار خويش ، كيفر خواهند شد .
جزاء وفاقًا
«جزاء» مصدر است و نصب آن، يا براساس مفعول مطلق بودن آن است; يعنى، «يجزون جزاءً» و يا با تأويل به مشتق رفتن، حال براى «حميم» و «غسّاق» است. در صورت اول، مراد اين است كه كيفر آنان، كيفرى مناسب و به ميزان گناه آنان خواهد بود و در صورت دوم، همان «حميم» و «غسّاق» كيفر مناسب آنان است. هر يك از دو احتمال، مى تواند مبناى برداشت ياد شده باشد. «وفاقاً» گرچه مصدر است; ولى چون صفت مى باشد، به معناى «موافقاً» خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 30 - 15
15 - كسانى كه از نگاه كردن به نامحرمان و شرمگاه ديگران ابايى ندارند ، به مجازات الهى تهديد شده اند .
قل للمؤمنين يغضّوا . .. إنّ اللّه خبير بما يصنعون
جمله «إنّ اللّه خبير بما يصنعون» ـ كه آگاهى همه جانبه الهى به بشر را يادآورى مى كند ـ هشدارى است به كسانى كه احكام يادشده را رعايت نكنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 161 - 21
21 ـ ظلم ، جلوگيرى از راه خدا ، به ناحق خوردن مال مردم ، موجب عقوبت هاى دنيوى و عذاب اخروى
فبظلم من الذين هادوا حرمنا . .. و أعتدنا للكفرين منهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فيل - 105 - 5 - 7
7 - هجوم آورندگان به كعبه و حرمت شكنان آن ، در معرض عذابى سخت از جانب خداوند
فجعلهم كعصف مأكول
نقل داستان ابرهه، با جمله «ألم تر»، دل گرمى دادن به مؤمنان و تهديد كسانى است كه حرمت كعبه را پاس نمى دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 10
10 -تمامى اقوام تكذيب گر ( چون قوم نوح ) ، به خاطر مبارزه با حق ( تعاليم پيامبران ) ، در دنيا مورد عقوبت وكيفر الهى قرار گرفتند .
كذّبت قبلهم قوم نوح . .. ليدحضوا به الحقّ فأخذتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 6 - 6
6 - ربوبيت الهى ، مقتضى عذاب دادن و كيفر كردن كافران حق ستيز و تكذيب كننده
و كذلك حقّت كلمت ربّك على الذين كفروا أنّهم أصحـب النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 19 - 2
2 - عوامل طبيعى ، در خدمت اراده الهى ، براى كيفر اقوام حق ستيز
فكيف كان عذابى . .. إنّا أرسلنا عليهم ريحًا صرصرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 83 - 12
12 - تهديد حق ستيزان عصر بعثت به محاكمه و مجازات در روز رجعت
و يوم نحشر من كلّ أُمّة فوجًا ممّن يكذّب بـايـتنا
ظاهراً آيه ياد شده، تعريض به رجعت كافران عصر بعثت نيز دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 72 - 4
4 - ستيزه جويى و تكذيب لجوجانه كتاب هاى آسمانى و فرستادگان الهى ، موجب انواع گوناگون عذاب ( در غل و زنجير شدن ، سوخته شدن به آب داغ و آتش دوزخ )
الذين يجـدلون . .. الذين كذّبوا بالكتـب ... إذ الأغلـل فى أعنـقهم ... ثمّ فى الن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 28 - 5
5 - انكار آيات الهى ، از سر عناد و حق ستيزى ، در پى دارنده آتش هميشگى دوزخ
لهم فيها دار الخلد بما كانوا بأيـتنا يجحدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 36 - 10
10 ـ قيامت روز رسيدگى به كار حق پذيران و حق ناپذيران و پاداش و مجازات آنهاست.
إنما يستجيب الذين يسمعون و الموتى يبعثهم اللّه ثم إليه يرجعون
جمله «ثمّ إليه يرجعون» ظاهراً تذليلى براى تمامى آيه است. يعنى هم پاسخ دهندگان و هم مرده دلان جملگى در قيامت مبعوث شده و به نتايج اعمال خود مى رسند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 125 - 7
7 ـ ضيق صدر و سختى دل در پذيرش حق، كيفرى از جانب خداوند براى حق ناپذيران است.
يجعل صدره ضيقا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 102 - 9
9- خداوند ، از كافران حق ناپذير ، به وسيله شراره هاى دوزخ ، پذيرايى مى كند .
إنّا أعتدنا جهنّم للكـفرين نزلاً
كلمه «نُزُل» مى تواند اسم باشد براى چيزى كه به هنگام ورود ميهمان براى پذيرايى او مى آورند. اين نوع سخن، «تهّكم» بوده و براى استهزا به كار مى رود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 110 - 2
2- كافران و مشركان حق ناپذير ، به عذاب و كيفر الهى تهديد شدند .
إنّه يعلم الجهر من القول و يعلم ماتكتمون
تذكر به اين كه خداوند به سخنان آشكار و توطئه ها و اسرار مشركان و كافران آگاه است، در حقيقت تهديد آنان و هشدارى به كيفر و عذاب شدن آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 41 - 3
3 - تگذيب گران حق ستيز ، سزاوار عذاب مرگ بار استيصال
فأخذتهم الصيحة بالحقّ
كلمه «بالحقّ» را به دو صورت مى توان تفسير كرد: الف) جامعه پس از نوح، به خاطر كفر و تكذيب گرى شان، مستحق عذاب بودند. ب) نزول عذاب صيحه بر آن قوم، حكمى بر پايه حق و عدل بود. برداشت فوق، براساس تفسير اول مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 54 - 7
7 - مجازات الهى ، در انتظار فرقه گرايان حق ناپذير
فذرهم فى غمرتهم حتّى حين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 24 - 5
5 - خداوند ، كافران حق ناپذير را ، به سرعت مجازات نمى كند و به آنها مدتى مهلت مى دهد .
نمتّعهم قليلاً ثمّ نضطرّهم
احتمال دارد «قليلاً» صفت براى مفعول به «نمتّع » باشد كه «زماناً» است. بنابراين، مفاد آيه چنين مى شود: «به آنان، مدت كوتاهى مهلت مى دهيم و سپس آنان را روانه عذاب جهنم مى كنيم.».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 36 - 6
6 - عذاب دائمى و بى تخفيف ، كيفر تمامى كافران حق ناپذير
كذلك نجزى كلّ كفور
«كفور» صيغه مبالغه از ماده «كفر» و يا «كفران» مى باشد. برداشت ياد شده مبتنى بر احتمال نخست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 43 - 11
11 - حق گرايان برخوردار از مغفرت الهى ، و ملحدان و حق ناپذيران رويارو با مجازات دردناك او
مايقال لك إلاّ ما قد قيل للرسل . .. إنّ ربّك لذو مغفرة
در آيات پيشين، قرآن پيامى حق معرفى شده است كه ملحدان با ايجاد شبهه در آن سعى مى كردند پيامبر(صلی الله علیه و آله) را مورد انكار قرار دهند. اكنون در اين آيه خداوند به غفران و عقاب خود اشاره كرده كه غفران منطبق بر حق گرايان و عقاب درباره ملحدان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 49 - 11
11 - مجازات حق ناپذيران ، پيمان خداوند با پيامبران خويش
ادع لنا ربّك بما عهد عندك إنّنا لمهتدون
با توجه به سياق آيات ـ كه راجع به عذاب است ـ استفاده مى شود كه عهد الهى همان عذاب هدايت ناپذيران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 17 - 2
2 - آتش دوزخ ، كيفر حق گريزان
تدعوا من أدبر و تولّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 71 - 4
4 ـ كيفر حق ناپذيران ، در راستاى ربوبيت الهى بر جامعه انسانى است .
قد وقع عليكم من ربكم رجس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 7 - 6
6 - درك نكردن معارف الهى ، كيفرى است از جانب خدا ، بر ناشنيده گرفتن و ناديده انگاشتن حقايق دينى
ختم اللّه على قلوبهم و على سمعهم و على ابصرهم غشوة
جمله «و على سمعهم . ..» جمله حاليه و بيانگر علت مسدود شدن قلبهاست; يعنى، بدان جهت خداوند آنان را از درك كردن محروم ساخت كه ايشان حقايق را ناشنيده انگاشتند و بر واقعيتها چشم فرو بستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 110 - 9
9 ـ سرگردانى در طغيان، كيفر و پيامد حق ناپذيرى كافران است.
و نذرهم فى طغينهم يعمهون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 34 - 3
3ـ گمراهى ضلالت پيشگان از سوى خدا ، سزا و كيفر لجاجت و حق ناپذيرى ايشان است .
يـنوح قد جـدلتنا . .. فأتنا بما تعدنا ... إن كان الله يريد أن يغويكم
وقوع جمله «إن كان الله» پس از بيان لجاجتها و حق ناپذيريهاى كفرپيشگان (قد جادلتنا . ..) ، حاكى است كه اراده خداوند بر اغواى آنان ، به خاطر عناد و لجاجتشان بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 39 - 2
2 - عذاب دردناك دوزخ ، كيفرى عادلانه و متناسب با رفتار شرك آلود و استكبار در برابر حق
العذاب الأليم . و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 17 - 4
4 - حق گريزى ، از موجبات دوزخى شدن
تدعوا من أدبر و تولّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 89 - 3
3 ـ سوگندشكنان در صورتى كه سوگندشان با توجه و از روى قصد باشد ، مورد مؤاخذه خداوند قرار خواهند گرفت
و لكن يؤاخذكم بما عقدتم الأيمن
امت اسلام بر اين اتفاق نظر دارند كه مؤاخذه بر سوگند و لزوم كفاره تنها در صورتى است كه ياد كننده سوگند به آن وفادار نماند (مجمع البيان).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 66 - 15
15ـ يعقوب ( ع ) فرزندانش را به مجازات هاى الهى در صورت شكستن سوگند و پيمانشان ، هشدار داد .
قال الله على ما نقول وكيل
سياق آيه دلالت دارد كه غرض يعقوب(ع) از وكيل قرار دادن خداوند و توجه دادن فرزندانش به وكالت او ، هشدار دادن آنان به مجازات الهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 8
8 ـ رسوايى و مجازات خيانتكاران در قيامت
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 109 - 6
6 ـ در قيامت ، مانعى در برابر اجراى حكم الهى در مورد خائنان نخواهد بود .
فمن يجدل اللّه عنهم يوم القيمة ام من يكون عليهم وكيلا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 284 - 9
9 ـ خداوند پس از محاسبه اعمال و نيّات انسان ، وى را يا عفو خواهد كرد و يا عذاب .
و ان تبدوا . .. فيغفر لمن يشاء و يعذّب من يشاء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 39 - 9
9 ـ خداوند ، كيفردهنده بخيلان و رياكاران و پاداش دهنده انفاق كنندگان مخلص
الذين يبخلون . .. و انفقوا ... و كان اللّه بهم عليماً
هدف از بيان علم و آگاهى خداوند پس از بيان ايمان و بخل، تهديد بخيلان و رياكاران به كيفر، و پاداش دهى به مؤمنان انفاق كننده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 5
5 ـ مجازات هاى الهى ، عادلانه و به دور از هر گونه ظلم
انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة و ان تك حسنة يضاعفها
جمله «و ان تك حسنة» عطف بر جمله اى مقدر است ; يعنى «ان تك سيئةً فلا يجزى الا مثلها و ان تك حسنة . .. ».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 57 - 3
3 ـ سبقت پاداش هاى الهى بر كيفر او
انّ الّذين كفروا باياتنا سوف نصليهم . .. و الّذين امنوا و عملوا الصّالحات سندخله
زيرا نسبت به وعيد و كيفر، حرف «سوف» و در مورد پاداش، حرف «س» به كار رفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 30 - 10
10 ـ حضور جاودانه در آتش دوزخ ، پيامد و مجازات خودكشى
فسوف نُصليه ناراً
امام صادق (ع): من قتل نفسه متعمداً فهو فى نار جهنّم خالداً فيها قال اللّه تعالى: «و لا تقتلوا انفسكم . .. فسوف نصليه ناراً».
من لا يحضره الفقيه، ج 3، ص 374، ح 23، ب 179 ; تفسير برهان، ج 1، ص 364، ح 12.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 92 - 4
4 - رهبران دينى ، نبايد به خاطر خويشاوندى و روابط نسبى از مؤاخذه مقصران چشم پوشى كنند .
قال يـهـرون ما منعك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 11،15،16
11 ـ خيانتكاران ، دريافت كنندگان كامل ( بدون كم و زياد ) جزاى رفتار ناپسند خويش ، در روز رستاخيز
و من يغلل . .. ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لايظلمون
15 ـ هر كس در چيزى خيانت كند ، در قيامت آنرا در جهنّم ديده و بايد در آتش جهنّم رفته و آن را بيرون آورد .
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة
امام باقر (ع) درباره آيه فوق فرمود: . .. و من غلّ شيئا رآه يوم القيمة فى النّار ثمّ يكلّف ان يدخل اليه فيخرجه من النّار.
تفسير قمى، ج 1، ص 122 ; نورالثقلين، ج 1، ص 406، ح 417.
16 ـ به مجازات رسيدن خيانتكاران در اموال امام در قيامت
و من يغلل يأت بما غلّ
امام صادق (ع): الغلول كلّ شىء غلّ عن الامام.
تفسير عياشى، ج 1، ص 205، ح 148 ; تفسير برهان، ج 1، ص 324، ح 2.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - حمد - 1 - 4 - 5
5 - روز قيامت ، روز كيفر و پاداش است .
ملك يوم الدين
«دين» در اينجا به معناى جزا (كيفر و پاداش) و يا حساب است، و هر دو بازگشت به يك معنا دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 35 - 5
5- قيامت ، روز كيفر و جزا و « يوم الدين » از نام هاى آن است .
يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 7
7 - جزا ديدن يكايك آدميان ، فلسفه برپايى قيامت
ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس
«لتجزى»يا تعليل است براى «آتية» و جمله «أكاد أخفيها» معترضه است و يا تعليل است براى هر دو موضوع مطرح شده در آيه كه آمدن قيامت و وجود زمينه براى مخفى ماندن اخبار آن از سوى خداوند است و يا تنها بيانگر علت «أخفيها» است، برداشت مذكور، مبتنى بر دو احتمال اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 100 - 4
4 - قيامت ، روز ظهور اعمال دنيوى انسان است .
من أعرض عنه فإنّه يحمل يوم القيـمة وزرًا
«وزر»،به معناى بارسنگين است و به گناه از آن جهت كه بار سنگينى بر دوش گنه كار است، «وزر» اطلاق مى گردد (مفردات راغب). «حمل وزر» حاكى از آن است كه در قيامت، گناه به صورت بارى بر دوش گناهكار ظهور خواهد يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 56 - 8
8 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش
الملك يومئذ للّه يحكم بينهم . .. فى جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 69 - 4
4 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش
اللّه يحكم بينكم يوم القيـمة
جمله «اللّه يحكم بينكم يوم القيامة»، متضمن نويد پاداش به مؤمنان و وعده مجازات و كيفر به مشركان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 82 - 2
2 - قيامت ، روز محاسبه كردار آدميان و مجازات و پاداش در تعليمات ابراهيم
و الذى أطمع أن يغفرلى خطيئتى يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 90 - 12
12 - قيامت ، صحنه پاداش و كيفر
من جاء بالحسنة فله خير منها. .. و من جاء بالسيّئة فكبّت وجوههم فى النّار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 33 - 10،11،12
10 - هيچ پدر و فرزندى ، در قيامت به جاى هم حتى اندك كيفرى نمى شوند .
لايجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شيئًا
11 - در قيامت ، بار عمل هر كس ، تنها بر دوش خود او است .
لايجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شيئًا
12 - در قيامت ، برعهده گرفتن بخشى از كيفر پدر از ناحيه فرزند ، به خاطر سنگين بودن حق وى بر فرزند ، امرى متوقع است . *
و لامولود هو جاز عن والده
درباره مجازات نشدن پدر به جاى فرزند، از فعل «يجزى» استفاده شده است و درباره نفى مجازات فرزند به جاى پدر از «جاز» كه حالت صفتى و تأكيد بيشترى دارد. چنين تأكيدى، مى تواند به خاطر توقعى باشد كه از ناحيه پدران هست. و نيز مى تواند به خاطر اين باشد كه او، از حيث عاطفه و مهر، به مراتب كم تر از پدر است. برداشت بالا بر اساس احتمال نخست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 45 - 8
8 - قيامت ، عرصه مجازات و كيفر و پاداش
و لو يؤاخذ اللّه الناس . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 20 - 3
3 - قيامت ، روز مجازات و كيفر و پاداش
هـذا يوم الدين
«دين» در آيه شريفه، به معناى «جزا» و «حساب» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 53 - 4
4 - جزا و كيفر و پاداش ، فلسفه برپا شدن قيامت و رستاخيز انسان ها است .
أءنّا لمدينون
آمدن عبارت «مدينون» (جزا داده شدگان) به جاى «مبعثون» (مبعوث شدگان) و «محيون» (زنده شدگان)، مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه اساس رستاخيز انسان ها، مسأله جزا است; نه صرف زنده شدن دوباره انسان ها.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 15 - 13
13 - قيامت ، روز روبه رو شدن بندگان با كيفر و پاداش الهى
يوم التلاق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 1،5
1 - نظام پاداش و كيفر الهى در قيامت ، فراگير همه انسان ها و شامل تمامى حركات انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«ما» در «بما كسبت» موصول بوده و افاده كننده معناى جنس است. بنابراين «ما كسبت»; يعنى، هر آنچه كه بشر انجام داده و هر حركتى كه از خود نشان دهد.
5 - در نظام كيفر و پاداش الهى در قيامت ، به كسى كمترين ستمى نخواهد شد .
لا ظلم اليوم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 56 - 2
2 - « قيامت » روز كيفر و پاداش
يوم الدين
«دين» به معناى جزا است و «جزا» معادل سزا مى باشد كه هم شامل كيفر مى شود و هم پاداش.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 6 - 1
1 - قيامت ، روز برانگيخته شدن انسان ها براى محاكمه و كيفر و پاداش
يوم يبعثهم اللّه جميعًا فينبّئهم بما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 9 - 2
2 - قيامت و گرد آمدن انسان ها در آن روز ، براى محاكمه و مجازات ، شايان ياد و يادآورى
يوم يجمعكم
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين نكته است كه «يوم» متعلّق به فعل مقدّر «اذكر» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مدثر - 74 - 46 - 2
2 - قيامت ، روز جزا و حسابرسى است .
بيوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 12 - 3
3 - پاداش و كيفر اعمال در قيامت ، براساس نامه عمل و كردار انسان در دنيا است .
يعلمون ما تفعلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 17 - 4
4 - قيامت ، روز جزا و رسيدگى به اعمال است .
يوم الدين
«دين» به معناى شريعت، طاعت و جزا است و از آن جا كه دين به معناى «شريعت»، در قيامت مورد ندارد، «يوم الدين»، به معناى روز جزا خواهد بود و لازمه جزا دادن به بندگان، رسيدگى و محاسبه اعمال آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 18 - 4
4 - قيامت ، روز كيفر دادن اعمال است .
يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 55 - 9
9 - درخواست مشاهده خداوند در پى درانده كيفر الهى است .
حتى نرى اللّه جهرة فأخذتكم الصعقه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 43 - 9
9 - پروردگار ، هم داراى بخشايش و هم داراى عقابى دردناك است .
إنّ ربّك لذو مغفرة و ذو عقاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 77 - 12
12 ـ بخل ، روى گردانى از حق ، پيمان شكنى و دروغ ، گناه و داراى كيفر
فلما ءاتيهم . .. بخلوا به و تولوا ... بما أخلفوا اللّه ... و بما كانوا يكذبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 8 - 11
11 - « قال الصادق ( ع ) : إذا سأل عن صدقه على أىّ وجه قاله ، فيجازى بحسبه فكيف يكون حال الكاذب . . . ;
امام صادق(ع) فرمود: در صورتى كه راستگو، از راستگويى اش سؤال شود كه به چه انگيزه اى بوده است؟ و بر حسب آن جزا داده شود، حال دروغگو چگونه خواهد بود. ..؟».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 10 - 8
8 ـ كيفر دمسازان با دروغ ، عذابى است دردناك
و لهم عذاب اليم بما كانوا يكذبون
«باء» در «بما كانوا» سببيه است و «ما» مصدريه مى باشد; يعنى: و لهم عذاب اليم بسبب كذبهم المستمر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 10 - 1
1 - دوزخ ، پايانى خفّت بار براى دروغ پردازى ها ، استهزاگرى ها و گناه پيشگى كافران
ويل لكلّ أفّاك أثيم . .. اتّخذها هزوًا ... عذاب مهين . من ورائهم جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 40 - 11
11 ـ عقوبت سارقان و آمرزش آنان به صورت توبه و اصلاح خويش ، از جمله مشيت هاى الهى
يعذب من يشاء و يغفر لمن يشاء
مصداق مورد نظر براى «من يشاء»، با توجه به آيات پيشين، زن و يا مردى است كه مرتكب سرقت شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 74 - 1،2
1ـ كارگزاران يوسف به فرزندان يعقوب اعلام كردند كه در صورت شناسايى سارق ، وى را مجازات خواهند كرد .
قالوا فما جزؤه إن كنتم كـذبين
2ـ كارگزاران يوسف از متهمان ( فرزندان يعقوب ) خواستند ، تا خودشان كيفر سارق جام پادشاه را تعيين كنند .
قالوا فما جزؤه إن كنتم كـذبين
ضمير در «جزاؤه» به سارق جامى شاهى ، كه از جمله هاى قبل استفاده مى شود ، برمى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 75 - 1،6
1ـ فرزندان يعقوب ، برده شدن را كيفر و مجازات سرقت كننده جام پادشاه دانستند .
قالوا فما جزؤه . .. قالوا جزؤه من وجد فى رحله فهو جزؤه
مفاد جمله «فهو جزؤه» اين است كه سارق ملك كسى مى شود كه از اموال او دزدى شده است. در «مجمع البيان» آمده است كه: مدت اين استرقاق و ملكيت يك سال بوده است.
6ـ « عن على بن موسى الرضا ( ع ) : كانت الحكومة فى بنى اسرائيل إذا سرق أحد شيئاً استرق به ، . . . فقال لهم يوسف : ما جزاء من وجد فى رحله ؟ قالوا : هو جزاؤه . . . ;
از امام رضا(ع) روايت شده است: [قانون] در حكومت بنى اسرائيل چنين بود كه اگر كسى چيزى را مى دزديد، در مقابل آن به بردگى گرفته مى شد . .. پس يوسف به كاروانيان گفت: جزاى كسى كه [آن جام] در بار او يافت شود چيست؟ گفتند: خود او جزاى آن است ... [كه بايد به بردگى گرفته شود]».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 75 - 2
2ـ « استرقاق » كيفر سارقان در شريعت يعقوب
فهو جزؤه كذلك نجزى الظـلمين
جمله «كذلك نجزى الظـلمين» اشاره به اين مطلب دارد كه آنچه درباره كيفر سارق گفتيم ، مقتضاى آيين ماست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 23
23 ـ اعدام و بدار آويختن ، مجازات محارب فسادگر در زمين در صورت ارتكاب قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او يصلبوا
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً . .. و ان قتل و اخذ المال قتل و صلب ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 38 - 6،15
6 ـ بريدن دست ، كيفرى مناسب براى دزدان
فاقطعوا ايديهما جزاء بما كسبا
«جزاء» به معنى مقابله كافى در برابر عمل است. (مفردات راغب)
15 ـ قطع انگشتان دست از انت ها ، بجز انگشت شست ، مجازات سرقت
و السارق و السارقة فاقطعوا ايديهما
از امام صادق(ع) در پاسخ سؤال از اينكه دست دزد از كجا بايد قطع شود روايت شده: تقطع الاربع اصابع و تترك الابهام . .. .
كافى، ج 7، ص 225، ح 17; نورالثقلين، ج1، ص 628، ح 188.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 75 - 6،7
6ـ « عن على بن موسى الرضا ( ع ) : كانت الحكومة فى بنى اسرائيل إذا سرق أحد شيئاً استرق به ، . . . فقال لهم يوسف : ما جزاء من وجد فى رحله ؟ قالوا : هو جزاؤه . . . ;
از امام رضا(ع) روايت شده است: [قانون] در حكومت بنى اسرائيل چنين بود كه اگر كسى چيزى را مى دزديد، در مقابل آن به بردگى گرفته مى شد . .. پس يوسف به كاروانيان گفت: جزاى كسى كه [آن جام] در بار او يافت شود چيست؟ گفتند: خود او جزاى آن است ... [كه بايد به بردگى گرفته شود]».
7ـ « عن أبى عبدالله ( ع ) [ فى قوله تعالى ] : « جزاؤه من وجد فى رحله فهو جزاؤه » : يعنون السنّة التى تجرى فيهم أن يحبسه . . . ;
از امام صادق(ع) درباره سخن خدا كه فرموده: «جزاؤه من وجد فى رحله فهو جزاؤه» روايت شده است: مقصود آنان ، سنت جارى بين آنان بوده كه او را حبس كند . ..».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 10 - 7
7 - ربوبيت خداوند ، مقتضى بعثت پيامبران و عقوبت دشمنان ايشان است .
فعصوا رسول ربّهم فأخذهم أخذة رابية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 13 - 4
4 ـ عذاب شديد الهى ، كيفر ستيزه جويان با خدا و رسول
و من يشاقق اللّه و رسوله فإن اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 45 - 16
16- « عن أبى عبدالله ( ع ) سئل عن قول الله : « أفأمن الذين مكروا السيّئات أن يخسف الله بهم الأرض » قال : هم أعداء الله و هم يمسخون و يقذفون و يسيخون فى الأرض ;
از امام صادق(ع) در باره سخن خداوند «أفأمن الذين مكروا السيّئات أن يخسف الله بهم الأرض» سؤال شد، حضرت در پاسخ
فرمود: آنان دشمنان خداوندند. آنان مسخ شده و هدف قرار مى گيرند و در زمين فرو مى روند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 28 - 1
1 - آتش دوزخ ، كيفر و سزاى دشمنان خدا است .
ذلك جزاء أعداء اللّه النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 4 - 3
3 - كيفر هاى دنيوى ، ناكافى براى مجازات ستيزكنندگان با خدا و رسول او
و لولا أن كتب اللّه عليهم الجلاء . .. و لهم فى الأخرة عذاب النار . ذلك بأنـّهم ش
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 26 - 10
10 ـ هزيمت و شكست ، فرجام شوم و كيفر قطعى براى تمامى كافران و دشمنان ايستاده در برابر دين الهى
و عذّب الذين كفروا و ذلك جزاء الكفرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 26 - 12،13
12- « عن أبى جعفر ( ع ) فى قول الله : « فأتى الله بنيانهم من القواعد » قال : كان بيت غدر يجتمعون فيه ;
از امام باقر(ع) روايت شده است كه درباره قول خدا «فأتى الله بنيانهم من القواعد» فرمود: [آن بنيان] خانه خيانتى بود كه در آن اجتماع مى كردند».
13- « عن ابى جعفر ( ع ) فى قوله : « قد مكر الذين من قبلهم فأتى الله بنيانهم من القواعد » فخّر عليهم السقف من فوقهم و أتاهم العذاب من حيث لايشعرون قال : بيت مكرهم أى ماتوا فألقاهم الله فى النار . . . ;
از امام باقر(ع) روايت شده است كه درباره قول خدا «. .. فأتى الله بنيانهم من القواعد...» فرمود: مقصود اين است كه خدا خانه مكرشان را ويران كرد; يعنى، مردند و خدا آنان را در آتش افكند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 9 - 13
13 - آتش سوزان ، كيفر كفرپيشگان و تمام كسانى كه در راستاى منحرف ساختن مردم از راه خدا و دين او تلاش مى كنند .
و من الناس من يجـدل . .. و نذيقه يوم القيـمة عذاب الحريق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 2
2 - گرفتارى كافران و دشمنان دين خدا ، در دام افراد وسوسه كننده و اغواگر ، كيفر الهى براى آنان است .
و قيّضنا لهم قرناء فزيّنوا لهم
از اين كه خداوند تعيين هم نشين اغواگر را براى كافران به خود نسبت داده (قيّضنا)، مطلب ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 10 - 6،9
6 - ميخكوب كردن به زمين هنگام مجازات ، شيوه فرعون در سركوب مخالفان
و فرعون ذى الأوتاد
ممكن است فرعون از آن جهت به «ذى الأوتاد» توصيف شده باشد كه مخالفان خود را، به چهار ميخ مى كشيد و شكنجه مى داد.
9 - « عن أبان الأحمر قال : سألت أباعبداللّه ( ع ) عن قول اللّه عزّوجلّ « و فرعون ذى الأوتاد » لأىّ شىء سمّى ذاالأوتاد ؟ قال : لأنّه كان إذا عذّب رجلاً بسطه على الأرض على وجهه و مدّ يديه و رجليه فأوتدها بأربعة أوتاد فى الأرض و ربّما بسطه على خشب منبسط فوتّد رجليه و يديه بأربعة أوتاد ثمّ تركه على حاله حتّى يموت فسمّاه اللّه عزّوجلّ « فرعون ذى الأوتاد » لذلك ;
از ابان احمر روايت شده كه گفت: از امام صادق(ع) درباره اين سخن خداوند عزّوجلّ «و فرعون ذى الأوتاد» پرسيدم: براى چه چيز ذى الاوتاد ناميده شد؟ فرمود: براى اين كه وقتى مردى را شكنجه مى داد، او را بر صورت بر زمين مى خواباند و دست ها و پاهايش را مى كشيد و با چهار ميخ در زمين مى كوبيد و چه بسا او را روى چوب پهنى مى خواباند و چهار دست و پاى او را با چهار ميخ مى كوبيد آن گاه او را به همان حال رها مى كرد تا بميرد. پس خداوند عزّوجلّ از اين جهت او را فرعون ذى الاوتاد ناميد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 13 - 4
4 ـ عذاب شديد الهى ، كيفر ستيزه جويان با خدا و رسول
و من يشاقق اللّه و رسوله فإن اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 4 - 3
3 - كيفر هاى دنيوى ، ناكافى براى مجازات ستيزكنندگان با خدا و رسول او
و لولا أن كتب اللّه عليهم الجلاء . .. و لهم فى الأخرة عذاب النار . ذلك بأنـّهم ش
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 14 - 6،9
6 - خداوند ، مراقب كردار مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) و در كمين آنان است .
ألم تر . .. إنّ ربّك لبالمرصاد
9 - تهديد مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) و سركوب آنان از سوى خداوند ، جلوه ربوبيت او بر پيامبر (صلی الله علیه و آله) و در راستاى تدبير امور رسالت آن حضرت است .
ربّك
فعل «رَبَّ»، زمانى به كار مى رود كه شخص اداره كارى را به دست گيرد و به تدبير آن برخيزد (مصباح). بر اين اساس كلمه «ربّ»، به معناى مدبّر است و اضافه آن به ضميرى كه خطاب به رسول اكرم(صلی الله علیه و آله) مى باشد، بيانگر تأثير كار خداوند در شؤون پيامبرى آن حضرت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 103 - 24
24 ـ آتش دوزخ ، سرانجام تفرقه و دشمنى انسان ها نسبت به يكديگر *
و كنتم على شفا حفرة من النار فانقذكم منها
محتمل است منظور از «النار»، آتش دوزخ باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 59 - 1
1 - كيفر مخالفت هاى لجوجانه و عنادآميز با آيات الهى ، از دست دادن استعداد هدايت است .
ليقولنّ الذين كفروا إن أنتم إلاّ مبطلون . كذلك يطبع اللّه على قلوب الذين لايعلمو
«طبع» همانند «ختم»، در لغت، به معناى «اثر پديد آمده از نقش (مهر داراى خطوط برجسته)» است و مجازاً، در بستن و مهر و موم كردن چيزى استعمال مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 16 - 7
7 - استكبار و عناد در برابر آيات الهى ، موجب استحقاق كيفر دنيوى
فاستكبروا . .. و كانوا بأيـتنا يجحدون . فأرسلنا عليهم ريحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 50 - 5
5 - مخالفت عمدى و ستيزه جويانه كافران با پيامبران ، موجب دوزخى شدن و محروميت آنان از تخفيف در عذاب الهى
قالوا أَوَ لم تك تأتيكم رسلكم بالبيّنـت قالوا بلى قالوا فادعوا و ما دعـؤا الكـفر
اعتراف كافران دوزخى به اين كه به پيامبران و دلايل روشن آنان دست يافته بودند، نشان مى دهد كه مخالفت آنان با تعاليم آسمانى، از روى عمد و ستيزه جويانه بوده است و همين موجب دوزخى شدن و محروميت آنان از تخفيف در عذاب گرديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 39 - 7
7 ـ عذاب استيصال ، كيفر تكذيب پيامبران الهى و رويارويى با ايشان
بل كذبوا . .. فانظر كيف كان عقبة الظلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 8
8 - مخالفت با دعوت توحيدى پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، موجب استحقاق كيفر دنيوى
فإن أعرضوا فقل أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 9
9 - امت هايى از جن و انس در گذشته تاريخ بر اثر دشمنى با خداوند ( شركورزى ، انكار رسالت پيامبران و . . . ) به عذاب الهى گرفتار شدند .
و حقّ عليهم القول فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 4 - 9
9 - معارضه و ستيز با خداوند ، داراى كيفرى سخت و سهمگين
و من يشاقّ اللّه فإنّ اللّه شديدالعقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 115 - 1
1 ـ دشمنى و مخالفت با رسول خدا (صلی الله علیه و آله) ، موجب عذاب جهنم
و من يشاقق الرسول . .. نوله ما تولى و نصله جهنم و ساءت مصيراً
«يشاقق» از ماده «شقق»، به معناى مخالفت كردن و دشمنى نمودن است. (مجمع البيان).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 42 - 9
9 ـ مشركان ، به دليل مقاومت و خيره سرى در برابر دعوت پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، به عذاب و كيفر الهى تهديد شدند .
و سوف يعلمون حين يرون العذاب من أضلّ سبيلاً
جمله «و سوف يعلمون حين يرون العذاب. ..» براى تهديد مشركان لجوج به عذاب، بيان شده است و اين عذاب هم مى تواند در دنيا باشد (مانند شكست سخت آنان به دست مسلمانان در جنگ بدر) و هم مى تواند عذاب اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 156 - 5
5 - مبارزه خصمانه با معجزات الهى ، درپى دارنده كيفرى سخت
و لاتمسّوها بسوء فيأخذكم عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 86 - 3
3 - برگزيدن دنيا در قبال از دست دادن آخرت ، در پى دارنده عذابى تخفيف ناپذير است .
أولئك . .. فلا يخفف عنهم العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 108 - 4
4- مهر شدن قلب و قواى شنوايى و بينايى ( محروميت از درك حقايق ) ، كيفر ترجيح دهندگان زندگى دنيا بر آخرت
استحبّوا الحيوة الدنيا . .. أُولـئك الذين طبع الله على قلوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 28 - 25
25- غفلت از ياد خدا ، كيفر الهى براى دنياگرايان دل بسته به جلوه هاى مادّى است .
تريد زينة الحيوة الدنيا و لاتطع من أغفلنا قلبه عن ذكرنا
توصيف دنيازدگان به كسانى كه قلب شان از ياد خدا غافل است، گوياى ارتباط غفلت قلب با دنيازدگى است و اسناد اغفال به خداوند (اغفلنا) كيفر بودن آن را مى رساند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 179 - 10
10 ـ عالمان دينى دنيادوست و هواپرست و تكذيب كنندگان آيات الهى ، اهل دوزخند .
لكنه أخلد إلى الأرض و اتبع هوه . .. و لقد ذرأنا لجهنم كثيراً
برداشت فوق مقتضاى ارتباط آيه مورد بحث با آيات پيشين است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 114 - 23
23 - گنهكاران علاوه بر عذاب اخروى ، در خطر گرفتار شدن به عقوبت هاى دنيوى نيز هستند .
لهم فى الدنيا خزى و لهم فى الأخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 9 - 9
9 ـ عقوبت دنيوى و اخروى در كمين پايمال كنندگان حقوق يتيمان
وليخش الّذين لو تركوا من خلفهم . .. فليتّقوا اللّه
جمله «وليخش . .. »، اشاره به كيفر دنيوى است و جمله «فليتّقوا اللّه» (از خدا بترسيد)، دلالت بر استحقاق عقوبت اخروى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 17
17 ـ اجراى حدود و مجازات هاى دنيوى ، مستلزم رهايى از عذاب اخروى نيست .
لهم خزى فى الدنيا و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 5 - 3
3 ـ ستمگرى امتهاى پيشين، عامل نابودى آنان با كيفرهاى دنيوى (عذاب استيصال) شد.
كم من قرية أهلكنها . .. قالوا إنا كنا ظلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 14 - 4
4 ـ آتش دوزخ كيفرى بس سهمگينتر از عقوبت هاى الهى در دنيا
ذلكم فذوقوه و أن للكفرين عذاب النار
استفاده از كلمه ذوق (چشيدن) درباره عذاب دنيا، در مقابل عذاب دوزخ، بيانگر اين است كه عقوبتهاى دنيوى تنها مضمضه اى از عقوبت و مقدمه اى براى عذاب اصلى و كامل كه همان عذاب دوزخ است، مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 33 - 4
4 - كيفر و عذاب خداوند در آخرت ، بزرگ تر و با عظمت تر از عذاب و كيفر دنيوى او است .
و لعذاب الأخرة أكبر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 35 - 2
2- طرد از درگاه الهى و گرفتار شدن به لعن و نفرين ابدى ، كيفر دنيوى ابليس
فإنك رجيم . و إن عليك اللعنة إلى يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 78 - 2
2 - طرد از درگاه خداوند و گرفتار شدن به لعن و نفرين ابدى ، كيفر دنيوى ابليس
فإنّك رجيم . و إنّ عليك لعنتى إلى يوم الدين
خداوند در هشت آيه بعد، ابليس را به عذاب جهنم تهديد و محكوم كرد. اين نكته مى رساند كه طرد و نفرين ابليس ـ آن هم با آمدن قيد «إلى يوم الدين» ـ مربوط به كيفر دنيايى او است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 19 - 7
7 - حكم خداوند مبنى بر كيفر دنيوى و اخروى اشاعه دهندگان فحشا و سخت گيرى نسبت به آنان ، ناشى از علم و آگاهى او به حكمت و پيامد كار ها و رفتار ها است .
إنّ الذين يحبّون أن تشيع الفـحشة . .. لهم عذاب أليم فى الدنيا و الأخرة و اللّه ي
برداشت ياد شده بر اساس اين نكته است كه مفعول «يعلم» و «تعلمون» حكمت و پيامد همين حكم باشد; يعنى، شما نمى دانيد كه چرا خداوند تا اين اندازه نسبت به اشاعه فحشا، واكنش سخت نشان مى دهد و حكمت اين سخت گيرى چيست؟ تنها خداوند به آن آگاهى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 74 - 23
23 ـ تهديد أكيد خداوند بر كيفر سخت دنيوى و اخروى منافقان صدر اسلام ، در صورت امتناع آنان از توبه و پافشارى بر
مواضع كفرآميز توطئه گرانه خود
فإن يتوبوا . .. و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 10
10 -تمامى اقوام تكذيب گر ( چون قوم نوح ) ، به خاطر مبارزه با حق ( تعاليم پيامبران ) ، در دنيا مورد عقوبت وكيفر الهى قرار گرفتند .
كذّبت قبلهم قوم نوح . .. ليدحضوا به الحقّ فأخذتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 152 - 2
2 ـ خداوند ، گوساله پرستان بنى اسرائيل را به پديد آوردن ذلتى شديد در زندگى دنيوى آنان تهديد كرد .
إن الذين اتخذوا العجل سينالهم . .. ذلة فى الحيوة الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 77 - 2
2- تبعيد رسولان الهى ، داراى عقوبت سخت دنيوى
إذًا لايلبثون خلـفك إلاّ قليلاً سنّة من قد أرسلنا قبلك من رسلنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 69 - 2
2- انسان هاى ناسپاس و روى گردان از حق ، هيچ گاه و در هيچ شرايطى ، از عذاب و كيفر دنيوى خداوند ، در دريا و خشكى در امان نيستند .
فلمّا نجـّكم إلى البرّ أعرضتم . .. أم أمنتم أن يعيدكم فيه تارة أخرى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 97 - 7
7 - پيشوايان گمراهى ، با مجازات دنيوى از مجازات اخروى معاف نخواهند شد .
فى الحيوة . .. لامساس و إنّ لك موعدًا لن تخلفه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 97 - 6
6 - سامرى علاوه بر كيفر دنيوى ، مجازاتى حتمى و تخلف ناپذير نيز در آخرت خواهد داشت .
لك فى الحيوة . .. و إنّ لك موعدًا لن تخلفه
«موعد» در معانى «وعده»، «زمان وعده» و «مكان وعده» استعمال مى شود و مقصود از آن برحسب ظاهر، عذاب موعود در قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 83 - 7
7ـ جوامع ستمگر ، در معرض گرفتار شدن به كيفر هاى دنيوى و در خطر هدف قرار گرفتن سنگ هاى عذاب
و ما هى من الظـلمين ببعيد
«هى» مى تواند به قريه يا قريه هايى كه از سياق كلام برمى آيد، باز گردد و مى تواند به «حجارة» در آيه قبل ارجاع شود. معناى جمله «و ما هى ...» بنابر احتمال دوم چنين است: آن سنگهاى كذايى دور از ستمگران نيست; يعنى، ستمگران در معرض چنين عذابهايى اند و آن گونه سنگها براى آنان مهياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 14
14- مصلحت بقاى حيات در زمين ، مهمتر از مصلحت عقوبت دنيوى ظالمان
و لو يؤاخذ الله الناس بظلمهم ما ترك عليها من دابّة و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 25 - 14
14 - انحراف از حق و تجاوز به حقوق ديگران در محيط مسجد الحرام ، گناهى است بس بزرگ و كج روان و ستم كاران بايد در انتظار كيفر سخت دنيوى باشند .
و من يرد فيه بإلحاد بظلم نذقه من عذاب أليم
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه مقصود از «عذاب أليم» كيفر دنيوى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 47 - 4
4 - بيشتر ظالمان ، بى خبر از كيفر هاى دنيوى و اخروى خويش
و لـكنّ أكثرهم لايعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 40 - 6
6 - ظلم و بيدادگرى ، پى آمدى شوم و سرنوشتى هلاكت بار در دنيا
فأخذنـه و جنوده فنبذنـهم فى اليمّ فانظر كيف كان عـقبة الظـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 66 - 4
4 - امت هاى گنهكار و متمرد از فرمان خدا ، در خطر گرفتار شدن به كيفر هاى دنيوى و سرنوشتى شوم
فجعلنها نكلا لما بين يديها و ما خلفها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 188 - 8
8 ـ ترك عمل به وظيفه و ادعاى انجام آن و انتظار ستايش در برابر عملى كه انجام نشده ، ناپسند و موجب عذاب دنيا و آخرت است .
و يحبّون ان يحمدوا . .. فلا تحسبنّهم بمفازة من العذاب و لهم عذاب اليم
تكرار كلمه عذاب دلالت بر اين دارد كه آنها به دو عذاب گرفتار مى شوند، و به نظر مى رسد يكى از آن دو، عذاب دنيوى و ديگرى عذاب اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 5
5 ـ دريافت برخى از پاداش ها و جزاى اعمال در غير قيامت ( دنيا و برزخ ) *
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
كلمه «انّما»، دريافت كامل پاداش و جزا را منحصر به روز قيامت مى كند، لذا مفهوم آن، دريافت برخى از جزا و پاداش در غير روز قيامت است و مراد از غير قيامت، مى تواند دنيا و يا برزخ و يا هر دو باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 16 - 2
2 - مؤاخذه سخت و سنگين فرعون در دنيا از سوى خداوند
فأخذنـه أخذًا وبيلاً
«وبيل» به معناى وخيم و سنگين است (مصباح المنير).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 99 - 4
4ـ جزايى كه در دنيا نصيب فرعونيان شد ، عطيه اى شوم و نيز سزايى كه در آخرت بدان خواهند رسيد ، سزايى ناميمون است .
و أُتبعوا فى هـذه لعنة و يوم القيـمة بئس الرفد المرفود
در آيه شريفه ، سزا و كيفر تحكماً و از روى استهزا به «رفد» (عطيه و بخشش) تشبيه شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 10
10 -تمامى اقوام تكذيب گر ( چون قوم نوح ) ، به خاطر مبارزه با حق ( تعاليم پيامبران ) ، در دنيا مورد عقوبت وكيفر الهى قرار گرفتند .
كذّبت قبلهم قوم نوح . .. ليدحضوا به الحقّ فأخذتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 13 - 2
2 ـ مخالفت و دشمنى مشركان مكه با خدا و رسول او مايه فرمان الهى به سركوبى و نابودى آنان
ذلك بأنهم شاقوا اللّه و رسوله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 48 - 19
19 ـ شكست كافران جنگ بدر نمودى از عقوبت شديد خداوند براى آنان
و اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 70 - 7،9
7 ـ هلاكت امت هاى كفرپيشه گذشته تاريخ ، نمودى از قدرت خدا بر كيفر دنيوى منافقان و كافران هر عصر
ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم قوم نوح . .. و المؤتفكت
9 ـ كيفر دنيوى و اخروى كافران و منافقان ، از سنت هاى ثابت الهى
أولئك حبطت أعملهم فى الدنيا و الأخرة . .. ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم قوم نوح .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 40 - 11
11ـ حسابرسى و مجازات كفرپيشگان و منكران رسالت در دنيا
و علينا الحساب
از آن جا كه مقصود از تهديدهاى اشاره شده در اين آيه عذابهاى دنيوى است ، معلوم مى شود مراد از حساب در جمله «علينا الحساب» نيز حسابرسى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 73 - 3
3 - چشاندن بخشى از كيفر دنيايى به كافران ، نمودى از رحمت الهى و وسيله اى براى هدايت آنان
ردف لكم بعض الذى تستعجلون . و إنّ ربّك لذو فضل على الناس
همان طور كه در آيه پيش گفته شد، مراد از «الذى تستعجلون» مى تواند تنها عذاب دنيوى باشد. بنابراين عبارت «بعض الذى تستعجلون» به معناى گوشه اى از مجازات دنيايى است. با توجه به مطلب ياد شده مى توان گفت كه يادآورى بذل و رحمت الهى بر مردم، پس از بيان «ردف لكم بعض الذى تستعجلون» از آن جهت است كه مشاهده گوشه اى از مجازات الهى، بيدارگر و هشدار دهنده است; برخلاف نزول تمامى عذاب كه در آن مجالى براى توبه و انابه باقى نمى ماند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 13 - 11
11- وجود كيفر هاى دنيوى براى بسيارى از كافران ، افزون بر عذاب اخروى آنان
و الذين كفروا . .. و النار مثوًى لهم . و كأيّن من قرية ... أهلكنـهم
از ارتباط اين آيه با آيه قبل، استفاده مى شود كه خداوند تمامى كيفر كافران را به آخرت واننهاده و آنان را در دنيا به كلى رها نساخته است; بلكه بسيارى از آنان را به كيفر كفرشان هلاك ساخته و مى سازد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 47 - 6،7
6 - كافران ، گرفتار كيفر هاى دنيوى و بيشتر آنان ، غافل از منشأ گرفتارى هاى خويش *
للذين ظلموا عذابًا . .. و لـكنّ أكثرهم لايعلمون
در صورتى كه «عذاباً دون ذلك» نظر به كيفر دنيوى داشته باشد، احتمال مى رود كه «أكثرهم لايعلمون» به اين معنا باشد
كه كافران به رغم ابتلا به اين كيفرهاى الهى، معمولاً توجه ندارند كه علت آن، كفر ايشان است.
7 - كيفر هاى دنيوى و برزخى كافران ، سبك تر از كيفر اخروى آنان *
و إنّ للذين ظلموا عذابًا دون ذلك
برداشت ياد شده بنابراين نكته است كه «دون» به معناى پايين تر و خفيف تر باشد و «دون ذلك» اشاره به عذاب دنيوى يا برزخى داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 133 - 1
1 ـ خداوند فرعونيان را پس از اعلام صريحشان بر ايمان نياوردن به موسى ( ع ) ، به عذاب هاى متعدد گرفتار ساخت .
فما نحن لك بمؤمنين. فأرسلنا عليهم ... ءايت مفصلت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 69 - 2
2- انسان هاى ناسپاس و روى گردان از حق ، هيچ گاه و در هيچ شرايطى ، از عذاب و كيفر دنيوى خداوند ، در دريا و خشكى در امان نيستند .
فلمّا نجـّكم إلى البرّ أعرضتم . .. أم أمنتم أن يعيدكم فيه تارة أخرى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 75 - 5
5- كمترين تمايل به كافران از سوى رهبران دينى ، گناهى نابخشودنى و داراى كيفرى مضاعف در دنيا و آخرت
لقد كدتّ تركن إليهم شيئًا قليلاً. إذًا لأذقنـك ضعف الحيوة و ضعف الممات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 55 - 11
11 - احتمال تحقق عقوبت و عذاب گناه در دنيا
فأخذتكم الصعقة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 6 - 16
16 ـ انحطاط و نابودى بسيارى از تمدنها پيش از اسلام به سبب گناه و ستيز با حق
ألم يروا كم أهلكنا من قبلهم . ... فأهلكنهم بذنوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 45 - 10
10- ارتكاب برخى از گناهان ، عذاب دنيوى در پى دارد .
أفأمن الذين مكروا السيّئات أن يخسف الله بهم الأرض أو يأتيهم العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 55 - 12
12 - گنهكاران ، از گرفتار شدن به عقوبت هاى دنيوى در امان نبوده و نبايد احساس مصونيت كنند .
فأخذتكم الصعقة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 66 - 4
4 - امت هاى گنهكار و متمرد از فرمان خدا ، در خطر گرفتار شدن به كيفر هاى دنيوى و سرنوشتى شوم
فجعلنها نكلا لما بين يديها و ما خلفها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 85 - 30
30 - گنهكاران علاوه بر عذاب اخروى در خطر گرفتار شدن به كيفر هاى دنيوى نيز هستند .
فما جزاء من يفعل ذلك منكم إلا خزى فى الحيوة الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 114 - 23
23 - گنهكاران علاوه بر عذاب اخروى ، در خطر گرفتار شدن به عقوبت هاى دنيوى نيز هستند .
لهم فى الدنيا خزى و لهم فى الأخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 26 - 10
10 ـ امكان گرفتارى گناهكاران به عقوبت گناهشان در دنيا
فانها محرمة عليهم اربعين سنة يتيهون فى الارض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 5
5 - دنيا ، سرايى نيست كه در آن بتوان گنه كاران را به كيفر گناهانشان رساند .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
«يومئذ» ظرف و متعلق به «يوفّيهم» است. بنابراين تقديم آن بر «يوفّيهم» يا به خاطر اهتمام به ذكر «قيامت» و يا براى بيان حصر مى باشد. برداشت ياد شده، مبتنى بر احتمال دوم است; زيرا در اين صورت معناى آيه چنين مى شود: تنها در آن روز (قيامت) است نه روزى ديگر (دنيا) كه خداوند، جزاى آنان را به صورت تام و كامل خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 16
16 ـ مجازات دنيوى محاربان و فسادانگيزان در مقايسه با مجازات اخروى آنان ، بسى اندك و ناچيز است .
ذلك لهم خزى فى الدنيا و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
تصريح به بزرگى عذاب محاربان در آخرت در مقابل كيفر دنيوى آنان، گوياى برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 42 - 5
5 - كيفر دنيوى خداوند درباره مشركان ، پس از اتمام حجت بر آنان است .
أو نرينّك الذى وعدنـهم
از اين كه خداوند تحقق كيفر خويش را پس از ابلاغ وعده عذاب به مشركان (وعدناهم) مطرح مى كند، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 14 - 1
1 ـ سركوبى و شكست مشركان در بدر ، عقوبت دنيوى آنان
ذلكم فذوقوه و أن للكفرين عذاب النار
«كم» در «ذلكم» خطاب به مشركان و «ذا» اشاره به شكست و سركوبى آنان دارد. و «ذلكم» مبتدا و خبر آن به قرينه فراز بعد ـ «و أن للكافرين ... » ـ «عقابكم فى الدنيا» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 16
16 ـ مجازات دنيوى محاربان و فسادانگيزان در مقايسه با مجازات اخروى آنان ، بسى اندك و ناچيز است .
ذلك لهم خزى فى الدنيا و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
تصريح به بزرگى عذاب محاربان در آخرت در مقابل كيفر دنيوى آنان، گوياى برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 8 - 11
11- ذلّت و شكست ، مجازات دنيوى فسادانگيزان و عذاب حهنّم ، كيفر اخروى آنان است .
لتفسدنّ فى الأرض . .. و إن عدتم عدنا و جعلنا جهنّم للكـفرين حصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 64 - 5
5 ـ خداوند ، قوم نوح ( ع ) را به خاطر تكذيب آياتش ، با غرق كردن در آب به هلاكت رساند .
و أغرقنا الذين كذبوا بايتنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 40 - 11
11ـ حسابرسى و مجازات كفرپيشگان و منكران رسالت در دنيا
و علينا الحساب
از آن جا كه مقصود از تهديدهاى اشاره شده در اين آيه عذابهاى دنيوى است ، معلوم مى شود مراد از حساب در جمله «علينا الحساب» نيز حسابرسى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 66 - 14
14 ـ منافقان توطئه گر ، مستحق كيفر و مجازات دنيوى اند و عدم اعمال آن نسبت به برخى از آنان از جانب خداوند ، به اقتضاى مصلحت است . *
إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين
مراد از عفو و عذاب، مى تواند بخشش و كيفر دنيوى باشد نه اخروى ; در اين صورت به حكم عقل، عفو از يك گروه به خاطر مصلحتى صورت گرفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 70 - 7،9
7 ـ هلاكت امت هاى كفرپيشه گذشته تاريخ ، نمودى از قدرت خدا بر كيفر دنيوى منافقان و كافران هر عصر
ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم قوم نوح . .. و المؤتفكت
9 ـ كيفر دنيوى و اخروى كافران و منافقان ، از سنت هاى ثابت الهى
أولئك حبطت أعملهم فى الدنيا و الأخرة . .. ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم قوم نوح .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 82 - 2
2 ـ شادى اندك و رنج طولانى منافقان در دنيا ، بازتاب عملكرد آنان و كيفر الهى براى ايشان
فليضحكوا قليلا و ليبكوا كثيراً جزاء بما كانوا يكسبون
برداشت فوق بدين احتمال است كه خنده و گريه در «فليضحكوا قليلا و ليبكوا كثيراً» هر دو مربوط به دنيا باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 25 - 14
14 - انحراف از حق و تجاوز به حقوق ديگران در محيط مسجد الحرام ، گناهى است بس بزرگ و كج روان و ستم كاران بايد در انتظار كيفر سخت دنيوى باشند .
و من يرد فيه بإلحاد بظلم نذقه من عذاب أليم
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه مقصود از «عذاب أليم» كيفر دنيوى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 64 - 21
21 ـ دشمنى و كينه يهود با يكديگر ، كيفر و عقوبت دنيوى آنان
و القينا بينهم العدوة و البغضاء إلى يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 118 - 4
4- تحريم برخى از حلال ها بر يهود ، كيفر و بازتاب عملكرد ظالمانه خود آنان بود نه برخاسته از ستم الهى .
و على الذين هادوا حرّمنا . .. و ما ظلمنـهم و لـكن كانوا أنفسهم يظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 144 - 11
11 ـ كيفر الهى ، فرجام شوم دوستى با كافران و پذيرش سلطه آنهاست .
لاتتخذوا الكفرين أولياء . .. ان تجعلوا اللّه عليكم سلطناً مبيناً
حجت آشكار خداوند، حكايت از اين دارد كه مقتضى كيفر و عقاب براى چنين افرادى فراهم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 12 - 2
2 - تكذيب گران دين ستيز ، به آتش برافروخته در قيامت گرفتار خواهند بود .
و جحيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 175 - 2
2 - دين فروشان و كتمان كنندگان حقايق كتاب هاى آسمانى ، از مغفرت الهى محروم و به آتش دوزخ گرفتار خواهند شد .
أولئك الذين اشتروا . .. العذاب بالمغفرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 77 - 18
18 ـ علماى اهل كتاب به خاطر سوداگرى بر سر عهد الهى و پيمان شكنى ، مستحق عذاب دردناك خداوند در قيامت
و من اهل الكتاب . .. انّ الذين يشترون ... و لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 17
17 ـ ظالمان نمى توانند خود را از مهلكه مردن و عذاب خواركننده پس از آن رهايى بخشند.
و الملئكة باسطوا أيديهم أخرجوا أنفسكم اليوم تجزون عذاب الهون
جمله «أخرجوا انفسكم» خطاب ملائكه به ظالمان است، كه اگر مى توانيد خود را از اين مهلكه نجات بخشيد. اين سخن
ملائكه از سر استهزا و بيان عجز ظالمان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 275 - 16،17
16 ـ بازگشت به رباخوارى پس از آگاهى از حرمت آن ، موجب جاودانگى در آتش
فمن جاءه موعظة . .. و من عاد فاولئك اصحاب النّار هم فيها خالدون
جمله «فمن جاءه موعظة» به اين معناست كه حكم الهى به او ابلاغ شود; يعنى پس از بيان حكم، به آن آگاهى يابد. گفتنى است جمله «و من عاد» در برداشت فوق، بازگشت به رباخوارى تفسير شده است.
17 ـ اعتقاد به همگونى بيع و ربا پس از بيان ربا و حكم آن ، موجب جاودانگى در آتش
قالوا انّما البيع . .. و من عاد فاولئك اصحاب النّار هم فيها خالدون
در برداشت فوق متعلق «عاد»، پندار غلط همسانى بيع و ربا گرفته شده است، بنابراين جمله «و من عاد . .. » به اين معناست: اگر كسى پس از بيان حكم الهى درباره ربا، همچنان بر اين پندار باشد كه بيع همانند رباست در آتش مخلّد خواهد بود. چون وى در حقيقت كافر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 131 - 3،8
3 ـ آتش دوزخ ، در انتظار كافران و رباخواران ، و آماده براى آنان
لا تاكلوا الرّبوآ . .. و اتّقوا النّار الّتى اعدّت للكافرين
8 ـ همگونى عذاب رباخواران با عذاب كافران
لا تاكلوا الرّبوآ . .. و اتّقوا النّار الّتى اعدّت للكافرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 14 - 17
17 - « عن ابن نُباتة قال : سمعت أميرالمؤمنين ( ع ) على منبر الكوفة يقول : . . .أيّها الناس إنّما عَقَر ناقةَ صالح واحد فأصابهم اللّه بعذابه بالرضا و آية ذلك قوله عزّوجلّ « . . .فعقروها فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم فسوّيها . . . » ;
اَصْبَغ بن نُباتَة گويد: شنيدم از اميرالمؤمنين(ع) كه بر منبر كوفه مى فرمود: «. ..اى مردم! همانا ناقه صالح را يك نفر [از قوم ثمود ]پى كرد; ولى خداوند همه آن قوم را به عذاب خود دچار كرد; چون به كار آن شخص راضى بودند و دليل اين مطلب سخن خداوند ـ عزّوجلّ ـ است «...فعقروها فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم فسوّاها...»».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 124 - 10
10 ـ ذلت و خوارى، كيفر استكبار سردمداران مجرم است.
أكبر مجرميها . .. و إذا جاءتهم ءاية ... سيصيب الذين أجرموا صغار عنداللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 206 - 11،12
11 ـ هيچ كيفرى جز عذاب جهنّم ، نمى تواند حاكمان مفسد ، سرسخت ، متكبّر و مغرور را رام كند .
و اذا تولى سعى . .. فحسبه جهنم
12 ـ جهنّم ، كيفر حاكمان مفسد ، سرسخت و حق ناپذير
و اذا تولى سعى . .. فحسبه جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 28 - 6
6- رهبران و سردمداران فاسد و اغواگر درخور سرزنش و كيفرند .
ألم تر إلى الذين . .. و أحلّوا قومهم دار البوار
از اينكه خداوند در بيان سرنوشت شوم اقوام و ملتهاى ناسپاس و كافر، رهبران آنها را مورد بحث قرار داد (أحلّوا قومهم . ..)، استفاده مى شود كه جرم آنان بيش از ديگر مردم بوده و سزاوار سرزنش و كيفرى افزونترند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 8
8 ـ امكان عفو عناصر غير اصلى و خط گيرنده نفاق و غير قابل بخشش بودن جرم عناصر اصلى و خط دهنده *
إن نعف عن طائفة . .. نعذب طائفة ... بعضهم من بعض
«بعضهم من بعض» تحت تأثير بودن برخى از منافقان از برخى ديگر را افاده مى كند و نيز اين آيه تفسير آيه قبل مى باشد و علت عفو گروهى و كيفر گروهى ديگر را بيان مى نمايد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 66 - 8
8 ـ سردمداران جريان نفاق و عاملان اصلى جرم و تبهكارى در جامعه ، غير قابل بخشش و مستحق مجازات
إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين
تعليل عذاب دسته اى از منافقان، به اينكه اينان گروه مجرم و تبهكارند ـ در برابر عفو گروهى ديگر ـ مى تواند گوياى اين حقيقت باشد كه: سردمداران جريان نفاق و عاملان اصلى جرم، شايسته بخشش نبوده و بايد مجازات شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 38 - 3
3 ـ عذاب خواركننده الهى ، كيفر انفاق كنندگان رياكار
و اعتدنا للكافرين عذاباً مهيناً. و الذين ينفقون اموالهم رئاء النّاس
بنابر اينكه «الذين» عطف بر «الكافرين» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 39 - 9
9 ـ خداوند ، كيفردهنده بخيلان و رياكاران و پاداش دهنده انفاق كنندگان مخلص
الذين يبخلون . .. و انفقوا ... و كان اللّه بهم عليماً
هدف از بيان علم و آگاهى خداوند پس از بيان ايمان و بخل، تهديد بخيلان و رياكاران به كيفر، و پاداش دهى به مؤمنان انفاق كننده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 4
4 ـ كيفر بخيلان و رياكاران ( عذاب ، محروميت از محبت خداوند ، همراهى با شيطان ) ، بازتاب عمل خود آنان است ، نه ستمى از جانب خداوند .
انّ اللّه لا يحبّ . .. الذين يبخلون ... و الذين ينفقون اموالهم رئاء النّاس ... و
جمله «انّ اللّه . .. » مى تواند پاسخى باشد براى اين سؤال كه چرا خداوند مردم را به عذاب و ... مبتلا مى كند. خداوند مى فرمايد اين عذابها ناشى از ستم او نيست، بلكه دستاورد خود بخيلان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 15 - 6،7،11،14،15،17،18
6 ـ كيفر فحشا ( زنا ، مساحقه ) ، مشروط به انجام آن از روى اختيار است .
و الّتى يأتين الفاحشة من نسائكم
7 ـ حبس ابد ، كيفر فحشاى زنان شوهردارى كه شوهرشان مسلمان باشد .
و الّتى يأتين الفاحشة من نسائكم . .. فامسكوهنَّ فى البيوت حتّى يتوفيهنّ الموت
چنانچه مراد از «كُم»، مردان مسلمان باشند ; ظاهراً مقصود از «نساء» همسران آنان خواهد بود. بنابراين، حكم مذكور، شامل زنان بى شوهر نخواهد شد.
11 ـ كيفر حبس ابد براى زنا و همجنس بازى زنان ، مشروط به شهادت چهار مرد مسلمان است .
و الّتى يأتين الفاحشة . .. فاستشهدوا عليهنّ اربعة منكم فان شهدوا
چون مخاطبان «منكم» مسلمان هستند، معلوم مى شود كه شاهد در مورد فحشا، بايد مسلمان باشد و چون ضمير مذكّر به كار رفته، معلوم مى شود كه گواهان بر زنا و همجنس بازى بايد مرد باشند.
14 ـ نويد خداوند به نسخ كيفر زنا ( حبس ابد )
و الّتى يأتين الفاحشة . .. فامسكوهنّ ... او يجعل اللّه لهنّ سبيلاً
15 ـ وعده خداوند به جعل كيفرى خفيفتر از حبس ابد براى زنانى كه مرتكب زنا و يا مساحقه شوند .
حتّى يتوفّيهنّ الموت او يجعل اللّه لهُنّ سبيلا
جمله «او يجعل اللّه . .. »، حاكى است كه كيفر ديگر براى زن زناكار جعل خواهد شد ; و لام در «لهنّ»، مشعر به اين است كه آن كيفر خفيفتر از حبس ابد مى باشد.
17 ـ حكم خدا ( شلاق ) در مورد فحشاى زنان ، ناسخ حكم حبس ابد در مورد آنان
والّتى يأتين الفاحشة من نسائكم . .. فامسكوهنّ فى البيوت حتى يتوفيهنّ الموت او يج
امام صادق (ع) درباره «سبيل» در آيه فوق فرمود: منسوخة و السبيل هو الحدود.
تفسير عياشى، ج 1، ص 227، ح 60 ; تفسير برهان، ج 1، ص 353، ح 2.
18 ـ حبس ابد و محروميت از گفتگو و همنشينى ، كيفر منسوخ شده فحشاى زنان
فامسكوهنّ فى البيوت
امام صادق (ع) درباره آيه فوق فرمود: هذه منسوخة . .. كانت المرأة ... ادخلت بيتاً و لم تحدث و لم تكلّم و لم تجالس و اوتيت فيه بطعامها و شرابها حتى تموت ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 227، ح 61 ; نورالثقلين، ج 1، ص 456، ح 124.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 16 - 3،4
3 ـ تفاوتِ كيفر فحشاى زنان شوهردار و بى شوهر
و الّتى يأتينَ الفاحشة من نسائكم . .. فامسكوهنّ فى البيوت ... و الّذان يأتيانها
با توجّه به برداشت قبل و توضيح آن.
4 ـ كيفر فحشا ( لواط و زنا ) ، مشروط به انجام آن از روى اختيار است .
و الّذان يأتيانها منكم فاذوهما
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 15 - 1،3
1 ـ كيفر زن در صورت ارتكاب زنا ، حبس ابد است .
و الّتى يأتين الفاحشة من نسائكم . .. فامسكوهنَّ فى البيوت
«الفاحشة» به معناى كار زشت است و الف و لام آن اشاره به عمل خاصى است كه به مناسبت مورد، مراد از آن زناست و مى تواند مساحقه را نيز شامل شود.
3 ـ زن زناكار و همجنس باز در صورتى كه مسلمان باشد ، به حبس ابد محكوم مى شود .
و الّتى يأتين الفاحشة من نسائكم
چنانچه «كُم» خطاب به جامعه اسلامى باشد، مراد از «نساء» زنان مسلمان خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 16 - 5
5 ـ لزوم تداوم ايذاى مرتكبين فحشا ( لواط و زنا ) تا احراز توبه و اصلاح آنان *
فاذوهما فان تابا و اصلحا فاعرضوا عنهما
در برداشت فوق، جمله «فان تابا . .. فاعرضوا» عطف بر «فاذوهما» و متفرع بر آن شده است و مى رساند كه پايان آزار، توبه آنان است. بنابراين آزار آنان بايد همچنان ادامه داشته باشد تا توبه كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 2 - 1،2،4
1- صد ضربه شلاق با تازيانه چرمى ، كيفر هر يك از زن و مرد زناكار
الزانية والزانى فاجلدوا كلّ وحد منهما ماْئة جلدة
«جلد» (مصدر «اجلدوا») گاهى به معناى «زدن با تازيانه چرمى» و گاهى به معناى «بر پوست بدن كسى با تازيانه زدن» مى آيد. برداشت ياد شده براساس كاربرد اول است.
2- صد ضربه تازيانه بر پوست بدن هر كدام از زن و مرد زناكار ، كيفر كردار ناپسند آنان
الزانية والزانى فاجلدوا كلّ وحد منهما ماْئة جلدة
4- تساوى زن و مرد در حدود و كيفر زنا ( صد تازيانه )
الزانية و الزانى فاجلدوا كلّ وحد منهما ماْئة جلدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 3 - 7
7 - ممنوعيت ازدواج زناكاران با مؤمنان ، يكى ديگر از كيفر هاى الهى درباره آنان
الزانى لاينكح إلاّ زانية أو مشركة و الزانية لاينكحها إلاّ زان أو مشرك
برداشت ياد شده، به خاطر اين است كه آيه فوق و آيه پيشين، در مقام بيان كيفر گناه زنا است و در واقع بيانگر اين نكته است كه گناه زنا، داراى دو كيفر دنيوى است: 1ـ صد ضربه شلاق، 2ـ محروميت از ازدواج با مؤمنان.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 3
3 ـ همگونى زنان و مردان منافق ، در مجازات و كيفر جرم نفاق
نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين. المنفقون و المنفقت بعضهم من بعض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 15 - 19
19 ـ صد تازيانه و يك سال تبعيد ، كيفر فحشاى زنان باكره و صد تازيانه و رجم ، كيفر فحشاى زنان غير باكره
او يجعل اللّه لهُنّ سبيلا
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: قد جعل اللّه لهن السبيل البكر بالبكر جلد مأة و تغريب عام و الثيب بالثيب جلد مأة و الرجم.
مجمع البيان، ج 3، ص 34 ; نورالثقلين، ج 1، ص 456، ح 122.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 16 - 3
3 ـ تفاوتِ كيفر فحشاى زنان شوهردار و بى شوهر
و الّتى يأتينَ الفاحشة من نسائكم . .. فامسكوهنّ فى البيوت ... و الّذان يأتيانها
با توجّه به برداشت قبل و توضيح آن.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 97 - 4
4 - قطع رابطه با مردم و منزوى و مطرود جامعه شدن ، كيفرى سزاوار براى سامرى
قال فاذهب فإنّ لك . .. لامساس
لام در «لك» بر استحقاق سامرى دلالت دارد و با توجه به «نبذتها» (در آيه قبل) مى توان گفت: رانده شدن از جامعه، كيفرى مناسب براى گناه دور انداختن آثار رسالت از سوى سامرى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 27 - 3
3- كيفر سخت منافقان به هنگام مرگ ، براساس علم الهى به نهان كارى هاى خائنانه آنان
و اللّه يعلم إسرارهم . فكيف إذا توفّتهم الملـئكة
از ارتباط عبارت «فكيف إذا. ..» ـ كه بيانگر كيفر سخت منافقان است ـ با ذيل آيه قبل (واللّه يعلم إسرارهم) استفاده مى شود كه علم و آگاهى خداوند، پشتوانه كيفر منافقان به هنگام مرگ شان، خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 16 - 15
15 - بازگشت به گناه ، پس از اظهار توبه ، داراى عقوبتى سنگين *
و إن تتولّوا كما تولّيتم من قبل يعذّبكم عذابًا أليمًا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه سنگينى كيفر متخلّفان از آن جهت باشد كه اينان پس از تخلّف نخست، اظهار پشيمانى كردند و اين بار بر آنان اتمام حجت شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 16 - 2،4
2 - مؤاخذه سخت و سنگين فرعون در دنيا از سوى خداوند
فأخذنـه أخذًا وبيلاً
«وبيل» به معناى وخيم و سنگين است (مصباح المنير).
4 - عصيان و سرپيچى در برابر دعوت پيامبران ، موجب مؤاخذه سخت الهى است .
فعصى فرعون الرسول فأخذنـه أخذًا وبيلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عبس - 80 - 17 - 7
7 - كسانى كه خود را از رهنمود هاى خداوند و تذكرات قرآن بى نياز مى پندارند ، كافر و سزاوار سخت ترين كيفرهايند .
قتل الإنسـن ما أكفره
اين آيه و آيات بعد را مى توان با آيات پيشين، مرتبط دانست; در اين صورت حرف «ال» در «الإنسان» عهد ذكرى بوده و اشاره به «من استغنى» در آيات قبل خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 15 - 4
4 - مؤاخذه سخت كافران و چشم پوشى از خطاى مؤمنان ، برخاسته از سلطه خداوند بر تمام هستى است .
إنّ بطش ربّك . .. و هو الغفور الودود . ذوالعرش
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 79 - 4
4- گفته ها و ادعا هاى بى اساس در مورد كفر و ايمان و آثار آنها ، داراى عقوبت و عذاب
سنكتب ما يقول و نمدّ له من العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 4 - 5
5 - « قال رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) الصلاة عماد الدين . . . من ترك أوقاتها يدخل الويل و الويل واد فى جهنّم كما قال اللّه تعالى . . . « فويل للمصلّين . الذين هم عن صلاتهم ساهون . . . » ;
رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: نماز ستون دين است . .. هر كس وقت هاى نماز را [اعتنا نكرده و نماز را در آنها] ترك كند، داخل ويل مى گردد و «ويل» درّه اى است در جهنم. همان طورى كه خداوند تعالى فرموده: فويل للمصلّين . الذين هم عن صلاتهم ساهون».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 29 - 5
5 - افرادى كه بخواهند از قانون جواز و ورود به خانه هاى غير مسكونى سوء استفاده كنند و نيتى جز بهره بردارى از آنها داشته باشند ، به كيفر الهى تهديد شده اند .
ليس عليكم أن تدخلوا بيوتًا غير مسكونة . .. و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون
جمله «و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون» ـ كه علم همه جانبه و فراگير الهى به نهان و آشكار انسان را به وى يادآورى مى شود ـ هشدارى است به كسانى كه احكام ياد شده را رعايت نكنند و يا از آنها سوء استفاده كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 77 - 24
24 ـ كسانى كه قسم دروغ مى خورند ، در آخرت نصيبى نداشته و عذابى دردناك در انتظار آنان است .
انّ الّذين . .. و ايمانهم ثمناً قليلاً
امام صادق (ع)، در ضمن شمارش گناهان كبيره فرمود: و اليمين الغموس ; لأنّ اللّه عز و جلّ يقول «انّ الذين يشترون بعهد اللّه و ايمانهم ثمنا قليلا اولئك لا خلاق لهم فى الاخرة . .. ».
عيون اخبارالرضا (ع)، ج 1، ص 287، ح 33 ; نورالثقلين، ج 1، ص 355، ح 195.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 60 - 20
20 - شايعه پراكنى و برهم زدن آرامش روانى مردم ، كيفرى سخت دارد .
و المرجفون فى المدينة لنغرينّك بهم ثمّ لايجاورونك فيها إلاّ قليلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 7 - 16
16 - كيفر و مجازات الهى ، سخت و سهمگين است .
إنّ اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عبس - 80 - 17 - 6
6 - كفران نعمت ، مايه استحقاق شديدترين عقوبت ها است .
قتل الإنسـن ما أكفره
مراد از «كفر» در «ماأكفره» ممكن است كفران نعمت هاى خداوند باشد كه آيات بعد به بعضى از آنها اشاره دارد. نفرين «قتل الإنسان» در معناى عرفى آن ـ كه بيان استحقاق شديدترين عقوبت ها مى باشد ـ استعمال شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 221 - 17
17 ـ سرانجامِ شرك ، جهنّم است .
اولئك يدعون الى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 48 - 14
14 ـ شرك ، از گناهان كبيره و موجب گرفتارى به آتش دوزخ
انّ اللّه لا يغفر ان يشرك به
امام صادق (ع) در معرّفى و شمارش گناهان كبيره فرمود: . .. و هنّ ممّا اوجب اللّه عز و جل عليهن النّار قال اللّه عزّ و جل: «انّ اللّه لا يغفر ان يشرك به ... ».
عقاب الاعمال "مترجم"، ص 525، ح 1، باب عقاب من اتى الكبائر ; نورالثقلين، ج 1، ص 488، ح 292.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 52 - 3
3 ـ كسانى كه حقانيّت اسلام را مى پوشانند و راه شرك را بهتر از آن مى نمايانند ، مورد لعن الهى هستند .
الم تر الى الذين . .. يقولون هؤلاء اهدى من الّذين امنوا سبيلا. اولئك الّذين لعنه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 116 - 1
1 ـ شرك ، انحراف و لغزش غير قابل آمرزش
إنّ اللّه لا يغفر ان يشرك به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 22 - 4
4 ـ بازخواست و محاكمه مشركان در قيامت به سبب شريك پنداشتن براى خداوند
أين شركاؤكم الذين كنتم تزعمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 38 - 4
4 ـ جنيان نيز همانند آدميان، در صورت تكذيب آيات الهى و گرايش به كفر و شرك، در معرض مجازاتهاى الهى هستند.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 59 - 18
18 ـ نوح ، نگران مبتلا شدن قومش به كيفر دنيوى ( طوفان ) بر اثر شركورزى و ترك پرستش خداوند
إنى أخاف عليكم عذاب يوم عظيم
بر اساس اين احتمال كه مراد از «يوم عظيم» زمان طوفان نوح باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 65 - 13
13 ـ هود برحذردارنده قوم خويش از گرفتار شدن به عذاب هاى الهى به سبب پرستش نكردن خداى يكتا و پرهيز نكردن از گرايش هاى شرك آلود
أفلاتتقون
«اتقاء» مصدر «تتقون» به معناى گرفتن حفاظ براى دورى از مكروه و مانع شدن از رسيدن مكروه است. در اينجا به مناسبت مورد و تأييد آيات بعد (همانند آيه 70)، مراد از مكروه، عذابهاى الهى است، يعنى: أفلا تتقون عذاب اللّه.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 94 - 1
1ـ خداوند ، در پى اصرار مردم مدين بر شركورزى و نپذيرفتن تعاليم شعيب ( ع ) ، آنان را به عذابى سخت گرفتار ساخت .
و لما جاء أمرنا
مراد از «أمر» عذاب نازل شده بر قوم شعيب است. اضافه آن به ضمير «نا» حكايت از بزرگى آن عذاب دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 16
16ـ طغيان و سركشى در برابر خدا و گرايش به شرك و پرستش غير خدا ، عقوبت و كيفر الهى را درپى دارد .
و لاتطغوا إنه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 4
4- عقوبت افترا به خدا و شرك ، به قدرى شديد و سنگين است كه در صورت وقوع ، همه جنبندگان را فرا مى گيرد .
بربّهم يشركون . .. كنتم تفترون . و يجعلون لله البنـت ... و لو يؤاخذ الله الناس ب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 19 - 5
5 - شرك و انكار ربوبيت خدا ، گناهى نابخشودنى و گرفتار كننده به آتش دورخ است .
فالذين كفروا قطّعت لهم ثياب من نار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 117 - 8
8 - شرك ، گناهى بزرگ و داراى كيفرى ويژه در نزد پروردگار
و من يدع مع اللّه . .. فإنّما حسابه عند ربّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 23 - 3
3 - شرك و هم نشينى و هم فكرى با مشركان ستم پيشه ، عامل دخول در دوزخ
احشروا الذين . .. يعبدون . من دون اللّه فاهدوهم إلى صرط الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 35 - 1
1 - عذاب دوزخ ، كيفر شرك و استكبار ، در مقابل كلمه توحيد
إنّهم كانوا إذا قيل لهم لا إلـه إلاّاللّه يستكبرون
برداشت ياد شده از آن جا است كه جمله «إنهم كانوا إذا. ..» تعليل براى جملات پيشين است كه در آنها از دوزخى بودن كافران و مشركان سخن به ميان آمده بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 39 - 2
2 - عذاب دردناك دوزخ ، كيفرى عادلانه و متناسب با رفتار شرك آلود و استكبار در برابر حق
العذاب الأليم . و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 47 - 8
8 - شرك و ظلم ، گناهى بس بزرگ و پيام دار عذابى سخت و فوق تصور بشر
و بدا لهم من اللّه ما لم يكونوا يحتسبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 19 - 6
6 - شركورزى و تكذيب پيامبران الهى ، درپى دارنده آتش دوزخ است .
و يوم يحشر أعداء اللّه إلى النار
از ارتباط اين آيه با آيات پيشين ـ كه در مورد تكذيب پيامبران بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 9
9 - امت هايى از جن و انس در گذشته تاريخ بر اثر دشمنى با خداوند ( شركورزى ، انكار رسالت پيامبران و . . . ) به عذاب الهى گرفتار شدند .
و حقّ عليهم القول فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس
كيفر شرك ستيزى در دوران اصحاب كهف
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 20 - 2
2- كيفر روى گردانى از آيين شرك در عصر اصحاب كهف ، سنگ سار شدن بود .
إنّهم إن يظهروا عليكم يرجموكم
از جمله معانى ذكر شده براى «رجم» سنگ سار كردن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 3 - 15
15 - شرك و عبادت ناخالص خداوند ، امرى محكوم و مورد مؤاخذه الهى
أولياء ما نعبدهم إلاّ ليقرّبونا إلى اللّه زلفى إنّ اللّه يحكم بينهم فى ما هم فيه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 30 - 12
12 ـ يهود و نصارا ، به دليل اعتقاد شرك آميزشان ( فرزند خدا خواندن عزير و مسيح ) مستحق كيفر مرگ
و قالت اليهود عزير ابن اللّه . .. قتلهم اللّه أنى يؤفكون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 30 - 12
12 ـ يهود و نصارا ، به دليل اعتقاد شرك آميزشان ( فرزند خدا خواندن عزير و مسيح ) مستحق كيفر مرگ
و قالت اليهود عزير ابن اللّه . .. قتلهم اللّه أنى يؤفكون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 227 - 14
14 - ترويج باطل و مبارزه با دين در قالب شعر ، ظلم بوده و داراى عقوبتى سخت است .
و الشعراء يتّبعهم الغاون . .. و سيعلم الذين ظلموا أىّ منقلب ينقلبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 17 - 16
16ـ شك و شبهه در راستى و درستى قرآن ، مايه گرفتار شدن به آتش دوزخ است .
فالنار موعده فلاتك فى مرية منه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 25 - 18،19
18ـ زندانى كردن مجرمان و شكنجه و آزار آنان در مصر باستان و عصر يوسف ( ع ) ، امرى معمول و متداول بود .
إلا أن يسجن أو عذاب أليم
19ـ قصد تجاوز به همسران اشراف در مصر باستان ، موجب مجازات و كيفر بود .
ما جزاء من أراد بأهلك سوءًا إلا أن يسجن أو عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 28 - 11
11 ـ انسان ، ناتوان از تحمل عواقب انحراف از حدود الهى در روابط جنسى
و يريد الّذين يتّبعون الشّهوات ان تميلوا ميلا عظيماً . .. خلق الانسان ضعيفاً
جمله «خلق الانسان ضعيفاً» مى تواند بيانگر علت لزوم پيروى از احكام الهى در ازدواج و اجتناب از پيروى هواپرستان باشد. يعنى قوانين الهى، جوامع را سبكبار خواهد كرد و انحراف از آن موجب مشقت خواهد شد و انسان توان تحمل آن مشقتها را ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 9 - 3
3 - شياطين ، موجوداتى مكلف و مسؤول و مورد كيفر و بازخواست الهى
و لهم عذاب واصب
برداشت ياد شده از مبتلا شدن به عذاب و كيفر الهى به دست مى آيد; زيرا كيفر و عذاب بدون تكليف و مسؤوليت، معقول نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 63 - 9
9- دوزخ ، كيفرى كامل و بى كم و كاست براى شيطان و پيروان او
فإن جهنّم جزاؤكم جزاءً موفورًا
«موفور» از ريشه «وفر» به معناى تام و بى نقص است (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 161 - 21
21 ـ ظلم ، جلوگيرى از راه خدا ، به ناحق خوردن مال مردم ، موجب عقوبت هاى دنيوى و عذاب اخروى
فبظلم من الذين هادوا حرمنا . .. و أعتدنا للكفرين منهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 166 - 1
1 ـ خداوند يهوديان ايله را به خاطر شكستن قانون روز شنبه با صيد ماهى ، به بوزينگانى مطرود مبدّل ساخت .
فلما عتوا عن ما نهوا عنه قلنا لهم كونوا قردة خسئين
«عتوّ» (مصدر عتوا)، به معناى عصيان و سركشى است. مراد از «ما نهوا عنه» صيد ماهى در روز شنبه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 11 - 19
19 - طراحان و عاملان اصلى گناه و توطئه ، سزاوار كيفر و عقوبتى سخت تر و شديدتر از ديگر گناه كاران و توطئه گران
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 11 - 19
19 - طراحان و عاملان اصلى گناه و توطئه ، سزاوار كيفر و عقوبتى سخت تر و شديدتر از ديگر گناه كاران و توطئه گران
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 30 - 3،6
3ـ همگان ، حتى پيامبران الهى ، در صورت طرد مؤمنان و ارتكاب گناه ، مستحق كيفر و مجازات الهى اند .
من ينصرنى من الله إن طردتهم
6ـ استحقاق عذاب الهى به خاطر طرد مؤمنان ، حقيقتى كه همگان به دريافت و فهم آن توانايند .
من ينصرنى من الله إن طردتهم أفلاتذكّرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 16
16ـ طغيان و سركشى در برابر خدا و گرايش به شرك و پرستش غير خدا ، عقوبت و كيفر الهى را درپى دارد .
و لاتطغوا إنه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 8 - 5
5 - بازگشت انسان ها به خداوند و به كيفر رسيدن طغيان گران ، جلوه هاى ربوبيت خداوند و در راستاى تدبير امور انسان ها است .
ربّك
ضمير خطاب در «ربك»، ممكن است خطاب به هر كس باشد كه سخن را مى شنود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 16 - 5
5 - گناهان زبانى و عملى طغيان گران ، گرفتار سازنده آنان به كيفرى ذلت آفرين
ليطغى . .. ناصية كـذبة خاطئة
«كذب» از مصداق هاى گناه زبانى مى باشد و «خطا»، گناه عملى و يا شامل زبانى و عملى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 34 - 10
10 ـ آنان كه طلا و نقره مى اندوزند و از انفاق آن در راه خدا ، امتناع مىورزند ، مستحق عذابى دردناكند .
و الذين يكنزون الذهب و الفضة و لا ينفقونها فى سبيل اللّه فبشرهم بعذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 95 - 11
11 - خداوند ، ستمكاران را به سزاى اعمالشان خواهد رساند .
و اللّه عليم بالظلمين
هدف از بيان آگاهى خداوند به ستمكاران، تهديد آنان به عذاب مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 151 - 20
20 ـ آتش دوزخ ، جايگاه و فرجام شوم ستم پيشگان
و ماويهم النّار و بئس مثوى الظّالمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 12
12 ـ مجازات نكردن ستمگران ، ظلم بر ستمديدگان است .
ذوقوا عذاب الحريق . .. ذلك بما قدّمت ايديكم و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
برداشت فوق مبتنى است بر احتمال اوّل (عطف «انّ اللّه . .. » بر «ما قدّمت»)، است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 10 - 7
7 ـ آتشى سوزان و برافروخته ، فرجام پايمال كنندگان اموال يتيمان
انّ الّذين ياكلون اموال اليتامى ظلماً . .. و سيصلون سعيراً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 29 - 11
11 ـ آتش همواره دوزخ ، جزاى ستمگران و كيفرى مناسب براى آنان
فتكون من اصحب النار و ذلك جزؤا الظلمين
«جزاء» در لغت به معنى كيفر و پاداشى است كه كافى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 134 - 2
2 ـ احضار ظالمان در قيامت و بازخواست و كيفر ايشان از وعده هاى تخلف ناپذير خداوند
و ينذرونكم لقاء يومكم هذا . .. إن ما توعدون لأت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 41 - 4
4 ـ گرفتار شدن ستمكاران به آتش دوزخ، سنت خداوند در كيفر آنان
و كذلك نجزى الظلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 54 - 13
13 ـ در نظام جزايى خداوند ، حتى به ستمگران هم ظلم نخواهد شد .
و لو أن لكل نفس ظلمت . .. قضى بينهم بالقسط و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 18 - 6
6ـ كيفر و مجازات ستمگران ، پرتوى از ربوبيت خداوند است .
أُولـئك يعرضون على ربهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 83 - 3
3ـ كيفر ستم كاران و گنه پيشگان ، مقتضاى ربوبيت خداوند و در جهت تدبير امور انسانهاست .
مسوّمة عند ربك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 102 - 2
2ـ امت هاى ستم پيشه ( جوامع كفرپيشه و مشرك ) در خطر گرفتار شدن به عقوبت هاى الهى و عذاب هاى استيصال هستند .
و كذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى و هى ظـلمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 92 - 8
8ـ عقوبت و سرزنش كسانى كه در حق آدمى ستم كرده اند پس از اعترافشان به گناه و توبه از آن ، به دور از شأن نيكوكاران است .
لاتثريب عليكم اليوم
«اليوم» ظرف و متعلق به «تثريب» است و مراد از آن زمانى است كه برادران يوسف به خطاى خويش اعتراف نموده و از گناه خود توبه كردند (و إن كنّا لخاطئين).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 42 - 5
5- تأخير كيفر اصلى ظالمان به روز قيامت ، از سنت هاى خداوند است .
و لاتحسبنّ الله غـفلاً عمّا يعمل الظـلمون إنما يؤخّرهم ليوم تشخص فيه الأبصـر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 2
2- مورد عقوبت قرار گرفتن انسان هاى ظالم ، نتيجه عمل خود آنان است .
و لو يؤاخذ الله الناس بظلمهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 7،8
7- كيفر الهى به هنگام نزول ، فراگير همه ظالمان و همراهان و ياوران آنان است .
فأغرقنـه و من معه جميعًا
8- خداوند ، ستمگران و شريكان آنان را در ستم ، همسان كيفر مى دهد .
فأغرقنـه و من معه جميعًا
برداشت فوق، مبتنى بر اين است كه مراد از «و من معه» ياران و شريكان فرعون در ستم باشند نه صرفاً همراهان وى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 29 - 7
7- جهنم ، كيفر تمامى ستمگران است .
نجزيه جهنّم كذلك نجزى الظـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 11 - 1
1 - تنها ظالمان و گنه كاران در معرض خطر كيفر و عقاب الهى
إنّى لايخاف لدىّ المرسلون . إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنَا
از مفهوم «لايخاف لدىّ المرسلون» استفاده مى شود كه غير از رسولان، هيچ شخص ديگرى از عقاب الهى در امان نيست. عبارت «إلاّ من ظلم...» استثنا از اين مفاد است; يعنى، همه ظالمان در معرض خطر قرار دارند، مگر كسانى كه ستم كردند ولى آن را با انجام خوبى ها جبران نمودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 42 - 1
1 - ستم پيشگان و تجاوزگران به حقوق مردم ، سزاوار پيگرد ، مؤاخذه و مجازات مى باشند .
إنّما السبيل على الذين يظلمون الناس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 17 - 5
5 - خلود در آتش ، جزاى ستمكاران و ظالمان
أنّهما فى النار خـلدَين فيها و ذلك جزؤا الظـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 31 - 10
10 - رحمت و لطف خداوند به مؤمنان و كيفر و عذاب ظالمان از سوى او ، براساس علم و حكمت او است .
إنّ اللّه كان عليمًا حكيمًا . يدخل من يشاء فى رحمته و الظـلمين أعدّ لهم عذابًا أ
برداشت ياد شده، بر اين فرض مبتنى است كه جمله «يدخل من يشاء. ..»، خبر براى «إنّ» در «إنّ اللّه» و جمله «كان اللّه عليماً حكيماً»، معترضه و يا حال باشد. بر اين اساس توصيف خداوند به علم و حكمت، اشاره به اين دارد كه كار خدا (رحمت يا عذاب)، مبتنى بر علم و حكمت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 87 - 4
4- ذوالقرنين ، به ايمان آوردن ظالمان ساحل دريا و دست برداشتن آنان از ظلم و فساد ، اميدوار بود و در مجازات آنان شتابى
نداشت .
قال أمّا من ظلم فسوف نعذّبه
حرف «سوف» براى آينده است و فعل هاى شرط («آمن» و «عمل») در آيه بعد، قرينه اين است كه ذى القرنين، به احتمال ايمان آوردن ظالمان، در مجازات آنان تعجيل نكرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 131 - 2
2 ـ هلاك جوامع بشرى، بدون فرستادن هدايت براى ايشان، كارى ظالمانه و به دور از ساحت قدس الهى است.
ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم
«بظلم» مى تواند حال براى «ربك» باشد. در اين صورت معناى جمله چنين مى شود: خداوند از روى ظلم جامعه ناآگاه را هلاك نمى كند. بنابراين هلاكت در صورت عدم ابلاغ كارى ظالمانه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 95 - 11
11 - خداوند ، ستمكاران را به سزاى اعمالشان خواهد رساند .
و اللّه عليم بالظلمين
هدف از بيان آگاهى خداوند به ستمكاران، تهديد آنان به عذاب مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 30 - 1،2
1 ـ قتل و آدمكشى از سر ظلم و تجاوز ، موجب گرفتارى به عذاب دوزخ
و لا تقتلوا انفسكم . .. و من يفعل ذلك عدواناً و ظلماً فسوف نُصليه ناراً
در برداشت فوق «ذلك» اشاره به «قتل نفس» گرفته شده است.
2 ـ تصرف به ناحق در اموال ديگران از سر ظلم و تجاوز ، موجب گرفتارى به آتش دوزخ
و لا تقتلوا انفسكم . .. و من يفعل ذلك عدواناً و ظلماً فسوف نُصليه ناراً
بنابر اينكه «ذلك» اشاره به «لا تاكلوا» و يا مجموع «لا تاكلوا . .. و لا تقتلوا» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 21
21 ـ حاكم اسلامى ، وظيفه دار برگزيدن يكى از مجازات هاى چهارگانه محارب ، با رعايت تناسب بين مجازات و جنايت وى
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او ينفوا من الارض
از امام صادق(ع) در پاسخ سؤال از معناى آيه فوق روايت شده: ذلك الى الامام يفعل به ما يشاء، قلت: فمفوض ذلك اليه؟ قال:
لا، و لكن نحو الجناية.
كافى، ج 7، ص 246، ح 5; نورالثقلين، ج 1، ص 622، ح 164.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 6 - 6
6 ـ ستمگران و اعراض كنندگان از قوانين دين، علاوه بر عذابهاى دنيوى به عذابهاى آخرت نيز گرفتار خواهند شد.
و كم من قرية أهلكنها . .. إنا كنا ظلمين. فلنسئلن الذين أرسل إليهم
هدف از بيان بازجويى در قيامت، تهديد ظالمان به عذابهاى اخروى است،و كلمه «فاء» در «فلنسئلن» بيانگر آن است كه عذابهاى دنيا پايان مجازات آنان نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 165 - 9
9 ـ ترك نهى از منكر و سكوت در برابر منحرفان و فسق و ستمگرى ، داراى كيفرى شديد است .
أنجينا الذين ينهون عن السوء و أخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 22 - 23
23- ستمگرى در پى دارنده عذابى بس دردناك
إن الظـلمين لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 27 - 8
8- افزايش گمراهى ، كيفر و پيامد ستم پيشگى است .
و يضلّ الله الظـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 43 - 4
4- ظلم ، گناهى بزرگ و نابخشودنى و موجب كيفر سخت الهى در قيامت است .
يعمل الظـلمون . .. ليوم تشخص فيه الأبصـر . مهطعين مقنعى رءوسهم لايرتدّ إليهم طرف
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 47 - 8
8 - شرك و ظلم ، گناهى بس بزرگ و پيام دار عذابى سخت و فوق تصور بشر
و بدا لهم من اللّه ما لم يكونوا يحتسبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 51 - 9
9 - ناتوانى انسان ها در دنيا ، از دفع عذاب الهى و پيامد هاى هلاكت بار ستم خويش
و الذين ظلموا من هـؤلاء سيصيبهم سيّئات ماكسبوا و ما هم بمعجزين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 42 - 3
3 - ظلم و تجاوز به حقوق مردم ـ حتى انسان هاى غير مؤمن ـ امرى ناشايست و سزاوار پيگرد و انتقام است .
إنّما السبيل على الذين يظلمون الناس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 45 - 22
22 - ظلم و ستمگرى ، موجب جاودانگى انسان در آتش دوزخ است .
ألا إنّ الظـلمين فى عذاب مقيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 131 - 9
9 ـ خداوند، ستم و گناهى را كه از سر غفلت و ناآگاهى باشد، كيفر نمى دهد.
أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم و أهلها غفلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 188 - 11
11 ـ عذاب دردناك الهى در انتظار خودپسندان و علاقه مندان به ستايش بيجا و چاپلوسى
لا تحسبنّ الّذين يفرحون . .. و يحبّون ... بمفازة ... و لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 196 - 21،24
21 ـ سرپيچى از انجام كامل اعمال حج ، موجب گرفتار شدن به مجازات سخت الهى
و اتمّوا الحج . .. و اعلموا انّ الله شديد العقاب
24 ـ عدم رعايت تقوا و سرپيچى از تكاليف الهى ، موجب عقاب شديد خداوند
و اتمّوا الحج . .. و اتقوا اللّه و اعلموا انّ اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 210 - 1،3،4،11
1 ـ تسليم نشدن در برابر اوامر خداوند و پيروى از شيطان ، موجب عذاب الهى
ادخلوا فى السّلم كافة . .. هل ينظرون الا ان يأتيهم اللّه فى ظلل
«ان ياتيهم اللّه»، كنايه از عذاب الهى است ; به قرينه «فان اللّه عزيز حكيم» در آيه سابق.
3 ـ ابر ها ، از ابزار نزول عذاب الهى براى متمرّدان
ان يأتيهم اللّه فى ظلل من الغمام
4 ـ عذاب الهى بر متمرّدان ، با پوشش رحمت
هل ينظرون الا ان يأتيهم اللّه فى ظلل من الغمام
با توجّه به اينكه ابر، مظهر رحمت خداوند است ; امّا در آيه مزبور، به عنوان وسيله اى براى عذاب الهى معرّفى شده است.
11 ـ تهديد خداوند ، نسبت به كسانى كه تسليم فرمان هاى الهى نيستند و از شيطان پيروى مى كنند .
و لا تتبعوا خطوات . .. هل ينظرون الا ان يأتيهم ... و الى اللّه ترجع الأمور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 281 - 2
2 ـ قيامت ، هنگامه اى عظيم و دهشتناك براى نابكاران
و اتّقوا يوماً ترجعون فيه الى اللّه
آوردن «يوماً» به صورت نكره، اشاره به عظمت آن روز دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 286 - 8،27
8 ـ مؤمنان در صورت انجام ندادن تكاليف الهى ، بر اثر فراموشى يا خطا و اشتباه ، خود را مستحق مؤاخذه مى دانند .
ربّنا لا تؤاخذنا ان نيسنا او اخطأنا
درخواست گذشت از مؤاخذه، اعترافى ضمنى به استحقاق مؤاخذه است.
27 ـ امت هاى گذشته به علّت خطا و نسيان نسبت به تكاليف الهى ، مورد مؤاخذه و عقوبت قرار مى گرفتند .
لا تؤاخذنا ان نسينا او اخطأنا و لا تحمل علينا اصراً كما حملته على الّذين من قبلن
اميرالمؤمنين (ع): . .. و كانت الامم السالفة اذا نسوا ما ذكّروا به فتحت عليهم ابواب العذاب ... و اذا اخطأوا اخذوا بالخطأ و عوقبوا عليه ...
احتجاج طبرسى، ج 1، ص 328 ; نورالثقلين، ج 1، ص 306، ح 1227.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 152 - 26
26 ـ سستى در نبرد با دشمن ، نزاع و پراكندگى و تخلف از دستورات فرماندهى ، گناه و موجب استحقاق عقاب
حتّى اذا فشلتم . .. و لقد عفا عنكم
ظاهر كلمه عفو اين است كه گناهى صورت گرفته باشد و گناه در اين مورد همان سستى و نزاع و سرپيچى از دستورات فرماندهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 180 - 15
15 ـ تناسب عذاب و عقوبت اخروى ، با گناه و عصيان
سيطوّقون ما بخلوا به يوم القيمة
طوق شدن اموال بخيلان بر گردن آنان به دليل دلدادگى و وابستگى شديد آنان به اموال مى باشد، و اين حاكى از تناسب عذاب آخرت با گناه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 14 - 9،10
9 ـ عذاب هميشگى و خواركننده ، كيفر سركشى از فرامين خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) و تجاوز از حدود الهى
و من يعص اللّه و رسوله . .. و له عذاب مهين
10 ـ نافرمانى خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) و تجاوز از حدود ، آنگاه كه از روى سركشى باشد ، موجب خلود در آتش است . *
و من يعص اللّه و رسوله . .. و له عذاب مهين
كلمه «مهين» به معناى خواركننده است و چون عذابهاى الهى متناسب با گناه آدمى است، بنابراين مراد از عصيان، نافرمانى از سر طغيان و سركشى مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 97 - 19
19 ـ جهنّم ، جايگاه گنهكارانى كه به سبب ماندن در سلطه مشركان و ترك عمدى هجرت ، قادر بر اداى تكاليف الهى نباشند .
الم تكن ارض اللّه واسعة فتهاجروا فيها فاولئك مأويهم جهنّم و ساءت مصيراً
بنابر اينكه توبيخ، به جهت عمل نكردن به تكاليف باشد، نه خصوص ترك هجرت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 172 - 12
12 ـ سرپيچى از بندگى خدا از سر تكبر و خودبرتربينى ، در پى دارنده مجازات هاى الهى
و من يستنكف عن عبادته و يستكبر فسيحشرهم إليه جميعاً
در برداشت فوق «واو» در «و يستكبر» واو جمع گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 26 - 2،4
2 ـ محروميت قوم موسى ( ع ) از تسلط بر سرزمين مقدس و سكونت در آن ، پيامد و كيفر فسق و سرپيچى آنان از فرمان موسى ( ع )
إنّا لن ندخل ابداً . .. فانها محرمة عليهم
جمله «فانها محرمة . ..»، تفريع بر نافرمانى آنان از دستور موسى(ع) است، نه اينكه متفرع بر نفرين او (فافرق بيننا ...) باشد.
4 ـ سرگردانى قوم موسى ( ع ) در بيابان ، پيامد و كيفر فسق و سرپيچى آن از فرمان موسى ( ع )
إنّا لن ندخلها . .. يتيهون فى الارض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 80 - 16
16 ـ جاودانگى عذاب بنى اسرائيل به خاطر عصيان گرى ، تجاوزپيشگى ، ترك نهى از منكر ، و پذيرش ولايت كافران
ذلك بما عصوا و كانوا يعتدون. كانوا لايتناهون ... و فى العذاب هم خلدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 165 - 8
8 ـ تخلف از احكام الهى و مداومت بر آن ، فسق و ظلم و در پى دارنده كيفر شديد الهى است .
و أخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 166 - 1
1 ـ خداوند يهوديان ايله را به خاطر شكستن قانون روز شنبه با صيد ماهى ، به بوزينگانى مطرود مبدّل ساخت .
فلما عتوا عن ما نهوا عنه قلنا لهم كونوا قردة خسئين
«عتوّ» (مصدر عتوا)، به معناى عصيان و سركشى است. مراد از «ما نهوا عنه» صيد ماهى در روز شنبه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 16
16ـ طغيان و سركشى در برابر خدا و گرايش به شرك و پرستش غير خدا ، عقوبت و كيفر الهى را درپى دارد .
و لاتطغوا إنه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 63 - 14
14- كيفر امتهايى كه به دعوت انبيا جواب مساعد ندادند ، عذاب دردناك است .
و لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 5 - 5
5- كيفر الهى براى انسان ها ، پس از اقدام آنان به تجاوز و سركشى است .
و قضينا إلى بنى إسرءيل فى الكتـب لتفسدنّ فى الأرض مرّتين . .. فإذا جاء وعد أُولـ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 18 - 10
10- « عن إبن عباس أن النبى (صلی الله علیه و آله) قال : معنى الأية من كان يريد ثواب الدنيا بعمله الذى افترضه الله عليه لايريد به وجه الله و الدار الأخرة عجّل له فيها ما يشاء الله من عرض الدنيا و ليس له ثواب فى الأخرة و ذلك ان الله سبحانه و تعالى يؤتيه ذلك ليستعين به على الطاعة فيستعمله فى معصية الله فيعاقبه الله عليه ;
از ابن عباس روايت شده است كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: معناى آيه «من كان يريد العاجلة عجّلنا له فيها مان يشاء» اين است كه با انجام اعمالى كه خداوند بر او واجب گردانيده، تقرب به سوى خدا و روز آخرت را اراده نمى كند; بلكه پاداش
دنيوى را اراده مى كند، در دنيا آنچه را كه خداوند بخواهد از نعمتهاى دنيوى به او داده مى شود و براى او در آخرت پاداشى نيست; چون خداوند ـ سبحانه و تعالى ـ آن را به او داده است تا در طريق طاعت كمكش كند; ولى او در معصيت خداوند آن را به كار مى بندد. پس خداوند او را به خاطر اين كار عذاب مى كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 25 - 6
6 - خداوند ، فرعون را به دليل تكذيب رسالت و معجزه موسى ( ع ) و عصيانگرى و ادعاى ربوبيت ، هلاك ساخت .
فكذّب و عصى . .. فقال أنا ربّكم الأعلى . فأخذه اللّه نكال الأخرة و الأولى
مى توان گفت: فاء در «فأخذه اللّه»، كيفر را بر تمام كارهاى فرعون كه در آيات قبل آمده بود، تفريع كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 24 - 4
4ـ هبوط آدم، حوا و شيطان به زمين، كيفر تخلف آنان از فرمان خدا
فدليهما بغرور . .. قال اهبطوا بعضكم لبعض عدو
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 45 - 17
17- كيفر دادن به سبب كفر به خدا و پيروى نكردن از رسولان او از سنت هاى الهى است .
و أنذر الناس . .. نجب دعوتك و نتّبع الرسل ... كيف فعلنا بهم و ضربنا لكم الأمثال
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 8 - 7
7 - عمل نكردن به تعاليم و دستور انبيا ، درپى دارنده عذابى دردناك است .
و إذا أخذنا من النبيّن ميثـقهم . .. ليسئل ... و أعدّ للكـفرين عذابًا أليمًا
مراد از «الكافرين» به قرينه اخذِ ميثاق از پيامبران ـ كه همانا، آن ميثاق، ابلاغ پيام الهى بوده است ـ كسانى اند كه آن تعاليم و پيام ها را ناديده گرفته اند و در نتيجه، گرفتار عذاب مى شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 39 - 5
5- اغواى ابليس از سوى خداوند ، كيفر تمرّد وى از فرمان الهى بود .
ربّ بما أغويتنى
بى ترديد، گمراه شدن ابليس از جانب خداوند، پس از سرپيچى او از سجده بر آدم(ع) بود و اين مى رساند كه اين گمراهى، جنبه كيفرى داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 75 - 2
2- هيچ انسانى حتى پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، از كيفر الهى در صورت تخلف و انحراف از مدار وحى ، مصون و ايمن نيست .
إذًا لأذقنـك ضعف الحيوة و ضعف الممات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 70 - 1
1- گردن فرازان و عصيان گران در برابر خداوند رحمان ، سزاوار سوختن در آتش دوزخ اند .
حول جهنّم . .. ثمّ لنحن أعلم ... بها صليًّا
«صليّاً» (از صَلِىَ يَصلى) تميز براى «أولى» و به معناى سوختن و چشيدن حرارت آتش است (لسان العرب). بنابراين مفاد عبارت «أعلم... صليّاً» اين است كه: ما بهتر مى دانيم چه كسى براى جهنم سزاوارتر است، از نظر چشيدن آتش و بريان شدن در آن. «أولويت» براى برخى نشانه آن است كه بقيه نيز استحقاق دارند; گرچه ممكن است اولويت نداشته باشند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 63 - 12
12 - خداوند ، مردم را از پيامد ناگوار و هلاكت بار سرپيچى از فرمان هاى الهى ، برحذر داشت .
فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم
برداشت فوق، براساس اين احتمال است كه ضمير «أمره» به خدا بازگردد و مقصود از «أمر» همان چيزى است كه جمله «لاتجعلوا دعاء الرسول» بازگو كننده آن است; زيرا نهى از چيزى مستلزم امر به ضد آن (امر) است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 44 - 1
1 - نزول عذاب بر قوم ثمود ، در پى سركشى از فرمان پروردگار
فعتوا . .. فأخذتهم الصـعقة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 119 - 9
9 - دوزخ ، فرجام كافران به رسالت پيامبر و سرپيچى كنندگان از احكام اسلام
إنا أرسلنك بالحق . .. و لاتسئل عن أصحب الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 12 - 13
13 - تهديد شدن جنيانِ در خدمت سليمان ( ع ) به عذاب با آتش از سوى خداوند ، در صورت سرپيچى از فرمان آن حضرت
و من الجنّ من يعمل بين يديه . .. و من يزغ منهم عن أمرنا نذقه من عذاب السعير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 21 - 2،4
2 - شكنجه يا مرگ ( بريدن سر ) ، مجازات تخلف بى دليل از مقررات سپاه سليمان
أم كان من الغائبين . لأُعذّبنّه عذابًا شديدًا أو لأاْذبحنّه
4 - لزوم تعيين كيفر هاى سخت تا مرز مرگ ، براى متخلفان از مقررات ارتش
أم كان من الغائبين لأُعذّبنّه عذابًا شديدًا أو لأاْذبحنّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 63 - 9
9 - خداوند ، مردم را از پيامد ناگوار و هلاكت بار سرپيچى از فرمان هاى پيامبر (صلی الله علیه و آله) بر حذر مى دارد .
فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين است كه ضمير «أمره» به پيامبر(صلی الله علیه و آله) بازگردد و با توجه به آيه قبل كه سخن از فراخوانى پيامبر(صلی الله علیه و آله) براى امر جامع به ميان آورده و نيز مسأله فراخوانى ايشان را مطرح كرده است ظاهر آيه شريفه نيز مطابق همين مبنا مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 24 - 4
4ـ هبوط آدم، حوا و شيطان به زمين، كيفر تخلف آنان از فرمان خدا
فدليهما بغرور . .. قال اهبطوا بعضكم لبعض عدو
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 24 - 4
4ـ هبوط آدم، حوا و شيطان به زمين، كيفر تخلف آنان از فرمان خدا
فدليهما بغرور . .. قال اهبطوا بعضكم لبعض عدو
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 44 - 1
1 - نزول عذاب بر قوم ثمود ، در پى سركشى از فرمان پروردگار
فعتوا . .. فأخذتهم الصـعقة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 167 - 6
6 ـ مسلط ساختن مردمى شكنجه گر بر يهود ، نمودى از كيفر سريع خداوند براى متمردان و فاسقان ستم پيشه
ليبعثن عليهم . .. إن ربك لسريع العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 63 - 11
11ـ تمرد كنندگان از فرمان خدا ـ هر چند از پيامبران باشند ـ در خطر گرفتار شدن به كيفر و مجازات الهى اند .
فمن ينصرنى من الله إن عصيته
«من الله» به معناى «من عذاب الله» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 3 - 10
10 - تخلف كنندگان از كفّاره ظهار ، مورد تهديد خداوند به كيفر و مجازات
فتحرير رقبة . .. و اللّه بما تعملون خبير
جمله «و اللّه بما تعملون. ..» پيامدار اين حقيقت است كه ظهاركننده، بايد بداند كه در صورت تخلف و فرار از دادن كفّاره ظهار، خداوند به عمل او آگاهى داشته و سزاى وى را خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 59 - 5
5 - متمردان و ستمكاران قوم موسى ، به عذاب آسمانى گرفتار شدند .
فأنزلنا على الذين ظلموا رجزاً من السماء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 14 - 17
17 - « عن ابن نُباتة قال : سمعت أميرالمؤمنين ( ع ) على منبر الكوفة يقول : . . .أيّها الناس إنّما عَقَر ناقةَ صالح واحد فأصابهم اللّه بعذابه بالرضا و آية ذلك قوله عزّوجلّ « . . .فعقروها فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم فسوّيها . . . » ;
اَصْبَغ بن نُباتَة گويد: شنيدم از اميرالمؤمنين(ع) كه بر منبر كوفه مى فرمود: «. ..اى مردم! همانا ناقه صالح را يك نفر [از قوم ثمود ]پى كرد; ولى خداوند همه آن قوم را به عذاب خود دچار كرد; چون به كار آن شخص راضى بودند و دليل اين مطلب سخن خداوند ـ عزّوجلّ ـ است «...فعقروها فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم فسوّاها...»».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 16 - 9
9 - اعتقاد شيطان به جزا و كيفر خلق ، در برابر اعتقاد و عمل *
كمثل الشيطن إذ قال . .. إنّى أخاف اللّه ربّ العـلمين
در صورتى كه «إنّى أخاف . ..» سخنى از روى واقعيت باشد ـ و نه توجيه و استهزا ـ تعبير «أخاف ...» نشانگر بيم شيطان از بازتاب كفر و اعتقاد او به كيفر و مجازات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 72 - 21
21 ـ معتقدان به الوهيت مسيح ( ع ) محروم از بهشت و گرفتار به آتش دوزخ
قالوا إنّ اللّه هو المسيح . .. فقد حرم اللّه عليه الجنة مأويه النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 118 - 1
1 ـ معتقدان و مدعيان الوهيت عيسى ( ع ) و مادرش مريم ، مستحق عذاب الهى
ان تعذبهم فانهم عبادك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 30 - 12
12 ـ يهود و نصارا ، به دليل اعتقاد شرك آميزشان ( فرزند خدا خواندن عزير و مسيح ) مستحق كيفر مرگ
و قالت اليهود عزير ابن اللّه . .. قتلهم اللّه أنى يؤفكون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 73 - 7
7 ـ عذاب دردناك در انتظار معتقدان به تثليث
ليمسن الذين كفروا منهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 188 - 13
13 ـ عذابى دردناك در انتظار عالمان اهل كتاب به جهت كتمان حقايق و انتظار چاپلوسى و ستايش بيجا
لا تحسبنّ الّذين . .. بمفازة من العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 284 - 12
12 ـ كيفر انسان ها ، بازتاب و نتيجه اعمال آنهاست .
و ان تبدوا ما فى انفسكم . .. يحاسبكم به اللّه ... و يعذّب من يشاء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 9 - 5
5 ـ هدف از گردآوردن انسان ها در دنيا ، حضور آنان در قيامت و دادن جزاى اعمال است . *
ربّنا انّك جامع الناس ليوم لا ريب فيه
بنابراينكه «لام» در «ليوم»، غايت باشد; نه به معناى «فى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 54 - 8
8 ـ بازتاب كردار آدمى مشابه و همسان با عملكرد وى
و مكروا و مكر اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 13،14
13 ـ پاداش و جزاىِ كردار آدمى در قيامت بر اساس عدل
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
14 ـ ضرورت برپايى قيامت و معاد براى دريافت تمامى جزا ها و پاداش هاى اعمال *
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
جمله «و هم لا يظلمون» (عدالت الهى)، پس از جمله «توفّى كلّ نفس ما كسبت»، بيانگر اين است كه ستم نشدن بر انسانها در گرو دريافت كامل جزا و پاداش اعمال آنان مى باشد ; و اين معنا تنها در قيامت تحقق مى يابد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 9
9 ـ عذاب دوزخيان ، هرگز فزونتر از اقتضاى عملكرد آنان نخواهد بود .
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدّمت ايديكم و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 10
10 ـ دوزخ ، جزايى كامل براى اعمال ناپسند انسانها
و انّما توفّون . .. فمن زحزح عن النّار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 3
3 ـ آگاهى كامل خداوند به ناچيزترين اعمال ، تضمين كننده عدالت در مجازات ها و پاداش هاى الهى
كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة
ظاهراً جمله «ان اللّه . .. »، نتيجه اى است مترتب بر آگاهى خداوند. يعنى چون خداوند آگاه به تمامى جهات است، ظلم نمى كند. زيرا از ريشه هاى ظلم، جهل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 126 - 4
4 ـ مالكيت و احاطه خداوند بر هستى ، ضامن كيفر و پاداش دهى عادلانه و دقيق وى به اعمال مردم
من يعمل سوءاً يجز به . .. و للّه ما فى السموت و ما فى الأرض ... محيطاً
برخى بر آنند كه جمله «و لله ما فى السموت»، به منزله تعليل براى جمله هاى «من يعمل سوءا يجز به» و «فأولئك . ..» است; يعنى چون خداوند مالك تمام هستى است، قادر بر كيفر و پاداش بدون كم و كاست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 14 - 19
19 ـ مسيحيان پيمان شكن ، مورد تهديد خداوند به عذاب و كيفر اعمال خويش
و سوف ينبئهم اللّه بما كانوا يصنعون
جمله «ينبئهم اللّه . ..»، كنايه از كيفر دادن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 29 - 10
10 ـ هابيل ، معتقد به معاد و معارف دين و داراى يقين به بهشت و دوزخ و آگاه به كيفر و پاداش اعمال
انى اخاف اللّه رب العلمين . .. تبوأ باثمى و اثمك فتكون من اصحب النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 99 - 4
4 ـ اعمال و نيات پنهان و آشكار آدمى مورد محاسبه و جزاء و پاداش الهى
و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون
بيان آگاهى خداوند بر آشكار و نهان انسان هشدارى است به بندگان كه اعمال و رفتار و نيز نيات و حالات آنان محاسبه خواهد شد. و به مقتضاى آن به پاداش و يا سزاى لازم خواهند رسيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 39 - 7
7 ـ عذاب اخروى پيروان شرك و كفر، سزاى اعمالشان در دنياست.
فذوقوا العذاب بما كنتم تكسبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 63 - 7
7 ـ كيفر هاى سخت اخروى ، بازتاب عملكرد و موضع گيرى هاى خودِ انسان
من يحادد اللّه و رسوله فان له نار جهنم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 34 - 5
5- گرفتار شدن به كيفر عمل خويش ، نمود و مظهر ظلم به نفس است .
و لـكن كانوا أنفسهم يظلمون . فأصابهم سيئات ما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 74 - 6
6 - جزاى اعمال ، پرتويى از ربوبيت خداوند است .
إنّه من يأت ربّه مجرمًا فإنّ له جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 47 - 10
10- تمامى اعمال آدميان ـ حتى خردترين و سبك ترين آنها ـ مورد حسابرسى ، بازخواست و جزاى الهى قرار خواهد گرفت .
و إن كان مثقال حبّة من خردل أتينا بها و كفى بنا حـسبين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 13
13 - گواهى اعضا و جوارح بر گفتار و رفتار انسان ها و جزاى كامل و عادلانه خدا به آنان ، موجب آگاهى آنان به حقانيت خداوند است .
يوم تشهد عليهم ألسنتهم . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ و يعلمون أنّ اللّه ه
جمله «و يعلمون. ..» عطف بر «يوفّيهم» است و مقصود از «يومئذ» ـ به قرينه آيه قبل (يوم تشهد ...) - همان روزى است كه اعضاى بدن عليه انسان گواهى مى دهند. بنابراين معناى آيه چنين مى شود: روزى كه اعضاى بدن انسان، بر رفتار وى گواهى مى دهند و مردم به جزاى كامل و عادلانه خود مى رسند، در چنين روزى است كه مردم خواهند فهميد كه خدا حق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 33 - 11
11 - در قيامت ، بار عمل هر كس ، تنها بر دوش خود او است .
لايجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 12 - 10
10 - انسان در برابر رفتار و آثار برجاى مانده از خود ، مسؤول بوده و با كيفر و پاداش دقيق آن ، رو به رو خواهد شد .
و نكتب ما قدّموا . .. أحصينـه فى إمام مبين
برداشت ياد شده به سبب اين حقيقت است كه ذكر إحياى مردگان و شمارش و ثبت تمامى اعمال و آثار انسان، از مسؤوليت او در برابر رفتار و كردارش حكايت مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 4
4 - تمامى رفتار و كردار انسان ، داراى كيفر و پاداش بوده و او در برابر آن مسؤول است .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 10
10 - « عن زيدبن وهب إنّ عليّاً ( ع ) قال : . . .و لـكنّه جعل الدنيا دار الأعمال و جعل الأخرة دار الجزاء و القرار « ليجزى الذين أساؤا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى » . . . ;
زيدبنوهب گويد: امام على(ع) فرمود: . ..خداوند دنيا را خانه عمل و آخرت را منزل جزا و آرامش قرار داده است تا بدكاران را به كيفر بدى هايشان برساند و نيكوكاران را پاداش نيك دهد»... .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 16 - 9
9 - اعتقاد شيطان به جزا و كيفر خلق ، در برابر اعتقاد و عمل *
كمثل الشيطن إذ قال . .. إنّى أخاف اللّه ربّ العـلمين
در صورتى كه «إنّى أخاف . ..» سخنى از روى واقعيت باشد ـ و نه توجيه و استهزا ـ تعبير «أخاف ...» نشانگر بيم شيطان از بازتاب كفر و اعتقاد او به كيفر و مجازات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 17 - 4
4 - قيامت ، روز جزا و رسيدگى به اعمال است .
يوم الدين
«دين» به معناى شريعت، طاعت و جزا است و از آن جا كه دين به معناى «شريعت»، در قيامت مورد ندارد، «يوم الدين»، به معناى روز جزا خواهد بود و لازمه جزا دادن به بندگان، رسيدگى و محاسبه اعمال آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - طارق - 86 - 9 - 5
5 - حسابرسى نهان كارى هاى انسان و چشيدن كيفر آن ، از اهداف معاد است .
إنّه على رجعه لقادر . يوم تبلى السرائر
«يوم» ظرف براى «رجعه» و بيانگر آن است كه ارجاع دوباره انسان، روزى به وقوع خواهد پيوست كه از مشخصات آن، محاسبه اعمال پنهانى و نيت هاى انسان براى تشخيص ميزان كيفر او است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 36 - 4
4 - كردار بدكاران در قيامت ، به صورت كيفر براى آنان ظاهر خواهد شد . *
هل ثوّب الكفّار ما كانوا يفعلون
«ما» در «ما كانوا. ..» مفعول دوم براى «ثوّب» است; يعنى، كافران با همان كردار خود، كيفر داده شدند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 31 - 13
13- وجود كيفر كردار براى جن ، همانند آدميان
قالوا يـقومنا . .. ءامنوا به يغفر لكم من ذنوبكم و يجركم من عذاب أليم
از تعبير «يجركم. ..»، استفاده مى شود كه اگر غفران و پناه الهى نباشد، گناه آنان نيز همانند آدميان داراى كيفرى سخت خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تحريم - 66 - 7 - 5
5 - مجازات انسان ها در قيامت ، بازتاب و محصول كردار دنيايى خود آنان است .
إنّما تجزون ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 51 - 1
1 ـ شكنجه و عذاب كافران به هنگام مرگ و پس از آن نتيجه اعمال خود آنان است ، نه ظلمى از جانب خداوند بر ايشان .
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدمت أيديكم و أن اللّه ليس بظلّم
«ذلك» مى تواند اشاره به خصوص «عذاب الحريق» باشد و مى تواند اشاره به مجموع عذابى باشد كه در آيه قبل بيان شد. قابل ذكر است كه در برداشت فوق «أن اللّه ... » ناظر به اين حقيقت گرفته شده كه عذاب كافران بيش از استحقاق آنان نيست، نه تعليلى براى ضرورت گرفتارسازى ايشان به عذابهاى الهى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 143 - 7
7 ـ تحير منافقان ، كيفر شوم عملكرد ( خدعه ها و . . . ) آنان است .
مذبذبين بين ذلك . .. فلن تجد له سبيلا
چون اضلال خداوند همواره جنبه كيفرى دارد و كيفر نيز به اقتضاى رفتار نارواست، معلوم مى شود گمراهى منافقان و از آن جمله ـ تحير آنان ـ كيفرى الهى است و اين كيفر برخاسته از اعمال نارواى آنان (خدعه، كسالت در نماز و . ..) است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 74 - 20
20 - انسان هاى گنهكار و داراى رفتار و كردار ناروا ، در خطر گرفتار شدن به كيفر و مجازات الهى هستند .
و ما اللّه بغفل عما تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 10
10 ـ دوزخ ، جزايى كامل براى اعمال ناپسند انسانها
و انّما توفّون . .. فمن زحزح عن النّار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 88 - 10
10 ـ اضلال آدميان از سوى خداوند ، پيامد و كيفر اعمال نارواى خود آنان است .
و اللّه اركسهم بما كسبوا اتريدون ان تهدوا من اضلّ اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 15
15 ـ بلا ها و مشكلات دنيوى ( مالى و جانى ) ، كفاره گناهان آدمى و از جمله عوامل نابود كننده اعمال زشت اوست .
ليس بامانيكم و لا امانى أهل الكتب من يعمل سوءاً يجز به
رسول خدا(صلی الله علیه و آله) درباره « من يعمل سوءاً يجز به» در آيه فوق فرمود: اما تبتلون فى اموالكم و انفسكم و ذراريكم؟ قالوا: بلى قال: هذا مما . .. يمحو به السيئات.
تفسير عياشى، ج 1، ص 277، ح 278; نورالثقلين، ج 1، ص 553، ح 576.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 60 - 11
11 ـ اعمال نارواى آدمى هر يك داراى كيفرى مناسب ، در پيشگاه خداوند
قل هل انبئكم بشرّ من ذلك مثوبة عند اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 70 - 21
21 ـ عذاب قيامت و محروميت از شفاعت، بازتاب اعمال انسان است.
ليس لها من دون الله . .. أولئك الذين أبسلوا بما كسبوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 2
2 ـ عمل ناشايست داراى كيفرى مانند آن و نه بيشتر
من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 96 - 10،14
10 ـ جوامع كفرپيشه گذشته بر اثر تكذيب انبيا و مداومت بر اعمال ناپسند به عذاب الهى مبتلا شدند و به هلاكت رسيدند .
و لكن كذبوا فأخذنهم بما كانوا يكسبون
مراد از «ما كانوا يكسبون» گناهانى است كه تكذيب انبيا از جمله آنهاست، نه اينكه مراد از آن فقط تكذيب انبيا باشد و گر نه جمله به اين گونه بيان مى شد: و لكن كذبوا فأخذنهم بما كانوا يكذبون.
14 ـ گرفتارى هاى جوامع انسانى ، كيفر اعمال ناشايست خود آنان است .
فأخذنهم بما كانوا يكسبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 180 - 12
12 ـ كيفر هاى الهى بازتاب اعمال نارواى گناهكاران است .
سيجزون ما كانوا يعملون
«ما» در «ما كانوا يعملون» مصدريه است و مفاد آيه اين مى شود كه «سيجزون عملهم». مطرح شدن عمل به عنوان جزا حاكى از اين است كه كيفر ملحدان چيزى جز چهره ديگر همان عمل نارواى آنان نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 5
5ـ خداوند ، كفر و ايمان و اعمال نيك و بد انسان ها را به صورت پاداش و كيفر متبلور خواهد ساخت .
و إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم ربك أعمـلهم
گفتن «اعمال» و اراده كردن پاداش و كيفر آنها ، گوياى اين نكته است كه: پاداش و كيفر ، بازتاب اعمال و تبلور يافته آن است; به گونه اى كه گويا پاداش و كيفر اعمال ، همان اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 7 - 8
8- نويد اعطاى پاداش براى عمل پسنديده و تهديد به كيفر براى اعمال ناپسند ، از شيوه هاى تربيتى قرآن
لئن شكرتم لأزيدنّكم و لئن كفرتم إن عذابى لشديد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 77 - 5
5- خداوند ، تمامى افراد قوم نوح را به خاطر تكذيب آيات الهى ، زشت كارى و سوء پيشينه غرق كرد .
الذين كذّبوا بـايتنا إنّهم كانوا قوم سوء فأغرقنـهم أجمعين
برداشت ياد شده مبتنى براين است كه جمله «إنّهم كانوا. ..» ضمن اين كه تعليل براى جمله پيشين است، مقدمه اى براى جمله «فأغرقناهم...» نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 25
25 - گرفتار شدن به غل ها در قيامت ، نتيجه اعمال بدكاران است .
و جعلنا الأغلـل فى أعناق الذين كفروا هل يجزون إلاّ ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 37 - 2
2 - عذاب دائمى دوزخ ، كيفر رفتار ناشايست انسان ها است .
نعمل صـلحًا غير الذى كنّا نعمل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 5 - 4
4 - بسيارى از اقوام كافر پيش از بعثت پيامبراسلام ، ثمره تلخ كردار خويش را چشيده و نابود شده اند .
فذاقوا و بال أمرهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 91 - 10
10 ـ ضرورت تعقيب و كشتن كسانى كه على رغم امضاى پيمان ترك تعرض ، بدان وفا نكنند .
فان لم يعتزلوكم . .. فخذوهم و اقتلوهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 13 - 4،5
4 ـ گرفتارى بنى اسرائيل به لعن الهى و قساوت قلب ، كيفر پيمان شكنى آنان
فبما نقضهم ميثقهم لعنهم و جعلنا قلوبهم قسية
5 ـ لعن الهى ( دورى از رحمت خداوند ) و قساوت دل ، كيفر شكستن پيمان الهى
فبما نقضهم ميثقهم لعنهم و جعلنا قلوبهم قسية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 14 - 9،14
9 ـ كينه و دشمنى دايمى مسيحيان با يكديگر ، كيفر نقض پيمان و فراموشى تذكار هاى خداوند
و من الذين قالوا إنّا نصرى اخذنا ميثقهم فنسوا حظاً . .. فاغرينا بينهم العداوة
14 ـ هشدار خداوند به مسلمانان با بيان مجازات يهود و نصارا به خاطر نقض پيمان الهى
فبما نقضهم ميثقهم . .. و من الذين قالوا إنّا نصرى اخذنا ميثقهم فنسوا
بيان مجازات مسيحيان و يهوديان به خاطر پيمان شكنى آنان پس از «اذكروا . .. ميثقه» (اى مسلمين پيمان الهى را به ياد داشته باشيد)، هشدارى است به مسلمانان كه مبادا همانند اهل كتاب پيمان الهى را نقض كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 71 - 7
7 ـ پندار رهايى از مجازات نقض ميثاق و تكذيب و كشتن انبيا ، از باور هاى بى اساس بنى اسرائيل
لقد اخذنا ميثق بنى اسرءيل . .. و حسبوا الا تكون فتنة
دربرداشت فوق «فتنة» به معناى عذاب گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 77 - 12
12 ـ بخل ، روى گردانى از حق ، پيمان شكنى و دروغ ، گناه و داراى كيفر
فلما ءاتيهم . .. بخلوا به و تولوا ... بما أخلفوا اللّه ... و بما كانوا يكذبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 66 - 15
15ـ يعقوب ( ع ) فرزندانش را به مجازات هاى الهى در صورت شكستن سوگند و پيمانشان ، هشدار داد .
قال الله على ما نقول وكيل
سياق آيه دلالت دارد كه غرض يعقوب(ع) از وكيل قرار دادن خداوند و توجه دادن فرزندانش به وكالت او ، هشدار دادن آنان به مجازات الهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 85 - 19،21
19 - سزاى يهوديانى كه پيمان هاى الهى را نقض كردند ، خوارى و خفت در دنياست .
إذ أخذنا ميثقكم . .. فما جزاء من يفعل ذلك منكم إلا خزى فى الحيوة الدنيا
«ذلك» اشاره به همه كارهايى است كه آيه شريفه از يهوديان نقل كرد و آنها را ناپسند شمرد; از جمله: پايبند نبودن به پيمانهاى الهى، كشتن همكيشان و . ..
21 - شديدترين عذاب هاى اخروى ، كيفر يهوديانى است كه پيمان هاى الهى را شكستند .
إذ أخذنا ميثقكم . .. و يوم القيمة يردون إلى أشد العذاب
اضافه «أشد» (سخت ترين) به «العذاب» اضافه صفت به موصوف است; يعنى، «العذاب الأشد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 86 - 4
4 - نقض كنندگان پيمان هاى الهى ، از سراى آخرت و نعمت هاى آن نصيبى نخواهند داشت .
إذ أخذنا ميثقكم . .. أولئك الذين اشتروا الحيوة الدنيا بالأخرة
«أولئك» اشاره به همه گروههايى است كه در آيه قبل، اعمال و رفتار ناپسندشان بيان شد; از جمله: نقض كنندگان پيمان الهى، قاتلان همكيشان و . ..
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 1 - 2
2 - جهنم ، جايگاه عيب جويان و غيبت كنندگان است .
ويل لكلّ . .. لمزة
«لَمْز» (مصدر «لمزة»)، به معناى غيبت كردن و تلاش براى كشف عيوب ديگران است (مفردات). «ويل» كلمه اى است كه براى تهديد به عذاب به كار مى رود. و نيز نام وادى يا چاه خاصى در جهنم و يا نام يكى از درهاى آن مى باشد. (قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 7 - 4
4 - احاطه آتش دوزخ بر قلب عيب جويان ، كيفرى مناسب براى گناه افكار نارواى آنان درباره مردم
لمزة . .. الّتى تطّلع على الأفئدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 79 - 13
13 ـ خرده گيرى و مسخره كردن مؤمن گناهى بزرگ و در پى دارنده عذاب سخت الهى است .
فيسخرون منهم سخر اللّه منهم و لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 24،27
24 ـ قطع يك دست و يك پا از جهت مخالف ، مجازات محارب فسادگر در زمين ، در صورت غارت نمودن اموال بدون ارتكاب قتل
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او تقطع ايديهم و ارجلهم من خلف
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً . .. و ان اخذ المال و لم يقتل قطعت يده و رجله من خلاف ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
27 ـ بريدن يك دست و يك پا از جهت مخالف و سپس به دار آويختن ، كيفر ايجاد ناامنى در راه ها به همراه قتل و غارت اموال
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله . .. و ارجلهم من خلف
از امام جواد(ع) روايت شده كه در پاسخ سؤال از حكم فسادگرانى كه راه بر مردم بسته اند فرمود: . .. و ان كانوا اخافوا السبيل و قتلوا النفس و اخذوا المال امر بقطع ايديهم و ارجلهم من خلاف و صلبهم بعد ذلك ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 315، ح 91; تفسير برهان، ج 1، ص 467، ح 16.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - طارق - 86 - 16 - 6
6 - كافرانى كه در برابر حاكميت قرآن و تأثير هشدار هاى آن ، خدعه كنند ، به كيفرى غافلگيرانه و غير قابل پيش بينى
گرفتار خواهند شد .
إنّه لقول فصل . .. يكيدون ... و أكيد كيدًا
«حيله»; يعنى، آنچه به صورت مخفيانه، مايه رسيدن به حالت مورد نظر گردد. و «كيد» نوعى احتيال است. (مفردات راغب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 30 - 2
2 ـ تصرف به ناحق در اموال ديگران از سر ظلم و تجاوز ، موجب گرفتارى به آتش دوزخ
و لا تقتلوا انفسكم . .. و من يفعل ذلك عدواناً و ظلماً فسوف نُصليه ناراً
بنابر اينكه «ذلك» اشاره به «لا تاكلوا» و يا مجموع «لا تاكلوا . .. و لا تقتلوا» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 10 - 10
10 ـ مبعوث شدن خورندگان مال يتيمان به ناروا ـ در قيامت ـ در حالى كه آتش از دهانشان شعله مى كشد .
انّ الّذين ياكلون اموال اليتامى
رسول اللّه (صلی الله علیه و آله): يبعث اناس من قبورهم يوم القيامة تأجّج افواههم ناراً. از آن حضرت سؤال شد اينان چه كسانى هستند؟ فرمود: انّ الّذين ياكلون اموال اليتامى ظلماً ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 225، ح 47 ; نورالثقلين، ج 1، ص 448، ح 76.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 87 - 12
12- گرفتار آمدن يونس ( ع ) در دريا و شكم ماهى ، كيفر ترك خشمگينانه او از ميان قومش
ذاالنون إذ ذهب مغـضبًا . .. فنادى فى الظلمـت
مقصود از «ظلمات» در آيه شريفه، شكم ماهى است و جمع آمدن آن براى بيان شدت ظلمت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 9
9- جدال در برابر آياتِ حق و اِعراض از آنها و غفلت از گناهان ، داراى كيفر قطعى است .
ذكّر بأيـت ربّه فأعرض عنها . .. بل لهم موعد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 6 - 17
17 - « عن محمدبن مسلم ، عن أبى جعفر ( ع ) قال : سمعته يقول : الغناء ممّا وعد اللّه عزّوجلّ عليه النار و تلى هـذه الأية : « و من الناس من يشترى لهو الحديث ليضلّ عن سبيل اللّه بغير علم و يتّخذها هزواً أُولـئك لهم عذاب مهين » ;
محمدبن مسلم مى گويد: از امام باقر(ع) شنيدم كه مى گفت: غنا از جمله گناهانى است كه خداوند عزّوجلّ براى آن، وعده آتش داده است. و اين آيه را تلاوت كرد: و من الناس من يشترى لهو الحديث...».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 1 - 2
2 - جهنم ، جايگاه عيب جويان و غيبت كنندگان است .
ويل لكلّ . .. لمزة
«لَمْز» (مصدر «لمزة»)، به معناى غيبت كردن و تلاش براى كشف عيوب ديگران است (مفردات). «ويل» كلمه اى است كه براى تهديد به عذاب به كار مى رود. و نيز نام وادى يا چاه خاصى در جهنم و يا نام يكى از درهاى آن مى باشد. (قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 18 - 1
1 - برابر نبودن مؤمن و فاسق ، در نظام پاداش الهى ، امرى بديهى و خدشه ناپذير است .
أفمن كان مؤمنًا كمن كان فاسقًا لايستوون
همزه «أفمن. ..» استفهام انكارى است و «لايستوون» نيز بر آن تأكيد بيشترى مى كند. گفتنى است: «كاف» در «كمن» تشبيه در جزا است و به قرينه آيات سابق و آيات بعدى (19 و 20)، مراد از نفى تساوى، مى تواند عدم تساوى در پاداش و جزا باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 20 - 6،8
6 - عذاب فاسقان ، پايان ناپذير و غيرقابل گريز است .
كلّما أرادوا أن يخرجوا منها أُعيدوا فيها
عبارت «كلّما أرادوا أن يخرجوا منها» مى تواند كنايه از پايان ناپذيرى و خلود در آتش باشد.
8 - فاسقان ، عذابى را كه همواره تكذيب مى كردند ، مى چشند .
ذوقوا عذاب النار الذى كنتم به تكذّبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 21 - 2
2 - بلا هاى دنيوى فاسقان ، هشدارى به آنان است و نه كيفر واقعى شان .
و لنذيقنّهم من العذاب الأدنى . .. لعلّهم يرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 14 - 1
1 - آتش دوزخ ، جايگاه فاسقان و گنه پيشگان و كيفر كردار آنان است .
و إنّ الفجّار لفى جحيم
«فجور»; يعنى، دريدن پرده ديانت (مفردات راغب). از معانى ديگر «فجور»، فسق و عصيان است. (قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 15 - 4
4 - گرفتارى فاسقان به آتش جهنم ، كيفر فسق آنان است .
يصلونها يوم الدين
تصريح به «روز جزا» بودن قيامت، در بيان عذاب فاسقان، بيانگر آن است كه عذاب قيامت جزاى فسق آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 167 - 6
6 ـ مسلط ساختن مردمى شكنجه گر بر يهود ، نمودى از كيفر سريع خداوند براى متمردان و فاسقان ستم پيشه
ليبعثن عليهم . .. إن ربك لسريع العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 16 - 14
14 ـ حبس ، كيفر فحشاى دوشيزگان
و الّذان يأتيانها منكم فاذوهما
امام صادق (ع) درباره آيه فوق فرمود: يعنى البكر اذا اتت الفاحشة التى اتتها هذه الثيّب، و درباره «اذوهما» فرمود: تحبس.
تفسير عياشى، ج 1، ص 227، ح 61 ; نورالثقلين، ج 1، ص 456، ح 124.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 16 - 2،4
2 ـ روى گردانان از جبهه نبرد ـ جز براى اتخاذ تاكتيك هاى جديد ـ مورد غضب الهى و مستحق جهنم
و من يولهم . .. فقد باء بغضب من اللّه و مأويه جهنم و بئس المصير
كلمه «بوء» چنانچه با حرف «باء» متعدى شود مى تواند به معناى متحمل شدن باشد. بنابراين «باء بغضب من اللّه» يعنى خشم خداوند را بر خود هموار ساخت.
4 ـ جهنم ، جايگاه فراريان از جبهه نبرد
و من يولهم . .. مأويه جهنم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 63 - 13
13 - شانه خالى كردن از بار مسؤوليت اجتماعى و حل و فصل امور مسلمين ، پيامددار فتنه و بلا و يا عذاب دردناك الهى است .
و إذا كانوا معه على أمر جامع لم يذهبوا . .. فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 19 - 5
5 - خودفراموشى ، كيفر الهى براى خدافراموشان
و لاتكونوا كالذين نسوا اللّه فأنسيهم أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 14 - 2
2 - كيفر حتمى فراموش كاران روز قيامت ، چشيدن عذاب است .
فذوقوا بما نسيتم لقاء يومكم هـذا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 23
23 ـ عبدالعزيز بن مسلم گويد : از امام رضا ( ع ) درباره سخن خدا كه مى فرمايد : « نسوا اللّه فنسيهم » سؤال كردم فرمود : « ان اللّه تعالى لا ينسى و لا يسهو . . . و انما يجازى من نسيه و نسى لقاء يومه بان ينسيهم أنفسهم . . . ;
خداى تعالى نه فراموشى دارد و نه اشتباه . .. همانا خداوند كسانى را كه او و ديدار قيامت را فراموش كرده اند به اين صورت مجازات مى كند كه خودشان را از يادشان ببرد ... ».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 44 - 12
12 ـ برخى از امتهاى گذشته پس از فراموش كردن خدا و هشدارهاى او گرفتار عذاب ناگهانى خداوند شدند.
و لقد أرسلنا إلى أمم من قبلك . .. فلما نسوا ... أخذنهم بغتة فإذا هم مبلسون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 23
23 ـ عبدالعزيز بن مسلم گويد : از امام رضا ( ع ) درباره سخن خدا كه مى فرمايد : « نسوا اللّه فنسيهم » سؤال كردم فرمود : « ان اللّه تعالى لا ينسى و لا يسهو . . . و انما يجازى من نسيه و نسى لقاء يومه بان ينسيهم أنفسهم . . . ;
خداى تعالى نه فراموشى دارد و نه اشتباه . .. همانا خداوند كسانى را كه او و ديدار قيامت را فراموش كرده اند به اين صورت مجازات مى كند كه خودشان را از يادشان ببرد ... ».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 14 - 3،5
3 - فراموش كردن قيامت ، گرفتارى به عذاب را در پى دارد .
فذوقوا بما نسيتم
«باء» در «بما» سببيه و «ما» مصدريه است. بنابراين، معنا چنين مى شود: «به خاطر فراموشى تان روز قيامت را بچشيد...!».
5 - وانهاده شدن انسان به حال خود ، در قيامت ، كيفر فراموش كردن قيامت در عالم دنيا است .
فذوقوا بما نسيتم لقاء يومكم هـذا إنّا نسينـكم
«إنّا نسيناكم» براى مقابله با «بما نسيتم» است; يعنى، شما قيامت را فراموش كرديد و ما هم، در مقابل، شما را به حال خود وانهاديم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 57 - 12
12- محروم شدن از درك پيام هاى قرآن ، كيفر بى اعتنايى به آيات خدا و فرو رفتن در غفلت از گناهان است .
ذكّر بأيـت ربّه فأعرض عنها . .. إنّا جعلنا على قلوبهم أكنّة أن يفقهوه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 33 - 10،12
10 - هيچ پدر و فرزندى ، در قيامت به جاى هم حتى اندك كيفرى نمى شوند .
لايجزى والد عن ولده و لامولود هو جاز عن والده شيئًا
12 - در قيامت ، برعهده گرفتن بخشى از كيفر پدر از ناحيه فرزند ، به خاطر سنگين بودن حق وى بر فرزند ، امرى متوقع است . *
و لامولود هو جاز عن والده
درباره مجازات نشدن پدر به جاى فرزند، از فعل «يجزى» استفاده شده است و درباره نفى مجازات فرزند به جاى پدر از «جاز» كه حالت صفتى و تأكيد بيشترى دارد. چنين تأكيدى، مى تواند به خاطر توقعى باشد كه از ناحيه پدران هست. و نيز مى تواند به خاطر اين باشد كه او، از حيث عاطفه و مهر، به مراتب كم تر از پدر است. برداشت بالا بر اساس احتمال نخست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 5
5- كيفر سخت و هلاكت بار فرعون و فرعونيان از سوى خداوند ، پس از اتمام حجت با آنان بود .
و لقد ءاتينا موسى تسع ءايـت . .. فأراد أن يستفزّهم ... فأغرقنـه و من معه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 40 - 1
1 - هر يك از فرعون و هامان و قارون مناسب گناهشان كيفر شدند .
فكلاًّ أخذنا بذنبه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 40 - 1
1 - اقدام الهى ، به كيفر دادن فرعون و لشكريان او ، پس از اتمام حجت بر ايشان
أرسلنـه إلى فرعون بسلطـن مبين . فتولّى بركنه ... فأخذنـه و جنوده
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 13 - 4
4 - خداوند ، تهديدكننده مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) به عذابى نظير كيفر امت هاى پيشين ( عاد ، ثمود و فرعون )
ربّك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 52 - 5،10
5 ـ خداوند فرعونيان و همه كافران پيش از آنان را به سبب گناهانشان به كيفرى شديد گرفتار ساخت .
فأخذهم اللّه بذنوبهم إن اللّه قوى شديد العقاب
10 ـ گرفتارى فرعونيان و كافران پيش از آنها به كيفر هاى شديد الهى ، نمودى از توانمندى خداوند است .
فأخذهم اللّه بذنوبهم إن اللّه قوى شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 101 - 6
6ـ عذاب هاى نازل شده بر اقوام گذشته ( فرعونيان ، عاديان و . . . ) كيفرهايى بود كه آنان خود براى خويشتن فراهم آوردند .
و ما ظلمنـهم و لـكن ظلموا أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 5
5- كيفر سخت و هلاكت بار فرعون و فرعونيان از سوى خداوند ، پس از اتمام حجت با آنان بود .
و لقد ءاتينا موسى تسع ءايـت . .. فأراد أن يستفزّهم ... فأغرقنـه و من معه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 14 - 3
3 - نزول كيفر و عذاب الهى بر قوم نوح ، عاد ، فرعون ، ثمود ، لوط و اصحاب ايكه ( قوم شعيب ) به جرم تكذيب پيامبران
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
«حقّ» به معناى «ثَبَتَ» (ثابت و محقق است) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 23 - 1
1- اجابت دعاى موسى ( ع ) ، از سوى خداوند در مورد مجازات فرعونيان
فدعا ربّه . .. فأسر بعبادى ليلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 40 - 1
1 - اقدام الهى ، به كيفر دادن فرعون و لشكريان او ، پس از اتمام حجت بر ايشان
أرسلنـه إلى فرعون بسلطـن مبين . فتولّى بركنه ... فأخذنـه و جنوده
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 42 - 4،5
4 - مجازات فرعونيان از سوى خداوند ، از موضع عزت و اقتدار كامل بود .
فأخذنـهم أخذ عزيز مقتدر
5 - مجازات سريع فرعونيان از سوى خداوند ، پس از تمام شدن حجت بر ايشان
كذّبوا بـايـتنا كلّها فأخذنـهم أخذ عزيز مقتدر
عطف «فأخذناهم» بر «كذّبوا»، نشانگر آن است كه خداوند، پس از اين كه فرعونيان تمام معجزات را تكذيب كردند، به آنان مهلت نداد; بلكه بلافاصله اقدام به نابودى آنها نمود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 54 - 7
7 - مجازات الهى ، در انتظار فرقه گرايان حق ناپذير
فذرهم فى غمرتهم حتّى حين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 88 - 4
4- رواج دادن فساد در جامعه ، داراى كيفرى فزون تر از آلودگى به فساد است .
الذين كفروا و صدّوا عن سبيل الله زدنـهم عذابًا فوق العذاب بما كانوا يفسدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 59 - 7
7 - عذاب آسمانى نازل شده بر گنهكاران بنى اسرائيل ، سزاى فسق ديرينه آنان و گناه تغيير و تبديل فرمان خدا بوده است .
فأنزلنا على الذين ظلموا رجزاً من السماء بما كانوا يفسقون
«با»ى سببيه در «بما كانوا يفسقون» مى رساند كه: نزول عذاب آسمانى به سبب فسق ديرينه بنى اسرائيل بوده و توصيف آنان به ستمكارى (الذين ظلموا) دلالت مى كند كه عذاب به خاطر ظلم آنان، يعنى تبديل فرمان خدا بوده است. بنابراين بايد گفت: ستمكارى بنى اسرائيل به ضميمه فسق ديرينه آنان، موجب عذاب شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 26 - 2،4
2 ـ محروميت قوم موسى ( ع ) از تسلط بر سرزمين مقدس و سكونت در آن ، پيامد و كيفر فسق و سرپيچى آنان از فرمان موسى ( ع )
إنّا لن ندخل ابداً . .. فانها محرمة عليهم
جمله «فانها محرمة . ..»، تفريع بر نافرمانى آنان از دستور موسى(ع) است، نه اينكه متفرع بر نفرين او (فافرق بيننا ...) باشد.
4 ـ سرگردانى قوم موسى ( ع ) در بيابان ، پيامد و كيفر فسق و سرپيچى آن از فرمان موسى ( ع )
إنّا لن ندخلها . .. يتيهون فى الارض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 165 - 9
9 ـ ترك نهى از منكر و سكوت در برابر منحرفان و فسق و ستمگرى ، داراى كيفرى شديد است .
أنجينا الذين ينهون عن السوء و أخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 31
31 ـ جايگاه قاتل يك انسان در جهنم ، همان جايگاه قاتل همه انسانهاست ، اگر چه عذابشان متفاوت است .
من قتل نفساً بغير نفس او فساد فى الارض فكانما قتل الناس جميعاً
امام باقر(ع) در پاسخ سؤال از معناى آيه فوق فرمود: يوضع فى موضع من جهنم . .. لو قتل الناس جميعا انما كان يدخل ذلك المكان قلت: فانه قتل آخر؟ قال: يضاعف عليه.
كافى، ج 7، ص 271، ح 1; نورالثقلين، ج 1، ص 619، ح 150.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 4 - 1،2
1 - كيفر نسبت دهندگان زنا ( قذف ) به زنان پاكدامن ، بدون ارائه چهارگواه ناظر ، هشتاد ضربه شلاق با تازيانه چرمى است .
والذين يرمون المحصنـت ثمّ لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمـنين جلدة
«جلد» (مصدر «اجلدوا») گاهى به معناى «زدن با تازيانه چرمى» و گاهى به معناى «بر پوست بدن كسى با تازيانه زدن» مى آيد. برداشت فوق، بر مبناى كار برد اول است. گفتنى است كه «رمى» (مصدر «يرمون») به معناى تير انداختن است و در اين جا استعاره از نسبت دادن امرى ناخوشايند به مردم است كه در اصطلاح فقه از آن تعبير به «قذف» مى شود.
2 - هشتاد ضربه تازيانه بر پوست بدن ، كيفر نسبت دهندگان زنا ( قذف ) به زنان پاكدامن ، بدون ارائه چهار گواه ناظر
والذين يرمون المحصنـت ثمّ لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمـنين جلدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 40 - 1
1 - هر يك از فرعون و هامان و قارون مناسب گناهشان كيفر شدند .
فكلاًّ أخذنا بذنبه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 102 - 11
11- پذيرش ولايت غير خدا ، كفر و در پى دارنده عذاب دوزخ است .
أن يتّخذوا عبادى من دونى أولياء إنّا أعتدنا جهنّم للكـفرين نزلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 85 - 28
28 - معتقدان به مكتب الهى ، در صورت كشتن يا آواره ساختن همكيشان خود ، به خوارى در دنيا و شديدترين عذاب در آخرت گرفتار خواهند شد .
فما جزاء من يفعل . .. و يوم القيمة يردون إلى أشد العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 30 - 1
1 ـ قتل و آدمكشى از سر ظلم و تجاوز ، موجب گرفتارى به عذاب دوزخ
و لا تقتلوا انفسكم . .. و من يفعل ذلك عدواناً و ظلماً فسوف نُصليه ناراً
در برداشت فوق «ذلك» اشاره به «قتل نفس» گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 5،7،30
5 ـ جنايت و برادركشى قابيل ، موجب سختگيرى خداوند در مجازات قتل بر بنى اسرائيل
فقتله . .. من اجل ذلك كتبنا على بنى اسرءيل انه من قتل نفساً بغير نفس
«ذلك» اشاره است به داستان هابيل و قابيل.
7 ـ كيفر سنگين براى قتل و آدمكشى ، زمينه پرهيز انسان ها از ارتكاب آن
و من اجل ذلك كتبنا على بنى اسرءيل انه من قتل . .. فكانما قتل الناس جميعاً
«من اجل ذلك . ..» به اين معناست كه خداوندبا توجه به آدمكشى قابيل و پيامدهاى شوم آن، بنى اسرائيل را به مجازاتى
سنگين تهديد كرد تا از تكرار چنين جنايتهايى باز دارد.
30 ـ شديدترين عذاب جهنم ، كيفر قتل به ناحق انسان
انه من قتل نفساً بغير نفس . .. فكانما قتل الناس جميعاً
امام باقر(ع) در پاسخ سؤال از آيه فوق فرمود: يوضع فى موضع من جهنم اليه ينتهى شدة عذاب اهلها . .. .
كافى، ج 7، ص 271، ح 1; نورالثقلين، ج 1، ص 619، ح 150.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 22،23
22 ـ اعدام ، مجازات محارب فسادگر در زمين در صورت ارتكاب قتل
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. ان يقتلوا
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً فقتل قتل به . .. .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
23 ـ اعدام و بدار آويختن ، مجازات محارب فسادگر در زمين در صورت ارتكاب قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او يصلبوا
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً . .. و ان قتل و اخذ المال قتل و صلب ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 21 - 7،16،21،22،23
7 ـ همسانى سرنوشت شوم كافران ، با قاتلان پيامبران و عدالتخواهان
انّ الذين يكفرون . .. فبشّرهم بعذاب اليم
16 ـ كشتن انبياى الهى و عدالتخواهان ، موجب گرفتارى جامعه به مشكلات توانفرساست .
و يقتلون النّبيّن بغير حق . .. فبشّرهم بعذاب اليم
بنابراينكه «فبشّرهم بعذاب اليم»، نظر به مشكلات دنيوى و اخروى داشته باشد; به قرينه آيه بعد كه مى فرمايد: «حبطت اعمالهم فى الدنيا و الاخرة».
21 ـ قاتلان پيامبران و قاتلان امر كنندگان به معروف ، گرفتار سخت ترين عذاب هاى الهى
و يقتلون النّبيّن بغير حق و يقتلون الذين يأمرون بالقسط.
از رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) سؤال شد: اىّ الناس اشد عذاباً يوم القيامة؟ آن حضرت فرمود: رجل قتل نبيّاً او رجلاً امر بمعروف او نهى عن منكر، سپس آن حضرت، اين آيه را تلاوت كرد: «انّ الّذين يكفرون . .. ».
تفسير طبرى، ج 3، ص 144 ; مجمع البيان، ج 2، ص 720 ; تفسير تبيان، ج 2، ص 422.
22 ـ وعده عذاب دردناك به بنى اسرائيل ، به جهت قتل چهل و سه پيامبر و صد و دوازده آمر به معروف و ناهى از منكر
و يقتلون النّبيّن بغير حقّ و يقتلون الّذين يأمرون بالقسط من النّاس فبشّرهم بعذاب
رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) به عنوان بيان مصداق براى آيه فوق فرمود: قتلت بنو اسرائيل ثلاثة و اربعين نبيّاً اول النّهار فى ساعة واحدة فقام مائة رجل و اثنى عشر رجلا من عبّاد بنى اسرائيل فامروا من قتلهم بالمعروف و نهوهم عن المنكر فقتلوا جميعاً من آخر النّهار فى ذلك اليوم.
تفسير طبرى، ج 3، ص 144 ; مجمع البيان، ج 2، ص 720 ; تفسير تبيان، ج 2، ص 422.
23 ـ وعده عذاب دردناك به قاتلان زكريّا و يحياى پيامبر ( ع )
و يقتلون النّبيّن بغير حق . .. فبشّرهم بعذاب اليم
اميرالمؤمنين (ع) درباره آيه فوق فرمود: . .. انّ نبى اللّه زكريّا قد نشر بالمناشير و يحيى ابن زكريا قتله قومه و هو يدعوهم الى اللّه.
تفسير برهان، ج 1، ص 274، ح 1.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 22 - 1،8،9
1 ـ حَبط و تباهى اعمال كافران و قاتلان پيامبران و عدالتخواهان ، در دنيا و آخرت
انّ الذين يكفرون . .. اولئك الّذين حبطت اعمالهم فى الدنيا و الاخرة
8 ـ كافران و قاتلان پيامبران و عدالتخواهان ، هيچگونه ياور و شفيعى در برابر اراده خداوند نسبت به حبط اعمال خود ندارند .
انّ الذين يكفرون . .. حبطت اعمالهم ... و ما لهم من ناصرين
9 ـ كافران و قاتلان انبيا و عدالتخواهان ، راه نجاتى ندارند .
انّ الذين يكفرون . .. و ما لهم من ناصرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 1،3،7
1 ـ عذاب سخت يهود در آخرت ، دستاورد اعمال نارواى آنان ( نسبت دادن فقر به خدا و كشتن انبيا )
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدّمت ايديكم
3 ـ سهيم بودن يهود زمان پيامبر (صلی الله علیه و آله) در گناه پدران خويش ( كشتار انبيا )
و قتلهم الانبيآء بغير حقّ . .. ذلك بما قدّمت ايديكم
بنابر اينكه خطاب در «ايديكم» به يهود عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله) باشد، جمله «ذلك بما قدّمت . .. » مى رساند كه آنان در گناه كشتن انبيا، كه به دست پدرانشان صورت گرفته، شريك هستند.
7 ـ عدالت خداوند و دورى ساحت وى از ظلم ، مقتضى مجازات بخيلان و قاتلان انبيا
و لا يحسبنّ الّذين يبخلون . .. ذوقوا عذاب الحريق ... و انّ اللّه ليس بظلاّم للعب
جمله «و اَنّ اللّه . .. » عطف بر «ما قدّمت» مى باشد. بنابراين دليل ديگرى براى گرفتار شدن بخيلان و قاتلان انبيا به دوزخ است. يعنى عدالت خداوند اقتضا مى كند كه ستمگران را عذاب كند، ورنه به ستمديده ظلم شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 71 - 7
7 ـ پندار رهايى از مجازات نقض ميثاق و تكذيب و كشتن انبيا ، از باور هاى بى اساس بنى اسرائيل
لقد اخذنا ميثق بنى اسرءيل . .. و حسبوا الا تكون فتنة
دربرداشت فوق «فتنة» به معناى عذاب گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 21 - 23
23 ـ وعده عذاب دردناك به قاتلان زكريّا و يحياى پيامبر ( ع )
و يقتلون النّبيّن بغير حق . .. فبشّرهم بعذاب اليم
اميرالمؤمنين (ع) درباره آيه فوق فرمود: . .. انّ نبى اللّه زكريّا قد نشر بالمناشير و يحيى ابن زكريا قتله قومه و هو يدعوهم الى اللّه.
تفسير برهان، ج 1، ص 274، ح 1.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 158 - 1
1 - نزول عذاب فراگير الهى بر ثموديان ، در پى كشتن ناقه صالح
فعقروها . .. فأخذهم العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 22 - 8،9
8 ـ كافران و قاتلان پيامبران و عدالتخواهان ، هيچگونه ياور و شفيعى در برابر اراده خداوند نسبت به حبط اعمال خود ندارند .
انّ الذين يكفرون . .. حبطت اعمالهم ... و ما لهم من ناصرين
9 ـ كافران و قاتلان انبيا و عدالتخواهان ، راه نجاتى ندارند .
انّ الذين يكفرون . .. و ما لهم من ناصرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 31 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خود ، از دچار شدن به كيفر كردار قوم نوح ، عاد ، ثمود و اقوام پس از آنان ( لوط و
اصحاب ايكه ) در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
مثل دأب قوم نوح . .. و الذين من بعدهم
«دأب» به معناى عادت است و مقصود از «الذين من بعدهم» قوم لوط و اصحاب ايكه است; چنان كه در سوره «ص» آيه 13، به آن تصريح شده است. گفتنى است برابر نظر مفسران «اصحاب أيكه» همان مردم مدين است كه از قوم حضرت شعيب بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 32 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خويش ، از دچار شدن به عذاب الهى در روز قيامت در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
و يـقوم إنّى أخاف عليكم يوم التناد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 33 - 4
4 - هشدار مؤمن آل فرعون به فرعونيان ، از دچار شدن آنان به عذاب گريزناپذير الهى در قيامت در صورت كشتن موسى ( ع )
يـقوم إنّى أخاف عليكم . .. يوم تولّون مدبرين ما لكم من اللّه من عاصم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 93 - 1،2،7
1 ـ خلود در جهنّم ، غضب و لعنت الهى ، كيفر كشتن مؤمن از روى عمد
و من يقتل مؤمنا متعمّداً فجزاؤه جهنّم خالداً فيها و غضب اللّه عليه و لعنه
2 ـ عذاب بزرگ الهى در انتظار كسى كه مؤمنى را از روى عمد به قتل برساند .
و من يقتل مؤمنا . .. و اعدّ له عذاباً عظيما
7 ـ توبه كشتن مؤمن ، از روى خشم و غضب و يا به انگيزه هاى دنيايى ، قصاص است .
و من يقتل مؤمنا متعمّداً
امام صادق (ع) درباره توبه در قتل عمدى مؤمن از روى غضب يا به انگيزه هاى دنيايى فرمود: . .. و ان كان قتله لغضب او لسبب شىء من امر الدنيا فانّ توبته ان يقاد منه ... .
كافى، ج 7، ص 276، ح 2 ; نورالثقلين، ج 1، ص 533، ح 490.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 1
1 ـ كشتن نابحق يك انسان ، گناهى بزرگ و داراى كيفر و مجازاتى بسيار سنگين
انه من قتل نفساً . .. فكانما قتل الناس جميعاً
همسنگى كشتن يك انسان با كشتن تمامى مردم، مى تواند كنايه از شدت مجازات باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 21 - 21
21 ـ قاتلان پيامبران و قاتلان امر كنندگان به معروف ، گرفتار سخت ترين عذاب هاى الهى
و يقتلون النّبيّن بغير حق و يقتلون الذين يأمرون بالقسط.
از رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) سؤال شد: اىّ الناس اشد عذاباً يوم القيامة؟ آن حضرت فرمود: رجل قتل نبيّاً او رجلاً امر بمعروف او نهى عن منكر، سپس آن حضرت، اين آيه را تلاوت كرد: «انّ الّذين يكفرون . .. ».
تفسير طبرى، ج 3، ص 144 ; مجمع البيان، ج 2، ص 720 ; تفسير تبيان، ج 2، ص 422.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 21 - 23
23 ـ وعده عذاب دردناك به قاتلان زكريّا و يحياى پيامبر ( ع )
و يقتلون النّبيّن بغير حق . .. فبشّرهم بعذاب اليم
اميرالمؤمنين (ع) درباره آيه فوق فرمود: . .. انّ نبى اللّه زكريّا قد نشر بالمناشير و يحيى ابن زكريا قتله قومه و هو يدعوهم الى اللّه.
تفسير برهان، ج 1، ص 274، ح 1.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 23 - 5
5 - عذاب بزرگ خداوند ، پيامد و كيفر قذف كردن زنان عفيف و مؤمن است .
إنّ الذين يرمون المحصنـت . .. لهم عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 1
1 - كسانى كه به زنان پاكدامن و مؤمن تهمت زنا مى زنند ، در قيامت بى هيچ تخفيف و ترحمى و به صورت كامل ، كيفر كارشان را دريافت خواهند كرد .
الذين يرمون المحصنـت . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم
ضمير «هم» در «يوفّيهم» و «دينهم» به «قذف كنندگان» (الذين يرمون المحصنات) بازمى گردد و «توفية» (مصدر «يوفّى») به معناى پرداخت به صورت تام و كامل است و مقصود از «دين» ـ به قرينه اين كه آيه شريفه در باره قيامت است ـ جزا مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 1
1 - كسانى كه به زنان پاكدامن و مؤمن تهمت زنا مى زنند ، در قيامت بى هيچ تخفيف و ترحمى و به صورت كامل ، كيفر كارشان را دريافت خواهند كرد .
الذين يرمون المحصنـت . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم
ضمير «هم» در «يوفّيهم» و «دينهم» به «قذف كنندگان» (الذين يرمون المحصنات) بازمى گردد و «توفية» (مصدر «يوفّى») به معناى پرداخت به صورت تام و كامل است و مقصود از «دين» ـ به قرينه اين كه آيه شريفه در باره قيامت است ـ جزا مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 101 - 6
6ـ عذاب هاى نازل شده بر اقوام گذشته ( فرعونيان ، عاديان و . . . ) كيفرهايى بود كه آنان خود براى خويشتن فراهم آوردند .
و ما ظلمنـهم و لـكن ظلموا أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 47 - 6
6 - مصايب و مشكلات ثموديان ، كيفر الهى و معلول گناهان خود آنان
يقوم لم تستعجلون بالسيّئة . .. بل أنتم قوم تفتنون
برداشت فوق باتوجه به اين نكته است كه صالح پيامبر(ع) در رد پندار ثموديان كه بدبختى هاى خود را ناشى از بد يمنى وجود صالح و پيروان آن حضرت قلمدادمى كردند، فرمود: بدبختى هاى شما كيفرى است الهى و معلول گناهان خودتان. گفتنى است در فرض فوق واژه «تفتنون» از فتنه به معناى عذاب مشتق مى باشد; يعنى، «بل أنتم قوم تعذّبون; بلكه شما مردمى هستيد كه به كيفر گناه خود عذاب مى شويد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 51 - 4
4 - كيفر الهى براى توطئه گران عليه صالح ، دامنگير تمامى كافران ثمود
أنّا دمّرنـهم و قومهم أجمعين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 14 - 3
3 - نزول كيفر و عذاب الهى بر قوم نوح ، عاد ، فرعون ، ثمود ، لوط و اصحاب ايكه ( قوم شعيب ) به جرم تكذيب پيامبران
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
«حقّ» به معناى «ثَبَتَ» (ثابت و محقق است) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 31 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خود ، از دچار شدن به كيفر كردار قوم نوح ، عاد ، ثمود و اقوام پس از آنان ( لوط و اصحاب ايكه ) در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
مثل دأب قوم نوح . .. و الذين من بعدهم
«دأب» به معناى عادت است و مقصود از «الذين من بعدهم» قوم لوط و اصحاب ايكه است; چنان كه در سوره «ص» آيه 13، به آن تصريح شده است. گفتنى است برابر نظر مفسران «اصحاب أيكه» همان مردم مدين است كه از قوم حضرت شعيب بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 5
5 - صاعقه آسمانى ، كيفر تخلّف قوم عاد و ثمود از دعوت پيامبران خويش
أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 26 - 3
3 - مجازات الهى براى قوم ثمود ، از پى اعطاى فرصت به ايشان
سيعلمون غدًا
مراد از«غداً»، آينده و فرصتى است كه به ثموديان داده شده است; نه روزى كه از پس امروز مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 13 - 4
4 - خداوند ، تهديدكننده مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) به عذابى نظير كيفر امت هاى پيشين ( عاد ، ثمود و فرعون )
ربّك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 72 - 7
7 ـ اصرار قوم عاد بر كفر و اميد نرفتن به ايمانشان ، عامل نزول عذاب و هلاكت آنان
و قطعنا دابر الذين كذبوا بايتنا و ما كانوا مؤمنين
چون تكذيب آيات الهى ملازم با عدم ايمان، بلكه برخاسته از بى ايمانى است، مى توان گفت جمله «ما كانوا مؤمنين» يا اشاره به اين معنا دارد كه تكذيب كنندگانِ هلاك شده اهل ايمان نبودند و توفيق گرايش به توحيد به طور كلى از آنان سلب شده بود، و يا اشاره به طايفه اى ديگر غير از تكذيب كنندگان دارد. يعنى كسانى كه تكذيب نكردند، ايمان نيز نياوردند. برداشت فوق بر اساس احتمال اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 57 - 14
14ـ كردار كفر پيشگان قوم عاد و كيفر آنان ، تحت حسابرسى دقيق خداوند بود .
إن ربى على كل شىء حفيظ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 101 - 6
6ـ عذاب هاى نازل شده بر اقوام گذشته ( فرعونيان ، عاديان و . . . ) كيفرهايى بود كه آنان خود براى خويشتن فراهم آوردند .
و ما ظلمنـهم و لـكن ظلموا أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 14 - 3
3 - نزول كيفر و عذاب الهى بر قوم نوح ، عاد ، فرعون ، ثمود ، لوط و اصحاب ايكه ( قوم شعيب ) به جرم تكذيب پيامبران
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
«حقّ» به معناى «ثَبَتَ» (ثابت و محقق است) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 31 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خود ، از دچار شدن به كيفر كردار قوم نوح ، عاد ، ثمود و اقوام پس از آنان ( لوط و اصحاب ايكه ) در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
مثل دأب قوم نوح . .. و الذين من بعدهم
«دأب» به معناى عادت است و مقصود از «الذين من بعدهم» قوم لوط و اصحاب ايكه است; چنان كه در سوره «ص» آيه 13، به آن تصريح شده است. گفتنى است برابر نظر مفسران «اصحاب أيكه» همان مردم مدين است كه از قوم حضرت شعيب بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 5
5 - صاعقه آسمانى ، كيفر تخلّف قوم عاد و ثمود از دعوت پيامبران خويش
أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 13 - 4
4 - خداوند ، تهديدكننده مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) به عذابى نظير كيفر امت هاى پيشين ( عاد ، ثمود و فرعون )
ربّك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 101 - 6
6ـ عذاب هاى نازل شده بر اقوام گذشته ( فرعونيان ، عاديان و . . . ) كيفرهايى بود كه آنان خود براى خويشتن فراهم آوردند .
و ما ظلمنـهم و لـكن ظلموا أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 14 - 3
3 - نزول كيفر و عذاب الهى بر قوم نوح ، عاد ، فرعون ، ثمود ، لوط و اصحاب ايكه ( قوم شعيب ) به جرم تكذيب پيامبران
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
«حقّ» به معناى «ثَبَتَ» (ثابت و محقق است) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 31 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خود ، از دچار شدن به كيفر كردار قوم نوح ، عاد ، ثمود و اقوام پس از آنان ( لوط و اصحاب ايكه ) در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
مثل دأب قوم نوح . .. و الذين من بعدهم
«دأب» به معناى عادت است و مقصود از «الذين من بعدهم» قوم لوط و اصحاب ايكه است; چنان كه در سوره «ص» آيه 13، به آن تصريح شده است. گفتنى است برابر نظر مفسران «اصحاب أيكه» همان مردم مدين است كه از قوم حضرت شعيب بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 32 - 3
3 - قوم لوط ، مردمى مجرم و مستحق كيفر
قالوا إنّا أُرسلنا إلى قوم مجرمين
مراد از «قوم مجرمين» ـ كه فرشتگان مأمور شدند تا كيفرشان دهند ـ قوم لوط است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 34 - 1
1 - مجازات قوم حق ستيز لوط ، به وسيله طوفانى از شن و سنگريزه
إنّا أرسلنا عليهم حاصبًا
«حاصب» به باد شديدى كه با خود سنگريزه حمل كند، گفته مى شود (مختار الصحاح).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 73 - 5
5 ـ خداوند ، آن دسته از قوم نوح را كه آيات الهى را تكذيب كردند ، در آب غرق نمود .
و أغرقنا الذين كذبوا بأيتنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 101 - 6
6ـ عذاب هاى نازل شده بر اقوام گذشته ( فرعونيان ، عاديان و . . . ) كيفرهايى بود كه آنان خود براى خويشتن فراهم آوردند .
و ما ظلمنـهم و لـكن ظلموا أنفسهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 14 - 3
3 - نزول كيفر و عذاب الهى بر قوم نوح ، عاد ، فرعون ، ثمود ، لوط و اصحاب ايكه ( قوم شعيب ) به جرم تكذيب پيامبران
إن كلّ إلاّكذّب الرسل فحقّ عقاب
«حقّ» به معناى «ثَبَتَ» (ثابت و محقق است) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 31 - 1
1 - هشدار مؤمن آل فرعون به قوم خود ، از دچار شدن به كيفر كردار قوم نوح ، عاد ، ثمود و اقوام پس از آنان ( لوط و اصحاب ايكه ) در صورت اقدام به قتل موسى ( ع )
مثل دأب قوم نوح . .. و الذين من بعدهم
«دأب» به معناى عادت است و مقصود از «الذين من بعدهم» قوم لوط و اصحاب ايكه است; چنان كه در سوره «ص» آيه 13، به آن تصريح شده است. گفتنى است برابر نظر مفسران «اصحاب أيكه» همان مردم مدين است كه از قوم حضرت شعيب بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 19 - 11
11ـ كاروان يابنده يوسف ( ع ) به خاطر كالا قرار دادن او ، گنه كار و مستحق كيفر الهى شدند .
و أسرّوه بضـعة والله عليم بما يعملون
يادآورى علم خدا به اعمال بندگان ، مى تواند كنايه از كيفردهى او باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 126 - 18
18 - آنان كه به خدا و روز قيامت كافر شوند ، راهى جز ورود به آتش دوزخ نخواهند داشت .
و من كفر . .. ثم أضطره إلى عذاب النار
اضطرار; يعنى، مجبور ساختن كسى به انجام كارى. پس «ثم اضطره ...» چنين معنا مى شود: آن گاه كه كافران حيات دنيا را سپرى كردند، آنان را براى ورود به آتش دوزخ مجبور مى كنم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 4 - 10،16
10 ـ عذاب شديد كافران پس از اتمام حجت بر آنان از طريق كتب آسمانى
نزّل عليك الكتاب . .. انّ الّذين كفروا بايات اللّه لهم عذاب شديد
16 ـ ابتلاى كافران به عذاب شديد ، انتقام الهى از آنان و نمايانگر شكست ناپذيرى خداوند است .
انّ الّذين كفروا . .. لهم عذاب شديد و اللّه عزيز ذوانتقام
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 11 - 5
5 ـ مجازات كافران و تكذيب كنندگان آيات الهى ، از سنّت هاى خداوند است .
كدأب ال فرعون و الذين من قبلهم كذّبوا باياتنا فاخذهم اللّه بذنوبهم
خداوند همه كافران را در همه عصرها، تهديد به عذاب كرده و از اين، عموميّت سنت الهى در مورد كافران، استنباط مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 15 - 19
19 ـ بصيرت خداوند به بندگان ، تضمين كننده پاداش متّقين و كيفر كافران
قل للّذين كفروا . .. للّذين اتقوا عند ربّهم ... و اللّه بصير بالعباد
اگر آگاهى همه جانبه خداوند نباشد، كيفرها و پاداشها، تضمين نمى شود. از اين رو خداوند پس از بيان كيفر و پاداش، آگاهى خود را به احوال بندگان، متذكّر مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 19 - 14
14 ـ كفر و انكار آگاهانه آيات الهى ، كيفر سريع خداوند را در پى دارد .
و من يكفر بايات اللّه فانّ اللّه سريع الحساب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 54 - 10
10 ـ مكر خداوند با كافران ، مجازات نمودن آنان به سبب مكرشان است .
و مكروا و مكر اللّه
امام رضا(ع) درباره آيه فوق فرمود: انّ اللّه تبارك و تعالى . .. لا يمكر ... و لكنّه عزّ و جل يجازيهم ... جزاء المكر.
عيون اخبارالرضا (ع)، ج 1، ص 126، ح 19، ب 11 ; معانى الاخبار، ص 13، ح 3.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 56 - 1،5
1 ـ كافران ( يهوديان ) ، مشمول عذاب سخت خداوند در دنيا و آخرت
فاما الذين كفروا فاعذّبهم عذاباً شديداً فى الدنيا و الاخرة
5 ـ كافران ( يهوديان ) ، هيچ يار و ياورى در برابر عذاب الهى در دنيا و آخرت ندارند .
فاّما الذين كفروا . .. و ما لهم من ناصرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 88 - 3
3 ـ خداوند بدون مهلت و تأخير ، مرتدّان و كافران يهود و نصارا را عذاب مى كند .
لا يخفّف عنهم العذاب و لا هم ينظرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 91 - 4
4 ـ كسانى كه در حال كفر بميرند ، مستحقّ عذابى دردناك هستند .
اولئك لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 108 - 5،8
5 ـ عذاب سيه رويان ( اهل كفر ) و استغراق سفيدرويان در رحمت الهى ، از آيات بحق خداوند
فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرون . .. ففى رحمة اللّه ... تلك ايات اللّه
بنابراينكه مشاراليه «تلك»، مطالب مذكور در دو آيه قبل باشد.
8 ـ عذاب سيه رويان ( كافران ) ، ناشى از اعمال ناپسند ( تفرقه و پراكندگى و كفر ) خود آنان است و نه از ناحيه خداوند
فاما الذين اسودّت وجوههم . .. و ما اللّه يريد ظلماً للعالمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 116 - 1،13
1 ـ اموال و فرزندان اهل كفر ، نمى تواند آنها را از كيفر خداوند برهاند .
انّ الذين كفروا لن تغنى عنهم اموالهم و لا اولادهم من اللّه شيئاً
«اغنى» هنگامى كه با «عن» متعدى شود، به معناى «دفع» مى آيد. لذا «لن تُغنى»، يعنى نمى رهاند. (روح المعانى).
13 ـ آتش جاودانه دوزخ ، فرجام كفر پيشگانِ اهل كتاب
انّ الّذين كفروا . .. و اولئك اصحاب النار هم فيها خالدون
با توجه به آيات قبل، مراد از «الذين»، كافران اهل كتاب هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 119 - 23
23 ـ كافران كينه توز و منافقان حيله گر شايسته نابودى
قل موتوا بغيظكم انّ اللّه عليم بذات الصدور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 131 - 3،5،6،8
3 ـ آتش دوزخ ، در انتظار كافران و رباخواران ، و آماده براى آنان
لا تاكلوا الرّبوآ . .. و اتّقوا النّار الّتى اعدّت للكافرين
5 ـ آتش دوزخ ، هم اكنون حاضر و آماده براى كافران
و اتّقوا النّار الّتى اعدّت للكافرين
كلمه «اعدّت» (مهيّا شده)، به صيغه ماضى، دلالت بر وجود بالفعل چنين آتشى دارد.
6 ـ آتش دوزخ ، در اصل براى كافران مهيّا شده است .
و اتّقوا النّار الّتى اعدّت للكافرين
بنابر اينكه «الّتى»، وصفِ توضيحى باشد نه احترازى.
8 ـ همگونى عذاب رباخواران با عذاب كافران
لا تاكلوا الرّبوآ . .. و اتّقوا النّار الّتى اعدّت للكافرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 151 - 19
19 ـ آتشِ دوزخ ، جايگاه و فرجام شوم كفرپيشگان مشرك
سنلقى فى قلوب الّذين كفروا الرعب . .. و ماويهم النّار و بئس مثوى الظّالمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 16
16 ـ عذاب بزرگ اخروى در انتظار شتابگران در كفر است .
الّذين يسارعون فى الكفر . .. و لهم عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 18 - 5،6
5 ـ خداوند براى گناهكارانى كه توبه را تا آستانه مرگ تأخير انداخته و كسانى كه كافر بميرند ، عذاب دردناكى آماده كرده است .
و ليست التّوبة للّذين . .. و لا الّذين يموتون و هُم كفّار اولئك اعتدنا لهم عذابا
6 ـ خداوند براى كسانى كه تا لحظه مرگ بر كفر خويش باقى مانده و آنگاه ايمان آورند ، عذابى دردناك آماده كرده است .
و ليست التّوبة . .. و لا الّذين يموتون و هُم كفّار اولئك اعتدنا لهم عذاباً اليما
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 55 - 6
6 ـ آتش سوزان جهنم ، كيفر آتش افروزان و اخلالگران عليه پيامبران
و كفى بجهنّم سعيراً
«سعير»، به معناى آتش برافروخته و سوزان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 140 - 14
14 ـ خداوند ، گردآورنده همه منافقان و كافران ، در جهنم
إنّ اللّه جامع المنفقين و الكفرين فى جهنم جميعاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 151 - 3،4
3 ـ كيفر خوار كننده الهى ، در انتظار كافران به خدا و پيامبران اوست .
و أعتدنا للكفرين عذاباً مهيناً
4 ـ جهنم و عذاب الهى ، هم اكنون براى كافران آماده و مهياست .
و أعتدنا للكفرين عذاباً مهيناً
چنانچه مراد از «عذاباً مهيناً» عذاب دوزخ باشد، فعل «اعتدنا»، به صيغه ماضى حكايت از وجود هم اكنون دوزخ دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 169 - 7
7 ـ جاودانگى در جهنم ، كيفر كافران ستمگر
إنّ الذين كفروا و ظلموا . .. خلدين فيها ابداً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 10 - 1
1 ـ كافران و تكذيب كنندگان آيات الهى ، اصحاب دوزخ هستند .
و الذين كفروا و كذبوا . .. أولئك اصحب الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 38 - 2
2 ـ آتش دوزخ جايگاه اجتماع و به هم پيوستن جنيان و آدميان كافر و مشرك است.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 99 - 3
3 ـ كفرپيشگان به پندار باطل ، خويشتن را از مكر خدا و كيفر هاى ناگهانى وى ايمن مى شمارند .
أفأمنوا مكر اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 100 - 2
2 ـ ابتلاى كفرپيشگان تاريخ به كيفر هاى الهى ، بيانگر توانايى خداوند به گرفتارسازى گنهكاران موجود به عقوبت گناهانشان است .
أو لم يهد للذين يرثون . .. أن لو نشاء أصبنهم بذنوبهم
فاعل «يهد» ضميرى است كه به داستان و سرنوشت اقوام پيشين برمى گردد و «أن لو نشاء . .. » مفعول آن مى باشد. قابل ذكر است كه «الذين يرثون» نيز مفعول به واسطه «يهد» است. و چون «يهد» به حرف لام متعدى شده، معناى تبيين در آن تضمين شده است. بنابراين جمله «او لم يهد ... » يعنى آيا سرگذشت پيشينيان براى وارثانشان اين حقيقت را روشن نكرده است كه اگر مشيت ما اقتضا كند آنان را به سبب گناهانشان عقوبت مى كنيم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 183 - 1
1 ـ سنت خداوند بر امهال كفرپيشگانِ تكذيب كننده و تأخير در هلاكت و عذاب ايشان است .
و أملى لهم إن كيدى متين
املاء (مصدر اُملى از ماده ملاوة) به معناى مهلت دادن و تأخير انداختن است. به مناسبت اينكه حقيقت بيان شده (مهلت دادن و تأخير انداختن) درباره تكذيب كنندگان آيات الهى است، معلوم مى شود مراد از تأخير، تأخير در عذاب است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 14 - 2
2 ـ آتش دوزخ كيفر تمامى كافران
و أن للكفرين عذاب النار
«ال» در «الكافرين» براى استغراق و شمول است. گفتنى است در وجه تركيبى «أن للكفرين ... » نظرهاى مختلفى ايراد شده است. بهترين وجه آن تقدير گرفتن فعلى همانند «اعلموا» است. يعنى «و اعلموا أن للكفرين عذاب النار».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 36 - 9
9 ـ جهنم ، سزاى كافران حق ستيز
و الذين كفروا إلى جهنم يحشرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 47 - 7
7 ـ خداوند ، كفرپيشگان را به سبب رفتار ناپسندشان ( سرمستى ها ، رياكارى ها ، بازدارى مردم از راه خدا ) ، مجازات خواهد كرد .
و لاتكونوا كالذين . .. و اللّه بمايعملون محيط
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 52 - 5،6،10،11
5 ـ خداوند فرعونيان و همه كافران پيش از آنان را به سبب گناهانشان به كيفرى شديد گرفتار ساخت .
فأخذهم اللّه بذنوبهم إن اللّه قوى شديد العقاب
6 ـ خداوند ، كافران و گنهكاران را پس از ارائه آيات خويش و اتمام حجت بر آنان ، مؤاخذه خواهد كرد .
كفروا بايت اللّه فأخذهم اللّه بذنوبهم
10 ـ گرفتارى فرعونيان و كافران پيش از آنها به كيفر هاى شديد الهى ، نمودى از توانمندى خداوند است .
فأخذهم اللّه بذنوبهم إن اللّه قوى شديد العقاب
11 ـ توجه به سنت الهى در مجازات كافران و گناهكاران ، زمينه ساز پرهيز از كفرورزى و ارتكاب گناه
كدأب ءال فرعون . .. إن اللّه قوى شديد العقاب
هدف از بيان مؤاخذه كافران و گنهكاران هشدارى است به انسانها تا با توجه به آن در مسير ايمان و ترك گناه قرار گيرند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 53 - 14
14 ـ كيفر خداوند براى كافران ، متكى بر شنوايى و علم گسترده اوست .
و أن اللّه سميع عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 26 - 10
10 ـ هزيمت و شكست ، فرجام شوم و كيفر قطعى براى تمامى كافران و دشمنان ايستاده در برابر دين الهى
و عذّب الذين كفروا و ذلك جزاء الكفرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 7،8،12
7 ـ عذاب جاودان جهنم ، مجازاتى بس سنگين و كافى براى منافقان و كافران
نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
8 ـ عذاب جاودان جهنم تنها مجازات كافى براى منافقان و كافران و برابر با گناه كفر و نفاق آنان
وعد اللّه المنفقين . .. و الكفار نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
12 ـ محروميت منافقان و كافران از رحمت الهى ، مايه رنج و عذاب هميشگى آنان
و لعنهم اللّه و لهم عذاب مقيم
برداشت فوق بر اين اساس است كه «عذاب مقيم» در نتيجه نفرين الهى به دورى آنان از رحمت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 10
10 ـ دستيابى مؤمنان به پاداش و ايمان و اعمال شايسته خويش و گرفتارى كافران به كيفر كفر و بزهكارى خود ، فلسفه اساسى معاد و برپايى رستاخيز است .
ثم يعيده ليجزى الذين ءامنوا . .. و الذين كفروا لهم شراب من حميم و عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 11 - 3،6
3 ـ مجازات كفرپيشگان و منكران قيامت ( از ميان برداشتنشان ) ناسازگار با فلسفه آفرينش انسان
و لو يعجل اللّه للناس الشر . .. لقضى إليهم أجلهم
6 ـ كفرمداران و شرك پيشگان ، مستحق عذاب و كيفر الهى در دنيا
و لو يعجل اللّه للناس الشر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 88 - 20
20 ـ عذاب دردناك جهنم ، كيفر كافران است .
فلايؤمنوا حتى يروا العذاب الأليم
ممكن است الف و لام «العذاب» ـ كه براى عهد ذهنى است ـ اشاره به عذاب دنيوى (استيصال) باشد و ممكن است اشاره به عذاب برزخى و يا عذاب اخروى باشد. برداشت فوق مبتنى بر احتمال دوم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 102 - 2
2ـ امت هاى ستم پيشه ( جوامع كفرپيشه و مشرك ) در خطر گرفتار شدن به عقوبت هاى الهى و عذاب هاى استيصال هستند .
و كذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى و هى ظـلمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 31 - 18
18ـ « عن أبى جعفر ( ع ) فى قوله : « و لايزال الذين كفروا تصيبهم بما صنعوا قارعة » و هى النقمة « أوتحلّ قريباً من دارهم » فتحلّ بقوم غيرهم فيرون ذلك و يسمعون به و الذين حلّت بهم عصاة كفار مثلهم و لايتعظ بعضهم ببعض و لن يزالوا كذلك « حتى يأتى وعد الله » الذى وعد المؤمنين من النصر و يخزى الله الكافرين ;
از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند: «و لايزال . ..» روايت شده است كه: آن [قارعة] عقوبت است و [درباره] «أو تحلّ قريباً من دارهم» [يعنى] عقوبت بر قومى ديگر فرود مى آيد و آنان مى بينند و مى شنوند و آنهايى كه عقوبت بر آنان وارد شده، مانند ايشان گناهكار و كافرند و [ليكن] برخى از برخى ديگر پند نمى گيرند و همواره چنين هستند تا وعده خدا فرا رسد و، حتى يأتى وعد الله، همان وعده اى كه به مؤمنان داده است كه آنان را پيروز كند و خداوند كافران را خوار مى سازد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 32 - 5
5ـ خداوند پس از مدت ها و گذشت زمانهايى ، كفرپيشگان و استهزاگران انبيا را به عقوبت هاى خويش گرفتار مى ساخت .
فأمليت . .. ثم أخذتهم فكيف كان عقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 40 - 13
13ـ خداوند ، كفرپيشگان را پس از اتمام حجت حسابرسى مى كند و به مجازات مى رساند .
فإنما عليك البلـغ و علينا الحساب
وقوع جمله «و علينا الحساب» ـ كه گوياى حسابرسى و مجازات كفرپيشگان است ـ پس از «إنما عليك البلاغ» ـ كه گوياى ابلاغ و اتمام حجت است ـ مى رساند كه خداوند پيش از ابلاغ دين و اتمام حجت ، كافران را مجازات نمى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 102 - 9
9- خداوند ، از كافران حق ناپذير ، به وسيله شراره هاى دوزخ ، پذيرايى مى كند .
إنّا أعتدنا جهنّم للكـفرين نزلاً
كلمه «نُزُل» مى تواند اسم باشد براى چيزى كه به هنگام ورود ميهمان براى پذيرايى او مى آورند. اين نوع سخن، «تهّكم» بوده و براى استهزا به كار مى رود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 110 - 2
2- كافران و مشركان حق ناپذير ، به عذاب و كيفر الهى تهديد شدند .
إنّه يعلم الجهر من القول و يعلم ماتكتمون
تذكر به اين كه خداوند به سخنان آشكار و توطئه ها و اسرار مشركان و كافران آگاه است، در حقيقت تهديد آنان و هشدارى به كيفر و عذاب شدن آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 9 - 13
13 - آتش سوزان ، كيفر كفرپيشگان و تمام كسانى كه در راستاى منحرف ساختن مردم از راه خدا و دين او تلاش مى كنند .
و من الناس من يجـدل . .. و نذيقه يوم القيـمة عذاب الحريق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 30 - 4
4 - سرگذشت قوم نوح ، داراى نشانه هايى روشن بر قدرت الهى در كيفر كافران و نصرت مؤمنان
قال ربّ انصرنى . .. إنّ فى ذلك لأيـت
با توجه به ظهور قدرت خدا در طوفان نوح و غرق شدن كافران و مشركان و نيز ظهور نصرت الهى نسبت به حضرت نوح(ع) و همراهان او، عبارت «إنّ فى ذلك لآيات»، مى تواند بيانگر برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 117 - 7
7 - ربوبيت خدا ، مقتضى حسابرسى اعمال و كيفر كافران
فإنّما حسابه عند ربّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 207 - 2
2 - بى ارزشى بهرهورى هر چند طولانى كافران از دنيا ، در قبال كيفر الهى
إن متّعنـهم سنين . .. ما أغنى عنهم ما كانوا يمتّعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 84 - 3
3 - تكذيب نشانه هاى خدا ، اصلى ترين موضوع دادگاه كيفرى كافران
حتّى إذا جاءو قال أكذّبتم بـايـتى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 4 - 8
8 - كافران ، به كيفر الهى ، مجازات خواهند شد .
أم حسب الذين يعملون السيّئات أن يسبقونا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 55 - 4
4 - عذاب فراگير دوزخ ، سزاى اعمال نارواى خود كافران است .
ذوقوا ما كنتم تعملون
برداشت بالا، بنابر تقدير «جزا» به عنوان معناى «ما»ى موصول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 24 - 5
5 - خداوند ، كافران حق ناپذير را ، به سرعت مجازات نمى كند و به آنها مدتى مهلت مى دهد .
نمتّعهم قليلاً ثمّ نضطرّهم
احتمال دارد «قليلاً» صفت براى مفعول به «نمتّع » باشد كه «زماناً» است. بنابراين، مفاد آيه چنين مى شود: «به آنان، مدت كوتاهى مهلت مى دهيم و سپس آنان را روانه عذاب جهنم مى كنيم.».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 8 - 1،6،10
1 - فلسفه پيمان گرفتن خداوند از پيامبران ، پاداش دادن به مؤمنان و كيفر دادن به كافران است .
و إذا أخذنا من النبيّن ميثـقهم . .. ليسئل الصـدقين عن صدقهم ... و أعدّ للكـفرين
«لام» در «ليسئل. ..» لامِ تعليل يا لام غايت است. مراد از «الصادقين» به قرينه مقابله با «الكافرين» مؤمنان اند. لازم به ذكر است كه برداشت بالا، ـ علاوه بر نكته ياد شده ـ مبتنى بر اين است كه مرجع ضمير در «صدقهم» واژه «الصادقين» باشد و علت پرسش از صداقت مؤمنان، پاداش دادن به آنها است.
6 - عذاب شدن كافران ، پس از اتمام حجت با آنان است .
و إذا أخذنا من النبيّن ميثـقهم . .. ليسئل ... و أعدّ للكـفرين
10 - عذاب كافران ، بدون پرسش و پاسخ و مؤاخذه خواهد بود .
ليسئل الصـدقين . .. و أعدّ للكـفرين عذابًا أليمًا
تغيير اسلوب كلام از «ليسئل. ..» به «أعدّ...» مى تواند به منظور افاده اين نكته باشد كه عذاب كافران، آماده شده است و
جاى چون و چرا ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 17 - 10
10 - خداوند ، جز كافران را مجازات نمى كند .
و هل نجـزى إلاّ الكفور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 7 - 1
1 - كافران ، سزاوار عذابى سخت و طاقت فرسا
الذين كفروا لهم عذاب شديد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 36 - 2،6
2 - كافران ، محكوم به دوزخ اند .
و الذين كفروا لهم نار جهنّم
6 - عذاب دائمى و بى تخفيف ، كيفر تمامى كافران حق ناپذير
كذلك نجزى كلّ كفور
«كفور» صيغه مبالغه از ماده «كفر» و يا «كفران» مى باشد. برداشت ياد شده مبتنى بر احتمال نخست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 37 - 7
7 - مجازات الهى براى كافران ، پس از اتمام حجت و دادن فرصت مناسب و عمر كافى براى شناخت و پذيرش دين و تعاليم آسمانى خواهد بود .
أوَلم نعمّركم ما يتذكّر فيه من تذكّر و جاءكم النذير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 39 - 10
10 - كيفر كافران ، از شؤون مقام ربوبى است .
و لايزيد الكـفرين كفرهم عند ربّهم إلاّ مقتًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 2
2 - گرفتارى كافران و دشمنان دين خدا ، در دام افراد وسوسه كننده و اغواگر ، كيفر الهى براى آنان است .
و قيّضنا لهم قرناء فزيّنوا لهم
از اين كه خداوند تعيين هم نشين اغواگر را براى كافران به خود نسبت داده (قيّضنا)، مطلب ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 27 - 7
7 - مجازات و عقوبت كفرپيشگان ، بازتاب و تجسم عملكرد بد خود آنان است .
و لنجزينّهم أسوأ الذى كانوا يعملون
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه «أسوء الذى. ..» خود جزا و كيفر باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 43 - 11
11 - حق گرايان برخوردار از مغفرت الهى ، و ملحدان و حق ناپذيران رويارو با مجازات دردناك او
مايقال لك إلاّ ما قد قيل للرسل . .. إنّ ربّك لذو مغفرة
در آيات پيشين، قرآن پيامى حق معرفى شده است كه ملحدان با ايجاد شبهه در آن سعى مى كردند پيامبر(صلی الله علیه و آله) را مورد انكار قرار دهند. اكنون در اين آيه خداوند به غفران و عقاب خود اشاره كرده كه غفران منطبق بر حق گرايان و عقاب درباره ملحدان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 11 - 3
3- تهديد مشركان حق ستيز مكه ، از سوى خداوند به عذابى دنيوى و تيره كننده زندگى
فارتقب يوم تأتى السماء بدخان مبين
برداشت ياد شده بنابراين نكته است كه «دخان مبين»، كنايه از تيره روزى و عذاب دنيوى باشد، چه اين كه برخى از مفسران اين آيه را پاسخى به دعاى پيامبر(صلی الله علیه و آله) دانسته اند كه از خداوند خواست تا براى بيدار شدن مشركان، آنان را به قحطى اى همچون دوران يوسف مبتلا كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 11 - 3
3- دود هاى متراكم قيامت ، شكنجه آور ، دردآفرين و در بر گيرنده تمامى كفرپيشگان
يغشى الناس هـذا عذاب أليم
ممكن است اين آيات در مورد عذاب اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 8 - 3
3 - كيفر الهى براى كافران ، پس از اتمام حجت بر ايشان
تتلى عليه . .. فبشّره بعذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 11 - 4
4 - كيفر كافران ، پس از اتمام حجت پروردگار بر ايشان
هـذا هدًى و الذين كفروا بـايـت ربّهم لهم عذاب
از اين كه خداوند پس از بيان هدايتگرى قرآن، عذاب كافران را مطرح مى كند، مطلب ياد شده قابل برداشت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 20 - 16
16- كيفر الهى در حق كافران ، معلول عملكرد منفى خود آنان و به دور از شائبه ظلم
و هم لايظلمون . .. تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون ... و بما كنتم تفسقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 34 - 7
7- عدل الهى در كيفر كافران ، مورد اقرار خود آنان ، در قيامت
أليس هـذا بالحقّ قالوا بلى و ربّنا
«هـذا» اشاره به عذاب كافران است و مصداق بارز «حقّ» در زمينه مجازات، «عدل» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 13 - 4
4 - آتش دوزخ ، هم اكنون موجود و مهيا براى كافران *
فإنّا أعتدنا للكـفرين سعيرًا
ماضى آمدن فعل «أعتدنا»، ممكن است ناظر به معناى حقيقى آن (زمان گذشته) باشد; نه اين كه مضارع محقق الوقوع را بيان كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 14 - 2
2 - حاكميت مطلق خداوند بر هستى ، پشتوانه تحقق اراده او بر كيفر كافران
فإنّا أعتدنا للكـفرين سعيرًا . و للّه ملك السمـوت و الأرض
تذكر به حاكميت مطلق خداوند بر هستى ـ در پى تهديد كافران به عذاب ـ بيانگر مطلب بالا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 59 - 9
9 - مجازات الهى در حق كافران ، در پى مهلت ها و داراى زمان و برنامه اى خاص
فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا . .. فلايستعجلون
تعبير «فلايستعجلون» مى رساند كه خداوند در مجازات كافران عجله ندارد; بلكه براساس مصلحت به ايشان مهلت داده و طبق برنامه و زمانى خاص آن را به اجرا درمى آورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 60 - 6
6 - كيفر كافران ، در پى اتمام حجت بر ايشان با هشدار هاى مكرر
فويل للذين كفروا من يومهم الذى يوعدون
تعبير «يوعدون» (با فعل مضارع) بيانگر وعيدهاى مستمر و مكرر است كه قبل از مجازات و كيفر كافران، به ايشان داده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 45 - 4
4 - سنت الهى ، بر عدم تعجيل ، در كيفر كافران
فذرهم حتّى يلـقوا يومهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 46 - 1،2
1 - كافران لجوج ، بى بهره از تزوير هاى خويش و بى نصيب از يارى هر پشتيبان ، هنگام سر رسيدن وقت مجازاتشان
يوم لايغنى عنهم كيدهم شيئًا و لا هم ينصرون
2 - مرگ ، لحظه كوتاه شدن دست كافران از تدبير هاى خويش و نقطه هاى اميد
فيه يصعقون . يوم لايغنى عنهم كيدهم شيئًا
در صورتى كه «يومهم الذى. ..» در آيه قبل، نظر به لحظه مرگ داشته باشد، برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 4 - 11
11 - عذاب دردناك الهى ، كيفر كافران است .
و للكـفرين عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 6 - 2
2 - عذاب و كيفر خداوند درباره كافران ، پس از اتمام حجت و ارائه دلايل روشن بوده است .
تأتيهم رسلهم بالبيّنـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تحريم - 66 - 7 - 4
4 - دوزخى شدن كافران ، جزاى كردار خود آنان است .
إنّما تجزون ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 18 - 3
3 - آتش دوزخ ، كيفر زراندوزان كافر
و جمع فأوعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - طارق - 86 - 16 - 6،7
6 - كافرانى كه در برابر حاكميت قرآن و تأثير هشدار هاى آن ، خدعه كنند ، به كيفرى غافلگيرانه و غير قابل پيش بينى گرفتار خواهند شد .
إنّه لقول فصل . .. يكيدون ... و أكيد كيدًا
«حيله»; يعنى، آنچه به صورت مخفيانه، مايه رسيدن به حالت مورد نظر گردد. و «كيد» نوعى احتيال است. (مفردات راغب)
7 - خداوند در مكر و كيفر ، آغازگر نبوده و خدعه هاى او ، پاسخ كردار نارواى كافران است .
إنّهم يكيدون كيدًا . و أكيد كيدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 14 - 10
10 - « روى عن على ( ع ) انّه قال : معناه [ أى قوله تعالى : إنّ ربّك لبالمرصاد ] إنّ ربّك قادر على أن يجزى أهل المعاصى جزاءهم ;
از على(ع) روايت شده كه فرمود: معناى آيه اين است كه پروردگارت، توانايى دارد كه گنه كاران را كيفر بدهد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 32 - 11
11ـ عقوبت هاى نازل شده بر كفرپيشگان و استهزاگران امت هاى گذشته ، دليلى فراروى كافران بر تخلف ناپذيرى تهديد ها و وعيد هاى الهى
إن الله لايخلف الميعاد. و لقد استهزىء برسل من قبلك ... ثم أخذتهم
آيه مورد بحث به لحاظ «ثم أخذتهم . ..» دليلى است براى «حتى يأتى وعد الله إن الله لايخلف الميعاد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 83 - 6
6ـ خداوند ، مشركان و كافران به پيامبر (صلی الله علیه و آله) را به كيفر هاى دنيوى و فرو ريختن سنگ هاى عذاب تهديد كرد .
و ما هى من الظـلمين ببعيد
واقع شدن جمله «و ما هى . ..» پس از مخاطب قرار دادن پيامبر(صلی الله علیه و آله) (عند ربك) مى تواند قرينه بر اين باشد كه: از مصداقهاى مورد نظر براى «الظالمين» مشركان و كافران عصر بعثت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 38 - 3،4،6
3 ـ گرفتار شدن به سرنوشت شوم پيشينيان ، تهديد الهى نسبت به كافران ستيزه گر عليه اسلام
و إن يعودوا فقد مضت سنت الأولين
جواب شرط «إن يعودوا . .. » حذف شده و جمله «فقد مضت ... » جانشين آن مى باشد و تقدير كلام چنين است: «و إن يعودوا فانتقمنا منهم كما انتقمنا من الأولين ... .»
4 ـ خداوند بر اساس سنت خويش ، كافران حق ستيز دوران هاى پيشين را به سزاى اعمالشان رسانيده است .
و إن يعودوا فقد مضت سنت الأولين
6 ـ مجازات و سركوبى كافران حق ستيز ، سنتى الهى
و إن يعودوا فقد مضت سنت الأولين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 10
10- نظام كيفرى خداوند براى مجازات كافرانِ عصر بعثت ، نظامى مشخَّص و داراى مَوعِد و زمانى تخلّف ناپذير بود .
بل لهم موعد لن يجدوا من دونه موئلاً
به قرينه آيه بعد، مراد مؤاخذه در «لو يؤاخذهم» مؤاخذه در دنيا است. و جمله «بل لهم موعد» ظهور در فعليّت آن وعده دارد كه در مورد كافران عصر بعثت صادق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 36 - 10
10 ـ آن گروه از كافران قريش كه پس از شكست همچنان به كفرورزى خويش ادامه دادند ، از دوزخيان هستند .
و الذين كفروا إلى جهنم يحشرون
تكرار «الذين كفروا» پس از «ثم يغلبون» اشاره به اين دارد كه گروهى از كفار قريش پس از شكست و غلبه مسلمانان به كفر باقى خواهند ماند، آنان سزايشان جهنم است و گروهى اسلام را خواهند پذيرفت و اهل نجات خواهند بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 104 - 4
4- عذاب دردناك ، فرجام و كيفر كافرانى است كه از سر لجاج و عناد به آيات الهى ايمان نمى آورند .
إن الذين لايؤمنون بأيـت الله . .. لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 41 - 6
6- فرو رفتن آب ها و منابع آبى ، از جمله كيفر هاى الهى براى كافرانى است كه به خود بنازند و بر ديگران تفاخر كنند .
أو يصبح ماؤها غورًا فلن تستطيع له طلبًا
«يصبح» عطف بر «فتصبح» و تفريع ديگرى بر «يرسل عليها حسباناً» است. قيد «من السماء» در مورد عذابى كه آب ها را در زمين فرو ببرد، ناظر به الهى بودن عذاب است، نه نزول آن از آسمان.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 191 - 17
17 - سزاى كفرپيشگان محارب و فتنه انگيز ، كشتن آنان است .
فاقتلوهم كذلك جزاء الكفرين
«ال» در «الكافرين» عهديه است و اشاره به كافرانى دارد كه سر جنگ با مسلمانان دارند و يا عليه ايشان فتنه انگيزى مى كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 44 - 26
26 ـ فرجام كتمان كنندگان احكام خداوند ، فرجامى هراس انگيز
و اخشون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 87 - 6
6 ـ كسانى از يهود و نصارا كه آگاهانه نبوت پيامبر (صلی الله علیه و آله) را انكار نمودند ، گرفتار لعنت خدا و فرشتگان و مردم هستند .
قوماً كفروا بعد ايمانهم . .. اولئك جزاؤهم انّ عليهم ... و النّاس اجمعين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 188 - 10،13
10 ـ واهى بودن پندار نجات عالمان اهل كتاب از عذاب الهى ، با وجود عملكرد ناشايست آنان ( كتمان حقايق و . . . )
لا تحسبنّ الّذين . .. بمفازة من العذاب
كلمه «مفازة»، مصدر ميمى و به معناى خلاص و نجات يافتن است.
13 ـ عذابى دردناك در انتظار عالمان اهل كتاب به جهت كتمان حقايق و انتظار چاپلوسى و ستايش بيجا
لا تحسبنّ الّذين . .. بمفازة من العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 52 - 3
3 ـ كسانى كه حقانيّت اسلام را مى پوشانند و راه شرك را بهتر از آن مى نمايانند ، مورد لعن الهى هستند .
الم تر الى الذين . .. يقولون هؤلاء اهدى من الّذين امنوا سبيلا. اولئك الّذين لعنه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 174 - 2
2 - كسانى كه احكام و معارف كتاب هاى آسمانى را كتمان كرده اند تا بدين وسيله به متاع دنيا برسند ، در قيامت به عذاب دردناكى گرفتار خواهند شد .
إن الذين يكتمون ما أنزل اللّه من الكتب . .. لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 174 - 2
2 - كسانى كه احكام و معارف كتاب هاى آسمانى را كتمان كرده اند تا بدين وسيله به متاع دنيا برسند ، در قيامت به عذاب دردناكى گرفتار خواهند شد .
إن الذين يكتمون ما أنزل اللّه من الكتب . .. لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 175 - 2
2 - دين فروشان و كتمان كنندگان حقايق كتاب هاى آسمانى ، از مغفرت الهى محروم و به آتش دوزخ گرفتار خواهند شد .
أولئك الذين اشتروا . .. العذاب بالمغفرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 174 - 19
19 - كسب در آمد از راه هاى نامشروع ، حرام و موجب عذاب الهى است .
و يشترون به ثمناً قليلا أولئك . .. لايكلمهم اللّه ... و لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 217 - 33
33 ـ كفر و ارتداد ، موجب خُلود در جهنّم و حَبط عمل در دنيا و آخرت
و من يرتدد منكم عن دينه فيمت و هو كافر فاولئك حبطت اعمالهم . .. و اولئك اصحاب ال
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 257 - 15،16
15 ـ كافران ، اهل آتش و ماندگار در آن براى هميشه
اولئك اصحاب النّار هم فيها خالدون
16 ـ توجّه به عاقبت و عقوبت اهل كفر ، زمينه ساز پرهيز از انحراف به كفر و پذيرش حاكميّت طاغوت
اولئك اصحاب النّار هم فيها خالدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 4 - 9،13
9 ـ كفر به آيات خدا ، موجب عذاب سخت الهى بر كافران
انّ الّذين كفروا بايات اللّه لهم عذاب شديد
13 ـ تهديد شدن اهل كتاب ( يهود و نصارا ) به عذاب سخت الهى ، در صورت كفر به آيات خداوند ، قرآن ، تورات و انجيل
نزّل عليك . .. انّ الّذين كفروا ... لهم عذاب شديد
از شأن نزول به دست مى آيد كه مورد آيه، اهل كتابند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 10 - 9،10
9 ـ هشدار الهى به كافران در مورد عاقبت بد آنان
انّ الذين كفروا . .. و اولئك هم وقود النار
10 ـ آتش دوزخ ، از درون كافران زبانه مى كشد .
اولئك هم وقود النار
با توجه به معناى لغوى «وقود»: هو الحطب المجعول للوُقود. يعنى وقود، هيزمى است براى روشن كردنِ آتش.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 21 - 2
2 ـ كافران به آيات الهى ، مستحق عذابى دردناك
انّ الذين يكفرون بايات اللّه . .. فبشّرهم بعذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 22 - 8،9
8 ـ كافران و قاتلان پيامبران و عدالتخواهان ، هيچگونه ياور و شفيعى در برابر اراده خداوند نسبت به حبط اعمال خود ندارند .
انّ الذين يكفرون . .. حبطت اعمالهم ... و ما لهم من ناصرين
9 ـ كافران و قاتلان انبيا و عدالتخواهان ، راه نجاتى ندارند .
انّ الذين يكفرون . .. و ما لهم من ناصرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 87 - 6
6 ـ كسانى از يهود و نصارا كه آگاهانه نبوت پيامبر (صلی الله علیه و آله) را انكار نمودند ، گرفتار لعنت خدا و فرشتگان و مردم هستند .
قوماً كفروا بعد ايمانهم . .. اولئك جزاؤهم انّ عليهم ... و النّاس اجمعين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 88 - 2
2 ـ لعنت دائمى و عذاب تخفيف ناپذير ، كيفر يهود و نصارا ، بجهت كفر آگاهانه آنان به پيامبر (صلی الله علیه و آله)
قوماً كفروا بعد ايمانهم . .. خالدين فيها لا يخفّف عنهم العذاب
بنابراينكه «قوما كفروا» شامل يهود و نصارا نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 106 - 14
14 ـ عذاب اُخروى آدمى ، نتيجه كفر و اعمال بد او
فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرون
«تكفرون . .. »، مى تواند هم شامل كفر عملى و هم اعتقادى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 131 - 9
9 ـ رستگارى و عذاب ، دو فرجام متفاوت براى تقواپيشگان و كافران
و اتّقوا اللّه لعلّكم تفلحون. و اتّقوا النّار الّتى اعدّت للكافرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 9،16
9 ـ اراده الهى مبنى بر محروميّت حتمى شتابگران در كفر از بهره هاى اخروى
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
16 ـ عذاب بزرگ اخروى در انتظار شتابگران در كفر است .
الّذين يسارعون فى الكفر . .. و لهم عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 177 - 9
9 ـ عذاب دردناك الهى ، كيفر انتخاب كنندگان كفر به بهاى از دست دادن ايمان ( مرتدان )
انّ الّذين اشتروا الكفر بالايمان . .. لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 178 - 8
8 ـ بقاى بر كفر ، موجب ازدياد گناه و كيفر آن
و لا يحسبنّ الّذين كفروا انّما نملى لهم خير لانفسهم انّما نملى لهم ليزدادوا اثما
ظاهراً مراد از گناه در آيه، همان كفر است ; بنابراين عمر كافر هر چه طولانى شود، گناه او افزون مى شود. هر چند غير از كفر، گناه ديگرى مرتكب نشود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 38 - 8
8 ـ عذاب خواركننده ، كيفر ايمان نداشتن به خدا و قيامت
اعتدنا للكافرين عذاباً مهيناً. و الذين ... لا يؤمنون باللّه و لا باليوم الاخر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 147 - 3
3 ـ منافقان به خاطر ناسپاسى و كفرشان به خدا ، مستحق عذاب دوزخند .
إنّ المنفقين فى الدرك الاسفل . .. ما يفعل اللّه بعذابكم إن شكرتم و ءامنتم
بنابر اينكه خطاب، متوجه منافقان باشد، آيه شريفه اشاره به ناسپاسى و بى ايمانى آنان دارد و آن را از موجبات گرفتارى دوزخ مى شمرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 161 - 17
17 ـ كفر ، موجب گرفتار شدن به عذاب دردناك قيامت
و أعتدنا للكفرين منهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 10 - 2
2 ـ كفر و تكذيب آيات الهى ، موجب گرفتارى به آتش برافروخته دوزخ
و الذين كفروا و كذبوا بايتنا أولئك اصحب الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 38 - 4
4 ـ جنيان نيز همانند آدميان، در صورت تكذيب آيات الهى و گرايش به كفر و شرك، در معرض مجازاتهاى الهى هستند.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 100 - 1
1 ـ برخى از اقوام پيشين بر اثر كفرپيشگى و ارتكاب گناه به عذاب الهى گرفتار شدند و توان درك معارف دينى از آنان سلب شد .
أو لم يهد للذين يرثون . .. أن لو نشاء أصبنهم بذنوبهم و نطبع على قلوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 5
5ـ خداوند ، كفر و ايمان و اعمال نيك و بد انسان ها را به صورت پاداش و كيفر متبلور خواهد ساخت .
و إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم ربك أعمـلهم
گفتن «اعمال» و اراده كردن پاداش و كيفر آنها ، گوياى اين نكته است كه: پاداش و كيفر ، بازتاب اعمال و تبلور يافته آن است; به گونه اى كه گويا پاداش و كيفر اعمال ، همان اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 2 - 5
5- خداوند ، پيامبران را به جهت كفرورزى و لجاجت برخى مردم ، مؤاخذه نخواهد كرد .
ما أنزّلنا عليك القران لتشقى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 57 - 2
2 - عذاب دوزخ ، عقوبت كفر به خدا و تكذيب آيات او ( قرآن )
و الذين كفروا و كذّبوا بـَايـتنا فأولئك لهم عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 24 - 10
10 - كفر ، عامل گرفتار شدنِ انسان به عذابى سخت است .
و من كفر فلايحزنك كفره . .. ثمّ نضطرّهم إلى عذاب غليظ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 33 - 20
20 - پذيرفتن عقيده كفرآلود ـ ولو با فريب و دستور ديگران ـ كفر تلقى شده و كيفر دارد .
و قال الذين استضعفوا للذين استكبروا . .. تأمروننا أن نكفر باللّه و نجعل له أنداد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 25 - 14
14 - جنيان ، مكلف به تكاليف الهى و مستحق كيفر در صورت كفر و حق ستيزى
و حقّ عليهم القول فى أمم قد خلت من قبلهم من الجنّ و الإنس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 31 - 2
2 - كفر به تنهايى ـ من هاى ضميمه شدن به اعمال زشت ـ خود جرمى مستحق عذاب است . *
فأمّا الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. و أمّا الذين كفروا
در آيه پيشين، از لزوم همراهى ايمان با عمل صالح، جهت بهره مندى از پاداش اخروى سخن به ميان آمد; ليكن در اين آيه،
در كنار «الذين كفروا» اشاره به اعمال بد نشده است. بنابراين مى توان گفت كفر، انسان را مصداق «مجرم» كرده و مستحق عذاب مى سازد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 13 - 3
3 - تفتيدن بر آتش دوزخ ، جزاى كفر ، دروغ پردازى و ياوه سرايى عليه دين
قتل الخرّصون . .. يوم هم على النار يفتنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 37 - 6
6 - سرگذشت قوم لوط ، عبرتى براى بيمناكان از عذاب دردناك كفر و گناه
و تركنا فيها ءاية للذين يخافون العذاب الأليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 8 - 10
10 - ايمان نياوردن به آخرت ، كيفر دارد و انسان را در وادى بس بى راهه قرار مى دهد .
الذين لايؤمنون بالأخرة فى العذاب و الضلـل البعيد
آوردن موصول به جاى اسم ظاهر (الكافرون) دلالت مى كند كه ايمان نياوردن، علت گرفتارى در عذاب و واقع شدن در گمراهى دور و دراز است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 98 - 2
2- آتش همواره شعلهور حهنّم ، كيفر كفر به آيات الهى و انكار روز رستاخيز
كلّما خبت زدنـهم سعيرًا . ذلك جزاؤهم بأنهم كفروا بأيـتنا و قالوا أءذا كنّا عظـمً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 29 - 12
12- كافرانِ به حقايق نازل شده از سوى خداوند ، ظالم ، و سزاوار آتش اند .
الحقّ من ربّكم . .. و من شاء فليكفر إنّا أعتدنا للظـلمين نارًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 126 - 18
18 - آنان كه به خدا و روز قيامت كافر شوند ، راهى جز ورود به آتش دوزخ نخواهند داشت .
و من كفر . .. ثم أضطره إلى عذاب النار
اضطرار; يعنى، مجبور ساختن كسى به انجام كارى. پس «ثم اضطره ...» چنين معنا مى شود: آن گاه كه كافران حيات دنيا را سپرى كردند، آنان را براى ورود به آتش دوزخ مجبور مى كنم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 45 - 17
17- كيفر دادن به سبب كفر به خدا و پيروى نكردن از رسولان او از سنت هاى الهى است .
و أنذر الناس . .. نجب دعوتك و نتّبع الرسل ... كيف فعلنا بهم و ضربنا لكم الأمثال
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 13 - 1
1 - شعله هاى گدازنده آتش ، مهيا براى كافران به خدا و رسول او
و من لم يؤمن . .. فإنّا أعتدنا للكـفرين سعيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 78 - 6
6 ـ عذاب نازل شده بر قوم ثمود ، پاسخى بود به ناباورى آنان نسبت به تحقق تهديد هاى صالح ( ع )
ائتنا بما تعدنا . .. فأخذتهم الرجفة
از حقايقى كه در آيه قبل مطرح شده و مى تواند «أخذتهم الرجفة» بر آن مترتب باشد، ناباورى قوم ثمود به تهديدهاى حضرت صالح(ع) است، كه از جمله «ائتنا بما تعدنا» به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 17 - 13
13ـ كافران به قرآن از هرگروه و طايفه ( مشركان ، يهوديان ، نصارا و . . . ) به آتش دوزخ گرفتار خواهند شد .
و من يكفر به من الأحزاب فالنار موعده
«ال» در «الأحزاب» مى تواند عهديه باشد كه در اين صورت اشاره به مشركان ، يهود و نصاراست و مى تواند «ال» در آن براى استغراق باشد كه در اين صورت ، مصداقهاى بارز و موردنظر آن ، گروههاى نامبرده اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 126 - 18
18 - آنان كه به خدا و روز قيامت كافر شوند ، راهى جز ورود به آتش دوزخ نخواهند داشت .
و من كفر . .. ثم أضطره إلى عذاب النار
اضطرار; يعنى، مجبور ساختن كسى به انجام كارى. پس «ثم اضطره ...» چنين معنا مى شود: آن گاه كه كافران حيات دنيا را سپرى كردند، آنان را براى ورود به آتش دوزخ مجبور مى كنم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 81 - 6
6 - كفر به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و اسلام ، موجب گرفتار شدن آدمى به آتش دوزخ و خلود در آن خواهد شد .
أفتطمعون أن يؤمنوا لكم . .. من كسب سيئة ... هم فيها خلدون
آيه مورد بحث (من كسب . ..) قضيه كلى و كبراى آيات گذشته است و آيات پيشين تعيين كننده صغراى اين قضيه كلى است. بنابراين كفر به پيامبر(صلی الله علیه و آله) و اسلام - كه از جمله «أفتطمعون أن يؤمنوا لكم» (آيه 75) به دست مى آيد - از مصداقهاى «سيئة» است و اصرار بر آن، مصداق «احاطه خطيئه» خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 104 - 14
14 - يهوديانِ كافر به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و استهزا كننده او ، مستحق عذابى دردناك هستند .
و للكفرين عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 13 - 1
1 - شعله هاى گدازنده آتش ، مهيا براى كافران به خدا و رسول او
و من لم يؤمن . .. فإنّا أعتدنا للكـفرين سعيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 147 - 3
3 ـ منافقان به خاطر ناسپاسى و كفرشان به خدا ، مستحق عذاب دوزخند .
إنّ المنفقين فى الدرك الاسفل . .. ما يفعل اللّه بعذابكم إن شكرتم و ءامنتم
بنابر اينكه خطاب، متوجه منافقان باشد، آيه شريفه اشاره به ناسپاسى و بى ايمانى آنان دارد و آن را از موجبات گرفتارى دوزخ مى شمرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 68 - 4
4- كفران كنندگان نعمت هاى الهى و حق ناسپاسان ، در معرض عذاب هاى دنيوى چون بلعيده شدن به وسيله زمين و گرفتار شدن به طوفان شن
و كان الإنسـن كفورًا. أفأمنتم أن يخسف بكم ... أو يرسل عليكم حاصبًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 17 - 8
8 - خداوند ، جز كفران كنندگان را مجازات نمى كند .
و هل نجـزى إلاّ الكفور
استفهام در اين آيه، انكارى به معناى نفى بوده و مفيد برداشت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 55 - 6
6- مشركان ناسپاس ، از سزاى ناسپاسى شان مطلع خواهند شد .
بربّهم يشركون . .. فتمتّعوا فسوف تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 112 - 7،17
7- كمترين كيفر الهى براى جامعه ناسپاس ، پيدايش فقر ، گرسنگى و ناامنى فراگير است . *
فأذقها الله لباس الجوع و الخوف
برداشت فوق، بر اساس اين احتمال است كه «اذاق» اشاره به چشاندن و ظاهر ساختن گوشه اى از كيفر باشد و «لباس» اشاره به اثرات و فراگيرى آن كيفر داشته باشد.
17- « عن أبى عبدالله ( ع ) قال : . . . ان أهل قرية ممّن كان قبلكم كان الله قد أوسع عليهم حتى طغوا فقال بعضهم لبعض : لو عمدنا إلى شىء من هـذا النقى فجعلناه نستنجى به كان ألين علينا من الحجارة فلمّا فعلوا ذلك بعث الله على أرضهم دواباً أصغر من الجراد فلم يدع لهم شيئاً خلقه الله . . . إلاّ أكله من شجر أو غيره فبلغ بهم الجحد إلى أن أقبلوا على الذى كانوا يستنجون به فأكلوه و هى القرية التى قال الله : « ضرب الله مثلاً قرية كانت آمنة مطمئنّة يأتى ها رزق ها رغداً من كلّ مكان فكفرت بأنعم الله فأذاق ها الله لباس الجوع و الخوف بما كانوا يصنعون » ;
از امام صادق(ع) روايت شده است كه فرمود:. .. قبل از شما اهل قريه اى بودند كه خداوند در زندگى به آنان كشايش داده بود
تا اينكه طغيان كردند و بعضى به بعض ديگر گفتند: اگر به چيزى از اين نانها روى آوريم و آن را وسيله استنجا قرار دهيم، براى ما از سنگ نرم تر خواهد بود و چون چنين كردند، خداوند جنبنده هاى كوچك تر از ملخ را بر سرزمينهاى آنان فرستاد و آنها همه چيزهايى كه خداوند آفريده بود از درخت و غير آن خوردند. در نتيجه سختى به جايى رسيد كه آنان به همان نانهايى كه با آن استنجا كرده بودند، روى آوردند و آنها را خوردند و آن همان قريه اى است كه خداوند فرموده است: ضرب الله مثلاً قرية كانت آمنة مطمئنة ...».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 34 - 10
10 - مشركان ناسپاس ، از سزاى ناسپاسى شان ، مطّلع خواهند شد .
بربّهم يشركون . .. فسوف تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 19 - 7
7 - مردم سبأ ، به دنبال كفران نعمت هاى خدا و جارى شدن سيل سد مأرب ، به طور كلى متلاشى و پراكنده شدند .
فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم . .. و مزّقنـهم كلّ ممزّق
«مزق» در لغت به معناى پاره كردن و از بين بردن اثر آمده و در آيه پراكندن در اطراف و اكناف بلاد است (مجمع البحرين).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 50 - 5
5 - مؤثر نبودن اموال و برخوردارى هاى انسان هاى ناسپاس در برابر نتايج ناگوار و پيامد هاى هلاكت بار ناسپاسى ( عذاب )
فما أغنى عنهم ما كانوا يكسبون
كارساز نبودن دارايى ها و نعمت ها ـ به قرينه صدر آيه بعد (فأصابهم سيئات ماكسبوا) در ارتباط با عذاب و پيامدهاى هلاكت بار است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عبس - 80 - 17 - 6
6 - كفران نعمت ، مايه استحقاق شديدترين عقوبت ها است .
قتل الإنسـن ما أكفره
مراد از «كفر» در «ماأكفره» ممكن است كفران نعمت هاى خداوند باشد كه آيات بعد به بعضى از آنها اشاره دارد. نفرين «قتل الإنسان» در معناى عرفى آن ـ كه بيان استحقاق شديدترين عقوبت ها مى باشد ـ استعمال شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 37 - 9
9 ـ عذاب خواركننده ، كيفر كسانى كه به جهت ترك احسان ، نعمت هاى خدادادى خويش را پنهان مى كنند .
و يكتمون ما اتيهم اللّه من فضله و اعتدنا للكافرين عذاباً مهيناً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 34 - 10
10 ـ آنان كه طلا و نقره مى اندوزند و از انفاق آن در راه خدا ، امتناع مىورزند ، مستحق عذابى دردناكند .
و الذين يكنزون الذهب و الفضة و لا ينفقونها فى سبيل اللّه فبشرهم بعذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 19 - 9
9 - خداوند ، قادر به مجازات گمراهان و منكران رستاخيز و لطف او به خلق مانع از سلب روزى آنان در دنيا است .
لفى ضلـل بعيد . اللّه لطيف بعباده يرزق من يشاء و هو القوىّ العزيز
با توجه به معناى «لطيف» ـ كه حكايت از رحمت و لطف دارد ـ برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 60 - 20
20 ـ عقوبت سنگينتر ، بازتاب ضلالت افزونتر
قل هل انبئكم بشرّ من ذلك مثوبة . .. اضل عن سواء السبيل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 206 - 10،12
10 ـ نفاق ، فساد در زمين و نصيحت ناپذيرى در برابر دعوت به تقوا ، گناه و موجب عذاب جهنّم
و من الناس من يعجبك . .. فحسبه جهنّم
12 ـ جهنّم ، كيفر حاكمان مفسد ، سرسخت و حق ناپذير
و اذا تولى سعى . .. فحسبه جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 228 - 25
25 ـ عزّت و قدرت شكست ناپذير الهى ، پشتوانه مجازات متخلّفانِ از احكام و قوانين الهى
و المطلّقات يتربّصن . .. و لا يحل لهن ... و اللّه عزيز حكيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 284 - 10
10 ـ بخشش گناهان انسان و يا عقاب وى ، به مشيّت الهى است .
فيغفر لمن يشاء و يعذّب من يشاء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 11 - 7،11
7 ـ گرفتارى به عذاب الهى ، نتيجه گناهان
فاخذهم اللّه بذنوبهم
بنابراينكه «باء» در «بذنوبهم» سببيه باشد.
11 ـ گناهان ، خود ، مايه و وسيله عذاب و كافران است .
فاخذهم اللّه بذنوبهم
بنابراينكه «باء» در «بذنوبهم» براى استعانت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 129 - 6
6 ـ بخشايش و آمرزش توبه كنندگان و عذاب گناهكاران ، برخاسته از مشيّت خداوند
او يتوب عليهم او يعذّبهم . .. يغفر لمن يشآء و يعذّب من يشآء
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 137 - 13
13 ـ برخى از گناهان آدمى ، در پى دارنده عذاب هاى دنيوى
كيف كان عاقبة المكذّبين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 181 - 16
16 ـ نسبت ناروا به خداوند و كشتن پيامبران ، گناهى بزرگ و موجب عذاب سوزان دوزخ
سنكتب ما قالوا و قتلهم الانبيآء بغير حقّ و نقول ذوقوا عذاب الحريق
«حريق»، به معناى محرِق (سوزاننده) است. گفتنى است عذاب سوزان براى كشتن پيامبران و نسبت ناروا به خدا دادن، حاكى از بزرگى چنين گناهانى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 14
14 ـ مجازات افزون بر گناه ، ظلمى بزرگ است .
و انّ اللّه ليس بظلاّم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 37 - 16
16 ـ عذاب گناهكاران ، متناسب با گناه آنان
لا يحبّ من كان مختالا فخوراً . .. و اعتدنا للكافرين عذاباً مهيناً
توصيف عذاب به خواركننده و قرار دادن آن براى متكبران و فخرفروشان، حاكى از تناسب عذاب الهى با گناهِ گناهكاران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 161 - 15
15 ـ گناه و تخلف گروهى از يك جامعه ، مى تواند مايه گرفتارى همه افراد آن جامعه به عقوبت هاى دنيوى باشد .
فبظلم من الذين هادوا حرمنا . .. و أعتدنا للكفرين منهم عذاباً أليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 13 - 13،18
13 ـ قساوت قلب و نفهميدن حق ، آنگاه كه پيامد گناه و كيفر آن باشد ، عذر نيست .
لعنهم و جعلنا قلوبهم قسية
بنى اسرائيل گر چه به سبب ناتوانى از درك حقايق مرتكب تحريف شدند، ولى چون اين ناتوانى ناشى از گناه خود آنان بوده است، مورد مذمت خداوند قرار گرفتند. بنابراين عجز از فهميدن حق، اگر پيامد گناه باشد، نمى تواند عذر شمرده شود.
18 ـ فراموشى ، آنگاه كه پيامد گناه و كيفر آن باشد ، عذر نيست .
و نسوا حظاً مما ذكروا به
از اينكه خداوند بنى اسرائيل را به خاطر فراموشى دستورات الهى مذمت كرده، معلوم مى شود فراموشى آنان عذر نبوده است. چرا كه اين فراموشى، كيفر پيمان شكنى آنان بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 18 - 7
7 ـ عذاب الهى ، پيامد آلودگى به گناه
فلم يعذبكم بذنوبكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 60 - 12
12 ـ تفاوت كيفر هاى الهى ، نشاندهنده ميزان پليدى گناهان
قل هل انبئكم بشرّ من ذلك مثوبة عند اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 95 - 15
15 ـ اندازه كيفر ها و مجازات هاى تعيين شده از سوى خداوند ، بسته به ميزان گناه نه كم و نه بيش
فجزاء مثل ما قتل . .. ليذوق و بال امره
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 115 - 7
7 ـ كيفيت و نوع عذاب الهى ، متناسب با چگونگى و نوع گناه
فمن يكفر بعد منكم فانى اعذبه عذاباً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 100 - 1،2
1 ـ برخى از اقوام پيشين بر اثر كفرپيشگى و ارتكاب گناه به عذاب الهى گرفتار شدند و توان درك معارف دينى از آنان سلب شد .
أو لم يهد للذين يرثون . .. أن لو نشاء أصبنهم بذنوبهم و نطبع على قلوبهم
2 ـ ابتلاى كفرپيشگان تاريخ به كيفر هاى الهى ، بيانگر توانايى خداوند به گرفتارسازى گنهكاران موجود به عقوبت گناهانشان است .
أو لم يهد للذين يرثون . .. أن لو نشاء أصبنهم بذنوبهم
فاعل «يهد» ضميرى است كه به داستان و سرنوشت اقوام پيشين برمى گردد و «أن لو نشاء . .. » مفعول آن مى باشد. قابل ذكر است كه «الذين يرثون» نيز مفعول به واسطه «يهد» است. و چون «يهد» به حرف لام متعدى شده، معناى تبيين در آن تضمين شده است. بنابراين جمله «او لم يهد ... » يعنى آيا سرگذشت پيشينيان براى وارثانشان اين حقيقت را روشن نكرده است كه اگر مشيت ما اقتضا كند آنان را به سبب گناهانشان عقوبت مى كنيم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 147 - 8
8 ـ خداوند انسان ها را تنها بر گناهان مستمرشان مجازات مى كند .
هل يجزون إلا ما كانوا يعملون
استمرار از تقارن «كانوا» و فعل مضارع «يعملون» استفاده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 29 - 7
7 ـ گناه ، داراى آثار سوء اجتماعى و روحى ، علاوه بر كيفر الهى
يكفر عنكم سيئاتكم و يغفر لكم
از آنجا كه تكفير و غفران سيئات به يك معناست، مى توان تكرار آن را اشاره به آثار دنيوى گناهان (آثار سوء اجتماعى، روحى و . .. ) و آثار اخروى آنها دانست. كه در صورت تقواپيشگى خداوند گناهان را مى آمرزد و هر دو نوع اثر را مى زدايد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 52 - 5
5 ـ خداوند فرعونيان و همه كافران پيش از آنان را به سبب گناهانشان به كيفرى شديد گرفتار ساخت .
فأخذهم اللّه بذنوبهم إن اللّه قوى شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 54 - 5
5 ـ خداوند ، فرعونيان و كافران پيش از آنان را به سبب تكذيب آيات الهى و ارتكاب گناهان به هلاكت رساند .
فأهلكنهم بذنوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 30 - 3
3ـ همگان ، حتى پيامبران الهى ، در صورت طرد مؤمنان و ارتكاب گناه ، مستحق كيفر و مجازات الهى اند .
من ينصرنى من الله إن طردتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 35 - 5
5ـ هر كس مسؤول عملكرد خويش است و تنها خودش به خاطر گناهش مؤاخذه مى شود .
إن افتريته فعلىّ إجرامى
«إجرام» به معناى ارتكاب و كسب گناه است. تقديم «علىّ» بر «إجرامى» حكايت از حصر دارد; يعنى ، گناه افترا (اگر افترايى باشد) تنها متوجه من است نه ديگرى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 45 - 11
11- برخى از گناهان ، كيفر فرو رفتن در زمين را در پى دارد .
أفأمن الذين مكروا السيّئات أن يخسف الله بهم الأرض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 107 - 4
4 - دوزخيان ، خواستار مجازات خويش در صورت بازگشت دوباره به گناه و عصيان ، بعد از فرصت داده شده
ربّنا أخرجنا منها فإن عدنا فإنّا ظـلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 58 - 12
12 ـ هر گناهى از هر كسى ، مجازات الهى را در پى دارد .
و كفى به بذنوب عباده خبيرًا
يادآورى آگاهى همه جانبه خداوند، حاكى است كه گناه از هر كس كه باشد، در پى دارنده مجازات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 41 - 8،10،12،13
8 - ابتلائات و مصائب فراوان ، تنها كيفرِ بخشى از گناهان انسان ها است .
ظهر الفساد . .. ليذيقهم بعض الذى عملوا
10 - خداوند ، به منظور تنبّه انسان ها ، تنها بخشى از گناهان را كيفر مى هد .
ظهر الفساد فى البرّ . .. ليذيقهم بعض الذى عملوا لعلّهم يرجعون
12 - در تنبيهى كه براى تنبّه است ، شايسته است كه تنها ، به مجازات بخشى از خطا ها اكتفا شود .
ظهر الفساد فى البرّ . .. ليذيقهم بعض الذى عملوا لعلّهم يرجعون
13 - فلسفه از دست رفتن امكانات دنيوى ، در پى گناه ، تنبيه گناهكاران جهت بازگشت از خطا به صراط مستقيم است .
ظهر الفساد فى البرّ . .. ليذيقهم بعض الذى عملوا
«لام» در «ليذيقهم» لام عاقبت است و «لعلّ» معناى تعليل دارد و مراد از «فساد» براساس ريشه لغوى آن، يعنى خروج
شىء از اعتدال (تباه شدن)، قابل بهره بردارى نبودن امكانات و يا از دست دادن آنها است. بنابراين، خداوند، در پى آلوده شدن انسان ها، به گناه، آنان را مبتلا مى كند تا به اين صورت، بيدارشان سازد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 58 - 5
5 - آزار و اذيت مردان و زنان مؤمن ، در قبال گناه شان ، منعى ندارد .
و الذين يؤذون المؤمنين . .. بغير ما اكتسبوا
قيد «بغير ما اكتسبوا» احترازى است و مفهوم اش اين است كه در صورت ارتكاب جرم و گناه، آزار و اذيت ـ با رعايت شرايط ـ جايز است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 31 - 4
4 - سنت خداوند ، بر كيفر گناهان ، فراگير و شامل همه جوامع ، در پهنه زمين
و ما أصـبكم . .. و ما أنتم بمعجزين فى الأرض
با توجه به آيه قبل، مى توان گفت كه قيد «فى الأرض» اشاره به اين نكته دارد كه گرفتار شدن انسان ها به نتايج عملكرد خويش، سنت الهى در سراسر زمين است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 37 - 6
6 - سرگذشت قوم لوط ، عبرتى براى بيمناكان از عذاب دردناك كفر و گناه
و تركنا فيها ءاية للذين يخافون العذاب الأليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 131 - 9
9 ـ خداوند، ستم و گناهى را كه از سر غفلت و ناآگاهى باشد، كيفر نمى دهد.
أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم و أهلها غفلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 31 - 4
4 ـ گناهى كه وعده عذاب دوزخ در پى داشته باشد ، كبيره است . *
سوف نصليه ناراً . .. ان تجتنبوا كبائر
مؤيّد برداشت فوق فرمايش امام صادق (ع) است كه درباره آيه فوق فرمود: الكبائر، التى اوجب اللّه عزّ و جل عليها النار.
كافى، ج 2، ص 276، ح 1 ; نورالثقلين، ج 1، ص 473، ح 207.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكوير - 81 - 9 - 6
6 - اعدام ، كيفرى پذيرفته شده براى بعضى از گناهان
بأىّ ذنب قتلت
استفهام در اين آيه (به كدامين گناه؟) حاكى از پذيرش اين نكته است كه هر چند برخى گناهان ممكن است مجوّز اعدام باشد; ولى زنده به گور شدگان، از آن گناهان پاك بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 25 - 13
13- ارتكاب گناه كبيره هر چند جاهلانه ، تقليدى و تحت تأثير تبليغات باشد ، كيفر دارد .
ليحملوا أوزارهم . .. و من أوزار الذين يضلّونهم بغير علم
اين برداشت، مبتنى بر اين اساس است كه «من» براى تبعيض و «بغير» حال براى ضمير مفعولى باشد. بنابراين معناى عبارت چنين مى شود: آنان به دوش مى كشند گناهان خود و بخشى از گناه گمراه شدگان به دست خود را، هر چند اينها عالم نبوده اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 14 - 10
10 - گناه ، هرچه بزرگ تر باشد ، كيفر آن سنگين تر خواهد بود .
فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم
حرف «باء» در «بذنبهم» بيانگر علت عقوبت سنگين ثموديان و نشانگر آن است كه اگر كيفر آنان شديد بود، به جهت گناهى بود كه از آنان سرزد. بنابراين ويژگى هاى كيفر، براساس خصوصيات گناه تعيين مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 18 - 5
5 ـ خداوند براى گناهكارانى كه توبه را تا آستانه مرگ تأخير انداخته و كسانى كه كافر بميرند ، عذاب دردناكى آماده كرده است .
و ليست التّوبة للّذين . .. و لا الّذين يموتون و هُم كفّار اولئك اعتدنا لهم عذابا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 37 - 16
16 ـ عذاب گناهكاران ، متناسب با گناه آنان
لا يحبّ من كان مختالا فخوراً . .. و اعتدنا للكافرين عذاباً مهيناً
توصيف عذاب به خواركننده و قرار دادن آن براى متكبران و فخرفروشان، حاكى از تناسب عذاب الهى با گناهِ گناهكاران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 74 - 19،20
19 - بنى اسرائيليان گنهكار و داراى اعمال ناشايست ، مورد تهديد خداوند به كيفر و مجازات
و ما اللّه بغفل عما تعملون
از هدفهاى بيان آگاهى و توجه خداوند به اعمال گنهكاران، تهديد ايشان به كيفر است.
20 - انسان هاى گنهكار و داراى رفتار و كردار ناروا ، در خطر گرفتار شدن به كيفر و مجازات الهى هستند .
و ما اللّه بغفل عما تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 81 - 2
2 - طوايف و نژاد هاى مختلف انسانى ، در برابر كيفر گناهانشان ، هيچ امتيازى بر يكديگر ندارند .
لن تمسنا النار إلاّ أياماً معدودة . .. بلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 96 - 12
12 - يهوديان گنهكار به عذاب دوزخ گرفتار خواهند شد .
بما قدمت أيديهم . .. و ما هو بمزحزحه من العذاب
«زحزحة» (مصدر مزحزح) به معناى دور ساختن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 209 - 9
9 ـ مقتضاى حكمت الهى ، عقابِ خطاكاران پس از بيان احكام و ارائه ادلّه روشن است .
فان زللتم من بعد ما جاءتكم البيّنات . .. ان اللّه عزيز حكيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 101 - 4
4 ـ سرزنش خلافكاران و مؤاخذه آنان بايد همواره پس از اتمام حجّت باشد .
و كيف تكفرون و انتم تتلى عليكم ايات اللّه و فيكم رسوله
بنابراينكه استفهام براى توبيخ بوده و مراد از تلاوت آيات و وجود رسول، اتمام حجّت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 116 - 8
8 ـ مشركان و گناهكارانى كه آمرزيده نشوند ، به عذاب دوزخ گرفتار خواهند شد .
نصله جهنم . .. إنّ اللّه لا يغفر ان يشرك به
بنابر اينكه جمله «ان اللّه . ..» بيانگر علت «نصله جهنم»باشد، معلوم مى شود كه نجات از جهنم يا سقوط در آن، در گرو آمرزش و عدم آمرزش گناهان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 9،14
9 ـ بدكاران ، گرفتار كيفرِ كردار ناپسند خويش خواهند شد .
من يعمل سوءاً يجز به
14 ـ حرمت جلوگيرى از اعمال مجازات هاى الهى ، بر خطاكاران
و لايجد له من دون اللّه ولياً و لانصيراً
چنانچه «يُجَز» شامل كيفرهاى دنيوى باشد، جمله «لايجد . .. » ـ چه نافيه باشد و عطف بر جمله «يجز به» و چه ناهيه باشد و جمله اى مستقل ـ، دلالت مى كند كه نبايد هيچ كس مانع كيفر ديدن خطاكاران شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 40 - 10
10 ـ عذاب گنهكاران ، مظهر عزت و حكمت خداوند و آمرزش توبه كاران ، جلوه غفران و رحمت او
يعذب من يشاء و يغفر لمن يشاء
چنانچه «يعذب . .. و يغفر» اشاره به آيات پيشين داشته باشد. بيان عزت و حكمت خداوند پس از «فاقطعوا» و ذكر غفران و رحمت او پس از «فان اللّه يتوب عليه» در آن آيات، حاكى از برداشت مذكور خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 120 - 5
5 ـ مجازات گناهكاران نتيجه عمل خود ايشان است.
إن الذين يكسبون الإثم سيجزون بما كانوا يقترفون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 159 - 8
8 ـ خداوند تعيين كننده كيفر و سرنوشت شوم خلافكاران و تفرقه افكنان
إنما أمرهم إلى الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 6
6 ـ كيفر دادن گنهكاران به اندازه گناهشان ستم بر آنان نيست.
و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها و هم لا يظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 180 - 12
12 ـ كيفر هاى الهى بازتاب اعمال نارواى گناهكاران است .
سيجزون ما كانوا يعملون
«ما» در «ما كانوا يعملون» مصدريه است و مفاد آيه اين مى شود كه «سيجزون عملهم». مطرح شدن عمل به عنوان جزا حاكى از اين است كه كيفر ملحدان چيزى جز چهره ديگر همان عمل نارواى آنان نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 51 - 2
2 ـ كيفر الهى در مورد گنهكاران ، عادلانه و به دور از هر گونه ظلم
ذلك بما قدمت أيديكم و أن اللّه ليس بظلّم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 52 - 6،11
6 ـ خداوند ، كافران و گنهكاران را پس از ارائه آيات خويش و اتمام حجت بر آنان ، مؤاخذه خواهد كرد .
كفروا بايت اللّه فأخذهم اللّه بذنوبهم
11 ـ توجه به سنت الهى در مجازات كافران و گناهكاران ، زمينه ساز پرهيز از كفرورزى و ارتكاب گناه
كدأب ءال فرعون . .. إن اللّه قوى شديد العقاب
هدف از بيان مؤاخذه كافران و گنهكاران هشدارى است به انسانها تا با توجه به آن در مسير ايمان و ترك گناه قرار گيرند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 106 - 3
3 ـ تعلق مشيت خداوند به كيفر و يا بخشودن خطاكاران ، بر اساس علم و حكمت گسترده او و داراى فلسفه اى عالمانه و حكيمانه است .
إما يعذبهم و إما يتوب عليهم و اللّه عليم حكيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 83 - 3
3ـ كيفر ستم كاران و گنه پيشگان ، مقتضاى ربوبيت خداوند و در جهت تدبير امور انسانهاست .
مسوّمة عند ربك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 12 - 3
3- خداوند ، خصلت تمسخر و استهزا كردن را به منظور كيفر مجرمان تبهكار ، در قلبشان رسوخ داده است .
كذلك نسلكه فى قلوب المجرمين
برداشت فوق، مبتنى بر اين است كه مرجع ضمير «نسلكه» استهزا (مصدر يستهزءون) باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 11 - 19
19 - طراحان و عاملان اصلى گناه و توطئه ، سزاوار كيفر و عقوبتى سخت تر و شديدتر از ديگر گناه كاران و توطئه گران
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 200 - 4
4 - حق ناپذيرى دل هاى مجرمان ، كيفرى تعيين شده از جانب خداوند در قبال جرم هايشان
كذلك سلكنـه فى قلوب المجرمين
ذكر مشركان با وصف «المجرمين»، اشعار به عليت حكم دارد; يعنى، «سلكنا القرآن و هو بلسان عربى مبين فى قلوب هـؤلاء المشركين مثل ذلك السلوك جزاء لأجرامهم; ما قرآن را با اين كه به زبان عربى روشن است در دل هاى مشركان هم چون زبان عجمى غير قابل فهم راه داديم، تاكيفرى باشد در برابر جرم هايشان».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 11 - 1
1 - تنها ظالمان و گنه كاران در معرض خطر كيفر و عقاب الهى
إنّى لايخاف لدىّ المرسلون . إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنَا
از مفهوم «لايخاف لدىّ المرسلون» استفاده مى شود كه غير از رسولان، هيچ شخص ديگرى از عقاب الهى در امان نيست. عبارت «إلاّ من ظلم...» استثنا از اين مفاد است; يعنى، همه ظالمان در معرض خطر قرار دارند، مگر كسانى كه ستم كردند ولى آن را با انجام خوبى ها جبران نمودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 41 - 16،17
16 - بازگشت انسان هاى گناهكار ، به صراط مستقيم ، حتى پس از تنبّه دادن شان قطعى نيست .
ليذيقهم بعض الذى عملوا لعلّهم يرجعون
«لعلّ» از حروف شبيه به فعل و براى انشا و توقع است; يعنى مى خواهد بگويد: «اميد است كه بازگردند. ».
17 - در مجازات مجرمان ، بايد به جهت هاى اصلاحى و تربيتى ، توجّه شود .
ليذيقهم . .. لعلّهم يرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 46 - 2
2- مواد مذاب و گداخته ، مجازات الهى براى گناه پيشگان
إنّ شجرت الزقّوم . .. كغلى الحميم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 14 - 1
1 - آتش دوزخ ، جايگاه فاسقان و گنه پيشگان و كيفر كردار آنان است .
و إنّ الفجّار لفى جحيم
«فجور»; يعنى، دريدن پرده ديانت (مفردات راغب). از معانى ديگر «فجور»، فسق و عصيان است. (قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 81 - 1،3
1 - گنهكاران يهود همانند ديگر گنهكاران ، به اندازه استحقاقشان ، در آتش دوزخ گرفتار خواهند شد .
لن تمسنا النار إلاّ أياماً معدودة . .. بلى
«بلى» (چنين نيست) حرف جواب است و براى رد سخن و ادعاى مطرح شده به كار مى رود. اين كلمه در آيه شريفه رد ادعاى يهود (لن تمسنا النار إلا أياماً معدودة) است.
3 - خداوند ، نه تنها اندك بودن عذاب يهود را تضمين نكرده ; بلكه در صورت احاطه داشتن گناه بر آنان ، ايشان را در آتش دوزخ ماندگار خواهد كرد .
أتخذتم عند اللّه عهداً . .. بلى من كسب سيئة ... هم فيها خلدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 10 - 1
1 - دوزخ ، پايانى خفّت بار براى دروغ پردازى ها ، استهزاگرى ها و گناه پيشگى كافران
ويل لكلّ أفّاك أثيم . .. اتّخذها هزوًا ... عذاب مهين . من ورائهم جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 135 - 26
26 ـ شهادت دهندگان به دروغ و ترك كنندگان شهادت حق ، مورد تهديد خدايند .
و إن تلوا او تعرضوا فإنّ اللّه كان بما تعملون خبيراً
بيان آگاهى خداوند به شهادتهاى دروغ و تركِ شهادتِ حق، كنايه از تهديد و عذاب الهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 54 - 15
15 - موسى ( ع ) با توجه دادن مرتدان به خالقيت خدا ، كيفر قتل را براى آنان امرى سازنده دانست .
ذلكم خير لكم عند بارئكم
انتخاب «بارء» در بيان ضرورت اجراى حكم قتل، به اين معنا اشاره دارد كه: هر چند كشته شدن به ظاهر از ميان رفتن و نابود شدن است، ولى در حقيقت زندگى يافتن و دوباره آفريده شدن است. گفتنى است كه تكرار «بارئكم» در دو جمله «توبوا إلى بارئكم» و «ذلكم خير لكم عند بارئكم» رساى به اين است كه هر كدام به هدفى خاص آورده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 154 - 1
1 ـ موسى ( ع ) پس از دريافت وعده الهى ( آمرزش گوساله پرستان تائب و به كيفر رساندن غير تائبان ) خشمش فرو نشست .
و لما سكت عن موسى الغضب
وقوع جمله «و لما سكت . .. »، پس از دو آيه گذشته، بيانگر اين است كه فرو نشستن غضب موسى(ع) به خاطر پذيرش توبه تائبان از سوى خدا و تهديد اصراركنندگان بر گوساله پرستى به كيفرى زودرس بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 34 - 3
3ـ گمراهى ضلالت پيشگان از سوى خدا ، سزا و كيفر لجاجت و حق ناپذيرى ايشان است .
يـنوح قد جـدلتنا . .. فأتنا بما تعدنا ... إن كان الله يريد أن يغويكم
وقوع جمله «إن كان الله» پس از بيان لجاجتها و حق ناپذيريهاى كفرپيشگان (قد جادلتنا . ..) ، حاكى است كه اراده خداوند بر اغواى آنان ، به خاطر عناد و لجاجتشان بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 75 - 3
3- كمترين لغزش رهبران الهى از مواضع تعيين شده به وسيله وحى ، داراى كيفرى دو چندان در دنيا و آخرت
تركن إليهم شيئًا قليلاً. إذًا لأذقنـك ضعف الحيوة و ضعف الممات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 16 - 1،4،5
1 ـ تعزير و ايذا ، كيفر دو مردى كه مرتكب فحشا ( لواط ) شوند .
و الّذان يأتيانها منكم فاذوهما
چون در آيه قبل حكم زن زناكار بيان شده، بنابراين آيه مورد بحث در مورد غير زنان است. پس مراد از «الّذان»، دو مردى هستند كه مرتكب فاحشه گردند.
4 ـ كيفر فحشا ( لواط و زنا ) ، مشروط به انجام آن از روى اختيار است .
و الّذان يأتيانها منكم فاذوهما
5 ـ لزوم تداوم ايذاى مرتكبين فحشا ( لواط و زنا ) تا احراز توبه و اصلاح آنان *
فاذوهما فان تابا و اصلحا فاعرضوا عنهما
در برداشت فوق، جمله «فان تابا . .. فاعرضوا» عطف بر «فاذوهما» و متفرع بر آن شده است و مى رساند كه پايان آزار، توبه آنان است. بنابراين آزار آنان بايد همچنان ادامه داشته باشد تا توبه كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 83 - 1
1 ـ خداوند قوم لوط را به سبب مخالفتشان با لوط و استمرارشان بر عمل شنيع لواط به هلاكت رساند .
فانجينه و أهله إلا امرأته كانت من الغبرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 114 - 17
17 - خوارى و ذلت در دنيا ، سزاى بازدارندگان مردم از ورود به مساجد
و من أظلم ممّن منع مسجد اللّه . .. لهم فى الدنيا خزى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 156 - 18
18 ـ مشركان ، مانعان زكات و منكران آيات الهى ، در خطر گرفتار شدن به عذاب خدا هستند .
قال عذابى أصيب به من أشاء و رحمتى . .. فسأكتبها للذين ... بايتنا يؤمنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 51 - 5
5 - خلود در جهنم ، كيفر مقابله كنندگان با آيات الهى ( قرآن )
و الذين سعوا فى ءايـتنا معجزين أولئك أصحـب الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 44 - 6
6 - جوامع گذشته تاريخ ، يكى پس از ديگرى ، با عذاب قهر الهى و در پى تكذيب انبيا و مبارزه با آنان ، مضمحل شدند .
فأتبعنا بعضهم بعضًا
«إتباع» (مصدر «أتبعنا») به معناى يكى را در پى ديگرى روانه كردن است; يعنى، «پس ما امت هاى تكذيب گر را پى در پى هلاك كرديم و هر يكى را به دنبال ديگرى، به ديار نيستى روانه ساختيم».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 36 - 9
9 ـ جهنم ، سزاى كافران حق ستيز
و الذين كفروا إلى جهنم يحشرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 51 - 5
5 - خلود در جهنم ، كيفر مقابله كنندگان با آيات الهى ( قرآن )
و الذين سعوا فى ءايـتنا معجزين أولئك أصحـب الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 193 - 9
9 - متجاوزان از مقررات جنگ ، بايد مجازات شوند . *
فلا عدون إلا على الظلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 28 - 14
14 ـ ربوبيت الهى ، مقتضى كيفر متجاوزان
انى اخاف اللّه رب العلمين
ترس هابيل، به قرينه آيه بعد، از مجازات خداوند و عذاب دوزخ بوده است. بنابراين توصيف خداوند به «رب العلمين»، مى رساند كه چون او رب العالمين است، متجاوزان را كيفر مى دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 42 - 1
1 - ستم پيشگان و تجاوزگران به حقوق مردم ، سزاوار پيگرد ، مؤاخذه و مجازات مى باشند .
إنّما السبيل على الذين يظلمون الناس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 34 - 2،4
2 - اسرافگران متجاوز از قانون الهى ، داراى مجازات هايى از پيش تعيين شده در نزد خداوند
حجارة من طين . مسوّمة عند ربّك للمسرفين
4 - برنامه الهى در كيفر مجرمان و متجاوزان ، كاملاً دقيق و حساب شده است .
مسوّمة عند ربّك
تعبير «مسوّمة عند ربّك» و علامت دار بودن سنگ ها، حاكى از وجود دقت و حسابگرى در نظام كيفرى خداوند براى متجاوزان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 240 - 11
11 ـ خداوند ، قادر بر كيفر تخلف كنندگان از احكام الهى
و اللّه عزيز حكيم
آوردن صفت «عزيز» (به معناى قادرى پيروز و شكست ناپذير) پس از بيان احكام، تهديدى است نسبت به متخلّفان از احكام الهى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 94 - 16
16 ـ متخلفان از قوانين الهى تنها پس از بيان احكام و اتمام حجت سزاوار گرفتارى به عذاب الهى
فمن اعتدى بعد ذلك فله عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 57 - 4
4 - وجود كيفر ، براى انسان هاى متخلف ، در نظام ربوبى خداوند
إنّ الذين هم من خشية ربّهم مشفقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 52 - 8
8 ـ منافقان متخلف از جنگ ، مستحق و سزاوار مرگ
نحن نتربص بكم . .. بعذاب من عنده أو بأيدينا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 90 - 9
9 ـ عذاب دردناك ، كيفر سخت متخلفان جنگ
سيصيب الذين . .. عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 9
9- جدال در برابر آياتِ حق و اِعراض از آنها و غفلت از گناهان ، داراى كيفر قطعى است .
ذكّر بأيـت ربّه فأعرض عنها . .. بل لهم موعد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 38 - 7
7 ـ حدود تعيين شده براى مجرمان ، كيفرهايى كافى و مناسب
جزاء بما كسبا
«جزاء» مفعول له براى «فاقطعوا» است و بيانگر آن است كه خداوند از آن رو بريدن دست دزد را واجب كرده كه كيفر مناسب براى دزدان است و از اين تعليل به دست مى آيد كه تمامى حدود الهى كيفرهايى مناسب با جرم مجرمان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 40 - 3
3 ـ وضع قوانين و مقررات و جعل كيفر براى متخلفان ، از شؤون خداوند و برخاسته از حاكميت وى بر جهان هستى
فاقطعوا ايديهما جزاء بما كسبا . .. الم تعلم إنّ اللّه له ملك السموت و الارض
آيه مورد بحث، ناظر به مطالبى است كه در آيه قبل بيان شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 147 - 9
9 ـ گستردگى رحمت خدا، مانع كيفر مجرمان نخواهد بود.
ذو رحمة وسعة و لا يرد بأسه عن القوم المجرمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 40 - 11
11 ـ محروميت ابدى از رحمت، سنت خداوند در كيفر مجرمان
و كذلك نجزى المجرمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 41 - 1
1 ـ مجرمان در احاطه آتش دوزخ، از زير پا و فراز سر
لهم من جهنم مهاد و من فوقهم غواش
«مهاد» به معناى بستر گسترده است و «غواش» (جمع غاشية) به معنى ساتر و روانداز، عطف بر «مهاد» است و «من فوقهم» حال براى آن. يعنى: لهم من جهنم غواش من فوقهم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 66 - 8
8 ـ سردمداران جريان نفاق و عاملان اصلى جرم و تبهكارى در جامعه ، غير قابل بخشش و مستحق مجازات
إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين
تعليل عذاب دسته اى از منافقان، به اينكه اينان گروه مجرم و تبهكارند ـ در برابر عفو گروهى ديگر ـ مى تواند گوياى اين حقيقت باشد كه: سردمداران جريان نفاق و عاملان اصلى جرم، شايسته بخشش نبوده و بايد مجازات شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 71 - 14
14 - بريدن دست و پاى مجرمان و بستن آنان به چوبه هاى دار ، از جمله سخت ترين مجازات ها در زمان فرعون بود .
فلأقطّعنّ . .. و لأصلّبنّكم فى جذوع النخل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 78 - 16،19
16 - مجرمان و تبه كاران ، سزاوار كيفر مرگ در پيشگاه عدل الهى
أوَلم يعلم أنّ اللّه قد أهلك من قبله من القرون. ..و لايسئل عن ذنوبهم المجرمون
19 - كيفر دادن تبه كاران ، بدون بازجويى ، محاكمه و اخذ اقرار در بينش الهى جايز است .
و لايسئل عن ذنوبهم المجرمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 34 - 4
4 - برنامه الهى در كيفر مجرمان و متجاوزان ، كاملاً دقيق و حساب شده است .
مسوّمة عند ربّك
تعبير «مسوّمة عند ربّك» و علامت دار بودن سنگ ها، حاكى از وجود دقت و حسابگرى در نظام كيفرى خداوند براى
متجاوزان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 35 - 3
3 - جدا شدن مؤمنان از صف مجرمان و مسرفان پيش از نزول عذاب ، نمودى از قانون مندى نظام كيفرى حق
مسوّمة عند ربّك . .. فأخرجنا ... من المؤمنين
ممكن است «أخرجنا. ..»، نمودى از «مسوّمة» و مصداقى براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 128 - 14
14 ـ دشمنان محارب با اهل ايمان ، مستحقّ عذاب الهى
او يعذّبهم فانّهم ظالمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 -
1،2،3،7،9،12،14،20،21،22،23،24،25،26،27
1 ـ محاربين و ستيزه جويان با خدا و رسول يا بايد كشته شوند و يا به دار آويخته گردند و يا دست و پايشان از جهت مخالف بريده شود و يا تبعيد گردند .
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله . .. او ينفوا فى الارض
2 ـ محاربين در صورت فسادانگيزى در جامعه ايمانى ، محكوم به يكى از حدود چهارگانه ( قتل ، به دار آويختن ، قطع دست و پا و تبعيد )
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله . .. او ينفوا فى الارض
برداشت فوق بر اين مبناست كه واو عاطفه در «و يسعون» واو جمع باشد. يعنى حد ذكر شده از آن محاربى است كه فسادگر باشد. تكرار نشدن «الذين» در «يسعون» مؤيد اين معناست.
3 ـ حدود چهارگانه ( قتل ، به دار آويختن ، قطع دست و پا و تبعيد ) ، كيفرى مناسب براى محاربان فسادگر
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله و يسعون فى الارض فساداً
«جزاء» در لغت به معناى كيفر و پاداشى است كه كافى باشد.
7 ـ ضرورت اعمال حتمى كيفر محاربان و مفسدان و پرهيز از كوتاهى در اجراى حدود الهى بر ايشان
انما جزؤا الذين . .. ان يقتلوا او يصلبوا او تقطع ايديهم و ارجلهم
فعل «يقتلوا» و «يصلبوا» و «تقطع» از باب تفعيل است و دلالت بر تأكيد اجراى حدود ياد شده دارد.
9 ـ محاربان با خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) به دليل فسادگرى در زمين محكوم به كيفرى سنگين
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله و يسعون فى الارض فساداً ان يقتلوا
بنابر اينكه «يسعون فى الارض» عطف تفسيرى براى «الذين يحاربون» باشد، مى توان گفت داعى بر تفسير محاربان به فسادگران در زمين، بيان علت كيفرى است كه براى آنان ذكر شده است.
12 ـ كيفر هاى ويژه محاربان مفسد ، كيفرهايى خوار كننده و ذلت آور
ذلك لهم خزى فى الدنيا
14 ـ ضرورت برگزيدن شيوه اى ذلت آفرين و اهانت آميز در اجراى حد بر محارب مفسد
ذلك لهم خزى فى الدنيا
«لهم خزى» مى تواند ارشاد به چگونگى اجراى حد محاربان باشد. يعنى به گونه اى حدود الهى را بر آنان جارى كنيد كه به خوارى آنان منجر گردد.
20 ـ سلاح بر گرفتن و ايجاد ناامنى در راه ها ـ همراه با قتل ، ـ محاربه با خدا و رسول و كيفر آن اعدام است .
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. ان يقتلوا
از امام جواد(ع) روايت شده كه در پاسخ از سؤال حكم فسادگرانى كه راه بر مردم بسته اند فرمود: . .. و ان كانوا اخافوا السبيل و قتلوا النفس امر بقتلهم ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 315، ح 91; تفسير برهان، ج 1، ص 467، ح 16.
21 ـ حاكم اسلامى ، وظيفه دار برگزيدن يكى از مجازات هاى چهارگانه محارب ، با رعايت تناسب بين مجازات و جنايت وى
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او ينفوا من الارض
از امام صادق(ع) در پاسخ سؤال از معناى آيه فوق روايت شده: ذلك الى الامام يفعل به ما يشاء، قلت: فمفوض ذلك اليه؟ قال: لا، و لكن نحو الجناية.
كافى، ج 7، ص 246، ح 5; نورالثقلين، ج 1، ص 622، ح 164.
22 ـ اعدام ، مجازات محارب فسادگر در زمين در صورت ارتكاب قتل
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. ان يقتلوا
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً فقتل قتل به . .. .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
23 ـ اعدام و بدار آويختن ، مجازات محارب فسادگر در زمين در صورت ارتكاب قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او يصلبوا
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً . .. و ان قتل و اخذ المال قتل و صلب ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
24 ـ قطع يك دست و يك پا از جهت مخالف ، مجازات محارب فسادگر در زمين ، در صورت غارت نمودن اموال بدون ارتكاب قتل
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او تقطع ايديهم و ارجلهم من خلف
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً . .. و ان اخذ المال و لم يقتل قطعت يده و رجله من خلاف ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
25 ـ تبعيد محارب ( از محل ارتكاب جرم به شهرى ديگر ) و قطع معاشرت وى با مردم ، كيفر سلاح بر كشيدن بدون قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او ينفوا من الارض
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: . .. و ان شهر السيف فحارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً و لم يقتل و لم يأخذ المال ... ينفى من المصر الذى فعل فيه ما فعل الى مصر غيره و يكتب الى اهل ذلك المصر انه منفى فلا تجالسوه و لا
تبايعوه و لا تناكحوه و لا تواكلوه و لا تشاربوه ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
26 ـ زندانى كردن ، كيفر ايجاد ناامنى در راه ها ، بدون قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او ينفوا من الارض
از امام جواد(ع) روايت شده كه در پاسخ سؤال از حكم فسادگرانى كه راه بر مرم بسته اند فرمود: . .. فان كانوا اخافوا السبيل فقط و لم يقتلوا احداً و لم يأخذوا مالا امر بايداعهم الحبس فان ذلك معنى نفيهم من الارض ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 315، ح 91; تفسير برهان، ج 1، ص 467، ح 16.
27 ـ بريدن يك دست و يك پا از جهت مخالف و سپس به دار آويختن ، كيفر ايجاد ناامنى در راه ها به همراه قتل و غارت اموال
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله . .. و ارجلهم من خلف
از امام جواد(ع) روايت شده كه در پاسخ سؤال از حكم فسادگرانى كه راه بر مردم بسته اند فرمود: . .. و ان كانوا اخافوا السبيل و قتلوا النفس و اخذوا المال امر بقطع ايديهم و ارجلهم من خلاف و صلبهم بعد ذلك ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 315، ح 91; تفسير برهان، ج 1، ص 467، ح 16.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 34 - 4
4 ـ مردم ، فاقد هرگونه حقى در ثبوت و يا سقوط حد محاربان و مفسدان
الا الذين تابوا
خداوند حد محارب مفسد را در صورت توبه او ساقط كرده است و سقوط آن را مشروط به چيزى، مانند اعلام رضايت صاحبان حق، قرار نداده است. بنابراين در اثبات و نفى اين حد، براى مردم حقى وجود ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 106 - 3
3- دوزخ ، جزاى آنانى است كه در صحنه قيامت ، بى توشه و تهيدست اند .
فلانقيم لهم يوم القيـمة وزنًا . ذلك جزاؤهم جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 7
7 - گرفتن مو هاى بالاى پيشانى تكذيب گران دين و كشاندن ذليلانه آنان به سوى آتش ، كيفر مخالفت آنها با نماز ، هدايت و تقوا
ينهى . عبدًا إذا صلّى ... لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«ناصية» به معناى انتهاى رستنگاه مو از قسمت جلو سر است، ريشه اين كلمه بر «علوّ» دلالت دارد و چون رستنگاه ناصيه در قسمت بالاى سر است، اين نام را بر آن نهاده اند (مقاييس اللغة). قسمت جلو سر را نيز «ناصيه» گويند (تاج العروس). «نسفعن» ـ كه «نون تأكيد» آن به صورت تنوين نوشته مى شود ـ يعنى، چنگ مى زنيم و مى كشانيم و ممكن است به معناى «سياه مى كنيم»، «نشانه مى گذاريم» يا «به خوارى مى كشانيم» باشد. (برگرفته از قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 7 - 17
17 - بى تقوايان و مخالفت كنندگان با پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، داراى كيفرى شديد
و ما ءاتيكم الرسول فخذوه . .. و اتّقوا اللّه إنّ اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 7
7 - گرفتن مو هاى بالاى پيشانى تكذيب گران دين و كشاندن ذليلانه آنان به سوى آتش ، كيفر مخالفت آنها با نماز ، هدايت و تقوا
ينهى . عبدًا إذا صلّى ... لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«ناصية» به معناى انتهاى رستنگاه مو از قسمت جلو سر است، ريشه اين كلمه بر «علوّ» دلالت دارد و چون رستنگاه ناصيه در قسمت بالاى سر است، اين نام را بر آن نهاده اند (مقاييس اللغة). قسمت جلو سر را نيز «ناصيه» گويند (تاج العروس). «نسفعن» ـ كه «نون تأكيد» آن به صورت تنوين نوشته مى شود ـ يعنى، چنگ مى زنيم و مى كشانيم و ممكن است به معناى «سياه مى كنيم»، «نشانه مى گذاريم» يا «به خوارى مى كشانيم» باشد. (برگرفته از قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 9
9 - سيه رويى و ثبت نشانه دروغ گويى و گناه كارى بر پيشانى تكذيب گران دين ، كيفر مخالفت آنان با نماز ، هدايت و تقوا
لنسفعًا بالناصية
برداشت ياد شده، ناظر به معانى گوناگونى است كه براى «سفع» در توضيح برداشت هفتم ذكر شد. وصف هاى «كاذبة» و «خاطئة» (در آيه بعد)، مشخّصات نشانه را بيان كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 149 - 7
7 - كيفر خدا در انتظار كسانى است كه با احكام او ( نظير قبله قرار دادن مسجدالحرام ) مخالفت كنند .
و ما اللّه بغفل عما تعملون
از هدفهاى بيان نظارت خدا بر اعمال بندگان، تهديد كسانى است كه با احكام او مخالفت مى كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 115 - 20
20 ـ مخالفت با رهبرى كسى كه با انتخاب مشروع برگزيده شده باشد ، موجب عذاب جهنم است .
و من يشاقق الرسول . .. و يتبع غير سبيل المؤمنين نوله ما تولى
اميرالمومنين(ع) فرمود: . .. فان اجتمعوا على رجل و سموه اماماً كان ذلك لله رضى فان خرج عن امرهم خارج بطعن او بدعة ردوه الى ما خرج منه فان ابى قاتلوه على اتباعه غير سبيل المؤمنين و ولاه اللّه ما تولى ...
نهج البلاغه، نامه 6; نورالثقلين، ج 1، ص 551، ح 566.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 9
9 - سيه رويى و ثبت نشانه دروغ گويى و گناه كارى بر پيشانى تكذيب گران دين ، كيفر مخالفت آنان با نماز ، هدايت و تقوا
لنسفعًا بالناصية
برداشت ياد شده، ناظر به معانى گوناگونى است كه براى «سفع» در توضيح برداشت هفتم ذكر شد. وصف هاى «كاذبة» و «خاطئة» (در آيه بعد)، مشخّصات نشانه را بيان كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 9
9 - سيه رويى و ثبت نشانه دروغ گويى و گناه كارى بر پيشانى تكذيب گران دين ، كيفر مخالفت آنان با نماز ، هدايت و تقوا
لنسفعًا بالناصية
برداشت ياد شده، ناظر به معانى گوناگونى است كه براى «سفع» در توضيح برداشت هفتم ذكر شد. وصف هاى «كاذبة» و «خاطئة» (در آيه بعد)، مشخّصات نشانه را بيان كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 29 - 4
4- جهنم ، كيفر مدعيان دروغين الوهيت است .
و من يقل منهم إنّى إلـه من دونه فذلك نجزيه جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 217 - 32
32 ـ كسى كه مُرتدّ بميرد ، هميشه در عذاب دوزخ است .
و من يرتدد منكم عن دينه فيمت . .. و اولئك اصحاب النار هم فيها خالدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 88 - 1،3
1 ـ لعنت دائمى و عذاب تخفيف ناپذير ، كيفر مرتدّان
قوماً كفروا بعد ايمانهم . .. خالدين فيها لا يخفّف عنهم العذاب
3 ـ خداوند بدون مهلت و تأخير ، مرتدّان و كافران يهود و نصارا را عذاب مى كند .
لا يخفّف عنهم العذاب و لا هم ينظرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 106 - 5،11
5 ـ روسياهى و عذاب مرتدّان در قيامت
فاما الذين اسودّت وجوههم اكفرتم بعد ايمانكم فذوقوا العذاب
11 ـ مرتدّانِ روسياه ، مورد بازخواست و سرزنش در قيامت
فاما الذين اسودّت وجوههم اكفرتم بعد ايمانكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 177 - 9
9 ـ عذاب دردناك الهى ، كيفر انتخاب كنندگان كفر به بهاى از دست دادن ايمان ( مرتدان )
انّ الّذين اشتروا الكفر بالايمان . .. لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 86 - 8
8ـ ذوالقرنين ، از سوى خداوند ، در مجازات يا بخشش ساحل نشينان غربى ، مخير شد .
قلنا يـذاالقرنين إمّا أن تعذّب و اما ان تتّخذ فيهم حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 6 - 13
13 - رواج دهندگان باطل ، مستحق عذابى خواركننده اند .
من يشترى لهو الحديث . .. أُولـئك لهم عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 15 - 2،3،6،15
2 ـ كيفر زن در صورت مساحقه ( همجنس بازى ) حبس ابد است . *
و الّتى يأتين الفاحشة من نسائكم . .. فامسكوهنَّ فى البيوت
3 ـ زن زناكار و همجنس باز در صورتى كه مسلمان باشد ، به حبس ابد محكوم مى شود .
و الّتى يأتين الفاحشة من نسائكم
چنانچه «كُم» خطاب به جامعه اسلامى باشد، مراد از «نساء» زنان مسلمان خواهد بود.
6 ـ كيفر فحشا ( زنا ، مساحقه ) ، مشروط به انجام آن از روى اختيار است .
و الّتى يأتين الفاحشة من نسائكم
15 ـ وعده خداوند به جعل كيفرى خفيفتر از حبس ابد براى زنانى كه مرتكب زنا و يا مساحقه شوند .
حتّى يتوفّيهنّ الموت او يجعل اللّه لهُنّ سبيلا
جمله «او يجعل اللّه . .. »، حاكى است كه كيفر ديگر براى زن زناكار جعل خواهد شد ; و لام در «لهنّ»، مشعر به اين است كه آن كيفر خفيفتر از حبس ابد مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 99 - 3
3 ـ مستضعفان ناتوان از هجرت ، به جهت ماندن در بلاد كفر ، سزاوار كيفرند . *
فاولئك عسى اللّه ان يعفو عنهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 48 - 1
1 - اعتراف مستكبران به مشترك بودنشان با مستضعفان پيرو خود ، در كيفر و عذاب الهى
قال الذين استكبروا إنّا كلّ فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 172 - 10
10 ـ تهديد مستكبران و امتناع كنندگان از بندگى خداوند به احضار در پيشگاه خداوند براى حسابرسى و مجازات
و من يستنكف عن عبادته و يستكبر فسيحشرهم إليه جميعاً
جمله «فسيحشرهم» كنايه از حسابرسى و مجازات مستكبران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 9،16
9 ـ بى پناهى مستكبران رويگردان از بندگى خدا در برابر كيفر الهى در قيامت
اما الذين استنكفوا و استكبروا فيعذبهم عذاباً أليماً و لايجدون لهم من دون اللّه و
16 ـ كيفر مستكبران بيش از استحقاق آنان نخواهد بود .
فاما الذين ءامنوا . .. و اما الذين استنكفوا و استكبروا فيعذبهم عذاباً أليماً
خداوند در پاداش مؤمنان جمله «و يزيدهم من فضله» را آورد ولى در كيفر مستكبران چيزى بر آنچه استحقاق دارند (عذاب اليم) نيفزود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 70 - 1،2
1- گردن فرازان و عصيان گران در برابر خداوند رحمان ، سزاوار سوختن در آتش دوزخ اند .
حول جهنّم . .. ثمّ لنحن أعلم ... بها صليًّا
«صليّاً» (از صَلِىَ يَصلى) تميز براى «أولى» و به معناى سوختن و چشيدن حرارت آتش است (لسان العرب). بنابراين مفاد عبارت «أعلم... صليّاً» اين است كه: ما بهتر مى دانيم چه كسى براى جهنم سزاوارتر است، از نظر چشيدن آتش و بريان شدن در آن. «أولويت» براى برخى نشانه آن است كه بقيه نيز استحقاق دارند; گرچه ممكن است اولويت نداشته باشند.
2- تفاوت مراتب مستكبران و عصيان گران در استحقاق آتش دوزخ
على الرحمن عتيًّا . ثمّ لنحن أعلم بالذين هم أولى بها صليًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 48 - 1
1 - اعتراف مستكبران به مشترك بودنشان با مستضعفان پيرو خود ، در كيفر و عذاب الهى
قال الذين استكبروا إنّا كلّ فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 127 - 1،7
1 - زندگانى سخت و تنگ در دنيا و كورى و گرفتار بى مهرى خداوند شدن در قيامت ، كيفر اسرافكاران است .
معيشة ضنكًا و نحشر يوم القيـمة أعمى . .. و كذلك نجزى من أسرف
اسراف; يعنى، از حد اعتدال فراتر رفتن (مصباح). در اين آيه، مراد از آن به قرينه «من اتبع هداى» تجاوز از رهنمودهاى الهى است. «ذلك» در «كذلك» اشاره به كيفرهايى است كه در آيات پيشين براى اعراض كنندگان از ياد، خدا بيان شده است.
7 - مسرفان و ترك كنندگان ايمان به آيات خداوند ، علاوه بر كيفر شدن در دنيا و كور بودن در روز قيامت ، آخرتى همراه با عذاب سخت تر و مداوم تر خواهند داشت .
و لعذاب الأخرة أشدّ و أبقى
«كذلك» مى رساند كه زندگى سخت در دنيا و كورى قيامت، علاوه بر غافلان، مسرفان بى ايمان را نيز تهديد مى كند و جمله «لعذاب الأخرة. ..» حاكى از عذابى اضافه بر آن است كه پس از پايان روز قيامت، آغاز شده و شديدتر و طولانى تر از عذاب، دنيا و قيامت خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 34 - 2
2 - اسرافگران متجاوز از قانون الهى ، داراى مجازات هايى از پيش تعيين شده در نزد خداوند
حجارة من طين . مسوّمة عند ربّك للمسرفين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 35 - 3
3 - جدا شدن مؤمنان از صف مجرمان و مسرفان پيش از نزول عذاب ، نمودى از قانون مندى نظام كيفرى حق
مسوّمة عند ربّك . .. فأخرجنا ... من المؤمنين
ممكن است «أخرجنا. ..»، نمودى از «مسوّمة» و مصداقى براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 88 - 3
3 ـ خداوند بدون مهلت و تأخير ، مرتدّان و كافران يهود و نصارا را عذاب مى كند .
لا يخفّف عنهم العذاب و لا هم ينظرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 105 - 16
16 ـ عذاب سخت اهل كتاب ( يهود و نصارا ) ، به خاطر تفرقه و اختلاف
و لا تكونوا كالذين تفرّقوا و اختلفوا من بعد ما جاءهم البيّنات و اولئك لهم عذاب ع
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 14 - 14،19
14 ـ هشدار خداوند به مسلمانان با بيان مجازات يهود و نصارا به خاطر نقض پيمان الهى
فبما نقضهم ميثقهم . .. و من الذين قالوا إنّا نصرى اخذنا ميثقهم فنسوا
بيان مجازات مسيحيان و يهوديان به خاطر پيمان شكنى آنان پس از «اذكروا . .. ميثقه» (اى مسلمين پيمان الهى را به ياد داشته باشيد)، هشدارى است به مسلمانان كه مبادا همانند اهل كتاب پيمان الهى را نقض كنند.
19 ـ مسيحيان پيمان شكن ، مورد تهديد خداوند به عذاب و كيفر اعمال خويش
و سوف ينبئهم اللّه بما كانوا يصنعون
جمله «ينبئهم اللّه . ..»، كنايه از كيفر دادن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 49 - 22
22 ـ اراده خداوند به عذاب بسيارى از يهوديان و مسيحيان عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله)
فان تولوا . .. ان يصيبهم ببعض ذنوبهم و إن كثيراً من الناس لفسقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 128 - 7،8
7 ـ توبه مشركان و پذيرش آن از سوى خداوند و يا عذاب و مجازات آنان ، هدفى براى نصرت الهى به رزمندگان بدر
ولقد نصركم اللّه ببدر . .. ليقطع طرفاً ... او يتوب عليهم
جمله «يتوب عليهم» و نيز «يعذّبهم»، عطف است بر «يقطع طرفاً»; و اين جمله متعلق به «نصركم اللّه ببدر» است. و لذا عذاب مشركان و پذيرش توبه آنان نيز از اهداف پيروزى جنگ بدر خواهد بود.
8 ـ كيفر و مجازات و يا پذيرش توبه مشركان ، در اختيار خداوند است ، نه پيامبر (صلی الله علیه و آله)
ليس لك من الامر شىء او يتوب عليهم او يعذّبهم
پذيرش توبه و عذاب مشركان، مى تواند از مصاديق جمله «ليس لك من الامر شىء» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 116 - 8
8 ـ مشركان و گناهكارانى كه آمرزيده نشوند ، به عذاب دوزخ گرفتار خواهند شد .
نصله جهنم . .. إنّ اللّه لا يغفر ان يشرك به
بنابر اينكه جمله «ان اللّه . ..» بيانگر علت «نصله جهنم»باشد، معلوم مى شود كه نجات از جهنم يا سقوط در آن، در گرو آمرزش و عدم آمرزش گناهان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 81 - 6
6 ـ مشركان به سبب شريك پنداشتن براى خداوند مستحق آسيب و كيفر هستند.
فأى الفريقين أحق بالأمن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 139 - 6
6 ـ كيفر الهى در انتظار مشركانى است كه توصيفهاى ناروا و احكام ساخته خود را به خدا نسبت مى دادند.
سيــجزيهم بما كانوا يفــترون. و قالوا ما فى بطون ... سيجزيهم وصفهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 38 - 2
2 ـ آتش دوزخ جايگاه اجتماع و به هم پيوستن جنيان و آدميان كافر و مشرك است.
قال ادخلوا فى أمم قد خلت من قبلكم من الجن و الإنس فى النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 156 - 18
18 ـ مشركان ، مانعان زكات و منكران آيات الهى ، در خطر گرفتار شدن به عذاب خدا هستند .
قال عذابى أصيب به من أشاء و رحمتى . .. فسأكتبها للذين ... بايتنا يؤمنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 173 - 6
6 ـ خداوند مشركان را در قيامت مؤاخذه مى كند و كيفر مى دهد .
أفتهلكنا بما فعل المبطلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 8 - 1
1 ـ دوزخ ، جايگاه ابدى مشركان و منكران رستاخيز
إن الذين لايرجون لقاءنا . .. و الذين هم عن ءايتنا غفلون. أولئك مأويهم النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 11 - 6
6 ـ كفرمداران و شرك پيشگان ، مستحق عذاب و كيفر الهى در دنيا
و لو يعجل اللّه للناس الشر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 102 - 2
2ـ امت هاى ستم پيشه ( جوامع كفرپيشه و مشرك ) در خطر گرفتار شدن به عقوبت هاى الهى و عذاب هاى استيصال هستند .
و كذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى و هى ظـلمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 109 - 8
8ـ خداوند ، سزا و كيفر مشركان را بى هيچ كم و كاستى به آنان خواهد رساند .
و إنا لموفُّوهم نصيبهم غير منقوص
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 96 - 3
3- مشركان استهزاگر پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، به كيفر شديدى تهديد شدند .
المستهزءين. الذين يجعلون مع الله إلـهًا ءاخر فسوف يعلمون
جمله «فسوف يعلمون» (به زودى خواهند دانست) در مقام تهديد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 62 - 11
11- بى شك كيفر مشركان افترا زننده بر خدا ، آتش است .
لاجرم أن لهم النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 110 - 2
2- كافران و مشركان حق ناپذير ، به عذاب و كيفر الهى تهديد شدند .
إنّه يعلم الجهر من القول و يعلم ماتكتمون
تذكر به اين كه خداوند به سخنان آشكار و توطئه ها و اسرار مشركان و كافران آگاه است، در حقيقت تهديد آنان و هشدارى به كيفر و عذاب شدن آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 96 - 4
4 - صبر در برابر بدرفتارى هاى مشركان و وانهادن كيفر آنان به خدا ، توصيه اى الهى به پيامبر (صلی الله علیه و آله) در مقطع پيش از هجرت
ادفع بالتى هى أحسن السيّئة نحن أعلم بما يصفون
برداشت فوق، با توجه به مكّى بودن سوره مؤمنون است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 42 - 15
15 - هلاكت و نابودى اقوام مشرك ، در اثر عذاب الهى ، بخشى از كيفر عمل آنان بوده است .
ليذيقهم بعض الذى عملوا . .. فانظروا كيف كان عـقبة الذين من قبل
چون اين آيه، در مقام استشهاد براى مفاد آيه پيش است، اين نكته به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 3 - 18
18 - تهديد شدن مشركان ، به عذاب و كيفر از جانب خداوند
و الذين اتّخذوا من دونه أولياء . .. إنّ اللّه يحكم بينهم فى ما هم فيه يختلفون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 43 - 11
11 - حق گرايان برخوردار از مغفرت الهى ، و ملحدان و حق ناپذيران رويارو با مجازات دردناك او
مايقال لك إلاّ ما قد قيل للرسل . .. إنّ ربّك لذو مغفرة
در آيات پيشين، قرآن پيامى حق معرفى شده است كه ملحدان با ايجاد شبهه در آن سعى مى كردند پيامبر(صلی الله علیه و آله) را مورد انكار قرار دهند. اكنون در اين آيه خداوند به غفران و عقاب خود اشاره كرده كه غفران منطبق بر حق گرايان و عقاب درباره ملحدان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 6 - 1
1 - عذاب و كيفر الهى ، متوجّه مردان و زنان منافق و مشرك
و يعذّب المنـفقين و المنـفقـت و المشركين و المشركـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ممتحنه - 60 - 4 - 21
21 - تأكيد ابراهيم ( ع ) ، بر عدم امكان دخالت او در حكم و قانون خدا عليه مشركان
و ما أملك لك من اللّه من شىء
تعبير «من شىء» در بردارنده تأكيد، نسبت به عدم امكان مداخله در حكم خداوند است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 5 - 2
2 - مشركان صدراسلام ، مورد تهديد خداوند به كيفر هاى سخت دنيايى
أُولئك الذين لهم سوء العذاب
قيد «فى الأخرة» در ذيل آيه، نشانگر آن است كه مراد از «سوء العذاب» عذاب دنيوى و تقدير آن چنين است: «أُولـئك الذين لهم فى الدنيا سوء العذاب».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 138 - 7
7 ـ وعده الهى به كيفر مشركان به سبب افتراهاى آنان به خدا (ممنوعيت خوردن برخى از چهارپايان و محصولات، سوار
نشدن بر برخى از چهارپايان، نبردن نام خدا به هنگام ذبح)
سيجزيهم بما كانوا يفترون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 13 - 5
5 ـ سركوبى و شكست مشركان در جنگ بدر ، عقاب شديد الهى براى آنان
فاضربوا فوق الأعناق . .. فإن اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 14 - 3
3 ـ مشركان حاضر در كارزار بدر ، مردمى كفرپيشه و مستحق عذاب با آتش دوزخ
و أن للكفرين عذاب النار
از مصاديق مورد نظر براى «للكفرين» مشركان حاضر در كارزار بدر مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 69 - 1
1 ـ كسانى كه رو به سوى شرك آرند و دست به آدم كشى و زنا بيالايند ، در قيامت دو چندان عذاب و كيفر خواهند شد .
يضـعف له العذاب يوم القيـمة
در اين كه چرا افراد ياد شده، دو چندان مجازات خواهند شد، ميان مفسران دو ديدگاه وجود دارد: 1ـ مقصود از «يضاعف. ..» دو چندان شدن مجازات كسانى است كه هر سه گناه شرك، آدم كشى و زنا را با هم مرتكب شوند; زيرا شرك موجب دو چندان شدن مجازات بزه كارى مى شود. برداشت ياد شده و برداشت بعدى مبتنى بر اين نظريه است. 2- مقصود، تشديد مجازات افراد ياد شده است نه دو چندان شدن آن.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 1،7
1 - در صورتى كه همسران پيامبر ، آشكارا كار زشتى انجام دهند ، كيفرشان دوچندان خواهد بود .
يـنساء النبىّ من يأت منكنّ بفـحشة مبيّنة يضـعف لها العذاب ضعفين
7 - « عن أبى جعفر ( ع ) قال : أجرها مرّتين و العذاب ضعفين كلّ هـذا فى الأخرة حيث يكون الأجر يكون العذاب . . . ;
از امام باقر(ع) روايت شده كه فرمود: پاداش دو برابر براى زنان پيغمبر، و عذاب دو برابر، هر دو در آخرت است. عذاب، در همان جا است كه پاداش هست».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 127 - 7
7 - مسرفان و ترك كنندگان ايمان به آيات خداوند ، علاوه بر كيفر شدن در دنيا و كور بودن در روز قيامت ، آخرتى همراه با عذاب سخت تر و مداوم تر خواهند داشت .
و لعذاب الأخرة أشدّ و أبقى
«كذلك» مى رساند كه زندگى سخت در دنيا و كورى قيامت، علاوه بر غافلان، مسرفان بى ايمان را نيز تهديد مى كند و جمله «لعذاب الأخرة. ..» حاكى از عذابى اضافه بر آن است كه پس از پايان روز قيامت، آغاز شده و شديدتر و طولانى تر از عذاب، دنيا و قيامت خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 9 - 3
3 - وعده خداوند به پاداش مؤمنان و كيفر معرضان از آيات خدا ، وعده اى حق و تخلّف ناپذير است .
فبشّره بعذاب أليم . .. لهم جنـّـت النعيم ... وعد اللّه حقًّا
«وعد» مفعول مطلق و «حقّاً» تأكيد آن است و دلالت بر حقانيت و تخلّف ناپذيرى آن مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عبس - 80 - 17 - 7
7 - كسانى كه خود را از رهنمود هاى خداوند و تذكرات قرآن بى نياز مى پندارند ، كافر و سزاوار سخت ترين كيفرهايند .
قتل الإنسـن ما أكفره
اين آيه و آيات بعد را مى توان با آيات پيشين، مرتبط دانست; در اين صورت حرف «ال» در «الإنسان» عهد ذكرى بوده و اشاره به «من استغنى» در آيات قبل خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 69 - 5
5- باد هاى كوبنده و درهم شكننده ، از عوامل خداوند در كيفر اعراض كنندگان از او
يعيدكم . .. فيرسل عليكم قاصفًا من الريح فيغرقكم بما كفرتم
«قاصف» از مصدر «قصف» به معناى شكننده است (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 36 - 2
2 - همدمى با شيطان ، كيفر الهى براى اعراض كنندگان از ياد او
و من يعش عن ذكر الرحمـن نقيّض له شيطـنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عبس - 80 - 17 - 7
7 - كسانى كه خود را از رهنمود هاى خداوند و تذكرات قرآن بى نياز مى پندارند ، كافر و سزاوار سخت ترين كيفرهايند .
قتل الإنسـن ما أكفره
اين آيه و آيات بعد را مى توان با آيات پيشين، مرتبط دانست; در اين صورت حرف «ال» در «الإنسان» عهد ذكرى بوده و اشاره به «من استغنى» در آيات قبل خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 16 - 5
5 ـ جهنم ، جايگاه مغضوبين درگاه خداوند
فقد باء بغضب من اللّه و مأويه جهنم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 62 - 11
11- بى شك كيفر مشركان افترا زننده بر خدا ، آتش است .
لاجرم أن لهم النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 94 - 7
7- نسبت دهندگان فرزند به خداوند ، از احاطه كامل او بيرون نستند و مجازات الهى در انتظار آنان است .
لقد أحصيهم وعدّهم عدًّا
در برداشت ياد شده، مرجع ضمير مفعولى در «أحصاهم»، فاعل «قالوا» (در آيات پيشين) گرفته شده است. در اين صورت آيه در مقام تهديد كسانى است كه به فرزندگزينى خداوند قائل مى باشند و مراد از «مشخص بودن تعداد» اين است كه احدى از آنان نمى تواند از عقوبت اين كار بگريزد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 25 - 16
16- اسطوره تلقى كنندگان قرآن ، نيازمند به هشدار الهى ، به خاطر بى خبرى از پيامد گناه و كيفر عمل زشت خويش
قالوا أسـطر الأولين . ليحملوا أوزارهم ... ألا ساء ما يزرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 5،7،12،14،23،24
5 ـ تبهكاران و فسادانگيزان جامعه ايمانى ، محكوم به يكى از حدود چهارگانه ( قتل ، به دار آويختن ، قطع دست و پا و تبعيد ) *
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله و يسعون فى . .. او ينفوا من الارض
كلمه «فى الارض» بيانگر اين است كه مراد از «فساد»، فساد در جامعه است، نه فسادهاى فردى. گفتنى است كه در برداشت فوق «فسادگرى» عنوانى مستقل از محارب گرفته شده است.
7 ـ ضرورت اعمال حتمى كيفر محاربان و مفسدان و پرهيز از كوتاهى در اجراى حدود الهى بر ايشان
انما جزؤا الذين . .. ان يقتلوا او يصلبوا او تقطع ايديهم و ارجلهم
فعل «يقتلوا» و «يصلبوا» و «تقطع» از باب تفعيل است و دلالت بر تأكيد اجراى حدود ياد شده دارد.
12 ـ كيفر هاى ويژه محاربان مفسد ، كيفرهايى خوار كننده و ذلت آور
ذلك لهم خزى فى الدنيا
14 ـ ضرورت برگزيدن شيوه اى ذلت آفرين و اهانت آميز در اجراى حد بر محارب مفسد
ذلك لهم خزى فى الدنيا
«لهم خزى» مى تواند ارشاد به چگونگى اجراى حد محاربان باشد. يعنى به گونه اى حدود الهى را بر آنان جارى كنيد كه به خوارى آنان منجر گردد.
23 ـ اعدام و بدار آويختن ، مجازات محارب فسادگر در زمين در صورت ارتكاب قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او يصلبوا
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً . .. و ان قتل و اخذ المال قتل و صلب ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
24 ـ قطع يك دست و يك پا از جهت مخالف ، مجازات محارب فسادگر در زمين ، در صورت غارت نمودن اموال بدون ارتكاب قتل
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او تقطع ايديهم و ارجلهم من خلف
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: اذا حارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً . .. و ان اخذ المال و لم يقتل قطعت يده و رجله من خلاف ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 34 - 4
4 ـ مردم ، فاقد هرگونه حقى در ثبوت و يا سقوط حد محاربان و مفسدان
الا الذين تابوا
خداوند حد محارب مفسد را در صورت توبه او ساقط كرده است و سقوط آن را مشروط به چيزى، مانند اعلام رضايت صاحبان
حق، قرار نداده است. بنابراين در اثبات و نفى اين حد، براى مردم حقى وجود ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 8 - 9
9- مجازات و كيفر فسادانگيزان ، از سنت هاى تخلف ناپذير الهى است .
و إن عدتم عدنا و جعلنا جهنّم للكـفرين حصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 11 - 5،8
5 ـ مجازات كافران و تكذيب كنندگان آيات الهى ، از سنّت هاى خداوند است .
كدأب ال فرعون و الذين من قبلهم كذّبوا باياتنا فاخذهم اللّه بذنوبهم
خداوند همه كافران را در همه عصرها، تهديد به عذاب كرده و از اين، عموميّت سنت الهى در مورد كافران، استنباط مى شود.
8 ـ فرعونيان و پيشينيانشان كه تكذيب كنندگان آيات الهى بودند ، گرفتار عقوبت شديد خدا شدند .
كذّبوا باياتنا فاخذهم اللّه بذنوبهم و اللّه شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 12 - 2
2 - تكذيب گران دين ستيز ، به آتش برافروخته در قيامت گرفتار خواهند بود .
و جحيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 4 - 3
3 - بينش غلط منكران آخرت در تشخيص زشتى كردار خويش ، كيفرى الهى براى آنان
إنّ الذين لايؤمنون بالأخرة زيّنّا لهم أعمـلهم
تعبير «زيّنّا» (ما آراستيم) اشاره به اين حقيقت دارد كه بينش نادرست كافران در عرصه ارزش گذارى، نتيجه اى است كه خداوند در ازاى حق ناپذيرى آنان مقرر فرموده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 39 - 1
1 - آتش دوزخ ، كيفر و سزاى انكار كنندگان و تكذيب كنندگان آيات الهى است .
و الذين كفروا و كذبوا بأيتنا أولئك أصحب النار
«تكذيب» (مصدر كذبوا) به معناى: نسبت دروغ دادن است. «آياتنا» علاوه بر تعلقش به «كذبوا» متعلق به «كفروا» نيز مى باشد. جمله «الذين كفروا ...» عطف بر جمله «من تبع ...» است و بيانگر گروهى است كه هدايتها و رهنمودهاى الهى را پذيرا نيستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 5 - 10
10 ـ عذاب خداوند و سرانجامى شوم در انتظار تكذيب كنندگان و استهزاگران حق (قرآن و ديگر آيات خداوند)
فقد كذّبوا بالحق لمّا جاءهم فسوف يأتيهم أنبؤا ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 36 - 1،3
1 ـ گرفتارى به آتش دوزخ فرجام منكران رسالت انبيا و تكذيب كنندگان آيات الهى (احكام و معارف نازل شده بر پيامبران)
و الذين كذبوا . .. هم فيها خلدون
3 ـ آتش دوزخ ابدى است و تكذيب كنندگان آيات الهى در آن جاودان هستند.
أولئك أصحب النار هم فيها خلدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 41 - 2
2 ـ تكذيب كنندگان و اعراض كنندگان از آيات الهى در بسترى از آتش جهنم و توده هايى آتشين بر فراز خويش، گرفتار خواهند شد.
لهم من جهنم مهاد و من فوقهم غواش
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 51 - 8
8 ـ بى اعتنايى خداوند به كافران و به فراموشى سپردن آنان در آخرت ، سزاى غفلت آنان از قيامت و انكار آيات الهى است .
فاليوم ننسيهم كما نسوا لقاء يومهم هذا و ما كانوا بايتنا يجحدون
حرف «كاف» در «كما نسوا» تعليليه است و «ما» مصدريه ; يعنى «لنسيانهم». همچنين «ما» در «ما كانوا» مصدريه است و عطف بر «ما نسوا»، يعنى: لكونهم باياتنا يجحدون.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 182 - 1،2
1 ـ خداوند تكذيب كنندگان آياتش را بتدريج به ورطه هاى سقوط مى كشاند تا شايسته دوزخ شوند .
و الذين كذبوا بايتنا سنستدرجهم من حيث لايعلمون
«استدرجه إلى كذا» يعنى او را بتدريج و گام به گام به چيزى نزديك كرد. متعلق «سنستدرجهم»، به دليل آيه 179، جهنم است ; يعنى تكذيب كنندگان را بتدريج به جهنم نزديك مى كنيم.
2 ـ خداوند با عواملى خام كننده و خالى از هشدار ( رفاه ها و آسايش ها . . . ) تكذيب كنندگان آيات را به سير در راه سقوط وامى دارد .
سنستدرجهم من حيث لايعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 183 - 1،2،4
1 ـ سنت خداوند بر امهال كفرپيشگانِ تكذيب كننده و تأخير در هلاكت و عذاب ايشان است .
و أملى لهم إن كيدى متين
املاء (مصدر اُملى از ماده ملاوة) به معناى مهلت دادن و تأخير انداختن است. به مناسبت اينكه حقيقت بيان شده (مهلت دادن و تأخير انداختن) درباره تكذيب كنندگان آيات الهى است، معلوم مى شود مراد از تأخير، تأخير در عذاب است.
2 ـ تكذيب كنندگان آيات الهى سزاوار عذاب از جانب خداوند هستند .
و أملى لهم
آنگاه مهلت دادن و تأخير انداختن عذاب موضوع پيدا مى كند كه استحقاق عذاب بالفعل وجود داشته باشد.
4 ـ تأخير در عذاب تكذيب كنندگان و كشاندن تدريجى آنان به ورطه هاى سقوط با عواملى خوشايند و خام كننده ، مكر خدا با ايشان است .
سنستدرجهم . .. و أملى لهم إن كيدى متين
مراد از «كيد» همان استدراج و امهالى است كه در آيه قبل مطرح شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 73 - 5
5 ـ خداوند ، آن دسته از قوم نوح را كه آيات الهى را تكذيب كردند ، در آب غرق نمود .
و أغرقنا الذين كذبوا بأيتنا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 106 - 1
1- دوزخ ، جزاى كافرانِ به آيات الهى و منكران معاد است .
ذلك جزاؤهم جهنّم بما كفروا
مراد از كفر، به قرينه آيه قبل، كفر به آيات خدا و معاد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 23 - 6
6 - كافرانِ به آيات خدا و معاد ، عذابى دردناك خواهند داشت .
و الذين كفروا بأيـت اللّه و لقائه . .. و أولـئك لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 22 - 5
5 - گرفتار شدن تكذيب كنندگان آيات الهى به عذاب عظيم در قيامت ، حاصل و پى آمد اعراض آنان از آيات خدا ، پس از توجه به آنها است .
و لنذيقنّهم من العذاب . .. دون العذاب الأكبر ... و من أظلم ممّن ذكّر بأيـت ربّه
«و من أظلم. ..» به منزله تعليل آيه قبل است و درصدد تبيين چرايىِ گرفتار آمدن مجرمان به عذاب سخت قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 29 - 8
8 - مجازات الهى ، در انتظار منكران معاد و تكذيب كنندگان آيات او است .
إنّهم كانوا . .. و كلّ شىء أحصينـه كتـبًا
جمله «وكلّ شىء . ..»، ـ پس از بيان انكار معاد و تكذيب آيات از سوى طغيانگران ـ تهديد آنان به مجازات در آخرت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 6 - 1
1 - كافران به اسلام ـ چه اهل كتاب باشند و چه مشرك ـ به آتش جهنم ، گرفتار خواهند شد .
إنّ الذين كفروا من أهل الكتـب و المشركين فى نار جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 36 - 1
1 ـ گرفتارى به آتش دوزخ فرجام منكران رسالت انبيا و تكذيب كنندگان آيات الهى (احكام و معارف نازل شده بر پيامبران)
و الذين كذبوا . .. هم فيها خلدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 99 - 1
1 ـ تكذيب كنندگان انبيا ، در معرض مكر خداوند و برنامه هاى پنهانى و ناشناخته وى براى مجازات آنان
أفأمنوا مكر اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 36 - 10
10- گروه ها و اقوامى كه در طول تاريخ ، انبياى الهى را تكذيب كردند ، گرفتار عذاب شدند .
فسيروا فى الأرض فانظروا كيف كان عـقبة المكذّبين
دعوت از مردم براى جهانگردى جهت مطالعه در عاقبت تكذيب كنندگان انبيا، دلالت بر اين دارد كه آنان دچار عذاب شده اند و مطالعه آن عبرت آموز است و اگر چنان چه به مرگ طبيعى مرده بودند، با انسانهاى ديگر تفاوتى نداشتند و در نتيجه مزيتى براى مطالعه نخواهند داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 134 - 7
7 - منكران رسالت پيامبران پس از دريافت آيات الهى ، سزاوار كيفرى سخت و نابودى با عذاب استيصال
و لو أنّا أهلكنـهم بعذاب من قبله لقالوا . .. فنتّبع ءايـتك
«عذاب» نكره است و ناشناخته بودن عذاب، حاكى از شدت سختى آن است; به گونه اى كه حقيقت آن را نمى توان براى مخاطب ترسيم كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 37 - 1
1 ـ خداوند ، قوم نوح را به خاطر تكذيب رسولان الهى ، در ميان امواج آب و توفان ، غرق ساخت .
و قوم نوح لما كذّبوا الرسل أغرقنـهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 5 - 10
10 -تمامى اقوام تكذيب گر ( چون قوم نوح ) ، به خاطر مبارزه با حق ( تعاليم پيامبران ) ، در دنيا مورد عقوبت وكيفر الهى قرار گرفتند .
كذّبت قبلهم قوم نوح . .. ليدحضوا به الحقّ فأخذتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 6 - 6
6 - ربوبيت الهى ، مقتضى عذاب دادن و كيفر كردن كافران حق ستيز و تكذيب كننده
و كذلك حقّت كلمت ربّك على الذين كفروا أنّهم أصحـب النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 17 - 4
4 - عذاب جهنم ، كيفر تكذيب كنندگان آن
ثمّ يقال هـذا الذى كنتم به تكذّبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 5 - 10
10 ـ عذاب خداوند و سرانجامى شوم در انتظار تكذيب كنندگان و استهزاگران حق (قرآن و ديگر آيات خداوند)
فقد كذّبوا بالحق لمّا جاءهم فسوف يأتيهم أنبؤا ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 24 - 6
6 - منكران دين بدون اتمام حجت با آنان ، به آتش دوزخ گرفتار نخواهند شد .
فإن لم تفعلوا و لن تفعلوا فاتقوا النار
جواب شرط «فان لم تفعلوا» محذوف است و جمله «فاتقوا . ..» جانشين آن شده است. جمله با تقدير آن چنين است: فان لم تفعلوا تمت عليكم الحجة و ثبت لديكم ان القرآن منزل من عنداللّه فاتقوا ...
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 15 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 19 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 24 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 28 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 34 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 37 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 40 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 45 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 47 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 49 - 2
2 - دوزخ ، جايگاه تكذيب گران دين
ويل يومئذ للمكذّبين
«ويل»، به وادى خاصى در جهنم و يا يكى از درهاى آن گفته مى شود (لسان العرب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 7،8
7 - گرفتن مو هاى بالاى پيشانى تكذيب گران دين و كشاندن ذليلانه آنان به سوى آتش ، كيفر مخالفت آنها با نماز ، هدايت و تقوا
ينهى . عبدًا إذا صلّى ... لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«ناصية» به معناى انتهاى رستنگاه مو از قسمت جلو سر است، ريشه اين كلمه بر «علوّ» دلالت دارد و چون رستنگاه ناصيه در قسمت بالاى سر است، اين نام را بر آن نهاده اند (مقاييس اللغة). قسمت جلو سر را نيز «ناصيه» گويند (تاج العروس). «نسفعن» ـ كه «نون تأكيد» آن به صورت تنوين نوشته مى شود ـ يعنى، چنگ مى زنيم و مى كشانيم و ممكن است به
معناى «سياه مى كنيم»، «نشانه مى گذاريم» يا «به خوارى مى كشانيم» باشد. (برگرفته از قاموس)
8 - تكذيب دين و روى گردانى از آن ، در پى دارنده كيفرى تحقيرآميز و گريزناپذير
أرءيت إن كذّب و تولّى . .. كلاّ لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
گرفتن موهاى جلو سر ـ علاوه بر تحقير ـ شخص را به طور كامل تسليم گيرنده آن مى سازد; به گونه اى كه مقاومت سودى نمى بخشد. كيفر ياد شده ـ به قرينه «سندع الزبانية» (در آيات بعد) ـ مربوط به قيامت است; ولى دلالت آيه شريفه بر كيفر دنيوى نيز بعيد نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 164 - 14
14 ـ منكران ربوبيت خداوند در قيامت مجازات خواهند شد.
فينبئكم بما كنتم فيه تختلفون
برداشت فوق بر اين اساس است كه «خبر دادن» (فينبئكم)، كنايه از كيفر دهى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 21 - 2
2 - شرك پيشگان منكر ربوبيت خدا ، سزاوار گرز هاى آهنين در دوزخ
و لهم مقـمع من حديد
«مقمعة» (مفرد «مقامع») به معناى گرز است. پس «مقامع من حديد»; يعنى، گرزهاى آهنين.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 6 - 1
1 - آتش جهنم ، كيفر منكران ربوبيت خداوند
و للذين كفروا بربّهم عذاب جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 10 - 5
5 - كسانى كه عذاب كم فروشان را تكذيب كنند ، در قيامت به عذاب جهنم گرفتار خواهند شد .
ويل للمطفّفين . .. ويل يومئذ للمكذّبين
مراد از «مكذّبين» ـ به قرينه آيه بعد ـ تكذيب گران روز قيامت و رخدادهاى آن اند و از مصاديق بارز رخدادهاى قيامت، عذابى است كه آيه «ويل للمطفّفين» بيان داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 5 - 10
10 ـ عذاب خداوند و سرانجامى شوم در انتظار تكذيب كنندگان و استهزاگران حق (قرآن و ديگر آيات خداوند)
فقد كذّبوا بالحق لمّا جاءهم فسوف يأتيهم أنبؤا ما كانوا به يستهزءون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 8 - 1
1 ـ دوزخ ، جايگاه ابدى مشركان و منكران رستاخيز
إن الذين لايرجون لقاءنا . .. و الذين هم عن ءايتنا غفلون. أولئك مأويهم النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 11 - 2،3،7
2 ـ مجازات كفار و منكران قيامت ( از ميان برداشتن ايشان ) منجر به انقراض نسل بشر خواهد شد .
و لو يعجل اللّه للناس الشر . .. لقضى إليهم أجلهم
«ال» در «الناس» ال جنسيه و مفيد استغراق است; يعنى، اگر سنت الهى درباره جوامع بشرى اين بود كه هر انسان كفرپيشه را در دنيا بى درنگ مجازات كند، هر آينه تا كنون زمين از وجود انسان تهى شده و نسل بشر منقرض گشته بود. در حالى كه اين با فلسفه آفرينش انسان (و لكم فى الأرض مستقر و متاع إلى حين. بقره / 36) ناسازگار است.
3 ـ مجازات كفرپيشگان و منكران قيامت ( از ميان برداشتنشان ) ناسازگار با فلسفه آفرينش انسان
و لو يعجل اللّه للناس الشر . .. لقضى إليهم أجلهم
7 ـ منكران قيامت ، مستحق كيفر و عذاب الهى در دنيا هستند .
و لو يعجل اللّه . .. لقضى إليهم أجلهم فنذر الذين لايرجون لقاءنا
از آيه شريفه استفاده مى شود كه: اگر مجازات منكران قيامت منجر به مرگ آنان نمى شد، خدا بدون مهلت آنان را سركوب مى كرد; يعنى، آنان استحقاق كيفر را دارند لكن مانع وجود دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 11 - 3،6
3 ـ آتش بر افروخته و پرالتهاب دوزخ ، كيفر تكذيب قيامت
و أعتدنا لمن كذّب بالساعة سعيرًا
«سعير»، به معناى آتش پرالتهاب و برافروخته است.
6 ـ آتش جهنم ، هم اكنون ( پيش از برپايى قيامت ) براى تكذيب كنندگان قيامت ، آماده و مهيّا است .
و أعتدنا لمن كذّب بالساعة سعيرًا
آمدن فعل «أعتدنا» (آماده كرديم) به صورت فعل ماضى، مى تواند گوياى برداشت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 12 - 4
4 ـ كيفر و عذاب تكذيب كنندگان قيامت ، بسيار شديد و هولناك خواهد بود .
سمعوا لها تغيّظًا و زفيرًا
صداى خشمگينانه و پرخروش آتش جهنم، با ديدن منكران معاد از راه دور، حاكى از شدت و هولناكى عذاب و كيفر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 55 - 3
3 - منكران قيامت ، در وسط دوزخ جاى خواهند داشت .
فرءاه فى سواء الجحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 11 - 5
5 - تكذيب قيامت ، در نامه عمل تكذيب كنندگان ثبت شده و براساس آن كيفر خواهند ديد .
كتـب مرقوم . ويل يومئذ للمكذّبين . الذين يكذّبون بيوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 34 - 3
3- منكران حقانيت كتاب هاى آسمانى ، گرفتار عذاب شدند .
كذلك فعل الذين من قبلهم و ما ظلمهم الله و لـكن كانوا أنفسهم يظلمون . فأصابهم سيئ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 4 - 3
3 - نمازخواندن تكذيب كنندگان كيفر هاى الهى ، بى ثمر بوده و مايه استحقاق عذاب جهنم است .
أرءيت الذى يكذّب بالدّين . .. فويل للمصلّين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 49 - 5
5 ـ تعيين زمان كيفر تكذيب كنندگان ، تنها در اختيار خداوند است .
و يقولون متى هذا الوعد . .. قل لاأملك ... إلا ما شاء اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 30 - 7
7 ـ محاكمه و مجازات منكران معاد، جلوه اى از ربوبيت خداوند است.
و لو ترى إذ وقفوا على ربهم . .. قالوا بلى و ربنا قال فذوقوا العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 5 - 12
12ـ منكران قيامت ، به آتش دوزخ گرفتار خواهند شد .
أُولـئك أصحـب النار هم فيها خـلدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 106 - 1
1- دوزخ ، جزاى كافرانِ به آيات الهى و منكران معاد است .
ذلك جزاؤهم جهنّم بما كفروا
مراد از كفر، به قرينه آيه قبل، كفر به آيات خدا و معاد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 68 - 5
5- برانگيختن منكران معاد و مجازات آنها ، پرتويى از ربوبيت خداوند است .
فوربّك لنحشرنّهم . .. حول جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 69 - 4
4 - كيفر منكران معاد و ختم فرجام ايشان با عذابى مرگبار ، از سنت هاى خداوند است .
فانظروا كيف كان عـقبة المجرمين
تعبير «فانظروا» دربردارنده معناى عبرت گيرى و درس آموزى است و عبرت گرفتن در صورتى معنا دارد كه حكم جارى بر مجرمان پيشين، درباره نسل هاى بعد نيز استمرار داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 23 - 6
6 - كافرانِ به آيات خدا و معاد ، عذابى دردناك خواهند داشت .
و الذين كفروا بأيـت اللّه و لقائه . .. و أولـئك لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 19 - 9
9 - خداوند ، قادر به مجازات گمراهان و منكران رستاخيز و لطف او به خلق مانع از سلب روزى آنان در دنيا است .
لفى ضلـل بعيد . اللّه لطيف بعباده يرزق من يشاء و هو القوىّ العزيز
با توجه به معناى «لطيف» ـ كه حكايت از رحمت و لطف دارد ـ برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 27 - 4
4 - محروميت دوزخيان از هواى مطبوع و آب ، عقوبتى مناسب با انكار معاد
لايذوقون فيها بردًا و لا شرابًا . .. إنّهم كانوا لايرجون حسابًا
كيفر دوزخيان در آيات پيشين، به دو صورت نفى و اثبات بيان شده است; آنان از هواى سرد و نوشيدنى، محروم اند(نفى) و به نوشيدن «حميم» و «غسّاق» مجبور خواهند بود(اثبات). «جزاء وفاقاً» آن را كيفرى مناسب با كردار آنان ـ كه آن هم به صورت نفى و اثبات بوده ـ بيان كرده است; آنها معاد را باور نداشتند(نفى) و آيات خدا را تكذيب مى كردند(اثبات). آيه «جزاء وفاقاً» دلالت دارد كه محروميت، كيفرى مناسب با بى اعتقادى است و نوشيدن مايع داغ و چركين، كيفر مناسب تكذيب است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 29 - 8
8 - مجازات الهى ، در انتظار منكران معاد و تكذيب كنندگان آيات او است .
إنّهم كانوا . .. و كلّ شىء أحصينـه كتـبًا
جمله «وكلّ شىء . ..»، ـ پس از بيان انكار معاد و تكذيب آيات از سوى طغيانگران ـ تهديد آنان به مجازات در آخرت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 157 - 14
14 ـ خداوند، مانعان راه ايمان را به كيفرى سخت مبتلا خواهد ساخت.
سنجزى الذين يصدفون عن ءايتنا سوء العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 27 - 2
2 - ممانعت از دسترسى انسان ها به پيام قرآن ، در پى دارنده عذاب سخت الهى
و قال الذين كفروا لاتسمعوا . .. فلنذيقنّ الذين كفروا عذابًا شديدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 15 - 5
5 - افزايش تحيّر و طغيان اهل نفاق ، كيفرى است از جانب خدا براى آنان
يمدّهم فى طغينهم يعمهون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 119 - 23
23 ـ كافران كينه توز و منافقان حيله گر شايسته نابودى
قل موتوا بغيظكم انّ اللّه عليم بذات الصدور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 140 - 14
14 ـ خداوند ، گردآورنده همه منافقان و كافران ، در جهنم
إنّ اللّه جامع المنفقين و الكفرين فى جهنم جميعاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 142 - 7،17
7 ـ خداوند ، خود كيفر دهنده خدعه و نيرنگ منافقان خيانت پيشه است .
إنّ المنفقين يخدعون اللّه و هو خدعهم
بدان احتمال كه خدعه خداوند، همان كيفر و مجازاتهاى وى باشد.
17 ـ خدعه خداوند با منافقان نيرنگ باز ، به مجازات كردن آنان است .
إنّ المنفقين يخدعون اللّه و هو خدعهم
امام رضا(ع) در پاسخ سؤال از معناى خدعه خداوند در آيه فوق فرمود: ان اللّه تعالى . .. لايخادع و لكنه تعالى يجازيهم ... جزاء ... الخديعة ... .
توحيد صدوق، ص 163، ح 1، ب 21; نورالثقلين، ج 1، ص 565، ح 632.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 66 - 9،17
9 ـ غير قابل بخشش بودن كيفر برخى از منافقان ، به دليل مداومت و استمرار آنان بر انجام جرم و خطا
إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين
برداشت فوق با توجه به اين است كه «بأنهم . .. » تعليل «نعذب» مى باشد و «هم كانوا مجرمين» افاده استمرار مى كند.
17 ـ نقش پيامبر (صلی الله علیه و آله) و رهبر جامعه اسلامى در عفو گروهى از منافقان بر اساس مصالح و كيفر گروهى ديگر
إن نعف . .. نعذب
با توجه به اينكه مراد از عفو و عذاب، مى تواند بخشش و كيفر دنيوى باشد، و نيز با الغاى خصوصيت و تعميم دادن صدور حكم عفو و مجازات به رهبر جامعه اسلامى مطلب فوق را مى توان استفاده كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 3
3 ـ همگونى زنان و مردان منافق ، در مجازات و كيفر جرم نفاق
نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين. المنفقون و المنفقت بعضهم من بعض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 2،7،8،12
2 ـ زنان و مردان منافق در استحقاق كيفر هاى الهى ، مساويند .
وعد اللّه المنفقين و المنفقت . .. نار جهنم خلدين فيها
7 ـ عذاب جاودان جهنم ، مجازاتى بس سنگين و كافى براى منافقان و كافران
نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
8 ـ عذاب جاودان جهنم تنها مجازات كافى براى منافقان و كافران و برابر با گناه كفر و نفاق آنان
وعد اللّه المنفقين . .. و الكفار نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
12 ـ محروميت منافقان و كافران از رحمت الهى ، مايه رنج و عذاب هميشگى آنان
و لعنهم اللّه و لهم عذاب مقيم
برداشت فوق بر اين اساس است كه «عذاب مقيم» در نتيجه نفرين الهى به دورى آنان از رحمت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 101 - 8
8 ـ علم نامحدود خداوند ، پشتوانه رسوايى و كيفر به حق منافقان
نحن نعلمهم سنعذبهم مرتين ثم يردون إلى عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 127 - 9
9 ـ حق ناپذيرى قلب منافقان ، كيفر الهى براى آنان
ثم انصرفوا صرف اللّه قلوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 11 - 6
6 - وعده خداوند ، به برخوردارى مؤمنان از پاداش ; و كيفر شدن منافقان
و ليعلمنّ اللّه الذين ءامنوا و ليعلمنّ المنـفقين
مراد از علم خداوند به مؤمنان و منافقان، پاداش و كيفر دادن به آنها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 24 - 6،9
6 - در صورت تعلق مشيت الهى ، منافقان ، عذاب خواهند شد .
و يعذّب المنـفقين إن شاء
9 - در صورت اقدام نكردن منافقان به توبه ، خداوند آنان را كيفر خواهد داد .
و يعذّب المنـفقين إن شاء أو يتوب عليهم
آوردن عبارت «إن شاء» به خاطر قطعى نبودن عذاب آنان به احتمال توبه شان است، اما در صورتى كه آنان توبه نكنند، عذاب شان قطعى خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 29 - 7
7- منحصر نبودن كيفر بيماردلان منافق ، به لحظه مرگ و امكان رسوايى آنان در دنيا *
فكيف إذا توفّتهم . .. أم حسب الذين فى قلوبهم مرض أن لن يخرج اللّه أضغـنهم
در صورتى كه تهديد به افشاى كينه ها، مربوط به دنيا باشد و اين رسوايى نوعى كيفر به شمار آيد; از ارتباط اين آيه با «فكيف إذا توفّتهم الملائكة . ..» مى توان به مطلب بالا دست يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 79 - 9
9 ـ عذاب دردناك الهى ، كيفر منافقان استهزاگر
و لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 77 - 2
2 ـ ابتلاى قلب منافقان عهدشكن و بخيل به نفاقى مزمن ، كيفر خداوند براى آنان
فأعقبهم نفاقاً فى قلوبهم
برداشت فوق بر اين اساس است كه ضمير در «أعقب» به «اللّه» در فراز پيشين بازگردد; يعنى، خداوند منافقان را در پى شكستن عهدشان با او و امتناع ورزيدن از پرداخت زكات، به نفاق مزمنى گرفتار كرد كه تا روز قيامت از آن رهايى نخواهند يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 66 - 14
14 ـ منافقان توطئه گر ، مستحق كيفر و مجازات دنيوى اند و عدم اعمال آن نسبت به برخى از آنان از جانب خداوند ، به اقتضاى مصلحت است . *
إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين
مراد از عفو و عذاب، مى تواند بخشش و كيفر دنيوى باشد نه اخروى ; در اين صورت به حكم عقل، عفو از يك گروه به خاطر
مصلحتى صورت گرفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 77 - 2
2 ـ ابتلاى قلب منافقان عهدشكن و بخيل به نفاقى مزمن ، كيفر خداوند براى آنان
فأعقبهم نفاقاً فى قلوبهم
برداشت فوق بر اين اساس است كه ضمير در «أعقب» به «اللّه» در فراز پيشين بازگردد; يعنى، خداوند منافقان را در پى شكستن عهدشان با او و امتناع ورزيدن از پرداخت زكات، به نفاق مزمنى گرفتار كرد كه تا روز قيامت از آن رهايى نخواهند يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 52 - 8
8 ـ منافقان متخلف از جنگ ، مستحق و سزاوار مرگ
نحن نتربص بكم . .. بعذاب من عنده أو بأيدينا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 156 - 18
18 ـ مشركان ، مانعان زكات و منكران آيات الهى ، در خطر گرفتار شدن به عذاب خدا هستند .
قال عذابى أصيب به من أشاء و رحمتى . .. فسأكتبها للذين ... بايتنا يؤمنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 115 - 5
5 ـ منكران رسالت انبيا ، پس از مشاهده معجزات درخواستى ، سزاوار عذابى سهمگين
فمن يكفر بعد منكم فانى اعذبه عذاباً لا اعذبه احداً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 20 - 2
2- كيفر روى گردانى از آيين شرك در عصر اصحاب كهف ، سنگ سار شدن بود .
إنّهم إن يظهروا عليكم يرجموكم
از جمله معانى ذكر شده براى «رجم» سنگ سار كردن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 20،25،26،27
20 ـ سلاح بر گرفتن و ايجاد ناامنى در راه ها ـ همراه با قتل ، ـ محاربه با خدا و رسول و كيفر آن اعدام است .
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. ان يقتلوا
از امام جواد(ع) روايت شده كه در پاسخ از سؤال حكم فسادگرانى كه راه بر مردم بسته اند فرمود: . .. و ان كانوا اخافوا السبيل و قتلوا النفس امر بقتلهم ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 315، ح 91; تفسير برهان، ج 1، ص 467، ح 16.
25 ـ تبعيد محارب ( از محل ارتكاب جرم به شهرى ديگر ) و قطع معاشرت وى با مردم ، كيفر سلاح بر كشيدن بدون قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او ينفوا من الارض
از امام رضا(ع) درباره آيه فوق روايت شده: . .. و ان شهر السيف فحارب اللّه و رسوله و سعى فى الارض فساداً و لم يقتل و لم يأخذ المال ... ينفى من المصر الذى فعل فيه ما فعل الى مصر غيره و يكتب الى اهل ذلك المصر انه منفى فلا تجالسوه و لا تبايعوه و لا تناكحوه و لا تواكلوه و لا تشاربوه ... .
كافى، ج 7، ص 247، ح 8; نورالثقلين، ج 1، ص 623، ح 165.
26 ـ زندانى كردن ، كيفر ايجاد ناامنى در راه ها ، بدون قتل و غارت
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه . .. او ينفوا من الارض
از امام جواد(ع) روايت شده كه در پاسخ سؤال از حكم فسادگرانى كه راه بر مرم بسته اند فرمود: . .. فان كانوا اخافوا السبيل فقط و لم يقتلوا احداً و لم يأخذوا مالا امر بايداعهم الحبس فان ذلك معنى نفيهم من الارض ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 315، ح 91; تفسير برهان، ج 1، ص 467، ح 16.
27 ـ بريدن يك دست و يك پا از جهت مخالف و سپس به دار آويختن ، كيفر ايجاد ناامنى در راه ها به همراه قتل و غارت اموال
انما جزؤا الذين يحاربون اللّه و رسوله . .. و ارجلهم من خلف
از امام جواد(ع) روايت شده كه در پاسخ سؤال از حكم فسادگرانى كه راه بر مردم بسته اند فرمود: . .. و ان كانوا اخافوا السبيل و قتلوا النفس و اخذوا المال امر بقطع ايديهم و ارجلهم من خلاف و صلبهم بعد ذلك ... .
تفسير عياشى، ج 1، ص 315، ح 91; تفسير برهان، ج 1، ص 467، ح 16.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 99 - 3
3 ـ كفرپيشگان به پندار باطل ، خويشتن را از مكر خدا و كيفر هاى ناگهانى وى ايمن مى شمارند .
أفأمنوا مكر اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 34 - 10
10 ـ آنان كه طلا و نقره مى اندوزند و از انفاق آن در راه خدا ، امتناع مىورزند ، مستحق عذابى دردناكند .
و الذين يكنزون الذهب و الفضة و لا ينفقونها فى سبيل اللّه فبشرهم بعذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 77 - 17
17 ـ سوداگران عهد الهى و پيمان شكنان ، مستحق عذاب دردناك خداوند در قيامت
انّ الّذين يشترون . .. و لهم عذاب اليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 30 - 15
15 - كسانى كه از نگاه كردن به نامحرمان و شرمگاه ديگران ابايى ندارند ، به مجازات الهى تهديد شده اند .
قل للمؤمنين يغضّوا . .. إنّ اللّه خبير بما يصنعون
جمله «إنّ اللّه خبير بما يصنعون» ـ كه آگاهى همه جانبه الهى به بشر را يادآورى مى كند ـ هشدارى است به كسانى كه احكام يادشده را رعايت نكنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 30 - 15
15 - كسانى كه از نگاه كردن به نامحرمان و شرمگاه ديگران ابايى ندارند ، به مجازات الهى تهديد شده اند .
قل للمؤمنين يغضّوا . .. إنّ اللّه خبير بما يصنعون
جمله «إنّ اللّه خبير بما يصنعون» ـ كه آگاهى همه جانبه الهى به بشر را يادآورى مى كند ـ هشدارى است به كسانى كه احكام يادشده را رعايت نكنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 3
3 ـ سهيم بودن يهود زمان پيامبر (صلی الله علیه و آله) در گناه پدران خويش ( كشتار انبيا )
و قتلهم الانبيآء بغير حقّ . .. ذلك بما قدّمت ايديكم
بنابر اينكه خطاب در «ايديكم» به يهود عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله) باشد، جمله «ذلك بما قدّمت . .. » مى رساند كه آنان در گناه كشتن انبيا، كه به دست پدرانشان صورت گرفته، شريك هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 99 - 4
4 ـ اعمال و نيات پنهان و آشكار آدمى مورد محاسبه و جزاء و پاداش الهى
و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون
بيان آگاهى خداوند بر آشكار و نهان انسان هشدارى است به بندگان كه اعمال و رفتار و نيز نيات و حالات آنان محاسبه خواهد شد. و به مقتضاى آن به پاداش و يا سزاى لازم خواهند رسيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 235 - 18
18 ـ نيات سوء انسان ، مقتضى بازخواست الهى است .
و اعلموا انّ اللّه يعلم ما فى انفسكم فاحذروه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 115 - 3
3 ـ كيفر هاى الهى ، همواره پس از اتمام حجت است .
ما كان اللّه ليضل قوماً بعد إذ هديهم حتى يبين لهم ما يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 40 - 1
1 - هر يك از فرعون و هامان و قارون مناسب گناهشان كيفر شدند .
فكلاًّ أخذنا بذنبه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 14 - 4
4 - هتك حرمت پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، در پى دارنده عذابى بزرگ
لمسّكم فى ما أفضتم فيه عذاب عظيم
برداشت ياد شده، با توجه به اين نكته است كه موضوع آيه شريفه، ماجراى «افك» است و با حرمت پيامبر(صلی الله علیه و آله) ارتباط دارد كه ناخواسته از سوى مسلمانان، در معرض هتك حرمت قرار گرفته بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فيل - 105 - 5 - 7
7 - هجوم آورندگان به كعبه و حرمت شكنان آن ، در معرض عذابى سخت از جانب خداوند
فجعلهم كعصف مأكول
نقل داستان ابرهه، با جمله «ألم تر»، دل گرمى دادن به مؤمنان و تهديد كسانى است كه حرمت كعبه را پاس نمى دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 7
7 - گرفتن مو هاى بالاى پيشانى تكذيب گران دين و كشاندن ذليلانه آنان به سوى آتش ، كيفر مخالفت آنها با نماز ، هدايت و تقوا
ينهى . عبدًا إذا صلّى ... لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
«ناصية» به معناى انتهاى رستنگاه مو از قسمت جلو سر است، ريشه اين كلمه بر «علوّ» دلالت دارد و چون رستنگاه ناصيه
در قسمت بالاى سر است، اين نام را بر آن نهاده اند (مقاييس اللغة). قسمت جلو سر را نيز «ناصيه» گويند (تاج العروس). «نسفعن» ـ كه «نون تأكيد» آن به صورت تنوين نوشته مى شود ـ يعنى، چنگ مى زنيم و مى كشانيم و ممكن است به معناى «سياه مى كنيم»، «نشانه مى گذاريم» يا «به خوارى مى كشانيم» باشد. (برگرفته از قاموس)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 21 - 1
1 - تصميم سليمان ( ع ) به مجازات سخت هدهد در صورت عدم ارائه دليلى قابل قبول بر غيبت خويش
لأُعذّبنّه عذابًا شديدًا . .. أو ليأتينّى بسلطـن مبين
«سلطان» به معناى حجت و برهان است و «سلطان مبين»; يعنى، دليل روشن و قانع كننده.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 14 - 8
8 - خداوند ، بر قوم ثمود به جهت كشتن ناقه ، عذابى فراگير نازل كرده ، اعضاى بدن آنان را از هم متلاشى ساخت .
فدمدم عليهم ربّهم بذنبهم
اطلاق «دمدمة» ـ كه بر پوشاندن و فراگيرى دلالت دارد ـ بر هلاكت ثموديان، به جهت آن بود كه خداوند، آنان را با عذاب و هلاكت پوشاند (مقاييس). جمله «دمدمت الشىء» ـ كه گاهى با حرف «على» و گاهى بدون آن استعمال مى شود (قاموس) ـ زمانى كار برد دارد كه چيزى را به زمين كوبيده و آن را شكسته و قطعه هاى آن را پراكنده سازند. (صحاح اللغة)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 1،7
1 - در صورتى كه همسران پيامبر ، آشكارا كار زشتى انجام دهند ، كيفرشان دوچندان خواهد بود .
يـنساء النبىّ من يأت منكنّ بفـحشة مبيّنة يضـعف لها العذاب ضعفين
7 - « عن أبى جعفر ( ع ) قال : أجرها مرّتين و العذاب ضعفين كلّ هـذا فى الأخرة حيث يكون الأجر يكون العذاب . . . ;
از امام باقر(ع) روايت شده كه فرمود: پاداش دو برابر براى زنان پيغمبر، و عذاب دو برابر، هر دو در آخرت است. عذاب، در همان جا است كه پاداش هست».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 8
8- خداوند ، ستمگران و شريكان آنان را در ستم ، همسان كيفر مى دهد .
فأغرقنـه و من معه جميعًا
برداشت فوق، مبتنى بر اين است كه مراد از «و من معه» ياران و شريكان فرعون در ستم باشند نه صرفاً همراهان وى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 7،9
7- كيفر الهى به هنگام نزول ، فراگير همه ظالمان و همراهان و ياوران آنان است .
فأغرقنـه و من معه جميعًا
9- تأييد ، همراهى و تقويت عناصر فاسد و حاكميت هاى ظالم ، داراى فرجامى هلاكت بار و مشترك با آنها
فأغرقنـه و من معه جميعًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 9
9- تأييد ، همراهى و تقويت عناصر فاسد و حاكميت هاى ظالم ، داراى فرجامى هلاكت بار و مشترك با آنها
فأغرقنـه و من معه جميعًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 106 - 15
15 ـ هواپرستان و بدعتگزاران در جامعه اسلامى ، روسياهان در قيامت
فامّا الّذين اسودّت وجوههم
اميرالمؤمنين (ع): «فامّا الّذين اسودّت وجوههم . .. »، انهم اهل البدع و الاهواء من هذه الامة.
مجمع البيان، ج 2، ص 809 ; نورالثقلين، ج 1، ص 382، ح 325.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 179 - 10
10 ـ عالمان دينى دنيادوست و هواپرست و تكذيب كنندگان آيات الهى ، اهل دوزخند .
لكنه أخلد إلى الأرض و اتبع هوه . .. و لقد ذرأنا لجهنم كثيراً
برداشت فوق مقتضاى ارتباط آيه مورد بحث با آيات پيشين است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 37 - 15
15ـ پيروى از آرا و قوانين برخاسته از هوا هاى نفسانى ، با وجود احكام و قوانين قرآن ، موجب گرفتار شدن به عقوبتهايى از ناحيه خداوند است .
و لـئن اتبعت أهواءهم بعد ما جاءك من العلم مالك من الله من ولىّ و لاواق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 13 - 3
3 - تفتيدن بر آتش دوزخ ، جزاى كفر ، دروغ پردازى و ياوه سرايى عليه دين
قتل الخرّصون . .. يوم هم على النار يفتنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 43 - 13
13 - عذاب دردناك و شديد ، كيفر ياوه سرايى عليه رسولان الهى است .
ما قد قيل للرسل . .. ذو عقاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 87 - 6
6- گمان يونس ( ع ) به مجازات نشدن او از جانب خداوند ، در زمينه بيرون آمدنش از ميان قوم خود و هجرت به سرزمينى ديگر
فظنّ أن لن نقدر عليه
برداشت ياد شده مبتنى براين است كه «قدر» به معناى «قضا» و «حكم» باشد. گفتنى است كه ذيل آيه (إنّى كنت من الظالمين) مؤيد همين برداشت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 49 - 4
4 - هشدار خداوند به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، از گرفتار شدن به مجازات ترك اولى ، همچون يونس ( ع )
و لاتكن كصاحب الحوت . .. لنبذ بالعراء و هو مذموم
اين كه خداوند به پيامبر(صلی الله علیه و آله) هشدار داد كه مانند يونس مباش; اشاره به ترك اولى و مجازات آن دارد كه يونس(ع) گرفتار آن شده بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 56 - 1،3،4،5
1 ـ كافران ( يهوديان ) ، مشمول عذاب سخت خداوند در دنيا و آخرت
فاما الذين كفروا فاعذّبهم عذاباً شديداً فى الدنيا و الاخرة
3 ـ عدم تبعيّت يهود از حضرت عيسى ( ع ) ، موجب عذاب سخت آنان در دنيا و آخرت
فاما الذين كفروا فاعذّبهم عذاباً شديداً فى الدنيا و الاخرة
مصداق مورد نظر از جمله «فامّا الذين كفروا»، كافران به حضرت عيسى (ع) است.
4 ـ برترى پيروان عيسى ( ع ) بر يهوديان ، موجب عذاب سخن دنيوى يهوديان
و جاعل الذين اتبعوك . .. فاما الذين كفروا
بنابراينكه جمله «فاما الذين . .. »، به قرينه ذكر عذاب دنيوى، نتيجه جمله «جاعل الّذين ... » باشد; يعنى عذاب دنيوى يهود نتيجه تفوّق نصارا بر ايشان است.
5 ـ كافران ( يهوديان ) ، هيچ يار و ياورى در برابر عذاب الهى در دنيا و آخرت ندارند .
فاّما الذين كفروا . .. و ما لهم من ناصرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 88 - 3
3 ـ خداوند بدون مهلت و تأخير ، مرتدّان و كافران يهود و نصارا را عذاب مى كند .
لا يخفّف عنهم العذاب و لا هم ينظرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 105 - 16
16 ـ عذاب سخت اهل كتاب ( يهود و نصارا ) ، به خاطر تفرقه و اختلاف
و لا تكونوا كالذين تفرّقوا و اختلفوا من بعد ما جاءهم البيّنات و اولئك لهم عذاب ع
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 182 - 1،3
1 ـ عذاب سخت يهود در آخرت ، دستاورد اعمال نارواى آنان ( نسبت دادن فقر به خدا و كشتن انبيا )
ذوقوا عذاب الحريق. ذلك بما قدّمت ايديكم
3 ـ سهيم بودن يهود زمان پيامبر (صلی الله علیه و آله) در گناه پدران خويش ( كشتار انبيا )
و قتلهم الانبيآء بغير حقّ . .. ذلك بما قدّمت ايديكم
بنابر اينكه خطاب در «ايديكم» به يهود عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله) باشد، جمله «ذلك بما قدّمت . .. » مى رساند كه آنان در گناه كشتن انبيا، كه به دست پدرانشان صورت گرفته، شريك هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 183 - 19
19 ـ يهود عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله) با رضايت به كشتار انبيا توسط پيشينيان خود ، در حكم قاتلان انبيا
فلم قتلتموهم ان كنتم صادقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 153 - 17
17 ـ گرفتارى يهود به صاعقه ، از بينات الهى براى آنان
فأخذتهم الصعقة بظلمهم ثم اتخذوا العجل من بعد ما جاءتهم البينت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 14 - 14
14 ـ هشدار خداوند به مسلمانان با بيان مجازات يهود و نصارا به خاطر نقض پيمان الهى
فبما نقضهم ميثقهم . .. و من الذين قالوا إنّا نصرى اخذنا ميثقهم فنسوا
بيان مجازات مسيحيان و يهوديان به خاطر پيمان شكنى آنان پس از «اذكروا . .. ميثقه» (اى مسلمين پيمان الهى را به ياد داشته باشيد)، هشدارى است به مسلمانان كه مبادا همانند اهل كتاب پيمان الهى را نقض كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 49 - 22
22 ـ اراده خداوند به عذاب بسيارى از يهوديان و مسيحيان عصر پيامبر (صلی الله علیه و آله)
فان تولوا . .. ان يصيبهم ببعض ذنوبهم و إن كثيراً من الناس لفسقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 85 - 19،21
19 - سزاى يهوديانى كه پيمان هاى الهى را نقض كردند ، خوارى و خفت در دنياست .
إذ أخذنا ميثقكم . .. فما جزاء من يفعل ذلك منكم إلا خزى فى الحيوة الدنيا
«ذلك» اشاره به همه كارهايى است كه آيه شريفه از يهوديان نقل كرد و آنها را ناپسند شمرد; از جمله: پايبند نبودن به پيمانهاى الهى، كشتن همكيشان و . ..
21 - شديدترين عذاب هاى اخروى ، كيفر يهوديانى است كه پيمان هاى الهى را شكستند .
إذ أخذنا ميثقكم . .. و يوم القيمة يردون إلى أشد العذاب
اضافه «أشد» (سخت ترين) به «العذاب» اضافه صفت به موصوف است; يعنى، «العذاب الأشد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 57 - 1
1 ـ پيامبر (صلی الله علیه و آله) از جانب خدا فرمان يافت تا در صورت تسلط بر يهوديان پيمان شكن و جنگ آفرين ، آنان را به گونه اى مجازات كند كه زمينه پراكنده شدن ديگر دشمنان فراهم آيد .
فإما تثقفنهم فى الحرب فشردبهم من خلفهم
تشريد به معناى پراكنده ساختن و كوچ دادن است. «باء» در «بهم» سببيه است كه به دليل «فى الحرب» كلمه اى همانند قتل و يا مجازات در تقدير مى باشد. و مراد از «من خلفهم» يهود و يا ديگر دشمنانى است كه از مدينه و يا اطراف آن به فتنه گرى مى پرداختند. بنابراين جمله «فشردبهم» چنين معنا مى شود: اى پيامبر با مجازات سنگين كه بر يهوديان پيمان شكن تحميل مى كنى، ديگر دشمنان را متفرق ساز و پراكنده كن.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 81 - 7
7 - يهوديان ، در صورت انكار رسالت پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، براى هميشه به آتش دوزخ گرفتار خواهند شد .
أفتطمعون أن يؤمنوا لكم . .. من كسب سيئة ... هم فيها خلدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 79 - 12
12ـ مجازات بى گناهان به جاى مجرمان ، گناه و از مصاديق ظلم است .
قال معاذ الله . .. إنا إذًا لظـلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 75 - 7
7- لحظه مرگ ، سرآغاز كيفر اخروى مجرمان
لأذقنـك ضعف الحيوة و ضعف الممات
برداشت فوق، از تعبير «ممات» به جاى «آخرت» و «قيامت» استفاده شده است; يعنى، عذاب دو چندان در ايام مرگ خواهد بود چه در قيامت و چه پيش از آن.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 45 - 6
6 - لحظه مرگ ، لحظه آغاز مجازات كافران
فذرهم حتّى يلـقوا يومهم الذى فيه يصعقون
در صورتى كه «يومهم. ..» به معناى لحظه مرگ باشد; معناى آيه چنين مى شود: رهايى و آزادى كافران در زندگى دنيوى است و مرگ، پايانى بر اين رهايى مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 31 - 7
7 - عوامل طبيعى ، تحقق بخش اراده الهى در كيفر حق ستيزان
إنّا أرسلنا عليهم صيحة وحدة فكانوا كهشيم المحتظر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 38 - 3
3 - روح و فرشتگان ، كارگزاران رسيدگى به كيفر و پاداش بندگان در قيامت
يوم يقوم الروح و الملـئكة صفّـًا
صفّ بستن «روح» و «ملائكه»، حاكى از آمادگى آنان براى اجراى دستورات است. به قرينه آيات پيشين ـ كه سخن از كيفر و پاداش بندگان بود ـ محدوده مأموريت آنان، رسيدگى به امور بهشتيان و دوزخيان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 11
11 - دنيا ، فاقد گنجايش و امكانات لازم براى جزاى اعمال آدميان است .
الساعة ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
ضرورت برپايى قيامت براى تحقق جزا، اشاره به اين نكته دارد كه ظرف دنيا گنجايش جزا دادن به تلاش هاى خوب و بد را ندارد، لذا روز ديگر و شرايط ديگرى بايد فراهم گردد تا «جزا» بتواند تحقق يابد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 47 - 1
1 - ناتوانى همگان از نجات پيامبر (صلی الله علیه و آله) از كيفر الهى ، در صورت دروغ بستن آن حضرت بر خداوند
فما منكم من أحد عنه حـجزين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 151 - 3
3 ـ كيفر خوار كننده الهى ، در انتظار كافران به خدا و پيامبران اوست .
و أعتدنا للكفرين عذاباً مهيناً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 2 - 45،47
45 ـ كيفر و مجازات خداوند ، شديد است .
إنّ اللّه شديد العقاب
47 ـ همكارى در گناه و تجاوز ، گناهى بزرگ و موجب كيفر و مجازاتى سخت
و لاتعاونوا على الاثم و العدون . .. إنّ اللّه شديد العقاب
تهديد به عذاب شديد، نشانه بزرگى گناه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 1،7
1 ـ كشتن نابحق يك انسان ، گناهى بزرگ و داراى كيفر و مجازاتى بسيار سنگين
انه من قتل نفساً . .. فكانما قتل الناس جميعاً
همسنگى كشتن يك انسان با كشتن تمامى مردم، مى تواند كنايه از شدت مجازات باشد.
7 ـ كيفر سنگين براى قتل و آدمكشى ، زمينه پرهيز انسان ها از ارتكاب آن
و من اجل ذلك كتبنا على بنى اسرءيل انه من قتل . .. فكانما قتل الناس جميعاً
«من اجل ذلك . ..» به اين معناست كه خداوندبا توجه به آدمكشى قابيل و پيامدهاى شوم آن، بنى اسرائيل را به مجازاتى سنگين تهديد كرد تا از تكرار چنين جنايتهايى باز دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 33 - 12،16
12 ـ كيفر هاى ويژه محاربان مفسد ، كيفرهايى خوار كننده و ذلت آور
ذلك لهم خزى فى الدنيا
16 ـ مجازات دنيوى محاربان و فسادانگيزان در مقايسه با مجازات اخروى آنان ، بسى اندك و ناچيز است .
ذلك لهم خزى فى الدنيا و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
تصريح به بزرگى عذاب محاربان در آخرت در مقابل كيفر دنيوى آنان، گوياى برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 41 - 42
42 ـ خوارى و رسوايى در دنياو عذاب بزرگ آخرت ، كيفر منافقان و يهوديان شتابگر در كفر
من الذين قالوا ءامنا بافواههم . .. لهم فى الدنيا خزى و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 60 - 20
20 ـ عقوبت سنگينتر ، بازتاب ضلالت افزونتر
قل هل انبئكم بشرّ من ذلك مثوبة . .. اضل عن سواء السبيل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 23
23 ـ گفتن سخن ناحق درباره خداوند، عقوبت سنگين در پى دارد.
بما كنتم تقولون على الله غير الحق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 157 - 14
14 ـ خداوند، مانعان راه ايمان را به كيفرى سخت مبتلا خواهد ساخت.
سنجزى الذين يصدفون عن ءايتنا سوء العذاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 14 - 4
4 ـ آتش دوزخ كيفرى بس سهمگينتر از عقوبت هاى الهى در دنيا
ذلكم فذوقوه و أن للكفرين عذاب النار
استفاده از كلمه ذوق (چشيدن) درباره عذاب دنيا، در مقابل عذاب دوزخ، بيانگر اين است كه عقوبتهاى دنيوى تنها مضمضه اى از عقوبت و مقدمه اى براى عذاب اصلى و كامل كه همان عذاب دوزخ است، مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 48 - 18،20
18 ـ عقوبت هاى خداوند همواره شديد و سهمگين است .
و اللّه شديد العقاب
20 ـ شيطان معتقد به خداوند و آگاه به شدت عقوبت هاى وى
و اللّه شديد العقاب
مقتضاى سياق اين است كه گفته شود جمله «و اللّه شديد العقاب» سخن شيطان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 52 - 5،8،10
5 ـ خداوند فرعونيان و همه كافران پيش از آنان را به سبب گناهانشان به كيفرى شديد گرفتار ساخت .
فأخذهم اللّه بذنوبهم إن اللّه قوى شديد العقاب
8 ـ خداوند ، نيرومند و داراى عقاب شديد است .
إن اللّه قوى شديد العقاب
10 ـ گرفتارى فرعونيان و كافران پيش از آنها به كيفر هاى شديد الهى ، نمودى از توانمندى خداوند است .
فأخذهم اللّه بذنوبهم إن اللّه قوى شديد العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 4
4 ـ همسانى منافقان و كافران ، در استحقاق كيفر شديد و مستمر خداوند در قيامت
وعد اللّه المنفقين و المنفقت و الكفار نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 74 - 23،25
23 ـ تهديد أكيد خداوند بر كيفر سخت دنيوى و اخروى منافقان صدر اسلام ، در صورت امتناع آنان از توبه و پافشارى بر مواضع كفرآميز توطئه گرانه خود
فإن يتوبوا . .. و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
25 ـ روى گردانى از حق و اصرار بر كفر و ارتداد ، مستلزم كيفر شديد دنيوى و اخروى است .
و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 20 - 9
9 ـ خداوند ، مشركان بهانه جوى عصر بعثت را به كيفرى سخت و قريب الوقوع تهديد كرد .
و يقولون لو لا أنزل عليه ءاية من ربه . .. فانتظروا
امر در «انتظروا» مى تواند براى تهديد (تهديد به عذاب) و به كارگيرى ماده «انتظار» بيانگر قريب الوقوع بودن عذاب باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 13 - 25
25ـ « فى مجمع البيان فى قوله : « شديد المحال » أى شديد الأخذ ، عن على ( ع ) ;
در مجمع البيان درباره سخن خدا: «شديدالمحال» از على(ع) روايت شده: مراد سخت عقوبت كردن اوست».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 32 - 8
8ـ عقوبت هاى الهى سخت و سهمگين است .
فكيف كان عقاب
استفهام در جمله فوق براى تعجّب و حاكى از شدت عقوبت است. كسره «باء» در عقابِ گوياى حذف «ياء» متكلم است ; يعنى «عقابى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 96 - 3
3- مشركان استهزاگر پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، به كيفر شديدى تهديد شدند .
المستهزءين. الذين يجعلون مع الله إلـهًا ءاخر فسوف يعلمون
جمله «فسوف يعلمون» (به زودى خواهند دانست) در مقام تهديد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 4
4- عقوبت افترا به خدا و شرك ، به قدرى شديد و سنگين است كه در صورت وقوع ، همه جنبندگان را فرا مى گيرد .
بربّهم يشركون . .. كنتم تفترون . و يجعلون لله البنـت ... و لو يؤاخذ الله الناس ب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 88 - 4
4- رواج دادن فساد در جامعه ، داراى كيفرى فزون تر از آلودگى به فساد است .
الذين كفروا و صدّوا عن سبيل الله زدنـهم عذابًا فوق العذاب بما كانوا يفسدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 69 - 5
5- گردن فرازى ( استكبار ) در برابر خداوند رحمان ( گسترده مهر ) ، كارى بس ناروا و درپى دارنده عقوبتى سنگين است .
أيّهم أشدّ على الرحمن عتيًّا
مطرح ساختن نام «رحمان» ـ كه بيان كننده رحمت عام و گسترده خداوند است ـ در كنار عصيان و استكبار برخى از مردمان، مى تواند بيانگر شدّت پستى و ناروايى استكبار در برابر او باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 70 - 2
2- تفاوت مراتب مستكبران و عصيان گران در استحقاق آتش دوزخ
على الرحمن عتيًّا . ثمّ لنحن أعلم بالذين هم أولى بها صليًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 20 - 5
5 - وضع كيفر سخت براى اشاعه دهندگان فحشا و افشاى چهره توطئه گران « افك » ، از جلوه هاى فضل و رحمت خدا بر مسلمانان صدراسلام
و لولا فضل اللّه عليكم و رحمته
برداشت ياد شده، به خاطر اين است كه آيه شريفه، دهمين و آخرين آيه اى است كه درباره ماجراى «افك» نازل گرديد و قهراً ارتباط نزديكى با اين ماجرا دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 156 - 4،5
4 - تهديد ثموديان از سوى صالح ( ع ) ، به عذاب و كيفر سخت الهى در صورت رساندن هرگونه گزندى به ناقه
و لاتمسّوها بسوء فيأخذكم عذاب يوم عظيم
5 - مبارزه خصمانه با معجزات الهى ، درپى دارنده كيفرى سخت
و لاتمسّوها بسوء فيأخذكم عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 203 - 2
2 - كيفر دردناك الهى ، زداينده غفلت و سرمستى مجرمان
فيأتيهم بغتة و هم لايشعرون . فيقولوا هل نحن منظرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 227 - 14
14 - ترويج باطل و مبارزه با دين در قالب شعر ، ظلم بوده و داراى عقوبتى سخت است .
و الشعراء يتّبعهم الغاون . .. و سيعلم الذين ظلموا أىّ منقلب ينقلبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 3
3 - رفتار انسان و استحقاق وى براى كيفر و پاداش ، اساس و مبناى جزاى الهى در آخرت
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
از اين كه خداوند در پاداش و كيفر، مسأله كسب و تلاش انسان را مطرح ساخته است (بما كسبت) استفاده مى شود كه همين اساس پاداش و كيفر آدميان است; نه چيز ديگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 43 - 9،11،16
9 - پروردگار ، هم داراى بخشايش و هم داراى عقابى دردناك است .
إنّ ربّك لذو مغفرة و ذو عقاب أليم
11 - حق گرايان برخوردار از مغفرت الهى ، و ملحدان و حق ناپذيران رويارو با مجازات دردناك او
مايقال لك إلاّ ما قد قيل للرسل . .. إنّ ربّك لذو مغفرة
در آيات پيشين، قرآن پيامى حق معرفى شده است كه ملحدان با ايجاد شبهه در آن سعى مى كردند پيامبر(صلی الله علیه و آله) را مورد انكار قرار دهند. اكنون در اين آيه خداوند به غفران و عقاب خود اشاره كرده كه غفران منطبق بر حق گرايان و عقاب درباره ملحدان است.
16 - توجه به رحمت گسترده و عقاب شديد خداوند ، زمينه ساز بازگشت انسان از مخالفت با حق
إنّ ربّك لذو مغفرة و ذو عقاب أليم
چنانچه جمله «إنّ ربك . ..» مربوط به مخالفان پيامبران باشد، از توجه دادن خداوند به مغفرت و عقاب خويش، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 27 - 3
3- كيفر سخت منافقان به هنگام مرگ ، براساس علم الهى به نهان كارى هاى خائنانه آنان
و اللّه يعلم إسرارهم . فكيف إذا توفّتهم الملـئكة
از ارتباط عبارت «فكيف إذا. ..» ـ كه بيانگر كيفر سخت منافقان است ـ با ذيل آيه قبل (واللّه يعلم إسرارهم) استفاده مى شود كه علم و آگاهى خداوند، پشتوانه كيفر منافقان به هنگام مرگ شان، خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 16 - 15
15 - بازگشت به گناه ، پس از اظهار توبه ، داراى عقوبتى سنگين *
و إن تتولّوا كما تولّيتم من قبل يعذّبكم عذابًا أليمًا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه سنگينى كيفر متخلّفان از آن جهت باشد كه اينان پس از تخلّف نخست، اظهار پشيمانى كردند و اين بار بر آنان اتمام حجت شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 60 - 3،5
3 - قيامت ، روزِ سختِ كيفر الهى ، براى كافران ستم پيشه
للذين ظلموا . .. فويل للذين كفروا من يومهم الذى يوعدون
مراد از «يومهم. ..»، مى تواند روز قيامت و يا روز نزول عذاب بر كافران در دنيا باشد. برداشت بالا بر پايه احتمال اول است.
5 - كافران ، در معرض عذاب دنيوى ، افزون بر كيفر سخت و حتمى آخرت
فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا مثل ذنوب أصحـبهم . .. فويل للذين كفروا من يومهم الذى يوع
در صورتى كه «يومهم. ..» نظر به روز قيامت و آيه قبل (مثل ذنوب أصحابهم) نظر به كيفرهاى دنيوى داشته باشد، برداشت بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 47 - 7
7 - كيفر هاى دنيوى و برزخى كافران ، سبك تر از كيفر اخروى آنان *
و إنّ للذين ظلموا عذابًا دون ذلك
برداشت ياد شده بنابراين نكته است كه «دون» به معناى پايين تر و خفيف تر باشد و «دون ذلك» اشاره به عذاب دنيوى يا برزخى داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 4 - 9
9 - معارضه و ستيز با خداوند ، داراى كيفرى سخت و سهمگين
و من يشاقّ اللّه فإنّ اللّه شديدالعقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 7 - 16،17،18
16 - كيفر و مجازات الهى ، سخت و سهمگين است .
إنّ اللّه شديد العقاب
17 - بى تقوايان و مخالفت كنندگان با پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، داراى كيفرى شديد
و ما ءاتيكم الرسول فخذوه . .. و اتّقوا اللّه إنّ اللّه شديد العقاب
18 - توجه به كيفر هاى شديد الهى ، زمينه ساز گرايش به تقوا و عدم مخالفت با خدا و رسول او
و ما ءاتيكم الرسول . .. و اتّقوا اللّه إنّ اللّه شديد العقاب
از اين كه خداوند پس از «اتّقوا اللّه» شدت عقاب خويش را يادآور شده است; نكته بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عبس - 80 - 17 - 6،7
6 - كفران نعمت ، مايه استحقاق شديدترين عقوبت ها است .
قتل الإنسـن ما أكفره
مراد از «كفر» در «ماأكفره» ممكن است كفران نعمت هاى خداوند باشد كه آيات بعد به بعضى از آنها اشاره دارد. نفرين «قتل الإنسان» در معناى عرفى آن ـ كه بيان استحقاق شديدترين عقوبت ها مى باشد ـ استعمال شده است.
7 - كسانى كه خود را از رهنمود هاى خداوند و تذكرات قرآن بى نياز مى پندارند ، كافر و سزاوار سخت ترين كيفرهايند .
قتل الإنسـن ما أكفره
اين آيه و آيات بعد را مى توان با آيات پيشين، مرتبط دانست; در اين صورت حرف «ال» در «الإنسان» عهد ذكرى بوده و اشاره به «من استغنى» در آيات قبل خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 10 - 1
1 - خداوند ، فرعون را به سختى كيفر داد .
ألم تر كيف فعل ربّك . .. و فرعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 15 - 5
5 - خداوند ، مخالفان پيامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت تداوم بر مخالفت با نماز ، هدايت و تقوا ، به مؤاخذه اى سخت تهديد كرد .
لئن لم ينته لنسفعًا بالناصية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 60 - 1،4
1 ـ افترا و دروغ بستن به خداوند ، مجازاتى بسيار سخت و فوق تصور را در قيامت ، در پى خواهد داشت .
و ما ظن الذين يفترون على اللّه الكذب يوم القيمة
4 ـ خداوند ، مشركان صدر اسلام رابه خاطر افترا بستن و تحريم حلال ها ، به كيفر سخت قيامت تهديد كرد .
فجعلتم منه حراماً و حللا . .. و ما ظن الذين يفترون على اللّه الكذب يوم القيمة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 43 - 4
4- ظلم ، گناهى بزرگ و نابخشودنى و موجب كيفر سخت الهى در قيامت است .
يعمل الظـلمون . .. ليوم تشخص فيه الأبصـر . مهطعين مقنعى رءوسهم لايرتدّ إليهم طرف
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 42 - 8
8- كيفر ستمگران در قيامت بسيار شديد و هولناك است .
و لاتحسبنّ الله غـفلاً عمّا يعمل الظـلمون إنما يؤخّرهم ليوم تشخص فيه الأبصـر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 81 - 6
6 ـ مشركان به سبب شريك پنداشتن براى خداوند مستحق آسيب و كيفر هستند.
فأى الفريقين أحق بالأمن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 165 - 9،10
9 ـ عقوبتهاى الهى سريع و بدون تأخير دامنگير مستحقان كيفر مى شود.
إن ربك سريع العقاب
10 ـ عقوبتهاى الهى در انتظار كسانى است كه در آزمون الهى ناموفق باشند.
ليبلوكم فى ما ءاتيكم إن ربك سريع العقاب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 30 - 12
12 ـ يهود و نصارا ، به دليل اعتقاد شرك آميزشان ( فرزند خدا خواندن عزير و مسيح ) مستحق كيفر مرگ
و قالت اليهود عزير ابن اللّه . .. قتلهم اللّه أنى يؤفكون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 66 - 8
8 ـ سردمداران جريان نفاق و عاملان اصلى جرم و تبهكارى در جامعه ، غير قابل بخشش و مستحق مجازات
إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين
تعليل عذاب دسته اى از منافقان، به اينكه اينان گروه مجرم و تبهكارند ـ در برابر عفو گروهى ديگر ـ مى تواند گوياى اين
حقيقت باشد كه: سردمداران جريان نفاق و عاملان اصلى جرم، شايسته بخشش نبوده و بايد مجازات شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 4
4 ـ همسانى منافقان و كافران ، در استحقاق كيفر شديد و مستمر خداوند در قيامت
وعد اللّه المنفقين و المنفقت و الكفار نار جهنم خلدين فيها هى حسبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 66 - 14
14 ـ منافقان توطئه گر ، مستحق كيفر و مجازات دنيوى اند و عدم اعمال آن نسبت به برخى از آنان از جانب خداوند ، به اقتضاى مصلحت است . *
إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين
مراد از عفو و عذاب، مى تواند بخشش و كيفر دنيوى باشد نه اخروى ; در اين صورت به حكم عقل، عفو از يك گروه به خاطر مصلحتى صورت گرفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 6
6- مهلت يافتن گنه كاران و تأخير مجازات ايشان ، به معناى ايمنى ابدى آنان از كيفر نيست .
لو يؤاخذهم . .. بل لهم موعد لن يجدوا من دونه موئلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 4 - 4،9
4 - پندار كافران براى رهايى از كيفر الهى ، پندارى خام و باطل است .
أم حسب الذين يعملون السيّئات أن يسبقونا
9 - پندار امكان گريز از مجازات الهى ، پندارى ناشايست است .
أم حسب الذين يعملون السيّئات أن يسبقونا ساء ما يحكمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 10
10 ـ برخى از مسلمانان و گروهى از اهل كتاب ، به گزاف آرزومند معاف بودن از جزاى اعمال زشت خويش
ليس بامانيكم . .. من يعمل سوءاً يجز به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 10
10 - دنيا ، محل تلاش و آخرت جاى كيفر و پاداش و مواجه شدن با نتيجه تلاش است .
إنّ الساعة ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 7
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 20 - 15
15 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش الهى
و فى الأخرة عذاب شديد و مغفرة من اللّه و رضون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 35 - 3
3 - دنيا ، محل تلاش و آخرت ، جاى بهره مندى از تلاش ها است .
فإذا جاءت الطامّة الكبرى . يوم يتذكّر الإنسـن ما سعى
بيان «يادآورى اعمال در قيامت»، صرفاً به منظور خبر از آينده نيست; بلكه بشارت دادن و انذار انسان ها نسبت به فرجام اعمالشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 111 - 10
10- دنيا ، ميدان عمل و آخرت صحنه دريافت پاداش و كيفر است .
يوم تأتى . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 40 - 7
7 ـ مشركان ، هيچ اعتقادى به روز رستاخيز و انتظار كيفر و پاداش الهى در آن روز را نداشته اند .
بل كانوا لايرجون نشورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 42 - 6،7
6 - مشركان ، منكر كيفر و عذاب در قيامت
ذوقوا عذاب النار الّتى كنتم بها تكذّبون
7 - تكذيب وجود عذاب و كيفر در قيامت از سوى مشركان ، امرى هميشگى است .
ذوقوا عذاب النار الّتى كنتم بها تكذّبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 2
2 - شرك پيشگان صدراسلام ، منكر هر گونه كيفر و پاداش پس از مرگ
فلولا إن كنتم غير مدينين
خطاب در آيه شريفه متوجه كسانى است كه مرگ را پايان زندگى دانسته و درباره كيفر و پاداش پس از مرگ، موضع انكارآميز داشتند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 1 - 1
1 - گروهى از مدعيان اسلام در عصر بعثت ، جزاى اخروى را دروغ دانسته ، آن را تكذيب مى كردند .
الذى يكذّب بالدين
«دين»، به معناى جزا است و در معانى «عادت»، «عبادت»، «حساب»، «طاعت»، «سيرت» و «ملّت» نيز به كار مى رود (قاموس). آيات بعد ـ كه درباره نمازگزاران و رياكاران سخن مى گويد ـ قرينه بر اراده معناى «جزا» و «حساب» است. از كلمات «مصلّين» و نظاير آن ـ كه جمع آمده است ـ استفاده مى شود كه مراد از «الذى» در اين آيه، جنس است; هرچند در شأن نزول ها بر افرادى نظير وليد و ابوسفيان، تطبيق داده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - شمس - 91 - 11 - 5
5 - قوم ثمود ، كيفر هاى طغيان را دروغ انگاشته ، تهديد هاى الهى را تكذيب كردند .
كذّبت ثمود بطغويها
كلمه «طغواها»، مى تواند قرينه بر مراد از «كذّبت» باشد; يعنى، ثموديان هشدارهاى رسول الهى درباره عواقب طغيان را تكذيب مى كردند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 12 - 4
4 - گنه كاران و تكذيب كنندگان كيفر هاى اخروى ، در قيامت به كيفر گناه و تكذيب خود گرفتار خواهند شد .
بل تكذّبون بالدين . .. يعلمون ما تفعلون
مطرح ساختن كتابت و علم كاتبان ـ به قرينه «بل تكذّبون بالدين» ـ هشدارى به تكذيب گران است كه عمل آنان بى كيفر نخواهد ماند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 20 - 5
5 - منكران معاد ، پيش از برپايى قيامت و روبه رو شدن با مجازات الهى ، درباره آن آگاهى و سابقه ذهنى دارند .
و قالوا يـويلنا هـذا يوم الدين
برداشت ياد شده مبتنى بر اين فرض است كه جمله «هذا يوم الدين» ادامه سخنان منكران معاد باشد. در اين صورت سخن گفتن از روز جزا با اسم اشاره «هذا»، مى تواند حاكى از مطلب بالا باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 225 - 6
6 ـ نيّت ، ملاك ثواب و عقاب عمل
لا يؤاخذكم اللّه باللغو فى ايمانكم و لكن يؤاخذكم بما كسبت قلوبكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 5
5 ـ عملكرد مردم ، تعيين كننده كيفر و جزاى الهى است ، نه صرف انتساب به مكتب و يا دينى خاص !
ليس بامانيكم و لا امانى أهل الكتب من يعمل سوءاً يجز به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 18 - 3
3 - ايمان و فسق دنيوى ، ملاك پاداش و كيفر اخروى است .
أفمن كان مؤمنًا كمن كان فاسقًا لايستوون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 7 - 20
20 - تأثير انگيزه ها و نيت هاى انسان ها در اعمالشان و نيز در چگونگى و ميزان كيفر و پاداش آنان
فينبّئكم بما كنتم تعملون إنّه عليم بذات الصدور
خداوند به جاى آن كه بفرمايد: من به اعمال پنهانى آنان آگاهم، فرمود: به باطن و ضمير آنان آگاه هستم. اين تعبير مى تواند اشاره به حقيقت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 4
4 - پاداش و كيفر الهى ، بر محور عملكرد نيك و بد آدمى قرار دارد .
ليجزى الذين أســوا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 4
4 - كيفر و پاداش اشخاص در قيامت و داورى درباره آنان ، بر پايه شهادت و گواهى اعضا و جوارح ( زبان ، دست و پاى ) خود آنها خواهد بود .
يوم تشهد عليهم ألسنتهم . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جمله «يومئذ يوفّيهم اللّه» استئناف بيانى است و پاسخ به اين سؤال است كه گواهى زبان، دست و پا بر اعمال انسان ها، براى چه منظورى است؟ پاسخ آيه شريفه اين است كه اين گواهى، به منظور اعطاى جزاى كامل و عادلانه مى باشد و اين جزا بر پايه همين گواهى استوار است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 54 - 3
3 - مقدار مجازات الهى در قيامت ، بسته به ميزان اعمال انسان ها و متناسب با كم و كيف آنها است .
و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون
در برداشت ياد شده «ما» در «ما كنتم» مجرور به مضاف محذوف دانسته شده و تقدير آن مى تواند چنين باشد: «و لاتجزون إلاّ على وفاق ما كنتم تعملون و على مقداره».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 5
5 - عمل و رفتار انسان ، مبناى داورى خداوند و ملاك جزاى او در قيامت است .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 2
2 - عمل و نوع رفتار آدمى ، معيار كيفر و جزاى اخروى او است .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 51 - 11
11 - كيفر و پاداش انسان ها در قيامت ، مستند به گواهى شاهدان است .
يوم يقوم الأشهـد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 2
2 - مجازات و پاداش اخروى ، بر محور عملكرد خود انسان است .
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
ضمير «ه» در «يجزاه» به «سعى» بازمى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 7 - 3
3 - درجات آتش جهنم در قيامت ، براساس باور ها و نيت هاى انسان شكل مى يابد .
الّتى تطّلع على الأفئدة
«إطّلع على الشىء»; يعنى، آن را دانست (لسان العرب). مفاد آيه شريفه ـ براساس اين معنا ـ آگاهى آتش جهنم از محتواى قلب ها است. اين آگاهى، ممكن است كنايه از تفاوت وضع دوزخيان با يكديگر باشد كه آتش جهنم با هر كس، متناسب با محتواى قلب او رفتار خواهد كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 40 - 14
14 - كيفر هاى كافران در آخرت ، بر پايه كردار آنان در دنيا است .
ما قدّمت يداه و يقول الكافر يـليتنى كنت تربًا
ملاك كيفر عمل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 12 - 3
3 - پاداش و كيفر اعمال در قيامت ، براساس نامه عمل و كردار انسان در دنيا است .
يعلمون ما تفعلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 27 - 4
4 - بدترين عملكرد كافران ، مبناى مؤاخذه و مجازات الهى نسبت به آنان است .
و لنجزينّهم أسوأ الذى كانوا يعملون
برداشت ياد شده مبتنى بر اين نكته است كه «أسوء» منصوب به نزع خافض و به تقدير «لنجزينّهم على أسوء الذى كانوا يعملون» باشد; يعنى، ما بى ترديد در مقابل بدترين عملشان كيفر خواهيم داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 74 - 2
2 - تأخير كيفر مجرمان و اعطاى مهلت به آنان ، ناشى از فضل و رحمت الهى است نه معلول نا آگاهى او به اسرار و اعمال زشت آنها .
و يقولون متى هـذا الوعد. .. و إنّ ربّك لذو فضل... و إنّ ربّك ليعلم
از ارتباط اين آيه با دو آيه پيشين، استفاده مى شود كه نازل نشدن عذاب بر كافران، نتيجه فضل خدا است; نه اين كه او از سخنان گستاخانه و تعجيل آنان در عذاب بى اطلاع بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 159 - 8
8 ـ خداوند تعيين كننده كيفر و سرنوشت شوم خلافكاران و تفرقه افكنان
إنما أمرهم إلى الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 52 - 7،10
7- جزا دادن به بندگان ( كيفر و پاداش ) ، حق اختصاصى و دائمى خداوند است .
و له الدين واصبًا
«دين» داراى چند معناست و از جمله آنها جزاست. برداشت فوق بر اساس اين معنا مى باشد.
10- در انحصار خداوند بودن جزا ( كيفر و پاداش ) ، مقتضى اختصاص دادن ترس ، به ترس از او
و له الدين واصبًا أفغير الله تتّقون
به تناسب موضوع (توبيخ ترس از غير خدا)، احتمال دارد مراد از «الدين» جزا باشد. اينكه ترس از غير خدا مورد سرزنش قرار گرفته ممكن است به خاطر اين باشد كه جزا منحصراً در اختيار خداوند است و در اين صورت، جايى براى ترس از غير خدا نمى ماند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 37 - 10
10 - خداوند ، تنها تصميم گيرنده صحنه هاى آخرت و كيفر و پاداش مردم
لايملكون منه خطابًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 8
8 - كيفر و پاداش در سراى آخرت در اختيار خداوند است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 2
2 - پاداش الهى در جهان آخرت ، براساس فضل و احسان و كيفر او ، برپايه عدل و انصاف خواهد بود .
من جاء بالحسنة فله خير منها و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تحريم - 66 - 7 - 5
5 - مجازات انسان ها در قيامت ، بازتاب و محصول كردار دنيايى خود آنان است .
إنّما تجزون ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 46 - 2
2 - بدكاران ، گرفتار پيامد اعمال ناشايست خويش اند .
من أساء فعليها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 61 - 13
13- تعيين اجل مقرر براى انسان ها و تصميم به مؤاخذه و عقوبت كردن ظالمان و يا تأخير آن ، به دست خداوند است .
و لو يؤاخذ الله الناس . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 59 - 3
3 - نقش خود ظالمان در ابتلا به كيفر و نقمت ، به جاى بهرهورى از روزى و نعمت خداوند
إنّ اللّه هو الرزّاق . .. فإنّ للذين ظلموا ذنوبًا
از اين كه «ظلم» به خود افراد نسبت داده شده و كيفر به عنوان پيامد كار خودشان، مطرح گشته است، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 39 - 18
18 - خداوند ، پاداش عمل مؤمنان را بر اساس تفضل خويش و كيفر كافران را بر پايه عدل مى دهد .
رجال . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا و يزيدهم من فضله ... و الذين كفروا ... فوف
برداشت ياد شده، از مقايسه ميان دو گونه برخورد خداوند با مؤمنان و كافران به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 188 - 3
3 - كيفر كافران و نوع ، زمان و مقدار آن در اختيار خداوند است ; نه به اقتراح كافران .
فأسقط علينا كسفًا . .. قال ربّى أعلم بما تعملون
تعبير «ربّى أعلم. ..» در پاسخ درخواست كافران، در بر دارنده اين معنااست كه چون خداوند از هر كس به اعمال بندگان داناتر است; پس تنها او است كه نوع، زمان و مقدار كيفر آنان را تعيين مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 9 - 7
7 - عزت و حكمت الهى ، مقتضى كيفر كافران و پاداش مؤمنان است .
فبشّره بعذاب أليم . .. لهم جنـّـت النعيم ... و هو العزيز الحكيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 14 - 5
5 -اراده و مشيت خداوند ، در غفران يا كيفر كافران بى هيچ گونه معارضى ، تحقق مى پذيرد .
و للّه ملك السمـوت و الأرض يغفر لمن يشاء و يعذّب من يشاء
از ارتباط «للّه ملك. ..» با «يغفر لمن...» استفاده مى شود كه مشيّت الهى معارض ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 106 - 2
2 ـ كيفر گنهكاران يا بخشودن خطاى آنان ، مبتنى بر مشيت الهى
و ءاخرون مرجون لأمر اللّه إما يعذبهم و إما يتوب عليهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 28 - 3
3 - ربوبيت الهى ، مقتضى كيفر دادن گناه كاران است .
إنّ عذاب ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 6 - 5
5 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، فقط تبليغ كننده پيام وحى بود ; نه مجازات كننده مشركان و تحقق بخشنده به انذار ها .
و قالوا . .. فاعمل إنّنا عـملون . قل إنّما أنا بشر مثلكم يوحى إلىّ
يكى از احتمال ها در تفسير «فاعمل»، اين است كه مشركان، به پيامبر(صلی الله علیه و آله) اعلام كردند كه او مى تواند به وعيدهاى خود جامه عمل بپوشاند; ولى خداوند در مقابل آنان اعلام مى دارد كه كار پيامبر، تبليغ رسالت است; نه مجازات مشركان.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 55 - 8
8- ايمان و استغفار ، مانع نزول عذاب و كيفر الهى است .
و ما منع الناس أن يؤمنوا إذ جاءهم الهدى و يستغفروا ربّهم إلاّ أن تأتيهم سنّة الأ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 27 - 13
13 - خويشاوندى با پيامبران ، نمى تواند مايه مصونيت از كيفر الهى گردد .
فاسلك فيها . .. إلاّ من سبق عليه القول منهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 7 - 4
4 - توجّه به آفرينش نيكوى انسان ها و سقوط و انحراف برخى از آنان ، دستاويزى براى تكذيب دين و كيفر هاى اخروى ، باقى نمى گذارد .
فما يكذّبك بعد بالدين
حرف «فاء» در «فما يكذّبك» و نيز كلمه «بعد»، اين آيه را بر آيات پيشين، تفريع كرده است; يعنى، آيا وجود كسانى كه در «أحسن تقويم» بوده و خود را به «أسفل سافلين» سقوط داده اند; دليل ضرورت دين براى پيشگيرى از آن سقوط و ضرورت روز جزا، براى كيفر آن منحرفان نيست؟!
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 45 - 8
8 - سنت امهال ، مانع از كيفر دنيوى كافران است .
و لولا كلمة سبقت من ربّك لقضى بينهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 91 - 10
10ـ عزت و احترام قبيله شعيب در نزد مردم مدين ، مانع آنان از كيفر دادن و سنگسار كردن آن حضرت
و لولا رهطك لرجمنـك
از آن جا كه مردم مدين تصريح مى كنند كه شعيب(ع) در ميان آنان ضعيف است، معلوم مى شود مقصود آنان از «لولا رهطك» اين معنا نيست كه آنان توان مقابله با خاندان او را ندارند; بلكه ـ به قرينه «ما أنت علينا بعزيز» و «أرهطى أعز. ..» در آيه بعد ـ مراد از «لولا رهطك»، «لولا عزة قومك و كرامتهم عندنا ...» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 11 - 2
2 - توبه و انجام عمل صالح ، از ميان برنده آثار سوء ظلم و گناه
إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنَا بعد سوء
«تبديل» (مصدر «بدّل») به معناى جايگزين كردن است. جايگزينى وقتى تحقق مى يابد كه يكى برود و ديگرى جاى آن را بگيرد. گفتنى است كه مراد از «ظلم» در آيه شريفه، مطلق معصيت است و مراد از «حُسن» هم مى تواند توبه باشد و هم عمل صالح; يعنى، «لكن آنان كه با ارتكاب گناه مرتكب ظلم شدند ولى بعداً توبه [يا عمل صالح] را جايگزين آن نمودند بدانند كه من غفور و رحيم هستم و آنان را مى بخشم و مورد رحمت خويش قرار مى دهم. بنابراين آنان نيز بعد از اين از چيزى نترسند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 19 - 10
10 - خداوند ، قادر به مجازات گمراهان و سلب بهرهورى هاى دنيوى ايشان است ; ولى ريزنگرى ها و مشيت او در تدبير جهان مانع از اين اقدام است .
لفى ضلـل بعيد . .. لطيف ... يرزق من يشاء و هو القوىّ
ارتباط اين آيه با آيه قبل، نشان مى دهد كه آيه شريفه درصدد پاسخ گويى به يك پرسش نهفته است و آن اين كه: اگرمنكران معاد و گمراهان، برباطل اند پس چرا خداوند روزى خود رااز آنان دريغ نمى دارد؟! خداوند در پاسخ سه موضوع مهم را مطرح فرموده است: «لطيف بودن»، «مشيت» و «قدرت شكست ناپذير او».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 11 - 2
2 - توبه و انجام عمل صالح ، از ميان برنده آثار سوء ظلم و گناه
إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنَا بعد سوء
«تبديل» (مصدر «بدّل») به معناى جايگزين كردن است. جايگزينى وقتى تحقق مى يابد كه يكى برود و ديگرى جاى آن را بگيرد. گفتنى است كه مراد از «ظلم» در آيه شريفه، مطلق معصيت است و مراد از «حُسن» هم مى تواند توبه باشد و هم عمل صالح; يعنى، «لكن آنان كه با ارتكاب گناه مرتكب ظلم شدند ولى بعداً توبه [يا عمل صالح] را جايگزين آن نمودند بدانند كه من غفور و رحيم هستم و آنان را مى بخشم و مورد رحمت خويش قرار مى دهم. بنابراين آنان نيز بعد از اين از چيزى نترسند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 7 - 6
6 - درك نكردن معارف الهى ، كيفرى است از جانب خدا ، بر ناشنيده گرفتن و ناديده انگاشتن حقايق دينى
ختم اللّه على قلوبهم و على سمعهم و على ابصرهم غشوة
جمله «و على سمعهم . ..» جمله حاليه و بيانگر علت مسدود شدن قلبهاست; يعنى، بدان جهت خداوند آنان را از درك كردن محروم ساخت كه ايشان حقايق را ناشنيده انگاشتند و بر واقعيتها چشم فرو بستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 54 - 1
1 - قوم موسى با گوساله پرستى ، بر خويشتن ستم كرده و مستحق كيفر شدند .
يقوم إنكم ظلمتم أنفسكم باتخاذكم العجل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 55 - 9،10
9 - درخواست مشاهده خداوند در پى درانده كيفر الهى است .
حتى نرى اللّه جهرة فأخذتكم الصعقه
10 - تصديق نكردن رسالت هاى پيامبران ، گناه و درپى دارنده كيفر الهى است .
لن نؤمن لك . .. فأخذتكم الصعقه
برداشت فوق بر اين اساس است كه جمله «فأخذتكم . ..» علاوه بر ارتباطش با «نرى اللّه جهرة» مرتبط با «لن نؤمن لك» نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 74 - 20
20 - انسان هاى گنهكار و داراى رفتار و كردار ناروا ، در خطر گرفتار شدن به كيفر و مجازات الهى هستند .
و ما اللّه بغفل عما تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 114 - 15
15 - كفرپيشگان ، در صورت حضور در مساجد ، مجرم اند و بايد به دست مسلمانان عقوبت شوند .
أولئك ما كان لهم أن يدخلوها إلا خائفين
برداشت فوق، مبتنى بر اين است كه «إلا خائفين» استثنا از عدم ورود به مساجد باشد، نه از عدم جواز ورود. بر اين مبنا، جمله «ما كان لهم ...» بيانگر اين معناست كه: كافران حق ندارند به مساجد وارد شوند و در صورت تخلف، بايد عقوبت شوند; زيرا ترس كافران از ورود به مساجد، در صورتى است كه بدانند ورودشان در پى دارنده مجازات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 120 - 20
20 - پيروى از آرا و قوانين برخاسته از هوا هاى نفسانى ، با وجود قوانين الهى ، موجب گرفتار شدن به عقوبتهايى از جانب خداست .
لئن اتبعت أهواءهم بعد الذى جاءك من العلم مالك من اللّه من ولىّ و لانصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 149 - 7
7 - كيفر خدا در انتظار كسانى است كه با احكام او ( نظير قبله قرار دادن مسجدالحرام ) مخالفت كنند .
و ما اللّه بغفل عما تعملون
از هدفهاى بيان نظارت خدا بر اعمال بندگان، تهديد كسانى است كه با احكام او مخالفت مى كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 174 - 2
2 - كسانى كه احكام و معارف كتاب هاى آسمانى را كتمان كرده اند تا بدين وسيله به متاع دنيا برسند ، در قيامت به عذاب دردناكى گرفتار خواهند شد .
إن الذين يكتمون ما أنزل اللّه من الكتب . .. لهم عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 85 - 5،6
5 ـ وساطت در انجام كار هاى ناپسند ، موجب سهيم شدن در پيامد هاى ناگوار آن
من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها
«كفل» به معناى نصيب و بهره است.
6 ـ بازدارندگان مردم از جهاد در راه خدا ، سهيم در كيفر ترك آن
و اذا جاءهم امر . .. اذاعوا به ... من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها
به مقتضاى ارتباط اين آيه با آيات قبل، مصداق مورد نظر از «شفاعة سيّئة»، مى تواند همان كارهايى باشد كه موجب بازماندن مردم از جهاد در راه خداست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 2 - 47
47 ـ همكارى در گناه و تجاوز ، گناهى بزرگ و موجب كيفر و مجازاتى سخت
و لاتعاونوا على الاثم و العدون . .. إنّ اللّه شديد العقاب
تهديد به عذاب شديد، نشانه بزرگى گناه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 26 - 13
13 ـ ضرورت پرهيز از تأسف و اندوه بر گناهكاران گرفتار به كيفر الهى
فلاتأس على القوم الفسقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 12
12 ـ فسادانگيزى در زمين ، موجب مجازات اعدام
من قتل نفساً بغير نفس او فساد فى الارض
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 81 - 6
6 ـ مشركان به سبب شريك پنداشتن براى خداوند مستحق آسيب و كيفر هستند.
فأى الفريقين أحق بالأمن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 23
23 ـ گفتن سخن ناحق درباره خداوند، عقوبت سنگين در پى دارد.
بما كنتم تقولون على الله غير الحق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 124 - 9،10
9 ـ فريبكارى و توطئه مداوم عليه دين، عامل گرفتارى توطئه گران به ذلت و عذاب شديد است.
سيصيب الذين . .. بما كانوا يمكرون
10 ـ ذلت و خوارى، كيفر استكبار سردمداران مجرم است.
أكبر مجرميها . .. و إذا جاءتهم ءاية ... سيصيب الذين أجرموا صغار عنداللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 125 - 7
7 ـ ضيق صدر و سختى دل در پذيرش حق، كيفرى از جانب خداوند براى حق ناپذيران است.
يجعل صدره ضيقا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 138 - 8
8 ـ افترا بر خداوند از گناهان بزرگ و موجب كيفر اوست.
سيجزيهم بما كانوا يفترون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 139 - 6،7
6 ـ كيفر الهى در انتظار مشركانى است كه توصيفهاى ناروا و احكام ساخته خود را به خدا نسبت مى دادند.
سيــجزيهم بما كانوا يفــترون. و قالوا ما فى بطون ... سيجزيهم وصفهم
7 ـ افترا به خداوند و انتساب احكام ساختگى به او، كيفر او را در پى دارد.
و قالوا ما فى بطون . .. سيجزيهم وصفهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 180 - 10
10 ـ ناميدن خداوند به اوصافى كه حكايتگر نقص و كاستى است ، مستلزم كيفرى از جانب او خواهد شد .
و ذروا الذين يلحدون فى أسمئه سيجزون ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 74 - 23
23 ـ تهديد أكيد خداوند بر كيفر سخت دنيوى و اخروى منافقان صدر اسلام ، در صورت امتناع آنان از توبه و پافشارى بر مواضع كفرآميز توطئه گرانه خود
فإن يتوبوا . .. و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 30 - 3
3ـ همگان ، حتى پيامبران الهى ، در صورت طرد مؤمنان و ارتكاب گناه ، مستحق كيفر و مجازات الهى اند .
من ينصرنى من الله إن طردتهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 78 - 16
16ـ فساد هاى جنسى ، درپى دارنده عقوبت هاى الهى است .
هـؤلاء بناتى هنّ أطهر لكم فاتقوا الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 16
16ـ طغيان و سركشى در برابر خدا و گرايش به شرك و پرستش غير خدا ، عقوبت و كيفر الهى را درپى دارد .
و لاتطغوا إنه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 66 - 16
16ـ شكستن سوگند و وفا نكردن به پيمان هاى الهى ، گناه و موجب عقوبت از ناحيه خداوند است .
الله على ما نقول وكيل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 37 - 15
15ـ پيروى از آرا و قوانين برخاسته از هوا هاى نفسانى ، با وجود احكام و قوانين قرآن ، موجب گرفتار شدن به عقوبتهايى از ناحيه خداوند است .
و لـئن اتبعت أهواءهم بعد ما جاءك من العلم مالك من الله من ولىّ و لاواق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 9
9- جدال در برابر آياتِ حق و اِعراض از آنها و غفلت از گناهان ، داراى كيفر قطعى است .
ذكّر بأيـت ربّه فأعرض عنها . .. بل لهم موعد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 97 - 10
10- سرسختى و لجاجت در برابر دعوت قرآن ، موجب گرفتارى به عقوبت و عذاب الهى
و تنذر به قومًا لدًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 41 - 9
9 - كيفر هاى الهى ، برخاسته از عملكرد ظالمانه خود انسان ها است .
فأخذتهم الصيحة بالحقّ . .. فبعدًا للقوم الظـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 227 - 14
14 - ترويج باطل و مبارزه با دين در قالب شعر ، ظلم بوده و داراى عقوبتى سخت است .
و الشعراء يتّبعهم الغاون . .. و سيعلم الذين ظلموا أىّ منقلب ينقلبون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - دخان - 44 - 16 - 3
3- جدى نگرفتن پيام هاى وحى و بازى انگاشتن حقايق ، درپى دارنده كيفرى سخت و حتمى
بل هم فى شكّ يلعبون . .. يوم نبطش البطشة الكبرى إنّا منتقمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 15 - 6
6- مجازات و كيفر الهى پى آمد آلودگى به گناه است ; نه صرف هر لغزش *
بما كانوا يكسبون . .. و من أساء فعليها
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه در مورد عمل صالح، تعبير «عمل صالحاً» با تنوين تقليل ذكر شده است ـ كه كم ترين اعمال ارزشى را نيز شامل مى شود ـ ولى در مورد اعمال زشت، تعبير «أساء» به كار رفته است و نه «عمل سيّئاً».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 20 - 16
16- كيفر الهى در حق كافران ، معلول عملكرد منفى خود آنان و به دور از شائبه ظلم
و هم لايظلمون . .. تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون ... و بما كنتم تفسقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 2 - 13
13 ـ مترتب شدن كيفر بر بعضى از اعمال ناروا ، حتى با عدم توجه و علم انسان *
أن تحبط أعمـلكم و أنتم لاتشعرون
برداشت بالا بدان احتمال است كه مراد از «أنتم لاتشعرون» اين باشد كه هر چند شما از روى غفلت مرتكب بى احترامى به پيامبر(صلی الله علیه و آله) مى شويد; اما غفلت، آثار شوم اين عمل را نمى زدايد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 13 - 4
4 - تكذيب دين و بدگويى از آن ، از موجبات كيفر و عذاب الهى
و اصبر على ما يقولون . .. و المكذّبين ... إنّ لدينا أنكالاً ... و عذابًا أليمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 16 - 4
4 - عصيان و سرپيچى در برابر دعوت پيامبران ، موجب مؤاخذه سخت الهى است .
فعصى فرعون الرسول فأخذنـه أخذًا وبيلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - عبس - 80 - 17 - 6
6 - كفران نعمت ، مايه استحقاق شديدترين عقوبت ها است .
قتل الإنسـن ما أكفره
مراد از «كفر» در «ماأكفره» ممكن است كفران نعمت هاى خداوند باشد كه آيات بعد به بعضى از آنها اشاره دارد. نفرين «قتل الإنسان» در معناى عرفى آن ـ كه بيان استحقاق شديدترين عقوبت ها مى باشد ـ استعمال شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 41 - 44
44 ـ آلودگى دل و جان آدمى به ناپاكى ها ، موجب ذلت دنيا و عذاب آخرت
أولئك الذين لم يرد اللّه ان يطهر قلوبهم . .. و لهم فى الاخرة عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 63 - 7
7 ـ كيفر هاى سخت اخروى ، بازتاب عملكرد و موضع گيرى هاى خودِ انسان
من يحادد اللّه و رسوله فان له نار جهنم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 74 - 25
25 ـ روى گردانى از حق و اصرار بر كفر و ارتداد ، مستلزم كيفر شديد دنيوى و اخروى است .
و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 82 - 9
9 ـ كيفر هاى الهى در قيامت بازتاب كردار ناشايست خود انسانهاست .
و ليبكوا كثيراً جزاء بما كانوا يكسبون
با توجه به اينكه خداوند، گريه و رنج طولانى را كيفر گناهان طولانى و مستمر كافران و منافقان قرار داده است، برداشت فوق استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 31 - 11
11 - ظلم ، درپى دارنده مؤاخذه در قيامت
و لو ترى إذ الظلمون موقوفون عند ربّهم
وضع اسم ظاهر «الظالمون» به جاى ضمير، مى تواند بيانگر اين نكته باشد كه ظلم باعث مؤاخذه شدن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 9 - 6
6 - انكار و استهزا نسبت به آيات الهى ، پس از علم به آنها ، درپى دارنده كيفر اخروى
و إذا علم . .. لهم عذاب مهين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 37 - 2
2 - طغيان گرى ، سركشى در برابر دستورات خداوند و زياده روى در هواپرستى ، در پى دارنده مجازات در آخرت
فأمّا من طغى
«طغيان»; يعنى، از حد گذراندن (لسان العرب). متعلق «طغى» ـ به قرينه «من خاف مقام ربّه و نهى النفس عن الهوى» (در آيات بعد) ـ بى اعتنايى به پروردگار و پيروى از هواى نفس است. جمله «فإنّ الجحيم هى المأوى» در آيات بعد ـ كه جزاى «فأمّا» است ـ بر مجازات اخروى دلالت دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 7 - 2
2 - انسان در قيامت ، به جهت باور ها و نيت هايش ، مؤاخذه شده و كيفر خواهد ديد .
الّتى تطّلع على الأفئدة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 153 - 10
10 ـ ظلم ، موجب گرفتار شدن به كيفر الهى در دنياست .
فأخذتهم الصعقة بظلمهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 160 - 2
2 ـ گناه و تخلف از فرامين خدا مى تواند در پى دارنده كيفر و عقوبت هاى دنيوى باشد .
فبظلم من الذين هادوا حرّمنا عليهم طيبت أحلت لهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 14 - 1
1 ـ سركوبى و شكست مشركان در بدر ، عقوبت دنيوى آنان
ذلكم فذوقوه و أن للكفرين عذاب النار
«كم» در «ذلكم» خطاب به مشركان و «ذا» اشاره به شكست و سركوبى آنان دارد. و «ذلكم» مبتدا و خبر آن به قرينه فراز بعد ـ «و أن للكافرين ... » ـ «عقابكم فى الدنيا» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 74 - 25
25 ـ روى گردانى از حق و اصرار بر كفر و ارتداد ، مستلزم كيفر شديد دنيوى و اخروى است .
و إن يتولوا يعذبهم اللّه عذاباً أليماً فى الدنيا و الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 45 - 6،7
6- ستم پيشگى موجب هلاكت و كيفر الهى در دنياست .
و سكنتم فى مسـكن الذين ظلموا أنفسهم . .. و ضربنا لكم الأمثال
7- ظلم به نفس در پى دارنده هلاكت و كيفر الهى در دنيا
و سكنتم فى مسـكن الذين ظلموا أنفسهم . .. و ضربنا لكم الأمثال
برداشت فوق، مبتنى بر اين است كه: مقصود از «ظلموا أنفسهم» ظلم به نفس باشد نه ظلم به ديگران چنان كه از ظاهر آن به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 13 - 8
8 - مخالفت با دعوت توحيدى پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، موجب استحقاق كيفر دنيوى
فإن أعرضوا فقل أنذرتكم صـعقة مثل صـعقة عاد و ثمود
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 16 - 3
3 - عصيان و سرپيچى فرعون ، موجب مؤاخذه شدن او از جانب خداوند شد .
فعصى فرعون الرسول فأخذنـه أخذًا وبيلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 49 - 18
18 ـ رهايى از كيفر گناهان ، در گرو پذيرش احكام الهى و قضاوت هاى پيامبر (صلی الله علیه و آله)
فان تولوا فاعلم انما يريداللّه ان يصيبهم ببعض ذنوبهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 93 - 10
10 ـ ايمان ، عمل صالح ، تقوا و ايمان عامل رهايى از مؤاخذه بر كردار هاى نارواى گذشته
ليس على الذين ءامنوا و عملوا الصلحت . .. و ءامنوا ثم اتقوا و احسنوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 11 - 4
4 ـ سنت خدا در رساندن خير به مردم « تسريع » و در مجازات كردن آنان « امهال » است .
و لو يعجل اللّه للناس الشر استعجالهم بالخير
برداشت فوق بر اين اساس است كه «هم» مفعول استعجال و فاعلش ضمير عايد به «اللّه» و به تقدير «مثل استعجاله لهم بالخير» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 88 - 12
12- تسريع در پاداش و تأخير در مجازات ، امرى لازم است . *
من ظلم فسوف نعذّبه . .. من ءامن ... فله جزاءً الحسنى
ذكر «سوف نعذّبه» با أدات استقبال، در قبال «فله جزاءًالحسنى» به صورت قطعى و بدون أدات استقبال، مى تواند اشاره به برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 134 - 3
3 - كيفردادن قبل از بيان و اتمام حجت ، كارى ناروا است .
و لو أنّا . .. لولا أرسلت إلينا رسولاً
گرچه «لولا أرسلت» در اين آيه، اعتراضى است كه از زبان كافران نقل شده; ولى از آن جهت كه بر اين اعتراض فرضى، ترتيب اثر داده شده است، برمى آيد كه اين اعتراض، قابل قبول بوده و فرستادن رسولان براى اتمام حجت، ضرورت داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 47 - 3
3 - مجازات خطاكاران پيش از تبيين راه صواب و خطا براى ايشان ، امرى نادرست و نكوهيده در بينش الهى
و لولا أن تصيبهم مصيبة . .. و نكون من المؤمنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 3
3 ـ پندار رهايى از كيفر ، به صرف انتساب به دين و آيين الهى ، تلقينى شيطانى است .
يعدهم و يمنيّهم . .. ليس بامانيكم و لا امانى أهل الكتب من يعمل سوءاً
با توجه به آيات گذشته (لامنّينّهم . .. يعدهم و يمنّيهم )، مى توان نتيجه گرفت كه پندار رهايى از كيفر اعمال بد، از همان خيالپردازيهاى موهومى است كه شيطان براى فريب مردم به آنان تلقين مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 4 - 1
1 - پندار بدكاران در گريز از مجازات الهى ، پندارى باطل است .
أم حسب الذين يعملون السيّئات أن يسبقونا
«أم» در «أم حسب» منقطعه و به معناى «بل اضراب» است و معناى انتقال را مى هد. انتقال، از «انكار پندار آزموده نشدن، به مجرد ايمان» به «انكار عدم مجازات»، است. مراد از «سبقت از خدا» يا كنايه از «مغلوب ساختن دين خدا» است و يا «گريز از خدا». به قرينه اين كه در آيه، سخن از گناه است، «گريز از عذاب خدا» مراد است و برداشت بالا، مبتنى بر همين احتمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 31 - 6
6 - خداوند ، تنها يار و ياور انسان در حفاظت وى از عواقب ناگوار گناهان
و ما أصـبكم . .. و ما لكم من دون اللّه من ولىّ و لا نصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 18 - 5
5 - زمان كيفر ديدن مخالفان نماز ، تكذيب گران دين و دروغ گويان خطاكار ، نزديك است .
سندع الزبانية
حرف «سين»، براى آينده نزديك به كار مى رود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 90 - 10
10 ـ عذاب كيفر كافران و متخلفان از جنگ ، عذابى است قريب الوقوع و نه چندان دور .
سيصيب الذين كفروا منهم عذاب أليم
به كارگيرى حرف «سين» به جاى «سوف» مى تواند بيانگر برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 18 - 5
5 - زمان كيفر ديدن مخالفان نماز ، تكذيب گران دين و دروغ گويان خطاكار ، نزديك است .
سندع الزبانية
حرف «سين»، براى آينده نزديك به كار مى رود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 90 - 10
10 ـ عذاب كيفر كافران و متخلفان از جنگ ، عذابى است قريب الوقوع و نه چندان دور .
سيصيب الذين كفروا منهم عذاب أليم
به كارگيرى حرف «سين» به جاى «سوف» مى تواند بيانگر برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 18 - 5
5 - زمان كيفر ديدن مخالفان نماز ، تكذيب گران دين و دروغ گويان خطاكار ، نزديك است .
سندع الزبانية
حرف «سين»، براى آينده نزديك به كار مى رود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 18 - 5
5 - زمان كيفر ديدن مخالفان نماز ، تكذيب گران دين و دروغ گويان خطاكار ، نزديك است .
سندع الزبانية
حرف «سين»، براى آينده نزديك به كار مى رود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 52 - 1
1 - خانه هاى ويران و خالى از سكنه ثموديان ، نشانه اى گويا از فرود آمدن كيفر الهى بر آنان
أنّا دمّرنـهم و قومهم أجمعين . فتلك بيوتهم خاوية
«خواء» (مصدر «خاوية») به معناى ويرانى و نيز خالى از سكنه شدن است. در برداشت فوق هر دو معنا لحاظ شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 35 - 1
1 - مؤمنان ، در حالى كافران حاضر در صحنه قيامت را مسخره مى كنند كه خود بر تخت هاى تزيين يافته ، لميده و ناظر كيفر كافران اند .
على الأرائك ينظرون
«أريكة» (مفرد «أرائك») به تخت تزيين يافته اى گفته مى شود كه در خيمه يا خانه اى نهاده شده باشد. هم چنين به جايگاه آرميدن و لميدن ـ اعم از تخت، يا تخت عروس و يا تخت خواب ـ اطلاق مى شود (قاموس). متعلق «ينظرون» ـ به قرينه آيات قبل و بعد ـ وضعيت كافران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 2
2- جهان ( آسمان و زمين ) با نظم كنونيش ، براى كيفر و پاداش كامل انسان ، ممكن و مناسب نيست .
يوم تبدّل الأرض غير الأرض . .. و برزوا لله ... ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
از اينكه خداوند پيش از طرح مسأله كيفر و پاداش انسانها در قيامت موضوع دگرگونى نظام كنونى جهان (دنيا) را مطرح فرمود، برداشت فوق به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 15 - 6
6 - همسانى كيفر هاى الهى با گناه گنهكاران
إنما نحن مستهزءون. اللّه يستهزئ بهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 24 - 6
6 - منكران دين بدون اتمام حجت با آنان ، به آتش دوزخ گرفتار نخواهند شد .
فإن لم تفعلوا و لن تفعلوا فاتقوا النار
جواب شرط «فان لم تفعلوا» محذوف است و جمله «فاتقوا . ..» جانشين آن شده است. جمله با تقدير آن چنين است: فان لم تفعلوا تمت عليكم الحجة و ثبت لديكم ان القرآن منزل من عنداللّه فاتقوا ...
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 48 - 5،7،8
5 - هيچ كس در روز قيامت ، ذره اى از عذاب ديگرى را بر عهده نمى گيرد و متحمل نمى شود .
واتقوا يوماً لاتجزى نفس عن نفس شيئاً
7 - در روز قيامت از هيچ كس عِدل و عوضى - كه خويشتن را با آن باز خرد - گرفته نخواهد شد .
و لايؤخذ منها عدل
كلمه «عَدْل» به معناى: فديه و عوض است كه شخص براى آزادى خود يا ديگرى مى پردازد، تا از اسارت و مانند آن آزاد شود.
8 - در روز قيامت هيچ كس به دفاع از ديگرى برنخواهد خواست و او را يارى نخواهد كرد .
و لاهم ينصرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 93 - 27
27 ـ جزاى اعمال در آخرت، متناسب با نوع عمل و روحيات عمل كننده است.
اليوم تجزون عذاب الهون . .. كنتم عن ءايته تسكتبرون
خداوند در برابر روحيه استكبارى و خودبرتربينى ظالمان، آنان را به عذاب خواركننده (الهون) وعده مى دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 120 - 5
5 ـ مجازات گناهكاران نتيجه عمل خود ايشان است.
إن الذين يكسبون الإثم سيجزون بما كانوا يقترفون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 131 - 1،2،4،7،8،9
1 ـ خداوند هيچگاه از سر ظلم جامعه اى را نابود و مردمى را مجازات نكرده و نخواهد كرد.
ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم و أهلها غفلون
2 ـ هلاك جوامع بشرى، بدون فرستادن هدايت براى ايشان، كارى ظالمانه و به دور از ساحت قدس الهى است.
ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم
«بظلم» مى تواند حال براى «ربك» باشد. در اين صورت معناى جمله چنين مى شود: خداوند از روى ظلم جامعه ناآگاه را هلاك نمى كند. بنابراين هلاكت در صورت عدم ابلاغ كارى ظالمانه است.
4 ـ خداوند مردم جامعه اى را كه از روى غفلت و ناآگاهى ستم كنند، به عذاب دنيوى نابود نمى كند.
ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم و أهلها غفلون
براى جار و مجرور «بظلم» متعلقهاى مختلفى مى توان در نظر گرفت، از آن جمله اينكه متعلق به «مهلك» باشد. يعنى: «مهلك القرى بسبب ظلم». برداشت فوق بر اين اساس است.
7 ـ مشيت الهى به شقاوت و ضلالت امتهاى ستمگر پس از اتمام حجت بر ايشان تعلق مى گيرد.
و من يرد أن يضله . .. يجعل الله الرجس ... ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم
مراد از هلاكت در آيه، شقاوت و ضلالتى است كه در آيات قبل از آن سخن به ميان آمده بود.
8 ـ سنت خداوند، نابود ساختن جوامع ظالم قبل از فرستادن پيامبران و اتمام حجت نيست.
ألم يأتكم رسل منكم . .. ذلك أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم و أهلها غفلون
9 ـ خداوند، ستم و گناهى را كه از سر غفلت و ناآگاهى باشد، كيفر نمى دهد.
أن لم يكن ربك مهلك القرى بظلم و أهلها غفلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 139 - 11
11 ـ كيفر كسانى كه احكام خود ساخته را به خداوند منتسب مى سازند، مجازاتى حكيمانه و عالمانه است.
سيجزيهم وصفهم إنه حكيم عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 2،3،5،6،8
2 ـ عمل ناشايست داراى كيفرى مانند آن و نه بيشتر
من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
3 ـ عقوبتهاى خدا عادلانه و پاداشهاى وى جلوه اى از فضل اوست.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
5 ـ در قيامت به گنهكاران ستم نخواهد شد.
و هم لا يظلمون
ذيل آيه قبل (ثم ينبئهم . .. ) بيانگر اين است كه ظرف پاداش و جزاى مطرح شده در اين آيه روز قيامت است.
6 ـ كيفر دادن گنهكاران به اندازه گناهشان ستم بر آنان نيست.
و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها و هم لا يظلمون
8 ـ كيفر اخروى گناه در صورتى است كه گنهكار تا حضور در صحنه قيامت مورد عفو الهى قرار نگيرد.
و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
برداشت فوق با توجه به توضيح برداشت قبل معلوم مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 164 - 6
6 ـ هيچكس بار گناه ديگران را بر دوش نخواهد گرفت و به گناهان ديگران مؤاخذه نخواهد شد.
و لاتزر و ازرة وزر أخرى
«وزر» به معناى حمل كردن و نيز به معناى گناه است. «تزر» و «وازرة»، از «وزر» به معناى حمل كردن است و «وزر» و «وزر أخرى» به معناى گناه مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 22 - 18
18 ـ خداوند بدون اتمام حجت، بندگان متخلف را توبيخ نخواهد كرد.
ألم أنهكما عن تلكما الشجرة و أقل لكما إن الشيطن لكما عدو مبين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 63 - 7
7 ـ كيفر هاى سخت اخروى ، بازتاب عملكرد و موضع گيرى هاى خودِ انسان
من يحادد اللّه و رسوله فان له نار جهنم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 67 - 3،18
3 ـ همگونى زنان و مردان منافق ، در مجازات و كيفر جرم نفاق
نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين. المنفقون و المنفقت بعضهم من بعض
18 ـ تناسب كيفر ها و مجازات هاى الهى با عملكرد انسان
نسوا اللّه فنسيهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 68 - 2
2 ـ زنان و مردان منافق در استحقاق كيفر هاى الهى ، مساويند .
وعد اللّه المنفقين و المنفقت . .. نار جهنم خلدين فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 70 - 12،17،20
12 ـ هلاكت اقوام كافر پيشين ، پس از اتمام حجت رسولان الهى بر آنان بود .
ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم . .. أتتهم رسلهم بالبيّنت
17 ـ كيفر انسان ها ، قبل از تبيين حق و باطل براى آنان ، ظلم و دور از ساحت قدس خداست .
أتتهم رسلهم بالبيّنت فما كان اللّه ليظلمهم
نفى ظلم از خدا و متفرع شدن آن بر وجود بينات، بيانگر اين نكته است كه: درصورت ارائه نشدن دلايل روشن، به هلاكت
رساندن انسانها ظلم مى باشد.
20 ـ ظلم در نظام كيفرى خداوند راه ندارد .
فما كان اللّه ليظلمهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 79 - 15
15 ـ كيفر الهى براى گناهكاران ، متناسب با گناه آنان است .
فيسخرون منهم سخر اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 15 - 18
18 ـ هيچ كس ، حتى پيامبران ، در صورت سرپيچى از فرمان هاى خدا از عذاب اخروى در امان نيستند .
إنى أخاف إن عصيت ربى عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 4
4 ـ كيفر هر كار بد در قيامت ، كيفرى متناسب با همان كار بد خواهد بود .
جزاء سيئة بمثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 52 - 7
7 ـ بين كردار انسان و مجازات او در آخرت ، تناسب كامل وجود دارد .
ذوقوا عذاب الخلد هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون
«باء» در جمله «هل تجزون إلا بما كنتم تكسبون» براى مقابله است و اين جمله مى تواند پاسخ اين سؤال باشد كه: چرا كافران به عذاب ابدى دچار خواهند شد؟ (ذوقوا العذاب الخلد) خداوند پاسخ مى فرمايد: اين حكم در مقابل رفتار و متناسب با گناهان خود آنان است. بنابراين بين كيفر (عذاب ابدى) و عمل آدمى، ارتباط و تناسب وجود دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 29 - 11
11- گناهان ، داراى رتبه هاى مختلف بوده و عذاب هاى متناسب با خود را دارند .
فادخلوا أبوب جهنّم خـلدين فيها فلبئس مثوى المتكبّرين
برداشت فوق، مبتنى بر اين نكته است كه مراد از «أبواب» اصناف باشد و اين معنا نشان دهنده تناسب عذاب با گناه است. مؤيد برداشت فوق، تخصيص به ذكر متكبران از ميان جهنّميان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 88 - 7
7- عذاب كافران ، به تناسب عملكرد و فساد آنان ، متفاوت است .
زدنـهم عذابًا فوق العذاب بما كانوا يفسدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 5 - 5
5- كيفر الهى براى انسان ها ، پس از اقدام آنان به تجاوز و سركشى است .
و قضينا إلى بنى إسرءيل فى الكتـب لتفسدنّ فى الأرض مرّتين . .. فإذا جاء وعد أُولـ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 103 - 8
8- خداوند ، ستمگران و شريكان آنان را در ستم ، همسان كيفر مى دهد .
فأغرقنـه و من معه جميعًا
برداشت فوق، مبتنى بر اين است كه مراد از «و من معه» ياران و شريكان فرعون در ستم باشند نه صرفاً همراهان وى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 6 - 5
5- خداوند ، پيامبران را به جهت كفرورزى و لجاجت كفرپيشگان ، مؤاخذه نخواهد كرد .
فلعلّك بـخع نفسك على ءاثـرهم إن لم يؤمنوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 10 - 3
3 - كيفر هاى الهى در آخرت ، برپايه عدل و بدون كمترين ظلمى در حق كيفر شوندگان
أنّ اللّه ليس بظلّـم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 11 - 18،19
18 - در گناه گروهى و دسته جمعى ، هر كس به قدر دخالتش در انجام آن ، مورد مؤاخذه قرار خواهد گرفت .
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
19 - طراحان و عاملان اصلى گناه و توطئه ، سزاوار كيفر و عقوبتى سخت تر و شديدتر از ديگر گناه كاران و توطئه گران
لكلّ امرى منهم ما اكتسب من الإثم والذى تولّى كبره منهم له عذاب عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 2
2 - كيفر هاى الهى در جهان آخرت ، به صورت كامل و بى كم و كاست خواهد بود .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 58 - 12
12 ـ هر گناهى از هر كسى ، مجازات الهى را در پى دارد .
و كفى به بذنوب عباده خبيرًا
يادآورى آگاهى همه جانبه خداوند، حاكى است كه گناه از هر كس كه باشد، در پى دارنده مجازات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 58 - 10
10- نظام كيفرى خداوند براى مجازات كافرانِ عصر بعثت ، نظامى مشخَّص و داراى مَوعِد و زمانى تخلّف ناپذير بود .
بل لهم موعد لن يجدوا من دونه موئلاً
به قرينه آيه بعد، مراد مؤاخذه در «لو يؤاخذهم» مؤاخذه در دنيا است. و جمله «بل لهم موعد» ظهور در فعليّت آن وعده دارد كه در مورد كافران عصر بعثت صادق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 42 - 6
6 - برپايى قيامت و كيفر و پاداش آن روز ، وعده الهى به همگان
حتّى يلـقوا يومهم الذى يوعدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 38 - 2
2- برپايى قيامت و كيفر كافران دين ستيز ، وعده الهى است .
و يقولون متى هـذا الوعد
برداشت يادشده براين اساس است كه «ال» در «الوعد» عهد حضورى بوده و مقصود از آن، برپايى قيامت و عذاب كافران باشد كه همواره تمامى پيامبران به امت خويش وعده مى دادند و اين وعده در خاطر امت ها وجود داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 12 - 6
6 - وعده رويارويى قهرآميز و سريع خداوند با كافران و گرفتار ساختن آنان در قبضه قدرت خود ، مايه آرامش و تسلاّى خاطر پيامبر (صلی الله علیه و آله) و مؤمنان
إنّ بطش ربّك لشديد
خطاب به پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به هنگام بيان مؤاخذه كافران، بيانگر تأثير مثبت اين خبر در روحيه آن حضرت و پيروان ايشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 78 - 5
5 - قيامت ، روز جزا و كيفر و پاداش الهى است .
يوم الدين
«دين» در آيه بالا به معناى حساب و جزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 5
5 - آخرت ، تنها زمان كيفر كامل و مجازات مناسب
ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
به كار رفتن عبارت «الجزاء الأوفى» براى جزاى اخروى، نشانگر آن است كه گرچه در دنيا امكان مجازات وجود دارد; اما جزاى كامل تنها در آخرت تحقق خواهد يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 9 - 8
8 - قيامت ، روز فراهم آمدن انسان ها براى محاكمه و كيفر و پاداش
و اتّقوا اللّه الذى إليه تحشرون
«حشر» (مصدر «تحشرون») به معناى جمع كردن و فراهم آوردن است. فراهم آمدن مردم در قيامت، براى محاكمه و تعيين كيفر و پاداش براى آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 19 - 9
9- برخوردارى هر فرد ، از نتايج اعمال خويش و برقرارى عدالت كامل ، از اهداف معاد و برپايى قيامت
و لكلّ درجـت ممّا عملوا و ليوفّيهم أعمـلهم و هم لايظلمون
لام در «ليوفّيهم»، بيانگر غايت و هدف است و اين كه با «واو» آمده است (و ليوفّيهم) نشان مى دهد كه اهداف چندى براى وجود معاد در كار است كه به ذكر يكى از آنها اكتفا شده است و آن نفى ظلم در نظام پاداش و كيفر و برخوردارى انسان ها از نتايج اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 6 - 1
1 - قيامت ، روز برانگيخته شدن انسان ها براى محاكمه و كيفر و پاداش
يوم يبعثهم اللّه جميعًا فينبّئهم بما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 173 - 8
8 ـ در نظام كيفرى خداوند ، هيچكس به گناه ديگرى مؤاخذه نخواهد شد .
أفتهلكنا بما فعل المبطلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 2،3
2 - كيفر هاى الهى در جهان آخرت ، به صورت كامل و بى كم و كاست خواهد بود .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم
3 - كيفر هاى الهى در روز رستاخيز ، بر پايه حق و عدل و به دور از هر شايبه ظلم و بى دادگرى
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
«الحقّ» در جمله «دينهم الحقّ» صفت براى «دين» است; يعنى، جزاى عادلانه و به حق.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 5
5 - آخرت ، تنها زمان كيفر كامل و مجازات مناسب
ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
به كار رفتن عبارت «الجزاء الأوفى» براى جزاى اخروى، نشانگر آن است كه گرچه در دنيا امكان مجازات وجود دارد; اما جزاى كامل تنها در آخرت تحقق خواهد يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - همزه - 104 - 4 - 9
9 - تناسب كيفر هاى اخروى ، با گناهان انسان
همزة لمزة . .. لينبذنّ فى الحطمة
برگزيدن نام «حطمة» ـ كه نشانگر درهم شكسته شدن جهنميان در آتش است ـ ممكن است در ارتباط با گناه «هَمْز» و «لَمْز» باشد كه باعث شكسته شدن شخصيت و اعتبار كسى نزد ديگران است. مادّه «نبذ» نيز كه بر افكندن تحقيرآميز دلالت دارد، چه بسا ناظر به تناسب آن با استهزاها و متلك انداختن هاى فرد دوزخى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 59 - 11،15
11 ـ نوح ، مشركان قوم خويش را به كيفر هاى سخت اخروى تهديد كرد .
إنى أخاف عليكم عذاب يوم عظيم
15 ـ تهديد مشركان به كيفر هاى اخروى ، زمينه ساز گرايش آنان به پرستش خداى يگانه و پرهيز از شرك و دوگانه پرستى
إنى أخاف عليكم عذاب يوم عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 28 - 10
10 - جاودانگى عذاب كافران ، متناسب با نوع عملكرد آنان است .
لهم فيها دار الخلد جزاء بما كانوا بأيـتنا يجحدون
«باء» در «بما كانوا» براى مقابله است; يعنى، جاودانگى كافران در دوزخ، در برابر شيوه مستمر آنان در عناد و لجاجت با پيامبر(صلی الله علیه و آله) و آيات الهى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 14 - 9
9 - خداوند ، پاداش دهنده و مجازات كننده ملت ها ، براساس عملكرد خود آنان
ليجزى قومًا بما كانوا يكسبون
«قوماً» ممكن است به تمامى ملت ها (اعم از مؤمن و كافر) نظر داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 34 - 4
4 - تشابه كيفر اخروى با عملكرد دنيوى انسان
ننسيكم كما نسيتم
بنابراين كه «كما» براى تشبيه باشد، مطلب بالا استفاده مى شود.
{كيفر و پاداش}
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 24 - 7،8
7 ـ اهل كتاب ، معتقد به رستاخيز و كيفر اعمال
لن تمسّنا النار الاّ اياماً
8 ـ گروهى از اهل كتاب ، قائل به وجود تبعيض در رستاخيز و كيفر هاى الهى بودند . *
لن تمسّنا النار الاّ اياماً
زيرا نسبت به خودشان عذاب اندكى را باور داشتند، ولى نسبت به ديگران چنين پندارى را نداشتند; يعنى تبعيض در رستاخيز و كيفرهاى آن.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 25 - 2،8
2 ـ باور هاى خودساخته انسان در زمينه تخفيف عذاب ، كيفر عادلانه خداوند را تغيير نمى دهد .
قالوا لن تمسّنا النار الاّ اياماً . .. فكيف اذا جمعناهم
گر چه اهل كتاب مى گفتند كه: لن تمسّنا النار . .. ، ولى خداوند مى فرمايد اين باور نادرست، مجازات آنان را تغيير نخواهد داد.
8 ـ قيامت ، روزى كه هر كس اندوخته هاى خود را به تمام و كمال دريافت مى كند .
و وفّيت كل نفس ما كسبت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 30 - 3،6
3 ـ قيامت ، روز تحقق عقاب و قهر الهى و يافتن اعمال خير و شر
و يحذّركم اللّه نفسه . .. يوم تجد كل نفس ما عملت من خير ... من سوء
6 ـ قيامت ، روز دريافتِ كيفر و پاداشِ اعمال نيك و بد *
يوم تجد كل نفس ما عملت من خير . .. من سوء
بنابراينكه «ما عملت»، به معناى «جزاء ما عملت» باشد.