فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 5 حرف الانساب - بسیط

مشخصات کتاب

سرشناسه:درایتی ، مصطفی ، 1334 - ، گردآورنده

عنوان و نام پدیدآور:فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)[Book]/ به کوشش مصطفی درایتی؛ ویراستار مجابی درایتی.

مشخصات نشر:تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390 .

مشخصات ظاهری:45‌ج.؛ 5/ 22 × 5/ 28 س م.

فروست:نسخه شناسی؛ 1.

شابک:دوره : 978-964-446-271-9 ؛ ج.1 : 978-964-446-272-6 ؛ ج.2 : 978-964-446-273-3 ؛ ج.3 : 978-964-446-274-0 ؛ ج.4 : 978-964-446-275-7 ؛ ج.5 : 978-964-446-276-4 ؛ ج.6 : 978-964-446-277-1 ؛ ج.7 : 978-964-446-278-8 ؛ 400000 ریال : ج.8 : 978-964-446-279-5 ؛ 500000 ریال: ج.9 : 978-964-446-280-1 ؛ 500000 ریال:ج.10 : 978-964-446-281-8 ؛ 500000 ریال: ج.11 978-964-446-282-5 : ؛ 500000 ریال: ج.12 978-964-446-283-2 : ؛ 500000 ریال:ج.13 978-964-446-284-9 : ؛ ج.14 978-964-446-285-6 : ؛ ج.15 978-964-446-286-3 : ؛ ج.16 978-964-446-287-0 : ؛ ج.17 978-964-446-288-7 : ؛ ج.18 978-964-446-289-4 : ؛ ج.19 978-964-446-290-0 : ؛ ج.20 978-964-446-291-7 : ؛ 500000ریال:ج.21‌978-964-446-292-4: ؛ 500000ریال:ج.22:978-964-446-293-1 ؛ 500000 ریال: ج.23 978-964-446-294-8 : ؛ 500000ریال:ج.24 978-964-446-295-5 : ؛ 500000ریال:ج.25 978-964-446-296-2 : ؛ ج.26 978-964-446-297-9 : ؛ 500000 ریال: ج.27 978-964-446-298-6 : ؛ 500000 ریال:ج.28 978-964-446-299-3 : ؛ ج.29:978-964-446-300-6 ؛ ج.30:978-964-446-301-3 ؛ ج.31: 978-964-446-302-0 ؛ ج.32: 978-964-446-303-7 ؛ ج.33: 978-964-446-304-4 ؛ ج.34: 978-964-446-305-1 ؛ ج.35: 978-964-446-306-8 ؛ ج.36: 978-964-446-311-2 ؛ ج.37: 978-964-446-312-9 ؛ ج.38: 978-964-446-313-6 ؛ ج.40: 978-964-446-314-3 ؛ ج.41: 978-964-446-317-4 ؛ ج.42: 978-964-446-318-1 ؛ ج.43: 978-964-446-319-8 ؛ ج.44: 978-964-446-320-4 ؛ ج.45: 978-964-446-397-6

وضعیت فهرست نویسی:فاپا

یادداشت:ص.ع. به انگلیسی: Mostafa Derayati. Union catalogue of Iran manuscripts.

یادداشت:ج.2 - 4 (چاپ اول: 1390).

یادداشت:ج.5 و 7 - 22 ( چاپ اول: 1391).

یادداشت:ج.8 (چاپ اول: 1391) (فیپا).

یادداشت:ج.23(چاپ اول : 1391).

یادداشت:ج. 26 - 32 (چاپ اول: 1392) (فیپا).

یادداشت:ج.24 - 25 و 27 - 31(چاپ اول: 1392).

یادداشت:ج.33- 45(چاپ اول: 1393)(فیپا).

یادداشت:ج.1-5، 35-45 (چاپ دوم: 1402).

مندرجات:ج.1. آئین- اجوبه.- ج.2. احادیث - ارثماطیقی.- ج.3. ارجاع - اشیاء.- ج.4. اصابه - انژکسیون.- ج.5. الانساب - بسیط.- ج.6. البشائر - تخبیس.- ج.7. تجوهر - ترتیل.- ج.8. ترجام - تقریظی.- ج.9. تقسیمات - جامه.- ج.10. الجانب - جوامع.- ج.11. جواهر - حاشیه.- ج.12. حاشیه - حسرت نامه.- ج.13. حسنات - الخلفاء.- ج.14. خلق - دیوان امینی.- ج.15. دیوانی انسی - دیو و پری نامه.- ج.16. الذات - روض.- ج.17. الروضه - سراچه.- ج.18. سراح - شرح الازهار.- ج.19. شرح اساس - شرح شمسیه.- ج.20. شرح الشواهد - شرعیه.- ج.21. شرف - ضیافت.- ج.22. الطاسه - عموم.- ج.23. عناصر - فسوه.- ج.24. فصاحه - قرآن.- ج.25. قرآن (مترجم) - کتاب: سیبویه.- ج.26. کتاب الشاه - کیهان شناخت.- ج.27. گاتها - مثیر.- ج.28. مجادله - مراتع.-ج.29.مراثی-مطلب.-ج.30.مطلع-مفیض.-ج.31.مقابر-منشات.-ج.32.منشات-نامیه.-ج.33. نان-نهریه.-ج.34. نهزه-یهود.-ج.35. نمایه مولفان 1: آباده ای -شیو.-ج.36. نمایه مولفان2: صائبا-یوهان.-ج.37.نمایه موضوعی1: آداب و سنن-فضایل و مناقب.-ج.38.نمایه موضوعی2: فقه-هیئت.-ج.39.نمایه زبان ها 1: آلمانی، اردو، ارمنی، اسپانیایی، انگلیسی، اوستایی....- ج.40.نمایه زبان ها 2: فارسی، فرانسوی، کردی، لاتین، لری، هندی نمایه نسخه های به خط مولف.- ج.41. نمایه کاتبان 1: آبادانی-خیوقی.-ج.42. نمایه کاتبان 2: دابوئی-کیومری.-ج.43. نمایه کاتبان 3: گازرانی- الیهوی

موضوع:نسخه های خطی -- ایران -- فهرستگان ها

موضوع:Manuscripts -- Iran-- Union lists

شناسه افزوده:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره:Z6620 / الف9‌د36 1390

رده بندی دیویی:011/ 31

شماره کتابشناسی ملی:2596708

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرستگان

نسخه های خطی ایران (فنخا)

جلد پنجم

الانساب - بسیط

به کوشش:

مصطفی درایتی

نسخه شناسی/ 1

فهرستگان نسخه های خطی ایران(فنخا)

مولف : مصطفی درایتی Derayatimostafa@yahoo.com

ویراستار:دکترمجتبی درایتی چاپ اول: 1391

ناشر:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شمارگان:1000 نسخه

مدیریت فنی وکامپیوتر: مهندس امین رشیدی ،مهندس محبوبه درایتی

آماده سازی اطلاعات:علی علیزاده یزدی ،حسین متدین طوسی تقی چیت سازیزدی ،ابراهیم ملکی ،عباسعلی علیزادهیزدی

تایپ و تصحیح :طاهره موسوی فر،سمیرا عابدپور،ملیحه فولادی ،ملیحه اسلامی

طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی

با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی

خوشنویسی روی جلد:مهدی فلاح

صفحه آرایی :مهندس محبوبه درایتی

ناظر چاپ:نصرتا... امیرآبادی چاپ

وصحافی :قلم قم

نشانی : تهران بزرگراه ش-هید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی

تلفن فروشگاه: 81623318- 81623315-88941946 دورنگار: 88947496

وب سایت : www.nlai.irپست الکترونیک انتشارات: Publication@nlai.ir

مرکز الوثائق و امکتبه الوطنیه فی الجمهوریه الاسلامیه الایرانیه

الفهرس الموحّد

للمخطوطات الایرانیه

المجلد الخامس

الانساب - بسیط

اعداد:

مصطفی الدرایتی

رموزواختصارات

-آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد

-آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان

-آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب

-آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب

-احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کاررفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم

-احتمالاً همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.

-احتمالاً بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.

-ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.

-اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده

-الفبائی: فهرست الفبائی نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.

-الهیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد.

-امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان

-امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هر کدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.

-امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز

-امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد

-امیرکبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین

-امیرالمؤمنین: کتابخانه امیرالمؤمنین بشرویه

-انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.

-اندازه: اندازه صفحه.

-اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.

-اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی

-اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.

-بی تا: بدون تاریخ کتابت.

-بی کا: بدون کاتب.

-پ: پشت

-تا: تاریخ کتابت.

-جا: محل کتابت.

-چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران

-حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه

-حججی: کتابخانه آیه اﷲ حججی نجف آباد

-حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران

-حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان

-خاتم الانبیاء:کتابخانه مدرسه خاتم الانبیاء (صدر) بابل

-دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ سلامی

-دار الحدیث: کتابخانه مرکز دار الحدیث در قم

-دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.

-دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.

-دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند

-ذکاء،یحیی: مجموعه ذکاء یحیی

-ر: رو

-رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.

-رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

-روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی

-سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)

-سریزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)

-سعیدنفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی

-سم: سانتیمتر

-سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا (که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.

-سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)

-شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز

-شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤید)، این مجموعه شخصی که ظاهرا هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.

-ص: صفحه

-صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان

-طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم

-عبد العظیم:آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری

-عکسی: این تعبیر در دو جابه کاررفته است:یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده،به عکسی بودن توجه شود؛ودوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.

-علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیرازکه نام شیراز در قبل از آن آمده است.

-علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.

-علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران

-عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری

-عمومی: باکلمه قبل سمنان:کتابخانه عمومی سمنان

-عمومی: باکلمه قبل مراغه:کتابخانه عمومی مراغه

-غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.

-ف: این رمز در مورد مأخذ بهکار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف:» به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.

-فاضل: کتابخانه آیة الله فاضل خوانساری

-فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم

-فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد

-فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد

-فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان

-فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض

-فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم

-فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز

-قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان

-کا: کاتب

-کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.

-کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی

-گ: برگ.

-گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آیة الله العظمی گلپایگان.

-گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.

-مجلس: کتابخانه، موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی

-محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط

-محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.

-مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.

-مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.

-مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب

-مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد

-مرعشی: کتابخانه عمومی آیة الله العظمی مرعشی نجفی

-مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.

-مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم

-مروی:کتابخانه مدرسه مروی تهران

-مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم

-مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی

-معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام

-مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح

-ملک: کتابخانه ملک

-ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.

-مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی

-موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)

-مؤسسه آیة الله بروجردی: مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی.

-مولوی: عبد المجید مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است).

-مینوی: مجتبی مینوی

-نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی

-نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.

-نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-نک: این علامت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلاً در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.

-نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد

-نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی

-نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهی تهران)

-وابسته به:این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرحها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها،مختصر ها ، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.

-وزیری: کتابخانه وزیری یزد

-همانند: این کلمه در جایی بهکار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.

آوانگاری و اختصارات

در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:

1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ م یشوند، ضبط می گردند. مثال: آداب الشریعة = ādāb-oš šarīa

2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند .

مثال: آداب صوفیه= ādāb-e sūfīye

آداب الصوفیة= ādāb-uṣ ṣūfīya

3-کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.

مثال: اسطرلاب = ostorlāb

ابواب الجنان=jenān ol-abvāb

4-چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.

5-برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است

الف - آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:

1.مصوت ها:

2.صامت ها:

ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی :

1.مصوت ها:

2.صامت ها:

ان

اشاره

الانساب

الانساب / رجال، انساب / عربی

al-ansāb

سمعانی، عبدالکریم بن محمد 562-506 قمری

sam‘ā n ī , ‘abd-ol-kar īm ebn-e mohammad (1113-1167)

«الانساب» نامی است برای برخی از کتاب ها که درباره نسب نامه های قبایل و خاندان ها و مانند آن بحث می کند و آن علم بسیار سودمند و هدف از آن دوری جستن از خطای در نسب فرد یا افراد است. انساب سمعانی از کتب بسیار معروف و پرفایده است. در این کتاب شرح حال بیش از چهار هزار تن از علما و بزرگان که معروف به القاب یا انساب می باشند به ترتیب حروف هجا آمده است.

آغاز: البسملة ... الحمدﷲ الذی فتح أبواب الرغائب، و منح أسباب المواهب، زین الدنیا بمتاعها، ثم زهد فیها بانقطاعها ...

انجام: لأنهم قالوا قارة و لاینفردنا هی آخر الانساب و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.

چاپ: تحقیق عبدالرحمن بن یحیی المعلمی، حیدر آباد، دائرة المعارف العثمانیة، الطبعة الاولی، 1961-1963م؛ جزء7-8-9 در دمشق، امین دمجف محققک محمد عوامة، چاپ جدید، 502 و 448ص، 1395-1396-1397-1398ق.

[دنا2/ 190]

نسخه اصل: طرخان والده ش 244. جزو 8 باب میم و عین تا یاء (المعاذی-الیوانی) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 236گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1-287]

آغاز: السابر آبادی کان من روسا هذه القریة والمقدمین بها و کان شیخاً صالحاً سلیم الجانب؛ انجام: و هو ترک الاستکبار علیه و المحبة له فمن اجتمعت فیه هذه الخلال فهو مؤمن ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملکی بی نام به تاریخ رجب 1299 ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 322گ، 28 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 5-264]

آغاز و انجام: برابر

از مقدمه تا پایان «حرف الیاء»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده، حاوی دوازده فقره خط و مهر ملاحظه و داخل عرض و وقفنامه از سال 1034 تا 1312؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 458گ، 33 سطر، اندازه: 22×38 سم [ف: 27-76]

آغاز: بن مظفر و غیرهم و کان ثقة حافظا و ابوسعید احمد بن ابراهیم ... الحارثی هذه النسبة الی قبائل منها بنی حارثة من الخزرج؛ انجام: روی عنه ابوبکر احمد بن موسی بن مردویه الحافظ السینینی بکسر السین.

از اواسط حرف «حاء و الف» تا اواخر «سین و الیاء» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مالک نسخه؛ اهدایی: رهبری، فروردین1374؛ کاغذ: کشمیری نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با رویه کاغذی ابر و باد، عطف و گوشه ها میشن قهوه ای، 546گ، 25 سطر، اندازه: 22×30سم [اهدائی رهبر: 8-158] و [ف: 27-73]

آغاز: المهملة و النوا المکسورة بین الیائین من المنقوطة من تحتها ... حرف؟ الشین المعجمة الشابجی بفتح الشین المعجمة و سکون الباء الموحدة و فتح الجیم؛ انجام: روی عنه جماعة من الحفاظ

مثل ابی بکر احمد بن الحسین البیهقی و ابی الفضل علی بن الحسین الفلکی و ابی بکر احمد بن علی بن ثابت.

ادامه نسخه 22272 و ادامه اش نسخه 22327، موجودی از اواخر حرف «سین» و اوایل «شین» تا اواسط حرف «کاف» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از مالک؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: کشمیری نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با روکش پارچه ای، عطف و گوشه ها میشن قهوه ای، 247گ، 25 سطر، اندازه: 22×5/ 30 سم [اهدائی رهبر: 8-

159] و [ف: 27-74]

آغاز: علی بن ثابت الحطب الحافظ و ابی القاسم عبدالکریم بن هوازن القشیری و غیرهم ... باب الکاف و الشین الکشانی بضم الکاف و فتح الشین المعجمة؛ انجام: ملیح بن الهون بن حزیمة القارة لانهم قالوا دعونا فارة لاینفردنا و هذا آخر کتاب الانساب ...

از باب «الکاف و الشین» تا پایان کتاب. ابتدای این نسخه ادامه نسخه ش 22289

است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه مورخ صفر 856ق کتابت شده، مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: کشمیری نخودی اهار مهره، جلد: مقوا با روکش پارچه ای، عطف و گوشه ها میشن قهوه ای، 194گ، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 8 - 159] و [ف: 27-75]

آغاز: الادب و الفضل ولی القضاء باشبیلیة ... ذکره ابو محمد بن حزم الزبیری بضم الزای و فتح الباء و سکون الیاء المنقطة ... معروفة الی زبیر بن العوام ابن عمه النبی صلی اﷲ علیه و سلم؛ انجام: لانهم قالوا دعونا فارة لاینفردنا و هذا آخر کتاب الانساب از ابتدا ناقص و موجودی از اوایل «باب الزاء و الباء» تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور آبی، عطف وگوشه میشن زرشکی، 408گ، 27 سطر، اندازه: 21×5/ 29سم [اهدائی رهبر: 8-158] و [ف: 27-75]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1205ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج سبز تیره زرکوب ضربی ترنجی مقوایی درون سرخ و مقوایی، 485گ، 37 سطر (14×27)، قطع: رحلی [ف: 17-148]

خط: نسخ، کا: احمد بن محمد موسوی بحرانی، تا: رجب 1302ق؛ تملک: صنیع الدوله محمد حسن خان در 1302؛ کاغذ:کاغذ ترمه، جلد: میشن سرخ ضربی، 482گ، 33 سطر، اندازه: 6/ 24×40سم [ف: 1-49]

نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2980. ج 5؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 225گ، 19 سطر [فیلمها ف: 1-287] و [فیلمها ف: 1-287]

انساب / رجال / فارسی

ansāb

کاشفی، حسین بن علی 910- قمری

kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 1505)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3591

آغاز: خاتمه در ذکر اولاد سبطین و سلسله نسب بعضی از ایشان بباید دانست.؛ انجام: پر نور باد چشم پدر از چنین پسر ×× موفور باد قدر پسر از چنان پدر. آمین رب العالمین ... الطیبین الطاهرین.

این نسخه خاتمه کتاب «روضة الشهداء» نوشته ملا حسین واعظ کاشفی است و چون در فهرست جلد 2 نسخ خطی کتابخانه آستان قدس به عنوان «انساب» و مؤلف ناشناس ضبط شده است ما نیز جهت رفع اشتباه به آن اشاره نمودیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ دارای کتیبه مذهب و مرصع، مجدول؛ واقف: سلطانم صفویه ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، 18گ، 17 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 27-73]

الانساب / انساب / عربی

al-ansāb

فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر،-1138 قمری

fotūnī esfahānī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad tāher (- 1726)

هنگامی که مؤلف برای زیارت به کربلا رفته بود، کتابی به نام «حدائق الالباب فی معرفة الانساب» دیده مشتمل بر مشجرات انساب ملوک و مشاهیر و سادات و چون آن کتاب به طریقی عجیب و مشکل تدوین شده بود، به درخواست بعضی از دوستان در این کتاب به روشی آسان تنظیم شده است با تصحیح و تحقیق و تنقیح بیشتر، در دو جمله اول در پدران سبطین (امام حسن و امام حسین) علیهما السلام و دوم در فرزندان آنان.

قم؛ مؤسسه حضرت آیة اﷲ العظمی بروجردی؛ شماره نسخه: 556

آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین ... لما قضی اﷲ تعالی التشرف بزیارة سید الشهداء و زین السعداء قرة عین سید الکونین خط: نسخ، کا: عیسی فرزند حمد بن محمد حسن بن عیسی آل کمال الدین، تا: 8 رجب 1321ق؛ کاتب می نویسد که کتاب را از نسخه ای که صحت آن نامعلوم بود نوشتم پس از آن نسخه های دیگر یافتم و نسخه خود را با آنها مقابله کردم؛ جلد: مقوایی عطف و گوشه ها تیماج قرمز، 73گ، مختلف السطر، اندازه: 18×24سم [ف: 2-349]

انساب / انساب / فارسی

ansāb

فروغ اصفهانی، محمد مهدی بن باقر، 1223ق13 قمری

forūq-e esfahānī, mohammad mahdī ebn-e bāqer (1808-19c)

رساله بسیار مختصری است که با آدم ابوالشر آغاز می شود سپس به برخی انبیاء معروف و سپس ائمه معصومین علیهم السلام و برخی اولاد و احفاد ایشان می پردازد.

مشهد؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره

کاتب = مؤلف، بی تا [مخ: ف: 37]

انساب / رجال / فارسی

ansāb

رضوی، محمد بن لطف الله

razavī, mohammad ebn-e lotf-ol-lāh

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3591 خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: 69]

انساب / رجال / فارسی

ansāb

قاسم بن شمس الدین

qāsem ebn-e šams-od-dīn

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض3632

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 69]

الانساب / انساب / عربی

al-ansāb

غیرهمانند:

یزد؛ سریزدی(مسجدحظیره)؛ شماره نسخه: 186 آغاز: علی جمیع الصحابة و العترة خصوصاً علی امیرالمؤمنین و سید1. الوصیین و امام المتقین علی بن ابی طالب علیه السلام؛ انجام:فلأبکین علی الحسین لغیره و علی الحسن و علی ان عائلة الذی یرثی هناک کانوا کراماً قتلوا

از اولاد امیرالمؤمنین علیه السلام تا اولاد ابوالقاسم عمر الاطراف را داراست ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، عطف و گوشه ها تیماج قهوه ای، 165گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 9×18سم [ف: 1-153]

آغاز: الحمد ﷲ الذی خص نبیه محمد المصطفی ...

بی کا، تا: 27رمضان 992ق [دلیل المخطوطات: 1-53]

مشجر و نسب نامهای ا ست که در آن از بخاری و عمری و نسبنامه فرس و امامان شیعی و خلفای عباسی یاد شده است. عنوان ها:

الامام السبط الحسن ابی محمد المسموم، زین العابدین ابی محمد علی، الجواد ابی جعفر محمد، الهادی ابی الحسن العسکری، امام ابو محمد الحسن، الرابع و الثلثین الناصر لدین اﷲ ابی العباس احمد (رجب 553-1ذق 575- سلخ رمضان 622)، الخامس الثلثین الظاهر بامر اﷲ ابی نصر محمد (محرم 571- 1 شوال 622- روز آدینه 13 رجب 623، نه ماه و چهارده روز) در نسخه مانده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛کاغذ: سپاهانی، 32گ، مختلف السطر، قطع: خشتی، اندازه: 14×33سم [ف: 15-4134]

آغاز: تألیف الامیر ... ابی اسماعیل ابراهیم بن ناصرالدین بن ابراهیم ... بن اسماعیل الدیباج الاکبرین ... نبتدی بذکر الامام محمد بن زید الامام الشهید بن علی بن؛ انجام:و ابوالمعالی بن محمد فعقبه، و اما هادی فعقبه. تمت و الحمدﷲ رب العالمین ...

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه ضربی لبهدار، 15گ (14ر-28ر)، 14 سطر [ف: 6-474]

آغاز: هو، و لقد روینا من طریق علماء اهل البیت علیهم السلام فی اسرارهم و علومهم التی خرجت منهم الی علماء شیعتهم ان قوما ینسبون من قریش و لیسوا من قریش فی حقیقة النسب و هذا مما لایجوزان یعرفه؛ انجام: هذا کله ما اردنا من بیان الابنتین المنسوبتین عند العوام الی الرسول فقد شرحنا خبر هما و وصفنا حالهما اما تزویج عمر ...

بخشی از کتاب یا رساله ای است درباره نسب صحیح دختران پیغمبر صلی الله علیه و اله که همسر عمر خطاب و عثمان شدند. نویسنده کتاب، در این قسمت نخست از انساب مجعول و قبایلی که بر خلاف حقیقت منسوب به قریشاند سخن گفته و در پایان آن می گوید «این بحث را ما به مناسبت بحث از نسبت آن دو دختر منسوب به پیغمبر صلی الله علیه و اله پیش آوردیم». نویسنده، سرگذشت زید بن حارثه کلبی پسرخوانده پیغمبر صلی الله علیه و اله را نیز در این بخش آورده است ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (118-119)، قطع: رقعی، اندازه: 11×18سم [ف: 9-607]

انساب / تاریخ / فارسی

ansāb

غیر همانند:

آغاز: اما خالد و علی را در پیش پدرش در منجیل شهید کردند اما ... اما ابراهیم و حسام الدین و نظام الدین روی به ولایت بغداد؛

انجام: و افضل و معصوم و سلام و صایم و زاهد و اشرف و فردوس اما عقیل بن هاشم بن امام زین العابدین را شش فرزند بود رساله ای است در معرفی امام زاده ها و فرزندان ائمه اطهار علیهم السلام در چند مجلس که به جهت افتادگی نسخه از طرفین نام کتاب و مؤلف به دست نیامد، مجلس پنجم در بیان فرزندان امام حسین علیه السلام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا با عطف گالینگور قهوه ای، 16گ، 14 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 505-1 ]

آغاز: ابی علی کاتب مصری سعید بن سلام؛ انجام: شیخ یونس بن یوسف بن مساعد سر سلسله فقراء یونسیه است.

این کتاب شامل نسبنامه علما، عرفا، خوشنویسان، ملوک، طوایف، در اویش، سادات و ... می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: خاندان بغایری، 1383؛ کاغذ: دفتری

خطدار، جلد: مقوایی، روکش کاغذ ابری زرشکی، عطف تیماج قهوه ای، گوشه ها تیماج مشکی، اندازه: 23×5/ 36سم [رایانه]

آغاز: حضرت رسول هجرت 8 ع ل بود ولی اول محرم را گرفتند یعنی 68 روز بقهقری آمدند؛ انجام: شمس اﷲ خان 1761-1825 این کتاب، نسبنامه ائمه، سادات، ملوک، حکام و طوایف است که تنها نام و نام پدر و تاریخ وفات و در مواردی تاریخ تولد را هم ذکر کرده است؛ خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا؛ اهدایی: خاندان بغایری، 1383؛ کاغذ: دفتری خطدار، جلد: مقوایی، روکش کاغذ ابرو باد، عطف و گوشه ها تیماج عنابی، 373گ، اندازه: 22×36سم [رایانه]

آغاز: روشه القرطاس در تاریخ ... کتاب مقاتل الظالین؛ انجام:میرزا ضیاء اله میرزا بدیع اﷲ این نسخه شامل نسبنامه کفار، اصحاب، سرداران، منافقین، شاهان و سلاطین، دانشوران و علما و مشاهیر و ... می باشد که به صورت میله ای نوشته شده است؛ خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا؛ در ابتدا فهرست کتاب هایی که در تهیه این نسبنامه مطالعه کرده را نوشته؛ اهدایی: خاندان بغایری، 1383؛ کاغذ: دفتری خط دار، جلد: مقوایی، روکش کاغذ ابر و باد، عطف و گوشه ها تیماج عنابی، 471گ، اندازه: 3/ 22×36سم [رایانه]

انساب الائمه / تاریخ معصومین

ansāb-ol a’emme

وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - قمری

vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707-1791)

همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 5/ 7911 برای حسن بن علی خوئی؛ خط: نسخ، کا: کاظم بن عبد الجبارقهرمانی همدانی، تا: پنج شنبه 25 شعبان 1249ق؛ قطع: خشتی[رشت و همدان: ف: 1578]

انساب الائمة / تاریخ معصومین / فارسی

ansāb-ol a’emme

محمد شفیع بن عبدالستار،

mohammad šafī‘ ebn-e ‘abd-os-sattār

در سرگذشت چهارده پیشوای شیعی در چهارده «لمعه» و یک «خاتمه».

[دنا 191/2؛ فهرستواره منزوی 1552/3]

اصفهان؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه: 233/2

بی کا، تا: 13رجب1340ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 932-11]

انساب الائمة الزکیة / تاریخ معصومین / فارسی

ansāb-ol a’emmat-ez zakīyya

حجازی، امان الله، ق13 قمری

hejāzī, amān-ol-lāh (- 19c)

نویسنده که از دوستداران و علاقه مندان خاندان رسالت است می گوید چون آسایش دو گیتی بستگی به خدمت خاندان رسالت دارد لذا بر آن شدم که این رساله را در شرح حال یکایک دوازده امام بپردازم به طوریکه کافی در معرفی آنها باشد. رساله در دوازده «باب» (که هر باب شامل شرح حال یکی از ائمه است) و هر باب در بیست و چهار «فصل»: فصل 1. اسم؛ 2. لقب؛ 3. کنیت؛ 4. اسم پدر؛ 5. اسم مادر؛ 6. روز ولادت؛ 7. ماه ولادت؛ 8. سال ولادت؛ 9. موضع ولادت؛ 10. اسم والی ملک در وقت ولادت؛ 11. فضل و کرامات؛ 12. عدد اولاد؛ 13. در ذکر عقب؛ 14. نقش نگین؛ 15. اسم نایب؛ 16. مدت عمر؛ 17. سبب وفات؛ 18. روز وفات؛ 19. ماه وفات 20. سال وفات؛ 21. اسم والی ملک در وقت وفات؛ 22. موضع وفات؛ 23. مکان قبر؛ 24. ثواب زیارت. در آخر آن مناجاتی است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1/ 1288

آغاز: بسلمه و به ثقتی، نیکوترین کلامی که نکته دانان معانی بقلم مشکین زبان؛ انجام: آنچه از کرم تو می سزدانم بخش.

خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی اکبر بن شیخ محمد هزار جریبی مازندرانی، بی تا، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، قرمز، مقوایی، 103گ، 15 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 3-349]

انساب ائمه و امامزادگان / انساب / فارسی

ansāb-e a’emme va emāmzādegān

رساله ای است در نسب امامان و امامزادگان و ذکر مقابر ایشان. در صفحه آغاز آمده است: «رساله است توماری که به مهر مرحوم المغفور امیر تیمور گورکانی مرقوم رقم گردیده» سپس مقدمه ای بر نسخه افزوده اند که در آن آمده: «به دستور محمد امین خان گروس در تحقیق حسب و نسب و کیفیت احوال هر احدی از طبقات انام ... در جستجوی این مطالب و نظر به اینکه در ایام دولت پادشاهان چنگیزی و غره در هر زمان جمع علما و فضلا و مورخان و محققان طبقات کل طوایف را به نظر دقیق تحقیق و در طوامر و کتب ثبت و ضبط و طومار حقیقت اثار آن به مهر امیر کشورگیر امیر تیمور گورکان و پادشاه جمجاه سلطان محمد خدابنده و جناب حقایق مآب قدسی انتساب سید جمال الدین مطهر کلیدار مدینه مشرفه». احتمالاً تحریری از «بحر الانساب» باشد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9492

آغاز: آغاز مقدمه: بسمله. زبدة دودمان سخن پردازی و خلاصه نسب معنی؛ انجام:انجام: سید حسن و سید داود و سید محمد و ایشان در کرمه رود و هشته رود ساکنند

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط؛ چند تاریخ تولد در 1191 و 1193 و 1124 و 1233، رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 64گ، 16 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 30-168]

انساب الائمة و سلاطین الامة / تاریخ معصومین / فارسی

ansāb-ol a’emme va salātīn-ol omma

تبریزی، علی اكبر بن بابا، ق14 قمری

tabrīzī, ‘alī akbar ebn-e bābā (- 20c)

تاریخ تألیف: موافق جمله «زادی ذخیرة» 1338ق در حالات و تاریخ زندگانی معصومین علیهم السلام است با آوردن اشعار به مناسبت از خود یا دیگران، در یک «مقدمه» و چهارده «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.مقدمه در پیدایش نور پیامبر گرامی و هر باب در حالات یکی از معصومین و خاتمه در رجعت و جز آن.

آغاز: الحمد ﷲ عظیم النوال و نعیم الانعام و الافضال ... این وجیزه ایست مشتمل بر ذکر انساب ائمه و تحریر نبذی از احساب سلاطین أمه.

انجام: و لما کان مشتملا علی ذکر أهل العصمة و الائمة الاربعة عشر فناسب للتاریخ زادی ذخیرة.

[دنا 191/2؛ فهرستواره منزوی 1553/3]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2320

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، پس از کتابقصیده ای است از مؤلف به فارسی در مدح معصومین علیهم السلام که درنسخه ناقص است و تمام آن را در جاهای مختلف کتاب آورده؛جلد: تیماج مشکی، 256گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 299-6 ]

أنساب الأشراف / انساب / عربی

ansāb-ul ’ašrāf

بلاذری، احمد بن یحیی،-279 قمری

balāzorī, ahmad ebn-e yahyā (- 893)

کتابی است در تاریخ و نسب بزرگان و اشراف. مؤلف، قسمت عمده ای از کتاب را به بیان نسب پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و تاریخ زندگانی او و اولاد عبدالمطلب یکی پس از دیگری اختصاص داده است. این کتاب در واقع، نسب نامه محض به شمار نمی آید، بلکه می توان گفت جنبه تراجمی و تاریخی آن بیشتر است، زیرا بلاذری در برخی موارد شرح حال مفصلی برای بعضی از اعلام از حکام، علما، ادبا، شرفا و دیگران می نویسد که از موضوع انساب به تنهایی خارج است و خلاصه می توان گفت: مؤلف در این کتاب، بین انساب و تاریخ و تراجم و ادب جمع نموده است.

چاپ: با تحقیق محمد حمیداﷲ، قاهرة، مطبوعات معهد المخطوطات و دار المعارف، 1959م، الجزء الاول؛ محقق: محمدباقر محمودی، بیروت، مؤسسة الاعلمی، چاپ اول، جزء دوم، 551ص، 1393ق.

[دنا 192/2؛ کشف الظنون 179/1؛ الاعلام 367/1؛ معجم المطبوعات 585/1؛ معجم المؤلفین 201/2-202؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 389/1]

آغاز: عقیل عن ابن شهاب عن عروة عن عایشة قالت ان کنت استاک فیأخذ رسول اﷲ صلی الله علیه و اله السواک فیستاک بفضل ریقی نسخه اصل: کتابخانه دار الکتب الظاهریة - دمشق. از اواسط زواج پیامبر صلی الله علیه و اله تا اواخر تاریخ ابوالعباس عبداﷲ بن محمد بن علی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 یا 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 417ص [عکسی ف: 3-390]

آغاز: قال احمد بن یحیی بن جابر: اخبرنی جماعة من اهل العلم بالکتب قالوا نوح علیه السلام بن لامک؛ انجام: قال الشاعر یرد عبد الملک ... و اﷲ سبحانه و تعالی اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب و الحمدﷲ وحدة.

نسخه اصل: رئیس الکتاب، در سلیمانیه، ش 597. قسمت اول؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسن دهمشاوی، تا: شنبه 20 ربیع الاول 1123ق؛ این کتاب کم و معلوم نیست اصل آن در چند جزء تألیف شده، نسخه حاضر کاملترین نسخه آن است که تا کنون یافت شده که در دو مجلد ضخیم نوشته شده و همین نسخه اساس

چاپ آن در مصر در 1959م می باشد؛ 598گ، 37 سطر [عکسی ف: 2-128]

آغاز: خبر رستقابات فی ایام عبدالملک و ولایة الحجاج بن یوسف بن الحکم بن ابی عقیل للعراق.؛ انجام: و اختصم بنو غیرة فی میراثه فاعطاه النبی صلی الله علیه و اله وهب ابن امیة بن ابی الصلت و ولد جشم بن ثقیف حطیط بن جشم، فولد حطیط جشم، و اﷲ اعلم بالصواب.

نسخه اصل: رئیس الکتاب در سلیمانیه، ش 598. قسمت دوم؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسن دهمشاوی، تا: شنبه 20 ربیع الاول 1123ق؛ از روی نسخه ای که احمد بن محمد بن عبداﷲ بن أبی بکر موصلی دمشقی شافعی سیمساطی در دمشق برای خود نوشته و در روز عید اضحی 659ق از آن فراغت یافته، سمیساطی نیز نسخه خود را از روی

نسخه ای نوشته که در صفر 395ق کتابت آن در مصر به پایان آمده، مصحح، دارای نشان بلاغ؛ 629گ، 37 سطر [عکسی ف: 2-129]

نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی رباط-مصر 2518. جزء چهارم و از نسب بنی عدی بن کعب بن لوی تا پایان کتاب؛ خط: مغربی، بی کا، تا: 10 شعبان 1206ق؛ از روی نسخه اصل، مصحح، مجدول؛ 474ص [عکسی ف: 4-283]

انساب افغانان / فارسی

ansāb

همت خان بن رحمت خان

hemmat xān ebn-e rahmat xān

رساله کوتاهی درباره نسب افغانان، مؤلف در پایان چون از انساب افغانان فراغت حاصل نمود از نسب و حسب اجداد خود که از قوم عمر خیل اند یاد کرده است. در همین قسمت است که از احوال اجداد و پدرش یاد می کند و از خود نام می برد.

[ فهرستواره منزوی 824/2-1094(چند رساله در این موضوع معرفی شده)]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34774

آغاز: الحمد ﷲ علی کل حال و الصلوة علی محمد و آله. اما بعد بدان که این رساله ایست در تحقیق حسب و نسب افغانان چون بعضی نافهم و ناقص عقل به سبب عدم علم و نارسائی فهم و عدم اطلاعا بر کتب تواریخ در نسب ایشان طعن بیجا می کنند لهذا این چند اوراق در بیان نساب افغانان از کتب معتبره تواریخ بر آورده نوشته شد تا بدانند که ایشان بنی اسرائیل اند و از اولاد طالوت بامین ابن باقین برادر یوسف علیه السلام؛ انجام: دم زدن نتوانند و اﷲ عالم الغیب و الشهادة و العلم عند اﷲ الملک العلام.

خط: نستعلیق، کا: وارث خان، تا: چهار شنبه 20 ربیع الثانی 1221ق؛ در اول و آخر نسخه عبارت «یا کبیکج» دیده می شود؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری نخودی آهارمهره، جلد: تیماج فرنگی قهوه ای مجدول زرکوب، 28گ، 15سطر، اندازه: 12/6×23سم [اهدائی رهبر: 8-160]

انساب اکراد / انساب / فارسی

ansāb-e akrād

تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 104عکسی

درباره انساب اکراد؛ بی کا، بی تا [جنگ: 1-444]

الانساب الی البلدان = النسبة الی المواضع و البلدان / تراجم / عربی

al-ansāb ila-l buldān = an-nisba ila-l mawāḍi‘ wa-l buldān

ابومخرمه، عبدالله طیب بن عبدالله، 947-870 قمری

abū-maxrame, ‘abd-ol-lāh tayyeb ebn-e ‘abd-ol-lāh (1466-1541)

کتابی است در بیان منسوبین به شهرها به ترتیب حروف هجاء از حرف همزه تا یاء و در واقع فرهنگ نامه ای است از معروفین و منتسبین به شهرها و قریه ها که نخست در هر کلمه و ماده لقبی ضبط حروف و حرکات و پس از آن به بیان نسب و ترجمه احوال صاحب یا صاحبان آن لقب پرداخته است. مؤلف در سبب تألیف این کتاب می گوید: «من کتاب هایی را درانساب قبایل و آباء دیده ام و خواستم کتابی بیابم در انساب و منتسبین به بلدان لکن کتاب جامعی در این باب ندیدم تا اینکه به مسوده قاضی مسعود بن سعد بن احمد ابی شُکیل انصاری جزری (که جد مادری مؤلف است) برخوردم که در آن، نام عده ای از شهرها را به اختیار یاد کرده و از آن شهرها توصیفی نموده و سپس کسانی را که به آن شهرها منسوب هستند نام برده از علما و رؤسای مشهور اما موفق به اتمام آن نگردیده و تا آخر حرف راء را نوشته و بعد از آن حرف «ف» به طور پراکنده. من تصمیم گرفتم که آن کتاب را تمام کنم و رونویسی کردم لکن آن نسخه را گم کرده و مدت ها گذشت تا اینکه چیزهایی را به طور پراکنده گرد آوردم شبیه آن کتاب و در این یادداشت هایم بیشتر از تاریخ ابن خلکان و طبقات تاج الدین سبکی و تاریخ فارسی و تاریخ جندی و جز اینها بهره گرفتم. سپس دیدم که این کاری است کم فایده، لذا مصمم شدم که تا نام محدثین مشهور و جز آنهایی که به شهرها منسوب می باشند در ذیل هر عنوانی بیاورم چون نیاز کسی که حدیث و فقه می خواند به چنین کتاب خیلی زیاد است، گرچه ممکن است نسب کسی شبیه باشد به نسب شخص دیگری که منسوب به شهری هست لکن او از آن شهر نیست، مهمترین کار من کتاب «ما اتفق لفظاً و اختلف وضعا» تألیف شیخ حافظ شمس الدین ذهبی و کتاب تبصرة المنتبه

بتحریر المشتبه حافظ ابی الفضل ابن حجر است اما تکیه من بیشتر به کتاب دومی یعنی تبصرة المنتبه بتحریر المشتبه است چون ضبط الفاظ را دارد ... با اینکه دو نسخه از این دو کتابی که در اختیار داشتم بسیار آشفته و تحریف یافته بود، لکن بسیار کوشیدم تا با تحقیق در کتب لغت از قبیل قاموس شیرازی و تکملة الصحاح این نقیصه را رفع نمایم ... تا اینکه دوباره به مسوده قاضی مسعود دست یافتم و از آن کتاب چیزهایی را که ننوشته بودم نوشتم.»

آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین حمداً یوافی نعمه و یکافی مزیده و نشکره علی ما اولاه ... حرف الهمزه. بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به نستعین ألآبندونی نسبة الی آبندون بمد الهمزه

انجام: قتل سنة ثلاث و ستین من الهجره. تم الحرف الیاء و بتمامه تم الکتاب ...

چاپ: ابوظبی، مرکز الوثائق و البحوث، 1425ق

[الاعلام 227/4؛ معجم المؤلفین 45/5؛ بروکلمن 24/2؛ فهرست المخطوطات المصورة 2 ش 386 و 1172]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: سعید بن محمد (فضیلتی با قنطی)، تا: یک شنبه 10 ربیع الاول 995ق، برای شیخ الاسلام ابومحمد شیخ بن عبداﷲ احدب باعلوی؛ تاریخ کتابت باید تاریخ تحریر باشد، در پشت صفحه اول، نام کتاب اسماء البلدان به خط کاتب نسخه آمده، یادداشت وقف حاج مهدی فراش حرم حضرت رضا علیه السلام مورخ رجب 1131ق، یادداشتی به خط مهدی الیه نسخه، با عبارت «ملکه من فضل اﷲ تعالی الفقیر الی اﷲ تعالی شیخ بن عبداﷲ الاحدب با علوی عفا اﷲ عنهما»، در دو برگ الحاقی نسخه سئوال در مسأله أماء صغار و جواب شیخ الاسلام صدیق بن عبدالعلیم حجازی شافعی و بندی منقول از تاریخ ابن خلکان، در آخر نسخه یک برگ الحاقی منقول از خط عبداﷲ بن عمر مخرمه در خصوص چیزهائی که در متن کتاب نیامده و مؤلف آنها را از قلم انداخته؛ مهر: حاج سید سعید؛ واقف: حاج مهدی فراش حرم حضرت رضا، رجب 1131ق؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج مشکی عطف، 251گ، 23 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 15/5×24سم [ف: 505-2]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2148-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-287]

تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: 354-عکسی و 409-عکسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی: 2-35 و 36]

آغاز و انجام: برابر؛ قبل العصر عشرین خلت من شهر ربیع الاول من سنة 995... افضل الصلوات و التسلیم.

خط: نسخ، کا: سعید بن محمد فیصلی، تا: قرن 12؛ گویا از رویجامع گوهرشاد ش 401 نویسنده آن سعید بن محمد فیصلی استبرای ابومحمد شیخ بن عبداﷲ باعلوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ ضربی، 257گ، 18 سطر، اندازه: 14/1×24/5سم [ف: 1-49]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 90عکسی و 987عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-93 و ف: 3-229]

انساب امام زاده ها / انساب / فارسی

ansāb-e emām-zāde-hā

کتابی است در نام اولاد و فرزندان اولادهای ائمه و شرح حال هر یک به اختصار ولی مؤلف آن معلوم نشد.

اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)؛ شماره نسخه: 3307 آغاز: محسن بن امام زین العابدین را چهار فرزند بود بدین اسامی محمود و یعقوب و حسین و حسن اما نقی بن محسن بن امام زین را چهار فرزند بود بدین اسامی طیب و طاهر و فضل و حارث اما عسگری بن امام زین العابدین؛ انجام: انجام موجود: اما هادی بن امام زین العابدین را شش فرزند بود بدین اسامی محمد زقر (1) و عبداله و عقیل و ابراهیم و حامد اما نقی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی چرک، جلد:تیماج قهوه ای، 234ص، 12 سطر (7×12)، اندازه: 11×19سم [ف: 11-1 ]

انساب اولاد امیرالمؤمنین علیه السلام / انساب / عربی

ansāb-u awlād-i amīr-il-mu’minīn

برای هریك از فرزندان او در یك «باب»؛ از حسن آغاز و به عقیل می انجامد.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3532/7

آغاز: الصحیح الذکور تسعة عشر، مات فی حیاته ستة، و ورثه ثلاثة عشر؛ انجام:بن ابیطالب علیه السلام، تحت «المختصر فی انساب الطالبیین» وقع الفراغ من اتمام کتابة هذا ... تسع و عشرین شهر شوال ... سنة تسع و الف الهجریة

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه ضربی لبه دار، 164گ (53ر-216پ)، 14 سطر [ف: 6-475]

انساب پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و ائمه معصومین علیهم السلام و بعد از امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف و شرح حال علما و شرح توقیعات ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف (رساله در) / تاریخ معصومین

ansāb-e payāmbar-e akram va a’emme-ye ma‘sūmīn va ba‘d az emām-e ‘asr (‘aj) va š.-e hāl-e ‘olamā va š.-e toqī‘āt-e valī-ye ‘asr (‘aj) (r. dar)

جعفری طیار، عبدالحسین

ja‘farī tayyār, ‘abd-ol-hoseyn

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10062/6

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 13؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س8ش2-15]

انساب تراکمه کوکلان / انساب / فارسی معرفی مختصر 4 تیره ترکمانان کوکلان است: مخدوم (که دو شعبه اند: یکی اولاد محمد حنفیه و دیگری اولاد عثمان بن عفان)؛ شیخها (منسوب به ابوبکر بن ابی قحافه)؛ خواجه (که چندین شعبه اند بخشی از آنها اولاد علی بن ابی طالب و سید سجاد و جمعی هم اولاد محمدحنفیه)؛ و آقا (اولاد عمر بن خطاب).

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10849/3

خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، جدول دار، (80پ)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 20-416]

انساب سادات / انساب/ فارسی

ansāb-e sādāt

در انساب گروهی از سادات با تعیین مدفن آنان، مخصوصاً سادات گیلان و مازندران، با اشاره به بعضی احوال حضرات معصومین علیهم السلام. گاهی انساب بعضی از بزرگان شیعیان صدر اول اسلام نیز آمده است.

کاشان؛ فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه: 75

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ برگ ها بسیار در هم صحافی شده و معلوم نشد که کتاب چیست؛ جلد: دورو تیماج زرد، 146گ، 12 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 78]

انساب الرجال / رجال / عربی

ansāb-ur rijāl

خاندان و پدران بزرگان عالم اسلام است. ابتدای آن از شرح حال محمد بن عبد اﷲ بن هاشم (= پیغمبر اسلام) است و در تحریر شرح و ترجمه حال هر یک از افراد، فرزندان آن شخص نیز می آید. آخرین کس که در این کتاب معرفی می شود جعفر الملک بن محمد بن عبد اﷲ بن محمد است که متأسفانه کتاب بدون اتمام به واسطه افتادگی آخر نسخه به پایان نرفته است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 43

آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذی خلق انبیائه المرسلین حلیه المتقین؛ انجام: اما جعفر الملک بن محمد بن عبد اﷲ بن محمد الاطرف و کان قد خاف...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: ناصر الدینشاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز مقوایی، 175گ، 16 سطر(7×11)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 7-43]

انساب السادات / انساب / عربی

ansāb-us sādāt

دیباج، محمد بن علی، ق8 قمری

dībāj, mohammad ebn-e ‘alī (- 14c)

اهدا به: سید نقیب محمد بن محمد علوی حسینی سپاهانی تاریخ تألیف: 712ق

در سرگذشت علی علیه السلام تا طالب بن ابی طالب از سادات به نام که برای امامت و پیشوایی برانگیخته و ترشیح شده بودند و در آن آورده که در کمتر از یک هفته آن را ساخته است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1663

آغاز: بسمله و به نستعین. الحمد ﷲ الذی انبت حب حب الدین فی قلوب المؤمنین فنبت و عنه ما نبت ... و بعد فلما انفق الاجتیاز بمحروسة اصفهان ... اقتضی الانفاق ... التشرف بجناب السید ... المرتضی النقیب ... جمال الملة والدین ... محمد بن محمد العلوی الحسینی الاصفهانی؛ انجام: واﷲ اعلمو احم ولیکن هذا آخر مایثبت فی هذا المختصر کتبه جامعه محمد بن علی بن علی بن الحسن بن رمضان بن علی بن عبداﷲ بن حمزة بن المفرج بن موسی یعرف بعمر بن علی بن القاسم بن محمد بن القاسم الرسی بن ابراهیم طباطبابن اسمعیل الدیباج بن ابراهیم الغمر بن الحسن بن الحسن بن علی بن ابی طالب علیه السلام فی ایام من ربیع الاخر سنة ثنتی عشره و سبعائة حامداﷲ تعالی و مصلیا علی نبیه نبی الرحمة محمد و آله رب اختم بالخیر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه را محمد حسین به محمد سعید بخشیده و خط و مهر او مورخ 1251؛ کاغذ: سپاهانی، جلد:پارچه ای، 16گ، 18 سطر (11×16/5)، اندازه: 17/5×24سم [ف: 1560-10 ]

« انساب السلسلة المجلسیة ← اجازة لابنائه

« انساب الطالبین ← منتقلة الطالبیة

انساب العرب / انساب/ عربی

ansāb-ul ‘arab

كبابی شیرازی، احمد، ق14 قمری

kabābī šīrāzī, ahmad (- 20c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9378/1

خط: نسخ، بی کا، تا: 17 جمادی الاول 1315ق، (راهنمای کتاب 53: 18)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی ضربی مقوایی،

177گ (10پ-186ر)، 9 سطر (6×12)، قطع: ربعی، اندازه: 12×19سم [ف: 17-358]

أنساب العرب من آدم الی النبی صلی الله علیه و اله / انساب / عربی

ansāb-ul ‘arab min ādam ila-n nabī

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بكر، 911-849 قمری

soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446-1506)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1544/1عکسی

آغاز: أما بعد حمد اﷲ علی تواتر نعمایه و توالی آلایه ... فان هذا مختصر یسهل حفظه علی اولی الألباب محتو علی اصول أنساب العرب مقرب حفظها لاولی الطلب مضافاً إلیه نسب النبی المختار مشفوعاً بصحابته؛ انجام: یرجع الجمیع من هؤلاء إلی آل أیوب الذی فی دثینه فهذا ما اتصل إلیه من التحت، و اﷲ اعلم.

نسخه اصل: کتابخانه روان کوشکی در ترکیه، ش 1552 ؛ خط:نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 7 ربیع الثانی 1002ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ 36ص (1-36)، 25 سطر [عکسی ف: 4-466]

انساب قریش / انساب / عربی

ansāb-e qorayš

حسینی علوی، محمد بن محمد،-437 قمری

hoseynī ‘alavī, mohammad ebn-e mohammad (- 1046)

در این رساله اسماء قبایل اولیه قریش و اصول و فروع آن به تفصیل بیان شده و در آن به اشعار عرب نیز تمسک می کند.

آغاز: بسمله. و باﷲ استعین قال الشریف ابوالحسن محمد بن محمد ... باب ذکر اسما اوایل القبایل من قریش و اصولها و فروعها و خلفها و خلفایها و من کان معها من العرب. تفسیر معنی قریش

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1529/3عکسی

آغاز: برابر

نسخه اصل: در یکی از کتابخانه های یمن؛ خط: نسخ، کا: سید ابراهیم بن حرب محمد زهراوی فوعی، تا: شنبه 16 جمادی الاول 1056ق، جا: فوعه؛ 14ص (234-247)، [عکسی ف: 4-446]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 341/3 نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-401]

« انساب المجلسی ← اجازة لابنائه

« انساب مشجر ← شجرة الاولیاء

انساب مشجر / انساب / عربی

ansāb-e mošajjar

این کتاب چنان که در مقدمه آمده مشجرات نسبی جمعی از ذراری طاهره و جمله از بنی هاشم (خلفاء فاطمی و عباسی) و جماعتی از قریش و گروهی از مهاجرین و انصار و برخی از عدنانیان و قحطانیان است که در 22 جزو ترتیب یافته. مؤلف آن شناخته نشد. پنداشته می شود از نسابه های اواخر قرن هشتم به بعد باشد. برای شناسانیدن کتاب جملاتی از مقدمه آن نقل میگردد:

«و بعد هذا ما الفته للولد المبارک المولی النقیب الطاهر الماجدا لفاخر المرتضی افتخار آل العباد سید السادات الاشراف تاج آل عبد مناف صفوة آل سید المرسلین ابوالطیب طاهر نفعه اله تعالی به و اسعده فی داره و ضمنت هذالمشجر المبارک نسب سیدنا و نبینا محمد المصطفی صلی اله علیه و آله و سلم و اشراف اهل بیته و نسب خلفاء بنی العباس و خلفاء مصر الفاطمیین و جماعة من قریش و اکثر المهاجرین و الانصار و بعض انساب عدنان و قحطان و اضفت الیها. نکتا نسیبه فی النسب. ان النسب ابهم العلوم و اعظم تقسیما الاسمائه فی الفهوم لانه منه تقتبس المفاخر و عنه تنشر المآثر» و ظاهراً این نقیب ابوالطیب و از خاندان نقباء موصل بوده. بالجمله اوراقی از نسخه افتاده ترتیب این مشجر چنین است که نخست مقدمه نگاشته شامل طبقات دهگانه نسب نزد عرب و پنج فصل در مصطلحات علماء نسب و غیرها (از فرق بین مشجر و مبسوط، کیفیت ثبوت نسب نزد تسابه، طعن و قدح نسابه، شرایط و آداب نسابه، ذکر جماعیت از مشاهیر نسابه ها)، پس از آن در چهار برگ مختصری در احوال حضرت صدیقه طاهره علیها السلام و پیغمبر اکرم صلی الله علیه و اله سپس به مشجرات پرداخته است: اول مشجرات شجره نسب نقباء موصل و دیار بکر است. نسابه های بعدی نیز شاخه ها و فروع توضیحاتی بر آن افزوده اند. آخرین تاریخی که در ضمن این مشجرها دیده می شود: سال 919.

بالجمله در این کتاب نسب جمله از ذراری و قبیلهها و خاندان ها شناسانده شده: چون نسب سیادت خاندان کیا امراء گیلان رکن الدین خورشاه فرمانروای اسمعیلی در الموت؛ نسب سادات صفویه از شیخ حیدر (سلطان حیدر مقتول در 829) بن شیخ جنید ذکر شده و نسابه عصر او را به عنوان: «سلطان السادات و المشایخ الامام العلامه فخر آل عبدمناف شرف آله طه و یس الموالی المخدوم الشیخ حیدر» یاد کرده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3624

آغاز: الحمدﷲ الذی نور قلوب اولیائه بمصابیح المعارف و صورفی الواح فطنتهم اسرار العلوم و الکواشف و وهبهم من عین الیقین ما رواهم من ماء العوارف؛ انجام:منتهی الیه مشجر: آدم ابوالبشر علیه السلام.

بی کا، بی تا؛ پس از ختم مشجرات پنج صفحه است به خط قیب الاشراف سید رکن الدین الحسن الحسن (کذ) بن عبداﷲ بن احمد الحسینی النسابه شامل نسب سیادت و هم خرقه تصوف شیخ عبدالقادر گیلانی و سید احمد رفاعی و سیدابوالوفا و چهار سطر

راجع به بایزید بسطامی و نسب سیادت آل نعیم و گواهی نامه ویبر نسب سیادت شیخ علی بن داده که در شعبان 873 در حصن کیف نگاشته و هم تصدیق او بر صحت نسب اولاد شیخ محمود الخندقی که در حصن کیف در محرم همان سال نوشته است، در ذیل صفحه آخر به خطی دیگر نسب شاه قاسم بدلا نگاشته شده، در بالای صفحه 98 علی اصغر بن محمد جعفر در 1096 نسب سادات بنیره سبزوار را نوشته است، در پشت صفحه اول قصیده ای است در احوال شیخ صفی الدین اردبیلی، در حاشیه صفحه یازدهم نوشته شده: «بلغ اکتاب ها الی ههنا و انا محمد بن منصور الحسنی الفارسی رضی اﷲ تع عنهما» گویا وی کاتب برخی از اوراق نسخه باشد، شیوه خط می رساند که نسخه در بین آخر قرن هفتم و اوایل قرن نهم نوشته شده؛ 163گ، اندازه: 18×25سم [ف: 587-6]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3996- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-291]

« انساب المنافقین و الناصبین ← انساب النواصب

انساب النواصب = انساب المنافقین و الناصبین / تراجم، تاریخ، انساب / فارسی

ansāb-on navāseb = ansāb-ol monāfeqīn va-n nāsebīn

خادم استرآبادی، علی بن داوود، ق11 قمری

xādem-e estarābādī, ‘alī ebn-e dāvūd (- 17c)

اهداء به: شاه عباس ثانی تاریخ تألیف: محرم 1076ق

کتابی است تاریخی در بیان انساب و مثالب و مطاعن سه خلیفه عرب و خاندان امویان که از کتب اهل سنت و جماعت نقل کرده است، در 51 «باب»: 1. ذکر سوء نسب ابوبکر؛ 2. نسب بانی بدعت عمر بن الخطاب؛ 3. نسب عثمان بن عفان؛ 4. نسب معاویه ... همراه با دشنام به خلفای عرب، نگاشته شده است.

آغاز: بسمله شکر و سپاس بی حد و قیاس خالقی راست جل شأنه و عظم سلطانه ... اما بعد چنین گوید العبد المذنب العاصی المحتاج برحمته اﷲ الهادی علی بن داود الخادم الاسترآبادی انجام: والائمة المعصومین صلوات اﷲ علیهم اجمعین برحمتک یا ارحم الراحمین. چون عمر رسد مرا به سر در محشر ×× پرسند زکردار بدو نیک خبر/ گویم به خدا که پیشه ام مدح علی است

×× شغلم به جهان بوده همین لعن عمر

[فهرستواره منزوی 2021/3؛ الذریعة 388/2؛ معجم التراث الکلامی 502/1؛ دنا 193/2 (62 نسخه)]

آغاز: برابر؛ انجام: بیمن عدالت و رعیت پروری پادشاه دین پناه ظل اﷲ.

خط: تحریری، بی کا، تا: 1076ق ؛ مجدول؛کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای داغ کرده، 286گ، 21 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 6-50]

خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حاج محب، تا: سه شنبه 17 جمادی الاول 1099ق [نشریه: 6-337]

تا نیمه باب 47 ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ ضربی مقوایی، 222گ، 21 سطر (10×16)، اندازه: 15×22سم [ف: 11-2451]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق و آیات شریفه نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، 216گ، 17 سطر، اندازه: 18×27سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1-143]

خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن12؛31گ،قطع: رحلی [چند نسخه‐ف: 5]

آغاز: برابر؛ انجام: باب پنجاه و یکم فی النوادر بدانکه تعصب و عداوت ... باخواص ومقربان نشسته و تنکه دردست گرفته نوشته آن را

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح ؛ جلد:تیماج مشکی مجدول گرهی، 241گ، 21 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 1-506]

انجام: موضعی که حیوانات دم بیرون می آورند که به چهار انگشت دم داشت و زیاده و کم نیز گفته اند گویا هر یک از نواصب را که تعصب و عناد زیاده است .

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ فهرست مطالب کتاب در قم غره جمادی الثانی 1235 آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 167گ، 16 سطر، اندازه: 15×23/5سم [محدث ارموی مخ]

خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی1122ق؛ مجدول، مذهب، دارای سرلوح ؛ مهر: «عبدالرحیم» (مربع) ؛ جلد: تیماج سبز ضربی، 448گ، 16 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 26-198]

کا: ابن حاجی محمد محسن لقاری، تا: 1128ق؛ قطع: وزیری [د.ث. مجلس]

آغاز:چه بود فایده در عقد آدم و حوا، و بر اهل بیت اطهار و عترت ابرار او که به بینه انما یرید اﷲ

خط:نسخ، بی کا،تا:سه شنبه18 جمادی الاول1149ق؛افتادگی:آغاز؛ به دستور مولانا محمد حسین فرزند ملامراد علی شیرازی؛ جلد:تیماج نیلی، 204گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23-238]

آغاز: بسمله و به نستعین. فهرست کتاب انساب النواصب. ... مشتمل بر 51 باب. باب اول در ذکر سوء نسب رئیس منافقین ابوبکر بن ابی قحافه

خط: نسخ، کا: محمد طالب، تا: محرم 1171ق؛ افتادگی: آغاز؛ نشانه وقف و مهر «یا امام محمد باقر» و «عبدالرحیم»؛ اهدایی: حاج وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی کاغذ ابری قهوه ای عطف تیماج عنابی، 95گ، 19 سطر (14×24)، اندازه: 21×32سم [ف: 3-978]

آغاز: برابر؛ انجام: اللهم العنهم فعناو بیلا و سخطا عظیما و عذابا فوق العذاب و نکالا بعد النکال و اغفرلنا و لآبائنا و امهاتنا و جمیع المومنین و المومنات ...

خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، عطف: تیماج قهوه ای، 196گ، 26 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 37-640]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ [نشریه: 2-63]

آغاز: برابر؛ انجام: و این مهدی می گفته که فتنه بر این اسلام بعد از دجال عظیم تر از رأی ابوحنیفه نبوده

جلد نخست، تا بخش بسیاری از باب 21 به انجام می رسد؛ خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی، مصحح؛ واقف: شهاب الدین مرعشی نجفی، 1387ق؛ کاغذ: شرقی و فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی مجدول با ترنج و سرترنج و لچک، 147گ، 17 سطر (10×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 34-713]

آغاز: آنان از نطفه منتخبه و خبیثه اما بعد چنین گوید علی بن داود الخادم الاسترابادی که روزی بحسب اتفاق با بعضی از دوستان؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز (خطبه کتاب از نسخه افتاده)؛ در پایان نسخه مطالب گوناگون درباره کفر و ارتداد و علامت منافق و نسبت سحر به حضرت رسول صلی الله علیه و اله ؛ کاغذ: فرنگی سفید نازک آهاردار، جلد: تیماج مشکی عطف پارچه ای، 782گ، 15 سطر، قطع: وزیری، اندازه: 14×21سم [ف: 1497-10]

آغاز:برابر؛ انجام: جهة وضو ساختن آن حضرت فرود آمده و بعضی جهة غسل کردن روایت نموده اند.

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد:تیماج مشکی، 104گ، 23 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1-506]

آغاز: برابر؛ انجام: ثلثه نمایند ... یا ارحم الراحمین سنه 1206

کامل؛خط:نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1206ق؛ واقف: سید محمد باقر موسوی، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهارمهره، جلد: روغنی کمکار، 358گ، 15 سطر، اندازه: 15/2×21سم [ف: 14 -91]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه ذیقعده 1225ق؛ خریداری محمد ولی میرزا قاجار تحویل محمد علی ناظر سرکار اشرف والا سپس تحویل میرزا اماما مستوفی نسقچی در ربیع الثانی 1235 با خط و مهر همین ناظر سرکار، با خط محمد ولی میرزای قاجار که نسخه را در محرم 1277 خوانده است، با یادداشت شاهرخ قاجار مورخ 23 رجب 1269؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج تریاکی زرکوب ترنجی مقوایی، 217گ، 26 سطر (8×13)، قطع: ربعی، اندازه: 2×14سم [ف: 16-255]

بی کا، تا: 1227ق [د.ث. مجلس]

خط: نسخ، کا: سید شهرت بن ابوطالب حسینی خمینی کمرهای، تا: چهار شنبه 22 صفر 1228ق، به دستور حاج میرزا صادق حسینی؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی بدون مقوا، 210گ، 24 سطر،اندازه: 19/5×29سم [ف: 5-263]

آغاز: قنطار پوست گاویست که مملو باشد از زر طلا و نقره عمر خجل شده در گریه افتاد و گفت؛ انجام: بار شهرها و مدائن خطبه اثنی عشریه خوانده تبر او لعن خلفاء ثلاثه نمایند.

خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد، تا: شنبه سلخ شعبان 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، 290گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1-188]

آغاز: برابر؛ انجام: الی صراط المستقیم.

خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن محمد حسینی، تا: 27 ذیحجه 1234ق؛ تملک: عباسقلی مشیر افخم وزیر تألیفات (سپهر ثانی کاشانی) در غره صفر 1340؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن سیاه، 254گ، 25 سطر، اندازه: 20×29/8سم [ف: 2-39]

آغاز: برابر انجام: اللهم العنهم لعناً وبیلاً و سخطاً عظیماً و عذاباً فوق العذاب و نکالاً بعد النکال و اغفر لآبائی ... بحق سید المرسلین و علی خیر الوصیین و الائمة المعصومین صلوات اﷲ و سلامه علیهم اجمعین برحمتک یا ارحم الراحمین

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن میرزا محمد تقی، تا: جمعه 22ربیع الاول 1236ق؛ وقف عام نسخه از طرف حاج سید عبدالجواد ولد آقا میر سید علی باقر از ثلث مرحوم حاج سید ابوتراب با تولیت آخوند ملا علیرضا؛ اهدایی: خانم طباطبایی، 12/5/1355ش؛ واقف: حاج سید عبدالجواد، غره ربیع الاول 1295 ؛ جلد: تیماج، مشکی، 137گ، 21 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 1-103]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمدصالح بن شیخ محمد حسن گیلانی، تا:12 ربیع الثانی 1236ق، جا: مشهد مقدس؛ در پایان چند حکایت از احوالات عرفا؛ جلد: تیماج قهوه ای، ضربی، ترنج با سر و لچکی مجدول گرهی، 173گ، 24 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 1-505]

آغاز: برابر؛ انجام: اجمعین برحمتک یا ارحم الراحمین.

خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: رمضان 1240ق؛کاغذ: فرنگی سفید رگه دار آهار مهره، جلد: میشن سیاه، 368، 21 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 6-51]

آغاز: برابر؛ انجام: برحمتک یا ارحم الراحمین خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن حاج عظیم، تا: ربیع الاول 1241ق؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ کاغذ: آهاری شکری فرنگی، جلد: تیماجی قهوه ای، 206گ، 22 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 5-48]

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد طاهر حسینی، تا: ربیع الثانی 1242ق [مختصر ف: 86]

خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن کربلایی، تا: 1242ق [مختصر ف: 87]

آغاز: برابر؛ انجام: و حرمین شریفین و اماکن مقدسه و باقی شهرها و مداین خطبه اثنا عشریه تبرا و لعن و طعن خلفاء ثلاثه اللهم العنهم لعناً و بیلاً ... نکالاً بعد النکال و اغفرلی لآبایی و امهاتی و علی خیر الوصیین و الائمة المعصومین خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن کربلائی اکبر، تا: 1242ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 173گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×26/5سم [ف: 24-265]

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: دو شنبه 4 ذیقعده 1243ق؛ جلد: تیماج قهوه ای،210گ،21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 9-179]

آغاز:برابر؛ انجام: و باعث نجات و خلاصی از شدت و سختی عذاب و عقاب در روز حسرت و ندامت نیست، بیت چیزی که باعث است.خط: نسخ، کا: علی محمد ابن المرحوم آقا علی سیجانی، تا: 27 محرم 1245ق؛ مهر: یوسف طباطبائی به تاریخ 1338؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 251گ، 19 سطر (9/5×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 12-4]

آغاز: برابر؛ انجام: باطنم را ز لطف کن طاهر ... جمادی الاول سنه 1245

خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1245ق [الفبائی: 69]

آغاز: برابر؛ انجام: در منابر و مساجد حرمین الشریفین و اماکن مقدسه و باقی شهر و مداین خطبه اثنی عشریه خوانده ... و لعن خلفای ثلاثه نمایند ... و صلی اﷲ علی خیر خلقه و وصیه و ابن عمه و سبطیه و سلم تسلیماً.

خط: نسخ، کا: محمد قاسم، تا: سلخ ذیحجه 1245ق، جا: شیراز، بهدستور ملا صادق فرزند آخوند ملا محمد خلیل توسرکانی؛ مصحح، محشی از ملا محمد صادق و به خط وی؛ جلد: تیماج دورو، رو مشکی، پشت طبله ها قهوه ای، 222گ، 21 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 1-506]

آغاز: بسمله. فهرست باب ها ... اما بعد، چنین گوید العبد المذنب ...

که روزی به حسب اتفاق با بعضی از دوستان؛ انجام: اللهم العنهم لعناً ... برحمتک یا ارحم الراحمین. قد فرغ من تسوید ...

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: سلخ جمادی الثانی 1245ق ؛ مجدول؛ مهر: «محمد یوسف» (بیضی)؛کاغذ: فستقی نخودی آهار مهره، جلد: تیماج سرخ، 266گ، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 15/5×26سم [ف: 1-26]

آغاز: برابر؛ انجام: واغفرلی و لآبائی و امهاتی و جمع المومنین بحق محمد سید المرسلین و آله الطاهرین

خط: نستعلیق، کا: محمد صالح ابن کربلای اکبر، تا: 1246ق، جا:جزین؛کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن تریاکی مقوایی جدول به زر، عطف تیماج قهوه ای، 187گ، 23 سطر (8/7×18/5)، اندازه: 15/3×23/5سم [رایانه]

خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 15 صفر1246ق؛ جلد: تیماج مشکی، 187گ (1پ-187پ)، اندازه: 14×20سم [ف: 6-360]

خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن کربلایی اکبر سجینی در گزینی، تا: 1246ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-104]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 24 ذیقعده 1247ق؛ جلد: تیماج مشکی سوخت با ترنج با سر و لچگی مجدول عطف پارچه،

200گ، 19 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1-393]

آغاز: برابر

خط: نسخ پخته و نستعلیق، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1251ق؛ با یادداشتی از «اغتشاشی» که در تهران پس از مرگ فتحعلی شاه در 1250ق رخ داده، وقفنامه کتاب برای گروه شیخیان کرمان، که از این شهر بیرون نرود؛ 401ص، 20 سطر (14×23)، اندازه: 21×30سم [عکسی: 1-40]

آغاز: برابر؛ انجام: برحمتک یا ارحم الراحمین. درد ظاهر ادای دین من است ×× باطنم را ز لطف کن طاهر

خط: نستعلیق تحریری، کا: محمدحسن بن محمد حسین قندهاری مشهور به بزرگ خان، تا: چهار شنبه 10 ذیقعده 1255ق؛ مجدول؛ واقف: سید اصغراصغر زاده موسوی، بهمن 1330؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج عنابی ضربی با ترنج و سرترنج، 284گ، 17 سطر، اندازه: 16/8×22سم [ف: 14-90]

آغاز: برابر؛ انجام: خطائی و نسیانی و غلطی ملاحظه فرمایند ...

پوشیده نمایند

خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق [رایانه]

آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، کا: قربان علی بن حاجی اسماعیل، تا: چهار شنبه 22 ربیع الاول 1260ق؛ جلد: تیماج قهوه ای ضربی با ترنج با سرلچگی و با نقش گل و بوته مجدول گرهی، 214گ، 20 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 1-505]

خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1260ق، نویسانده آقا میرزا علی نقی پسر میرزا حسن علی پسر میرزا محمد ابراهیم سبزواری خراسانی؛ با سرلوح زیبا، مجدول؛ قطع: رحلی [نشریه: 7-104]

آغاز: برابر انجام: بار شهرها ومدائن خطبه اثنی عشریه خوانده تبر او لعن خلفاء ثلاثه نمایند.

خط: نستعلیق، کا: حاجی آقا بن عبداﷲ تبریزی، تا: عید نوروز 11 ربیع الاول 1261ق؛ مصحح؛ تملک: میر مهدی ساکن محله خیابان به سال 1331 با مهر «مهدی الحسینی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، 105گ (134پ-238ر)، 27 سطر، اندازه: 21/5×32سم [محدث ارموی مخ: 1-188]

آغاز: اما بعد چنین گوید العبد المذنب العاصی المحتاج؛ انجام: برحمتك یا ارحم الراحمین

فاقد خطبه؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: جمادی الاول 1262ق؛ مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: آهار مهره آبی، جلد: تیماجی عنابی، 252گ، 19سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 5-49]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7027-عکس

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-272]

آغاز: برابر؛ انجام: و اغفرلی و لآبائی و امهاتی و جمیع المؤمنین بحق محمد سید المرسلین و آله الطاهرین

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1263ق؛ نسخه حاضر بر نسخه آستان قدس منطبق است، مصحح؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه خاقانی» (مربع) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 190گ، 23 سطر، اندازه: 15×25سم [مؤید: 3-103]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ دارای نوشته ای به خط محمد حسن بن یعقوب در 1321؛ جلد: تیماج قهوه ای، 144گ، 22 سطر، اندازه: 17×21/5سم [مؤید: 3-318]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: عباس بن جبرئیل، تا: رمضان 1265ق؛ واقف:فهرستی، تیر 1310؛ کاغذ: آهار مهره حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 206گ، مختلف السطر، اندازه: 20×29سم [ف: 5-49]

آغاز: نبود و معاویه او را بزیاد نسبت داد بسبب غرضی که ذکر آن طولی دارد؛ انجام: برحمتک یا ارحم الراحمین گویم بخدا که پیشه ام مدح علی است ...

خط: نستعلیق خوش، کا: محمد جعفر بن مشهدی شفیع صغادی، تا: پنج شنبه 5 جمادی الثانی1266ق؛ افتادگی: آغاز (تا اوایل باب نهم ساقط است)؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: تیماج ضربی با ترنج و سرترنج و گوشه، 173گ، 20 سطر، اندازه: 20×29/7سم [ف: 14-90]

آغاز: و بر اهل بیت اطهار و عترت ابرار او که به بینه ... اما بعد چنین گوید العبد المذنب العاصی المحتاج برحمة اﷲ الهادی علی ابن اولاد الاسترآبادی که روزی بحسب اتفاق؛ انجام: شیوه مستمره علانیة و سرا شیعیان باشد اللهم العنهم لعنا وبیلا و سخطا عظیما و عذابا فوق العذاب و اغفرلی ... برحمتک یا ارحم الراحمین

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد جعفر آهی، تا: 1269ق؛ رکابه دار، در اول و آخر نسخه فواید طبی از جمله صورت کحل جواهر و صورت کحل یاقوتی از مرحوم آقا اسماعیل حکیم؛

جلد: تیماج مشکی مجدول گرهی با ترنج و سرترنج، 211گ، 21سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 30-51]

آغاز: نبود و معاویه او را بزیاد نسبت داد بسبب غرضی که ذکر آن طولی دارد؛ انجام: برحمتک یا ارحم الراحمین گویم بخدا که پیشه ام مدح علی است ...

خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن کربلایی یوسف رودباری، تا: سه شنبه 19 شعبان 1270ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، 189گ، 21 سطر، اندازه: 12×34/5سم [محدث ارموی مخ: 1-189]

آغاز: برابر؛ انجام: برحمتک یا ارحم الراحمین

خط: نسخ خوب، کا: محمد طاهر حسینی و زوائی قمی، تا: جمعه 11 رمضان 1272ق، به دستور میرزا محمد خان کشیکچی باشی؛ دارای یک سرلوح مزدوج، مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: آهار مهره نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 195گ، 23سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 5-50]

آغاز: گفت عبداﷲ کریم است و ابو سفیان بخیل نخواستم ببخیل منسوب باشد؛ انجام:خطا بر ورق دهر نماند صد سال ×× بیچاره نویسنده که او خاک شود

خط: نستعلیق، کا: موسی بن محمد مهدی موسوی حسینی فندرسکی استرآبادی، تا: جمعه 12 شوال 1273ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای ضربی، 172گ، 18 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1-189]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: احمد، تا: ربیع الثانی 1273ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد:تیماج عنابی، 216گ، 18 سطر (9/5×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 974-9]

نسخه کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن ابو الحسن یزدی، تا: ربیع الاول 1288ق؛ اهدایی: حسین تراب یزدی؛ کاغذ:اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 276گ، 16 سطر (10/5×16)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 4-1372]

آغاز: برابر؛ انجام: باشد ولکنی محل عمل فی الجمله به بالاتر از سر باشد

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [رایانه]

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 21 ربیع الثانی 1325ق؛ کاغذ:فرنگی نخودی، جلد: مقوایی شمیز نارنجی پوشانیده، 136گ، 25 سطر (14/5×27/5)، اندازه: 22×35سم [ف: 2-21]

آغاز: خبیثه و هذا ملح اجاج بمشارکت شیطان که شارکهم فی

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ از کتاب های مرحوم ابراهیم دهگان؛ کاغذ: لیمویی، جلد: تیماج مشکی، 207گ،

مختلف السطر، قطع: وزیری کوچک، اندازه: 13×20/5سم [ف: 211-1]

آغاز: برابر؛ انجام: علی خیر الانام و سلم تسلیماً کثیرا.

خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دو صفحه اول مذهب، دو سرلوح متوسط؛ جلد: میشن خرمایی ضربی، 598، 15 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 6-50]

آخر نسخه باب چهل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع:وزیری [رشت و همدان: ف: 1243]

آغاز: برابر؛ انجام: و اشاره بمناظره و مباحثه نمود چون روز دیگر شد مولانا نظام الدین عبدالملک

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 86گ، 17-35 سطر، اندازه: 18/5×23سم [ف: 1-506]

آغاز: او را ملامت نکن و اما ملامت کن آن زنی را که یقین کرده باشد؛ انجام: اذهب عنکم الرجس و یطهرهم تطهیرا ... و در جمعه دیگر مؤذنان

خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: مقوایی روکش تیماج قهوه ای ضربی مجدول با ترنج و سرترنج آستر کاغذ حنایی، 215گ، 21 سطر (11/5×19)، اندازه: 18×24سم [ف: 133]

الانساب و الرجال = کتاب الانساب / انساب / عربی

al-ansāb wa-r rijāl = k.-ul ansāb

در دیباچه در برتری عرب بر دیگران و برتری قریش بر دیگر قبیله های عرب سخن گفته، سپس به زنجیره خاندان پیامبر پرداخته است. با سربندهای «باب» بی شماره: باب فی نسب اولاد ابی عبداﷲ الحسین الشهید بکربلا. در آن از «انساب الطالبین»، (الذریعه 381/2) نقل می کند. و در پایانه تاریخ 20 ذیحجه 899ق (سنة تسع و تسعین فثمانمأیه) بهگونه تاریخ نگارش آمده است. (احمد منزوی)

آغاز: الحمدﷲ الذی لایبلغ مدحته القائلون، و لایحصی نعمائه العادون، و لایودی حقه ... اما بعد، فاعلم ان اشرف الخلق فی عالم اﷲ تعالی العرب ثم العجم، و افضل العرب قبایل ربیعة و مضر، و اشرفهما و اکرمهما قبیلة قریش ...

آغاز: برابر؛ انجام: شیث نبی اﷲ بن آدم علیه السلام ابوالبشر و نبی متکلم صلی اﷲ علی سیدنا و نبینا محمد المصطفی و علی آله و عترته الطیبین الطاهرین و سلم تسلیماً کثیراً. تمت الکتاب بعون الملک الوهاب در عشره شهر ذی حجة الحرام سنة تسع و تسعین فثمانمایه البحریه.

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 20 ذیحجه 899ق؛ تملک: امین الدین محمد بن حبیب اﷲ بی تاریخ، العبد حسین الرضوی ؛ 361ص، 11 سطر (9/5×14)، اندازه: 21×31سم [عکسی: 1-40]

آغاز: برابر؛ انجام: ابوعبداﷲ الحسین الشهید ابن امیرالمؤمنین ...

کتب ذلک فی سنة ثلثین و تسعمائة هجریة نبویة و الحمدﷲ اولا و آخرا.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 930ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: سلطان القرا، محمد حسین بن کاظم علوی و مهر او؛ کاغذ: ترمه، جلد:میشن سرخ نو، 100گ، 15 سطر، اندازه: 11/3×17سم [ف: 1-50]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 971

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-215]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4307-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-44]

الانساب و کیفیاته / انساب / فارسی

al-ansāb va kayfīyāt-oh

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 282/15

خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن ولی محمد طبیب مشهدی، تا:1309ق؛ کاغذ: ترمه، 8ص (99-106) [نشریه:2-106]

انس الاسلام / تاریخ معصومین / فارسی

ons-ol eslām

تاریخ تألیف: محرم 512ق؛

در 59 «فصل»، در شرح احوال رسول و اولاد و ازواج و خلفا و اعمام و عمات و قرابات و غزوات و حیات و وفیات آنها و انساب و جامه ها و متاع ایشان.

[دنا 195/2؛ فهرستواره منزوی 1553/3]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7/2-ف

نسخه اصل: نسخه های آقای حسن نارقی؛ بی کا، تا: با تاریخ 876ق ؛ در هامش نیمه دوم نسخه و 5 ص آخر [فیلمها ف: 1-401]

« الانسان ← ماهیة الانسان

انسان پس از مرگ / کلام و اعتقادات / عربی

ensān pas az marg

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166-1241 ؟ قمری

ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753-1826)

تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 173/14

رساله در پاسخ سؤال از این که انسان پس از مرگ به صورت روح یا روح و قالب مثالی یا با جسم طبیعی به بهشت می رود؛ بی کا، بی تا، قطع: رحلی [ف: 276]

انسان شناسی / عرفان و تصوف / فارسی

ensān-šenāsī

رساله ای عرفانی در خصوص انسان، در یازده «باب» با استفاده از آیات قرآن و روایات معصومین: 1. رموز و اشارات و معانی و حکایات در حال انسان؛ 2. اشارات و طلسم وجود انسان؛ 3. در آنکه مقصود آفرینش توئی؛ 4. سبب آفریدن انسان؛ 5. سر آفریدن انسان و حقیقت و چگونگی و سر امانت که چیست؛ 6. معرفت آنکه از کجا آده و آنچه مقام است؛ 7. بدایع فطرت و صنایع قدرت؛ 8. شش «فصل» است: اول عجایب خلقت ...؛ 11. سلطان روح و تأثیر او در جسم.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13371/4

آغاز: و لقد خلقنا الاسنان من سلالة من طین ... بدرستی و حقیقت که بیافریدیم آدمی را از سلاله که خلاصه بودار کل یعنی جوهر آدمی را از گل آفریدیم؛ انجام: اما چون نظر به ذات می کنیم همه را در نظر امر قدرت یک ذات بینیم اینجا معنی وحدت روی می نماید ... فکل شیء له آیة تدل علی انه واحد جمالک فی کل حقائق سافر و لیس الا جلالک ساتر.

خط: نستعلیق، کا: یزدان بخش بن آزاده بخت، تا: جمعه 21 ربیع الثانی 1313ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی ضربی مجدول با ترنج و سرترنج گل و بوته، 71گ (41پ-112پ)، 17 سطر (11×14/5)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 33-644]

انسان العین / کلام و اعتقادات / عربی

insān-ul ‘ayn

اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1232-1178 ؟ قمری

axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765-1817)

تعلیقهای است بر كتاب «عین العین» ابی القسم بن حسن جیلی.

خط: نسخ، کا: احمد بن محمد فرزند مؤلف، تا: 1228ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول) [د.ث. مجلس] 2. تهران؛ دانشکده الهیات؛ شماره نسخه: 159/1 خط: نستعلیق، کا: فتحعلی، تا: روز قربان 1230ق، جا: تهران؛ محشی با نشان «منه اعلی اﷲ درجته»، حل مشکلی در امر اجتهاد و

تقلید به خط نستعلیق فتحعلی خان بن محمد حسن خان بن محمدصادق خان با تاریخ 1247 در شیراز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی ضربی مقوایی، 118گ (1پ-118ر)، 23 سطر (9/5×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 248]

« انسان العیون فی سیرة الامین المأمون ← السیرة الحلبیة

انسان العیون فی مشاهیر سادس القرون / تراجم / عربی

insān-ul ‘uyūn fī mašāhīr-i sādis-il qurūn

کتابی است در شرح احوال مشاهیر و بزرگانی که در قرن ششم و هفتم می زیسته اند. مؤلف کتاب گرچه تاکنون شناخته نشده امام مسلم است متأخر از ابن خلکان و صفدی بوده زیرا از این دو نفر مطالبی نقل می کند. قبل از کتاب، روی برگی به نقل از «گور گیس عواد» چنین آمده است: «انسان العیون فی مشاهیر سادس القرون: نام مؤلف در آن ذکرنشده است، و درکتابخانه استاد عباس عزاوی در بغداد نسخه ای از «تاریخ دول الاعیان» شرح قصیده نظم الجمان فی ذکر من سلف من اهل الزمان، در پنج مجلد تألیف: شهاب الدین احمد بن محمد بن عمر المقدسی الشافعی المعروف بابن ابی عذیبه متوفی به سال 856 ه- موجود است که در مقارنه این دو کتاب به یکدیگر معلوم شد که «انسان العیون» قطعه ای از «تاریخ دول الاعیان» است و با مجلد چهارم و پنجم مطابقت دارد.»

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 882عکسی

آغاز: بسمله، ذکر خلافة الناصر لدین اﷲ ابو العباس احمد بن المستضی؛ انجام: و لما کان الرکب فی الطریق خرج علیهم الامیر احمد بن حججی بن برید فوقع القتال و کادوا یظفرون بامیر الحاج فشق الناصر الصفوف و کلم الأمیر.

نسخه اصل: کتابخانه معهد الدراسات العلیا جامعة بغداد، ش 248؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ مصحح؛ 178گ، 17 سطر [عکسی ف: 2-360]

انسان کامل = منازل السائرین = رسائل عزیز نسفی / عرفان و تصوف / فارسی

ensān-e kāmel = manāzel-os sā’erīn = rasā’el-e ‘azīz-e nasafī

نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق7 قمری

nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad (- 13c)

تاریخ تألیف: 680ق؛ محل تألیف: شیراز

انسان کامل که دربرگیرنده 32 رساله است، گویا در بخارا آغاز کرده و در شیراز 680ق (رمضان 691ق، مرعشی 21: 15) به انجام رسانیده است. انسان کامل نامی است که بعدها به مجموعه او داده شده است. در دیباچه مجموعه رساله هایش می گوید: «از این بیچاره خواستند، چند رساله در علومی که دانستن آنها ضروری است بنگارم، گفتم اگر جمله علوم را بیاورم دراز شود.

آنچه شما درخواست کنید نویسم، و بیست رساله جمع کردم، ده چنان باشد که مبتدی و منتهی را از آن نصیب باشد و ده چنان باشد که جز منتهی را از آن نصیب نباشد و پیش از رسائل چهار «فصل» نوشتم: 1. در بیان شریعت و طریقت و حقیقت، 2. در بیان انسان کامل، 3. در بیان کامل آزاد (3. در بیان صحبت)، 4. در بیان سلوک». از مقایسه مقدمه «منازل السائرین» با مقدمه «انسان کامل» روشن گردید که وی دو مجموعه رساله به نام «منازل السائرین» دارد: یکی گسترده و یکی کوتاه، از این روی مجموعه ای که نام «انسان کامل» چاپ شده همان «منازل السائرین» گسترده است.

آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. اما بعد، چنین گوید اضعف ضعفا و خادم الفقرا عزیز بن محمد النسفی که جماعت درویشان کثرهم اﷲ از این بیچاره درخواست کردند که می باید که چند رساله جمع کنید در علومی که دانستن آن ضرورت دارد مر سالکان را تا ما را مونس و دستوری باشد و تو را ذخیره و یادگاری شود ...

چاپ: تهران، با پیشگفتار هانری کربن، با تصحیح و مقدمه ماریژان موله، انتشارات طهوری، چاپ دهم، 1389ش

[فهرست مشترک نسخه های پاکستان، اسلام آباد 290/3؛ دنا 196/2 (9 نسخه)؛ الذریعه 718/9؛ نسخه های منزوی 1806/2؛ مشار فارسی 543/1؛ فهرستواره منزوی 113/7]

آغاز: برابر؛ انجام: مقدمه: ... ای درویش این 5 فصل را در مسجد جمعه ابرقوه جمع کردم و نوشتم. و الحمدﷲ رب العالمین 21 رساله است که شماره های 15، 16و 17 از او نیست و نویسنده نسخه از وی پنداشته است. 1. رساله در بیان موجودات، 2. احادیث اوایل، در بیان ...، 3. وحی و الهام و خواب دیدن، 4. تناسخ، 5. لوح محفوظ و جبر و اختیار و حکم قضا و قدر، 6. عالم ملک و ملکوت و جبروت، 7. گفتار صوفیان درباره ذات و نفس و وجه، 8. رساله در بیان بهشت و دوزخ، 9. وجود حقیقی و وجود خیالی، اهل وحدت دو طایفه اند، 10. وحدت، سخن اهل وحدت، 11. رساله عرفانی، وجود، نور، 12. سخن اهل وحدت در بیان عالم، 13. مقام وحدت، منزل ششم، 14. عالمکبیر و عالم صغیر و مبدأ و معاد، 15. چهل مقام صوفیان، که از او نیست، 16. نوریه، از همدانی، 17. غایة الامکان فی درایة الزمان و المکان، از اشنوی؛ 18. منازل السائرین، 19. آفرینش ارواح و اجسام، 20. عالم ملک و ملکوت و جبروت، 21. نبوت و ولایت و ملک و الهام و وحی و خواب راست؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن

11؛ جلد: تیماج قهوه ای یک لا، 174گ، 15 سطر، اندازه: 6×11/5سم [ف: 1-26]

18 رساله از منازل السائرین مطول و مختصر. و چند رساله مستقل: 1. تنبیهات، ناشناخته، 2. رساله ای دیگر، 3. احادیث اوایل، 4. وحی و الهام و خواب دیدن، 5. تناسخ، در بیان سخن اهل تناسخ، 6. لوح محفوظ عالم صغیر، 7. آداب الخلوة، 8. عشق، رساله در بیان عشق، 9. مبدأ اول و عالم جبروت و عالم ملکوت و عالم ملک، 10. عالم ملک و ملکوت و جبروت، 11. مبدأ اول و عالم ملک و ملکوت و جبروت، 12. ذات و نفس و وجه، 13. سخن اهل وحدت، منزل هفتم، 14. سخن اهل وحدت، منزل هشتم، 15. منزل نهم و دهم، 16. منازل السائرین، خاتمه، 17. مقصد الاقصی، 18. اعتقادات، بیان اعتقاد ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور سبز، 130گ، 19 سطر (8×12/5)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 1-27]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-943]

آغاز: مقدر است و مقام او مقدر است و از آنچه تقدیر رفته است به سعی و کوشش زیاده نمی شود؛ انجام: طالبان واینهمه طاعات و عبادات ... انس و محبت پیدا آید چون ازین تمت النسخة.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 7 صفر 1125ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 117گ، 17 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 1-509]

آغاز: بسمله قال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه وآله و سلم الشریعة اقوالی و الطریقه افعالی و الحقیقة احوالی؛ انجام: خیام مشکینی نیست چون این خیام مشکین که من دراین صحراء کافوری زده ام تمام شد این دو رساله ... و دربر معنی خیری گفته است والحمدﷲ رب العالمین.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 102گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1-509]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق [الفبائی: 282]

بی کا، تا: 1284ق [میراث اسلامی: 5-568]

آغاز: برابر؛ انجام: و کلید خزاین غیب معرفت خواست خود را شناختی هرکدام که خواهی بگشا درها گشاده شد خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: ربیع الثانی 1285ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (113پ-117ر)، 13 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 21-15]

بی کا، بی تا، خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]

الانسان الکامل = الروح الاعظم / عرفان و تصوف / فارسی

al-ensān-ol kāmel = ar-rūh-ol a‘zam

همدانی، علی بن محمد، 786-714 قمری

hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315-1385)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 387/18-ف

نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873 ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12گ (416-427)، 17 سطر [فیلمها ف: 1-464]

انسان کامل / عرفان و تصوف / فارسی اسماعیل

ensān-e kāmel

اسماعیل بن شاه عالم عبدالعزیز

esmā‘īl ebn-e šāh ‘ālam ‘abd-ol-‘azīz

به نام مرتضی خان شیخ فرید، در «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه».

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1150/47-ف

نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1-572]

الانسان الکامل / عرفان و تصوف / عربی

al-insān-ul kāmil

برغانی، محمد علی بن محمد،-1272 ؟ قمری

boraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (- 1856)

تاریخ تألیف: دو شنبه 4 جمادی الثانی 1253ق رساله در عرفان شیعی در معرفت ارواح و حقیقت انسان با استفاده از کلمات حضرات معصومین علیهم السلام، مشتمل بر یک «مقدمه» و «اشارات» و یک «خاتمه».

آغاز: الحمدﷲ الذی خلق الجواهر و الاعیان المعبر بالاول بالارواح و بالثانی بالابدان ...

انجام:. ... ان یصلحوا بانصافهم لان الانسان ما اوتی من العلم الا قلیلاً و ان السهو و النسیان کالطبیعة الثانیة للانسان.

[دنا 196/2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای ضربی ترنج و سرترنج دار، 73گ (73پ-145ر)، 27 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 41-42]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 جمادی الثانی 1353ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی ضربی ترنجی مقوایی، 152گ (57پ -209ر)، 17 سطر (9×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 11-2446]

الانسان الکامل فی معرفة الاوائل و الاواخر / عرفان و تصوف / عربی

al-insān-ul kāmil fī ma‘rifat-il awā’il wa-l awāxir

جیلانی، عبدالكریم بن ابراهیم، 832-767 قمری

jīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366-1429)

کتابی است در مبدا و معادشناسی به روش اهل کشف و شهود همراه با اصطلاحات عرفا و صوفیه، و مطالبی راجع به نبوت، انبیاء زمین و آسمان، عناصر و کواکب، ملائکه، نفس وروح، معنی عبادت و اسرار آن و مذاهب و ادیان بزرگ، که در یک مقدمه و 63 «باب» تدوین شده است. باب اول به مبحث ذات باری تعالی پرداخته و پس از بحث در اسماء و صفات و سایر عقاید راجعه به نبوت و معاد، باب 63 آن در بیان سر سایر ادیان و عبادات و نکته جمیع احوال و مقامات می باشد. این کتاب ظاهراً داری مقدمه ای در شرح مکاشفه ای است که در برخی نسخه ها موجود است و با عنوان «شرح مکاشفه عرفانیه» آمده که به نظر می رسد مقدمه انسان کامل و از خود اوست.

آغاز: آغاز مقدمه: بسمله، سبحان اﷲ و الحمدﷲ و لا اله الا اﷲ و اﷲ اکبر و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم، قال النبی الاکرم صلی اﷲ علیه و آله و سلم فانما کنز من کنوز الجنة و هو حسبی و نعم الوکیل

متن: بسمله و به نستعین. الحمد لمن قام بحمده اسم اﷲ فتجلی فی کل کمال استحقه و اقتضاه و حصر ب نقطة حال جلاله حرون الجمال و استوفاه سمع حمده نفسه بما اثنی علیه المعبود انجام: انجام مقدمه: فامض فیه فیما مضی علیک من الامضاء الذاتیه و الصفاتیه التی لا یختص عنها کائناً ما کان من الالهیات و الکونیات.

متن: لانه له کان البدؤ فی الوجود فلا بد ان یکون له الختام علیه افضل الصلوة تم الکتاب المسمی بالانسان الکامل بفضل اﷲ الشامل.

چاپ: بولاق، جزء 2، 1293ق؛ مصر، 1301و1304ق؛ المیمنیه، 183ص، 1334ق.

[کشف الظنون 181/1؛ معجم المطبوعات 728؛ الاوقاف العامة موصل 49/4؛ دنا 196/2]

شرح و حواشی:

1- شرح الانسان الکامل؛ جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم (767-832)

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر مجلس: ف: 87]

خط: نستعلیق، کا: مولانا حسین دیوان، تا: یک شنبه 24 رجب 1012ق، تصحیح شده در 1129، جدول زر و مشکی، با سرلوح زیبا؛ کاغذ: ترمه، اندازه: 15×24سم [نشریه: 3-231]

آغاز: لمن قام بحمده اسم اﷲ بی کا، تا: 1013ق [اوراق عتیق: 1-241]

آغاز: برابر متن؛ انجام: و من بلغ حضرة الاحدیة جعل تمت قدمه الاوقات العددیة و کان وقته واحدا و کان عن کل رتبة صاعداً و اﷲ الباقی بعد فناء الخلق و ذلک الیوم الحق و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 18 ربیع الثانی 1049ق، جا: منفلوطه، یکی از ممالیک عثمان بک؛ آغاز نونویس و نویسنده کتاب را با نسخه اصل مقابله کرده؛ تملک: حاج خلیل تویکچی بغدادی در قسطنطنیه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ ضربی مقوایی،150گ،25سطر(11×15)،اندازه:15/5×20/5سم [ف: 465]

آغاز: برابر متن؛ انجام: فهو خلیفة اﷲ فی ارضه و مظهر صفاته و بهذا نختم الکلام فی هذا المقام و نحمده خاشعاً مصلیاً خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد بن علی بن حسین بن علی بن یوسف حافظ در 1115 ؛ جلد: مقوا، قهوه ای عطف و حاشیه تیماج قهوه ای، 194گ، 11 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1-62]

آغاز: برابر مقدمه؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای ضربی، 192گ، 19 سطر، اندازه: 12/3×20/9سم [ف: 1-386]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ حاوی دوایر؛ کاغذ:فرنگی فستقی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و نیم ترنج منگنه، 177گ، 20سطر (7×13/5)، اندازه: 16×21سم [ف: 9-98]

آغاز: برابر متن

شامل مقدمه و شصت و چند باب؛ بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ در مقدمه مطلبی با عنوان اشاره آمده، این اشاره را کسی شرح و نسخه آن در 6 برگ قبل از اصل می باشد، آغاز اشاره: «جمعنا الوقت بغریب من غرباء الشرق»، در برگ آخر این رساله آمده شیخ جیلی کتابی در تفسیر بسم اﷲ الرحمن الرحیم در 19 جلد به عدد حروف بسم اﷲ نوشته است [ف: 71]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد اسماعیل کرمانشاهی، تا: 1212ق [رایانه]

آغاز: برابر متن؛ انجام: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی یوم ستة عشرین ربیع الاول کتب الحقیر الفقیر، حسنعلی بن مرحوم مغفور ملا محمد فومنی الاصل من الشهور سنة خمس و ثلاثین و ماتان بعد الف من هجرة النبویة صلی الله علیه و اله سنه 1235 این نسخه ناقص و تا باب 17 در علم مطابق فهرست بیان نموده و در خلال آن از صفحه 97 روش مطلب تغییر یافته، و وارد در مبحث امامت و از آنجا تا صفحه 106، رشته کلام را به توحید کشانیده و از آنجا شروع به استشهاد به آیات راجع به توحید نموده، سپس به کلمات انبیاء و اولیاء و مشایخ در ضمن فصولی اشتشهاد کرده است و چنین به نظر می رسد که از صفحه 97 تا آخر کتاب مربوط به مباحث باب 63 سر ادیان و عبادات و نکته احوال و مقامات بوده و سایر ابواب ساقط شده باشد؛ خط: نسخ، کا: حسنعلی بن مرحوم مغفور ملا محمد فومنی الاصل، تا: 26 ربیع الاول 1235ق؛ کاغذ: سفید آهاری، جلد: میشن مشکی، 324ص، 18 سطر، قطع: وزیری کوچک، اندازه: 13×21سم [فهرست عراقی: 1-251]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ افتادگی: انجام؛ 48گ (1-48)، 18 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3-112]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متنخط: نسخ، کا: محمد علی متخلص به فردی، تا: شنبه نیمه شوال 1253ق؛ از روی نسخه ای که به تاریخ یک شنبه 24 رجب 1012 در مدینه نوشته شده بود؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 21 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 18-127]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد کاظم خراسانی قائنی، تا:1253ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج قهوه ای، ترنج با سر ضربی، 227ص (23-249)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 24/3-94]

بی کا، تا: رمضان1261ق [دلیل المخطوطات: 1-218]

خط: شکسته و رقاع، کا: عباسقلی بن محمد زکی خان نوری سردار فارس و کرمان، تا: یک شنبه دهه سوم ذیحجه 1279ق؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 2-127]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 140گ (64پ-203پ)، 20 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 20-243]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: قائم مقام، بهمن 1316؛ 149گ، 19 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 4-31]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متن

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: آهاری نخودی، جلد: تیماج خرمایی ضربی، 195گ، 15 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 11-38]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: 1286 ]

آغاز: برابر مقدمه؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ پشت برگ اول یادداشتی: (1) معاشران ز حریف زمانه یاد آرید ×× حقوق بنده گی مخلصانه یاد آرید دیگر: (2) شاهدان گر دلبری زینسان کنند ×× زاهدان را رخنه در ایمان کنند (3) کنون که در چمن آمد گل از عدم بو جود ×× بنفشه در قدم او نهاد سر بسجود. به تاریخ شب چهار شنبه 25 رجب سنه 1309ق، پیش از آغاز کتاب شخص ناشناسی مقدمه ای در13 برگ نوشته؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی سبز، 285گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 1-100]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ، کا: محمد رضا، بی تا؛ مصحح؛ در برگ 94 مختصری در اعمال هر روز ماه رجب ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، یکلا، مجدول، میان جداول بوته های ریسه ای، ضربی، اندرون جلد روکش کاغذی نخودی، 90گ (2پ-91پ)، 29 سطر (12×17/5)، اندازه: 16×23سم [ف: 19-194]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر مقدمه؛ تمام شد شرح اشاره انسان کامل خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 69]

بی کا، بی تا؛ خریداری از سید مرتضی علی حسینی [رایانه]

آغاز: برابر متن؛ انجام: برابر متن

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، در انجامه این نسخه، کاتب فوت مصنف را روز شنبه 28 جمادی الثانی 811 ه- و نام فرزندش را عمر یاد کرده؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی، کتب خانه عرشی نامپلی حیدرآباد؛ جلد: گالینگور سبز با عطف تیماج قرمز، 287گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×21سم [ف: 32-271]

آغاز: برابر متن؛ انجام: و اما الشهادة فانها نوعان شهادة کبری و شهادة صغری واما الشهادة الصغری علی اقسام و قد ورد الحدیث بها کمن مات غریبا او غریقاً

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ عبده و عبداﷲ» (بیضی)، و تاریخ تملک همان شخص 1312؛ جلد: مقوا، 170گ، 21 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 1-211]

آغاز: برابر متن؛ انجام: فهولاء هم الذین اتبعوه من ذریته ومن اشتغل بلذاته عن تعلم قرائة تلک الصحف واتبع از اول تا باب 63 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی مجدول گرهی، 288گ، 13 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1-507]

انسان کامل فی معرفة الاواخر و الاوائل / شعر، شرح دعا / فارسی

ensān-e kāmel fī ma‘refat-el avāxer va-l avā’el

مفتون همدانی، میرآقا، 1334-1268 شمسی

maftūn-e hamadānī, mīr āqā (1889-1955)

در ترجمه دعای کمیل است در قالب مثنوی و جز «انسان کامل فی معرفة الاواخر و الاوایل» حاجی خلیفه است.

[فرهنگ سخنوران 557؛ الذریعة 1085/9؛ فهرستواره منزوی 239/10]

قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 128/1- 8831

خط: نستعلیق، کا: سید مهدی امیر جوانبخت، تا: 1385ق (= 1344ش)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمای مشکی، 149گ، 13 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم:-161]

الانسان الکامل مخلوق علی صورة الرحمن ... / کلام و اعتقادات / عربی

al-insān-ul kāmil maxlūq-un ‘alā ṣūrat-ir raḥmān ...

رسالة فی ان «الانسان الکامل مخلوق علی صورة الرحمن و علی صورة الاکوان». از قرن 7 و 8.

تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: 23/3 بی کا، بی تا [نشریه: 4-327]

انسان کامل و شریعت و طریقت / عرفان و تصوف / فارسی

ensān-e kāmel va šarī‘at va tarīqat

گفتاری است - گویا بخشی از رساله ای - به گونه پرسش و پاسخ. یکی از پرسش ها از عمل اهل طریقت است که پاسخ آن این گونه است: «گوییم عمل ایشان ده چیز است: اول-طلب خدای تعالی، دوم-طلب مردم دانا، سوم-ارادت به دانایان و باید که سالک به غایت مرید و دانا باشد ، چهارم-به فرمان بودن ... و هر کار ... به دستور دانا کند، پنجم-ترکست باید سالک به اشارت دانا ترک جمیع علائق ... نماید ، ششم -تقوی است ... هر گشایش که او را پیدا شود از متابعت شریعت پیغمبر ماست، هفتم-کم گفتن است به غیر از ذکر ، هشتم-کم خفتن است، نهم-کم خوردن است، دهم-عزلت ... است. سالک چون در خدمت دانا بدین ده چیز مداومت نماید ... به جایی رسد و دری از حقیقت بروی گشاده شود.»

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 933/6- طباطبائی

آغاز: اگر پرسند که شریعت چیست و طریقت چیست گوئیم که شریعت گفت پیغمبر ماست و طریقت فعل و کردار او و حقیقت چنان که دانستی حال او؛ انجام: و از این جهت حضرت رسالت پناه رحمة اللعالمین است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی ضخیم شکری و تیره رنگ، جلد: تیماج مشکی یک لا، 100گ، 17-19 سطر، قطع: خشتی، اندازه: 16/5×20سم [ف: 23-233]

« انسان نامه ← انسان نامه

انسان نامه = قیافهنامه / قیافه شناسی / فارسی

ensān nāme = qīyāfe nāme

نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 869-795 قمری

nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393-1465)

در معرفت صورت و سیرت انسان در دو «باب»: 1. بیانحلیت و صورت (قیافه شناسی و فراست)؛ 2. بیان سیرت و صفت انسان.

نوربخش در باب دوم، از مرشد خویش خواجه اسحاق که مرید امیر سید علی همدانی است یاد

می کند و می گوید «بی اشتباه آن حضرت. علی ثانی (یعنی میرسید علی همدانی) حبل اﷲ باشد و سلسله وی اقوی از جمیع سلاسل اولیا». در جای دیگر از همین باب دوم، سطوری از ذخیرة الملوک همدانی آورده. مؤلف درباره سبب تألیف و وجة تسمیه کتاب می گوید (در پایان مقدمه): «مبنی بر همین صورت کتاب رساله ای در صورت و صفت انسان جهت حضرت شاهی به موجب اشارت الهی واجب نمود چون این فقیر به نوشتن رساله از بهر آن حضرت نامور بود و باز نامها و اسب نامها جهت این فقیر به نوشتن رساله از صفات بهیمی به صفات انسانی ترقی نموده انسان نامه نوشتن مناسب نمود امید آنکه موجب ترقیات نامتناهی شود». در بسیاری از فهارس آن را از آن سید علی همدانی دانسته اند که خطاست چون از او در این کتاب یاد کرده و نقلی از «ذخیرة الملوک» او دارد.

آغاز: بسمله، حمد و سپاس وثنای بی قیاس حضرت صانع حکیم را که به موجب خمرت طینة آدم بیدی اربعین صباحاً بید قدرت و قلم ارادت خط وجود آدم ... و بعد حمد الهی معلوم حضرت سلطنت پناهی باد

انجام: چون مقصود از این رساله شناختن انسان است در بیان صورت و سیرت انسان، شمه ای نبشته شد زیادت موجب اطاله است. در خاطر شکسته میکذشت دو کلمه نصیحت مناسب است. چون نظر به حال خود انداختم به نصیحت دیگری نپرداختم عنان قلم به صوب دعا معطوف گشت. سلطنت صوری با سلطنت معنوی مجموع، مرزوق حضرت خسروی باد بحرمة مظاهر تجلیات الاقطاب و الافراد.

[الذریعة 390/2؛ نسخه های منزوی742/2، 1050/2؛ فهرستواره منزوی 3880/5، 81/6؛ دنا197/2-198(معرفی در ذیل دو عنوان)]

آغاز: برابر؛ انجام: کلمه چندی در بیان انسان بیان کرده شد، چون نظر بر حال خود انداختم بنصیحت دیگری پرداختم ... من ید العبد عبدالقادر کمال سنة تسع و تسعین و ثمانمایة.

نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: عبدالقادر کمال، تا: 899ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 9ص (22-30)، 9 سطر (7/5×10)، اندازه: 12×17سم [ف: 13 -151]

خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ:سفید، جلد: تیماج قهوه ای و مقوایی زرکوب، 22گ، 9 سطر (6×9)، اندازه: 12/5×18سم [سنا: ف: 2-165]

خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن 10؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-104]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست از سید علی همدانی دانسته؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: رویه میشن سرخ تیره ضربی، 8گ (30پ-37ر)، 25 سطر، اندازه: 14/7×25/5سم [ف: 315-7 ]

آغاز و انجام: برابر

از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد التیمجانی موطناً، تا: جمادی الثانی1033ق؛ دارای کتیبه، مجدول؛ 28گ، 12 سطر [ف: 1-510]

نسخه اصل: بادلیان Hyde 4 (1880). در شناختن اولیاء و صورت ظاهر آنه ا؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: سلامی خنجی، تا: 25 شوال

1044ق [فیلمها ف: 1-560]

آغاز: برابر؛ انجام: چون ازین رساله مقصود شناختن انسانست در بیان صورت و سیرت انسان شمه ای نوشته شد زیادت موجب ملال باشد ... تمت الرسالة القیافه من کلام مظهر الجامع غوث اعظم حضرت امام محمد الملقب بنور بخشخط: نسخ و نستعلیق، کا: شاه اویس بن اسمعیل، تا: 13 رمضان 1059ق، جا: قریه مهربان؛ کاغذ فرنگی و فستقی؛ جلد: تیماج عنابی، 4ص، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 1-544]

آغاز: برابر؛ انجام: تا قابلیات و استعدادات هر کس معلوم نموده و بهر کدام از خواص و عوام اشتغال و اعمال مناسب فرمایند، جز بخردمند مفرما عمل ×× گر چه عمل کار خردمند نیست ... و اﷲ أعلم بالصواب.

در فهرست این رساله با عنوان «مرآة الرجال» آمده و از سید علی همدانی دانسته؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: رجب 1079ق، جا: ابهر؛ کاغذ: شرقی، 6گ (125-130)، 21 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 30 -482]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ در برگ 190ر قصیده مصنوع اهلی شیرازی نقل شده بدین مطلع: « برکت کلک تو را از حرمت متراکب ...»، در پایان مالک از پدرش سه بیت شعر ترکی نقل کرده در سال 1287 که والدش انشاء فرموده، در آغاز نسخه نیز این بیت شعر عربی: « ان فی بستاننا نارنجنا ×× من جنا نارنجنا ناراً جنا»، یادداشتی است مبنی بر این که ابن اثیر در «نهایه» در ترجمه بسیاری از موارد اشاره به فقرات خطبه شقشقیه کرده است؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد شریف» (مستطیل)، مالک نسخه لطفعلی دانش تبریزی با سجع «عبده لطفعلی» (هشت گوش)، «یا عماد من لا عماد له» (ترنج مانند) ؛ تملک: عماد الدین بن حسن مازندرانی، لطفعلی تبریزی به سال 1309، تملکی در کربلای معلی به سال 1188؛ جلد: تیماج

قهوه ای ضربی ساده، 3گ (195پ-197ر)، اندازه: 13/9×20/2سم [ مختصر ف: 87]

آغاز: برابر؛ انجام: یعنی اقتدا بدیشان نکنند و انکار ایشان نیز ننمایند دل زنده صحیح بیدار دل مؤمنان دین دار است خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، با ته نقشی، جلد: میشن مشکی، 7گ (117پ-123پ)، 23 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1سم [ف: 29/1-506]

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13، مجدول؛ جلد: تیماج تریاکی ترنج و سرترنج دار ضربی، 5گ (77پ-81ر)، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 20-170]

در فهرست از سید علی همدانی دانسته؛ خط: نسخ، کا: ملک محمد بن علی کازرونی، تا: 1204ق، ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ضربی ترنجی مقوایی، 31گ (223-253)، 17 سطر (8/5×14)، قطع: ربعی، اندازه: 12×15سم [ف: 16-116]

آغاز: برابر انجام: اگر درویش در یک حال ماندی ×× سر و دست از دو عالم برفشاندی

در فهرست از سید علی همدانی دانسته؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا:محمد حسین عشقی ذهبی ابن میرزا محمد فایق، تا: 1306ق؛ جلد:تیماج قرمز، مجدول، 46ص (201-246)، 14 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 32-326]

آغاز: برابر؛ انجام: البته باید که عاقل فکر کند در اعضا و اجزای بدن خود هر عضو که دلالت دارد بر صفت پسندیده آن صفت را از خویش دور دارد و چنان کند که هر صفت که نیک باشد حاصل کند و با عقل و فهم باشد (تمت الرسالة الشریفة) نام کتاب با توجه به آغاز نسخه تغییر یافت. در فهرست از سید علی همدانی دانسته؛ بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1490 ]

آغاز: (پس از خطبه): بعد حمد الهی معلوم حضرت پادشاهی بادت که چون انسان خلاصه انواع اجناس موجودات دو جهانی است شناختن وی منتج سعادت و دولت جاودانی است از بهر که آن سعادت عظمی ... در ضمن معرفت انبیا و اولیاء مندرج و ایشان انسانند؛ انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه جای سخن در نشریه شماره 5 دانشگاه با نام «صورت و سیرت انسان» و ناشناخته یاد شده؛ کاغذ:هندی نخودی رنگ، جلد: تیماج قرمز، 34ص (138-171)، 15 سطر، قطع: وزیری، اندازه: 15/5×26سم [ف: 10-2064]

نسخه اصل: مجلس، ش 39481 نجم الدوله شماره قفسه 19. در برابر بازنامه و اسب نامه. در فهرست بدون مؤلف آمده؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-724]

آغاز: برابر؛ انجام: در مقدمات گذشت که معرفت انسان میسر نشود مگر بوجهی و بوحی و مکاشفه و آنمعنی خاصه.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: آبی کلفت، جلد: مقوا با کاغذ آبی، 7ص، 14 سطر (7×14)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 2-339]

آغاز و انجام: برابر

خط:نستعلیق،کا:محمد فاضل روضهای،بی تا؛کاغذ:سپاهانی،جلد:تیماج تریاکی غضربی مقوایی با پوشه مخمل، 17گ (169پ- 185ر)، 6 سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 16-730]

آغاز: برابر

در فهرست از سید علی همدانی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17ص (359-375) [عکسی ف: 3-193]

آغاز: برابر؛ انجام: البته باید که عاقل قابل فکر کند در اعضا و اجزای بدن خود و هر عضو که دلالت بر صفت ناپسندیده دارد [] صفت را از خود دارد و صفات نیک حاصل کند و با عقل به هم باشد تا هشت در بهشت بر وی گشاده گردد.

نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمدحسین نائینی، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج زرشکی، 7گ (130پ-136ر)، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2-878]

« انس التائبین ← انیس التائبین

انس التوحید فی تفسیر آیة العدل و التوحید = انیس التوحید / تفسیر / عربی

-ut tawḥīd fī tafsīr-i āyat-il ‘adl wa-t tawḥīd = anīsut tawḥīd

شوشتری، نورالله بن شرف الدین، 1019-956 قمری

šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1550-1611)

وابسته به: حاشیة الکشاف = تلخیص فتوح الغیب فی الکشف عن قناع الریب؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)

الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشری، محمود بن عمر (467-538) جار اﷲ زمخشری در «تفسیر کشاف» در تفسیر آیه شریفه «اشهد اﷲ انه لا اله الا هو و الملائکة و اولو العلم» قائل شده که اولوالعلم عالمان عدل و توحیدین که با ملائکه الهی در شهادت عدل و توحید مشترکند می باشد. تفتازانی در حاشیه ای که بر تفسیر زمخشری نگاشته در مورد این آیه و تفسیر زمخشری از آن اظهار نظر کرده است. مؤلف در این رساله ضمن دفاع از زمخشری، گفتار سعد الدین تفتازانی را رد می کند. این رساله روی بعضی از نسخه ها «مونس الوحید» نامیده شده است.

آغاز: شهداﷲ أنه لا اله الا هو و الملائکة و اولوالعلم ... أما بعد فهذا فصل خطاب أوتیناه و ذکر مبارک انزلناه لنصرة جاراﷲ رداً علی فارس مضمار المعانی المولی الفاضل التفتازانی فانه قد اطال فی حاشیته لسان المراء و الجدال بما لا یؤدی الی طائل من المقال و عدل فی تشنیع امام اهل الاعتزال عن حد الاقتصاد و الاعتدال

انجام: فلیطالع صحیفة احوال هذا الامام من تاریخ الحکماء للمحقق الشهزوری

چاپ: با تصحیح حسین طوسی، در آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش [ الذریعه 284/23 «انیس الوحید»؛ دنا 195/2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: عبدالوهاب، تا: 1069ق؛ جلد: تیماج قرمز بدون مقوا، 14گ (171پ-184ر)، 19 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 21-351]

آغاز: برابر

خط: شکسته، تحریری، کا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج قرمز ضربی عطف تیماج زرد؛ 8ص (193 -201)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1-172]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1144/6

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-427]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با عنوان «العدل و التوحید» آمده و از محمد حسن شیروانی دانسته شده که خطاست؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد:تیماج قهوه ای بدون مقوا، 10گ (100پ-109پ)، اندازه: 14×19سم [ف: 11-149]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی تبریزی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ مقوایی، 9گ (131پ-139ر)، 21 سطر (12×22)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 125]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ ابری،17ص، 21 سطر (16/5×29)، اندازه: 10×31سم [ف: 2-214]

الانس الجلیل بتاریخ القدس و الخلیل / تاریخ / عربی

al-uns-ul jalīl bi-tārīx-il quds wa-l xalīl

ابوالیمن علیمی، عبدالرحمن بن محمد، 928-860 قمری

ab-ol-yomn-e ‘alīmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1456-1522)

این کتاب تاریخ بسیار جامعی است در تاریخ حضرت ابراهیم وکیفیت بناء قدس و بیان حوادث و وفیات بعد از آن حضرت، درذیحجه سال 900 شروع به تألیف آن نموده و بعد ازچهارده ماه آن را پایان داده است. مؤلف در خاتمه کتاب از یکی از ملوک طاهریه دمشق به نام الملک الاشرف ابوالنصر قاینبای و مدرسه ایکه وی در بیت المقدس تأسیس کرده و هم چنین از شیخ الاسلام آن وقت ابوالمعانی محمد بن ابی الشریف شافعی مفصلاً یاد کرده است. تاریخ مبسوطی است درباره بیت المقدس و مسجد اقصی مشتمل بر سرگذشت خرابیها و تعمیرات و دانشمندان و سلاطین آن دیار تا اواخر قرن نهم و اوایل قرن 10ق. (عبدالحسین حائری)

آغاز: بسمله و هو حسبی و نعم الوکیل من ممرالکون استمد العون ... اما بعد فهذا مختصر استخرت اﷲ فی جمعه و سالته المعونه لی لفضله فی ترتیب وضعه یتضمن تاریخ بیت المقدس.

الذی هو علی التقوی مؤسس و قصة السید الخلیل ابراهیم و انبائه الساده الاکرمین

چاپ: المطبوعات الوهبیه، 712ص، 1283ق؛ پاریس، ترجمه فرانسوی، 1876م.

[کشف الظنون 177/1 و 156: 1؛ دنا 195/2؛ فهرست دارالکتب 1961ج 82: 1؛ معجم المطبوعات: 358؛ مشار: 25؛ الاوقاف العامة موصل 211/2]

آغاز: برابر انجام: و کان الفراغ من تعلیقه علی یدا ضعف العباد ... الفقر علی بن العلم فی نهار السبت حاوی عشر رمضان سنه احدی و سبعین و تسعمائه غفراﷲ و لوالدیه امین.

خط: نسخ تحریری، کا: علی بن العلم، تا: 971ق؛ مجدول، به سال های 1282 و 1322 به ترتیب از عرض کتابخانه گذشته؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار، «وقف هذا الکتاب محمد بن الشیخ درویش لعنه اﷲ علی من بدله»؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش چرم قهوه ای سوخته وسط یک ترنج ضربی، 357گ، 31 سطر، قطع: وزیری، اندازه: 22×30سم [ف: 5-31]

آغاز: برابر؛ انجام: و بلد سیدنا الخلیل علیه السلام و غیرهما من اول سنة احدی و تسعمأیه الی آخر وقت پریده آلعالی فیما بقی من العمر کان الفراغ ... احمد و تسعمایه.

خط: نسخ، کا: اسماعیل بن ابی بکر شافعی، تا: 983ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از آن جمله حاشیه ای است به فارسی متضمن نقل گرفتاری از مرحوم فرهاد میرزا (معتمد الدوله) در کتاب جام جم درباره فاصله زمانی ظهور بخت النصر و هجرت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و اله ؛ کاغذ: ترکی نازک، جلد: تیماجی مشکی، 648ص، 23 سطر، قطع: وزیری، اندازه: 18×24سم [ف: 147-10]

آغاز: الرأس بغیر جثة ودفنت الجثة بغیر رأس وحوطوا علیها حائطاً وعملوا علیها علامات القبور؛ انجام: علی قریش بمکة یدعوهم الی حرب رسول اﷲ صلی اﷲ علیه وسلم فلما

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح، محشی با عناوین «عطاء اﷲ» ؛ جلد: تیماج قهوه ای ضربی، رو افتاده، 506گ، 19 سطر، اندازه: 20×29سم [محدث ارموی مخ: 188-1 ]

انس الحکمة (ترتیب ... ) / گوناگون / عربی

uns-ul ḥikma (tartīb ... )

زندوستی، علی بن حسین، 382- ؟قمری

zandūstī, ‘alī ebn-e hoseyn

کتاب «انس الحکمه» در اصل از ابوالحسن علی بن حسین محمد زندوستی حنفی است و در سال 695 یکی از دانشمندان حنفی آن را مرتب ساخته و در 21 «باب» قرار داده است. کتاب حاضر ترتیب انس الحکمه است و ترتیب دهنده نام خویش را یاد نمی کند، اما در دیباجه می نویسد که در 695 به ترتیب کتاب انس الحکمه پرداخته است چنین پیداست که مؤلف ابومحمد عبداﷲ بن فضل و ابواسحاق ابراهیم بن عفر نیشابوری را درک کرده و از او سماعاً نقل می کند. همچنین مؤلف از کتاب الصلوة محمد بن حسن (شیبانی)، ابویوسف، ابوحنیفه، ابوبکر رازی، ابوالقاسم حکیم، احمد بن فضل جندی، ابومنصور بیاع النیشابوری، از محمد صادق (نقل ابوبکر بن اسحاق) امیر نوح بن منصور سامانی یاد می کند. سئوال و جواب ها، درباره پارهای از اصول عقاید و معارف و علل و اسرار برخی از مسائل طبیعی و فلکی و بحثهایی است درباره برخی از عرفا و اخلاقیات با عنوان «ان قیل» و «الجواب». چند مناظره بین درویشی و توانگری و میان مسلمان و نصرانی و محبوسی ترتیب داده شده و سؤال و جواب هایی از زبان هر دو فریق متخاصم بیان می دارد. فهرست مطالب و ابواب: باب 1. الاعتقاد باﷲ تعالی (در این باب پنج سئوال و جواب است و از آن جمله: ان قیل ان اﷲ تعالی واحد و العبد واحد فما الفرق بینهما، ان قیل بم عرفت اﷲ بالعقل ام بالخبر)؛ 2. الایمان و حقیقته و تفسیرهما و العلم و العقل و المعرفة (از جمله س ؤالهای این باب: ایش تفسیر الایمان، ایش تفسیر الدین) ؛ 3. العلم و الایمان (در این باب و باب چهار سؤال و جواب بصورت بقیه کتاب وجود ندارد)؛ 4. فضل العلم و العقل و الفرق بینهما؛ 5. فضل المعرفة و العلم و العقل؛ 6. فضل الملایکه و بنی آدم و الفرق بینهما (در این باب دو سئوال و جواب است و از کتاب جامع الصغیر و کتاب الصلوة یاد شده)؛ 7. الانبیاء ... و فضیلتهم و زلاتهم (از جمله سؤالات در این باب: ما الحکمه ان الانبیاء علیهم السلام لم یسلموا من الزله و یحیی بن زکریا سلم منها)؛ 8. آدم علیه السلام حکی عن ابی القاسم الحکیم ... (سؤال دوم در این باب: «فان قیل ما الحکمة ان اﷲ تعالی نهی آدم عن قربان الشجره فلم ینته فلم یعاقبه بالکفر و امر ابلیس بالسجود فامتنع فعاقبه بالکفر»)؛ 9. نوح (یک سئوال و جواب)؛10. ابراهیم و غیره من الانبیاء. پس از باب عاشر دیگر عنوان بابدر نسخه دیده نمی شود و سؤالات و جوابها در موضوعات مختلف بدون عنوان «باب» آورده شده اند و برای نمونه پاره ای ازسؤال ها: کیف یعرف ان نبینا علیهم السلام رسول الی المؤمنین او الکافرین... ما الحکمه فی قوله تعالی لیغفرلک اﷲ ما تقدم من ذنبک و ماتاخر ... کیف نزل الوحی من السماء و فی کم وجه قد نزل ؟ ...

لم سمیت فاطمة بنت البنی علیها السلام زهراء؛ ما معنی قولهم نیة المؤمن خیر من عمله؛ ما الحکمه ان المسلم محله فی الجنة و الکافر فی النار؛ هل یعمل احد عملا بغیر قضاء اﷲ؛ لم عرفت الملائکه ان بنی آدم یفسدون فی الارض ما الحکمه ان اﷲ ذکر کنید الشیطان ضعیفا و کید النساء عظیما.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3932/1

آغاز: الحمد ﷲ الذی خلق الانام ثم یعیده من بعد حیاة باطل و علی احق میته احیی ... اما بعد فانی وجدت فی بعض کتب مشایخ ماوراء النهر منهم المسی الشیخ الامام الزاهد ابوالحسن علی بنحسین بن محمد الزندوستی رحمه اﷲ کتابا فیه اسؤله و اجوبة المسمی بانس الحکمه واهبه و ذالک الوضع و الترتیب فانی رتبتها علی الوضع و القواعد ... عما یشغله عن ذلک لاعن قصوره (1) فی ذلک باملاء من لطف اﷲ تعالی الخیر خدارا عن ادراج الطعن علی السلف نیلا لدعاء الخلف ترتیبا مبوبافی احد و عشرین بابا جاء من اﷲ تعالی فی ذلک الثواب ... بعضها بطریق المطابقه و بعضها بطریق التضمن و بعضها بطریق الالتزام لیکون الفائدظ اعم و ذلک فی شهر ربیع الاول سنه خمس و تسعین و ستمائه الباب الاول فی ذکر الاعتقاد فی اﷲ تعالی فان قیل فی لفظ اﷲ اسم ام ذات الجواب اﷲ اسم »ذات و من قال انه ذات یکون غلطا فاحشا و کفراً محضا. لان لفظظ اﷲ اذا کتب فی موضع یکون ذلک اله فیکون تعدد الکتابه للفظة تعدد الاله؛ انجام: فان قیل لم یقال بالفارسیه سحر مکن الجواب له ان العطشان اذا وجد ماء الجمد شرب جمیع ما فی الوعاء من الماء فیکب الوعاء علی وجهه فیصیب جبهته فیجد الالم من ذلک هکذا قیل و اﷲ اعلم تمت بعون اﷲ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: ضخیم سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 99ص (2-100)، قطع: رقعی [ف: 10-2030]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2298-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-287]

انسداد باب العلم / اصول فقه / عربی

insidād-u bāb-il ‘ilm

اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1232-1178 ؟ قمری

axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765-1817)

رساله مختصری است به شکل پرسش و پاسخ با عناوین «فان قیل-اجیب» در انسداد و انفتاح باب علم که مؤلف به روش خود از آن بحث نموده است.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3916/3

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قد سألت بعض الاعلام المعاصرین عن مسائل فاحببت ایرادها و هی هذه ان سأل سائل ممن لاینقض علیه.؛ انجام: و قال: اذا قامت علیه الحجة ممن یثق به فهو کافر و من لم یبلغه فهو فی سعة حتی یسع.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، ؛ 3گ (179ر-181ر)، 24 سطر، اندازه: 15×20/5سم [محدث ارموی مخ: 1-189]

انسداد باب علم و حجیت ظن مطلق / اصول فقه / عربی

ensedād-e bāb-e ‘elm va hojjīyat-e zann-e motlaq

اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1232-1178 ؟ قمری

axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765-1817)

رساله ای است متضمن نقل و نقض استدلالات میرزا ابوالقاسم قمی صاحب قوانین که با مؤلف معاصر بوده درباره انسداد باب علم و حجیت ظن مطلق که از مسائل مهمه علم اصول فقه است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1241

آغاز: اما بعد فهذا ما ذکره الفاضل المیرزا ابوالقاسم سدده اﷲ؛ انجام: انتهی ما التقطناه من کلام القائم عجل اﷲ فرجه.

بی کا، بی تا؛جلد: تیماجی قرمز، مختلف السطر، قطع: رحلی، اندازه: 16/5×22سم [ف: 4-107]

« انس الزاهدین فی مدح السادة الممنتجبین ← القصیدة الدالیة

« انس اللهفان من کلام عثمان بن عفان ← انیس اللهفان من کلام عثمان

« انس المریدین ← تاج القصص

انس الملا بوحش الفلا / حیوان شناسی / عربی

ensedād-e bāb-e ‘elm va hojjīyat-e zann-e motlaq

اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1232-1178 ؟ قمری

axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765-1817)

کتابی در صید و شکار و شناختن جانوران شکاری و گزندگان و از رهگذر فقهی و علمی و تاریخی بسیار سودمند است، برای خزانه منصور ساخته شده و نسخه حاضر به گواهی آغاز و انجام آن نوشته خود او است. نسخه دیگر آن در خدیویه (116/6) هست. او از خود در صع و در چند جا در میانه کتاب نام می برد و در آن می گوید: «و قد جاءنی مبشر سنة تسع و اربعین و سبع مائة» (19پ). از فراست امام رازی و ملک منصور لاجین و ملک ناصر محمد بن قلاون و طبری و المنهل العذب لورود اهل الحرب و استاد ابوالروح عیسی اسدی شکار شناس زنده در زمان ایوبیان در پانصد و اندی و ارسطو و ناصرالدین کرد که برای اوحدیث گفته است و منطقیان که بیشترشان منکر حقایقی هستند

که دانشمندان صوفی یاد می کنند و شمسیه در منطق و بغداد که باغ داد پسر نوشیروان بوده است و ابن وحشیه و ابن طراد وزیردبیس بن مزید در حله و المرشد تمیمی و شرف الدوله کهمؤلف در موصل نزد او بوده است یاد می کند. بروکلمن وحاجی خلیفه از این کتاب یاد نکرده اند ولی در ایضاح المکنون (133/1) از نسخه خدیویه یاد شده است.

آغاز: بسمله. الحمدﷲ حمد عبد لخطاه معترف و من فیض فضل ربه معترف و اصلی و اسلم علی اشرف الخلق سیدنا محمد النبی الرسول المختار امام المقربین و الابرار و علی اصحابه السادة الاطهار ما نزل رکب ثم سار اما بعد فانه لما استخرت اﷲ تعالی لتألیف هذا الکتاب المسمی انس الملا بوحش الفلا ضمنته کیفیة الصید و ما یحل منه و ما یحرم و ما یتعلق بذلک جملة و تفصیلا استخرجته من صدف الجواهر

انجام: فاﷲ تعالی یدیم بهجة الدنیا بامتداد ظله. و یلهم اهلها ما یستوجبون به سبوغ عدله فرغ من کتابة هذا الکتاب المبارک نصف شهر صفر عام ثلاث و سبعین و سبعمائة

تهران؛ دانشکده الهیات؛ شماره نسخه: 115 آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: نیمه صفر773ق؛ تملک: حسن بن محمد حسینی در مکه با تاریخ 15 صفر 1099، محمد بن محمد سلیم شیرازی بیضاوی با تاریخ 1219، حاج محمد صالح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی مقوایی، 91گ، 18 سطر

(14×22)، قطع: رحلی، اندازه: 19/5×27/5سم [ف: 464]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2413-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-287]

انس المنقطعین الی عبادة رب العالمین / عرفان و تصوف / عربی

uns-ul munqaṭi‘īn ilā ‘ibādat-i rabb-il ‘ālamīn

معافی موصلی، محمد بن اسماعیل، 630-551 قمری

mo‘āfī moselī, mohammad ebn-e esmā‘īl (1157-1233)

سیصد روایت از احادیث حضرت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و اله در مسائل عرفانی با حذف سند و در ذیل هر یک حکایت متناسب از عرفا و صوفیه و در ذیل آن چند بیت شعر عرفانی می آورد، مؤلف نهایت سعی را کرده که کتابش موجز و مختصر و دلکش و جذاب باشد و در این مورد موفق هم شده است.

آغاز: بسمله و حمد. قال الفقیر المعافی بن اسمعیل ... فی جمع کتاب یشتمل علی ثلاثمأیه حدیث عن رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم و علی ثلاثمائة حکایة و اثر یبتعهما ابیات من الشعر محذوفة الاسانید طلباً للاختصار

[دنا 195/2؛ معجم المؤلفین301/12؛ کشف الظنون 178/1؛ دار الصدام ص64]

آغاز: برابر؛ انجام: فصل فی اسمائه علیه السلام و هی محمد و احمد و الامین ... و کل الیه و لم یتردد علیه ... علی لسانه ثم جاء جبریل علیه السلام بالقران و الرسالة الی الدین فاستجاب له السابقون الاولون مثل علی و زیدین حادثه و ابی ذر.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 ؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، عطف تیماج زرد، 100گ، 25 سطر، 9×14 سطر، اندازه: 15×20سم [سنا: ف: 2-213]

آغاز: برابر؛ انجام: ان عندی للمطیعین ×× شرابأ سلسبیلا / فاتعبوا الیوم قلیلا ×× تستریحون طویلاخط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از فتح اﷲ بن محمدرضا شریف حسینی که در 1336ق به آن اشتغال داشته است، در اولش «این کتاب جناب آقا محسن خلف مرحوم اقا فتح اﷲ در نزد حقیر حسنعلی ایروانی امانت است»، در پایان «328-330»، تخمیس عبداﷲ بن محمد خزرجی بر قصیده لامیه شیخ ابی علی سماط در مدح پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله آمده است، بدین آغاز:

«أعلمت کم أحییت من مقتول ×× عند الحمی بحدیثک المنقول / فبمن ذکرت ظفرت بالمأمول ×× (أعد الحدیث فلیس بالمملول).

(عن خیر مبعوث و خیر رسول) »؛ تملک: «علاءالدین طیبی انصاری«؛ واقف: ابراهیم شریف حسینی، 1230ق؛ جلد: تیماج مشکی جدول دار، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 215]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 477

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-78]

نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 4368 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 13 محرم1230ق؛ 183گ [فیلمها ف: 3-109]

آغاز: عونک یا اﷲ و صلی اﷲ علی النبی الاعظم ... استخرت اﷲ فی جمع کتاب یشتمل علی ثلاثمائة حدیث؛ انجام: ان عندی للمطیعین ×× شراباً سلسبیلا / فاتعبوا الیوم قلیلا ×× تنعموا دهراً طویلا

خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 20 صفر (سال کتابت به رمز نوشته شده و معلوم نشد ولی نسخه قدیم و نفیس است) ؛ تملک: حافظ احمد انیس مدرس مدرسه اورخان غازی به تاریخ 1226، محمد حلبی قادری به تاریخ 1229، احمد نجیب صدقی بروسوی؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، 83گ، 25 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 7-263]

انس المهج و روض الفرج / جغرافیا / عربی

uns-ul muhaj wa rawz-ul foraj

ادریسی، محمد بن محمد، 560-493 قمری

edrīsī, mohammad ebn-e mohammad (1101-1166)

مؤلف به درخواست شخصی کتاب حاضر را در مسالک وممالک هفت گانه با استفاده از کتب این علم و با رسم نقشه های بسیاری گرد آورده است و از اقوال علمایی چون: بطلیموس وارسیوس انطاکی و خاماح بن خاقان کیماکی و ابوالقاسم محمد حوقلی بغدادی و احمد بن عمر بن یاسر عذری و موسی بن قاسم قروی و احمد بن یعقوب مکی یعقوبی و اسحاق بن حسین منجم و ابواحسن علی مسعودی و قدامه بصری بهره برده و آنچه خود دیده یا از مسافرین و جهان گردان شنیده را نیز بدان افزوده و از کتاب دیگر خود که جهت ملک رجار بن رجار افرنجی تألیف نموده بود و آن را به نام زینة (نزهة) المشتاق فی اختراق الآفاق نامیده نیز در کتاب حاضر بهره برده است.

چاپ: محقق: ابراهیم شوکة، مجلة المجمع العلمی العراقی، مجلد23، 1973م؛ فرانکفورت، معهد تاریخ العلوم العربیة و الاسلامیة، 1405ق.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6710

آغاز: الحمدﷲ سامع اللفوظ و واهب الحظوظ الخلاق العلیم العزیز العلیم خالق الارض و السموات ... اما بعد فانک رعاک اﷲ و سددک قد سألتنی ان اولف لک کتابا مختصرا فی مسالک الارض؛ انجام: و من سرشوری الی ... اربع مراحل من اقلیبه الی ثابون بین شرق و جنوب ثلاثة عشر مرحلة.

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، در دو برگ آغازین یادداشتی که کتاب را سلطان ملک به واسطه میر عزیزک فرستاده به سال 1100ق، یادداشت دخول کتاب در عرض به سال های 1100ق و 1110 و 1127ق، یادداشت هبه کتاب به رستم محمد خان حاکم سمنان و خوار و دماوند و فیروزکوه به سال 1100ق، دارای 73 نقشه جغرافیایی و بسیار ارزنده؛ جلد: روغنی دورو، رو ترنج و سرترنج و لچکی دار با نقش گل و بوته، 152گ، 16 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 215-20 ]

انس الواجدین (منتخب) / عرفان و تصوف / عربی

uns-ul wājidīn (mn.)

مثنی استرآبادی، ابوسعید،-593 قمری

mosannā estarābādī, abū-sa‘īd (- 1198)

در حکایات عرفانی و اخلاقی، و دارای 15 «باب» که فهرست آن در دیباچه آمده است. بنا بر نوشته بروکلمان کتاب انس الواجدین تألیف ابوسعید بن منشی استرآبادی متوفی 593ق است (ج2، ص 101) نام انتخاب کننده و نیز نام مؤلف اصل کتاب در نسخه نیامده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/141 آغاز: أما بعد حمداﷲ الذی أکرم قلوب العارفین

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 22 شوال 722ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای،4ص(627-630)،41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-99]

« انس الوحید فی شرح التوحید و انیس الفرید ← انیس الفرید لشرح التوحید

انس الوحید و نزهة المرید / عرفان و تصوف / عربی

uns-ul waḥīd wa nuzhat-ul murīd

ابومدین مغربی، شعیب بن حسن، 594-520 قمری

abū-madyan-e maqrebī, šo‘ayb ebn-e hasan (1127-1198)

رساله ای است، بسیار گزیده و متین در حکم و مواعظ صوفیانه. گفته شده است مؤلف، از استادان «محیی الدین عربی» بوده است.

آغاز: قال الشیخ العارف غوث الأمة ... الحق تعالی مطلع علی السرائر و الظواهر فی کل نفس و حال فأیما قلب رآه مؤثراً له حفظ من طوارق المحن و مضلات الفتن ...

چاپ: مصر، 1300ق.

آغاز: برابر؛ انجام: فهم أقل من أن نذکروا فی هذا الشأن بأمر أو نهی قیل الإشاره بالأحداث ما سوی اﷲ تعالی من المحدثات خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در حاشیه به جز رساله «اختلاف أهل الظاهر و التأویل» یادداشت های دیگر نیز آمده؛ کاغذ: شرقی، 3گ (31-33)، 7 سطر، اندازه: 5×8سم [ف: 36-264]

آغاز: برابر؛ انجام: حسن الخلق معاملة کل شخص بما یونسه و لا یوحشه ... و مع اهل المقامات بالتوحید و الانکسار تم الاختیار من الرساله.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترکی، جلد: تیماجی مشکی، (81گ)، قطع: وزیری باریک، اندازه: 14/5×24سم [ف: 63-22 ]

« الانسیة فی طریق النقشبندیة ← انسیه

انسیه = الانسیة فی طریق النقشبندیة / عرفان و تصوف / فارسی

unsīye = al-unsīya fī tarīq-el naqšbandīya

چرخی، یعقوب بن عثمان، 762؟851- قمری

čarxī, ya‘qūb ebn-e o‘smān (1361-1448)

سخنان و مناقب شیخ بهاءالدین نقشبندی (-791ق) و مقامات سلسله نقشبندیه است؛ در 4 «فصل» و یک «خاتمه»: 1. بیان فضیلت دوام وضوء؛ 2. فضیلت ذکر خفیه به کیفیت مخصوصه؛ 3. بیان وقوف قلبی؛ 4. نمازهای نافله؛ خاتمه: در بعضی از فوائدکه از خواجه نقشبند و از خلیفه ایشان خواجه علاءالدین عطار(-802ق) به این فقیر رسیده است.

آغاز: حمد و ثنا بر مبدع ارض و سماء را که جن و انس را مظهر انواع کمالات گردانید و رسل و انبیا و اولیا وسایط تکمیل ساخت و محمد رسول اﷲ را ... فقیر حقیر یعقوب بن عثمان

انجام: بنده گفتیم اگر شیخ در واقع شیخ است و مریدش حقیقی است هیچ کفر نیست ایشان را خوش آمد لک الحمد یاذوالجلال و الإکرام علی التوفیق للإتمام و الصلاة و السلام علی نبینا محمد علیه الصلاة و السلام.

چاپ: دهلی، 1313ق، ضمن مجموعه «سته ضروریه»، به کوشش اعجاز احمد بدایونی؛ این رساله همراه ترجمه اردوی آن به سال 1404 ق در اسلام اباد پاکستان به چاپ رسیده است

[نسخه های منزوی 1050/2؛ فهرستواره منزوی 114/7؛ مشترک 1291/3 (14نسخه و 2چاپ و 1 ترجمه آن)؛ دنا 198/2 (6 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- رسالة السنیة (ترجمه)؛ لعلی زاده، عبدالباقی (-1159)

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای سرلوح زیبای مذهب مکتب خراسان، مجدول؛ مهر: «عبده الراجی محمد علی» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 22گ (13-34)، 15 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 29 -272]

آغاز و انجام: برابر

اصل نسخه: گنج بخش، ش 393 (گنج 560/2، مشترک 1291/3) ؛ خط: نستعلیق پخته، کا: جلال، تا: دو شنبه 10 رمضان 909ق؛ 15گ (186-200) [عکسی:2-36]

آغاز: برابر؛ انجام: با خویشتنم ز خود برستم لک الحمد و الجود ... من المشایخ العظام قد.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول زرین؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج قهوه ای، مجدول، 21 سطر، اندازه: 13/5×24/5سم [ف: 32-266]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سر لوح زیبای مرصع، مجدول، مذهب، محشی، مصحح؛ مهر: « ... محمد ...» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرکشی ضربی با ترنج و سر ترنج و لچک، عطف تیماج قهوه ای، 20گ (34 -53)، 15 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 38-642]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 35گ، 7 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1-510]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور سبز، 13گ، 19 سطر، اندازه: 15×24سم [اهدائی رهبر: 8-160] و [ف: 27-193]

خط: نستعلیق، کا: سید احمد خرسوه، تا: 1261ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف و گرداگرد تیماج تریاکی، 9گ (76پ-84پ)، 14 سطر (8×14)، قطع: ربعی [ف: 17-163]

نسخه اصل: بادلیان e 37 (2691 و 268 و 2681) ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-570]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج زرکوب مزین به حاشیه زنجیره ای [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 28319؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج ضربی برون جلد به رنگ زرشکی و دارای حاشیه گلبرگی زرین شده است [رایانه]

« انشاء ← مجموعة الادب

« انشاء ← آداب انشاء

انشاء / ادبیات / عربی

enšā’

میكالی، عبدالله بن احمد، ق2 قمری

mīkālī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ahmad (- 8c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/90-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است به شماره 4559 [این نسخه در فهرست مجلس با عنوان «الفاظ» (مختصر) ساوی دانسته شده و نامی از میکالی برده نشده] ؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین درشمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-622] و [فهرست مجلس: 12-243]

انشاء / انشاء

enšā’

عماد الدین کاتب، محمد بن محمد، 519-597 قمری

‘emād-od-dīn-e kāteb, mohammad ebn-e mohammad (1126-1201)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4957/39

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 10ص (127-136)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-819]

انشاء / ادبیات

enšā’

مجدالدین بغدادی، محمد، 544؟607- قمری

majd-od-dīn-e baqdādī, mohammad (1150-1211)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/31(آ)- 463/31(ب)-ف نسخه اصل:کوپرولوش 1589.عرفانی.گویا از همین بغدادی؛بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ 2گ (416پ-417پ) [فیلمها ف: 1-481]

انشاء / نامه نگاری / عربی

enšā’

ابن اثیر، نصرالله بن محمد، 637-558 قمری

ebn-e asīr, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad (1164-1240)

دو انشاء ضیاء الدین بن اثیر یکی در وصف کتیبه و نقابت علویان موصل است.

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 74/45 - ب

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (205پ-212ر)، 27 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28سم [ف: 1-157]

انشاء / نامه نگاری / فارسی

enšā’

صاحب دیوان، محمد،-683 قمری

sāheb dīvavn, mohammad (- 1285)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/73-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است به شماره 4559 [در فهرست مجلس این بخش معرفی نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-621] و و [فهرست مجلس: 12-243]

انشاء / انشاء/ فارسی

صاحب دیوان، محمد،-683 قمری

sāheb dīvavn, mohammad (- 1285)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/66-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است به شماره 4559 [در فهرست مجلس این بخش معرفی نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-621] و [فهرست مجلس: 12-243]

انشاء / ادبیات/ فارسی

enšā’

عزیز الدین عدیل

‘azīz-od-dīn ‘odayl

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/96-ف

نسخه اصل: حمدیه ش 1447. دو انشاء ؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش است [فیلمها ف: 1-428]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

همدانی، علی بن محمد، 786-714 قمری

hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315-1385)

انشائی است کوتاه در صدر آن نوشته «من منشآت حضرت امیر سید علی همدانی اﷲ سره العزیز».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3921/11

بی کا، بی تا؛کاغذ: شکری و سفید، جلد: تیماج مشکی، 139ص، قطع: رقعی، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10-1974]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

جلال عكاشه، ق8 قمری

jalāl-e ‘okāše (- 14c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/63-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است به شماره 4559 [در فهرست مجلس این بخش معرفی نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-620] و [فهرست مجلس: 12-243]

انشاء / نامه نگاری / فارسی

enšā’

هروی، فخرالدین

heravī, faxr-od-dīn

یکی از آنها به صاحب شمس الدین نوشته شده به فارسی.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/72-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است به شماره 4559 [در فهرست مجلس این قسمت معرفی نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-621]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 869-795 قمری

nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393-1465)

خطاب به فرزند شیخ محمد بن یحیی گیلانی درباره تلقین ذکر خفی به فاسری

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9474/6

بی کا، بی تا؛ کاغذ: استانبولی، جلد: گالینگور، 2ص (72پ-73پ)، 19 سطر (7/5×13)، قطع: ربعی، اندازه: 9/5×12/5سم

[ف: 17-379]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

صاحب علاء الدین، ق9 قمری

sāheb ‘alā‘-od-dīn (- 15c)

در 244ر آمده «در بیست و ششم جمادی الاولی سنة ثلث عشر و ثمانمائة ملک الشعراء به تبریز توجه کرد به خدمت امیر یوسف به تهنیت قتل سلطان احمد و فتح بلاد، و سلطان احمد را در روز جمعه آخر ربیع الاخر در تبریز سن ثلثة عشر و ثمان مایه به قتل آوردند.»

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/67-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است به شماره 4559 [در فهرست مجلس این بخش معرفی نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-621] و [فهرست مجلس: 12-243]

انشاء / انشاء / فارسی

enšā’

غجدوانی، احمد بن سراج الدین

qojdavānī, ahmad ebn-e serāj-od-dīn

«بما افشاه العبد الضعیف احمد بن سراج الدین الغجدوانی متفرداً هذا المکتوبات المجنس المرسل الی الحضرة العلیة خاوند جلال الدین احمد المطوعی السمرقندی دام عزو شأنه». به فارسی و سراسر با جناس

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 504/10

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ گویا به خط خود او نزدیک یه یک صفحه؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی مقوایی، 6ص (351- 356)، 25 سطر (11×18)، اندازه: 17×26سم [سنا: ف: 1-295]

انشاء / ادبیات / ترکی

enšā’

امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن كیچكنه، 906-844 ؟ قمری

amīr ‘alī-šīr-e navā’ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441-1501)

تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1770/12

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ سپس به سال های 1282 و 1322 به ترتیب از عرض کتابخانه گذشته، مجدول، مذهب، دارای شمسه مذهب مرصع ممتاز، دارای کتیبه، با سرلوح مرصع مذهب مزدوج ممتاز؛ تملک: سلیمان بن محمد خان قاجار بوده با مهر وی؛ کاغذ: عادلشاهی، جلد: مقوای روکش چرم مشکی ساغری وسط ترنج دوسرترنج چهار لچکی و یک حاشیه

کتیبهای بازوبندی ضربی طلاکشیده گل برجسته، 27 سطر، قطع: رحلی حجیم، اندازه: 24×35سم [ف: 3-90]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

كاشفی، حسین بن علی،-910 قمری

kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 1505)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6457/97

در بیوفائی دنیا. به نظم و نثر-بر خاطر زاکیه عقلای عالم و ضمایر صافیه بنی آدم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 4گ (218پ-221پ)، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 9-411]

انشاء / انشاء / فارسی

enšā’

ابوالفتح گیلانی،-997 ؟ قمری

ab-ol-fath-e gīlānī (- 1589)

به نظم و نثر.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/75

آغاز: سعادت دارین طریقه سلام به درجه قبول

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، رویه میشن قهوه ای یک لا، 1گ (139ر-139پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 101-7 ]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد،-1026 ؟ قمری

zohūrī toršīzī, nūr-od-dīn mohammad (- 1617)

در آن از همه حروف تهجی و به نحوی از بیرونقی آنها یاد شده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3034/11

آغاز: مولانا ظهوری در شکوه بیرونقی سخن نوشته، روزگاریست که کلک و دفتر سخن سنجان معنی پرور در ماتم گریان سخا گستر پلاس سوگواری در گردن.؛ انجام: یا بزبان حال در وادی مقال بزبان آمده که یا کریم ادرکنی و الحمدﷲ اولا و آخرا.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز تیره زرکوب گرد و درون عنابی، 2گ (206-207)، 16 سطر (7/5×15)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 10-1976]

انشاء / ادبیات/ فارسی

enšā’

نصیرای همدانی، نصیرالدین بن مسعود،-1030 قمری

nasīrā-ye hamadānī, nasīr-od-dīn ebn-e mas‘ūd (- 1621)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1232/13

در قرق شراب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5-248]

انشاء / ادبیات/ فارسی

enšā’

صائب تبریزی، محمد علی بن عبدالرحیم، 1016؟-1086 ؟ قمری

sā’eb-e tabrīzī, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-or-rahīm (1608-1676)

به نثر

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7-136]

انشاء / انشاء / فارسی

enšā’

فراقی اصفهانی، غیاث الدین محمد

ferāqī esfahānī, qīyās-od-dīn mohammad

از خواجه غیاث الدین علی فراقی اصفهانی. در خلاصة الاشعار تقی کاشی یاد شده است (فرهنگ سخنوران ص 438) و او گویا همان باشد که در مجالس النفائس (ص 102 و 152 و 277- الذریعه 794: 9) نامش آمده است در الذریعه (308: 9) از متخلص به خیال یاد گردیده؛ هیچیک از اینها گویا مؤلف کتاب ما نیستند. دستور نامه نگاری است و دارای عنوان های رقعه: به اعاظم و اکابر سادات و نقبا، به سادات، به مشایخ کبار و زهاد، به امرای بزرگ، به امرای عظام، به ارباب هدایت، به جانب فقها، به جانب علمای کبار، به جانب قضات بزرگ، به وزرای عظام، به مستوفیان، به جانب حکمای حاذق به ارباب احتساب، به خوشنویسان، به قوشچیان، به اهل ساز، به خوانندگان و اهل موسیقی، به قصه خوانان، به جانب معماران مهندس، رقعه های، بهاری (چندنامه)، خزانی، تابستانی، زمستانی، بارندگی، نوروزی، عیدی، در تهنیت زفاف، در تهنیت ولادت، تعزیت، در پرسش بیمار، مشعر بعدم ملاقات، در عذر و داع (چندنامه دوستانه).

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 873

آغاز: انشاء حضرت مرحمت پناه غیاثا محمد اصفهانی تخلص فراقی. بسمله. رقعه باعاظم و اکابر سادات و نقبا: ای باد بگویمت سلامش برسان ×× وز بنده دیرینه پیامش برسان/ لیکن چو رسی بحضرتش سجده نما ×× و انگاه زمین بوس غلامش برسان. بنده راسخ العبودیت و الاخلاص چنین؛ عبودیت و افتقار و جبهه مسکنت و انکسار؛ بر زمین خضوع و ارض خشوع نهاده؛ انجام: صد شکر که این قصه بانجام رسید ×× وز تفرقه خاطرم بآرام رسید/ وین نامه بسعی ناتمامی چون من ×× المنة ﷲ که باتمام رسید. تم الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب سنه 1060م.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1060ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی ضربی، 25گ، 15 سطر، قطع: وزیری [نشریه: 2 -175]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1068-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-17 و ف: 2-8]

انشاء / ادبیات / فارسی

enšā’

خواجه صاعدی

xāje sā‘edī

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/70

آغاز: دعائی که چون مسهل حاد بعد از امداد طبیعت و نفخ مواد به اجابت مقرون باشد

هجو پزشکی است. درباره حکیمی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، رویه میشن قهوه ای یک لا، (132پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7-100]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

دستور، میرزا رفیع، ق11 قمری

dastūr, mīrzā rafī‘ (- 17c)

تاریخ تألیف: 1 جمادی الاول 1072

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4727/22

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 جمادی الاول 1072ق؛ مجدول زر و لاجورد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد ضربی، 6ص (408-413)، سطور چلیپا (6×16)، اندازه: 9×18سم [ف: 14-3679]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

شیرازی، غیاث الدین منصور، ق11 قمری

šīrāzī, qīyās-od-dīn mansūr (- 17c)

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 175/4 حکمت

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2-49]

انشاء / انشاء

enšā’

طبسی، حیدر علی بن نعمت الله، ق11 قمری

tabasī, heydar ‘alī ebn-e ne‘mat llāh (- 17c)

در آیین نگارش دارای سه «مقاله»: مقاله اول در مخاطبات و عرض دعوات؛ مقاله دوم در مکتوبات و اعلام مدعیات؛ مقاله سوم در تمسکات و تحریر.

تهران؛ دانشکده الهیات؛ شماره نسخه: 287/1

آغاز: بسمله. حمدی که اقلام منشیان دیوان فصاحت و شکری که السنه مترسلان خطه بلاغت از ادای انشای؛ انجام: مذکور حقی به جهت مذکورات الا نسبتی که حادث شود. تحریراً بتاریخ کذا. تم

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 30گ (2پ-31ر)، 15-17 سطر (7×13)، اندازه: 11×19سم [ف: 274]

انشاء / نامه نگاری / عربی

enšā’

عاملی حانینی، حسن بن علی، ق11 قمری

‘āmelī hānīnī, hasan ebn-e ‘alī (- 17c)

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 74/44 - ب

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (198پ-204ر)، 27 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28سم [ف: 1-157]

انشاء / نامه نگاری / فارسی

enšā’

عبدالوهاب، ق11 قمری

‘abd-ol-vahhāb (- 17c)

تاریخ تألیف: 1010ق

تعدادی فرمان و دستور العمل های خاص شاهان و نامه های ادیبانه بین افراد است که از جهت نامه نگاری آموزنده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2337

آغاز: بغلاط ایمان موکد و مشید گردید اکنون اساس یگانگی؛ انجام: رقم مقبول اصحاب فضل و کرم باد و السلام

خط:نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1010ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛کاغذ: ترمه، جلد: تیماج ماشی با ترنج و نیم ترنج کوبیده، 275گ، 25 سطر (13×24)، اندازه: 20×30سم [ف: 5-456]

انشاء / انشاء / فارسی

معز الملک، ق11 قمری ’enšā

mo‘ezz-ol molk (- 17c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8945/26

آغاز: بر رای مهر آرای ارباب فضل و کمال و نکته سنجان بی قیل و قال که صرافان نقود معانی ... ما نیز ورقی چند به شیرازه همت یاران صادق و محبان موافق به هم پیوسته بعضی از عبارات و اشعار متقدمین و متاخرین حسب المقدور جمع نموده که هر بیتش کتابه ایوان غربت کرده و هر ورقش منشور زمان محنت زده ایست از رشک نظمش؛ انجام: پای صبر در دامن اوراق پیچیده نه دلی ازو آزرده و نه خاطری ازو پژمرده. تا هست بیاض صبح را نور ×× بادا ز حوادث طمع دور». انجامه: «حسب الاشاره صاحب بیاض در تاریخ شهر ربیع لاثانی سنه 1065 در قریه باغ آسیایی من اعمال سر کار تون مرقوم قلم شکسته رقم گردید.ذره بیمقدار معز الملک امید که هر یک از دوستان که به نظر مطالعه نظر کند به دعا یاد نماید».

خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثانی 1065ق، جا: قریه باغ آسیایی؛ کاغذ: الوان آهار مهره، جلد: گالینگور بنفش، عطف و گوشه ها میشن قهوه ای، 3ص (208 -210)، اندازه: 15/6×27/8سم [ف: 29/1-426]

انشاء / ادبیات/ فارسی

enšā’

منشی، خلیل

monšī, xalīl

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/81

در باب نقاشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (178- 179) [مختصر ف: 87]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

یادگار منشی

yādegār monšī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15299/7خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 43گ (168پ-210پ) [مختصر ف: 87]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

؟ عالی شیرازی، محمد-، 1121 قمری

‘ālī-ye šīrāzī, mohammad (- 1710)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7984/2

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی ضربی مقوایی، 15 سطر (9/5×18)، قطع: وزیری، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 16-756]

انشاء / ادبیات/ فارسی

enšā’

نصیر اصفهانی، محمد بن عبدالله،-1191 قمری

nasīr-e esfahānī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1777)

در تعریف اصفهان و نامه ای که به میرزا معین در طلب آب نوشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2665/1

خط: نستعلیق شکسته، کا: محمدمعصوم، تا: قرن 11؛ 3ص (432 -434) [ف: 8-423]

انشاء / انشاء / فارسی

ظهیرا، ظهیرالدین بن مراد، ق12 قمری ’enšā

zahīrā, zahīr-od-dīn ebn-e morād (- 18c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2465/5/2

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج روغنی زرین با گل و بوته گرد و درون سرخ، 10ص (40-49)، 29 سطر (9/5×20/5)، اندازه: 18/5×32سم [ف: 9-1215]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

مستوفی، محمد مبین، ق12 قمری

mostawfī , mohammad mobīn (- 18c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8945/6

آغاز: هو. بر شناساوران اطوار آفرینش و روشن نظران اکوار دانش و بینش هویداست که به مقتضای آیه انا جعلناک خلیفة و مصدقة السلطان ظل اﷲ عنصر مقدس سلاطین گیتی مدار؛ انجام: به وجه التفات مسرت سحاب روی بیند دیده را با دل در ممتنع فیض لقای خاطر آرا که پیوسته مأمول و منظور است متقابل می تواند دانست. انجامه: «انشا عالی حضرت ... مرتب مسمی الاقطاب و الالقاب میرزایی میرزا محمد مبینای مستوفی دارالسلطنه هرات در خدمت معزی الیه محمد مهدی بتاریخ رمضان المبارک سنه 1112».

خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: محمد مهدی، تا: رمضان 1112ق؛ کاغذ: الوان آهار مهره، جلد: گالینگور بنفش، عطف و گوشه ها میشن قهوه ای، 2ص (31-32)، اندازه: 15/6×27/8سم [ف: 129/ -422]

انشاء / انشاء / فارسی

enšā’

حكیم، حسن بن علی، ق13 قمری

hakīm, hasan ebn-e ‘alī (- 19c)

اهدا به: فتحعلی شاه گویا از خود حکیم، حسن بن علی

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4085/9

آغاز: ای همه هستی ز تو پیدا شده ×× خاک ضعیف از تو توانا شده ... خوشترین نوایی که عندلیب نغمه سرای زبان در بوستان سرای جهان بدان دستان زن ... حمد و سپاس دادار جهان داری است؛ انجام: مردی که در مصاف زره.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (77-89)، 19 سطر (8×13)، اندازه:14×20سم [ف: 13-3064]

انشاء / نامه نگاری / فارسی

enšā’

نوازشخان، مختار

navāzeš-xān, moxtār

مراسلاتی است از مختار نامی هندی مخاطب به نوازشخان که به دوستان خود نوشته است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8797/1

آغاز: ایزد جل و علی آن نور حدقه سیادت و اصطفی؛ انجام: تمام شد انشای نوازشخان هنگام چاشت یوم پنج شنبه تحریر شد.

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید آهارمهره، جلد: پارچه ای، 92ص (1-92)، 13 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 7-790]

انشاء / انشاء

عنوان نگار، تقی بن محمد، ق14 قمری ’enšā

‘onvān-negār, taqī ebn-e mohammad (- 20c)

در آغاز این کتاب دستورهای عمومی انشاء و نامه نگاری، پس از چند نامه انتخاب شده است برای تمرین دانشجویانی که می خواهند با زبان های گوناگون آشنا شوند، و تمام دستورها و جمله ها و نامه ها به زبان عربی و ترکی و فارسی و فرانسوی تنظیم شده و بخش فرانسوی آن به حروف عربی و لاتین نگاشته شده است. این مجموعه مختصر برای فراگیری چهار زبان ذکر شده مفید می باشد.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 331

آغاز: الانشاء العمومی، عمومی اولان انشاء، انشاء عمومی، شکریرا و نی و رس

خط: نستعلیق خوب، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 174گ، 18 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1-435]

انشاء / انشاء/ فارسی

enšā’

همدانی، عبدالغفار، ق14 قمری

hamadānī, ‘abd-ol-qaffār (- 20c)

رساله ای بی نظیر در باب انشاء و آداب آن و شرایط 38 گانه منشی که بسیار ممتع و مفید است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7525/13

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1307ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی ضربی مقوایی، 12 سطر (12×16)، قطع: خشتی، اندازه: 12/5×17سم [ف: 16-609]

انشاء / انشاء / فارسی

enšā’

تاجر بروجردی، محمود

tājer-e borūjerdī, mahmūd

به نثر فارسی و انشایی که به میرزا حبیب اﷲ خان کدخدا نوشته است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6507/3

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، عطف پارچه، 7ص، 17 سطر (8×15)، قطع: ربعی، اندازه: 13×20سم [ف: 16-280]

انشاء / انشاء / ترکی

enšā’

غیر همانند: 1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 101/4

آغاز: انشاء ترکی زهی مثال شریف و نشان عالمیان زهی مراسله ذوق بخش فیض رسان زهی هلال سپهر عواطف؛ انجام: امیر خلافت و عظمت مدار امامت گستری کواکب حرم ملایک حشم سلیمان شوکت یوسف ابهت کیوان مکان مشتری عرفان نامه ای است به زبان ترکی که در آن پادشاه وقت وصف شده است ولی چون صفحات آخر این نامه خالی است نام آن پادشاه معلوم نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد:تیماج قرمز غیر مقوایی دولایی، 4ص (17-20)، 24 سطر (14×22/5)، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1-87]

بی کا، بی تا؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مشکی زرکوب مقوایی، 2گ (117ر-118پ)، 29 سطر (7/5×17)، قطع: ربعی، اندازه: 13×23سم [ف: 17-453]

انشاء / انشاء / فارسی

enšā’

غیر همانند:

نسخه اصل: بادلیان Ind. inst. Arahb M. S. 20 ؛ خط: نستعلیق، کا: میرعلی نقی بن نورالدین محمد گیلانی، تا: ربیع الثانی 1085ق؛ 23 سطر چلیپا [فیلمها ف: 1-561]

انشاء دیگر از کلام بزرگان خرده دان علیه الرحمة و المغفرة؛ کا: محمد جعفر شیرازی،بی تا؛ کاغذ: الوان، جلد: چرمی ماشی ضربی معرق، 3ص (754-756)، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 7-593]

یادداشت هایی برای انشا؛خط:نستعلیق،بی کا،تا: قرن 9؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: چرم قهوه ای ضربی با ترنج منقش به گل و مرغ، 12ص (64-75)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 29/1-493]

آغاز: باسمه تیمنا بذکره، حمد و ثنایی که زبان قلم و قلم زبان از حق اداء آن معترف به «لا احصی ثناء علیک انت کما اثنیت علی نفیسک» باشد ... متکلمی را در خور است که انشاء موجودات اثری از آثار قلم صنع اوست ... و بعد انهاء آنکه در شهور سنه ثلاثین و تسع و مأتة رساله ای در مکاتبت اعالی و منشآت اهالی که جامع آن پدرم حضرت غفران پناهی امیرجلال الدین عبداﷲ الحسنی اسکنه اﷲ فی فرادیس جنانه بوده مسمی به مخزن المکاتبة، این رساله را به جامع نسبتی بود چنان به خاطر فاتر رسید که بعضی از منشآت جامع را که در لطافت دری بی بها و در سلامت و عذوبت انگشت نماست و تا کنون در سمط جمعیتی منخرط نشده و سمت تألیفی نیافته در سلک این لآلی منخرط سازد و این رساله را به دو باب منسوب کند ... باب اول در نقل مخزن المکاتبة مذیل به بعضی منشآت که داخل اصل کتابت نبود: بسمله. حمد بی غایت مرمعبودی را که ساکنان معانی اشباح و سالکان معانی ارواح از فیضان فیض فیاض او مستفیض می گردند و ثناء بی نهایت محمودی که عاکفان مساجد تحمید و کاتبان مراسل توحید کتب را به حمد و ثناء او در می نوردند ... و بعد گوید ... عبداﷲ الحسنی ... که بر کاتبان مکاتیب بلاغت و راسلان مراسل فصاحت پوشیده نماید که مکتوبی از مکاتبت علماء و اساطیر این فقیر گرد آمده بود و بر خاطر خطور کرد که آنها را به قلم شکسته بر هم بسته و دل مجروح از هم گسسته بر صحیفه بیاض درج کنم ... و نام این کتاب مخزن المکاتبة نهاده شد.

شامل: 1- فرمان حضرت یعقوب میرزا درباره تصدق رسم الوزارة (الصدراة) (مورخ 20جمادی الاول 883)، 2 - نشان صدارت بآن هم در باب تصدق رسم الوزارة، 3- نشان سلطان حسن بیک در باب امراحتساب (مورخ ربیع الثانی 880=88)، 4- مکتوب خواجه

ابوسعید ابوالخیر به غیاث الدین محمد یزدی، 5- مکتوبی که سلطان به مولانا شرف الدین یزدی نوشته، 6- نامه بی عنوان که در آن از جلال الدین و دارالمرز و ساری و مفردان و متمردان یاد شده، 7- مکتوبی که سلطان حسین میرزا به حضرت شاه قاسم نوربخش نوشته، 8- مکتوبی که سلطان حسین میرزا به سلطان حسن بیک نوشته، 9- فرمان شاه رخ میرزا در شأن سلطان محمد(مورخ 1محرم 847)، 10- فرمان شاه رخ درباره نصراﷲ صحرائی، 11- نامه درباره اجازه ساختن خانقاه شیخ مرشد ابواسحق ابراهیم بن شهریار کازرونی به دستور مرشد الدوله و الدین و خطاب به وزراء و ارکان دولت در کمک به او «در تأسیس خوانق و تزیین و سایر مصالح آزاد [ار] ه زنبیل و صرف به مصارف استحقاق و محال استیهال» و پیروی جماعت علم داران و ارباب خوانق از خواجه مجدالدین محمد در این باره، 12- نامه به کسی مصحوب زین العرفاء درویش صالح، 13- نامه به معین السلطنة والدین سلطان حسن و سفارش به او درباره نظام الدین احمد پسر امیر ناصرالدین خوند شاه، 14- نشان میر تیمور درباره درویشان پیوندی (پیروان عمادالدین سید فتح اﷲ و سفارش به شاه رخ بهادر و سلیمان شاه واق و اﷲ داد و یحیی سمنانی و عمان و گماشتگان ممالک خراسان درباره آنها)، 15و16- دو نامه کوتاه، 17- نامه به پادشاهی، 18- نامه ای که در آن امیر ناصرالدین یادمی شود، 19- مکتوب حضرت شاه اسمعیل به شاهی بیک خان. باب دوم در ثبت بعضی از منشآت جامع تغمده اﷲ بغفرانه و اسکنه فی جنابه: 1- من امالی فقیر لطف اﷲ طفیل اهل اله الغنی عبداﷲ الحسنی المرسل الی خدام اعالی حضرت مرشد الانامی معین الاسلامی مدظل صدراته، 2- المرسل الی نظاماً للرفقظ بالفراید المودة و المحبة، 3- المرسل الی جناب زینا علیا، 4- منشأ للمنشی کتابت اخیک (؟) رکنا زکیا ابوسعید ایادیا قاضیا ابهریا، 5 - المرسل ایضا الی زاییا من زنگان الی قزوین، 6- المرسل لحضرة الصدارة علاءتر که حسین فتح الامیر سلیمان و قتل الصوفی، 7 - المرسل الی حضرة السلطانی کمال شاه غازیا، 8- دیباچه صریح للملک لحضرة شاه غازیا خلد معدلته، 9- دیباچه قباله حضرت شمسا محمد ابایند را و وقفیه قاسم آباد لوط، 10- دیباچه قباله رئیس غضنفر رئیسی موشح به قل هو اﷲ، 11- المرسل الی اخوان الصفا مغیثانورا، 12- الی شمس السما العلی من مواصلة بالاماء، 13- الی حضرة حساما ابراهیم آمیا، 14- دیباچه قباله ملک شاه غازی که پاره ای از دولاب را به مقداری زر در 902 با گواهی قاضی عبداﷲ، 15- دیباچه وقف سید عضدالدین امیرعلی و تاج الدین سید حسن خواجه، 16- دیباچه دیگر، 17- نشان صوفی گری درویش نونیاز شیخ شمس الدین محمد و پیروی او از سلسله صوفیه صفویه (ناتمام)، 18- دیباچه دیگر، 19- دیباچه قباله او دین به اسم ملک شاه غازی موشح به سوره اخلاص، 20- فی الشکر (نسخه گویا در اینجا به انجام می رسد)، 21-سفارش که حضرت افادت پناه علامی مولانا سلطان محمد استرآبادی جهت حسین موسر(؟) نوشته (درباره استفاده از درویش حسینتونی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سفید سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی ضربی حاشیه دار مقوایی، 20ص (176-195)، 20 سطر (12×19)، اندازه: 18×24سم [سنا: ف: 1-310]

چگونگی نامه نگاری برای طبقات و اشخاص مختلف و کیفیت شروع به نامه و مطالبی که باید در هر یک از نامه ها در نظر داشت و ابیات فارسی یا عربی که می توان در آنها به کار برد، با عناوین (صحیفه، کلمه، حرف، سطر) به صورت جداول در هر صفحه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای بدون مقوا، 78گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×24سم [شخصی میبدی: ف: 1-128]

در آن از «نظام دست غیب» به کتابت یاد شده و شاید بیاض از او باشد؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: دو شنبه 18 محرم 1082ق؛ در ص 102-110 هم انشای فارسی است گویا مربوط به همین یکی باشد و افتادگی دارد و هردو در تعریف این بیاض است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی ضربی مقوایی، 4گ (99-102)، 17 سطر (11×18/5)، قطع: ربعی، اندازه: 19/5×24سم [ف: 16-648]

بندهای انشاءگونه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسینی قاینی، تا: 1096ق [ف: 5-426]

خط: نستعلیق چلیپا، کا: مصطفی بن احمد، تا: صفر 1097ق، به فرموده یوزباشی؛ در متن و هامش؛ 26گ (159ر-184ر) [نشریه: 552-7 ]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3743/29-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-239]

ناقص؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3ص [ف: 5-292]

درباره برتری دودمان صفوی بر دیگر شاهان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی ضربی گرد مشکی درون سرخ، 4ص (123-126)، 25 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 9-1189]

انشای دیگر؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای ضربی با ترنج و سرترنج عنابی، 2گ (164پ-165ر) [ف: 29/1-137]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 5ص [ف: 7-147]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7-147]

14.آغاز: بسمله. بعد الحمد و الصلوة غرض از تحریر این کلام شریعت فرجام ... آن است که به تاریخ تحریر حاضر گردید جناب عالی جناب ... سید محمد تقی ابن مرحمت پناه ... سید رضی شیرازی؛ انجام: که دعای عاری از شواثب ریب و ریا به اجابت مقرون گردد

نمونه های قباله نویسی برای معاملات و مناکحات و نیز چند گونه نامه دوستانه است، با تاریخ های 1216 ق تا 1248ق این بخش نیز دیباچه و خطبه و تبویت و عنوان ندارد و با قلم دیگر است و چلیپا نوشته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج قرمز (بدون مقوا)، 21گ (62-82)، 11-12 سطر، قطع: خشتی [نشریه: 13-152]

آغاز: زیب سر نامه خط قدیم ×× بسم اﷲ الرحمن الرحیم. بدانکه مراتب مکتوب منه و مکتوب الیه بحسب ظاهر سه هستند اول مرتبه اعلی، دویم مرتبه اوسط، سوم مرتبه ادنی. لیکن چونکه مرتبه اوسط ذوجهتین است یک جهت بسوی اعلی دارد و یک جهت بسوی ادنی؛ انجام: آن دوست عدیم امثال ذا از جموع اعراض و اسقام و علل و آلام برکران داشته مدام برچار بالین صحت و کامکاری و عافیت ... داراد.

اصل نسخه: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو هند، شماره 1 (ردیف 37). رساله ای است در بیان آیین و قوانین نامه نگاری برحسب مراتب مکتوب منه و مکتوب الیه، که به نظر مؤلف به سه دسته تقسیم می شوند: اول مرتبه اعلی، دوم مرتبه اوسط، سوم مرتبه ادنی. «لیکن چونکه مرتبه اوسط ذوجهتین است یک جهت بسوی اعلی دارد و یک جهت بسوی ادنی ... مرتبه اوسط را به سه درجه مبین ساخته: اول وسط مایل به اعلی؛ دوم وسط حقیقی؛ سوم وسط مایل به ادنی. پس الفاظ القاب و آداب و اشتیاق و غیره مطالب که شایان بر مراتب مذکوره است در جدول علیحده علیحده به عبارت مروجه بطور جدید قلمی گشته و [] تبیین و توضیح ارقام مطالب بر مراتب به تسطیر اختتام و سرنامه عرایض و مکاتبات و مراتب مذکورة الصدر پرداخته ... و هر قدر که مقتضای نقام باشد از جدول مرتبه القاب و آداب و اشتیاق و رسید مراسلات و استدعای ارسال مکاتبات و عرض مطالبات و نهنیت و اعزیت و نامجات و اختتام مفاوضات و سرنامه مرافعات و فقرات مناسب منشورات ...». مطالب مربوط به دسته اول (مرتبه اعلی) در صفحات جدول دار (هر صفحه در یک موضوع خاص دارای پنج جدول) به شرح ذیل درج شده است: 1. پادشاه، 2. پدر و عم و خال و غیره، 3. استاد، 4. پیر، 5. خداوند نعمت. چنان که گذشت در این بخش هر صفحه به یک موضوع اختصاص یافته است، موضوعات این بخش در سر صفحات بدین ترتیب مندرج است: القاب عرایض بمراتب اعلی، آداب بمراتب اعلی، اشتیاق بمراتب اعلی، در رسید شقه بمراتب اعلی، در اظهار تعظیم شقه بمراتباعلی، تعریف شقه بمراتب اعلی، عرض تقاصر از رسید شقه بمراتب اعلی، ...، در سفارش ارباب حاجات بمراتب اعلی، ... در استدعای عفو جرایم بمراتب اعلی، در رسید هدیه بمراتب اعلی، در عرض قبول هدیه بمراتب اعلی، ...، در تهنیت بمراتب اعلی، در تعزیت بمراتب اعلی، ...، دها بمراتب اعلی. پس از آن دو صفحه است هر یک دارای پنج جدول در اختتام بر مراتب مرقومه الصدور، و سرنامه بر مراتب مرقومة الصدور. در جدولهای پنج گانه دو صفحه مذکور مراتب ذیل درج شده است: اعلی، اوسط مایل به اعلی، اوسط حقیقی، اوسط مایل به ادنی، ادنی. پس از آن مطالب مربوط به مراتب اوسط است که در صفحات سه ستونی تنظیم شده است، ستون اول: مایل به اعلی، ستون دوم: اوسط حقیقی، ستون سوم: مایل به ادنی. نسخه حاضر ناتمام است و تصویر موجود نیز غیر مرغوب، کم رنگ و بسیاری از کلمات رساله ناخواناست و علیرغم جستجوی فراوان در مصادر و منابع کتاب شناسی و فهرست نگاری، نام دقیق این رساله و مؤلف آن به دست نیامد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 13، نیمی از رساله در صفحات جدول دار (هر صفحه دارای پنج جدول) و نیمی دیگر در صفحات سه ستونی؛ 40ص [عکسی ف: 5-217]

آغاز: بسمله هذا بیان للناس و هدی ... برادر جانم از اصل فتن و بنیان شرور حضرت بلعم باعور و قانا اﷲ و ایاکم من خدایعه و مکائده فی الغیبة و الحضور قصه و غصه ای داریم انشائی است ناتمام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1243ق، کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، (40پ)، 10-20 سطر، قطع: خشتی، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 22-12]

آموزش انشاء؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: چرم قهوه ای ضربی با ترنج منقش به گل و مرغ، 1ص (76)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 494-1/29]

یادداشت هایی برای انشا؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگ نخودی و فستقی، جلد: چرم قهوه ایضربی با ترنج منقش به گل و مرغ، 5ص (166-170 و180)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 29/1-494]

یادداشت هایی برای انشاء؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: چرم قهوه ای ضربی با ترنج منقش به گل و مرغ، 8ص (209-216)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 29/1-495]

آغاز: فی الانشاء انشاء در عرف فضلاء عبارت است از دانستن ...

و کردن ابکار معانی به عرض در عبارات و جواهر زواید دستورالعمل و راهنمایی هایی برای نوشتن نامه به طبقات گوناگون شیوخ، علماء، قضاوت و ... است؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: چرم قهوه ای ضربی با ترنج منقش به گل و مرغ، 9ص (490-498)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 29/1-498]

آغاز: انشاء عرضه داشت فرزند مهجور از خدمت دور بجناب کثیر الصفات مجمع الحسنات منبع الخیرات پشت و؛ انجام: عزت و اقبال مندی آن و الا مرتبه مسئول و مرجو به دست ثانیا کذا و کذا تمت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، ضمیمه نسخه ش 16276 [رایانه]

آغاز: حمد و ثنای بی انتها، و شکر و سپاس بی قیاس، حضرت مبدعی را؛ انجام: دشمن را خذله اﷲ صالح را ایده اﷲ. (در میان مقاله اول مکتوب الیه افتاده)

یک «مقدمه» در چند «فصل» و سپس مقاله ها است. مقدمه در شرف کتاب است در چند «فصل»: فصل 1- آلت و زمان و مکان، 2- علوم مفید درین صنعت، 3- شرایط سخن؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 15گ (215پ-229ر) [ف: 3-199]

آغاز: بدان ایدک اﷲ بمزید الفضل والاحسان که انشاء درلغت به معنی خلق وایجاد وآفریدن صور ومواد است کما قال اﷲ العزیز الحکیم؛ انجام: شخصی بر سبیل ظرافت از روی تهدید گوید که من این شخص حاضر راکه از خانه به در می آورم چشمش را به درخواهم آورد واهمه مسمع کتابی است در ذکر صنایع لفظی و معنوی نثر و نظم که باذکر امثله های فراوان همراه است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج دورو، مشکی و قهوه ای، 15گ، 30 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 211-1]

عارفانه؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 12 سطر (7×13/5)، قطع: بیاضی ربعی، اندازه: 9/5×17سم [ف: 16-516]

با شعرهای عربی. شعرهای عربی از محمد خیاط ازغیانی و دو بند عربی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی ضربی مقوایی، 2گ (56ر-57ر)، قطع: ربعی، اندازه: 13×16/5سم [ف: 16-484]

آغاز: در طریق قواعد انشاء که موافق زعم و قواعد؛ انجام: کم کرده را در پیشگاه حضور حضرت شرح رو سیاهی نمایم و چهره بحال نیازمندی مالم تویی راز دان و توئی عیب پوش.

گفتاری است کوتاه در قواعد انشاء؛ خط: شکسته تحریری،بی کا، بی تا؛ کاغذ: الوان نازک، جلد: تیماج مشکی با ترنج و نیم ترنج و حاشیه طلایی، 29ص (341-369)، قطع: خشتی، اندازه: 13/5×21سم [ف: 17-104]

آغاز: و به سر سبزی شوریدگی منصور (پارگی دارد) دایم مشوش چشم نرگس سحر جز به جویای وصال او؛ انجام: ساقی صاف اعتقاد دهر از مینای چرخ.

دارای نثری استوار و شیرین با اشعاری از شعرای ماضی که آغاز آن افتاده است ... نسخه قابل اعتنایی می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 26ص، 12 سطر (5×10)، اندازه: 9×16سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: 114]

سه انشاء فارسی؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی زرکوب مقوایی، 4گ (239پ-242پ)، قطع: ربعی [نشریه: 7-553]

آغاز: بسمله اگر چه بعد مسافت ذات البین پرده افکن رخسار مشاهد ملاقات صوری؛ انجام: داننده رازهای نهانی و گشاینده ابواب حقایق.برخی عناوین این رساله که در متن و حاشیه آمده عبارتند از: تعزیت نامه، مراسله، در طلب آب، به جهت نور علیشاه، مقراض قلمدان، در تعزیت میرزا باقر به میرزا صادق، آزاد نامچه، وصیت نامچه، مودت نامه، به آقا سید جعفر گلستان نوشته و ...؛ خط: نستعلیق،بی کا،بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک در ربیع الاول 1280ق (بدون ذکر مالک)؛ جلد: تیماج مشکی، مجدول، ترنج با سر، 62ص (1-62)، 15-17سطر، اندازه: 15×25/5سم [ف: 32-291]

انشاءات / نامه نگاری / فارسی

enšā’āt

استرآبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1180-1100 ؟ قمری

estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689-1767)

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1433

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ تملکی به تاریخ 1360 شمسی و تاریخ تولدی در 1330 ؛ جلد: تیماج قهوه ای با روکش ترمه، 76گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [مؤید: 3-350]

« انشاء اﷲ ← ما شاء اﷲ در رد رساله انشاء اﷲ (رساله)

انشاء برهان الدین ابی اسحق ابراهیم بن عبداﷲ بن عسکر القیراطی / ادبیات / عربی

nšā’-e borhān-od-dīn abī eshāq ebrāhīm ebn-e ‘abdol-lāh ebn-e ‘askar al-qīrātī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4957/5

من انشاء العلامة الادب برهان الدین ابی اسحق ابراهیم بن عبداﷲ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 9ص (20-28)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-816]

انشاء بی نقطه / ادبیات / فارسی

enšā’-e bī-noqte

ساوه ای، محمد، قرن 13قمری

sāve’ī, mohammad (19C)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 904/3

بی کا، تا: 1306ق [ف: 3-596]

« انشاء الدرر ← شرح حال میرزا طاهر دیباچه نگار اصفهانی

« انشاء الدرر ← اشعار

« انشاء الدرر ← منشآت

« انشاء الدرر ← انشاء

انشاء دلگشا / نامه نگاری / فارسی

enšā’-e delgošā

ملتانی، پران ناته، ق12 قمری

moltānī, parān nāte (- 18c)

[5/320 فهرست مشترک پاکستان]

اصفهان؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه: 286

خط: نستعلیق هندی، کا: عبدالرحیم بن حاجی فتح محمد، تا: قرن 13، جا: ملتان؛ جلد: پارچه ای سبز، 95گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 1-211]

انشاء الدوائر / عرفان و تصوف / عربی

inšā’-ud dawā’ir

ابن عربی، محمد بن علی، 638-560 قمری

ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166-1241)

اهداء به: عبداﷲ پدر حبشی

رساله ای است عرفانی که برای عبداﷲ پدر حبشی در بیان مرتبه وجود انسان تألیف کرده. چنانچه در فصل اول گوید: «لما کان الغرض فی هذالکتاب ان نبین این مرتبة الانسان فی الوجود و منزلته فی حضرة الجود و بروزه فی عینه بعینه و هل متصفا بحال قبل کونه». رساله پس از دیباچه ضمن 2 «فصل» و 3 «باب» صورت گرفته: فصل 1. بیان اقسام معدومات؛ 2. بیان اقسام موجودات؛ باب 1. بیان جدول هیولائی؛ 2. بیان جدول حضرة الهی از جهة اسماء حسنی؛ 3. سبب ایجاد عالم. (ولایی)

آغاز: الحمد ﷲ الذی خلق الانسان علی صورته و خصه بسریریته و جعل المضاهاة و المباهاة مقدمتین لتصحیح نتیجة معرفته.

انجام: فتحقق هذا الفصل المختصر العجیب فانه نافع فی الکتاب.

چاپ: لیدن، باعتناء استاد نیبر، 203 و 204ص، 1919م.

[دنا 201/2]

خط: نستعلیق، کا: عطاء اﷲ بن نظام حسینی بخاری، تا: 843ق، جا: یزد؛ جلد: تیماج قرمز، 7گ (111ر-117ر)، اندازه: 16×22سم [ف: 1-98]

آغاز: برابر؛ انجام: و لتلک الحقیقة اسم یدل علیها من غیر اسمه اﷲ فلنأ خذها

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 15 صفر872ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 18گ (40پ-57پ)، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 20-309]

کا: ابو تراب شیخ اسحاق، تا: جمعه 9 شوال 1006ق؛ مصحح، دو بار با اصل مقابله شده [دلیل المخطوطات: 1-251]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262؛ 22گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 4-32]

(12×16/5)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 343]

آغاز: برابر

بی کا، بی تا؛ مقابله شده، رکابه دار؛ 12ص (134-145) [عکسی ف: 503-4]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ کاغذ: بخش کهن آهار مهره شکری بخش تازه تر فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی، قطع: نیم خشتی، اندازه: 13/5×21سم [ف: 10-1953]

آغاز: عین بروز اعیان الموجودات قدیمها و حدیثها و الاعیان الموجودات ما عقلناها لولاها ما عقلنا حقایق الموجودات؛ انجام: و ما ظهر الامام المقسط الا بعد نزول الشرایع ... و قد نجز الکتاب بحمد اﷲ وعونه ... و الحمدﷲ رب العالمین و باﷲ التوفیق

این رساله در فهرست شناخته نشده وبا نام رسالة فی الوجود و الاسماء الحسنی و بدون نام مؤلف معرفی شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5گ (161ر-165ر) [ف: 14-46]

خط: نسخ، کا: حاجی عبداﷲ بن سید طه عرب، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 23گ (162پ-184پ)، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 22-133]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 18گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 4-32]

انشاء الرسائل و المکاتبات / انشاء / عربی

inšā’-ur rasā’il wa-l mukātibāt

شامل «فصل»هایی با این عناوین: 2. مکاتبات الامراء؛ 3. مکاتبات الوزراء؛ 4. مکاتبات الصدور و الاکابر؛ 5. مکاتبات القضاة؛ 6. مکاتبات المشایخ و العلماء؛ 7. مکاتبات السادات و النقباء؛ 8. مکاتبات مشایخ العرب؛ 9. مکاتبات الوالد؛ 10. مکاتبات الاخوان و الاصحاب؛ فصل فی المعنی یتضمن مکاتبات الاحباب؛ 11. العتاب؛ 12. اصناف التهانی؛ 13. انواع التعازی؛ 14. الجوابات عما سبق من المراسلات.

شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 988

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 62گ، اندازه: 13×16سم [نسخه پژوهی: 2-115]

انشاء سجلات / متفرقه/ فارسی

enšā’-e sejellāt

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1360/6

آغاز: فصل چهارم: در سجلات و غرض از ایراد این فصل بیان آن است؛ انجام: مگر مزارعان آنجا را هدایت اﷲ معموری روزی فرماید بالنبی و آله الامجاد

رساله ای است در فصول مختلف که طرز نگارش قباله ها و دعوانامه ها را آموخته است. قسمتی از اصل کتاب است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم، تا: غره محرم 968ق ؛ جلد: معمولی، 63گ (47پ-109ر)، 13 سطر، اندازه: 12×18سم [مؤید: 3-297]

انشاء شمس الدین خالد سمرقندی / نامه نگاری / فارسی

enšā’-e šams-od-dīn xāled-e samarqandī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/89-ف

انشاء بی نقطه - انشاء العارفین 53

نسخه اصل: حمدیه ش 1447. من انشاء شمس الدین خالد سمرقندی فی جوابه من انشاء مهذب الدین الیزدی و کتب فی جوابه ابن خالد السمرقندی؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش است [فیلمها ف: 1-427]

انشاء الشیخ زین الدین سریجا / ادبیات / عربی

inšā’-uš šayx ziyn-ud-dīn surayjā

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/5-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است به شماره 4559 [در فهرست مجلس تفکیک نشده]. من انشاء الشیخ زین الدین سریجا یذم رجلا، یصف الابطال؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی [فیلمها ف: 1-616]

انشاء صایبا / ادبیات / فارسی

enšā’-e sāyebā

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2665/2

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد معصوم، تا: قرن 11؛ 2ص (435-436) [ف: 8-423]

« انشاء الصلوات علی اشرف البریات و عترته ← دوازده امام

« انشاء الصلوات و التحیات ← دوازده امام

« انشاء الصلوات و التحیات ← دوازده باب

انشاء صیغ / فقه / فارسی

enšā’-e sīyaq

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17401 ض

دستور انشای صیغ عقد و نکاح و معاملات؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

« انشاء طغرا ← رسائل طغرا

انشاء العارفین / نامه نگاری / فارسی

enšā’-ol ‘ārefīn

بروجردی، عباس بن فتح الله

borūjerdī, ‘abbās ebn-e fath-ol-lāh

اهداء به: حاجی میرزا ابو تراب بروجردی ومحمد آقا داماد میرزا محمود

در این رساله مفصل آداب و آیین نگارش نامه و عرایض و فرامین را جهت تعلیم کودکان در مکتب های آموزشی بیان

نموده و در خاتمه آن اندکی از علم سیاق و نجوم و دانستن نحس و سعد ایام را آورده است او این رساله را در مدت شش ماه تألیف نموده و در یک «مقدمه» و ده «باب» و«خاتمه» قرار داده: باب 1. فرامین و رقم پادشاهان و بقیه احکام دیوان مبارکه؛ 2. اسانید شرعیه؛ 3. ذکر انشائیات تصنیفی میرزا مهدی خان استر آبادی؛ 4. بیان انشائات نعربی حاجی سید محمد باقر مجتهد اصفهانی و آقا جمال خوانساری؛ 5. ذکر انشائات میرزا ابوالقاسم قائم مقام و میرزا عبدالوهاب معتمد الدوله و منشئآت متفرقه از سایرین؛ 6. قانون نگارش انشائات به علما و فضلا و طلاب؛ 7. انشائات از مؤلف و سایرین؛ 8. انشائات دوستان به یکدیگر و خویشان و سایرین؛ 9. انشائات مهر انگیز عشق آمیز؛ 10. تألیف رموز و قواعد سیاههجات گوناگون و شطری از منابع احادیث و علم نجوم و رموز کارآمد خلایق از قبیل خواب نامه و حساب و ساعات خسوف و کسوف و نوروز نامه محرم و بعضی از تواریخ ؛ خاتمه: در تاریخ ختم کتاب.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13570

آغاز: الحمد ﷲ الذی خلق السموات و الارض و جعل الظلمات و النور ... بهترین مقالی که از منبع دهان چون آب روان جاری؛ انجام: هر کس این حقیر فقیر را بدعای خیر و فاتحة الکتاب یاد و شاد ننماید مطالعه و ملاحظه بر او حلال نیست و معذب بلعنت خدا و نفرین رسول اﷲ خواهد بود ...

خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن حاجی تقی بروجردی، تا: 1208ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، ترنج با سر، لچکی، مجدول، 304گ، 13 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 37-82]

انشاء عالم آرا / انشاء / فارسی

enšā’-e ‘ālam-ārā

نوربخشی، محمد بن ناصر الحق، ق10 قمری

nūrbaxšī, mohammad ebn-e nāser-ol-haqq (- 16c)

اهداء به: شاه طهماسب صفوی (930 -985 ه-.ق) و وزیر او میرزا فضل اﷲ میر میران

تاریخ تألیف: 985ق؛ محل تألیف: اصفهان

رساله ای است، مشتمل بر «فاتحه» و سه «لمعه» و «خاتمه»: فاتحه: در افشای معنی انشاء و بیان صنایع و محسنات و ایمائی به آداب این فن؛ لمعه 1. مکاتبات ارباب مراتب و مراسلات اصحاب مناصب؛ لمعه 2. مشتمل بر دو «ضوء»: ضوء اول در ایراد بعضی آیات باهرات قرآنی، ضوء دوم: در فقرات متفرقه که در طیرقعات و سایر مکاتبات ... مندرج توان یافت؛ لمعه 3. ایراد رقع و مکاتبات و احکام و پروانجات و دیباچه مجلات؛ خاتمه: در بعضی امثله و ظرایف و هزلیات و لطایف است. درباره نام رساله اش چنین می نویسد که: «سبب املاء این انشاء عالم آرا و باعث ترتیب این منشات بلاغة فزا لازالت مطاویه منظورة لارباب الکمال و ما برحت محاویه ملحوظة لاصحاب الجلال».

آغاز: حمد بیحد و قیاس و سپاس عبادت اساس هدیه درگاه و تحفه بارگاه منشی اوراق اطباق افلاک ...

انجام: مناسب حال ارباب درجات و متقارب احوال اصحاب مرتبات کنند و نوع اخیر به عرف متأخرین و ابناء زمان ما انسب و اقرب است.

[دنا 202/2؛ نسخه های منزوی 2084/3]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، نزدیک به زمان تألیف؛ کاغذ: نخودی ضخیم، جلد: پارچه ای، 109گ، 15 سطر (10×14/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 7-209]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: شوال982ق؛ کاغذ: نخودی آهاری، جلد: مقوایی با عطف و گوشه تیماج، 116گ، 16 سطر، اندازه: 18×24/8سم [ف: 17-20]

آغاز: نه ورق آسمانی به یک رقعه از رقعات منشآت عظمت و جلال او؛ انجام: عمدة الاعاظم و الاعالی ازین مقوله فقرات در ابتداء مکاتیب این فرقه باید نوشت از مقدمه کتاب صفحه هایی افتاده است؛ خط: نستعلیق، کا: عماد بن عبدالصمد الدانیالی، تا: دو شنبه 26 شوال 1126ق؛ در حاشیه ورق 140 و سه ورق آخر اشعاری از شوکت بخارائی و شاه نعمت اﷲ ولی و امام علی علیه السلام، هم چنین در حاشیه صفحات 1 تا 24 اشعاری از حافظ و قاسم انوار و خیام و ابوسعید ابوالخیر و مولوی رومی نوشته شده ؛ جلد: تیماج مشکی سوخت ترنج با سر عطف و حاشیه تیماج قهوه ای، 143گ، 9 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 37-292]

انشاء عنایتی (منتخب) / ادبیات / فارسی

enšā’-e ‘enāyatī (mn.)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 376/5

در ص آخر اشعار فارسی سبزواری در نام بیست و هفت؟ برج های دوازده گانه دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 19-5 ]

انشاء الفتح بن علی بن محمد بن الفتح / ادبیات / عربی

inšā’-ul fatḥ ibn-i ‘alī ibn-i muḥammad ibn-il fatḥ

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4957/7

من انشاء الفتح بن علی بن محمد بن الفتح الاصفهانی المعظمی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 3ص (49-51)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-816]

« انشاء فراست ← خلاصة الانشاء

انشاء القدوسیة = تصوف / عرفان و تصوف / فارسی همدانی،

enšā’-ol qoddūsīya = tasavvof

همدانی، علی بن محمد، 786-714 قمری

hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315-1385)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3260/4-ف

نسخه اصل: رامپور کتابخانه رضا ش 787 (1 و 2) و 866 (3 تا 10) ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-110]

انشاء مرغوب / ادبیات / ترکی

enšā’-e marqūb

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2628

آغاز: بسم اﷲ جل جلاله و عم نواله ... اما بعد ضمیر منیر مهر اهل معارف سمیره پوشیده دکلدر؛ انجام: همیشه آفتاب حسن و جمال کون یکون زیاد باد.

دستور نامه نگاری به طبقات مختلف با القاب هر یک از آنها، و در حاشیه قواعدی بسیار مختصر در املاء؛ خط: رقعی، بی کا، بی تا؛ سطرها راسته و چلیپا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 40گ، مختلف السطر، اندازه: 17×24سم [ف: 7-203]

انشاء مفید / نامه نگاری / فارسی

enšā’-e mofīd

میرزا نصرالله (محمدیه)، ق14 قمری

mīrzā nasr-ol-lāh (mohammadīyye) (- 20c)

کاشان؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: 27

خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد جعفر ادیب المتکلمین و ادیب الشعراء کاشان، تا: شنبه 25 جمادی الاول 1312ق، مطابق 25 شهریور 1352 باستانی؛ فاقد جلد، 30گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 31]

انشاء منشآت / ادبیات / فارسی

enšā’-e monša’āt

فخرالدین حسین خان

faxr-od-dīn hoseyn xān

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19074

آغاز: بسمله تعریف خامه در وصل؛ انجام: سعادی دو جهانی اندوخته فقط (کذا)

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]

انشاء میر کلان خان / انشاء / فارسی

enšā’-e mīr kalān xān

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8040

آغاز: بسمله، خان صاحب مشفق مهربان قدردان مخلصان و تکیه گاه نیازمندان سلامت بعد از تقدیم مراسم ضراعت و استکانت معروض آنکه؛ انجام: حضرت عنایت نمودن نشب جوهرش معلوم گشت.

چند بند است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «میر کلان خان بنده محمد شاه پادشاه غازی»؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور عطف زرکوب، 15گ، 4 برگ سفید، 12 سطر (7×14/5)، قطع: ربعی، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 17-14]

« انشاء نامه ← ره انجام نامه

« انشاء نامه ← انساب

انشاء و نامه نگاری / انشاء / فارسی

enšā’ va nāme-negārī

غیر همانند:

آغاز: اب الانشاء رقعه که نصیرا همدانی در طلب آب باغ ... حق تعالی حمد اقبال و ریاض جلال آن نور حدیقه؛ انجام: زجودش قطره ای در آنچه گنجید ز خلقش غنچه ای در غنچه پیچید سخنهایی ... افتاده.

رساله ای است در انواع و روش انشاء و نامه نگاری با نمونهای از منشآت منشیان، از جمله رقعه ای که نصیرای همدانی (- 1030 ه) در طلب آب باغ به میرزا معین نوشته، و رقعه ای که همو در طلب اسطرلاب به محمد باقر داماد (- 1041 ه) نگاشته، و رقعهای که میرزا محمد زمانا (- 1050 ه) به شمسا یا شمسیا نوشته، و دیباچه نورس مولانا ظهوری ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن غلامعلی طبیب، تا: قرن 11؛ محشی، مصحح؛ کاغذ: شرقی، 17گ (12-28)، 30 سطر مورب، اندازه: 9×15سم [ف: 32-148]

رقعه ها و نامه ها برای تعلیم درباره نامه نگاری و عقدنامه نویسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (109ر-113ر) [ف: 6-410]

القاب و عناوین سلاطین و علماء و امرا و وزارء، و نامی از مؤلف مذکور نیست و چون بعضی نکات غریبه داشت ذکر مجملی از آن خالی از مزه نیست. مؤلف در مقدمه چند فائده را یادآوری می نماید که کاتب و منشی همواره باید متذکر شده و معمول دارد و می نویسد: «کاتب نباید در اول نامه کلمهای نویسد که اول آن کلمه یکی از این شش حرف باشد ت ش غ لا ک م و می گوید علت را چنین یافته اند که ت از حروف تفرقه و ش از شآمت و ک از کدورت و غ از غرامت و م از ملالت می باشد و اگر بر توالی این حروف در اول سطرها واقع شود هیچ مطلوبی از آن مکتوب حاصل نشود و اگر برای حجت قرضی نوشته شده باشد هرگز آن دین ادا نشود» ؛ بی کا، تا: 1212ق [ف: 174]

آغاز: عریضه ای است که به وزیر می نویسند؛ انجام: بهوای استطلاع.

کا:یحیی الحسینی،تا:1286ق؛افتادگی:آغاز و انجام؛ اهدایی: قطبی زاده خباز؛ جلد: مقوایی با کاغذ مشکی عطف تیماج قرمز درون کاغذ سفید، 22گ (22-1)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 4-1218]

آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین حمد ثابت است مر اﷲ را که صفت اﷲ این است رب عالمیان است و الصلاة و السلام علی رسوله محمد و آله

نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش-پاکستان 407. دارای مکتوبات و عریضه هایی است که در موضوعات اخلاقی، ادبی، عرفانی و دینی به کار آیند، بدون نام بردن از اشخاص؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بیک کابلی بخاری نژاد، تا: 1340ق؛ 97ص (48-144)

[عکسی ف: 6-121]

آغاز: همی رها و خود مسعود و عاقبت محمود عالیجناب قدس القاب حقایق ماب فروع العارفین؛ انجام: انحرافی که در مزاج پدید آمده بود عظیم محزون و بغایت متالم گشته ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز وانجام [رایانه]

انشا به ملا علی / نامه

enšā be mollā ‘alī

قاری لاهیجی، خلیل

qārī lāhījī, xalīl

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/87 آغاز: بر متفحصان حقایق حال این بنده صادق البال خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، رویه میشن قهوه ای یک لا، 2گ (155ر-156پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7-102]

انشای دولت رای / ادبیات / فارسی

enšā-ye dowlat ray

دولت رای بن عزت رای،-1246 قمری

dowlat ray ebn-e ‘ezzat ray (- 1831)

این کتاب که نسخه ای است از کتاب کم نسخه «انشای دولت رای» از دولت رای، مؤلف «مرآت دولت عباسی» (در تاریخ خاندان بهاولپور) که طبق ارجاعات استاد منزوی، چندین بار چاپ شده است. وی در فهرست مشترک پاکستان از این کتاب تنها یک نسخه در بهاول نگر پاکستان معرفی کرده است. این مجموعه، منشآتی ادبی است با تشبیهات و استعارات ادیبانه که در هر رقعه با خطاب های «دوست من»، «اعتضادا»، «مهربانا»، «صاحبا»، «برادر عزیز القدر» و همانند آنها آغاز می شود. آغاز این نسخه با نسخه پاکستان یکسان است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8186

آغاز: بسمله، عرضداشت بنده بندگی رای منشی دولت رای بجناب خداوند بی کیف و کم، خدایگان وجود و عدم، سریر آرای اقلیم بی چونی و زینت افزای دیهیم بی نمونی، انجام: چون در ضلع فرید آباد قضاقان [کذا] میدوند امید چند ... (؟) بنابر حفاظت راه همراه کرد ... (؟) دریناب دریغ توجه نفرمایندزیاده جمعیت بکام باد. [رقم: ] تمت. تمام شد کار من ... نسخه رقعات منشیه / منیر (؟) دولت رای که ... (؟) را در تحریر عبارت دلچسب بکار آید راقم الحروف فقیر حقیر بنده سوداگر که ... .متوطن قصبه بهلو / هلدو (؟) ضلع مظفرنگر ملازم سرکار ذوی الا ... برارمنیس سرمور مالدوندر هبار ... صاحب بهادر وانی ... ملاحظه حضور اخلاق. ... [ یک سطر ناخوانا] سبیه کام کرنااپنا نقدیر کی حواله نزدیک عارفون کی تدبیر ... تحریر بتاریخ متی جیئه سدی تیرودسی سنه 1915 [میلادی] بمقام حاصن بلنده نابئه تحریر یافت.

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1333ق ؛ مجدول؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی ساده و جدید، 27گ، 13 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 27/1-445]

انشای روشن كلام / نامه نگاری / فارسی

enšā

بیغم، بهوپت رای،-1132 قمری

bīqam, behūpat ray (- 1720)

انشای روشن کلام مجموعهای از نامه ها و عرایض است که به سبک منشیان نگاشته شده است و به خواسته نواب رعد اندازخان توسط منشی وی در چهار فصل جمع آوری گردیده است. نسخه از آن در مخطوطات شیرانی بوده و در فهرست آنجا معرفی شده است البته فهرست نگار مؤلف کتاب را نشناخته است و در فهرست مشترک پاکستان نیز مؤلف آن شناسایی نشده است.

نسخه ای از آن در کتابخانه دانشگاه جامعه اسلامیه دهلی نو نگهداری می شود که در دانشنامه ادب فارسی به عنوان «روشن کلام» از مؤلفی ناشناس معرفی شده است. تصویر حاضر از روی نسخه کتابخانه ندوة العلما تهیه شده و در فهرست آنجا به عنوان «مکتوبات روشن کلام =خردنامه» از مؤلفی نامعلوم ثبت گردیده است.

چاپ: کانپور، 1278ق

[دانشنامه فارسی 306/4و326و532؛ فهرست مشترک پاکستان 474/5و250 - 251و836/7؛ فهرست مخطوطات شیرانی 343/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1768

آغاز: این خردنامه چندین سؤال است و جواب ×× نسخه روشن کلام است این ندارد پیچ و تاب؛ انجام: کلام ابوالفضل علامی بوده بعنوانیکه این مکتوب نگارش یافته منظور دارند. بیت: نه تنها نام این روشن کلام است ×× پند خاص مطبوع عوام است / تکلف هر طرف دائم ... ×× ... آید تمام است.تمام شد نسخه روشن کلام.

نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 47 (ردیف 176) ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 22 ربیع الثانی 1215ق؛ انجامه: «تمام شد نسخه روشن کلام بوقت در روز یک شنبه بتاریخ 22 ربیع الثانی 1215 بخط شکسته ... و اکثر اوراق بقلم اخو الصاحب قدردان امید رای جیومد ظله تحریر یافت»، کیفیت تصویر نامرغوب و سطرهایی از صفحات متعدد آن ناخواناست؛ 81ص، 15 سطر [عکسی ف: 5-215]

انشای شرف الدین فضل اﷲ / انشاء / عربی

enšā-ye šaraf-od-dīn fazl-ol-lāh

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/62-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [این قسمت در فهرست مجلس مجزا نشده] ؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-620]

انشای فارسی / نامه نگاری / فارسی

enšā-ye fārsī

šarīf , ‘abd-ol-lā h ben mohammad (- 19c)

شریف، عبداﷲ بن محمد، ق13 قمری

نمونه نامه هایی است برای آموزش عملی نامه نگاری و منشی گری. تاریخ هایی از 1226ق در آن به کار رفته که بایستی روزگار تدوین آن باشد. در پایان 1230ق به گونه سال پایان نگارش به کار رفته است.

[ فهرست مشترک پاکستان 381/5-382، 599]

تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: 255-عکسی آغاز: آنچه سلاطین کامکار و خواقین عالی مقدار به جهت افتتاح ابواب ... بسمله. سپاس و ستایشی که حصر و عد آن از احاطه ادراک.؛ انجام: فحوای اولادنا اکبادنا مخدوم معظم مطاع مکرم سیدی سندی صاحبی استظهاری میر کرمشاه الحسینی زید فره و عمره ...

اصل نسخه: گنج بخش ش 4009 (گنج 1154/3) ؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ذیحجه 1230ق [ این تاریخ می تواند تاریخ پایان نگارش نیز باشد]؛ 123گ [عکسی: 2-36]

انشای فرخ / انشاء / فارسی

enšā-ye farrox

اهواز؛ دانشگاه اهواز؛ شماره نسخه: بدون شماره بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-588]

« انشای مادهورام ← منشآت مادهورام

« انشای معین ← ترسل

انشای منیر = رقعات منیر / ادبیات / فارسی

enšā-ye monīr = roq‘āt-e monīr

منیر لاهوری، منیر بن عبدالمجید، 1054-1019 قمری

monīr-e lāhūrī, monīr ebn-e ‘abd-ol-majīd (1611-1645)

تاریخ تألیف: 19 ذیقعده 1050ق

چهل نامه ای را که منیر از طرف نواب صیف خان به بعضی از

خان ها نوشته، در نسخه حاضر جمع آوری نموده و در 19 ذیقعده

1050 کار گردآوری آنها را شروع نموده است.

[گنج بخش 1161/3 با عنوان «انشای منیر» و 1187 با عنوان «رقعات منیر»؛ مشار فارسی 557/1؛ دنا 202/2]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14169/1

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین هو الرحمن الرحیم و الصلوة علی رسوله سید المرسلین محمد المصطفی و علی آله و اصحابه ... بعد بر راز شناسان سخن نهفته مباد؛ انجام: نادان چشم بر حباب دارد و دانا چشم بر گوهر هر که درو سخنی دارد می داند که چه می گویم و السلام.

خط: نستعلیق، کا: اودطی یول، تا: 10 ماه حیت 1291ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای ضربی با ترنج با نقش گل و بلبل، 45گ (1پ -45پ)، 18 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 38-210]

انشای ناصری / انشاء / فارسی

enšā-ye nāserī

منشی، اسماعیل، ق13 قمری

monšī, esmā‘īl (- 19c)

اهدا به: ناصرالدین شاه

اسماعیل منشی برادر میرزا زین العابدین ملک الکتاب شیرازی که او در احکام دار الانشاء دولتی و فرامین و نوشتجات مملکتی دربار ناصرالدین شاه انشاء کرده بود، این برادر این رساله را به نام او گرد آورده و آن را «انشاء ناصری» نام نهاده است.

آغاز: پس از بسمله. شنگرف نامه حمدی که از خامه برآید مر محمود واحدی را شاید که خامه دبیران تقدیر را بی سرمشق قدرتش یارای تقدیر نه و بنان منشیان عالم امکان را بدون امضای حکمش توانای تسطیر نی

انجام: حسن الخط مشروط به خمسة امور حدة الماس وجودة الملماس و ملایمة القرطاس و لمعان الانفاس و جمیعة الحواس الناس عالم او متعلم و الباقی کالهمج الخاتمه بالخیر و السلامة به جهة نور چشم مکرم ... میرزا ابراهیم تحریر شد.

[دنا 202/2]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 769

آغاز و انجام: بابر

خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد رضا تفرشی، تا: با تاریخ جمادی الاول 1308 و جمادی الثانی 1301، برای پسرش نوشته، با یادداشت کاتب در 7 جمادی الثانی 1304 و یادداشت علی اصغر تفرشی طرخورانی در شب آدینه نوروز 1310 در آخر؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز ضربی و مقوایی، 121گ، 17 سطر (7×14)، اندازه: 13×21سم [سنا:ف: 2-55] و [نشریه: 7-104]

انشای نعمتی / نامه نگاری / فارسی

enšā-ye ne‘matī

بنی اسرائیل، نعمت الله

banī esrāeīl, ne‘mat-ol-lāh

نامه هایی است که مؤلف در موضوعات گوناگون نگاشته و برای تعلیم مبتدیان در کتاب حاضر گرد آوری نموده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7984/5-54/74

آغاز: الحمد ﷲ و المنة و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و علی آله و اصحابه اجمعین، خیر خواه بنده درگاه بلا اشتباه نعمت اﷲ

خط: تحریری، کا: دلیل خان ولد محمود خان جانوزی، بی تا؛ 9گ، 13 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 1-511]

انشای نورالدین / ادبیات / عربی

enšā-ye nūr-od-dīn

[دنا 202/2]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/61-ف

نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [در فهرست مجلس تفکیک نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: ت یماج قهوه ای ضربی [فیلمها ف: 1-620]

انشای واژه تازی / ادبیات / فارسی

enšā-ye vāže-ye tāzī

دوانی، محمد بن اسعد، ۹۰۸-۸۳۰ ؟ قمری

davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503)

به نظم و نثر

[دنا 202/2]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/68

آغاز: آرزومندی به دیدار آن یگانه روزگار و برگزیده آفریدگار

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، رویه میشن قهوه ای یک لا، 1گ (131ر-131پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7-100]

انشقاق القمر / تاریخ / عربی

inšiqāq-ul qamar

داستان شکافته شدن ماه به دستور حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله ، در اثر مخالف کفار قریش با آن حضرت و درخواست این معجزه، این داستان را به نقل از واقدی تدوین کرده اند.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1448/2

آغاز: حدیث قریش ... و هو حدیث عجیب و خبر طریف، قال حدثنا احمد بن صعصعة الشیبانی عن عمر بن بسطام؛ انجام: قال فتبسم النبی صلی اﷲ علیه و آله من کلام خدیجة و قال ان اﷲ علی کل شیء قدیر

خط: نسخ، کا: محمد بن عبد اﷲ شول، تا: 20 شوال 999ق؛ تملک : راشد بن سالم بن مطلب بن حیدر بن محسن بن محمد بن فلاح بن احمد بن محمد بن علی حسینی موسوی، سید ناجی موسوی، نصر اﷲ بن مسعود بن طهمان بن السید به تاریخ 1048، برکة بن مبارک بن مطلب بن حیدر بن محسن بن محمد (المهدی) بن فلاح الموسوی به تاریخ یک شنبه اول صفر 1012؛ جلد: دو رو تیماج مشکی، 19گ (73پ-91پ)، 21 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 4-278]

انشقاق القمر لسید البشر (فصل فی) / فضایل و مناقب / عربی

inšiqāq-ul qamar li-sayyid-il bašar (faṣl-un fī)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 528/21 بی کا، تا: 5 جمادی الاول 886ق [ف: 5-61]

انصاب النواصب / کلام و اعتقادات / فارسی

ansāb-on navāseb

بخشی از رساله ای است در الزام نواصب که بر شیعیان ایراد می گیرند. کتاب اصل مشتمل بر 26 باب بوده که نیمه باب 23 و تمامی باب های 24 و 25 و 26 در نسخه حاضر موجودند. عنوان باب های موجود آن عبارتند از: 23. از نیمه آن در نسخه موجود است. در این بخش بیست و چهار حدیثی که اهل سنت در تائید خلفای خود می آورند نقل و رد شده است؛ 24. ذکر بعضی فضایح بنی امیه و زندقه ایشان؛ 25. حکایتی چند که میان اهل عدل و اهل جبر رفته است؛ 26. ذکر چند مسئله از جمله مسایل که ایشان بر امامیان تشنیع می زنند، در این باب هفت مسئله را طرح نموده است. این کتاب مانند انساب النواصب شیخ علی بن داوود خادم استرآبادی، ولی غیر از آن است.

[دنا 203/2 ؛ فهرستواره منزوی 2021/3]

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4862-24/162

آغاز: هزار دینار سرخ بخرج رسول کردی پدر را بگذاشتی که طعام که درین کاسه عبداﷲ جذعان بماندی به خانه بردی؛ انجام: از علی بن ابیطالب چنین گفت چون از آسمان ندا کند ان الحق فی آل محمد حق در آل محمد است نزد آن مهدی ظاهر شود واﷲ اعلم بالصواب تم.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ روز شنبه 5شعبان 945مقابله شده، بخش آخر نونویس در 27 شعبان 1038ق ؛ جلد: مقوا، 33گ، 19 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1-507]

انصاب النواصب / کلام و اعتقادات / فارسی

ansāb-on navāseb

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26137

بی کا، تا: 1238ق؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]

الانصاف = الانصاف فی بیان الفرق بین الحق و الاعتساف = انصافیه / کلام و اعتقادات، عرفان و تصوف / فارسی

al-inṣāf = al-inṣāf fī bayān-il farq bayn-il ḥaqq wa-l i‘tisāf = inṣāfīya

فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006-1091 قمری

feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680)

تاریخ تألیف: 1083ق

فیض در این رساله نگاهی نقدگونه بر برخی از نوشته های پیشین خود دارد. بسیاری از گرایش ها و پسند های اعتقادی و طرز تفکر وی در این رساله مطرح می شود. او به انتقاد از متکلمین فلاسفه متصوفه و من عندیین می پردازد و خود را چنین معرفی می کند که نه متفلسم نه متصوفم نه ... بلکه مقلد اهل بیت علیهم السلام هستم. و این چنین می گوید: «چندی در مطالعه مجادلات متکلمین خوض نمودم و به آلت جهل در ازالت جهل ساعی بودم و چندی طریق مکالمات متفلسفین به تعلم و تفهم پیمودم و یک چند بلند پروازی ها متصوفه در اقاویل ایشان دیدم و یک چندی در رعونتهای من عندیین گردیدم تا آن که گاهی در تلخیص سخنان طوایف اربع کتب و رسائل می نوشتم و گاهی از برای جمع و توفیق بعضی را در بعضی می سرشتم من غیر تصدیق بکلها ...». از این روی «الانصاف» در نقد آراء و افکار فیض و نیز در تحقیق اوضاع علمی قرن یازده بسیار ارزشمند است.

آغاز: الحمدﷲ الذی انقذنا بالتمسک بحبل الثقلین من الوقوع فی مهاوی الضلال ... اما بعد فهذه رسالة فی بیان طریق العلم باسرارالدین المختص بالخواص و الاشراف تسمی بالانصاف لخلوها من الجور و الاعتساف. چنین گوید مهتدی به شاهراه مصطفی انجام: یا حنان یا منان سبحان ربک رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین چاپ: با تحقیق مایل هروی، در مجموعه رسائل فارسی، دفتر اول، بهار 1368ش، بنیاد پژوهشهای آستان قدس؛ لکنهو: بی نا، 1297، 16ص، سنگی [احتمالاً با ارشاد القلوب]؛ تهران، بی نا، 1303ق، سنگی؛ به اهتمام محمد علی گلپایگانی به انضمام کلمات مکنونه، تهران، بی نا، 1310، 1317ق، 22؛ 1311ق، وزیری، 8ص (صص185-190+2ص)

[دنا 203/2 (33 نسخه)؛ الذریعة 398/2؛ فهرست های خودنوشت فیض کاشانی ص 143؛ ریحانة الادب 369/4؛ نسخه های منزوی 1050/2 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 115/7 (12 نسخه)؛ مشار فارسی، ج1، ص 561]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: ضیاءالدین بن عبدالحسین سبزواری، تا: 1085ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج یک لا تریاکی سیر، 15 سطر (7×11/5)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 10-592]

آغاز و انجام: برابر

نام کتاب به استناد جلد 164/34 تصحیح گردید؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11، برای محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی ابن محمد مؤمن کاشانی نوه برادر فیض کاشانی کتابت شده و

دستخط وی در این خصوص در آغاز این مجموعه هست؛ این نسخه ظاهراً از سوی همین محمد هادی مقابله شده با نشان «بلغ بحمده»؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (43پ-51ر)، 18 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 1-101]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز لایی، 17 سطر [ف: 5-394]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 7گ (57پ-63ر) [ف: 3-]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملک: «یحیی بن محمدعلی بن محمدرضا» بهسال 1214؛ 10گ (1پ-10ر)، اندازه: 10/5×16سم [محدث ارموی مخ: 1-190]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1116ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی مقوایی، 6گ (155ر-160ر)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 380]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد امین (استرآبادی)، تا: جمعه 2 جمادی الثانی 1118ق، جا: اصفهان محله شمس آباد؛ چلیپا و راسته؛کاغذ: شرقی، جلد: تیماج سبز یک لا، 4گ (204پ-207پ)، مورب سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 24-118]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1124ق؛ امضای عاریه کتاب از طرف حاج محمد ابراهیم نزد اسداﷲ ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24 (178 -201)، 15 سطر، اندازه: 10/3×15سم [ف: 43-235]

آغاز: برابر؛ انجام: و اجعل حبک شعارنا و ذکرک دثارنا ... و الحمدﷲ رب العالمین.

کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد سعید، تا: ذیقعده 1151ق؛ مهر تملک: «حاجی محمد» در ذیقعده 1125 ؛ جلد: مقوایی با تیماج تریاکی لبه دار، 6گ، 18 سطر (11×16)، اندازه: 15×20سم [ف: 3-844]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ [بن] زین الدین بهبهانی، تا: شوال 1177ق ؛ یادداشت هایی طبی «193ر-196پ» و مجملی در غسل و نماز میت «197پ-204ر»؛ مهر تملک: «عبدالرزاق بن صادق» (مربع) ؛ جلد: تیماج قهوه ای سوخته بدون مقوا، 12گ (181پ - 192ر)، اندازه: 10/5×16سم [محدث ارموی مخ: 1-190]

خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1181ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی مجدول، 7گ (172ر-178پ)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1-154]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن معزالدین محمد حسینی موسوی نجفی قزوینی، تا: 1183ق؛ کاتب، نسخه را از روی نسخه پدرش کتابت کرده و پدرش نسخه خود را با نسخه اصل به خط مصنف مقابله کرده بوده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی بدون مقوا، 11گ (1پ-11ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 5-62]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن محمد یونس دماوندی (ظاهراً)، تا: حدود قرن 13؛ محشی، مصحح، اشعاری از فیض در حاشیه آمده، سطرها راسته و چلیپا، ترقیمه: «قد تم یوم الخمیس 16 شعبان»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج بدون مقوا، 6گ (34پ-39ر)، 20 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 22-320]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: علی نقی بن محمد حسن رضوی، تا: اواخر قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مجدول یک لا، 4گ (81-84)، 25 سطر (9×18)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 34-235]

آغاز: رسید که در تحصیل معرفت اسرار دین و علوم را سخین نیز سعی نمایم؛ انجام: برابر

خط: نسخ، کا: سید حسین بن عبد الغنی حسینی، تا: شنبه 26 جمادی الثانی 1204ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز بدون مقوا، 14گ (1ر-14ر)، 14 سطر [ف: 24-223]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، کا: عبدالعظیم، تا: یک شنبه 23 محرم 1286ق، جا: کاشان؛ مصحح، محشی، مجدول، مذهب؛ کاغذ: فرنگی، 19گ (73-91)، 11 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 34-164]

خط: نسخ، کا: رضی بن رضا بن محمد علی حسینی قزوینی خیابانی حیدری، تا: 1292ق، جا: مدرسه اثنا عشریه مشهور به آقاسی؛ از روی نسخه پدر کاتب که با نسخه مؤلف در محرم 1183 مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (39ر-47ر)، اندازه: 10/5×16/5سم [مؤید: 3 -354]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1297ق؛ 8گ (146پ-153پ) [ف: 2-21]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1300ق، جلد: مقوای لایی عطف تیماج، 5گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1-512]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد رضا حسینی، تا: 1315ق؛ اهدایی: رهبری، 1373 [رایانه]

آغاز و انجام :برابر

خط: نسخ، کا: محسن بن آقا عبدالکریم، تا: شنبه 7 ذیحجه 1320ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 7گ (135ر- 141ر)، 19 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 20-157]

آغاز: برابر؛ انجام: تم فی الجمعه من سنه 1329 خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1329ق [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

کا: احمد بن جعفر سلطان العلماء آل شیخ رضائی طهرانی، تا:شعبان 1349ق، جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (158ر-165پ)، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [مؤید: 3-33] 42. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 364/7

کا: علی بن احمد رشتی، بی تا؛ جا: یزد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی ضربی مقوایی، 19 سطر، قطع: جیبی [نشریه: 2-178]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جا: طوس [نشریه: 2-103]

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-945]

آغاز: برابر؛ انجام: که دل ... شوی ورنه بحق بسیار است خط: نسخ، کا: غلامرضا بن مرتضی قلی، بی تا [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: ملا فرج اﷲ بن ابراهیم تبریزی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی بدون مقوا، 7گ (131پ-137پ)، 15 سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 22-311]

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛کاغذ: فرنگی مغز پسته ای، 15 سطر [ف: 5-244]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد مقوایی، اندازه: 17×22سم [ف: 12-271]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، ، 19گ (87پ - 105پ)،10سطر،اندازه:10/5×17/5سم [محدث ارموی مخ: 1-189]

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ 10ص (150-159)، 23 سطر (14/5×23) [عکسی: 1-40]

خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 11گ

(66ر-76ر)، 14 سطر (7×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 13-3402]

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛کاغذ: سپاهانی آهار مهره گل و بوته دار، جلد: تیماج زرد گرداگرد و عطف سرخ زرکوب، ابعاد متن: 9×19، قطع: ربعی، اندازه: 12×21/5سم [ف: 17-66]

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، کا: محمود موسوی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (60-66)، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [فهرست قائم]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، بی تا؛ 7گ (36-42ر) در هامش [ف: 6-2141]

الانصاف / کلام و اعتقادات / عربی

al-inṣāf

بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت الله، ق11 قمری

bāyazīd-e sānī-ye bastāmī, ‘alī ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (- 17c)

دارای یک «مقدمه» و سه «مطلب» و یک «خاتمه» در اثبات امامت بلافصل علی بن ابیطالب بر اساس مدارک اهل تسنن.

آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی یحق الحق بکلماته و ان ارتاب المبطلون و یظهر دینه علی الدین کله ... اما بعد یقول ... انه لما تشتت الاهواء و تبددت الآراء بعد وفاة رسول اﷲ صلی الله علیه و اله انجام: و انما اتکالنا علی تلک العقائد و قد فرغ من تسوید ... مؤلفه ... ابومحمد بن عنایت اﷲ البسطامی ... و الحمدﷲ علی کل حال

[دنا 204/2 ؛ الذریعه 396/2 شماره 1588]

شرح و حواشی:1 - الانصاف = ترجمة الانصاف فی معرفة الاسلاف؛ بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت اﷲ (-11)

خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1000ق [مختصر ف: 88]

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، بی کا، تا: 1000-1003ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز با روکش ابر و باد، 97ص (1-97)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 32-252]

الانصاف = ترجمة الانصاف فی معرفة الاسلاف / کلام و اعتقادات / فارسی

al-inṣāf = t.-ul inṣāf fī ma‘rifat-il aslāf

بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت الله، ق11 قمری

bāyazīd-e sānī-ye bastāmī, ‘alī ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (- 17c)

وابسته به: الانصاف؛ بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت اﷲ (-11)

مؤلف، کتابی به عربی در بحث امامت و تعیین فرقه ناجیه در کلام رسول خدا و آنکه آن فرقه، امامیه هستند نگاشته بود و سپس به دستور شاه عباس صفوی آن را به فارسی برگردانده است. در این کتاب از اصل عربی این ترجمه و نیز از دو نگارش دیگرش به نام های «نجاتیه» که برای شاه طهماسب نوشته بوده و «روضة العارفین» در علم تصوف و از پدر شیخ بهائی و ملا عبداﷲ تستری نام برده و برای آنان طلب مغفرت کرده است.

آغاز: زیباترین رقمی که محققان مدارس آیات هدایت دیباچه کتاب هدی للمتقین به آن موشح سازند و خوب ترین امری که پاکیزه اعتقادان مشاهد بنیات ...

انجام: و بر اهانت و تذلیل شما بطریقی که اهل ایمان در زمان هر پیغمبری از جفای کفار رنجیده می شدند و صبر می کردند، ما نیز صبر می کنیم و خواهیم کرد.

[دنا 204/2؛ الذریعه ج 396/2 و ج 298/11؛ روضات الجنات ص 340 ؛ ریحانة الادب ج 142/2 و ج 203/5؛ فهرستواره منزوی 134/9]

آغاز: بین العوام چنان منتشر شد که رسول اﷲ در این باب وصیت نفرموده

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 158گ، 17 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 2-14]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بسطامی، تا: 1085ق؛ مهر: «عبده الراجی محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 139گ، 16 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 33/1-72]

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه شهید محمد حسین شریعتی-قم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 282ص [عکسی ف:5-306]

انصاف اقطار المقنطرات (جدول) / هیئت / عربی

anṣāf-u aqṭār-il muqanṭarāt (jadwal)

[دنا 204/2]

مشهد؛ دانشکده الهیات مشهد؛ شماره نسخه: 566/26

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 13گ، 24-32 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1-532]

الانصاف فی الانتصاف لاهل الحق من اهل

الاسراف / کلام و اعتقادات / عربی

al-inṣāf fi-l intiṣāf li-ahl-il ḥaqq min ahl-il isrāf

وابسته به: منهاج الکرامة فی اثبات الامامة = منهاج الکرامة فی معرفة الامامة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

این کتاب رد بر «منهاج السنة فی نقض کلام الشیعة و القدریة» ابن تیمیه (661-728ق) است که در رد «منهاج الکرامة» علامه حلی نگاشته و عناوین مطالب از اشکال و رد غالباً به طور «قوله-قلنا» است. کتاب مرتب بر یک «مقدمه» و یک «بحث» و 17 «مقام» و «خاتمه» است: المقدمة یشتمل علی وصیة لکل ذی رویه؛ البحث یشتمل علی قسمین احدهما اذکر فیه اعتقاد الامامیة الذی ذکره ابن مطهر و وسمه بانه منهاج الکرامة و القسم الاخر اذکر فیه اعتقاد السنة و المقامات منها ستة عشر مقاما فی المواضع التی علیها و اجیب عنها و المقام السابع عشر فی ذکر خلاف الامة فی المسائل العقلیة و الخاتمة یشتمل علی حکم و قواعد.« نویسنده می گوید پس از آنکه در سال 757ق کتاب ابن تیمیه که رد بر کتاب منهاج الکرامه ابومنصور حسن بن مطهر است خواندم متوجه شدم که او حملات شدید بر شیعیان و امامیه کرده و گفته است که آنها اهل تعصباند لذا بر آن شدم که این کتاب را در جواب او بنویسم و بگویم که آنچه حمله بر شیعه شده غالباً از قول خوارج و غلات و اسماعیلیه می باشد که جز اقوال باطل چیز دیگر ندارند.

[دنا 204/2 (3 نسخه)]

آغاز: بسمله، و ما توفیقی الا باﷲ: الحمد ﷲ قدیم السلطان ذی الفضل العظیم و الامتنان المتفرد؛ انجام: من قول الامامیه ان المعتزله اتباع الامامیه و لائمتها فی کل ما حصلت

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، لولادار، 93گ (419-511)، 20 سطر (12/5×18)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 7-404]

آغاز: بسمله. فیجب علی کل عاقل ان یعتقد الیوم و یعمل ما ینجیه و ینفعه غدا؛ انجام: و لنقصر علی هذه الثلثة البراهین و الکلام فیها فان فیها کفایة لمن له قلب یرید نجاة نفسه بداریه (الی هنا کتبنا من الکتاب و ترکنا قلیلا منه لم یکن فیه کثیر فائدة و اﷲ الموفق و المعین ... و الحمدﷲ اولا و آخرا)

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ یادداشتی از عبداﷲ بن نجم الدین قندهاری گویا نویسنده نسخه درباره این کتاب، از یادداشت دیگر آنجا نیز بر می آید که نسخه ای دیگر از این کتاب در مدرسه نواب بوده، این نسخه از روی نسخه ای که در آغاز افتادگی داشته است از مقدمه ای که در وصیت است نوشته شده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی ضربی،

180گ، 21 سطر (10×15)، اندازه: 17×22سم [ف: 255]

دو جزء با عنوان مقام پانزدهم و مقام هفدهم از کتاب انصاف است؛ بی کا، تا: 1256ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاتب در آخر رساله می نویسد: «من کتاب مستطاب الانصاف اعلی اﷲ مقام مؤلفه البارع الذی صنفه للرد علی ابن تیمیه الذی رد علی شیخنا العلامه اعلی اﷲ مقامه ما ذکر فی کتابه المسمی بمنهاج الکرامة فی معرفة الامامة»، و در این مجلد رساله کوچکی که عبارت از چند صفحه است به نام «مدارج النمل فی علم الرمل» تألیف شیخ عبدالعلی بن ناصر حویزی و رساله دیگر در تفسیر سوره اخلاص از مرحوم جلال الدین دوانی هست که باقی کتاب مثل کشکول از اشعار و بعضی احادیث و اخبار و تاریخ وفات بعضی از مشاهیر علما و حکما و شعرا می باشد و سطرها در تمام صفحات کج نوشته شده [ف: 82]

آغاز: لعقلیة و النقلیه «در صحافی رفته» لم یستدل علی بطلان اکثر اقوال الامامیه الا معارصه قول من خرج؛ انجام: حتی قرنهم بالعتاب المجید الذی لا یاتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ به وسیله آقای تقی آقای مدرس تسلیم کتابخانه گردیده در شهریور 1317؛ 191گ، مختلف السطر، اندازه: 18×25سم [ف: 4-32]

الانصاف فی النص علی الائمة الاشراف / حدیث / عربی

al-inṣāf fi-n naṣṣ ‘ala-l a’immat-il ašrāf

بحرانی، هاشم بن سلیمان،-1107 ؟ قمری

bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696)

تاریخ تألیف: 18 ذیقعده 1097ق

بیش از سیصد روایت که در نص بر امامت دوازده گانه از اهل بیت علیهم السلام در مصادر سنی و شیعه وارد شده، در این کتاب گردآورده شده است. نام راوی آخر حدیث در نظر گرفته شده و هر روایتی را دنباله آن نام به ترتیب حروف تنظیم کرده است.

آغاز: الحمدﷲ ناصب الائمة الاثنی عشر اعلاماً للدین و أوجب طاعتهم علی العباد و قرنهم بکتابه المستبین.

انجام: و هذا واضح بین لاشبهة فیه و لا مریة و الحمدﷲ حق حمده و صلی اﷲ علی محمد و آله الاطهار الائمة الابرار ...

چاپ: تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تحقیق و ترجمه هاشم رسولی محلاتی، 1377ش،544ص؛ لبنان، بیروت، تحقیق سلام الزبیدی، یوسف العلی، 1424ق، 656ص

[دنا 204/2؛ الذریعه 398/2]

آغاز: برابر؛ انجام: نص یونس بن طبیان عن الصادق علیه السلام و فی باب فاطمة علیها السلام خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق [رایانه]

آغاز و انجام: برابر؛ و کان الفراغ من تألیفه علی ید مؤلفه فقیر اﷲ الغنی هاشم بن سلیمان بن اسمعیل ... البحرانی ... سنة السابعة و التسعین و الالف (1097)

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 89ص (1-89)، 32 سطر، اندازه: 13×25سم [رشت و همدان: ف: 1374]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 117گ، 24 سطر، اندازه: 21×25سم [ف: 6-131]

« الانصاف فی بیان الفرق بین الحق و الاعتساف ← الانصاف

الانصاف فی بیان سبب الاختلاف بین الصحابة / فقه / عربی

al-inṣāf fī bayān-i sabab-il ixtilāf bayn-aṣ ṣaḥāba

ولی الله بن عبد الرحیم، ق۱۲ قمری

valī-yol-lāh ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 18c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22160

آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی بعث سیدنا محمد الی الناس؛ انجام: و الحمدﷲ تم اولا و اخرا ظاهرا و باطنا

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 10گ، 26 سطر [رایانه]

الانصاف فی تحقیق مسائل الخلاف من جواهر

الکلام / فقه / عربی

al-inṣāf fī taḥqīq-i masā’il-il xilāf min jawāhir-il kalām

نجف، محمد طه بن مهدی،-1324 قمری

najaf, mohammad tāhā ben mahdī (- 1906)

تحقیقی در مسائل خلاف از کتاب جواهر الکلام شیخ حسن نجفی است.

چاپ: در سال 1324ق به همراه بعضی رسائل دیگر مؤلف به چاپ رسیده است.

[الذریعة397/2]

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6260-30/140

آغاز: کتاب التجارة بسمله قوله فی المتن الولایة من قبل السلطان العادل جائزة المراد ان التعرض للولایة او العمل. بمقتضاها بعدحصولها جائز لاقبولها کما توهمه العبارة؛ انجام: مثل قوله ع استخراج الحقوق باربعة وجوه الحدیث کما سبق بل الانصاف ان الاجماع علی خلافه انتهی کلامه رفع مقامه.

از تجارت تا قضا؛ خط: نسخ، کا: ظاهراً به خط مصحح، عبداﷲ بن محمد بن احمد بن محمد بن علی عاملی، تا: قرن 14؛ توسط عبداﷲ بن محمد بن احمد بن محمدبن علی عاملی بر مؤلف قرائت و تصحیح شده و تصحیح آن در شب جمعه 9 رمضان 1317ق پایان یافته؛ مهر: مؤلف «ر ق محمدطه» (مدور)؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج با سر مجدول، 196گ، 18 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1-512]

انصاف نامه / شعر / فارسی

ansāf-nāme

تائب تبریزی، اسماعیل بن حسین،-1374 قمری

tā’eb-e tabrīzī, esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1955)

تاریخ تألیف: 1361ق

مثنوی است حدود یک هزار بیت در عجایب خلقت باری تعالی و دعوت به توحید و شناخت عظمت الهی، تؤام با الفاظی شوخیآمیز و دارای

دیباچهای منظوم قبل از مثنوی. ناظم در ابتدای کتاب، اشعاری را به عنوان دیباچه آورده و در پایان نیز اشعار دیگری از خود افزوده با این عناوین: 1. توحید نامه، ترجمه قسمتی از کلام امام صادق علیه السلام با مفضل؛ 2. زندان نامه؛ 3. شرح قسمتی از دیباچه خشخاش نامه به نثر و نظم؛ 4. مقداری از فضولی نامه وی؛ 5. ابیاتی از خشخاش نامه؛ 6. رباعیاتی از سروده های وی.

[دنا 204/2؛ فهرستواره منزوی 240/10]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 840 و عکسی 1703 آغاز: دیباچه: صنع خدا درهم و برهم بود ×× هر چه بخواهی تو فراهم بود / دربر هر دیو وسلیمان و مور ×× هست عیان محفل

عیش و سرور. مثنوی: ابتدا می کنم بنام کسی ×× که بود سامع وبصیر بس / عالم است و حکیم و حی و قدیر ×× حاکم و عالم و لطیف و خبیر؛ انجام: همچو انصاف نامه وصاف ×× نشده نظم مکدر از انصاف / سال تاریخ این چکامه که هست ×× سیصد و یک هزار و شصت و یک است .

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در پایان مثنوی تائب گزیده هایی از منظومهها و اشعار خود را افزوده است؛ جلد: گالینگور سبز، 40گ، مختلف السطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 3-53] و [عکسی ف: 5-159]

« انصافیة ← شرح الصدر

« انصافیه ← الانصاف

انصافیه در بنیان مشروطیت / تاریخ ایران / فارسی

ensāfīye dar bonyān-e mašrūtīyat

مدنی كاشانی، عبدالرسول، 1366-1280 قمری

madanī-ye kāšānī, ‘abd-or-rasūl (1864-1947)

کلماتی است در بیان اصول عمده مشروطیت مطابق با قوانین شرع انور که به دستور میرزا حبیب اﷲ کاشانی نگاشته و به دستور همو همراه با تفریظ وی در کاشان به سال 1328 ق در

78 صفحه چاپ سنگی شده است.

[فهرست کتاب های فارسی 562/1؛ مؤلفین کتب چاپی مشار 849/3-850]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1974

آغاز: بسمه تعالی چون بحمد اﷲ و المنة بنیان مشروطیت از همت مخصوص ارباب سداد ... بسمله. نحمده علی نواله و نصلی علی محمد و آله کلمه 23 فرق میان انسان و حیوان آزادی و بندگی است؛ انجام: هر بی چاره هستند بی بهره گذارند و اﷲ یحب المحسنین.

خط: نسخ، کا: خلیل اﷲ بن منصف، تا: صفر1328ق؛ از روی نسخه چاپ مطبعه ثریاکاشان؛ 78ص، 16 سطر [عکسی ف: 5-393]

انصافیه در سؤال از فرقه بهائیه = گوهر گرانبها در رد عبدالبهاء / کلام و اعتقادات / فارسی

ensāfīye dar so’āl az ferqe-ye bahā’īye = gohar-e gerān-bahā dar radd-e ‘abd-ol-bahā’

نجفی اصفهانی، محمد رضا بن محمد حسین، 1288 -1362 قمری

najafī esfahānī, mohammad rezā ebn-e mohammad hoseyn (1871-1943)

این رساله شامل پاسخ به مجموعه سؤالاتی است که درباره عقاید بهائیت شده و مؤلف در مقام رد بر بهائیت بوده است.

[قبیله عالمان دین 107؛ دنا 205/2]

نجف آباد؛ حججی (آیت اﷲ)؛ شماره نسخه: 145

آغاز: بسمله. الحمدﷲ علی آلائه و الصلوة علی خاتم انبیائه المنزل علیه خاتمة انبائه و علی خلفائه و اوصیائه صورت مکتوب یکی از دوستان بحذف القاب، چه می فرمایید در خصوص آیه کریمه یا بنی آدم اما یأتینکم رسل منکم ... که یک نفر بهایی استدلال نموده باینکه ممکن است ... جواب وجه استدلال بآیه شریفه؛ انجام: زیاده بر این صرف نمودن عمر عزیز را در جواب از این خرافات روا نیست لهذا کمیت خامه را بهمین مقام بازداشته و جواب کلی از این استدلالات را بخاتمه موکول نمودم خاتمه بخیر انشاءاﷲ.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ در صفحه آغاز آمده: این گوهر گرانبها در جواب تابع عبدالبهاء؛ جلد: تیماج قهوه ای، 88گ، 9 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 216]

انصراف المطلق / اصول فقه / عربی

inṣirāf-ul muṭlaq

موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد،-1328 قمری

mūsavī xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 1910)

تاریخ تألیف: حدود 1325ق

دانشمندان علم اصول فقه می گویند که مطلق منصرف است به افراد شائع و به این گفته در علم فقه بسیار استدلال می شود. دلیل بر این سخن چیست، در این رساله ادله این موضوع ذکر شده و رد و ایراد می شود.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3041/20

آغاز: اعلم أنه قد اشتهر فی کلمات الاصولیین أن المطلق ینصرف الی الافراد الشائعة و هذه المسألة من المهمات فی أبواب الفقه؛ انجام: و لنختم الکلام بحمداﷲ تعالی و الصلاة علی رسوله و آله المیامین الاکرمین خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (213ر-214پ)، 23 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8-249]

الانصناء / كلام و اعتقادات / عربی

al-insinā’

هادی المستجیبین، حمزة بن علی،-433 قمری

hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī (- 1042)

گزیدهای است در دعوت اهالی انصناء به توحید و دین درزی ها كه در جمادی الثانی سال سوم ظهور نگاشته شده است.

آغاز: رساله الانصناء من هادی المستجیبین و انتم معاشر الموحدین بالانصناء كثرالمولی عدد كم وزكی اعمالكم.

انجام: و كتب هادی المستجیبین فی عشرة جمادی الاخری الثالث من سنینه المباركه و السلام علیكم ... و هو حسبی و ثقتی و به استعین.

[دنا 205/2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ضخیم فرنگی، جلد: تیماجی مشکی سجاف عطف و حواشی قرمز، 2ص (78-79)، 15 سطر، قطع: خشتی، اندازه: 21×50سم [ف: 10-2205]

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، رم 1332 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 3ص (104-106) [عکسی ف: 3-375]

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، رم ش 933؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص (88-89) [عکسی ف: 3-210]

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 910 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه دهه پایانی ربیع الثانی1109ق؛ 3گ (102-104) [عکسی ف: 2-471]

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم1337 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 13؛ 3ص (105-107) [عکسی ف: 3-297]

نسخه اصل: کتابخانه اباعبداﷲ زنجانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1352ق؛ از روی نسخه انستاس کرملی؛ 19 سطر [فیلمها ف: 1-597]

ان صیغة الامر هل هی للمرة و التکرار (رسالة فی) / اصول فقه / عربی

inna ṣīġat-al amr hal hīya li-l-marra wa-t takrār (r.-un fī)

بایگی، علی اكبر بن محمد، ق14 قمری

bāygī, ‘alī akbar ebn-e mohammad (- 20c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25436

آغاز: بسمله حمد له ... قاعدة اختلفوا فی ان صیغة الامر؛ انجام: كما لا یخفی الحمدالله علی الفراغ خط: نسخ، بیكا، تا: قرن 14 [رایانه]

انطباع الاشباح فی العین / متفرقه / عربی

inṭibā‘-ul ašbāh fi-l ‘ayn

اصفهانی، باقر بن محمد جعفر، ق13 قمری

esfahānī, bāqer ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)

تاریخ تألیف: شب 15 رجب 1275ق

چشم به وسیله منعکس شدن (انطباع) مرئی در آن می بیند، پس اگر انعکاس صحیح باشد چرا دو چشم هر کدام آن مرئی را جداگانه نمی بینند مگر اشخاصی که لوچ باشند؟ در این رساله پاسخ به این پرسش از راه فیزیک داده می شود.

[دنا 205/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5800/4

آغاز: الحمدﷲ الذی جعل العیون جواسیس القلوب لادراک الاشیاء و جعل القلوب موازین القسط لتمییز المدرکات؛ انجام: و أما اذا أبعدت المرئی بحیث یمکن قیام خط کلنا النظرین علیه فیری بهما جمیعاً ...

کا: محمد بن حسین طباطبائی جندقی، تا: شعبان 1288ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج مشکی بدون مقوا، 6گ (132پ-137ر)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 15-189]

انظار و غیرها / هیئت / فارسی

anzār va qayr-o-hā

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3395/26 خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 6 -391]

انعامات / عرفان و تصوف / فارسی

an‘āmāt

نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟834- قمری

ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330-1431)

گفتاری است عرفانی با عنوان: «انعام، انعام» به نظم و نثر.

آغاز: بسمله. هو الاول و الآخر و الظاهر و الباطن و هو بکل شییء علیم. انعام: هر نکته ای که گویم انعام حضرت اوست ×× بشنو ز «نعمة اﷲ» کین عین نعمت اوست

انجام: اول و آخرست تا دانی ×× گفت من بودم و نبود آدم.

تمت، و الحمدﷲ و المنة.

چاپ: مجموعه رسائل شاه نعمت اﷲ، ص 303-313، افست.

[دنا 205/2 (12 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 115/7 (10 نسخه)]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غرهذیحجه 860ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز منقش، 15گ (256پ-270پ)، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 8-277] و

[ف: 4-683]

خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084ق؛کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی مقوایی، 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1-211]

خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای ضربی، 1گ (197پ)، اندازه: 17×25سم [ف: 4-673]

خط: نستعلیق تحریری، کا: خدا رحم بن خدا کرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثانی 1246ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مجدول، 10ص (142-151)، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32-311]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 15ص (1081 - 1095)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3-522]

آغاز: برابر

عکسی، نسخه اصل: آستان قدس ش 530 [در فهرست آستان قدس این رساله در این مجموعه معرفی نشده]؛ خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق؛ جلد: کالینکور مشکی، 7گ (178-184)، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [ف: 3-1314]

خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 9ص (371-379)، 29 سطر، قطع: رحلی، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 -150]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره، جلد: تیماجی مشکی، 11ص (273-283)، 25 سطر، قطع: وزیری، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10-605]

خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، بی تا؛ کاغذ: ترمه پستهای، جلد: رویه سیاه میشن، 15گ (245ر-259پ)، 17 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 4-671]

خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای ضربی، 11گ (271ر-281ر)، اندازه: 17×25سم [ف: 4-675]

از دوازده مرتبت در آن یاد شده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، بی تا؛ کاغذ: ترمه پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 1 (130پ)، 17 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 4-670]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز ضربی مقوایی، 21ص (426-446) [ف: 10-1673]

انعقاد الوصیة بالکتابة فی حال اختیار الموصی و عدمه / فقه/ عربی

in‘iqād-ul waṣīyya bi-l-kitāba fī ḥāl-i ixtīyār-il

muwaṣṣī wa ‘adam-i-h

موسوی، محمد حسین بن محمد، ق13 قمری

mūsavī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 19c)

رساله ای در حجیت و یا عدم حجیت وصیت در حال اختیار و تقسیم حکم آن به وجوه ثلاثه انعقاد، عدم انعقاد، تخییر ورثه در عمل و ترک و اینکه اگر به بعض عمل کنند، ملزم به بقیه می شوند؛ همراه با استدلال و نقل آراء و اقوال.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11327/10

آغاز: مقاله، اختلف الأصحاب فی انعقاد الوصیة بالکتابة فی حال الاختیار إلی أقوال ثلاثة، الأول عدم الانعقاد؛ انجام: منها الموجب الشک فی تحقق أصل موضوع الوصیة و من إطلاق المکاتبة بعد عدم قدح الشهرة علی خلافها لو ثبت اعتبارها خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛کاغذ: فرنگی، 2گ (35-36)، 25 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 28-524]

انعکاس الشعاعات و انعطافها = تحریر رساله فی انعطاف الشعاع و انعکاسه = رسالة الشعاع / فیزیک / عربی

in‘ikās-uš šu‘ā‘āt wa in‘iṭāf-u-hā = taḥrīr-u r.-in fīin‘iṭāf-iš šu‘ā‘ wa in‘ikās-i-h = r.-uš šu‘ā‘

نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 672-597 قمری

nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274)

سؤالی است در چگونگی انعکاس شعاع که خواجه طوسی در رساله حاضر بدان پاسخ داده است. این رساله را حاجی خلیفه در «کشف الظنون» به خواجه نسبت داده است (کشف الظنون ج 1 ص 542) و جرجی زیدان نیز در کتاب «آداب اللغة» آنجا که شرح حال خواجه طوسی را بیان می کند، آن را از تألیفات او دانسته و می گوید که نسخه ای از این کتاب در کتابخانه عمومی برلن است (آداب اللغة ص 234). همچنین صاحب کتاب«کشف الحجب و الاستار» کتابی به نام «رسالة فی انعکاسات الشعاعات» ذکر کرده و تألیف آن را به خواجه نسبت داده است (و نیز در کشف الحجب ص 239 آمده «رسالة فی انعکاس الشعاع و انعطافه»). ترجمه این کتاب به وسیله ویدمن تحت عنوان «راجع به انکسار و انعکاس نور» در سال 1956 م به چاپ رسیده است. همچنین این کتاب و کتابی دیگر که راجع به رنگ ها است مورد توجه عکاسان آلمانی قرار گرفته و ترجمه هر دو در یک مجله آلمانی انتشار یافته است. این رساله به عنوان لاحقه «تحریر اصول اقلیدس» در برخی نسخه های آن موجود است که تفکیک نشده و برای اطلاع کامل تر از تمامی نسخه های آن باید نسخه های تحریر اصول اقلیدس نیز مرور شود و در برخی توضیحات آن به این لاحقه اشاره شده است و گویی آن را جزئی منضم به تحریر اصول اقلیدس تلقی کرده اند، همانند حاشیه ای که بر شکل 15 از مقاله دوازده اصول اقلیدس در همین نسخه ها موجود است.

آغاز: بسمله و به نستعین. قال المولی العلامه استاد البشر نصیر الحق و الدین قدس سره و قد سئل عن هذه المسئله: اقول مباحث انعکاس الشعاعات و انعطافها مبنیة علی مقدمات و هذه هی مقدمة: الشعاع یمتد متصلا من ذی الشعاع الی قابله من غیر تراکم و لا تخلل خلل خال عن الشعاع فی موضع من ذلک الامتداد.

انجام: و بان ان الانعکاس و الانعطاف لا یمکن وقوعهما الاعن موضع واحد تعین بکل واحد بینهما یکون ذلک الموضع علی وضع خاص من ذی الشعاع و ذلک ما اردناه تمت رسالة الشعاع بحمداﷲ و حسن توفیقه.

[الذریعة 299/2 و122/11 و 399/2؛ به عنوان انعکاسیة، مدرس رضوی 213؛ کشف الحجب /239؛ دنا 205/2 (33 نسخه)] شرح و حواشی:

1 - انعکاس الشعاع (ترجمه)

آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای اشکال هندسی به مشکی، مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (1پ-3ر)، 21 سطر،

اندازه:10×17/5سم[محدث ارموی مخ: 1-190] و [عکسی ف: 6-24]

خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبدالحق الهی اردبیلی، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-936]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4545/2-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-70]

خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن نصراﷲ الدهلی، تا: 986ق؛ دارای اشکال هندسی؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه ابری کهنه، 2گ (81ر-82ر)، 25 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 6-262]

خط: نسخ، بی کا، تا: 993ق؛ دارای دوائر نجومی و اشکال هندسی؛ جلد: تیماج عنابی، 21 سطر (6×12/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 1-488]

آغاز و انجام :برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 (یا اواخر قرن 10)؛ دارای اشکال ؛ کاغذ: اصفهانی شکری رنگ، جلد: تیماج قرمز یک لا، 3گ (64پ-66پ)، 15 سطر، قطع: رقعی، اندازه: 12×19سم [ف: 22-349]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1024ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 4گ (1پ-4ر)، 16 سطر (4/5×11)، اندازه: 9/5×18سم [ف: 9-777]

در فهرست با عنوان «الوان» آمده و احتمالاً همان «انعکاس الشعاعات و انعطافها» خواجه باشد. چون هیچ توضیحی در فهرست ندارد و تألیفی بدین نام از خواجه نامبرده نشده از جهت شباهت موضوع باید همین رساله باشد ؛ بی کا، تا: 1079ق [نشریه:7-712]

آغاز و انجام: برابر

کا: فخرالدین محمد حسینی، تا: صفر 1086ق، جا: اصفهان؛ دارای اشکال و رموز؛ مهر: «العبد محمد الرضوی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج خرمائی لبه مشکی، قطع: رحلی، اندازه: 19×31سم [ف: 1-480]

آغاز: برابر انجام: مساویا و مشابها لمثلث ا ء ه و بان من ذلک ان قطعة ن ء ه الانعطافیة متصلة بقطعة ز ء ه ح الانعکاسیة ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: مشمعی مشکی عطف تیماج مشکی، 4گ

(135پ-138پ)، 12 سطر، اندازه: 9/5×14سم [ف: 1-32]

آغاز و انجام: برابر

کا: محمد رضا بن محمد معصوم حسینی، تا: محتملاً قرن 12؛ با سرلوح، مجدول، دارای اشکال هندسی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج تریاکی با ترنج و نیم ترنج زر، 5ص (430-434)، 16سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 8-370]

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشنیشمی نو، 23 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 6-264]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (89پ-91پ)، اندازه: 10/5×16سم [ف: 20-357]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد خبوشانی، تا: رمضان 1237ق؛ دارای اشکال ریاضی، در پایان نسخه شرحی است در سه صفحه منقول از نزهة الارواح شهر زوری به فارسی و پس از آن یک صفحه مطلب است درباره تاریخ تنظیم زیجات و در آنجا آورده «و بعد از آن در سنه 1078 ملامحمد زمان مشهدی [که رساله تشریح الاعمال را از او در این فهرست معرفی شده است] مجموعة القواعد که مسمی است به تحفه سلطانی پرداخته است»؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج خرمائی یک لا، 15 سطر، اندازه: 10/2×17سم [ف: 10-149]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: احمد بانی، تا: جمادی الاول 1237ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 3ص (82-84)، 20 سطر [سنا: ف: 2-163]تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 393/4

همان نسخه بالا [نشریه: 7-237]

بی کا، تا: 1243ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی ضربی لایی، 11ص (75-85)، 18 سطر (8×14)، قطع: ربعی، اندازه: 14×20سم [ف: 16-148]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد حسین بن نور محمد استرآبادی، تا: ذیقعده 1260ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی مجدول ضربی، 4گ (197پ-200ر)، 16 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 25-]

خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد بن ابراهیم شریف غروی، تا: جمعه 25 شوال 1296ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج دورو، رو قهوه ای، 6گ (18پ-23ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 20-277]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: اسداﷲ منجم دو دانگه مازندرانی، تا: 1306ق، جا: تهران؛ پس از آن لاحقه ای است در سه ورق به زبان عربی با آغاز: «مقدمة نافعه فی معرفة الاختلافات التی تحدث بسبب

الخروج عن المرکز» ، انجام: «طریق برهانی بعد الی ذلک»؛ کاغذ: نخودی فرنگی،جلد:تیماج،اندازه:15/58×20/52سم [ف: 10-110]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: اسداﷲ بن منجم دو دانگه مازندرانی، تا: 1308ق، جا: تهران؛ دارای اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 16/5×22/3سم [ف: 10-156]

خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ طاهر سماوی، تا: 26 جمادی الثانی 1339ق؛ دارای اشکال هندسی؛ جلد: تیماج مشکی عطف و دور ترمیمی، 2گ (89ر-90پ)، اندازه: 13×21سم [ف: 20 -106]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی زرد، جلد: تیماج مشکی سوخت درون تیماج سرخ، 3گ (103پ-105ر)، 17 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 3-200]

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ ضربی مقوایی،

2ص (165-166)، 21-34 سطر، اندازه: 24×38سم [ف: 3-201]

بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی یک لا، 2گ (130ر-131ر)، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3-201]

آغاز و انجام: برابر

خط:نستعلیق بی نقطه،بی کا،بی تا؛2گ(36پ-37پ)[ف:15-351]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، قهوه ای، عطف و گوشه گالینگور مشکی، 3گ (1پ-3پ)، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 38-416]

بی کا، بی تا [نشریه: 5-303]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی، 6گ (45-50)، 18 سطر (5×12)، اندازه: 9×16سم [ف: 13-3079]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 2گ (12پ - 13پ)، 18 سطر (10×16)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 4-835]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 2گ (124پ-125پ)، 17 سطر (9×13)، قطع: ربعی [ف: 17-168]29. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1459/15-ف نسخه اصل: موزه بریتانیا ش Add. 23570؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (88-90) [فیلمها ف: 1-604]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز بدون مقوا، 4گ (36ر -39پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 4-138]

انعکاس الشعاع (ترجمه) / هندسه / فارسی

in‘ikās-uš šu‘ā‘ (t.)

وابسته به: انعکاس الشعاعات و انعطافها = تحریر رساله فی انعطاف الشعاع و انعکاسه = رسالة الشعاع؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)

ترجمه رساله «انعکاس الشعاع» خواجه نصیرالدین طوسی است راجع به چگونگی انعکاس شعاع.

غیرهمانند:

آغاز: بسمله، من کلام المولی المعظم الحبر محقق الحق علی الخق نصیر الملة و الدین ... محمد بن الحسن الطوسی ... شعاع کیفیتی است که اقتضای ظهور هر جسمی کند؛ انجام: این مطلب در این موضع بیانهای خواص ابصار آسان شود و ما بر این دو اقتصار کردیم.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج قهوه ای ضربی مجدول، گ183، 25 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2-76]

آغاز: من کلام المولی المحقق نصیر الحق و الدین الطوسی رحمه اﷲ: شعاع کیفیتی است که اقتضای ظهور هر جسمی کثیف کند؛ انجام: و این مطلوب و درین موضع بیانهای خواص ابصار آسان شود و ما بر این قدر اقتصار کردیم و اﷲ اعلم در فهرست این رساله را عربی و از خواجه دانسته است در حالیکه آغاز و انجام نسخه فارسی است و باید ترجمه فارسی آن باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: معین الدین اشرف ابن ابوالحسین حسینی موسوی و مهر «عبده معین الدین الحسینی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قرمز ضربی، 3گ (1پ-3ر)، 19 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 31]

انعکاس شعاع بصری = قوس و قزح / هیئت / عربی

en‘ekās-e šo‘ā‘-e basarī = qows va qazah .

در چهار «فصل»، هر فصل در دوازده «باب»

آغاز: بسمله، اقول و باﷲ التوفیق انه اذا انعکس الشعاع البصری و هو علی ان کل المخروطی و الی سطح الشمس و وصل خط مستقیم بینه و بین الشمس ...

همانند:

آغاز: برابر؛ انجام: فان هذا الاستدلال یقتضی کون الاقرب خالصه لحمرة خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ مشکی عطف میشن تریاکی، 2گ (50پ-51پ)، 22 سطر، اندازه: 10/1×20سم [ف: 6-296]

آغاز: برابر؛ انجام: و مبتداء من خط و تد الارض الی منتصف الربع ایضاً و ذلک ما ردنا ان نبین و نختم الکتاب بهذا الفصل و الفصل بهذا الکتاب، و الحمدﷲ وی الحمد و اهله و الصلوة علی نبیه محمد و آله بخشی از فصل دوم و سوم و چهارم است بدین گونه: الفصل الثالث: فی معرفة امتحان الآلات و الدوائر و الخطوط المرسومة فی الاسطرلاب و هو اثنی عشر باباً، الفصل الرابع: فی صفة الاسطرلاب و هو اثنی عشر باباً؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ مشکی عطف میشن تریاکی، 13گ (51پ-63ر)، 22 سطر، اندازه: 10/1×20سم [ف: 6-297]

آغاز: برابر؛ انجام: هذا هذا ما امکنتی ... بالنبی و آله خط: نسخ، کا: شاه حسین تربتی، تا: قرن 10؛ ضمیمه نسخه ش 5558 [رایانه]

آغاز: برابر انجام: یکون من الاصغر والاسود لامن الاحمر والمکدر هذا ما امکنتی مع العجز والتصور و مکدر والفتور خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تحریر در متن و هامش، مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی، 2ص (4-5)، 23 سطر (18/3×36/2)، اندازه: 26/3×43/7سم [ف: 8-322]

آغاز: برابر انجام: فلان الکراثی یکون من الاصفر و الاسود لا من الاحمر و المکدر

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی تفریشی، تا: 1263ق؛ جلد: چرم سبز، 2گ (131پ-132و)، 33 سطر، اندازه: 21/5×34/5سم [مؤید: 3-635]

انفراد الطلاق بعوض عن الخلع / فقه / عربی

infirād-uṭ ṭalāq bi-‘awaḍ ‘an-il xal‘

میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151-1231 قمری

mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739-1816)

تاریخ تألیف: 1222ق؛ محل تألیف: قم

رساله استدلالی است در اثبات صحت مسئله «انفراد طلاق به عوض خلع» بدون آنکه چنین طلاقی خلع باشد. مؤلف، این رساله را در موافقت نظر سید محمد عاملی (م 1009) صاحب مدارک در کتاب «شرح المختصر النافع» درباره این مسئله نگاشته است. تاریخ تألیف رساله، در پایان برخی نسخه ها رمضان سال 1202 و در پایان نسخه شماره 4916/5 کتابخانه آیت اﷲ مرعشی سال 1232 و در الذریعه سال 1222 ذکر شده است. با توجه به تاریخ حیات مؤلف (1150-1231ق) و با توجه به آنکه در ابتدای رساله، سن مؤلف در زمان تألیف نزدیک به 70 سال ذکر شده بنابراین دو تاریخ مذکور 1202 و 1232ق اشتباه و تاریخ مذکور در الذریعه درست است.

آغاز: بسمله، حمدله، فهذه کلمات ستخبر فی مسئلة مفصلة قد اشتبه علی امرها منذ اوقات و هی مسئلة انفراد الطلاق انجام: فکیف لایصح جعل الطلاق عوضا هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الاوراق و نسأل اﷲ العفو عن التقصیر فی الاجتهاد ... و فرغ عنه مؤلفه الفقیر الی اﷲ الغنی الدائم ابی الحسن الجیلانی ابوالقاسم ...

چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، بی ناشر، 1319ق، رحلی، 34ص(جوامع الرسائل: صص635-668)؛ 1277ق، ضمن جامع الشتات؛ 1311ق، ضمن جامع الشتات: صص510-533

[دنا 206/2 (6 نسخه)؛ الذریعة 175/15]

شرح و حواشی:

1 - حاشیة انفراد الطلاق بعوض عن الخلع؛ هروی، محمد تقی بن حسینعلی (1217-1299)

آغاز: برابر؛ انجام: فی اواخر شهر اﷲ الاعظم من شهور سنة اثنین و مأتین بعد الالف حامداً مصلیاً و الحمدﷲ رب العالمین.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 54گ (188ر-241پ) [ف:5-437]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: ذیحجه 1235ق، جا: نماورد اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (53پ-77ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30-196]

آغاز: برابر؛ انجام: و ارشاد سبیل الاستعانه و السداد انه کریم جواد و الصلوة علی محمد و آله الهادین الی الرشاد ...

خط: نسخ مختلف، کا: محمد کاتب، تا: 1258ق؛ واقف: علیمردان خان تیموری «نصرت الملک»، 1303ق؛ کاغذ: آهار مهره ای، جلد: تیماج مشکی ضربی، اندازه: 15×21سم [ف: 435]

آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: 1258ق؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی ضربی، 30گ، 24 سطر (10/5×26)، قطع: خشتی، اندازه: 15×21سم [رشت و همدان: ف: 1782]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: علی رضا بن ازهیر (زهیر؟) قمی، تا: 1262ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی مقوایی، 41گ (69پ -109پ)، متغیر بین 20-25 سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 13-222]

آغاز: برابر؛ انجام: و آله الهادین الی الرشاد، و فرغ عنه مؤلفه الفقیر الی اﷲ الغنی ...

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 34گ (194پ-227پ)، اندازه: 13/5×18سم [ف: 13-102]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سیاه سوخت با ترنج با سر، 12گ [ف: 1 -400]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، 36گ، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 20]

انفساخ الصورة الموجودة فی النفس = الصورة المعقولة المخالفة للحق / فلسفه / عربی

infisāx-uṣ ṣūrat-il mawjūda fi-n nafs = aṣ-ṣūrat-ul ma‘qūlat-ul muxālifa li-l-ḥaqq

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟428- قمری

ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038)

فایده فلسفی کوتاهی است از ابن سینا در پاسخ به سؤال کسی درباره «انفساخ الصور الموجودة فی النفس المخالفة للحق فی النفوس البشریة بعد الموت». موضوع در آن است که آنچه در نفس صورت می بندد و نادرست می باشد پس از مرگ تباه میگردد یا نه؟ شیخ آن را برای بزرگی که «سیدنا الاستاد الرئیس الاجل» می خواند نوشته است و می گوید که چون خیال و پندار با مرگ از میان می رود از صورتهای ذهن آنچه نادرست و بد باشد نخواهد ماند، تنها آنچه درست و نیکو باشد چون از روان می تراود پایدار می ماند.

آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... قدما تفق النظر فیما امر به سیدنا الاستاد الرئیس الاجل ... و هو انفساخ الصور الموجوده فی النفس المخالفه للحق عن النفوس البشریه بعد الموت ان فی الصور الموجوده فی النفس المخالفظ للحق رایین احدهما انها تکون مخلیه و لا یکون معقوله البته و الثانی انها تکون متخیله و معقوله.

انجام: فقد صح ان الصور المعقولة المخالفة للحق تنفسح عن النفس البشریة بعد مفارقة التخیل ... هذا ما حضرنی ادام اﷲ علو سیدنا الاستاد و امتعنا بطول بقائه من تفضله علی عبده ان یبسط عذره فی هذا الاسترسال و یسدد خلله و یصلح فاسده و الحمد للمتمم الامال فی الغدو و الاصال و صلی اﷲ علی خیر الانبیاء و المرسلین محمد و آله الطاهرین.

[دنا 207/2 (15 نسخه)؛ فهرست مصنفات ابن سینا مهدوی 50؛ مجمع علمی عراقی 125/1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8 ؛ کاغذ: سمرقندی ضخیم، جلد: تیماجی مشکی، 5ص (185-189)، 19 سطر، قطع: خشتی، اندازه: 13×18سم [ف: 10-1984]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 3گ(191ر-93ر)، 19 سطر، اندازه: 7/5×15سم [ف: 36-626]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای علامت «وقفاً عاماً»؛ کاغذ: شرقی، 1گ (96پ)، سطور چلیپا، اندازه: 14/5×28/5سم [ف: 31-703]

خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ در این نسخه دارد: «مقالة بعض الحکماء»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی ضربی زرکوب مقوایی درون سرخ، 2ص (404-405)، 28 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1023]

آغاز و انجام: برابر

نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: شهاب الدین علی حسنی حسینی طباطبائی شولستانی، تا: شنبه 27 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ ضمیمه: گفتاری مختصر در چگونگی صدور کثرات از مبدأ واحد، منسوب به خواجه نصیرالدین طوسی، سوادنامه شیخ صدرالدین قونوی بشیخ سعدالدین حموی در مبحث صدور عالم. آغاز آن: «مسئلة کلیه فی الحقائق الذی یمکن ان یبین و یعبر من کیفیة صدور العالم عن اﷲ و ترتیب الموجودات معنی و صورة»؛ کاغذ: آهاری نخودی،

جلد:تیماجی عنابی اسقاطی،17سطر،اندازه:12×18سم[ف:11 -310]

در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، قطع: بیاضی، اندازه: 18×31سم [ف: 2-396]

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی (علامه مجلسی)، تا: 1057ق؛ جلد: تیماج قهوه ای بدون مقوا، 3گ (64پ-66پ)، اندازه: 10×17سم [ف: 13-305]

آغاز: برابر

نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (11پ-13ر)، اندازه: 12/5×19سم [نسخه پژوهی:3-122]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن سیاه، 2گ (15ر-16ر)، اندازه: 13/7×25/5سم [ف: 8-33]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ذیحجه 1101ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج دورو، 2گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 1-513]

آغاز و انجام: برابر

کا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور بتوحید، تا: 1084-1107ق؛ جلد: دو رو تیماج بدون مقوا رو قهوه ای پشت قرمز، 1گ (42ر-42پ)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 11 -338]

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه احمد ثالث - ترکیه 3036 [3063]. نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ ریحان، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 7ص (89-95) [عکسی ف: 3-277]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 224/6-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [شماره در فهرست 6063 است اما درست آن 3063 است] [فیلمها

ف: 1-436]

آغاز و انجام: برابر

نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ سپس قریب سه صفحه خطبه ای است منسوب به شیخ الرئیس؛واقف:نائینی؛4گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 4-39]

آغاز و انجام: برابر

خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی کلفت، جلد: تیماج تریاکی ضربی مقوایی، 2گ (386پ-387پ)، 31 سطر، اندازه:13×23سم [ف: 6-2434]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (205ر-207ر)، 22 سطر (4/4×12/6)، اندازه: 6/5×16سم

[ف: 3-157]

انفس الغرباء / فارسی

anfos-ol qorabā’

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18676

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی-مجموعه نوازی؛ 111گ، اندازه: 12×19سم [رایانه]

انفسنا / عرفان و تصوف، تفسیر / فارسی

anfos-a-nā

یزدی، عبدالخالق بن عبدالرحیم،-1268 قمری

yazdī, ‘abd-ol-xāleq ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 1852)

تاریخ تألیف: 25 ربیع الثانی 1266ق؛ محل تألیف: قم رساله در پاسخ میرزا محمد حسین درباره آیه «انفسنا» و این که چگونه علی علیه السلام نفس پیامبر صلی الله علیه و اله است و اگر هست ازدواج او با فاطمه زهرا علیها السلام چگونه است.

آغاز: الحمدﷲ الذی أبدع نوراً واحداً للدلالة علی وحدته و طوره بأطوار عدیدة ... و بعد و ارد شد بر عبد مذنب واثق.

انجام: و به شرح صدر و هدایت الهی و راهنمایی آل اﷲ علیهم السلام موارد آیات و اخبار و ادله را تحصیل نمایی مبتلا به تعارض ادله نخواهی شد إلا أقل قلیل و من اﷲ الهدایة إلی سواء السبیل.

[دنا 207/2؛ فهرستواره منزوی 116/7(2 نسخه)]

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، کا: عبدالخالق بن عبدالرحیم یزدی (مؤلف)، تا: 25 ربیع الثانی 1266ق، جا: قم؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 38گ (1-ر38ر)، 26-24 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 11]

آغاز: برابر؛ انجام: از فیوضات صاحب ضریح مقدس علیها السلام قابل شدم تحریر نمودم، حامداً مصلیاً مستغفراً

خط: نسخ، کا: جعفر تونی، بی تا؛ به خط مؤلف تصحیح شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 75گ (1پ-75پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 18-324]

آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ علی کل حال خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 70]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: عباس، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 45گ (90پ-134ر)، 17 سطر، اندازه: 13/6×21/8سم [ف: 5-166]

آغاز: برابر؛ انجام: پس آنچه از فیوضات صاحب ضریح مقدس علیه السلام قابل شدم تحریر نمودم ... اللهم تمم بالخیر.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 110گ (1-110)، 16 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 3-165]

الانفعال / ادبیات / عربی

al-infi‘āl

صاغانی، حسن بن محمد، 650-577 قمری

sāqānī, hasan ebn-e mohammad (1182-1253)

چاپ: اسلام آباد، مجمع البحوث الاسلامیة، محقق: احمد خان، چاپ اول، 98صف 1396ق.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1192/5- ف

نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1719؛ خط: نسخ، بی کا، تا:596ق، 21گ (86ر-106ر)، 16 سطر [فیلمها ف: 1-579]

انفعال الماء القلیل / فقه / عربی

infi‘āl-ul mā’-il qalīl

حجت اصفهانی، ناصر الدین، 1311-1255 شمسی

hojjat-e esfahānī, nāser-od-dīn (1876-1932)

رساله ای فقهی و استدلالی در بررسی حکم ماء قلیل است شامل مقدمهای در پنج «بند»: 1. المراد من الماء القلیل؛ 2. الجمع بین الأخبار؛ 3. حجیة المفهوم؛ 4. الحقیقة الشرعیة؛ 5. معنی النجاسة؛ و سپس: فی بیان الاخبار، فی التعرض لبیان المعارضات و ... .

مؤلف از کتاب طهارت شیخ انصاری با عنوان «شیخنا العلامة الانصاری» نقل قول می کند. شرح حال مؤلف در کتاب حکایت پارسایی (ص 101 -108) آمده است.

[دنا 207/2]

نجف آباد؛ حججی (آیت اﷲ)؛ شماره نسخه: 151 آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی جعل الماء طهوراً ... و بعد فیقول العبد الفقیر ... لما کانت مسألة انفعال الماء القلیل و عدم الانفعال مما اختلف فیه الأقوال و کثر فیها البحث و الجدال؛ انجام: فالمرجع الاستصحاب و قاعدة الطهارة کما اعترف به الشیخ فی ماء البئر کما نقلناه لک فلم یبق بعد فی المسألة اشکال و اﷲ اعلم بحقیقة الأحوال و له الحمد علی کل حال فی المبدأ و المال.

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ فاقد جلد، 112گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 220]

انفعال ماء البئر و عدمه = منزوحات البئر = ماء البئر / فقه / عربی

infi‘āl-u mā’-il bi’r wa ‘adam-u-h = manzūḥāt-ul bi’r = mā’-ul bi’r

شهید ثانی، زین الدین بن علی، 965-911 قمری

šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506-1558)

تاریخ تألیف: دو شنبه 5 صفر 959ق

اگر نجاستی در چاه افتد آب آن نجس می شود یا نه؟ در این رساله استدلالی گفته های فقها را در این مسأله نقل کرده و در آنها رد و ایراد می نماید و مؤلف خود نجاست چاه را اختیار کرده و قائل به وجوب نزح (کشیدن آب از چاه به مقدار معین) می باشد. مؤلف می نویسد که مشهورترین اقوال در میان فقها نجس شدن آن است و برخی از جمله ابن زهره در غنیة الفروع مدعی اجماع شده اند و شهید اول نیز در «شرح ارشاد» به این قول میل و رغبت کرده و جمله «کاد ان یکون اجماعاً» را بر قلم رانده و عده ای از پیشینیان و پسینیان امثال ابن ابی عقیل و علامه حلی حکم آن را همچون آب جاری و کثیر دانسته اند، منشأ این همه اقوال، اختلاف روایات از طریق اهل البیت علیهم السلام است. شهید ثانی پس از ذکر اقوال و دلایل هریک، در پایان می نویسد: «فهذه جملة مما اتفق ذکره من النجاسات المشهورة التی بحث عنها القائلون بالنجاسة و قد ظهر علیک ضعف مستندها ... نعم لما لم یتم الدلالة علی النجاسة نفیناها و بقی جانب الاحتیاط مراعی و رعایة النزح مناسبة جداً ...».

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد، اختلف اصحابنا رضی اﷲ عنهم فی نجاسة البئر بمجرد ملاقاة النجاسة کالقلیل و عدمها علی اقوال

انجام: و اعظم ارکان الدین و هو الصلاة الواجبة علیه و اﷲ اعلم باسرار احکامه و هذا ما اقتضاه الحال الحاضر عن بحث المسئلة علی سبیل الارتجال و ضیق المجال و اﷲ ولی التوفیق و الحمدﷲ چاپ: تحقیق رضا مختاری، در ضمن رسائل الشهید الثانی، قم، 1379ش؛ ایران، سنگی، 1313، خشتی، 24ص [ریاض العلماء 370/2؛ الذریعة: 24 /65 و 126/11 و 234/15؛ ریحانة الادب 280/3؛ دنا 207/2 (25 نسخه)]

خط:نسخ، کا: نصر اﷲ بن برقع بن ترکی بن صالح طرفی، تا: شنبه 27 رمضان967ق؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قرمز، 8گ (188ر- 195ر)، 25 سطر، اندازه: 19/5×24/5سم [اوراق عتیق: 1 -177]

انجام: برابر؛... ضحی یوم الاثنین خامس شهر صفر عام تسع وخمسین و تسعمایة حامداً مصلیاً مسلماً.

کامل؛ خط: نسخ، کا: حسن بن حسین بن غاربات نجفی، تا: 980ق؛ با یک واسطه با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ واقف: خواجه شیراحمد تونی؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن مشکی، 37ص، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 21-1581]

کا: محمد الشریف، تا: جمادی الاول 993ق، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 14گ (36پ-49ر)، اندازه: 12×17/5سم [شخصی میبدی: ف: 2-146]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 14گ (85پ-98ر)، 18 سطر، اندازه: 11×14/5سم [ف: 33-633]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: عبداﷲ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 16گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 13-354]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن عبداﷲ خطیب مازندرانی، تا: 6 رجب 1031ق؛ معلق به حاشیه عبدالواحد شوشتری استاد قاضی نوراﷲ شوشتری و دیگران؛ ضمیمه: ضمن 6 برگ آخر نسخه «منتخب بدایة الدرایة» کتابت شده به انضمام حواشی بر آن؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی ضربی، 19ص (100 -

118)، 14 سطر، اندازه: 11×19سم [آیة اﷲ جلیلی: ف: 265]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: ناصر بن خزام، تا: جمادی الاول 1050ق؛ مصحح، محشی؛ 14گ (20ر-34ر)، 18 سطر، اندازه: 15/5×22سم [محدث ارموی مخ: 3-1602]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: علی رضا بن محمد غیاث شولستانی، تا: 1067ق؛ در متن و حاشیه؛ کاغذ: اصفهانی نخودی رنگ، جلد: تیماج قرمز، 25ص (118-142)، 15 سطر، قطع: ربعی، اندازه: 12×19سم [ف: 23-26]

خط: نسخ، کا: میر محمد مؤمن حسینی، تا: 1069ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (211پ-224ر)، 20 سطر، اندازه: 12/5×24سم [ف: 19-16]

آغاز: برابر؛ انجام: هذه صورة خط المص- طاب ثراه و جعل الجنة مثواه بمنه ... حرره العلی علاءالدین الوانچی فی سنه 1077.

خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، کا: علی علاء الدین الوانچی، تا: 1077ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با تیماج سرخ رنگ، 21گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2-178]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، لبه دار مقوایی، 10گ (14پ-23ر)، 25 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 6-6]

آغاز و انجام : برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (118پ - 120ر)، اندازه: 15×23سم [ف: 23-27] و [عکسی ف: 3-440]

خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد هادی بن سلطان محمد، تا:نزدیک به پایان جمادی الاول 1115ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه لایی مغزی قهوه ای، 13گ (119پ-131پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 5-388]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد1373؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 8گ، 25 سطر، اندازه: 11/7×17/5سم [اهدائی رهبر: 3-774] و [ف: 21: 1580]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: احمد فرزند علی مختار جرفادقانی (گلپایگانی)، تا: 1231ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (332-336)، 30 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 29 -51]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد مهدی، تا: 1243ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی ضربی با ترنج و سرترنج، 13گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21سم [اهدائی رهبر: 3-773] و [ف: 21-1582]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق، جا: کربلا؛ تملک: محمد حسن بن سید عبداﷲ رضوی قمی کشمیری حایری در 1278؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی مقوایی، 166گ (2پ-23ر)، 15 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 401]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ متوسط، کا: محمد علی بن محمد باقر اسفرنجانی، تا: 1286ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره شکری رنگ، جلد: تیماج

مشکی، 12گ (82پ-94ر)، 20 سطر، قطع: وزیری، اندازه: 16×22/5سم [ف: 22-266]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: مهدی بن حسن قفطانی، تا: اواخر قرن 13ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 10گ (244-253)، 21 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34-809]

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر (7×12)، قطع: ربعی، اندازه: 12×17سم [ف: 16-486]

خط: نسخ، کا: عیسی بن درویش، تا: در عصر شهید دوم؛ جلد: تیماج قهوه ای بدون مقوا، 15گ (1پ-15ر)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 26-123]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 16گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4-2054]

انفع الوسائل الی تحریر المسائل / فقه / عربی

anfa‘-ul wasā’il ilā taḥrīr-il masā’il

طرسوسی، ابراهیم بن علی، 720؟758- قمری

tarsūsī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (1321-1358)

رساله ای مفصل در مسائلی است که برای قضات لازم و یافتن آن ها در کتاب های فقهی مشکل است، همراه با نقل اقوال فقها در هر مسئله و پس از آن استنباط مؤلف.

آغاز: الحمدﷲ الذی نور قلوب العلماء بمصابیح خلاصة الرعایة و خصهم بکشف الاسرار فأضمر هممهم العلیة تسمو الی غایة النهایة

انجام: لکنه یجلس علی باب الدار الی ان یخرج و اﷲ سبحانه و تعالی اعلم

[دنا 208/2(3 نسخه)؛ کشف الظنون 183/1؛ الاوقاف العامة موصل 384/1 و

68/4 و 38/5]

شرح و حواشی:

1- اجابة السائل باختصار انفع الوسائل؛ ابن نجیم، زین الدین بن ابراهیم

(970-)

آغاز و انجام: برابرخط: نسخ،بی کا،تا:قرن9؛تملک:سید مصطفی اسطوانی؛یادداشت: «امانت جناب آقا شیخ علی پسر مرحوم حاج ملا محمد جعفر استرآبادی است» ؛ جلد: تیماج قهوه ای ترنج دار لولادار مجدول، 260گ،

مختلف السطر، اندازه: 13×17/5سم [ف: 27/2-20]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: حسن بن عبداﷲ، تا: اواخر ذیقعده 946ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 138گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 8-91]

آغاز: و اتضح من کشف معنی تلک العبارة و بما تعمل به فی المسئلة علی حسب الوسع و الطاقة و کل ما وقع فی هذا الکتاب؛ انجام: برابر

از نیمه زکات تا آخر کتاب؛خط:نسخ، بی کا،تا: یک شنبه 7 جمادی الاول 957ق؛ مقابله شده؛ جلد: مقوایی، سبز عطف و گوشه گالینگور، 204گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 37-430]

الانقاح فی شرح دیباجة الافصاح / نحو / عربی

al-inqāḥ fī š.-i dībājat-il ifṣāḥ

شرح مقدمة كتاب «الافصاح»

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 10/2

آغاز: الحمدﷲ خالق العباد و الصلاة علی محمد صاحب الارشاد و علی آله؛ انجام: و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین

خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن عبداﷲ، تا: اواسط جمادی الاول 1061ق؛ جلد: عادی، 18گ (160پ-177ظ)، 23 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [مؤید: 1 -48]

انقاد الهالکین / اخلاق / عربی

inqād-ul hālikīn

بركلی، محمد بن پیرعلی، 981-929 قمری

berkelī, mohammad ebn-e pīr-‘alī (1523-1574)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27634

آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب لیخرج الناس من الظلمات الی النور و جعله الهدی؛ انجام: للتقسیم دون الوقف و الرابعه کونهم سببا للاکل بالذین و ابتذال ... تمت الکتاب ... سنه 1146

خط: نسخ و نستعلیق، کا: حمزة بن درویش، تا: 1146ق؛ ضمیمه نسخه ش 27285 [رایانه]

انقاذ الانام من غشاوة الظلام / فقه / عربی

inqāḏ-ul anām min ġišāwat-iẓ ẓalām

افندی، جعفر بن احمد

afandī, ja‘far ebn-e ahmad

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28581

آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی صدور العارفین بضیاء هدایته و عرفانه وانعم قلوب الجاهین بظام دخان؛ انجام: و التعصبات المزمومة المخدوره و هذا اخر ما اردت بیانه ابتغاء لوجه اﷲ الکریم و الفوز یحنات النعیم

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 28559 [رایانه]

انقاذ البشر من الجبر و القدر / کلام و اعتقادات / عربی

inqāḏ-ul bašar min-al jabr wa-l qadar

عامری، محمد بن یوسف،-381 قمری

‘āmerī, mohammad ebn-e yūsof (- 992)

آغاز: بسمله، و به اعتصامی، و علیه توکل. اعانک اﷲ عی تحصیل الفضائل، وجنبک بمنه ابواب الرذائل ... وقفت، ادام اﷲ سلامتک، علی ما شکوته من ازدحام الشبه علیک فی شأن الأفعال الانسانیة التی یطلق علیها الأمر و النهی ...

انجام: و به نعتصم و علیه نتوکل، و هو لعباده خیر نصیر. و الحمد ﷲ وحده، و صلاته علی سیدنا، النبی محمد المصطفی، و علی آله الطاهرین، الاخیار، الابرار، و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل

چاپ: به تصحیح سحبان خلیفات، رسائل ابوالحسن عامری (تهران، نشر دانشگاهی: 1375)

[دنا 208/2]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5774/2-ف

نسخه اصل: پرینستن 393B ؛ بی کا، تا: 592ق [فیلمها ف: 3-181]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 301/1بخش3 نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: 139]

انقاذ البشر من الجبر و القدر / کلام و اعتقادات / عربی

inqāḏ-ul bašar min-al jabr wa-l qadar

علم الهدی، علی بن حسین، 436-355 قمری

‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967-1045)

رساله ای است در بیان قضا و قدر از دیدگاه امامیه که در یک «مقدمه» و چندین «فصل» نگاشته شده: مقدمه در بیان مبدأ حدوث اقوال در افعال عباد، فصل اول در دعوت اهل حق، بقیه فصل ها به صورت پراکنده آمده است. در ایضاح المکنون نام رساله «ایقاظ البشر ...» آمده است. در فهرست شیخ طوسی و رجال نجاشی از آن نام برده نشده است.

آغاز: نبتدأ رسالتنا هذه بالحمد ﷲ ربنا علی نعمه الواصلة منه الینا ... فالحمد ﷲ الذی اختصنا بهذه النعمة و شرفنا بهذه الفضیلة ... سألت اعزک اﷲ و ارشدک املاء رسالة فی القدر فقد جالت به الفکر و اکثرها عن معرفة قد انحسر ... و اعلم ان الکلام فی القضاء و القدر قد اعیی اکثر اهل النظر و اتعب ذوی الفکر و المتکلم فیه بغیر علم علی غایة الخطر ... .

انجام: فانظر کیف وصاه و امره بان یفعل الخیر و یجتهد فی تحصیله و ما اشبه هذا من الحدیث اکثر من ان یحصی و الحمدﷲ و الصلاة علی آل اﷲ چاپ: در نجف، بغداد، قاهره، قم بارها چاپ شده است و در ضمن کتاب رسائل بغداد، محقق احمد الحسینی، چاپ اول، 150ص، 1386ق؛ ضمن الرسائل الشریف المرتضی، قم، دار القرآن الکریم، 1405ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثانیة، ص 177-247 [دنا 208/2 (7 نسخه)؛ الذریعة: 401/2؛ ایضاح المکنون: 159/1؛ معجم التراث الکلامی 512/1-513]

آغاز: و کل یدعی ان ما ذهب الیه من ذلک و انتحله هو دین اﷲ و دین رسوله و معلوم عند کل عاقل ان ذلک کله علی اختلاف لایجوز ان یکون حقاً.؛ انجام: برابر

نسخه اصل: کتابخانه بادلیان آکسفورد، 64F عربی (E. 157)؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسین بن ابی القاسم بن عودی اسدی حلی، تا: شنبه 6 شعبان 740ق؛ افتادگی: آغاز؛ 12ص (1-12)، 17 سطر [عکسی ف: 3-211]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهار شنبه آخر صفر 986ق، جا: بستان نقش جهان اصفهان؛ ضمیمه نسخه ش 8283 «زهرة الریاض»؛ 23 سطر [ف: 11-38]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: راشد بن محمد بن شاه ولی، تا: 1058ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (235پ-243پ)، 23 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 32-776]

آغاز: برابر

در فهرست با عنوان «القضاء و القدر» و از شیخ مفید دانسته؛ خط: نسخ، کا: عبدالرضا بن خلیل بن ابراهیم کاظمی، تا: آخر رمضان 1095ق، جلد: تیماج قرمز، 32گ (98پ-129پ)، 20 سطر، اندازه: 15×23/5سم [ف: 1-225]

آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، کا: جمال الدین بن محمد حسن نائینی، تا: 1346ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قهوه ای عطف تیماج قهوه ای،19گ،22سطر(9×17)،اندازه: 14×21/5سم [ف: 34-821]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 81ص (82-162)، 15 سطر، قطع:

رقعی، اندازه: 13×19سم [ف: 10-1741] 7. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1162/5-ف نسخه اصل: کتابخانه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20 سطر [فیلمها ف: 1-574]

انقاذ الهالکین / کلام و اعتقادات، فقه / عربی

inqāḏ-ul hālikīn

بركلی، محمد بن پیرعلی، 981-929 قمری

berkelī, mohammad ebn-e pīr-‘alī (1523-1574)

آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی أنزل علی عبده الکتاب لیخرج الناس من الظلمات إلی النور و جعل هدی و بشری لأولی الألباب لیعملوا به ... و بعد فهذه رسالة معمولة لإبطال ما شاع فی البلاد و اشتهر فیما بین العباد و العباد من اتخاذ القرآن العظیم و الفرقان الکریم تنزیل من رب العالمین ... و یحصل هذا المفرض و الغایة بمقدمة و مقصد و خاتمة؛ أما المقدمة ففی ما یتوقف علیه المقصود و فیها أربع مقالات انجام: کل فرض جر نفعاً فهو روبا و کون الریح للقیم دون الوقف و الرابع کونهم سبباً للأکل بالدین و ابتذال القرآن العظیم فنعوذ باﷲ تعالی من أفعالهم ... و أوضاعهم؛ تمت الرسالةم

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن محمد کوردستی، تا: 1160ق؛کاغذ: فرنگی نخودی، 20گ (6پ-25پ)، 17 سطر، اندازه: 7/5×14سم [ف: 240/-116] 2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18276 ض بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

« انقره ← احوال شهر انقره

انقسام علماء الامامیة الی الاخباریین و الاصولیین / اصول فقه / عربی

inqisām-u ‘ulamā’-il imāmīya ila-l axbārīyīn wa-l uṣūlīyīn

بحرالعلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1212-1155 قمری

bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742-1798)

[دنا 209/2]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7254/4

کا: محمد مهدی بن محمد اسماعیل بن خداداد بن کربلایی اسماعیل، بی تا؛ جا: استرآباد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 30 سطر (11/5×17)، قطع: خشتی، اندازه: 17×22سم [ف: 16-499]

انقلابات الانسان / عربی

inqilābāt-ul insān

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17842

کا: عبدالقادر، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی-مجموعه نوازی؛ اندازه: 9/5×15/4سم [رایانه]

انقلاب الاسلام بین الخاص و العام = انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام / تاریخ / فارسی

enqelāb-ol eslām bayn-al xās va-l ‘ām = enqelāb fe-l eslām bayn-al xavās va-l ‘avām

اسپناقچی پاشازاده، محمد بن محمد شریف، ق14 قمری

espenāqčī pāšāzāde, mohammad ebn-e mohammad šarīf (- 20c)

تاریخ تألیف: 1307ق

کتابی در شرح حال شاه اسمعیل صفوی و جنگهای او با سلطان سلیم عثمانی که به نام ناصرالدین شاه تألیف شده و بعداً آن را به انضمام هفت جلد دیگر به کتابخانه ظل السلطان اهدا کرده است. نویسنده می گوید در عهد ناصرالدین شاه و وزارت انطباعات اعتماد السلطنه بر آن شدم که کتابی در وصف شاه اسماعیل اول و سلطان سلیم عثمانی به رشته تحریر درآوردم، زیرا این دو به نام دین اسلام و مذهبهای مختلف اسلام دشمنی شدید بین مسلمانان انداختند و به ریختن خون مسلمین قیام کردند و سرانجام به جنگ های ایران و عثمانی کشید و چون تاریخ های معاصر آن دو پادشاه حق مطلب را بیان نمی کند لذا من با استفاده از کتاب متعدد این تاریخ را پرداختم.

آغاز: آغاز دیباچه: ستایش و ثنا سزاوار درگاه الوهیت اکتناه حضرت قیوم و توانا و دانا است که در آن غیر منقسم انقلابی درین دیر فنا ظاهر و هویدا مینماید ...

انجام: تا به بینیم از درون خمپاره مسئله شرقیه که نزدیک است بترکد چه شراره های جان و جهانسوز نیز منبعد بر سر عالم اسلامیت ریخته و پاشیده خواهد شد مگر دستی از غیب برون آید و کاری بکند.

[دنا 209/2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابن حاج محمد قلی محمد قزوینی، تا: 1308ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ در حاشیه صفحه اول به خط ناصرالدین نوشته شده: «تماماً ملاحظه شد»؛ کاغذ: فرنگی (فلفل

نمکی)، جلد: تیماج سبز با گل و بوته زر مقوایی، 324گ، 13سطر (13×23)، اندازه: 21/5×34/5سم [ف: 4-116]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن حاج محمد قلی قزوینی معروف به آشوری، تا: 15 محرم 1309ق، جا: قریه دز آشوب از قراء شمیران؛ دارای دو سرلوح زیبا، مجدول، در حاشیه پایان دیباچه ماخذ کتاب ذکر شده؛ کاغذ: فرنگی آبی رنگ، جلد: مقوایی با روکش تیماج عنابی مجدول، 631ص، 13 سطر (14×24)، اندازه: 23×35سم [ف: 17]

انقلاب خراسان / تاریخ ایران / فارسی

enqelāb-e xorāsān

تاریخ تألیف: 1264ق

در کتاب از مرگ محمد شاه قاجار و فرمانروایی ناصرالدین شاه در آن یاد شده است. این کتاب تاریخ انقلاب طوس هنگام یورش روسها در 1330 از محمد حسن بن محمد تقی هروی خراسانی چاپ سنگی 1339ق در مشهد (الذریعه 2: 402؛ رضوی 3: 112؛ مشار 166؛ استوری 1: 1297) و تاریخ وقایع مشهد مقدس در بمباران روسها چاپ سنگی 1330 در مشهد (استوری 1: 1297) نیست.

تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 158

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج سرمهای درون سبز کنده کاری شده، 44گ، 9 سطر (9×18)، اندازه: 14×25سم [نشریه: 3-149]

انقلاب زراعتی (مقاله) / کشاورزی / فارسی

enqelāb-e zerā‘atī (maqāle)

مقاله ای است در کشاورزی به روش جدید و بیان برخی راههای کشاورزی و فوائد کود شیمیایی.

[دنا 209/2]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14393/4

آغاز: اگر فرض نمائیم که یکی از دانشمندان بزرگ قرن گذشته مثلا دید رویا ولطر بوفن لاوازیه ... یا لاپلاس سر از خوابگاهبرداشته و علی القصه در میان ما وارد گردند؛ انجام: چون همه کس از فردای خود مطمئن باشد امروز را آسوده نشسته صلح عمومی روی دهد.

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 20گ (38پ-57ر)، اندازه: 17×23سم [ف: 38-526]

« انقلاب طوس ← تاریخ پیدایش مشروطیت ایران

« انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام ← انقلاب الاسلامبین الخاص و العام

انقلاب و حکم / فارسی

enqelāb va hokm

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7196/3

به همراه دو باب دیگر در رمل؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی لایی، 1گ (27پ-28پ)، 19 سطر (7/5×12/5)، قطع: ربعی، اندازه: 12×17سم [ف: 16-483]

« انکاح امیر المؤمنین ابنته من عمر ← تزویج علی علیه السلام بنته من عمر

« انکاح أمیرالمؤمنین ابنته من عمر ← التزویجیة

انکار وقف پس از اعتراف / فقه / فارسی

enkār-e vaqf pas az e‘terāf

اصفهانی، احمد بن محمد شفیع، ق12 قمری

esfahānī, ahmad ebn-e mohammad šafī‘ (- 18c)

اگر کسی چیزی را وقف کند و پس از اعتراف وقفیت را انکار کند این انکار مسموع نیست چون انکار پس از اقرار است، رساله حاضر بر این مسأله استدلال کرده و بحث می کند و متن روایات و ادله به عربی آورده می شود.

قم؛گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3657/2-18/177 آغاز: بسمله أولا مخفی نماند که بعد از تحقق وقف بشرایط مقرره وتصرف موقوف علیهم در رقبات موقوفه دیگر استماع معاذیر محتمله صورت شرعی ندارد؛ انجام: وقل أن یتفق فی هذه المسألة فتوی واحد بل فی کتاب واحد فی باب البیع والوقف فتأملها خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن علی محلانی، تا: اوایل ربیع الاول 1313ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز بدون مقوا، 6گ، 16 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1-513]

انکشافات دکتر گرو و حکیم فرانسوی / طبیعیات / فارسی

enkešāfāt-e doktor goro va hakīm-e farānsavī

گروسی، عیسی، ق13 قمری

garrūsī, ‘īsā (- 19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9914/1

آغاز: بسمله. انکشافات دکتر گرو و حکیم طبیعی درجه اول اداره تجربه مملکت فرانسه در داخله گیان. شرح حال هندوهای گیان.

هئتا، هندوهای گیان قدشان عموم بلند و رسا نمی باشد هندوهای داخله اندکی بلندتر؛ انجام: تا بشط آمازون رسیده بکشتی بخار نشسته روبسمت فرنگستان راهی شدیم .

خط: نستعلیق، کا: عیسی، تا: 1297ق، جلد: مقوا رویه مخمل مشکی گلدار، 10گ (2پ-11ر)، 16 سطر، اندازه: 20×34سم [ف: 31-130]

انکشاف سوئیس آمریکن / جغرافیا / فارسی

enkešāf-e sū’īs āmerīkan

از موسیو ویت نی و دکتر هیدان، ترجمه: از عبدالرحیم الطبیب، تألیف: 1873م. در سال 1873 هیئتی به سرپرستی دکتر هیدن (Dr. Hayden) و موسیو ویت نی (Mr.Whitney) به سلسله های مرتفع کوه کلرادو که قسمتی از جبال رشزاست میروند. فوال (Five Hole) و دره های یلوستن (Yellow Stone) را که غیرمکشوف بوده کشف می کنند و اطلاعات زیادی راجع به وضع زمین و اوضاع جغرافیایی محل به دست میدهند که حاصل کار آنها این کتاب است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 604/5

آغاز:.. فصل اول در بیان انکشاف 1873 باغ خدایان کانن دوبوا دو کتنیه پارک جنوبی؛ انجام: و اسم آن مواضع را سوئیس امریکن نهاد تمام مجلس آنرا قبول کردند و تحسین فراوان نمودند.

خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملاً عبدالحسین ابن محمد تقی خان، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج قرمز یک لا 40ص، 17 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 16/5×20سم [ف: 2-115]

ان کل مجرد عاقل (فائدة فی) / فلسفه / عربی

inn-a kull-a mujarrad-in ‘āqil (fā’idat-un fī)

به نقل از بهمنیار در كتاب «التحصیل».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5283/5

به نقل از بهمنیار در کتاب «التحصیل» ؛ بی کا، بی تا [ف: 16-181]

« انگشت شماری ← عقد انامل

« انگشت شماری ← ایضاح الدلائل فی معرفة عقد الانامل

« انگشت شماری ← حساب العقود

« انگشت شماری ← حساب عقد الانامل

« انگشت شماری ← حساب الانامل

انگشت شماری = عقود انگشتان = عقود انامل / ریاضیات-فارسی

angošt-šomārī = ‘oqūd-e angoštān = ‘oqūd-e anāmel

نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1209-1128 قمری

narāqī, mahdī ebn-e abī-zar (1716-1795)

رساله در دو «فصل»: 1. بیان اوضاع 18 گانه که متعلق است به دست راست؛ 2. اشاره به اوضاع 18 گانه از دست چپ.

آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد، سزاوار درگاه آفریدگاری است ... اما بعد چنین گوید ... مهدی بن ابی ذر: که چون در بسیاری از احادیث و اخبار ... اشاره به ضبط بعضی اعداد به طریق عقود انگشتان شده ...

انجام: در کلام احدی تعرض باو نیست. و السلام علی من اتبع الهدی. تم الکلام.

[دنا 209/2؛ الذریعه 302/15؛ فهرستواره منزوی 2607/4]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد جواد، تا: 1238ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: گالینگور قهوه ای عطف میشن قرمز، 37گ، 17 سطر (6×14)، اندازه: 13×18/3سم [ف: 2-188]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ (113پ-120پ) [ف: 3-201]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ 8ص (72-79) [ف: 5-502]

انگشت شماری / ریاضیات / عربی طبیب

angošt-šomārī

طبیب مازندرانی، علی بن خلیل

tabīb-e māzandarānī, ‘alī ebn-e xalīl

حدیث اسلام ابی طالب را به روش انگشت شماری و حساب جمل گزارش کرده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 590/2

آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین روینا بالاسناد المتصل عن المجلسی ره بسنده المتصل ... عن اسمعیل بن ابی زیاد عن ابی عبداﷲ «قال اسلم ابوطالب بحساب الجمل» و عقده بیده ثلثاً و ستین. و فی تفسیره خبر آخر عن حسین بن روح ثالث النواب الاربعة قال عنی بذلک »اله احد جواد؛ انجام: کالقوس و الوتروقوس علیه ماعداه و هذا مما الفه شیخنا الجلیل و الفاضل و النبیل الحاج مولی علی بن میرزا خلیل الطبیب المازندرانی.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (141-142) [ف: 6-2142]

انگشت شماری = حساب عقود انامل / متفرقه / فارسی

angošt-šomārī = hesāb-e ‘oqūd-e anāmel

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 282/21

خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن ولی محمد طبیب مشهدی، تا: 1309ق؛ کاغذ: ترمه، 2ص (140-141) [نشریه:2-106]

انگشت شماری / متفرقه/ فارسی

angošt-šomārī

غیرهمانند:

تهران؛دانشگاه؛ شماره نسخه: 775/24-ف و 916/24-ف نسخه اصل: پاریس P. 169 (بلوشه 722) ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 22 سطر [فیلمها ف: 1-539 و 549]

انگلستان / سفرنامه/ فارسی قراگزلو،

مسعود، ق14 قمری

qarāgozlū, mas‘ūd (- 20c)

یادداشت های سفر مسعود فرید به 12 کشور دنیاست. خود او در مقدمه نسخه شماره 10809 -- که اولین مجلد کتاب است ولی آخرین شماره ثبت را خورده -- علت سفرها و جمع آوری یادداشت هایش را چنین نوشته است: «تاکنون برای نگارنده دو بار فرصت مسافرت به قاره اروپا دست داده است: اواخر خرداد 1326 در اجرای تصویب نامه دولت از طرف راه آهن دولتی ایران مأموریت یافتم عده ای از مأموران راه آهن را که می بایستی برای کارآموزی به اروپا بروند سرپرستی نمایم و بار دیگر در اواسط سال 1345 به منظور معاینه پزشکی. در این دو سفر مجموعاً از دوازده کشور دیدن کردم. در مراجعت از سفر اول یادداشت های ادواری خود را در مجله راهآهن منتشر کردم، منتها برای آن که زیاد خشک و کسل کننده نباشد شمه ای از مشهودات خود را بدان افزودم ... پس از آن که سلسله مقالات در متجاوز از بیست شماره مجله منتشر شد (موقعی که از شورای عالی راه آهن به سازمان برنامه منتقل شده بودم) نفهمیدم اولیاء وقت روی چه ملاحظات و مصالحی چاپ بقیه یادداشت ها را که می رفت وارد مرحله حساسی شود متوقف نمودند و بدین ترتیب انتشار مشاهدات و مطالعات ناقص ماند. از آن تاریخ به بعد پیوسته در صدد بودم راهی برای تکمیل آنچه قبلاً منتشر شده بود منتها با خصوصیات بیشتر به صورت سفرنامه بنگارم ولی پیش آمدهای گوناگون مانع از انجام این نظر شد. به علاوه تصور می کردم پس از گذشت مدت طولانی نوشتن شرح مسافرتی که نزدیک بیست سال از تاریخ آن گذشته بی مورد و خالی از فایده خواهد بود... در بازگشت از سفر دوم در صدد برآمدم یادداشت های سفر گذشته را با یادداشت های سفر اخیرتوأم نمایم و بدین ترتیب شرح یک مسافرت دو راهی را که مشتمل بر دوازده کشور است (لبنان، مصر، ایتالیا، سویس، بلژیک، فرانسه، انگلستان، از یک طرف و ترکیه، یونان، یوگسلاوی، اتریش، آلمان از طرف دیگر) با هم تلفیق می شود.» پس از آن می نویسد که قسمت مهمی از اطلاعات از راهنماها و کتب و منابع مختلف اقتباس و استخراج شده، زیرا در سفر اول به واسطه اشتغال به مأموریت و در سفر دوم به علت ضیق وقت موفق نشده تمام جاهای دیدنی مسیر خود را ببیند. از تاریخ هایی که در این مجلد و مجلدات دیگر آمده دانسته می شود وی در سال های 1346 و 1347ش به تدوین این سفرنامه ها اشتغال داشته است. در شماره 10802ص 120-121 از سفرنامه پدرش به اروپا یاد می کند که 40 سال پیش در 1325ق نوشته شده بود و گفته که وی گزارش روزانه و وقایع ایام خود را از اوایل عمر تا آخرین روز زندگی نوشته است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10808

آغاز: انگلستان. در نظر داشتم ضمن مسافرت به اروپا اطلاعاتی راجع به راه آهن انگلستان کسب کنم ولی سفر به آن کشور جزو برنامه نبود«؛ انجام: که به وسیله قطار، اتوبوس با کشتیهای مجهز در ایام تعطیل از آنها استفاده کند

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوای ساده، با روکش پلاستیکی، فنری، 77گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 20 – 340 ]

انگیزیسیون در ایران / فارسی

angīzīsīyūn dar īrān

كسروی، احمد، 1324-1269 شمسی

kasravī, ahmad (1890-1945)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/7-4754- ف

بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-99]

ان لکل حیوان و نبات ثباتاً / فلسفه / عربی

inn-a li-kull-i ḥaywān-in wa nabāt-in ṯubātā

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟428- قمری

ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038)

سؤال و جوابی است بین ابوسعید ابوالخیر و ابن سینا. می پرسد آیا در گیاهان و جانوران جسمی هست که پایدار باشد.

آغاز: و کتب ایضاً قدس اﷲ روحه العزیز سرمداﷲ تعالی فی بقائه لیرتع الخدم فی ریاض فضائله و یکرع الحشم فی حیاض منائحه و فواضله ماالبرهان علی ان (فی) کل حیوان و ثبات ثباتا و ان ذلک الثبات جسم و ان فی اجزاء الجسم ماهو اولی بالثبات من

الآخر فاجاب الشیخ الرئیس ... و قال اسأل اﷲ تعالی ان یمتعنی ببقاء الشیخ سلطان العارفین خاتم المشائخ ... کل حیوان معناه کل حیوان بالفعل یبقی حیواناً بالفعل اما آنا و اما زمانا.

انجام: و لامانع ان یکون للشیء شخصیتان من جهتین یعرف هذا من باب التشخص فی الکتب المطولة و اﷲ تعالی اعلم بالصواب.

[مصنفات ابن سینا ص 11-10؛ دنا 210/2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: دورو تیماج، بیرون مشکی، درون زرشکی، 1گ (36ر)، 27 سطر، اندازه: 27/5×18سم [میراث شهاب: 42-118]

بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تازه، ربعی، 19 سطر (8×17) [ف: 17-223]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ بی نقطه؛ 1گ (62ر) [ف:3-174]

ان من آیاته الانسان / کلام و اعتقادات / عربی

inn-a min āyāt-i-hi al-insān

احسائی، احمد بن زین الدین، 1241-1166 ؟ قمری

ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753-1826)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3622/24بی کا، تا: با تاریخ 1233ق، جا: قزوین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی ضربی ترنجی مقوایی، 4ص (237-241)، 18 سطر (9×15) [ف: 12-2626]

الانموذج / نحو / عربی

al-unmūḏaj

زمخشری، محمود بن عمر، 538-467 قمری

zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075-1144)

مختصری است در نحو مشتمل بر سه باب اسم و فعل و حرف که با همه وجازت و اختصاری که دارد فوق العاده مفید است.

این رساله مختصر چون مدت ها در ایران به صورت کلاسیک برای آموزش زبان عرب تدریس می شد، شرح ها و حاشیه ها بسیار دارد.

آغاز: الکلمة مفرد و هی اما اسم کرجل و اما فعل کضرب، و اما حرف کقد. و الکلام مؤلف اما من اسمین، اسند احدهما الی الآخر، نحو زید قائم و اما من فعل و اسم نحو ضرب زید ...

انجام: الاساکنة و تحریکها لحن ای خطاء. و اﷲ اعلم بالصواب، و الیه یرجع المآب.

چاپ: معجم المطبوعات: 974؛ مطبوعات المدارس، 1289ق؛ قاران، 172ص، 1897م.

[دنا 210/2؛کشف الظنون 161: 1؛ معجم المطبوعات: 974] شرح و حواشی:

1 - شرح الانموذج فی النحو؛ اردبیلی، محمد بن عبدالغنی (-647)

2 - شرح الانموذج؛ میلانی، محمد بن عبدالرحیم (-811)

3 - حدائق الدقائق فی شرح رسالة علامة الحقائق = شرح الانموذج؛ بردعی، سعد الدین (-10)

4 - ربیع الصبیان؛ طبیب فراهانی، هدایت اﷲ بن مهدی (-14)

5 - حرائق الرقائق فی شرح رسالة علامة الحقایق = حقایق الدقائق؛ ملا سعد الدین سعداﷲ

6 - شرح الانموذج (ترجمه)؛ حسینی نجف آبادی، حسن بن مصطفی (14-)

7 - حاشیة شرح الانموذج

8 - حاشیة الأنموذج

9 - حاشیة شرح الانموذج

10 - شرح انموزج

11 - شرح الانموذج

خط: نسخ، بی کا، تا: 6 صفر 721ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای،

3ص (146-149)، 41 سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 -75]

خط: نستعلیق، کا: محمود بن اسکندر بن کرم شاه، تا: قرن 10، جا: تبریز؛ تملک: میران شاه بن میرشاه بن محمد بوده است؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-104]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج یک لا تریاکی، 6×13 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 3-886]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، کا: ابن محمد باقر الکرمانی عبدالمؤمن، تا: 20 رمضان 1095ق؛ 18ص (8-25) [عکسی:1-41]

خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد قلی ذوالقدر، تا: 1098ق، با سرلوح و جدول مذهب؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: رویه ساغری ضربی زرکوب پشت معرق، 66گ، 9 سطر، اندازه: 9/7×17سم [ف: 1-50]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمود بن اسکندر بن کرمشاه، تا: قرن 12، جا: تبریز؛ محشی با نشان «ایضاح»، «صدر» ؛ تملک: حسین شاه بن

امیر شاه بن محمد، ابن میر علی رضا محمدرضی 1231 با مهر چهارگوش به همین عبارت؛ کاغذ: اصفهانی، نخودی، جلد: تیماج سرخ، یک لا، 335گ، 6-7 سطر، اندازه: 13/5×17سم [ف:[680-11

بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش2-41]

آغاز و انجام: برابر

کامل؛ خط: نسخ، کا: امیر زین العابدین ابن میر حسین لاهیجانی، تا: ذیقعده 1224ق؛ محشی؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 102گ، 8 سطر، اندازه: 15/8×21سم [ف: 12-15]

آغاز: الکلمة لفظ وضع لمعنی ... و من خواصه دخول اللام و الجر و التنوین و الاسناد الیه؛ انجام: و فی الوقف فرد ما حذف و المفتوح ما قبلها تقلب الفاً تم بقلم الاستعجال فی شهر جمادی الاولی و علی ید.. ابن عبدالرحیم محمد مهدی فی یوم الاثنین بعد الزوال سنة 1229.

و گزیده ای است از کتاب مفصل او؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی پسر عبدالرحیم، تا: 1229ق؛ در بالای صفحات خطبه شقشقیه حضرت مولی با ترجمه فارسی نوشته شده؛ تملک: سپهر با مهر او «عبده عباسقلی»(بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی یک لا، 91ص (1-91)، قطع: رقعی، اندازه: 12×16سم [ف: 10-372]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1236ق؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج بزرگ، 16 سطر [ف: 1-371]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ ممتاز، کا: نجف آبادی، علی محمد بن محمد حسن، تا: 1260ق؛ به دنبال آن زیادات محمد بن عبدالغنی مذکور است منقول از شرح او در یک صفحه و پس از آن جمل الاعراب خلیل بن احمد است؛ کاغذ: ترمه، 11گ، هر دو کتاب بر روی هم 34گ، 15 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 12-14]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: حسین بن علیرضا ندوشتی یزدی، تا: 1281ق؛ 44گ، 8 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 1-212]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، کا: احمد اشتهاردی، تا: 26 رجب 1335ق؛ کاغذ: خط دار مشقی نخودی و شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 5-510]

بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ( سه برگ)؛ 24گ [ف: 1-371]

آغاز: قال الکلمة مفرد اقول قبل الشروع فی المقصود لابد من تقدم مقدمة؛ انجام: مستهزء به و منکراً لتعجبه من ان یغلبه الامیر کتب الکل الحقیر الفقیر

خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا؛ پشت برگ اول ابیات زیر نوشته شده: «گرچه بالا نشستن از نسب است ×× زیر دستی نمودن از ادب است / چه شود گر نشست با ادبی ×× زیر دست کسی که بی ادب است» و پشت برگ آخر آمده: «نشسته ام بمیان دو دلبر و دو دلم ×× بمهر دل بکه بندم در این میان خجلم / تو پادشاه جهانی جهان ز دست مده ×× که پادشاه جهان را جهان بکار آید / جهان خوشست و لیکن حیات می باشد ×× اگر حیات نباشد جهان چه کار آید / جهان و حیات هر دو آخر فناست ×× فنا را بدست آر آخر فناست»؛ کاغذ: فرنگی، نیلی و سفید، جلد: چرمی سیاه، 97گ، 10-14 سطر، اندازه: 17/5×21سم [ف: 1-102]

الانموذج / بلاغت / عربی

al-unmūḏaj

حسینی استرآبادی، عبدالوهاب بن علی، ق9 قمری

hoseynī estarābādī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī (- 15c)

تاریخ تألیف: 879ق؛

رساله مختصری است در علم معانی و بیان و بدیع مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و سه «فن»: المقدمة: در دو «بحث»: البحث الاول فی تقسیم الکلام و تعریف اقسامه، البحث الثانی: فی تعریف مفهوم الفصاحة و البلاغة؛ الفن الاول: علم المعانی، در هشت «فصل»: 1) احوال الاسناد الخبری، 2) الامور العارضة للمسند الیه، 3) الاعتبارات الراجعة الی المسند، 4) احوال مقدمات الفعل، 5) مباحث القصر، 6) الانشاء، 7) الفصل والوصل، 8) الایجاز و الاطناب و المساواة؛ الفن الثانی: علم البیان و تعریفه؛ الفن الثالث: علم البدیع و تعریفه؛ الخاتمة: در دو «فائدة»: الفائدة الاولی: فی السرقات الشعریة، الفائدة الثانیة فیما یبحث علی المتکلم رعایه فی الکلام لیکون کلامه احسن.

آغاز: الحمدﷲ الذی خلق الانسان علمه البیان و اسبغ له الاحسان فألهمه التبیان و الصلاة علی محمد المخصوص بافصح اللغات المنزل الیه الکتاب

انجام: و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده فی هذه الرسالة و قصدنا افراده فی هذه المقالة و الحمدﷲ وحده والصلاة علی من لانبی بعده محمد و آله اجمعین

[دنا 210/2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی اوالی، تا:

قرن 10، 14گ (73-87)، مختلف السطر، اندازه: 10×15سم [آینه پژوهش: سال4ش22-103]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: حیدر بن علی بن اسماعیل بن عبدالعالی هاشمی کرکی،تا: سه شنبه 2 ذیقعده 1072ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (43پ-53ر)، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1-119]

آغاز و انجام: برابر

نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ یا نستعلیق، کا: جعفر بن علی خوانساری، تا: 1225ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (72پ-85ر)، اندازه: 11×16سم [ف: 99]

آغاز و انجام: برابر

خط:نسخ،کا:ناد علی بن مهرعلی خوانساری، تا: 1227ق؛ اهدائی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج یک لا مشکی، 18گ، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 25-13]

آغاز: برابر؛ انجام: کقوله: بقیت بقاء الدهر یا کهف اهله ×× و هذا دعاء للبریة شامل

نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: علی نقی ابن سید اسمعیل، تا: رمضان 1229ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن ضربی زرکوب، 10گ (106-115)، 17-21 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 12-366]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: مرتضی بن ابو الفضل موسوی خوانساری، تا: دهه سوم ربیع الثانی 1295ق؛، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج یک لا مشکی، 15گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 25-14]

آغاز و انجام: برابر

نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1314ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز ضربی مقوایی، 28گ (480-507)، 17 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 13-3245]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 13گ [ف: 2-416]

الانموذج / فقه / عربی

al-unmūḏaj

بحرینی، عبدالله مبارك، ق13 قمری

bahreynī, ‘abd-ol-lāh mobārak (- 19c)

رساله مختصری است مشتمل بر دو کتاب طهارت و صلات

[دنا 211/2]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18651

آغاز: بسمله، الحمدﷲ علی توفیقه للروایة و الدرایة؛ انجام: و فیه اقوال اخر و الاحتیاط لایخفی. الکتاب الثانی فی الصلاة نسخه ناقص و فقط کتاب طهارت را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی، 3گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22/5سم [اهدائی رهبر: 3 -90]

انموذج

unmūḏaj

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17290

بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 16/9×22/2سم [رایانه]

الانموذج / منطق/ عربی

al-unmūḏaj

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2105/3

بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی با تیماج تریاکی ضربی، 39گ (85-123)، اندازه: 10×17سم [ف: 4-1167]

انموذج الآداب / عرفان و تصوف / فارسی

unmūzaj-ol ādāb

یکی از عارفان شیعی در این رساله، صوفیان را رد نموده و در آن از اشراقیان و ملای روم (53پ) و سید عبدالمالی، رونق علی بنگالی، زغال علیشاه، بنگال ولی روسیاه، بهمنیار همدانی، رمز یا هیچ مدانی، عبداﷲ بلبانی، شیخ بدخشانی، علی حیدر چپلاق، رحیم علی قنبر، مستعلی، سرخیلی، نورعلی قمبر علی، شوربنکی، شفیع زرابی، مهدی کهلانی، شیر ربیع ازوانی، بایزید بسطامی، منصور حلاج یاد کرده و همه را «کجرو و دارای چنک و بربط و عود و پیاله نوش باده وحدت وجود و موجود و پیر و شیطان» دانسته است. در 43پ از ملامحسن (کاشانی) نام می برد.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 575/1

آغاز: و به ثقتی بسمله و حمد و صلوة اما بعد. پس معتکف زاویه گمنامی و رونق بخش اساس بی سرانجامی.؛ انجام: با بنده بگو هر چه هوای دل تو است تا با تو چنان زیم که رای دل تست

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ساده مشکی، 17 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 3-412]

انموذج الاصول / اصول فقه / عربی

unmūḏaj-ul usūl

پرپینچی، رجب علی، ق14 قمری

parpīnčī, rajab ‘alī (- 20c)

مؤلف در این رساله ابتدا مسایل اصول فقه را به نثر دریک «مقدمه» و چند «فصل» کوتاه و یک «خاتمه» بیان نموده و پس از آن، به نظم کشیده است. تعداد ابیات این منظومه 500 بیت است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2957/9- 15/197 آغاز: الحمدﷲ الذی نور قلوبنا باصول الایمان وطهر جیوبنا عن شبهات الایقان والسلام والصلوة ... اما بعد فیقول الحقیر عدیم البضاعة والفقیر قلیل الاضائة؛ انجام: لکون تعداد ذه المنظومة ×× خمس مائة فیها الموسومة / فی یاء شهر الشهر والالفا ×× بعد شک حمد الف الفا خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مشکی لولادار، 25گ، 10 سطر چلیپایی، اندازه: 9×17سم [ف: 1-515]

« انموذج برج لال ← هدایة العلوم الهندیة

انموذجة ابراهیمیة / فلسفه / عربی

unmūzajat-un ibrāhīmīya

حسنی، ابراهیم بن حسین

hasanī, ebrāhīm ebn-e hoseyn

تاریخ تألیف: 1007ق

تعلیقات بر الهیات کتاب الشفاء و النجاة.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 109

آغاز: الحمدﷲ الذی وفقنا لابتداء الحمد و المقال فی المکان الخصوصی القدوسی خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1020ق؛ 119گ، 19 سطر، قطع: وزیری، اندازه: 8×18سم [ف: 2-55]

انموذج التجوید / تجوید / فارسی

unmūḏaj-ut tajwīd

پرپینچی، رجب علی، ق14 قمری

parpīnčī, rajab ‘alī (- 20c)

منظومه کوتاهی است دربرخی مسایل وقواعد علم تجوید

قم؛گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2957/4-15/197 آغاز: نون ساکن نون صاحب جزم را گوید عرب ×× دو زبر دو زیر دوپوش هست شویی از ادب / از الف تا یا حروف بیست هشت راتسمیه ×× بر تهجی و حجا گشته معنون تسویه؛ انجام: عقل طبعم بهر تاریخی کلام ×× غش کامل برده الف و میم ولام / بهر تعداد همین نظم هدی ×× آمده از عالم طبعم ندا خط: شکسته، نستعلیق، کا: به خط شاعر، تا: 19ذیحجه 1321ق؛ جلد: تیماج مشکی لولادار، 2گ، 10 سطر چلیپایی، اندازه:9×17سم [ف: 1-515]

انموذجة فی اصول الدین / کلام و اعتقادات / عربی

unmūzajat-un fī usūl-id dīn

قراچه داغی، محمد علی بن احمد،-1310 قمری

qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (- 1893)

رساله ای متوسط در اصول دین و عقاید کلامی شیعی در چهار بنا: توحید، نبوت، امات و معاد.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10709/3

آغاز: حمدله و بعد فیقول العبد المحتاج ... ان هذه الانموذجة مختصرة فی اصول الدین مشیرة الی الباب معارف العارفین؛ انجام: فصل؛ قد ورد فی الاخبار الماثوره قولهم لا جبر و لاتفویض بل امر بین الامرین و هی مساله مشکله و المعرفه بکنهها مستشکله ...

کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 67ص (80 -146)، اندازه: 17×22سم [ف: 33/1-186]

« انموذج جلیل ← اسئلة القرآن و اجوبتها

انموذج الحق فی بناء التکلیف علی حصول الیقین / اصول فقه / عربی

unmūḏaj-ul ḥaqq fī banā’-it taklīf ‘alā ḥuṣūl-il yaqīn

احسائی، هاشم بن احمد،-1309 قمری

ahsāīī, hāšem ebn-e ahmad (- 1892)

در 1 «مقدمه» و 4 «باب» و 1 «خاتمه»: مقدمه در 2 «مقام» و عناوین كوچكتر«فصل». در اصول فقه.

آغاز: الحمدﷲ الذی امتن علی عباده عند التکلیف بمبین البیان و عند التعریف ... اما بعد، فهذه مبان وجیزه تنطوی علی معانی عزیزه ... مسمیا انموذج الحق المبین فی بیان التکلیف.

[دنا 211/2]

تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: 2227/1-عکسی آغاز: برابر؛ انجام: و احاطت بکم الاعداء. و لنختم القول حامدین مستغفرین مصلین علی محمد و آله الطاهرین.

خط:نسخ خوش، بی کا،تا: قرن 14؛ 96ص (2-97) [عکسی: 1-41]

انموذج طالع ولادت استخراجه بزیج الشاهی /

طالع بینی / فارسی

onmūzaj-e tāle‘-e velādat estexrāj-eh be-zīj-eš šāhī

زایجه طالع ولادت یکی از بزرگان زمان است به نام بدر الدین ابوالقاسم بن محمد بن ابی تراب موسوی نیشابوری در سال ششصد و شش یزدگردی برابر ششصد و پنجاه و پنج هجری قمری و مستخرج که نام خود را مذکور نداشته است. پس از حمد باری و نعت نبی و تمهید مقدمه چنین گوید:

«پس از جمله سعادات کامل و شهادات شامل که از حرکات استحالی و انتقالی ظاهر گشته است، یکی موجود وجود امیر امجد رشید، قرة عیون العلماء و الامراء، سلالة المجد و الکرم، ذوالسعادات، سلالة النبویة، مفخر آل یس، بدرالدین ابوالقاسم بن صدر الکبیر العالم المقبل المحسن المنصف الممکن الموقر سند السادة سلطان النقبا، حسیب و نسیب خراسان، فخرالدولة و الدین شمس الاسلام و المسلمین، مختار الملوک قدوة الصدور و اکرمهم، محمد بن ابی تراب الموسوی یدیم اﷲ علوه و کبت بالذل عدوه و نور عینه بجمال و کمال و رفعت و سناء، و این ولادت بوده است در بهترین وقتی و خجسته ترین ساعتی از شب سه شنبه بیست و ششم ماه محرم سال بر ششصد و پنجاه و پنج از هجرت سید المرسلین محمد المصطفی علیه الصلوة و السلام موافق با شب سیزدهم از ماه شباط سال بر هزار و پانصد و شصت و هشت از تاریخ ذوالقرنین اسکندر رومی موافق با شب چهارم از اردیبهشت ماه قدیم سال بر ششصد و بیست و شش از تاریخ یزدجرد شهریار آخر ملوک عجم، و این ولادت مبارک در شهر نیشابور بوده است که طول ویست از جزایر خالدات چندین: صب ل و عرض وی از خط استوا در ناحیت شمال چندین: لوکا واﷲ اعلم». و بعد به استخراج طالع ولادت وی پرداخته بحکایت مترصد و تصحیح آن به نمودار بطلیموس و کوشیار و هرمس، و استخراج تقویم قمر در وقت سقوط نطفه و ساعات بعد تا زمان میلاد و استخراج تقویم شمس در وقت ولادت با ذکر زایجه طالع و احکام آن تا منتهی شود به حواس خمسه.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5632/4

آغاز: ثنای بی منتها حضرت کبریا خدای را که ذات او از مناسب زمان و مکان مبراست؛ انجام: و تا بآخر عمر این حاست در صحت بود، اینست احوال پنج حواس ظاهر که شرح آن داده آمد بعون اﷲ و حسن توفیقه وصلی اﷲ علی محمد وآله اجمعین خط: نسخ، کا: حیدر بن محمد رمال، تا: 680ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: چرمی عنابی ضربی، 77، اندازه: 15/5×21/8سم [ف: 8-438]

انموذج الطب / طب / ترکی

onmūzaj-ot teb

حکیم امیر چلبی، محمد طبیب،-1287 قمری

hakīm amīr čalabī, mohammad tabīb (- 1870)

اهداء به: وزیر کاپیتان رجب پاشا

تاریخ تألیف: 1034ق (زمان سلطنت رجب پاشای سوم) کتابی نسبتا مفصل با عناوین تعلیم، سفر و باب؛ مشتمل بر «مقدمه» و شش «تعلیم» و دارای ابواب و یک «خاتمه». مؤلف در مقدمه به علت تألیف کتاب اشاره نموده سپس مباحثی در کلیات طب و ادویه مفرده به ترتیب حروف الفبا آورده آنگاه بیماری بدن را از سر تا به پا همراه با روش درمان هر یک را بیان کرده است. مؤلف در این اثر از کتاب هایی چون قانون، شفاء، تحفة سعیدیه، الموجز و شروح آن، کامل الصناعة علی بن عباس اهوازی، اسباب و علامات، الحاوی محمد بن زکریا رازی، ذخیره خوارزم شاهی سید اسماعیل جرجانی و ... بهره جسته و اشعاری نیز از حافظ و سعدی در لابه لای نسخه آورده است.

[کشف الظنون 184/1؛ هدیة العارفین 278/2؛ عثمانعلی مؤلفلری 204/3؛ فهرس مخطوطات مکتبة کوپریلی 487/1؛ فهرس المخطوطات الترکیة العثمانیة 53/1؛ فهرس مخطوطات الطب الاسلامی فی مکتبات ترکیا 141]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13954/1

آغاز: حمد وسپاس بی قیاس اول صانع حکیم جنابه سزاواردر که قدرة ... سبب تألیف کتاب و موجب تسطیر حکمت نصاب داعی حقیر سید محمد الطبیب؛ انجام: کورمک قالبدر بوطریق ایله تمام علم حاصل ایدر بونه نصکره همان عقل سلیم و طبع مستقیم کرکدر که طالبه رهبر اولا.

خط: نسخ، کا: ولی بن فتح اﷲ الشهیر بازار باشی، تا: 10 رجب 1063ق، جا: اسکدار در ترکیه؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، «سیدی» و «علی چوقدار»، برخی حواشی به فارسی، مجدول، دستخطی از حاج [دمران] افندی؛ مهر: «عبده مرتضی علی» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، 278گ (11پ-288ر)، 23 سطر، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 35-397]

« انموذج عباسی ← الواح عباسی

انموذج العلوم / چند دانشی / عربی

unmūḏaj-ul ‘ulūm

دوانی، محمد بن اسعد، 908-830 ؟ قمری

davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503)

اهدا به: سلطان محمود اق قوینلو تاریخ تألیف: 907ق؛

ده مسئله از ده علم به اختصار که دوانی برای طلاب مبتدی تألیف کرده است: مسئله 1. در حدیث و اصول فقه؛ 2. در فقه؛ 3. در برخی از خلافیات؛ 4. در طب؛ 5. در کلام؛ 6. در تفسیر؛

تجلیل فراوان از او یاد کرده و می گوید: «مدت ها از اینکه در جزء ملازمان او هستم دلشاد بودهام». دوانی پیش از شروع در مسائل، استادان و تاریخچه کوتاه زندگی خود را یاد می کند. یکی از اساتید دوانی که در اینجا از او یاد آورده، پدرش سعدالدین اسعد دوانی است که سلسله مشایخ و استاتید او را چنین می شمارد: شرف الدین عبدالرحیم جزی شاگرد امام ابوالمکارم خواجه شیخ بن المبارک شاه ساوی، شمس الدین محمد جزری، جمال الدین محمود بن حاج ابوالفتح سروستانی، لسان الدین نوح سمنانی شاگرد جمال الدین محمد قزوینی ومیر سید شریف گرگانی. استادان دیگر خویش را چنین یاد می کند:

صفی الدین عبدالرحمان حسینی ایقجی و عبداﷲ بن میمون کرمانی گیلی و محیی الدین محمد انصاری کوشکناری.

آغاز: و الاعتصام بکرمه العمیم و به نستعین اﷲ المحمود فی کل فعاله و هو المشکور علی جزیل نواله و جمیل افضاله ... فیقول الفقیر الی اﷲ تعالی و لطفه الحقیقی محمدبن اسعد الدوانی الصدیقی ... انی کنت برهة من الزمان و مدة من الاوان مشعوفاً انجام: و فی قوله با مار اللطیفه لایخفی علی الفطن هذا آخرما قصدته ایراده فی هذه الرسالة جعلته انموذجا لتلک العلوم ...

وصحبه رحوم الردا و نجوم الهدی والحمدﷲ رب العالمین.

چاپ: ضمن ثلاث رسائل، سال 1411 قمری، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی.

[کشف الظنون 184/1؛ الذریعة 406/2 و 407 رقم 1627؛ دنا 211/2 (55 نسخه)]

شرح و حواشی:

1 - رد انموذج العلوم لدوانی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948)

2 - رد الانموذج؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041)

3 - شبهة الطفرة؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11)

آغاز: المسئلة الاولی فی الحدیث اتفقوا علی ان الحدیث لا الضعیف یثبت به الاحکام الشرعیة؛ انجام: المسئلة السادسة من التفسیر قوله تعالی و لکن حق القول منی ... ان السلطان السعید خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، نوع جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 25گ (39پ-63پ)، 19 سطر(7×11/5)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 35-681]

خط: نسخ زیبا، کا: عبدالعلی کاتب، تا: قرن 10؛ مجدول، مصحح، محشی، دارای سرلوح مذهب مرصع؛ جلد: تیماج قرمز، عطف و دور تیماج مشکی، 23گ (2پ-24ر)، 29 سطر، اندازه: 8/5×19سم [ف: 20-255]

بی کا، تا: قرن 10 [میراث شهاب: س8ش4-55]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 930ق،؛ محشی با علامت «منه»؛ کاغذ: شرقی، 29گ (80پ-108پ)، 19 سطر، اندازه: 8×14/5سم [ف: 32-787]

در ده علم؛بی کا،تا:جمعه3رمضان 930ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 45گ (41پ-85ر)، اندازه: 12/8×18/4سم [ف: 5-147]

خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن علی بن ظاهر استرابادی، تا: پایان شعبان 938ق، جا: کاشان؛ 27 (122پ-148ر) [ف: 255]

حکمت خط: نستعلیق، بی کا، تا: 947ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ تیره مقوایی با ترنج و نیم ترنج زرین و با جدول کوبیده زرین و منگنه دار، قطع: بغلی [ف: 2-55]

آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی جعل السلطان غیاثا للمستغیثین و ظاله؛ انجام: بعض الافاضل بان التعلق لیس امرا موجودا بل هو امر اعتباری عقلی و لا یلزم تساوی احکام الاعتباریات و احکام الخارجیات

خط: نسخ، بی کا، تا: 955ق [الفبائی: 70]

آغاز: برابر؛ انجام: قد قلت فی التعمیه عن اسم ظاهر ... کتبه العبد المذنب المحتاج الی رحمة اله الملک السبحانی فی تاریخ شهر محرم الحرام فاضت برکاته.

خط: نسخ، کا: غیاث الدین اصفهانی، تا: 966ق؛ قطع: رقعی [الفبائی:70]

حکمت خط: نسخ، بی کا، تا: 970ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی ضربی با ترنج و منگنه و مقوایی، قطع: ربعی [ف: 2-40]

(پایان در مساله دهم افتاده) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ970ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه [ف: 5-220]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه ذیحجه 976ق؛ محشی به امضاء «ا ه م»، مصحح؛ 26گ، 20-22 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 1-514]

آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین تمت 4 شهریور صفر الخیر سنه 977خط: نستعلیق خوش، کا: شیخزاده، تا: صفر 977ق؛ کاغذ: آهار مهره حنایی، جلد: تیماج تریاکی ضربی عطف میشن قهوه ای، 31

سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 11-305]

بی کا، تا: رمضان 986ق، جا: شیراز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای ضربی، 52گ (70-121)، 17 سطر (11/5×17)، اندازه: 11×19سم [ف: 11-2440]

خط: نسخ، بی کا، تا: 989ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سبز مقوایی تازه، 40گ (1ر-40ر)، 20 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 255]

خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج دولای مشکی گرد تریاکی، درون تیماج حنایی، ابعاد متن: 7×19، قطع: بیاضی، اندازه: 7/5×23سم [سنا:ف: 1-134]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: جیبی [ف: 3-142]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 11گ (27ر-37پ)، میانگین 32 سطر، اندازه: 14×29سم [ف: 31-682]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 60ص (223-282)، اندازه: 12×20سم [ف: 33/1-185]

خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن شاه محمد استرآبادی، تا: 1006ق؛ جلد: تیماج مشکی، 34گ (101پ-134ر)، اندازه: 11×19سم [ف: 27-304]

خط: نستعلیق، کا: ابوالفتح بن عبدالحی، تا: 1010ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 36گ (31پ-66ر)، 19 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 19-79]

آغاز و انجام: برابر

خط: تعلیق، بی کا، تا: 1021ق، جا: سپاهان؛ خطبه و سرگذشتی که دوانی از خود در دیباچه می آورد را ندارد؛ 82ص (2-83) [ف: 3-158]

آغاز: الحمدﷲ الذی جعل السلطان غیاثا للمستغیثین و طلایة مأوی الیه طرائق المهلوفین و الصلاة و السلام علی سید المرسلین و قائد الغر المحجلین محمد؛ انجام: و هذا آخر ما قصدنا ایراده فی هذه الرسالة جعلته انموذجا تلک العلوم

خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن اسماعیل، تا: دهه اول رمضان 1032ق، جا: قزوین؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی، عطف و دور تیماج مشکی، 35گ (150ر-184ر)، اندازه: 13×19/5سم [محدث ارموی مخ: 1-191]

خط: نسخ، کا: شرف الدین علی شیرازی، تا: پنج شنبه جمادی الثانی 1037ق؛ از استادان و مشایخ او در آغاز یاد شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی ضربی، 44ص (1-44)، 26 سطر (8×17)، اندازه: 13×21سم [ف: 12-2710]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1042ق؛ محشی با نشان «ه- گ هی»؛ 25گ (9پ-33ر)، اندازه: 10×19سم [ف: 6-2241]

آغاز: عرفوا العدد بانه نصف کل من الحاشیتین المتقابلین فان العشرة احد حاشیته تسعة ؛ انجام: فکذا تفصیل هذا المجمل بالنسبة إلی تفصیل ذلک المجمل فتأمل فیه.

نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه 1805/8 مجلس که قسمت دهم انموذج العلوم است ذکر شد؛ خط: نسخ مخلوط به شکسته، کا: ابن دیباج، محمد بن عبداﷲ، تا: 1063ق؛ در مجموعه 4947 [ف: 18-8]

آغاز: برابر؛ انجام: کتب بعضها مصنفها و کتب فی آخرها نجز تحریر الوریقات الاخرة مؤلفه محمد بن اسعد الصدیقی الدوانی ملکها اﷲ نواصی الامانی.

خط: نسخ، کا: فضل اﷲ بن محمد بن فضل اﷲ، تا: شعبان 1065ق؛ جلد: تیماج قهوه ای دارای برگردان از تیماج قرمز، 72ص (19-90)، قطع: خشتی، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9-484]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 923/2

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-127]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان شعبان 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 15گ (92پ-106ر مسئله 4و 5 و 7 تا 10)، 16 سطر (5×12)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8-752]

آغاز: بسمله. المساله الاولی فی اصول الحدیث و الفقه اتفقوا علی ان الحدیث؛ انجام:برابر خط: نسخ، بی کا، تا: 1074ق، قطع: رحلی کوچک [الفبائی: 70]

آغاز: فی ارثما طیقی، عرفوا العدد بانه نصف کل من الحاشتین المتقابلین فان العشرة مثلا احد محاشیتیه تسعة و الاخری احد عشر و المجموع عشرین؛ انجام: برابر

قسمت دهم انموذج العلوم است و در پایان این رساله دوانی ابیاتی چند که خود در معما سروده، آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ1078ق؛کاغذ:فرنگی سفید،جلد: تیماج قرمز ضربی، 4ص (56-59)، 25 سطر، قطع: رحلی، اندازه: 21×34سم [ف: 9-335]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/14

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-402]

آغاز: سیله من الارثماطیقی العدد اما تام و هو ما یکون جمیع کسوره؛ انجام: برابر

بخشی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1082ق؛ 3ص (230 -232)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 32-200]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمود بن محمد قاسم شریف سیستانی، تا: 1088ق ؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 64ص (201-264)، 23 سطر، قطع: رقعی، اندازه: 12×18/5سم [ف: 10-2120]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 28 شوال 1090ق، جلد: تیماج بنفش آبی، 19گ (4پ-22ر)، اندازه: 12/6×18/8سم [ف: 43-223]

آغاز: برابر

کا: عبدالصمد بن میرزا محمد قهپایی، تا: 1096ق، جا: اصفهان؛ سطر [ف: 308]

نسخه اصل: دهلی در دیوان هند شماره 40 f-a ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن عاصف محمد، تا: قرن 12، جا: مدرسه خواجه؛ 20ص [فیلمها ف: 3-129]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج تریاکی مقوایی عطف تیماج مشکی، 132ص (88 - 219)، 12 سطر (6/5×10)، اندازه: 11/5×16سم [ف: 9-259]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1206ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی ضربی، 26گ (2ر-27ر)، 19 سطر (8×13)، قطع: ربعی، اندازه: 10×15سم [ف: 16-674]

آغاز: المسألة الأولی، فی اصول الحدیث و الفقه، اتفقوا علی ان الحدیث الضعیف لا یثبت الاحکام الشرعیة؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز، تا: چهار شنبه 1262ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 10گ (140پ-149پ)، 33 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 33 -185]

آغاز: بسمله، المسألة العاشرة من الأرثماطیقی العدد اماتام و هو مایکون کسوره مساویاً کالستة؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 11 جمادی الاول 1266ق؛ محشی؛ 3گ (87-89)، 14 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 30-645]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی به رنگ آبی، جلد: تیماج حنایی ضربی، 17گ (57 -73پ)، 21 سطر(7/5×14)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 13-148]

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز تیره مقوایی، 70گ (75پ-144ر)، 14 سطر (5×12/5)، اندازه: 9/5×17/5سم [ف: 390]

بی کا، بی تا؛ 27گ (105پ-131ر) [ف: 508]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای مغزی دار، 14گ (56ر-69ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14-65]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز ضربی، 27ص (108-134)، 25 سطر، قطع: رحلی، اندازه: 21×34سم [ف: 9-341]

آغاز: المسألة الأولی فی اصول الحدیث و الفقه، اتفقوا علی أن علی أن الحدیث؛ انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (257ر-269ر)، اندازه: 18/5×30سم [ف: 18-204]

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه ای مقوایی، 16گ (28پ-43پ)، 29 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 3-202]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق عالی، بی کا، بی تا [الفبائی: 70]

آغاز و انجام: برابر

خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قهوه ای روشن، 45ص

(2-46)، 23 سطر (12×7)، اندازه: 10×15سم [ف: 47/1-60 ]

آغاز: المسألة الاولی فی اصول الحدیث و الفقه؛ انجام: فاعلاً بالاختیار و کونه بحیث یصح منه الفعل و الترک ...

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن زین العابدین أشرف حسینی، بی تا؛ جلد: چرم زرد، 17گ (83پ-99پ)، 20 سطر، اندازه: 13×19سم [مؤید: 1-331]

آغاز: و من المشایخ الذی لاقیتهم و تبرکت بهم السید الامام الهمام صفوة الائمة الاعلام؛ انجام: هذا اخر ما قصدت ایراده فی هذه الرسالة جعلته انموذجا لتلک العلوم فیلاحظه خدام العتبة العلیة بعین الرضا فانه غایة المامول و نهایة المنی و ﷲ الحمد فی الاخرة و الاولی

کا: شاه ملا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور مشکی عطف و گوشه تیماج،8گ(55پ-62پ)،اندازه:12×18/5سم[ف:30-225]

آغاز: فی ارثماطیقی، عرفوا العدد بانه نصف کل من الحاشتین المتقابلین فان العشر مثلا؛ انجام: فکذا تفصیل هذا المجمل بالنسبة الی تفضیل ذلک المجمل. فتأمل فیه فهذه آخر ما اوردناه.

الحمدﷲ نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه 1805/8 مجلس که بخشی از انموذج العلوم است ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای مغزی دار، 2گ (29ر-30پ)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14-58]

خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 70]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج زرد، 24گ (12پ-35پ)، 27 سطر، اندازه: 11×14/5سم [ف ]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، از آغاز در مسئله طب افتاده؛ در آن آمده که من افلاطون را در خواب دیده ام و از حاشیه او بر شرح تجرید یاد شده است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ ضربی مقوایی، 31گ (15ر-45پ)، 18 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 13-3512]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با حاشیه نصیر در ص 271 و 272؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای زرکوب مقوایی بالولا، 83ص(194-277)، 19 سطر (4×11)، اندازه: 9×17سم [ف: 14-3617]

من الانموذج با پراکنده های دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7-268]